VIZUAL DATURLASH MUHITIDA OʻQUVCHILARGA MOBIL ILOVALAR YARATISHNI OʻRGATISH: THUNKABLE MISOLIDA

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL: LEARNING AND TEACHING VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025 https://web-teaching.com/ Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 28 DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.18022186 VIZUAL DATURLASH MUHITIDA OʻQUVCHILARGA MOBIL ILOVALAR YARATISHNI OʻRGATISH: THUNKABLE MISOLIDA Gʻafforov Ziyodullo Murodullayevich SamDU Urgut filiali ANNOTATSIYA Axborot ta’lim muhitida talabalar ma’lumotlarni mobil qurilmalardan keng foydalanishmoqda, bu esa zamonaviy mobil ilovalar yaratishni talab qiladi. Mobil ilovalar yaratishda qulay va oson dasturlash vositalarini tanlash muhim ahamiyatga ega. Maqolada mobil ilovalar yaratishda drag and drop usuliga asoslangan zamonaviy platformalardan biri Thunkable dasturi haqida mulohaza yuritilgan. Kalit sʻzlari: Metodologiya, dasturlash, vizual rivojlanish, Thunkable, ta’lim, mobil ilova, platforma. АННОТАЦИЯ В информационно-образовательной среде студенты все чаще используют мобильные устройства для доступа к информации, что требует создания современных мобильных приложений. Выбор удобных и простых в использовании инструментов программирования имеет важное значение при создании мобильных приложений. В статье рассматривается Thunkable, одна из современных платформ, основанных на методе перетаскивания (drag and drop) для создания мобильных приложений. Ключевые слова: Методология, программирование, визуальная разработка, Thunkable, образование, мобильное приложение, платформа. ABSTRACT In the information education environment, students are increasingly using mobile devices to access information, which requires the creation of modern mobile applications. Choosing convenient and easy-to-use programming tools is important when creating mobile applications. The article discusses Thunkable, one of the modern platforms based on the drag and drop method for creating mobile applications. INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL: LEARNING AND TEACHING VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025 https://web-teaching.com/ Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 29 Keywords: Methodology, programming, visual development, Thunkable, education, mobile application, platform. Ta’limda yuqori samaradorlikka erishsh – zamonaviy texnologiyalar, metodlar va qo‘llanmalaridan foydalanishdir. Talabalarga hozirgi kunda ma’lumotlarni taqdim etishning eng muhim vositalari sifatida mobil ilovalarni ketirish mumkin. Mobil ilovalar yaraatishni bir qancha usullari va dasturiry vositalari hamda platformalari mavjud. Online platformalar yordamida mobil ilovalar yaratish bir qator afzalliklarga ega. Shunday dasturiy platformalardan biri bu Thunkable dasturi hisoblanadi, bu dastur drag and drop usuli yordamida dastur tuzish uchun mo‘lljallangan. Talabalarga mobil ilovalar yaratishni o‘rgatishda bir nechta usul va vositalari mavjud. Maqolada tasvirlangan usul Thunkable dasturlash muhitiga asoslangan o‘qitishning vizual shaklini ifodalaydi, bu mobil ilovalar yaratish uchun maxsus ishlab chiqilgan oson va intuitiv dasturlash muhiti. Thunkable dasturlash muhiti talabalar va oʻquvchi oʻrganuvchilarni algoritmdan foydalanish ko‘nikmasini ham shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. 1-rasm. Thunkable visual dasturlash muhiti Thunkable ilova ishlab chiqish muhiti - bu mobil ilovalar ishlab chiqishga asoslanga tizimi bo‘lib, imkoniyati jihatdan yuqori darajaga ega ushbu dasturda matematik va mantiqiy amallarga moʻljallangan hamda turli xil yangi ilovalarni ishlab chiqish imkoniyatini beradi [1, 19-bet]. “Thunkable” da dastur turli rangdagi buyruq bloklaridan tashkil topgan, masalan, Design boʻlimida mavjud konstruksiya INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL: LEARNING AND TEACHING VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025 https://web-teaching.com/ Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 30 majmualarida turli rangdagi elementlardan tuzilgan visual elementlar yordamida yaratiladi. Thunkable-da dastur ishlab chiqishda Blocks boʻlimida dastur buyruqlari bloklarini bir-birining ostiga birlashtirish orqali amalga oshiriladi. Bundan tashqari, bu bloklarni faqat to‘g‘ri sintaktik tartibda yig‘ish mumkin, bu xato qilish imkoniyatini amalda yo‘q qiladi. Har xil turdagi ma’lumotlar turli xil qurilish bloklariga ega bo‘lib, kerakli elementlarning bir-biriga mos kelishini aniqlaydi. Dastur ishlayotgan vaqtda ham o‘zgartirilishi mumkin, bu sizga muammoni hal qilishda turli g‘oyalar bilan tajriba o‘tkazish imkonini beradi. Eng oddiy buyruqlarni bajarish natijasida bir-biridan xossalari va xususiyatlariga ko‘ra farq qiluvchi ko‘plab elementlar bir-biri bilan bog‘langan murakkab model yaratiladi. Thunkable da loyihani tugatgandan so‘ng, bola ish natijalarini Google play va App Store-da e’lon qilishi mumkin [2, p. [198]. Ko‘rib chiqilayotgan dasturiy ta’minot muhitining asosiy afzalligi shundaki, u online taqdim etilgan dastur bo‘lib, har bir foydalanuvchi Internetdan foydalanib istalgan joydagi kompyuterga kirib dasturda ishni boshlashi mumkin. Thunkable kompyuteringizga o‘rnatishni talab qilmaydi. Thunkable dasturi shunday tuzilganki, unda turli ta’lim ilovalari va o‘qitishda muammoli va loyihaviy usul deb ataladigan yangi o‘qitish usullarini qo‘llash imkonini beradi. Dasturning imkoniyatlarini o‘rgangach, sizga kerakli dasturni ishlab chiqish va loyihalash vazifasini bajarasiz. Talabalar oʻzlari oʻqigan fanlardan mustaqil ta’lim mavzularini mobil elektron qo‘llanmalar qilishlari mumkin. Masalan, elektron darslik, elektron dars ishlanmalar, reklama uchun animatsion videolar; ta’lim muassasalarida va ilg‘or va iqtidorli otalabalarga o‘qitiladigan dasturlar vazifalari va h.k. Taqdim etilgan o‘qitish texnologiyasi talabalarni dasturlash tili imkoniyatlarini o‘rganishga, “Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va kompyuter tarmoqlari, dasturlash” fanini o‘rganishga, ularning amaliy va texnologik ahamiyatini aniqlashga turtki beradi. Thunkable ishlanmalarining tahlili shuni ko‘rsatadiki, ushbu dastur juda oson va tez o‘rganiladi va talaba uchun natijadordir. Biroq, ko‘rsatilgan soddaligiga qaramay, Thunkable talabalarga turli tizimlar bilan ishlash imkonini beradi, bu esa talabalarning qiziqishini uyg‘otadi va bolani umuman dasturlashni, xususan, Thunkable tilini o‘rganishga undaydi. Thunkable tilining asosiy afzalligi bolaning ijodiy g‘oyalarini dastlabki kontseptsiya bosqichidan tayyor mahsulot va dasturgacha amalga oshirish hisoblanadi. Thunkable dasturida quyidagi fundamental vositalar ishlab chiqdi: - Tarjimon dasturi: - Kalkulyator - Kundalik (notes) - Quiz / test ilovalari - So‘rovnoma (survey) ilovalari INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL: LEARNING AND TEACHING VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025 https://web-teaching.com/ Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 31 - Ta’limiy ilovalar (o‘quv qo‘llanma, lug‘at) 2-rasm Tarjimon dasturi ilovasi Thunkable muhitida dastur ishlab chiqishning asosiy boshlang‘ich bosqichi kichik loyihani yaratishdir, masalan, 2-rasmda ko‘rsatilganidek, tarjinon dasturi, bizning fikrimizcha, kompyuter dasturlashni o‘rganish uchun eng yaxshi mexanizmlarni va qobiliyatni ta’minlaydi. talabalar, yosh avlod va oddiygina dasturlashni o‘rganayotgan va o‘z mahoratini oshirishni xohlaydiganlar uchun dasturlarni ishlab chiqishni eng jozibali va amalga oshirish oson qilish uchun samarali dasturlash vositasidirdir. Oʻqituvchi talabalar bilan birgalikda sahnani bosqichma-bosqich, "blok-blok" quradi, natija dastur ilova shaklida taqdim etiladi. Ushbu yondashuv va metodologiya bilan, ayniqsa, talaba quyidagi asosiy tushunchalarga, masalan, blok sxema va dastur tushunchasiga e’tibor qaratishi kerakligini ta’kidlash kerak. Xulosa. Thunkable kodsiz ham mobil ilovalarni yaratish imkonini beradigan vizual platformadir. U ayniqsa o‘quvchilar, o‘qituvchilar va yangi boshlovchilar uchun foydalidir. Ta’lim loyihalari amalga oshirishda bir qator qulayliklarni beradi, masalan, elektron darslik, test va baholash tizimi, talabalar uchun ma’lumotnoma, o‘qituvchi– talaba aloqa ilovasi. Thunkable dasturlashni endi o‘rganayotganlar, talaba va kollej o‘quvchilari, tez prototip qilish kerak bo‘lganda, t’lim va startap loyihalar uchun muhim vosita hisoblanadi. Thunkable ham MIT App Inventor’ga o‘xshaydi, Platformalararo moslik (Crossplatform) bor, Ilovangizni o‘zgartirishlar bilan birgalikda darhol Thunkable Live mobil ilovasi orqali ko‘rishingiz mumkin. Bulutga ulanadigan funksiyalar Firebase, Airtable, Google Sheets kabi ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya mavjud. Shu bilan bir qatorda Cheklangan erkinlik: Professional dasturchilar uchun kodga to‘liq kirish yo‘qligi va katta hajmdagi yoki murakkab ilovalar uchun mos emas. INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL: LEARNING AND TEACHING VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025 https://web-teaching.com/ Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 32 ADABIYOTLAR RUYXATI 1. Белова Г.В. Программирование в среде ЛОГО. Первые шаги. - М.: Солон, 2007 https://docs.thunkable.com/getting-started/live-test 2. Borg and Gall, (1983). Educational Research, An Introduction., New York and London: Longman Inc 3. Chen, J., Qi, T., Liu, L., Ling, Y., Qian, Z., Li, T., & Song, Z. (2020). Clinical progression of patients with COVID-19 in Shanghai, China. Journal of Infection 4. Andriani, R., & Suyanto, H. (2022). Penerapan platform Thunkable dalam pembuatan aplikasi sederhana oleh siswa sekolah menengah. Jurnal Teknologi Pendidikan Interaktif, 5(2), 88–97. 5. Fitriani, L., & Nugroho, S. (2022). Implementasi model pembelajaran berbasis proyek untuk meningkatkan keterlibatan peserta didik. Jurnal Inovasi Pembelajaran, 7(3), 112–121. 6. Hiasa, A., Nurhidayati, N., & Saputra, D. (2023). Pengembangan aplikasi edukasi berbasis Thunkable untuk pembelajaran mandiri. Jurnal Edukasi Digital, 4(1), 55–64. 7. Hiasa, F., Supadi, S., Agustina, E., Afrodita, M., Lazfihma, L., & Yanti, N. (2023). Development of android-based learning media assisted by Thunkable Applications in literary history courses. Bahastra, 43(2), 221–233. https://doi.org/10.26555/bs.v43i2.514