Ioannis de Pineda ... Commentariorum in Iob, libri tredecim. Tomus posterior, Continens posteriores commentariorum libros septem, id est, posteriora quinque & viginti capita

QOMAtENTARIORV^ L I S ZI TZSDBCIJtt. TOMVS POSTERIOR, Continens pofteriores Commentariorum Libros feptem , id eft, pofterioraj quinque §c viginti Capita, Summa dcl Privilegio. /??»««& T amo de los (ament artos fo- J OB,dtl‘P.Ioande PintdadtlaCo 17 ^^^pamadefefaSyttene^livilegtodefiiAda gePadypara qtte por tiempo de dtez^ anos nofeimprtma , ni nsenda fin licendade fu sAuBor,tomo parecepor fu origtnal fir- mado dei S sctttarto edMiptel de Ondarpa qaeiaUyfu fecha enVadadolid a .z-j.dias dslmes de luito de mily fyfcien- tos y das anos. Facultas T- Tronsmctalis. Elchipr de Gadea Provincialis Societatis-IES V in Provincia Bethica. , poteftate ad id mihi fadta a R. admodum P. N.Clau dio Aquaviva Generali Pr^po Eto, facultatem coacedojUrpo ftcrior Tomus Comen tariorum in lOB a F. loannede Pincda Sacrarum Eitterarurnpro feffore compofitusi& noftrseSocferatis viro i um grav i nm , atque fap i cn tum j u diHt> exa- minatuii& 'approbatus, typis mandetur.I^ quorum Edcmhasfiit^ras manu nqftrafub- 'reriptaas&dbibiqffiKiirigillpmmviAsde^^ ,j9US,M4^Ikiiep.r7w#?uaru,Amwp^^^^^ fimi fexceiiteiimi primi . 5 'is . 'Pros.iniialis. Efta tai>ado e«le libro por ios Senores dei Confejo.a Tres Maravedis elpiiego. CENSVRA OPERIS, OMMENTARIA F atris Joanms de FinedaSocietatis J efa in Joh erudit ffmi^viri^ ^ de Sacrarunu X^itter arum apparatu benemeritiA^ fupre mi Senatus mandato diligenter perlegi : 'in quibas mhtl Fidei Orthodoxa contrarium 'Xtmo multa adSacram Scripturamre^iftmeiVerifi- ’ 'enecejpirtapa^ifru tdmirationereperiiAuCet enim in eis trmm linguarum ’ ' ‘ ^ ’ '’eacum€ni^g£nidnafen[uu SacrdScHpturia exp^dtidfCum d-ater.is ornamentis, qua indo ^m/mis‘0epuditifimisaallforibusdefi'detaripofut.Qm]us rr^ain ^ejjsecimenprdbmtydhis m lutem, cummagna no ^rauAli'tate,f€xpHoribMibrts inpnoraeapitahbhqm pine frid'tcd^dnt,‘qual€-s e^ deberent inpquentestatque adeo qua- tit&A^bisdhitiidPtMhrUborilkitanCHimulit depderh non- quibas mhtl Fidei Orthodoxa _ inveni,tino multa adSacram ScripturamreF ' mequelhtelligendam perutilia a 0 valde cuma' mafcimaperiua^ingemi vurabile , m&ndbiPiwsUd^ttHktlabotilkitanfuimdlit depderh non- dUmpi^imhfoitftoMimbam^sqmfore, nfimmaiura morte ' <fiit^r^pfp*?p^?ttiJf^crfiSum -reltnquexet ‘t4m'prac-larunu qmmprtmum e/ni^endum in \ ^ grdvhf^^ , Jibemu^^^ce0ta^_pp^i^^opc^iUmj‘Oper^^^ aYl^rtntj.at0n[diesalfrudfa^tQtiCimM^ Mih /« 'WAtd d^erc/de 'R^e- ^miihii^'Stfidfkiii im^iMhUecimi^ikimdtir Antio . Amnq ir-ubifi-oxi - ' . Fr. loanaes Tcmporal ' ,t>ift[a®V,6ciieralis. ib^sionsZ 10 H n ILLr. AC^i:v^.D-D.FERDL KANDO NINO DE GVEVARA. S. K, F,, CARDIN.VLL l B S t> E 9 2 ^ IVRIS ET HKPAL. ECCtESU». DEFENSOR . . YIGIL^\NTl3SlMO- ET • tlONEILXOXSIW rRVDEtflTIJStWO, OBVS Ille meus diu, atque multum fortuna duriore conflrtlatus, jacens ufq; i in tenebris, fnb tua tandem luce,Fctdi- Isime, lucem ac- K nande Cardinalis am[ cipitflorentifsimqfortunq.&pratllantif- me gloria:. Quippe quem prioriilla meo- rum Commentariorum parte, omni dignitate fpoliatum.,, exturbatu fortunis omnibus,vetlantem adhuc in moleftiis rauimis FBKDIN. :A(; JM. ^DE Qj^ sr. maximis, jacentem in fterquiliniojfordidatamjulccrofum, anhelantem, ac prope agentem animam , non tam volun- tate defcruijquam necefsitatc re!iqui;jam abfoluto opere, eadem poli tot comiiTa certamina> tot defundam pericu- lis.tanquam reducem cxacri,&: pulverulento pr^lio,ova- zcmXux dignitati rediturum, atque adeo amplifsimismon Fortune, fed Dei muneribus fortunatifsimum, no in faxo ilio gIobofo,5c volubili indantem, fed ad condantem , dc fempicernam gloriam eredum, omnibus profero, uni tibi offero; TibijinquadHudrifsimo AntiditijVotihujusperfol- vendiSufceptori . Eni m vero cum confeda navigatione^ dubia,atque difficili,proceIlisatcrgo relidtis, mei operis, Se facrorum mercimonioru navem, cum ipfolobofeu Nau- clero, feu Vedrore, ad firmifsimas anchoras porreda, ineo • lumem,tutamquefubduxerim;ingracifsimus videar , fiad facram aram;&: Numinis genua tabulam ceratam non fi- gam, &:vota non reddam navigationis , 6^ itineris duci, Potenti maris Deo . Quod vero olim nuncupandis votis folenne,hoc mihiinfolvendisnecefrarium;ut Pontifex ali- quis prsirec, quivota&: accepta Deo fua pietate redderet;' & coram populo audoriracciuadidado firmaret. At qua- lem perte(Deus bone)Pontificem;quam magnum Flami- nem ; quantum nadi fumus MydagogumiSequarigitur prscuncem,.pcr quem & mei vori, &mei operis corapoS: fim. Opus dico.LucisidiuSjid ed, Dignitatis,& Grati^ tu^ calore maturatum;dec6du,atq;adeonon omnino, ut fpc-: ro, acerbum, aut injucundum. Et vero quidfummusNobi iicacis, Safvi^ntfrE, Dignitatis, Pietatis fplendbftuiis non per ficiac^non melius reddati Defiderabathancluccm tuFoe- licicatis lobLtum meioperis abfolutio. Hoc tuum; hoc lu- S)hnyfws. cis proprium(vc magnus ille Dionyfius dixit) 'Non filum 4d'VitMm exmare.atete, augere, f(d purgare^ahfihereum- vsrfai<l^i& adilUm cafiendam-e}epllcan(ur.Hu')us rei tedes, vit^ tuJC clarifsim® cetates , & gradus omnes , in quibus I auxidi, abfolvidi,qafccumq;.atcigidiruG lumine. Tedes r. -7^. E. QARD 1 amplifsima munera, qu^ tumuncribus aftionu opcimatu, & virtutum omnium fplendore cxorualli. Teftis illa, qua- profuifti quaplurimis, Ivris iNTELLiGENTiA,quodpercot anos.in amplifsima Regii Granatefis Senatus Sella prif cq- teris fcdensfub Regali Solio, nmulatione quadam Sons i V s T IT I AE,cu fum ma integriratis,&: fapieti? laude admini- (Irafti.TeftisipfaCatholicaFides, quaSTPEzMvs cessor dum fumma fide,fumma cura inquiris, tueris, illi aiFers lu- men, HOTCticis lucifugis ignem; utroque nomine praclare de Chriftiana Religione meritus. Teftis noftra, potius tua. Hifpalenfis urbs, quujusorbiras.peftiietiaquadafatali per triennium pene exhauftas.ob tot acerbifsimafunera fordi- da:,fquallid?,cuo acceflu abcute ex loco pernicie temporis gtavifsimi,& pefti!cntifsimi,falubritatis, & amxnicatis lu- cem afpcxit.cxiftis pennis,&: radiis luminis tui faniratcm.. ipfam prope manu percipiens; & in tua tandem prefentia, &prxlldio,tanquaminHofpitalis Sideris t utela conquief- cens . Teftis lux ipfa orbis terrarum, Arcem dico Romani, atque adeo Chriftiani Imperii , quam tua luce complefti: ut nullus in illa tam holpes,tam peregtinus fuerit , qui tua virtutem, tuos radios non fenferie, non pcrfpexcrit. Teftes Auguftifsimi noftri Reges Philippi Sccudus, Tertius, quo- rum Senioris Sapietia, Coufiliura,Pietas;Iunioris, Natura: flos, Spes, fpei primores Frudtus uberrimi, atque laitifsimi, uttinfqueMajertas maxima cenfuit te dono quodam Pro- videntiq genitum,vitum magnum.Uec umanum>n5 mo- do Corcafo*», ut cui PENA Corda, quiilloru rebus,Regni rationibus, StjStti adcfles,prodcires,confuleres, fapictifsi- moru CoN SILIO R.YMfacilic3te,f?licitacc, altitudine. Teftis ipfum EcclefiqCatholicqcaputPont.Max.Saa:if Oiftavus Clemens, quite nondum de facie, fed de claiifsimis Sapie- tis, rerumGerefidarum periri?. Pietatis metitis notifsimu publica bonorum omnium gratulatione ad Sacri Collegii Senarum evexit; S rnrtvm, inquam, urRomaniOratoris verbis vxsriPrmcipim falutis, ^entisqae paklict , afy! uitL ^ RC tf I E P. HJSP^LENS. - mundijcapuc omnium Commu nitatumjiti quem aUc<5la, cantam Regnoru lumina, Ingenioru culmina, £eclefiara decora^in quo melior pars orbis Chriftiani; S>C, ut olim do Cttffiodtrus R omana Cnria Cafsiodorus dixit, Flos humarn generis-^ de^ t.i}. \ nique iprum Pontificum MaximorumSeminarium. Quu- juSjCum Roma: prasfertim degcreSjquanca pars ipfe fueris, cum multa teftantur, cum illud, quod Sandiirs. Pontifex incredibilis amoris, benevolcntise fignificatione, atque holioris officiis privatira,publice,in urbe commorancenr, ex urbe difccdcnccm profequutus , manibus ipfe fuis im- politis Episcopvm creavit, unxit, confecravic5&: in parces occiduas Hifpalenfis Bethic^, quali itineris circuloconfe- dlo f^Iicifsime.vcluc beneficum de C^lo Sidus rcmilic,no minus clarifsimarumviicutum muneribus, quam officio- rum honoribus au5‘um,qu^ lingula potuilTencmaximos quofque viros amplificare. -/l^mrofane(deSoleDiony- fius j ejl, Sol diattiTyCjttod eji colIigat>congfe- getqnedtfperfa. Tu verb, i ChuJ.fan. i.in Stilit. — qHAdivifaheatos Efficiunt, CQlltBatenes. Regalis ex gallia sANcviNiscumprimaHilpani^no- bilitate conjundiojingenium gravi Isimum, idemquemi- tirsimum-jReruni humanarum, fimulquc Divinarum Scie ria } Civilium aeque ac Sacrorum adminiliratiojForcnli bello non minus, quam pace Vrbana res fande, ^foelici- rergeftsjenitentin te lingula, flammant omnia. Quid fi addas fulgorem T iarae pontificiae; ignem S acrae ^'lin.h Ta ne^.Trt}a. PvRPvRAE, quo acceduntur, Si:incitanturlPr(»ri^,'»i!/?fo [de te videfquida dixifle ex noftro caneor- dia, quantusque concentus ommiUutPi, omnis c]-,glorU con- tigit ! Htmklfeveritati ejus hiUritate-y nihdgra^vitatrfimpli citate-y nihil majefian humami^te detrahitur 1 1 am firmitas, jamproceritas corporis, jam honor capitis, jam dignitas oris, adhoc £tattsindefiexamaturitas, longe Jateejue ^rincipem^ ^j/?f«/4?2/.Scdfubmictam orationem meam ad raodcltiam i io£.42.i4< I ExoJi. 28. I f.j.fones 1 in valiiudidi sr^R. FIDEI J N 1 S. animi tui ; quippe confidcro , non quid virtutibus tuis de- beatur, fcd quid aures tui? pati po(runt:8^,ut alienisno utar, pfame res,&; argumentum operis ad te ducunt. Iobi Sa- cerdotis San(f^:ifbimi, Principis ^quifsimi fumma fcelicitas, feptem filiis clarifsimis, tribus filiabus honeftifsimis , Die, Cassia, Cornv-stibii, audia, & exaggerata, harum non^ Iblum pulcritudinc , verum etiam appellatione formam. Optimi Pr^fuiis cxprefsit, virtutes defignavit.Ciira enim Virtutum aliarum operibus exornatus efTe debeat, at 7 )/f/ lucemdorai fuxi.tanquam in fonte luminis, contineat,ani- mo aflervec.pebtore illuminationes perfeihoms geftctjne- qiic aliter ex illo, quam ex Sole, nafcatur, illuceat Dies mor talibus. D/f/adfic germanaodoratirsima Cafia-^ui non fo- ' liim fruacur lucis fuavicate, qui fuum Antiftitem adfpicieq 1 fed etiam capiantur» tanquam odoratu, fame celebritate.,, | ^verirsimafandicatis exiftimationejquiabfentesaudienq nemo coram objicerc;nemo pinfercatergo j nemo illum vcftigct, qui pietatem continuo non odoretur. Ad duasfo- rores tertia accedat Gratia, Cor/?«-/?/i//5gratiajinquaro,qua. miferos quofque,&indigentes dignctiir5quippe cx fe ipfo» tanquam ex Gopixcornu,profundat bonorum omnium copiam, quibus alat, recreet afflidos;6<:,tanquarnex medi- cato- vafculo, medicinam faciat vitiofis oculis, neluceni' rc- formidencilabantes>timidoslinatlenicatc, tanquam colly- rio quodam i conniventes aperiat , dilatet ope , confilio, admonitione » quafi R^latjophthalmo : ac nemo tandem exfnis popularibus fit,qui cx eo penujtanquam cx medici- nis, medicinam fuismeomraodifrnon-petat, nonrcperiat. Hxc tUjUluftrifsinieAntiftes, curii pr^ftes cumulatifsime, cumque Iobi inflarfummi Patiem^Pancratiaft^, Fortu- n2cinconfl:antian:^&,inanifsimosfplendorcs rcru omniu humanarum defpicwntia-fuperestGum adverfosilliusimpe tus exaggerati animi Magnitudine no reformides; qu^de lobo dixi; qu^ tu cogitabis, animo paulifper abdudo a fc- verioribus curis Paftoralis muneris , tua propria funt; flin-ti-ii. 1 . 6 . Subii 1 ViJ pritici- pulii circj och/ss.-h^ ideo etiam plerif, 'PU tjopbtbal- mo id appel ttiam in Ca lihlepbaris mulier£di‘ Uut oculos. kAD lectorem. I V Et iTOiens,& repugn»ns,fed vacillantis tamett naturs legibus neceflirio concedens , opus inter- mifi , ^uod refiimpiis viribus refurppfi, & confeci tandem tibi,Le£i:orjnon minori cum deiidet io, & alacritate, qiijim cam animi dolore depofueram e inanibus. EtG enim depolita in tempus tanti ope- ris farcina,ut refpiraret non folum tenuis, fed affli- ris farcina,ut refpiraret non folum tenuis, fed affli- fta valetudo > r«ugere vifa eft laborem ; fed refu- I git t3mcn,,utpol]fit confirmatis viribus redire in aciem i Eft enim inve- • r-o-Proverbi 05 Virfbgiensiterumpraliabitur. Congreifus. itaque cum I opere prjesdiffictli/prxlongDjprsemoiefto, vici tandem, ac confeci illud; ^lAn ctism4Efficul:atesfuperarifn,& confecerim , ut rebus difficilibus fa- (cilifatem,abfcafisiucem,inultitudintdi{liti&ichctn & eleS:ionejii attu- j Ierim, aliorum efto judicium, llludfcio nonfuturu omnibus idem. Quis j cnimdubitaTe unquam potuit, varia fetnper&difcrepantia fuilTehomi- i nom de una &eadem re judicia, Sc^enlus-f-Siquidqua in nianus,oculosq^ hominumemitcasjnotialiudfitjqu^minTheatro fpe^landam publici coiaediam exhtbere;&illanifingulortiincdju£quefor.tis,aut'ingeniice- furzpermittere;ex quibus alii plaudant, alii iion,. Atquecquidem Cngui larihuroanitati omnium, in quorum manuspervenit Priorille meoru Commentariorum Tomus» quamvis plurimum amedeberi libentifsi- mus fatear , quod fingulipropd amiciores de illo tulerint fententias, ur- baniusqueicceperlntj^quamfbftarc opusTpTutn''mere‘tuf;n6ntameh irie- . diocrem attitcifsimorum illorum , acutHsimorumque pai iter inferendis fuffragiis pugnam reperi; Quidam enim non modo optarunt , fed etiam vcrbiSj&kCpiftolisaaneconienderup.C-urinPofteriordTojroCommcii tarii ipfi ainpTiores ftefdtif i Quidam ex^adVdrfo , iit cohtrahefenSuf , fuccihftior6S iiicedeVent. >s-divn'ulliihinis^tufa,-qu»adcdncienahdum infefvirep6frent,optarunt:AUi;ill* tantum utexhiberpotc|^q.u^adex> pediendam dilucidi, &bfevkprScripnirxfcnrentiam pprtinefent. nt frequentroribiA uterer alidru Sacrorum librorum teftimotriis jHi j ne' aliis locis etiam opppit-iini > .&^qat£tiadduftis propriam fementiain impedirem- AJi^ui accurat^ il^m^rerum. yel facrarum^V^prqpha-. rarum eruditldneth a’dlllvftraridum alicupisTentenuxfcnuuii recondi- tum, fuperuacuam cenfueruntjAliquijpotuiffemeeaHn Te-coral^ftorrsj &iqcunditare,& utilitate amplius aliquid laboris & induftrix contulifle. Curam aliquam purioris di£l'iqRi>daninarunt QuidamjQoidain majo- ' rem defiderarunt.Paraphrafis Q£,tb«fda probatifsiiiiajQmbufdam inu- tilis, Si fupervacua.Refcusetiam irithutifsimis parcendum nonjudicarutj Stin indicibus, & ratione citan(larumTerum,atqueverboru fuit fenfuum dilTcnfusjpoftulantibus aliis fecundum folia, & paginas referri, e quibus petenda res elTet rallis inierim capitula ipfa&verficBlos,quod factum eft cociobdiftos. Et qtiod ir.sgis mirari ultro quis poEiqi» ipforii&iy- QP^.gj'j(^cK3ra€iterum,&marginum maiufcu!a,a«tminuacuu quantj- acic.difcrcpaiu^eit EeoiMerimimerhatc tam difrimilia fuijud.cia, qutuoumih. uni meo indicio . fcd alieno pluriturytacert, K utilitati puMlcs-infervirefludeo, decreviplurimorumexpartibosdircrepantikisfcntcntiaiiirequi. id nullat«>i.Mh»tare&nbcndi.&c<>mmei.^d.ft.runiifedcontucndoeffi- sicm Prioris Tomi, contincmercDIitendcre, quantum inmeeft.uihic flterillum irferattotus, anquaBluterinum fratrem ,imo tanquam gr. mellumifimulenim conceptus uterque.r.mulfotii.atns.utiquerimulex. cludendU aimieablaaandus videbatariautfaltemedendus ft» im fecun, dus, calci prmris iohirrensc Sed defictatibus viribus cetoiter alterq^ ncn-nllalineamentorumiaut namrx di&imilitudme ; fed dirpan tantum; temporiSi&liarcendirorte.SedhanctamedifpaniateiD,.nequldlnfecti- do miiMS fit , tdmperavitnon folum maior capitum ttumems & rerum:, fcitu dignifiimarum copia;red laboris & opem mutem, quo urgenttusi ameipftcDiitendam.inLeaorismeigrtiiani.urquaDtumfflcaferetva,. letudtais,&idgeoiitenmtas,noninceda.hicPofteraorrordtdior,autnia:, cis oanoorns,& eruditionis ornamentis vacuus, quamPriotiUmo & tor-. tarccultior,&locupletior. Quemri,Leaor,priruahuinamiate &ur- banicatcbenignefiirceperis;iiliu5qaeopera&dukedinisali^uid,(kauli-a laris perfenferis , mea nonfolum.abundd explebis voia , lediraas tundes etiamin me animos, & indefeifam voluntatem ad plura,&ma}Oi a qae- damfinemolcft!axonficienda,qciatrionfmelaborc, jam in incude fub malled mihlwntreaaniur.- Vale. lOANKIS lOANNIS DE PINE DA HISPALENSIS, E SOCIE- TATE I E S V, C O ^ME A 'K.J o KJV eJT/ JN JO 3, liber s e p t im vs. Certamen feptimum, ideft. Secunda I O B cum Baldad difputatio. * TR^FAT lO De opi?orla!niprierU:acli/’fli \r toris C Qommentanomm tomi'' decirao oBa^vo capt t e j divijione. * fturaru cemrf furasdiligenter obfemnt j ( nam qui for- tuitas, & line arte inciluras fufeiperet , no ' diflefitam, fed lacerumpotius, divulpjmq, corpusexhiberet) ide profeclo iplum feri- benti,commentantive magnum aliquod 0 - pus,evenire necelTe eft, nili opportunas to tius,llngu3arumq; partium juncturas ad di videndum priemeaitatus obfervet , li non Cap. XVIII. Praefac. Catholica do» gma.a afTeita difccrpere, ScJaccrare opus, fed partiri racteg-. dividere velit . Erso non temere caluve aliquo, fed cum certa ra.tione,& cc lilio univerli hujus operis , quod induor tomos diltribacimi eil , in deciino octave capite diviiionecDnlliuiimus. NamSe Arr brofius , cum duos cantum libros I>t inter- ‘.'dUtione /ii5,fcrd5at,uolleriorem ab hoc i v •fo loco aulpicatur;Piiilippus quocuepref- oy ter , quem Beda requitiir , non aliunde ducit initium fecundi luorum Commenta- riorum libri . Majjaus vero Gregonusno fclum divilionem hanefervare docuit,tam j^ua duarum prsecipuarum totius libri par- tium i veru etii hoc ipfum caput decimum octavum, cum ceteris requetibus,peculia ri pr.cfatione kiltruit , ut quvc diverfam : prioribus decem & feptem capitibus mate riam contineant . Verlim enim vero cum) ipriora feptemdecim capita in hocomni- i^f,'^''no inliimantur, ut velitatus rerum fanfti] lob proponatur svelipfe priorem fuam f*- ilicitatem commemoret, atq; pricfente cla- dem deploret; vel morbos incredibiles,qui bus laborat, enumeret, vel vitsmiferrimse odium, mortis vero falutarisardentirsimu •ocum exprimatjvei-tandem fuaminnoce- iam improbis calumniis tentacam , omni ia, atq, ratione tuearur, atq, itihis omni- bus perfccii viri forma prxbeat , Nunc cer te in pofteriori libri parte, comparat fe ad fufcipiendumbelltiin-pfo Habilienda veri- tate Catholicoru dogmatum deDei Pro- videntia, Sapientia, Poteftate, de mortuo nRefurrectione, de novifsimoludicio, fempiternis impiorum PosniSjjecernaq; ;SanctorumBeatitudine. Quamvis enim :tiamprioracapita-ai>hac materia no om- lino abllineant , at certe polleriorum pe- ' culiaris, ac propria videtur. St iigillatim fuis lingula certaminibus , Sc dilputationi- bus evincuntur,& abfoivuntur: ut diligen ter oftendere conatus eft R.Moyfes infuo Sudore 2^. dum totius 'ibri lob fummam meditatur. NuncigiturSacfosIobja incipit fccile- jue, ^utt cClxmm eji, tst firiraraetuvi veritatis, “igura reprarfentare , nam , ut acute obfer at hoc loco Gregarius, loh in fuis pafionu bus,<loHt6^ leeu$onil>u6 SandaEcclefia typum tenet: amiiu.vero ejus quadam reda,0' quada 'ftulta loquentibus, non immerito haretici figu^ rantur. Ergo quonda Ethicen docuit, tiiic Theologiam , olimnon folum verbis, fed actione potifsiraum, & exemplo refta hu- mante vitte , atq; morum inlbtuendorum ph lofophiam docuit jaberritesq; aliorum pWlofophorumiententias, non ajio ai^- mento, cuam ipfa fu* T»i* ratione,&iiia-' lorum gravifsimorum incredibili fullinen-| tia refutavit, At nunc non tamaftione, qiiam ratione, Sc difputatione vcrifsimam I ftivinarum rerum fcientiam tradit, atque i Hereticos,non fenticnces de Deo in boni- j tate, plane redarguit. Quare adpriorem hujus libri part:,atq; I materiam iifud pertinet, quod graviter, j *que acfapienter fcriplit AlexadrinusCie ’ mens lib.4. Strom. loi propter infipieontu tinentiam (intellige lingulare in rerum oni- fohi elogiu niumufu frugalitatem , atq;modelliam) arjidevi eximiam (veram in l5eo, cujus fide tenebat,fiduciamquoque,5c firmam fpem, i nOn in caducis vft* bonis) ut qui pauper qui deexdivite,exiliujlria!ijeliu>, ex pulchro de^' fomiif,ex farto mcThidus fallm ft, efh nobis pra clarum exeplar propofitus, pudore a fidens eum qui tvntaVerat , benedicens ei , qui formaverat', fecundi ferens ita, ut prima ^relle docens ferU pateticos, eum , qui ejl cognitione praditus, re= Hepojjeuti omnibus. Nimirum Peripatetici „ . . pr*ter vitium, alia quoq; mala fatebantur, qu* contra utilitatem, corporisve dele- ° CTatione edent. At Stoici, fi quis a pecca- ’ steicotu do- to abftineret, nihil mali habere polle , etia tliina. in mediis malis. Adpofteripremlibripar-lj rem, nempe eam, quam nunc aggredimur, illud fpectat, quod argute dixit Ambroli*;' loh myjieria loquebatur JEx rurCis J-Nin nugemitiis , 0‘ corpores infirmitates ,fed Vscw. ^Jpiritus lequebetur quibus irgeret, non quibtt^\ ' cederetinonenim agrotabat animo , &fidole4 corpore ; quia non erat in carne ejus anima,] cujus pafiionibus non aJharebat , fedinfpiriA ttt, cujus virtute fe texerat. Quare five corpo: re, 8c virium infirmitatejmm fortifsimo no* fle confiigat, five mentis rationum pon- dere cum amicisdepugact-, generofifitmHniffi^ fl/Wef/jrKi«(utaliquido'vocaMnagnusCy-' sunus. rillus) femper illum invenias. Sedjamcer - inhbol tamen ipfum, atq-;!pT*liuin propi** fpefte- ‘ mus ; in primisq, ipfOm Baldad, qui geltu, ore,eculisininas,& contumelias Ipi- rans, ne verbo quidem violatus ad fingulare certameViiiim: fanftifsi^m,c6rameliis, 8c maledictis uhro lacelsivit. Gap. XVIU CAPVT XVIII. plicis veritatis aflerendit lludio, fteque ex iineera amicitia difputare. etenim nui non cahumanitatequadaanimi , &in^rmita- ' tis proximorum comparsione^guam vel co * tendtdi , vel At;? glori?. St exiltimationis tuena? cupiditate dueunt>ir,niniis timent, ne, li quiapiam de luat difputationis rigo- re, & reveritace , aut de fua; contentionis, ?c repreheljonis minis,-Se acerbitate remit- tat aurli is, cum quo illis controverlla eft, permittatur libere pro fe dicere, ac fe tue- ri , Sc vel mebiis, vel *quai'‘terrefpondere ad ea , que iph objiciunt , in detrimentum Aui honoris redundet. Non aliteratgue Ib nas, qui dedecori ,& ignominio libi efle e- siftiniabat,quod Deusr.on fubvertiilet Ni niven , etiam ante impletum Hium ,jt;adrac gintadierumnumemm. Sic enim fcribirur; MHiHiiS efihnas affiiUione imgna, & iram J eji &c. Scio fnim, ^uia ta-eji Deus clemens, nunc 'Domine, tolle, <^Usef6 , animam mea a me, quii melior efl mihi mors, qua yka. Septuag, pro irato, habent; canfufus eJl^Sc refte; nam faiut? Nmi vitarum ignominiofam libi pu- tabat.-&rane verbum originale commotio nem quandam animi affert, irjfimilem, ex merujaut fufpicione alicujus mali, & cum zelo quodam, & arculatione conjun£iam, cum quis ob bonum alterius irafcimr,oc in dignatur.Sc fic ab eade radice dicitur Pfa!. 1 . Keli amuUri in malignantibus. Hiero nymus ; Holi contendere . Contentione iei- tur, & quadam animi inhumanitate lalw- tabat Kmi lonas , rum Baldad , quorum ii- ienegue Ninivitas vivere contra fuas mi- nas , fiic vero neque lobum vincere contra fuas rationes, ferre poterat. Quanto me- ' lius ille, qui dicebat: V tinam efjem yir no hc (prophetia •, neque ex Divine ^ rerdatione,fed ex meo potius cerebro Ic- '' querer) &on;nd.tcium(^ quod meam tatutr ' exilbimationem l?deret, vobis incolumi - bas) peritfs loquerer. Non aiiter in mediis ii- iis ardentifsimis comminationibus Cocio- nator ille humanifsimuS; DiembominisQde- llinatumfupplicio,que egopnedico. Pac ' ninus, diem contritionu. Complu.difw infir. MkaticjTel dolaru. Idem cum Latina Jectic nc-.d/tb()mirtM,(Enos,miferi,&caIamitolI . < *Hin defiderayi (non exilfemo mihi deccus, -o decor«m,pulchrum. Nam verbum origins :n: jle,7vab,(ignificatdeiiderare,guod pui- fto j chrum, decens, decorum, & floriofumho ; mmi exiftit) Ts/cm. AtEaldad, Sc caeteri j amici diemlob,8c calami tofum tempus mi- r- ferrrini hominis,ut libi decorum,Sc giorio- ! fum deliderare videntur, Sc e contrario li- bi turpe, & dedecus ducunt , li iile objefta CAPITIS. I Johirejponfc iun^as Saldii , illum iterum limiin pr.^ffentihus lerumnisimiat-entis , &. anteaK.i yita impietatis injtmulat. propter is hominibus fappheia. '^Verf. /. 'Responiens AUtem. S!ihites,.dixii. dkfiacat. IlUprataf Imat. }. l/afiiiofacro lUustranMiihaaiAf liworusj initio capitis I 9. Siucbteorum (inquit) Tyranni fermones tyran mdemppirant. Et quidem omnia bene audien' di prsecepta, quKafapientibustradi fol£t,| contemplille videtur , idque plane oftedit j ipfa rcfponlio tumultuofa, atque maledi- ca. Inter alia enim, qwxde auditndiyPiuw chus praecipit, illa funt; ut qui audit, no tur niultuetur, ne^ erumpat in latratu ad qmdyi.- diihim.nc^ extemplo adoriatur contradicendo, Sedprieterea aliam illius t^-rannidis in difputando rationem pollumus ex Chry fo llomo petere, quod non folum aceibe , & contumejiofe loquatur, fed quod difeeptar tor , atque limul etiam judex in hac fua cau- fa ed e velit : ut judex itaq? fiientiumlobo imperat. Etbof, inquit,tfj^i(?;f, cupiunt^ om nes amici, ut lobo os obftruant,loquediq; f acultatem adimant , & ex miferrimo pe - HkTinjr. •pUt- de .Aitdit. i Beueaudie- ,di pv*cejJta I Tyranus, in fja’caafa ju [dex. crimina repellat, 3c ollendat fe innocente. Cap. XVIt. Ver/; II. ad t^ue ji/iever^d j' tis^ /nte!ligitepriifs,et Qcloifitifmtr. | I i. f'atieana. j i t. C-'”’ f»» nuneexlmfiuUtBtUa^ <If.| I JfaiiUiafratima cl> ' ' ' 4 L<nga*UtbraKtttfuatiUi.lfltifit $• ElucnUtisfenliniut. I /insolari himiai Steaehiu. Ofi T Anqaam totius expofitionisfundame; _ tumrtatuendaellvera, j^emianaqjhu: V«ra ieaio' fententiaileciio , numerum mulri-j tudinis habet. Na Jicet in iphs Latinis, Vulj >atisq; codicibusvarietasqu«damie 6 tio-l nisfueritj multi enim,ut Qregorius, Divusj Thomas , Lyranus , Hugo, in numero fm-i . gulari legerunt.: Ff/jneadquentjinetnyerhat 'jaUdbis? InttUige prius^&c. tamen Vaticana ! icditiomeritoretinet numerum pluralem, | -ut qui Hebryo refpondeat,& in Latinis an tiquis habeatur , hc enim legant Hierony- ^mus,PhiiippusiBeda. [ — . Hocpofito,illafellatim difficultas of-l * • ' fert, cum quo nunc loquatur BaJdad.^ nami Qupflionis minime loqui cum fololobo,probare vide tp.icacio. jyj. jjjg numerus multitudinis, neque vero j • • 'Icum aliis amicis , aquibusneque re ulla,i jneque veibo provocatus videtur, ad hu-i /Jufmodi orationis acerbitatem. Interprc ] tes non eodem modo refpondent. Eugubi jiius fane exillimavit adverfus duos tan- : tiim, videlicet lobum, & Eliphaz indigna- [ j ri Baldad, idque , vel quia longiori Elipha i 2i oratione feprajtermitti, & contemni e-! i xtfliinafletBaidadiVel quiafibi dicere, &l refpondere gelMenti, non prius iHe fuus a- ^ micus cefsiflet. Mirum ut ambi tio,&con-j tentio difputandi foleatinterdum amico - rum animos abalienare , & inter ipfos fra- tres feminare difcordias,&ve]ut intefti. 00 , & civili bello infenfos reddere fibi in-| vicem filios, & difcipulos, parentibus,atqi| mapiftris,fenioresque adolefcentioribus,! $c in cade repubii .• & in eadem familia , & ' domo inyicem pr}\ccantes , inyictm inyiden^ tcil Hitc enim videtur lUa invidiy . irse, Sc contentionis acies , qu2 aliquid crudeli ta-| ^ tis,& indignationis fonat,& fratres in fefe ; mutuo armaT,de qua Scriptum ell: ferrum' ferro exacuitur , crhcmo exacuit faciem amici \fui. Septuaginta Comptut. Orhomoirritat ifacicmamici. Hacipiur etiamratione ad- * verfus Eliphaz potuit indignari Baldad. Alii inunivcrfumcura fuis omnibus ami- cis, lobo excepto, ajunt expolhilare,quod J . aiultioidioiS' tef LXX crh lyi: LXX illi plane ailecuti non fuerint lobi mente, . &itadicentem'commoderefelierenequi- 1 ^ verint. Ita videtur Hieronymus Algar-, _ J bienfis. Sed quidem illud videtur lemus,& con- \ gruentius, ut cum foio lobo nunc Sc difpu tet.Sc illum appdlet numero multitudinis: Sed quorfum < .Cajetanus exiftimat hono- ris gratia lic appeflari lobum. Sed mirum honorari nunc a Baldad , quem manifeftis convi tiis Jacefsir. Philippus.Sc Beda,quod lobum non folum efle exilHmet,fed pravoj aliqxto fpiritu comitatum. Sic PhilippuS; Qnaft non fit fittcerus , '^etfolus loh , a faldad '.yerbeftts arguitur, fed pstius,!jui J}iritu, ncfcio Iquo infiiganU, loqui n 9 n dejsnat . rndeCy hic I itfe faldad quafi contra olures nunc loqui exor I jus ejl. Alii, quod no folum Iobu,fed ejus i etiamiimiles alloquatur eodem vitio labo ' rantes. I Sed ut, cum fololobo dilputans, illum appellet numero multitudinis, potius ad Hebraifinas. familiarem lingua Hebra:f confuetudine , [quam ad ullius honoris grave aliquod mo- mentum referri oportet. Quare no mirum quodadiob a Baldad irato , atque indi- gnate h*c dicantur. Sicfaneintellexerut Septuaginta; Quous^ non cejfabis’ Cohibe te, ut ipfi loquamur: cs^cur tanquam quadrupedia tacuimus coram te ? Idemque fequentia exi- gunt,qu* cum folo lobo expomilationemj continent. Similia exempla obfervari pof- funt non raro in Scripturis , prxfertim in Originali, ubi numerus pluralis, pro finguj lari ponitur. -Sed-Hlud peculiarius cum fer Kntnetus-., moht ad fecundam perfonam lingularem ralis prouu- per numerum multitudinis. Mich. 1. 1 l. gulari. Tranftteyobii habitatio pulchra. Quamcon-j ftruciionem , non tam ad rationem nomi-l nis collectivi , quam ad ipfius lingu* con-{ fuetudinem,& familiarem numerorum peri mutationem fervavit Vulgatus, prsefcrtim | \caTci inMehfiofit, Tranjiyobiskabstratrix '• l pulchri, id elb, popule habitatorpulchri, 8 c i tus*”* . ; uberis foli Samaritani , tranfiin captivita-, Item. Sic folet apud noftrates fecunda p< I fona fingularis numeri aim fecunda plu lis confundi , aut verbum lingulare cumj I pronomine plurali jungi , aefi dicas , Vos facremiilam,&c. yfquead Proprie eft,^«ff«»j imponitis loquendo i Sed quoniamnis! verbis lobum inlimulat loquaci tatis,& in-i folentiar , reCfe ilJullravit Interpres diccsrj VerbajaBahtss: eifdem videlicerquerimo-' niis, eifdemque foperefponlionibus, ci!m| tydio,& contentione repetitis. Sc quidem: Eliphazindicat fepunctum illo lobiver- bo,c. i 6 .} . Ftrbeji omirirregerit enim limi- laiftare. I Cap. XVllI. I Ic, vel etiamacerbius convitiunii quod ver j bo rectefisniiicatur. laSlari tnim ! I dicunuir {irobra, & convitia , & querimo- i ' ni.« itilolcutiores, aeque tumida, & jactan tia verba, cuibus feHomo locupletem fa- ciat, fua fepnedicatione efferat. Int.ilifitefirins. Non intelli^is o I O B , ^ ipodnani fit noitrx difpuiationis caput; ^ n.mitota controveriia polita eft, non tam; Sententia- pa jinreilituiione tiunim facultatum, aut aii- ra-phrafi? . 'cvijui nova; felicitatis , quam tibi poilicea- ' !tmir, Guamic confirmanda & afiereda Di- vina Providentia , quse juftis bona , malis mala rependit. H;tc li attendas, nec indig ne tecum agi jactabis, neque falutares no- itras exhortationes refpues. iitenim tuis refponlionibus faitas extra chorunt : aiiud namque nos agimus , aliud tu reipondes . Sequitur fimilis alia expolnilatio. . g*! ///. Qua^e Yt^manfimus ut ju-i mttd, & forduimus coram vo^uf | ' i. r.rati.Muta. Hominisexcdlei>tU,0'f<K‘‘^^‘“‘'^‘‘ \ 1. S,rdtji:rt quut w Hthno. immundi. ] j.S(i.'4ilO.-i:‘Stus, Uluftralus fjaus. | — n N On folum (inquit) extra rem , teme- ^ reque refpondes , led plane infolef- * cis: !)eam cmn de nobis dixeris ; Cor eorum . ^on^e fectjli i difciblina , reputare nes vide- V''*'^-avbra- beil;as,pecora campi; In He tvs parap numerus fingularis , uS jumentum, tamquam aliquod ex brutis animalibus, ut quibus neque iniit ratiocinandi vis, neque ulla dicentii facultas , neque refpondendi iocus,& tempus concedi debeat. In eunde fenfum Septuaginta di.xerunt: Cur taquam L X X itiiirupeiin tacuimus coramte f Ea enim re, vel maxime perfpici tur hominis excellen - tiapr* citeris brutis, mutiso; animanti- bus, quod fermonis facultate polleat , cu- ’ Sermonis fa- cum muta animantia omnino expertia euhasin ho- hnt, at quidamm iliisadumbrati intclli- nimc- gentii," Scprudentiqveftigia fipe vide- mus ; quieres nonpaucosin errorem ad- duxit , ut exiftimarenl , illis etiam ratione inclfe. Et ex fermonis quidemiimilitudine cuadam decepti ratione aliquibus tribue- runt, Porphirius lib. ^ . de Sacrificiis c. i. porfhiriu!. ex Me!apo,S£ Tirefia,&r Apollonio Thia- neo, qui ajebir, fe intelligere garritum hi- o/.-<»nBS rundinum; Er Opianus tlephantis ait inef fe patriam lermonem ; 3c non deefle , qui fuo tempore intelligerent latratus canum, , n uiulanis luporum , barritum elephantum, cantum Saliorum , feribit Auguli. lib. qc, Verfi III. ex veteri tellam. q.^. Maxima eft ergo o- rationis, atque rationis focieras, ut Cic. dixit. Hinc hominibus , quibus fermonis ci ufus non eft, capiftrum,velfifcella imponi,*^ tur, qu« eft brutorum oris opercuium,| ^ aut vinculum, atq. liletii fpnibolum: Scrip' " tum eft enim, 'Pofuionnm cujhdiam,hoc^' eftfnKnurn, capifti-um ,chamum . Hlero-i nym^fientiani. Quod autc Cajetanus Hanc i cum -«wieutfc.- comparationem refert, noni tam ad ftupiditate omnis rationis, & ora-' nonis expertem, quam ad beliuitiani quan dani feritatem, cum brjtacseco impetu fe runtur, & ferociunt, quafi illos I O B vo- caverit fsvos , & immiteS; hoc ( inquam) ' non videtur valde congruens. Etforduimus. Non omnes eandem verbi 7'j?.‘f4,figiiificationem agnofcunr, nam Re eia, poftR. Mcyfen , & R. David legit, Ctaujifunuii incc-Jhyeftris. dicinir autem cUj^HS corde, qui mente habet claufara,ob- tecfam , gravatam quali aliqua fuperinje- cto opercuio,neporsitaperte,& clare res intueri ;& eo forte reipexit Tygur-ina ver tens, VohU cLJhiiati yidtmur . Quodenim claufum elH, idem cbfirmatum,cerrum, ob ftinatum ell. \itzh.fltepi<!i\trv.Tsi\iZcCi^- nifieatioiiem nunquam agnovit Vulgatus Interpres . quare hi potius deducunt a r.a- dicelTaM^B, quod elt ab.fcondere, & coo- perire. Ergo cum Latino confentiunt alii, R. Levi, & R. Abra.ham; immundi. Pagni- nus. Sorduimus. Vatablus etia, 'Polluti. Sed hanc immunditia refert ad contemtum rei vilifsime ; nam qu* immunda, &: polluta funt, rejic!mus,&ave.'-famuri ita ut fenfus llt^ Nos contemnis o Iob,atque faftidis,ut rem immundam, & indignam oculis mun- dirsiaii,& delicatifsiroi viri. Alii, utlit oua ^jumoitorum epitherum, 8c aopo/Imm par ^ tis pTKcedentiS; Reputas nos, nt fordidif- iima jumenta. qu;jdara enim beftia- femper nabit* fune immund*, atque facrificiis, &: cfa indign*; tum etiam bertie in fordibus, cienoo; voluiatur,& jumenta csntjoutrcfcum n jlerctre fuo. Sedprotefto videntur e* fordes ad oratione pertinere ; Orationo- lira, ut fordida,& immunda contemnitur, naufeas ad ea , quas tibi luggerimus, quafi minus culta , & terfa , & non nili e medio vulgi fen fu petita; mundo, &emuncli‘ na- ris homine indigna. Immudid* orationis, Sc fordes labiorum aijquado dicuturinScri f turis. lC&i^.6.^.V^mihi,quia t.icui,quia'»ir pollutus labiis ago fum, C" in medio populi peU luta labia habentis ego habito. Cum enimfan ftorum Angcloru,qui Divinas laudes pr* dicabant, temuiatione accedereturifaias, tamen putavit, libi non licere impuro , & A j fordi- Sordes ora- riouis, SC la- biofum* Gap. XVlTT. fordido ore, id elV, lordida, Sc vili oratio- ne, fupremi Nominis findVtatemuliirpa- re: ficuc e contrario mundities ,& ccjtm)- nia pur?atifsinjonim verborum commen- datur. Pial.ii. 7. IHud vero,quod indicat OforiuSjhsec etiam dici aJ amicos; Cur re= putantur klO^BO , “vobis auduntibus , at>ine Videntibus, utjumtnta,is‘c. coa^bimeft. 43 / ///. Qut perdis Animam tuam in far ore tuo , "Nm^uid propter te dere lincpistur terra , & transferentur rupes de loco fuof i-feriere qmi. EfithttsrumKfut, crj^mutinfa- fr/t. SlU^iratttaoyfeSjO- i. TtrtiaferfaM pr<>f<csinda Ira adwfusfe ipftT. fures. CUJUS jimsls. KunquS pcrmitteda demsuart . J. Forma injcleutis asttrimoma. Verehssqui snjacrt mutatione f et, fshssi j. Hupesistfacnfermosic quid. VUsTiratitaeyfis,C- Samuel OirmaMftntentia^xpofeit.SsouumpeT- O V 1 perdU . Terdere , proprie eft , ra- __ pere ferarum more , aut difcerpere. Perdere- vel laniare. Quare Theodotio dixit , piens animam tuam i» f urore. A\n-,difcerpens. Epithetam eft,Se vocadi cafus. q. d. Heus I tu, animiE tu^ rapior, & dilaniator. Cum autem epithetorum ufus infacrisperele- EpithetoTum gansftt, & non. una tantum ratione fiat, forma vatia. | frequenter tamen per participium prxfen tis temporis exercetur : illa enim epitheta funcPfal. I I 5.7. Sufeitans de puhere num, (sr de jhreore erigens pauperem . Sc Ge- nef. 49. II. Ligans adyineampuUumfuum. Sed hifec epitheta , ic participia claritatis gratia,per relativum exponere folet Inter pres, ut in eodem Plal. 1 1 j . 9. <2»i bahitar refacit/leriUmindomo. prop. Collocans flu rile, ve\, Collocator Jierilhindomo , &Pfal. 114. S. Qui conyertit petram injlagnaaij«a= Tum, proprie, Conterfor, vel, conyertens per tram.ScDeut.^}. 16. ^i apparuit inrtdxs. prop. .apparens in rubo, vel. Habitator rubi. Similiter ergo hoc loco 5 ‘Lerdens animam, id ell, animam. Vnde clare patet mendofam efle leftionem , quam liidorus clarius habet : Qj^id perdis anima tuam.&c. Elt autem in Hebr^o per tertiamperfo- ^ nam; ‘ferdens anima in furore fue,qaod tum eleganti* , tum illius lingu* confuetudi- peefonarupet ' nis eft, ut tertia perfona pro fecunda acci mutatio. jpiatur. Nos etiam diceremus divo, j el que fe mata con Jus manos. Hebraifmum fa 'pienter diiioivit Interpres, vertens per fe- Verf IIII. eundam perfonam : Heus tu, vir* tiiit dilar 'niafori tui corporis difeerptor : qui adver- fum teipfuraiurorc, & amentia raperis. Septuaginta* l'fa-jiteira,a.A.'PTincipi *Ri5cfttpor in tuo animo locum, & tui fermonis habe 7 **' raiirf immoderat*concefsirti ; iliacum intemperans , & e.fnenata lit , nonpoieft ita,ioq'quie tuas actiones moderari. Tibi pro ratione re tfl impetus, ut feri». Et illud ir* proprium, quod in fe revertitur , ut ait Seneca ; Tener tur ita^ a proxinus,&‘ rogatur, ut ipfe fibi ipfi placetur: nam fua labia mordet, caput qnafat, i ye/lhnentaf 'indit, cyfe in columnas imptnott. i Ille inquam : quo utitur ira, de qua eft illa gnomica Theognidis fententia. Kilirainr rbee^aij. jujlitss ejl, ijure habente hedit, animo mala zra tificans. At fi ratio utatur ira, inftrumetum t“uca. erit ad res pneclaras.vid. Senec. lib. i, 5c Phitar. in qq. Platonic.8. VbiexPh*do. *’^‘**- i^ationem vult effe aurigam, atConcupif- , _ | cibilem, &Ira/cibilempdrea«or«>», quoru * alter, id eft, concupifcibilis,yir cacupif. refraiLtriics , hirtus circa aures, furdus , & ‘ qui yix flagello pareat. Irafcens Vero parsfraA no facile obfequens rationis, ejits^ adjutrix. •Si vero ira dominetur, quaf. machinam cor\ \trafeipfum comparat, ntNicttzs dixit. 2x5 i 'in 'heum iracundia incitari, qiiajl furentem tanta yerbarum afperitate uti, Cxjam Vif* per tafum mortem ubi% inculcare , nihil aliud cjl, quam i» fuam ipjliis animam flomachum efun dere. Ergo inquit Baldad, Non tu,fedira, tui animi compos eft; dc,veluti rabidus ca- nis,tuo te ore difcerpiSitiii exitii inttrume tum eft tua irta furentis adverfum te,& ad verfusDeum,tui animi excadefcentia.Ref picit ad id, quod faipe inculcavit lob, fu;e I mortis votum, & taedium vit? , tum etiam ] ad id c. 5. Virumjlultuon interjicit iracundia. ' Kunquid propter te derelinquetur terra MI ^ dud videtur limplicifsimum, quodetiain- 5 , dicaverunt Graeci, ut cnm I O B faepe de fua morte, deque fua vita loquatur, nunc notetur a Baldad, quod querelis, & ver- bis infolentibus utatur , dicatq, non eJle de illius morte, aut vita magnopere cura- dum. Hilpanus diceret : Si que no peryosfe I a de acabar el mundo. Ita de tua vita,ac mor * te cenfes, Sc loqueris, ac fi mortalium om nium fal*, Sc interitus ex te penderet. Sep maginta: Quid enimf fi tu mortuus fueri,, in^ habitabilis erit ea, qua fub ccelo / Itane tc ab- ' eunte e vivis, nemo lupererit , qui dignus hujusmodi domicilio cenfendus fitf aut ! mundi fabrica corruet, quali tu illam hilci , res, Sc fuftentaresc' nutabunt ne monteS; • concident a fua fede convulfa faxa^ tuet- ve c*lum^ Num quid propter tuas res , Sc ^ tuam ilfam impatientis animi iracundiam exifti' i ( Ga p. XVIII. i exillimas fore , Ut Deus ^ qui mortalium , . fceicrHmii!torj& vindex elt, a tuo fuppli- icio,Sc vindicta temperet ; & illam, quam ;oIim conl^ituit legem in impios animad- ! vertendi, r.unc novet, & mutet'" Qu^i fen- ' {-.'.s nun omnino alienus ert a fignijicatio- _ ; r.e d’r:!'K.iH!n. 4 ',Gha‘^ab. ^Derelinquatur, di- mittetur libera, fine judicio, line debita o- peru:ncon'!penratione,priXm!0,aut pjena. rh:'r^ui^. Sjnfumhtinc indicavit Philippus, explica-, f tepoftea tradidit Vatablus, ^ellidon-isl '*'* .Clarius.' j 4 f f t/aii; feretur rupee, trc. Pertitrbabitijr' ^ ( inquam ) mundi ordo, & airfu.s propter autem,Sr quafl natun* re- ni? a!'ciqu« rum immutatio, ex montium, 5c eamporu' ' mucatinic. mutatione ligni/ieari folet. cujus rei expli; I cate meminit Strabo , cum de regionum' j Sirah-j. tranfmutationibus loquitur lib. I 7. j ' nia> 7 i(_incy.h') omnia continue mysntur , 0 “ tranfmtitanlur, exiJlimandHmeJl.nec terram j ita femoer manere, ut femper tanta jit, nec quid j -qua-iii libi addatur, aut diinutur : quare miiti- j iine miradmit el},fi quas terra parteSjqua nunc 1 '.habitantur, clhn mare occupabat:& qua nunc i phlifjrtu, ygtagui fmt, prius habitabantur,Jlc my,ttes,<s’ tampe: par ejiinyksm commutari. Philippus e ergo /«in nomine , intelligitpotentif- _ ' ^ _ limos qtrDSqiie, quos Deus, five erigendo nini fym^o - fublimes honores, five deturbando , & liiiu- humiliandojfuis locis,&: fcdibtis.a Divina Prouidentia prsfixis collocat. Hunc ergo ordinem non invertet Deus lobi caula; in ratak quitBaldad. At vero polt. R. Dauid, "Va cablus,cum in Originali Iit pro rupibus, '^u 6«, aut faxnm in fingu!an,exirtin-iat intel- ligcndum Deum , quem immutabilem di - I cat inftar immoti faxi,n£t}i commovendii • loco judiciijreceilurumve a fua fententia, I ut dimittat liberu,quem femeipunire, con j ftituerit ; neque fieri poile , ut unius lobi 1 caufa rerum legem confuetam, & ordina- ' rhimjudicandi ordinem immittet. Et qui- Deus.Rupcs . nomefi 'I[upis pro Deo fepe fuppeni- turi.pfafertiraubiinHebrso fubefteadc, ' quie-hocloco vox, Tfur , qu* nunc, Deus, nunc Fortis , nunc 'S^hsijlus ab; Interprete Latinovertitursfed ita tamen,ut multa eo nomine fignificentur Dei quafi attributa : aliquando enim fignificat certum auxiliu. Si. opemnunquam defutcram: ut i. Reg. Voa-rilpe C faxtih )/fKf non comoDi Vel firmitatem tenacitatem os,);*hazec- propciiti, Dcut. ji. iS. rupem } feenel vno qni te genuit, dereliquiJH' ^tfixas ,Sc \m- fuerte. motusertinteamando, tqxdiciaritateper : petua diltvit tr, non redamas^ Sed firmam etiamin judicando feyeriratem ; & Itabi - lemfan^tatem, cutenon flectitur prece. Veri: IIII. 7 : aut pretio , afferre folet id nomen. Deut., }i. 4 . -Dei(_.niph)pc f.-Jafunt ote.a.tsr^oml judici.!. Tygiinna, 'Opus Fetra, Tjg.sr. illius folidum efl, quoniam omnes Via ejus fuiif judicum. On.kelus : Fortis ejc : perfdlaque] oaK,el. fy.nt opera ejus. Quare ad feveritatem quo-! a™, S, ftabilitiS;, i,-ro5aM,il- -ud pertinet, i, Reg. 25. 25, Triumphator tn Ifrad non parcet, i ,- p znhu line non Helle fur. SicigituraitBafdad; Kon transfere-- tur rupes de hc-, aut de fententia fua. Ca- letanus.uc Baldad fc, fuos queamicos,r«.- pes nominet firmiter perltantes in fua fen-- tentia, neque fieri poife , ut fua allertione moveantur , aut terram . id eit comunem doctrinam,in qua nati,5f nutriti funt, de- relinmianr. Sed pr.vftat qitod primo loco propofui miis . nili forte utrumriue fic co!li?ere ve A”'”" fen:?-. liSi Nnmquid propter tuas res, tua que ia-! menta, fu<e Providentia legem novabit, * mutabitque Deus; lube etiam, fi placet, ut pro tuo arbitrio, te-va, qua; nunc habita tur , redigatur ad folitudinem : Sc montes e fuis fedibus convulli, alio transferanntr . S-otaeffra:r.a Qu^i aguntur immoderato aliquo aftecrii , ci affedus. hac circumloquutione deferibuntur; nam cum perturbate de rebus iudicent,perrjr- cari etiam omnia eupiiint, Sc fecum rerun-, ordinem !nverti,& commutari, ut illi, qui dicebant; Nolumus i te fignumVidere . Sig- sUHh.n.^z. hum inquam, ds calo-, ita enim perturbatio nibus' ammi agitabantur, ut vellent prop- ter illos, no folum teirce, fed etiam rerum cxleftium ordinemperturbari. Sic etiam Tyrannidematm ingenti mentis permr- batione Seneca defcripfit. Ouod ferino po teji.yuhpcfe, qui nimium poflj}. Ergoquod ex dqlore , & humanitatis fenfu loquitur , &'agit Iob,tribuutimmoderstiV animi per turbationi, & infolenti*.' 'S* ij. m Itfx mpi extingue- tHr-.nec^^ledelit ftdm 4 igms e\H sd i.Lucit neait-aproSifUmU, cr tfaflio. Moeloio frofplind'daj»tuna. Ciu.naiU wcum ad en- tuadiniM, - i:TarS!eHUi„teTcgaliya,afftreit. QuidUx. tm- pmsqi,!. yV.rtmm q^aU. tnfJkrtasmphrZ, . qaiplMi ^d<t,c,e,i> exiir-gMur. jU^jim^ctia- vrd. Ferta Hehrfa ctairorta bgmjcatKKti. 4. HaKaaqvidinfaeTofermme j Teeeaiaauara. tiene dicitur fcm>lU.lUupiest D4*«i,c^ Hsfiai J. Fanaexfeph txtia^uruJxijKpltruftheiiallf e. TfIedcrpTifmaf,e:ni> crtpufcult.lilupat’ ifaiai N Vnc iterum CajetanQs 'omnibus hi' I lucis, 8c‘j|-/r»d(!rijri6ininibusintelligi Cajit. XVIII qxrod fparginM- inorbem fup« • 1 .-‘ avicula. Ere;o d« reti*, QUO capwntur-.- . '^TOTuerrtUis. &pedibus, nounus.led mi! aeW ea.itt ip felaquet-tendutitti?; rete magnum,& Ion- potentioris ee necefie fit premi, & rit paupiruii implicati jnesplieabilibus difcriminibus eilvenaton •irretitos:nlhsccper)'«f,ScJ<q«fa«Gr?ci fuperbiam. intellieunt, atque ex Latinis Philjppu;,& c/>f, irn Beda.Apr^te^^eamalaomnia^qu^in Verbum ex asj-K^iis afferri diximus: nam i<sca«,dcr«- inJirlU ej». tia ftippJicia fignitieant, Sc ea, per qu* bo- in imjiorun mo a confeaanda, $c obtinenda vohpta- Uevi^is^mos: te detmexar,urfapienter Hieronymus ir dicavit fuper Lamentat. lerem. c.i.Ve. ij. potius quam rpfa pecetU, Oregorius voluit. Q^anquam etiam ex ^ plispeecatisfuniculi intexantur, & conh- j jbet, ciantur, ex quibus fiunt flageila-noffroru {iippliciorum; licut aliquando fecjfie d.ci- ^ turfiiius Dei. loan.x.Neque folu expec-, bus. catorum tuniculis dagellum , quod minus j i eft; fed vincula manuum, Se pedum,quibus, i mitUntur m ttnsbrtT , ficur Scriptum elt : j Iniquitates [u/t capiunt impium , &funihus\ peccataTum fuorum ouo-* que parum. %-‘e ex tisnodis implexum, queis plenum: nam cut de meretrice di£lumell: Laqtteusye- natorum ejl . '^te avaritia eft: nam qui Vo= Doiniaaii- ratat. ntiam, ungues, dentes , laqueos, 8e retia cadent 1 tandem pauperes. Vides igitur rrtid. 8 c la- .i.c.i.V'erf \que9s a pocentioribus parari pauperi, Sc ut hoc loco imbecillo . Sed illud in hocloco dubitationem ha- 4 . . ntanam ratione impius T yrannus, at- que fuperbus, qui potiuilaqiieos ipfe , at- que dolos tendit paupenbus.Sc innocenti- Lur, dicitur cafurus in ipfa retia, qn* noniliinfirmioribusllruiroient^ An quia poteni nemo eftTyrannus,atque violentus in in- tentio firmiores, cui praiftantior alius, fortior^ diaoj. 4r»»4ffiS,infidiasquoquenonmoliatur,& ynfiringitur. Hoc quo-* laqueos, retiaque, tanquam infirmiori, per . illis componitur mul- dolos quoque, & contemptu non tendatt’ ,multis maculis, &!a- Ergo efficiet Deus, ut potentilsimus quis lex luxuria rete fit; fi- que impius, alterius potentioris Oevitiam expertus, Sc prseda iOius dentibus , Sc un- guibus concellus , infirmitatem fuam fuo malo agnofeat. Parantur igitur illi retia, Sc laqttei, veluti imbecill* animanti, Sc ti- midae aviculje . lic fane Nabuchodonolbri Tuperbienti, & fubjicienti per laqueos , & retia infirmiora Regna,minamrifaias ho- ftem potentiorem, cujus laqueos, & retia effugere non pofsit, & fore, ut vulneratus ab aliis per irrifionem auditurus fit: Et tu' tfeia tulneratiiS es , fscut Zy nos: nojhi jjmilis effe= Hieriiryirs, I Peccjialiint ! 'jir.ateriiretiu' 't&laqaeoiii. j luntdiyitcs fieri, incidunt intentationes, S' in laqueum diaboli. Rete quoque funt doli,; & fraudeSjin quas dolofus dives ipfeinci-. det; nam cadent ia reticula ejus Q luis) pec- catores. Sc inuniverfum, ut dicitur Prover. 29. 6 . ‘Peccaritem yirum iniquum inyohet laqueus. Sedprtetereacum-^«ri<», ScLaquei. fint venatoria inftrumenta, qute arte, Sc indu- ftria jaciuntur, licebit per rete intellige- re latentes inlidias, qutc aliis parantur: il- ; Scelus menfu rifolent vel perpilciculosparvulos, vel per vagas.aviculas , vel per incautas alias animates, quse cibus,& prseda venatorum funt. Quare quadocumque David , Laquei aut %ris meminit, fuam infirmitate agno- fcit.hortiumque fuorum dolos, potetiam, Ja:vitiam,quaie ell id Pfal. i }<>. 6. jfbfeon- deritntfuperhilaqueummihi, &Pfal.lo.8. Sedet cum diyitibus in occultis, ut interjiciat innocentem, in laqueo fuo humiliabit eum 5 iV clinabit fe{ Dives impius latitabit, videli- cet ne pauper retrocedat cognitis infi- diis) & C4d«( videlicet videbitur Iwmico prellus, & in fe fe collcclus,ne omrdno a- tranfeuntibus videri pofsit. aut f4ilef, ir- Impius libii- pfihoftis, & [ruendo iuper prxdam , quemadniodumj I XVIII, ^verfj. 215.Z7. at^ue Ecclefiaftje 'tuor aliis iJmiiitiidinibus res eadem cxpli^ catur j & Eccled. z 7. (juatuor aliis , aut <5uin<5ue lententiis puicherrimis confirma^ */. 17 18- tur; quarum ilia prima eft: Qm in ait* mit- tit lahiiiem , fuper caput ejus cadet , 6^ pUfa ^glQfe dividet ( amplificabit, & diducet) i j 11, uu vw/sfra: id eft multo majus , 5c latius vul- nus fibi ipfi infliget . Claudit tandem Ec- r/.ig.}o- clefiafticus re extrema hac lententia ; fiu cienti nc^uilfimum onfitium, fuper ipfum du Volvetur, (r non aznofcetfUnde adveniat. Vi- delicet cum quiefierint hollem, a quo vul- nus acceperint , neque inducere in animu pofsint, ipfofmet fi&i vulnus inflixifle, non ^ .sgnofcent unde advenerit illis. ^ Etmmaculisejtts ambulat . Voxorigina- macul* lis Sabae, rete etiam fignificat, aut quid quid in modum retis perplexum, & impli- catum eft; quare etiam poniturpro cans cellis ctenaculi. Reg. i. a.&pro Se implicatione ramoru in quercu . z. Reg. 18. 9. quare aut erit partis pr.-ecedentis ex- politio aut amplificatio qusedam.quod vi- detur intellexilTe Vulgatus,cum vertit ma- «/di.nam fpatia illa,aut formina retis La- tinus vocat macula', aut plagas , in quibus (iberum.ell aiiqiTatulum fpatii . Cajetanus ait defignari, ea pericula i quee cegnofeimus confidenter jtggredi-,putantes Itas evaJiiros.S^ alienum videtur a propofito : nam potius rste.ScUquei abfeondunturs frulira enim jacitur r.ife ante aeulos. Hugo ait fignificari confustndinempravie virie. hoc etiam du- rum. D-Tfaomas,de uno peccato in aliud procederCjUt diverlitas maculanim,5e fo- raminamretisligniflesetdiveriicatem pec- catorumv-argutum id fanc . Sed dixi- mus hveepotius ad pcena pertinere. Quare ambulare tn maculis, tiit efle in anguftiis, vi- vere intra pneferiptum, vix conceflb foa- tioj aut loco ad refpirandum. quantulum enim fpatiu eft macula retis^ igiturvivit impius: fedvivitmiferrime . Addiderunt Septuaginta vim quoque fententia-, inrftr te inVolvatuTiVolvetur in maculiscc^uod fum- ptum videtur ab animate,aut avicula irre- tita ! qu* dum pedem ex una macula ex- trahit, mox in aliam inierit, & dum expli- catur ex una ,implicatur in alia . Folutatur itaque in reti, &4??ti*/4rf nidtur, fedfru- ftra,nam cumfe erigit, ruit ftadm ex gra- du, & rur/us convolvitur, Sc detinetur, & i ut Philippus dixit ,feVolens quisque exuere, : ipfo conamine impeditter.. j Vel quidem hac fentetia poterit refer- j rinonfolum ad futuram impiimiferitm,’ fcd ad rerum prarfenttorahslicemftaiums' ' lignilicabitquc inqcanto periculo verfe- a maculas retis". conftringi fe Stic , quoniam non eft addu- :d adducetur tame paulo poft ic fentiet arctatos grellus,c6- detetos pedes , quibus ligatis cti in tenebras cxtetkres i ubi erit ardentium. Adde etiaminter- lufti fuperio- in pericula cadere, & in retia ret quoennq, 3 parata , leditain iliis ince- nferat pedem in maculam,fed| funiculos retis premat,ne ad^ ^ implicari pofsit. Mature igi- ' .& vitat diferimen. at impius ;n» in rete ^ (s‘ hi maculas ejus.' :a peccatoribus imprecabatur!, 140. IO. Cadent in retiaculo e.c.' etis vindiciam de impiis, auci pravo) peccatores, (ruet videlicet captis, & conrtri^tis pedibus ) Jingulariter futn egu, donec trinjeam..id eft, capitis illis, 8 c impe- ditis, tranfeo ego premens , Sc conculcas pedibus rete ipftim, nunquam politis in- tra maculae. Varia expofi- ^ IX, Tembitur filatatUmslaqueo, & exafjejcec contra eum [itis. , quid CaUaneas.qiiid flanta iufa • Germana ex poilcio. eft apprehendere, aut comprehedere, re! comprehenfumfirmiterretinere. undee- tiam.dichim eft Ecclef.p. 12. 'Pifces capiun- tur hamo, & aVes laqueo comprei^Juntur.Sc Cantic.Z,-4-'Teniueim,ntc dimittam. • 1 ‘lan ta. prop. Calcaneus , extrema pars pedis-. ficut Gcnef..'25. 2 d, ^'yd»f4»i(Septuagin- tZjCalcaneumyp atris tenebat manu. 8 ce co- trario «/e4nr»M,pro^/d»Ji*.Genef. ^.15. Tuinfidiaberis calcaneo ( planta» pedis, qu« terram contingit , h*c enim eft, qu* pre- rrrnte^Si conterere deberet caput , quse in fuimina virgine exitialis eft leipenti) ejus. Sed live plantam, five calcaneum dicat, pe- de, per Synedochen, intelligit, ut id Pfal. Syoedoche- Gap. XVII. \ctC. IX. 2 Pianfa pedi 4«.<5. MicJ»«(pe«ii3.verti§u) mH . circiimla'jiP . id ell . ipti msi pedes, mei | <».re!l«3 , vitie meae aftiones , Se itidia ini- |-quame olafidebunt. Se prement in die m-t- 'li, videlicet in morte. Rurfas in noftra fententia per Sepedem, non inii- ma pedis pars . fed potius {uprema; vide- licet ^uttur pedis ,<^uod comprehendi. Se j conrtringi folet laqueo. Si ducir.ir quidem' matoribas tranliaiio , niobferyitreh-l c calca:;exm. Pfai. 55. 7. id eil , ftruere. laqueos implicandis pedibus, neque tn:m obfervant caput animantis pertrareuntis,| fed pedes potius , qui laqueum attingunt,; Forte autem per pedi,& plantam, qu«i eft extrema, Se inlima corporis pars, intei-; ligi vult extremam vitx partem, qux qua| cumvis initio rioraerit, fed tandem (quod; miferrimum ell ) in vinculis , Se anguiliis' concludatur. Quid enim proderit vaga, vanaq, libertas ante acb.e vit*, que i.n ar-i ciifsimam perpemi carceris cuftndia tan- ; de conjicienda eftt’ Hujus rei nefeio ctitdi videturprarSguratum in duobus illis fr a-! tribus uterinis lacobj&Elan. Genef. 25.1 1 6. Cum lacob poft primos vi tte labores, j Se peregrinationem, extrema f*!ic:a .'p;-] rabat; at Efau, qui primum doruitj decrefi cebat, abibatque in deterius, ergo cum E- . fau prior egrederetur ex matris utero. Ia- j cob protinus e^redisns plantam fratris ttniA batmann ,vLt qui extremam illius coditio-j ne extrema fua felicitate iiiperatur’ ellet: j aeja tunc inciperet fupplintare, id ert,im- ; pedire alterius pede, ne procederet,Se ne , libere potiretur jure primogerutur*. j Et exirdspet contra eum ^r«.Propter hac partemexiftimare licet, procedentem re-i ferri debere ad laqueos,& inisdias paratas : homini impio a Iatron:b’,Dei vindicia iic exigente;Ut refpiciat Baldad ad Chaldf os direp-toresbonorumlob; iicque amaruie- ta fententia pungat amicum, ut ftatim ex- plicabimus, Ea;4r(is/cef.Roborabitur,inva- fefcet,pr*valebit. 'firmitate quanda animi minime !aguidi;verbu hoc affert,qua agno : verunt Septuaginta vertentes , covfartabh fxr.fed elegarer Vulgatus A\x\t,exaTiefcet, utverbum^iappofitum tribueret-.incen- ditur enim,Sc ardet, &• non fecus ac ignis, reftinguitur aqua; Sedverohocioco'prb nomine abilraclo ^i/j,fubellnome concre. ni plm ale,^tit«»di,aut fitientes, quare iide videtur efie,quos fupra diximus. c.f.vers. 5. bibent Jitiaites diy-itias ejus. Latrones vi- delicet , quare hoc loco etiam Pagninus !?’r,«lsB«,Vatablus Grajfatores, habet. Sep- tuaginta vero idem intellexerunt. Se ver- hntnexardeftedi, adtve referant ad Deum; ' Confortabit fuper eum iitietts. Nicetas lic ex- plicat; Cor./irmabit Heus eos,qui opibus impii expleri feyoiiint,ta‘ qui contra eum aliquid ma chinantar, illas ipfos impio robujhores ef/:cier. Indicat proterea Nicetas prodones hoc loco vocari ntibundos, qui inyolant in anno- namjCff' pofeftonemhammh i>»!>//;Ut litim,& jfamem expleant. Se quidem non iocommo de: nara ex tribus iliis opu generibus, quo ChrillusMatt.S.ip.to. enumerat, videli-; ,quo ad viclum,Sc cibum,qt!od indica- in terugine-. ( non enim agit de orugine metallonim,ut exillimavit Rabanus; nam [hoc pertinet ad tertium genus, quas fures ejfo.iiunt, O" furantur ; fed de eerugine, aut rubigine.quo fegetes etiam infcllare foiet ficutloel etiam 'dixit c. 1.4. 'S^fiiuum Bruchi comedit rubig, ) & quo ad vefiicum quem indicat : i quo ad aurum, 5c inetalIa,quod appetunt fures:( quo etiam eode ordine enumeravit lacobus. 0.5.1. 5. Diyitiayifine putrefaeU funt (fraclus vide iicet,qui diu ailervati putrefiunt,aat acef- cut) ieryejiinuta yejira a tincis comsjla funt, aurum, or argentum.ytflrum <erug!nayit. Ex j his (inqiiam) tribus divitiarum generibus primis fiecuiis , primum tantum in pretio ihabitum ell, nimirum annona, & fegetran proventus ; itaque prodones hanc viclus, & annono prodam famefccbant , & fide- bant, & hanc nunc non i^f»*oi««rnilt 1^0 , & Tubigo , quo fegetes infellat. neque 'vero latrones valde ja curant velles, quas tinea etiam erodit, aurum, noftro focuio ell, quod^res effodiunt , furantur . Sed j in promptu eil ratio .. cur prodones etiam • ^ nunc dicatur famelici, & fitientes, cum ii-,, los exagitet, & exurat auri facrafitis, &i fames, nifi forte, qui in illis defertis,3£ca-[ lidis regionibus excurrant , & prodas a- gunt , cum oftuare , & firire necefie fit,ft= tientesyocet, atq; adeo per metalepfini;per , deferti infelUcores, & prodones ^inteiligam®. Ergo perflabit Baldad in fe- mel copta venationis mecaphorsina pro- da capta irraut llatim venatores, & canes ; fitientes fanguinera prodo 5 contra vero : ; nitente fera explicare fe , roborantur ve- 1 jnatores, & invalefeunt venatici. I i Sed exillimo, Vulgatum deducente vo- ' cem Originalem Tfantmim,a Tfema, quod 'ellfitire , de fiti proprie, &l!mpliciterdi- ftaacccpifler & nomen plurale fubllan- tivum inabllraclumXqi*o™™P*™'*^^^“ tio frequens eil) verti fle , atque ingentem fitim, quo in illo nontine plurali latebat, ' exprefiifle etiam verbo Exardefceudi. lic e- ' nim promovecurvenationis allegoria val j de commode ; nam cum fera comprehen- ' lia fcgecuin- QhoikIS epi- ma pioda fe- gemni. Metalepfls, D'Oa n02f Permutarii abftrailicua fubrtautiro XVIIL 'ditur iaquco inlocis prefertim arenoii- • dolores, Scangurti*; &' :qu<eapud eam regionem freqaentifsima !k!nr,d;imfe expedire ingenti conatu niti- icur.ardet, fitit aperto ore,dc exerta lingua a-'resi.caprat,nt! coticitur. Quo quid ma- ?is proprie in impium quadrei^na laqueo, vel mortis, ve! alicujus gravirsim«e srum- nx repente comprehenditur ^ tenetur pia-j t.i, vel pes.id eil affectus ipli,& prav* co-i cupifcenttje , 5e ad extremum vitateon-: Itringitur vnon enim ideo amittit litimfa-j eram opum, & voluptatum , quibus antea ' inniabat. imo vero zanc exardefeit conl'ra': eam fttis , cum videt fe , neque comparatis ! bonis amplius frui, neque fecum exporta-! re polle . Ergo mifere animo agitatur, Sc i fraftra eriringere conatur mortis laqueos ! i&dolorumfuniculos. Qn^ars lltitandemj exarefeit . in quem quadrat , quod ab Ec- j cleliaftico fcriptumell deprimo illoge-' nere improborum , qui abundant in pecs catii. Xnima calida ( leftuans exardefeen- te avaritia, aut prava alia cupiditate, 3c fii ti ) iiuafi ignis ardens-, non exHnguecur donerj .ih^vid^jKriar.proprie ex Gmco dixeruntj Septuaginta, non enim^ prius fedatur impii exardefccs fitis, quam morte ipfa confumatur ..ac neque tunC; quidem : na cruciabatur quidem exardef-i cente usque liti, qui guttam ao^ua, quanta extremo digito hsrere polfet , ad rririge- fandamiinsuam,& litim poft mortem ef- dagitabat, iedfnillraLucK. i6. Pedica, qu.' conftringit. ITranslatio i Tenacciibflst furapeas ^ccUf. 5 Coneup: lifdons. tum per inlidias vita.* periculum.nunquam agnitum, neque pnvvifum . Sic impreca- tur fuis holliSus idem; Veniat illi laqueus, quem ignorat ) quemnon praevidet, ab- ifeonditum videlicet; & per Hypallagen, lipfe deveniat, & incidat in laqueum ab- I (conditum, & ignoratum . Laqueus au- ' tem ignoratus duo affert ; qu« cafum tri - ftiorem reddunt , Sc quod cafus r^enti- nus fuerit , proptereaque periailofior ; Sc quod ignoretur etiam auftor infidianim. quo inlidi* multo non foium periculo- , uores,fedmoleftiores redduntur, nilie- nim de illarum auftore coiiftet,neque be- ne vitari , neque omnino deftrui poliunt, neque,qui illas patitur tuto quiefeere. Vi- des Balthafarem ad nochammn illud vi- fum trementem Daniel. 5. 7. in quo illud valde mirandum, non fuille illi objeftam Laqueus ab- feonditus. X. ^ihfconduA ejl in terra pedi - 1 ca ejus , & decipula illius fuper' (emitam . I. Ftuuml»! fr» doloTt. Expejitas rcirui. i_ laqHtuiah/ciJtiin. ./fgCrtr lafdiarxm ignora- tus. Expluatm Da-rid. lliuilraius Paaitl. ^.TrogloJitthaiitanScSsnfatmsis, taquesis pro hofie.Fimii, ©• ^tlepro eimeo,(p-tsetrtit». lilir- JlratusT-iayJes^zr Samuel. 4. eeiice ,ytl favea. Mors. Serpentem eoior terreus ai fallendum. Inftist mortis manifefa- f . Decipula- syunymut ad anpUfiauoMa.txpli tatus paulus- C. Csrafes lafemita. Impiuipublice punitus infiar latronis. Inlidif,&pe- ticalum iguo hominis alicujus terrificam fpeciem, fed manum tantum; fed neque manum inte- grani,fed tantum artkulos manus feribentis-, id eil, illos tantum digitos , aut potius ii- los-digitomm articulos, qui feribendo. Se tenendo calamo fervire foleni , ut vide - ret libi parari inlsdias, Sc necem llrui, at ajjfiorem omnino ignoraret : Sc fic ar- ticulos tantum videret , ut manum non agnofeeret. I , Sed cum dicit, Pedicam ahfcondtlam in terrq, ad duo potell refpicere, primum ad ipfospntdpnes, de quibus nuper egerat, quos dicat qhfcmdaosi»^terra,(qaodiortt I AmpIifieatiO; Sc coitciTa- habitarent, Scpropteraiftum' regionis i8 Cap. . XVIII. regionis illius defert» , (icuc cogebantur ' lltlrc/Sf aeituafe, ita etia ab-Jefe fe in cry- ptas, & fpeciis ; tes nOn omnino incred'- TrogloHita bilis. Certe limiles fuifle Troglodytas, liabicaiites in Aethiopi» pOpulos , Pomponi^ Mela au- cave.-nis. ciorelt . omWrnf ( inquit) >015», ^icU.ht.i. jHantur, fpcciis fuhuitt, aluntarqui fer^entl^ bui. Ipfo» vero hoAes vociri U(ju(iiri< no- mine in facro frrmone , non e)t infoJens> ° ' cum dictu (itPfal.iid. di.faif) (iaqnei) Hirr* ’«fcaMr«»i(Hieronym,iw^ioraw. id eiidm pii velut funes, & laquei) circumiltxi Jhnt ' Hieronymus, ;m/i/icaVfr«nt ) -«f. idelt, ipli peccatores inftar multorum funium implexorum me impedire > !k itretire co- keteinuito» nantur. Rete aute ex multis fanibus coi- tum fuouiir, ligatiSj&mtitui foederis nodis devinctis eserdtusmul Componuntur; ficut etiam Funis ex multis toru hoftiuiB fjljs. quare congregationem, dcccetum multorum hominum,y««sra appeliat Scri- ptura, ut I. Reg. IO. io. Eccecitneus'Fro‘ phetarum obVim ei. In Hebr»o eadem voX, qusehievertirur fani;, aut Fedica,Sc .1. Re?. IO. .5. Obymittbdbehisrreirtm fa- nem') Trophetdruni. Se de Moyfe, Sc reli- quo populo, quem damnofum omnino {jbi experiebantur AEeyptii, dixerunt ad Vdfft.Fuah. Pharaonem Exodiio.7. Fs^uequo pn- tiemurhoc fcdndalumi dimitte homine; , ut fdcHficint iDomino^eo fm. ad vetbnm es Hebr*o : l^squequo erit nobis ijlc in ducu- pium, vel, in Idqueum 'vendtonum’ & limili- ter Exod. ^ 4. . i 2. Ipf* illae gentes a ve- ri Dei cognitione aiien* , Uqueiid , Sc rete' vocantur : Cdte unqudm cum hdhttdtoribus terfteillius jungds dnticitid;, qua finttibi in. LXX 'uindm ( Septuaginta, fl^e«^«ra/an». prop. ex Hebraeo, in ldqueum,tat funem.) Ergo appellatio lieris, & Laquei, re£te etiam in. ipfos homines. Se perfequutores conve^’ nirepotell in cavernis, &fpeluncis ab- feonditos. 4 Secundum vero>quod in hac fedicdin terrddbfconditd leCf icere ^otait.eAmoTS, tor”'u neus &l'^pnltura. q. d. terra, & fovea, in qua abf<0D*(htus . folent componi tendiculae. Se extendi la- quei. & funes, mors eft ; fepultur» fovea, Sc terra ipfa eft. luet tunc impius in mor^ te omnia, vagetur licet nunc, Segiorie- ffil.f,, j. tur impune. Sed roganti Pfaiti, quo peccatores Ftomme , usquequo peccdWes glo‘ ridbunturi Relponfum Imjusmodi caeli tus datum ert: 'Donec fodiatur petCdtori fo~ DM. .Xbfcor.^.td igitur ejl in tetrd pedica e- jus. Sed mira impii caecitas. Se ftupiditas, ut laqueum non videat in ipfa terra i caii mandandus non multo poft, erit, afa&on- ditum , fed ita abfeonditum , fit -terra ip- fa, quamvidet,Scpl!lvis, quem calcat, ad- V erf X. monere illum pollet fui periculi, fa»que fragilitatis, & mortis! ut vitare pofsis ler-,' 'pentesvenenatos,cuinpi«rijK«e^/o«n*trr»| S.t. jr^e habeant , qua occult ntur , non eft per- ! ’• facile : difncilc quoque, fi per arenofam folitudinem i ter conficias, agnofeere Ce- '-ersltis^ec- raften, qui Se colore, Sefquamis areno-- fiis eft , ut facilius fallere pofsit : laqueos pr»terea occultatos providere non cui- vis datur. At laquei mortis,S£infidiarum. Laoueh&in- qui in terra, & fepuitura nobis ftruunter. occultari non poliunt; nam terra.qu» oc- maaifelta:. cultat, illos ipfa prodit ,& manifeftat, & noftri diferiminis', acnoftr* mortis nos admonet. • Et decipula. Proprie, comprehenfio,ca- _ ptura,ficutProye'fb.^.26. Cufhdietptdem j t«aw, ne cabiaris. proprie, a capmrd , vel a comprehtn/iont. ' Qazro proprie verterunt r vv Septuaginta: Captio ejus in femita. elt ra^ temhocloco Captionis nomcnp!ura!e,ut (ignificet impiorum varia, multipiiciaque diferimina. Sicut autem in Hebrso funt Synonymia plura nomina fynonyma, qu» rem ean-^ i:/Hibian, derafignificant; ita etiam Interpres cuse- StLacino. rit plura alia Latina, quibus rem eandem explicare pofsit, & no fine utilitate nam hec nomina accumulata indicant omnia infidiarum, laqueorum, anguftiamm, dif- criminum genefa, impetum factura in im- pium. Eft vero Latinum decipula nomen elegans hoc loco, addit enim fupra-nome originale ,-fationem-iUamdecipiendi , & fallendi : quia enim laqueus abfeonditus ;,decipir mgrediente, Latinus vocat d/cipui j/j.qua etia ratione CololTen.i.S. quod ex iGr»coproprie diceretur : He quU'Msd;= IpradetuXi Interpres dixit, Vos dtei^ piat per inane phitofopbiain.Gxe. £> Juxta femitd.inteWi^e yfhfcodita deciptiU O 'mfemita, in ipfis,yitsea 9 bonibus,& trita ] Semica, esa- confuetudine vivedi ;na juxtafemita, qua Tuetudo. foient ingredi animateS,folent Venatores i ceponere laqueos, etefustta iterfcandaiuml t j?. <- ponunt. Sic fane Cerajlss mfemita, infidiaril dicitur Genef. 45). 17. fiibiro, &inOpina-| Ceraftes. to aggrediens , nz ferpensexitiofus in area pl,a.hb.s e.-.^ nd immerfiti,(ydel/tfiensi corniculis quadrU\t^ii”-C'io m- ; geminu ojlentatis, aticulas illicit y-es^-myitat^- rlienac adpajbttm.perimit^ieieptas. Siccapiunturl impii,& terrenaru amatores voluptariim, juxta femitdfdiimCazlucTZ, atq;Volupta- ites confeciMur.Src capifitur potentrores, : Se equites fubtto deairbati ex potenti»,ic •. faftu , & dum equum ad fslicitate currcr jte ferpentB vir^ impedit, eada'afc?fir ef Potenciorom r«ro,in ijfo felicitatis curfu impediEus, 5 c ruina, j CoprehenfiisjuitxfiueambrtionivdcfDLI llicitudinum VanifsiHjanim femita. Aliter' Ga p. XVIII. parricvila hanc confidsrat Kicetas^nonni- UicuM. hil a litterali fonfu defleftes , fed non fine miiitatCiUt videatur pe^rBif.iincelligere felicitate omnibus conlniciia. verba illius notanda; Irruptiones injolitudinibu:, locis defertis fierijolenttyerurn impius no hi defer- ts regione, Jldin media Yta coprehenditur. hoc (Ijtn f.mmo fortuna J^lendore fuhita confers •‘iont cogitur fu/linere. Itaq; in media via.Se ;n omnium oculis, no in occulto, fed in ur be, &foro capitur impms,captusoue tra- Potetulsrcs in publicum ex<^him. quo etiam impii c6pre- indicatur impius , vere fiiifle fur, Sc latrO; henfiinurbe na ficut ifti in fclitudine , & defertis locis hiftar Utfo- comprehendunt incautos viatores ; at la- tronesipfos frequenter coprehendunt ju- dices delitefcentes in urbe. Se ambulantes ' in publicis viis.SeforO; ita certe impius in^ occultis fpoliat innocentem j at Deus in fuaurbe,& in publica via gradientem co- prehedit , ut videatur, in illum a fupremo 5'R‘i' liii. lodice diQMmiTufeciJiiishfcondite, ego au: tem faciam ytrbum ijiud in conjpeciu omnis h frael, i^in conJpeciitSolis- gft fi /. VrJ,:qiiet?rrehuntei‘.mfor- midines-,& i»'i'ohet eupnfeies ejus- 1. Impiorum formido qualis. ISufiratui . 4 mcs, r‘.& torrere qufd. lUuftrun UavJ,& Ifaias- 5. ImpimfuitJtpedibusoOHjhitinJuppiieium. Ir». piar pretio f,-,-af,s coiifrm^Uur. Vla^ratui Itrem. 4. V‘fpe;-geT!,&' conterrere iaftcrofermoiio. Explt- 5. \mp:i publicum fupflicium. X yf VltipoftR. Levi , Se R. Perufol fic R-Lt-ri, IVX interpretantur. Vndiq; imminenti- V bus. Se minitantibus periculis territabitur ' impius. Se ejufmodi terroribus etia pedes illius comovebuntur, ut cogatur quidem {ugereiScjUtinHcbrreo eft, IDiJjergent eu Difcriniina penes eji«, id ell, perfugium viis omnibus, miuantia im- pej frulb^ quserct ; atque cum in tenebris fii?iat, oportebit illum fepe offendere. Se verum effugii cramite,nunquam invenire. Ergo illud ipfum Baidad minatur impio, quodprsedixilquoq, Amos 5.19. Quomcr do fi fugiat ytr a facie leoniSjCcr occurrat ei ut.- fus-, cr’ ingrediatur domum , & innitatur tnor nu fuafuper parietem , & mordeat eum colur ber. iZumauid non dies Domini tenebra,&no lux,(y caligo, es-no/plendor ineas Eft enim 2 fuper impia incurlura malorum, difcrimi i Jormido de num, holiium feries quaedam continuata, malis prsfen atque longifsima. SedexillimarenuncJi-' tibus. cez Baidad loqui , no tam dtformiAine fu- Verf XI. 19^ turorum difcriminum , quam de ipfis for- midandis n2alis,in qu* dolebit fe incidif- fe. Agit igitur de peccatore repente com-- prehenfo laqueo aiicujus ingentis calami- tatis, qua: vocetur frrra/ds, autfcrrnr, eo- quod fua magnitudine , Sc gravitate i- pfum terreat , atq; conturbet', inflifla vi- delicet a numine terribili, Sc quK cii pne- fens fit, non folumpraefentisdoloris tri- ftitiam, fed futuri etiam nunquam finien- di formidinem. Se timorem afferat. Sic ab eadeformidandi radice di(Sum efr, i. Reg. 16.14. Exagitabat^ Vawbius territabat. Tygurina,far^.a^a*,Paeninus, Regia, ter-- yatah ruis, gravitas videlicet moieftifsim? «gri- tudinis formidabilis erat) fam (Saul ritus nequam. Atque de terrore, & formi- dine prtefentis calamitatis, ilk quoque funt Ifai.2 1 .i^.TenehraJlupefecerut me. pro pris in fonte: /"rrror terruit me. Se Pfal.^8. 17. Inmetranfieruntiratua, & terrores tus ( mala , & calamitates a Deo indignante, ie terrente infiifta ) conturbayerunt me. Theodoretus elegater; Horrendis fuppliciis perterruijii . Bafil. Horrendifiimis fuppliciis sertarbajli. Sc leremiK 8. 1 5. Tempusmeo deU, io^ecce formido. Selob 15. 24. Terreo bime eim tribulatio, Zsuangujlia. Diximus de hac formidine prsefentium malorfi fu - pracap. 6. Verf. 4, fuperid Terrores ejus nilitant contra mSi ne quis putaretjijtc re- fercda ad ncfcio qua fcrupulo.um formi- dine. Idemq; ipfum intellexerunt Septua- ginta , videlicet prafcntes cruciatus, atque dolores. Ait igiturir»d/* ( Septuaginta ex Hebrxo, per eircuitumjierrebunt^piopne, Varia leflic exagitabunt, excindet, obilupefaciet . Se- ptuaginta, p«rdeBr)ybrJ»id!nei(yvrwi//iifjd», Sc terribiles cruciatus ) Septuaginta : do- lores. Nicetas ; Ex omni parte malorum eum acerbitates attingent. 2 Et intolyent. Hujus verbi fuppofitum in V'ulgato videntur elfe pedes, Se appofirum,. eum. Sed quidem ex Hebr*©, vero etiam, fenfu, Vuigarus duos illos accufatives videtur quali pro uno appolito fumpfif. fe, nam partim retinuit, &partim dilToj.- vitHebraifmum, na ad verbum vertitur: I nyohent eum pedibus fxis, in tertio, vel in leSjg fexto cafu, id eft,cum planta illius tenea- tur laqueo, Sc pedes habeat arcHfsimis ccmpedibuscomprehenfos, nontantum pede tenus inyohetur.Sc afficietur formidi- nibuSjS: doloribus,fed totus ipfe propter pedes vinctos impeditus corruet , formi- dabit, dolebit :• Nam quod aliqui dicunt,i •pedibus yacillahit-, atf titubabit, minus eft, i o/»r*M. cuam progravifsimis bis imprecationi -I •bus. Latine autem di6tum eft , Inyolvmt, Cap. XVIII. Ver/; XII. circundabiuit, implicabunt , quod in He-j yj3 jbrjeoert, dilper^ent, divident, conterent. 'Si alFert dilciflionemquandam,Scdivi(Io-j nem plenam doloris , & perditionis j ficut fupra. c. .16 .12. dictum ell; Confregitrm aclerem. .25; .34. Complett funt ditiMiflt u: intcrficidmini : difshjtiones Mejine , & ct- <letii,ijuaji yafa pretioja. ubi vides diktsatio^ nem eiie quafi expolitionem interfcUknis: rurfus confraiStionem'i>a^>, efle espofitio- nem dijJipathnis , id eft , dilacerationis cum dolore , 8c cruciam . Ergo cum ait Baldad fore, urimpius involvatur, &di- rpergatur , idell conteratur , Sc difsipetur calamitate, intelligit fore, ut incredibiles illum cruciatus, & dolores dilaceret, pro- fup. IP ’’*® ^llifepirtira de dolor. &utfui iplicii. rupplicii caufa tribuatur ipftus pravis a- idtionibus , dicuntur illius ;nWat«n,. difsipaturi, difperruri,aut dilaceraturi ip- 1 fum impium. Eleganter Tygurina; 0^9=-^, cumtiue gridietur , comminuent eum. atque ; VatabR- Di^ugere facient illum pedibus Suis, i id ejl propriis, non alienis pedibus conjiciet' Ifeinrcte. I Neque vero barc dijpergendi, Sc conteren~\ (/imetapborainfolensell:; cum abhacip- fa radice dicatur, malleus conterens ( di-i [ Qn* contr! -• Ip^rgens ) /)«/•« . lerem. .23. .5. &Salo-, !tio impianiv monProverb. .19. Verf. .29. 'J^arata funi. I \deriforihus judicia ( fupplicia lege lUtuw )j j ©" mallei percuiientt: ( excindentes,Se con- Iquaifantes j jlultorum corporibus. Sed me- j lius ab eadem illa radice dijpergendi Pro- jverb. .25. .18. /4ca/;.'»j ( proprie , malleus ;Coaterenspetras,aut conmndens, 8e con- dringens. Septuaginta C/dV/i, & Gladius, ; ^ acuta : omnia videlicet nocen- di -.nllrumenta ) homo , qut loquitur con - '\tra proximum. i Septuaginta vero paulo durius, & alie- :nius hanc verbi Originalis dijperfionem, 8c Latini, x«t’9/rif»o>f(’»j,retulerunt ad turbam! D^in 5 LXX Impius iii e- multoram hominum undique confluentiu' i olicii^uroDO* ^•''idendam prodam captam, videlicet] j fitrts. ” ^ * divitem comprenenliim, &pcde tentum, ‘ propolitum que cundtis vel irridedum vel 'Lectio Gr*- «n «templum ingentis fupplicii,Af«/ri (in-- quiunt) circa pedes ejus . quod vero apud alios etiam codices Graecos legebatur ; <»d muhorumpedes yeniat. idell, ut interpre- tatur Nicetas , ad funtmam redigatur ino- piam, ut ad multorum pedes abjeifus, fuppkx,yiUum precibus j«<e- rat congruit cum eo , quod fequis <4^ X I /. ^ttenmur fame rohur ejus, & inedia itfvadat cofas illius. KoUr, dwtia. VatHlutt! SttrtmLi. liUiftraiitSSamitel. t . rUii parentum niur. arma .defenjso. lUnllrati DaviJ. ^ ’ j-lgnidinedia. InmalnmfnmitHT.Ctfianimfen- , dentiumdolor. Ezp^rjrtm Salerno», a.Cefiapro Utae, Uterii -nlnHlpro tnuatx mar-j ttfere.viujlratui Indith. Utut dtrK» trSsp’readi. \ { • Verhira , & dolor Uternm favfsima antiqnnt I roatium eruriaeu, tlUprati Moyf!i,cr lofa ' 4, Utut id tnfidtasimpro\ipat. eonjunSU/iimi, loadtcopa. ct-juoqut, cr A Ttenv.eturfame . Proprie, Famercet,, s.v.tfamelicxm erit robur illius , jaml dives non epulabitur quotidie fplendide:\ non jam prodibit quafi ex adtpe , Sc niniiz' famritate , iniquitas ilUns : non nitefeet bene pingui , ac bene curata cuticula : divitias , qux robur, &fortitudodicun- tur, quod fortem reddant hominem ad dkalurmbT quafvis injurias propulfandas, Sc quid - 1 vis aggrediendum, 8cconlic!endum,de-; vorabit rinfrf , demolietur . Fad' Divici^im- mes , famelici inquam , atque fitientes piorumlatto- fures ef odient, 8c furabuntur . Ergo ad fummam redadius inopiam peribitfame,! & quamvis repletus prius, pro panibus fel locet , tamen non poterit faturare W-| tremdefiliquu , quas porcimanducant. Po- lentioribus, Sc ditioribus minantur ali- quando faerse littera; famsm , Sc tamen ignobilioribus yfrim. Ifaias.j. tj. Kobiles eji!4 interierunt fame, (sx multitudo ejus fio’ ti exaruit. Quod ad maximam fitU, Sc'- famis amplificationem didbam videtur . j nam nulla unquam fiiitannonse caritas, autllerilitas, inquanon fuppeteretmi- fero cuique haullus aquse . Multitudine autem contabefeente fame, nunquam de- fuit potentioribus, quo pollent vivere ; & ( quod indignifsimum ell, atq, extra o'm- i nem humanitatem) ita iJIi vivunt fitientU : bus , famefeentibusque egenis , ut bibant largifsime, 8 c epulentur quotidie fplendide: accumipfibibant rijiamgenerofifsimum f in phalu, neque mica, ne^ruetafuperftlaa '' Upiro . Ea propter cura Bavidi data efl optio eiigedi velfame, vel hollile bellum, vel pejlilentid,ha.nc ctftt Theodoret’ pre- tuliile, ut caligationis efietparticeps: na' rbeoJoret .i, man* holliu effugere pollet in arcib^' mu- 'w.r.-. j, ,7. m tilsimiS;Sc fame,utqui_/ram{r/? haberet re\ c odzt!t,& in f )los pauperes gr affaretur fupplU | Cap. xvni. «aw.Er^o hoc ioco incredibile clade im- pio diviti minatur fames . Quodii per/a- m: inteiiigere liceret defiderij, ec cucupi- fcenti.e dhim^cofitiiieretiiac fsntctia in- credibile «^uenda cruciatum di vi tum , ejui , • - quavis conentur omnibus virib'-' frjri fuo- Thcai^rtt. hb Rf' >t-i 7 deiidenoram copotes, nunqiia tams to 3' • aiJeqiiuntur. 'Quare oportet ut ilioru vi- res, atq, potetia femper famefcant,Si: de- liderct, n.mqua faturetui', nec impleatnr. Quodveroaliiperroiarmteliigunt /f- 2 lioi, no omnino difpiicet, pratfertini fi pri Filii paretis mos;enitu inteiii^as , in quo fe prodit pa-| tobar. retisrobur, atq, integritas, perfecbioq;! 1 nantrxpotetisgenerarefibifimile . Ideo; dixit lacob primogenito Ruben; 'frimogey. j otaef. 43 ' riitui metis, tu fiytitaio mea, frincibiim dolo/ pSSSS” i™ 1" 9"» ><"? : ^poiitonie penpnrales PrmagenUi, atque; I adeo aliqui Secundam cum prima conjun- Qi^el. i guncverteEeS;^?i««>«wroi>(irw?»f/, On- . k€ius-,‘I{ol’ur,Grprineipiumf 0 rt!tu'ii‘iis m:te. Filii attnapa Neq^i tantum Primogcnitus-,reliqui etiam lentiini. ^filiitortirudo parentis funt, & ut fuis pa- re tibus inipenij , 8c accepti roboris vicem reddant , iilum fub robore poitea tuetur, p/4 rn5-4. & defendiit, iivftar armorii: ficut Scriptu eiv, 'Sicut fagitta i» mir.u potetis, ita Jilh Hiena^tn- ad nimirunsfifii juvenum robnllotuj iaatnUi. juventutis , ex Hieronymo , Thsodot. •Syiftmacb. Aquil. Ilii au te folent elle for- •:es,atq;robulii , prsfej-tim fi a patre ju- vene fint fufeepri ; ?c propterea opportu- funt ad omne contra luos parentes ini- micorum injuria , &.vim propulfandam. . • Qi^are merito fubditur ; 2ie4f/(r'p;r,jKii)K^ »leVit dejiderirmfKumexipfis - na confundes . :ur, cumljqHeiurinimUisfiiisinjmrta. Si au te fla Mc«/?9r*w-inteliigantnr fiiii homi- num vexatoru,imbeciilorum, Scmilcro- Theaiartt. ru,cu Theodoretp, fentetia erit,Mifefo, & imbecillo filios efie iP armis,& robore. «?-'* T‘‘' &eo lorreielpexititerulacob gradjvus ijs citrse. appeIIavitBenjamin,fr/i«i/fxfre,Ge^ nefijd.iS. non folum quod eria tuncoitJ , deret fe lacob yirum,Strobuilum,&: pro- creatore riiiorpm j fe4 eiia, quo fignifica- recfiliuin,Qui matri dolori fueracjlbi i«- cii!*, Sedefenfionifutaru, yehit fagitta in manu dMter/ifortifsimijaculatbris .Fi- >iii igitur non foMm niiu majores, fed e- Parens tniltr''jiJjjjinimus/^e^».'‘funtparentis. Quodfi deftitutus a p^o-£iiorumxobarfameljcufit, id eftjpre fioiu^ " fame attenuatum , &iar.guidum, quam erit pater mifer.,&daccidus, quam om- nium injurie, 8c violeti* expofiinsl Ergo adparentenipotifsimum pertinet illa im- pr«atio famis, & imbecillitatis in filios PfaJ. icS. io..N«r2iK tra -ferantur filtiejiss. VreC XI r. SfJijfndifenf.&Ierem. iS. ii.‘DaJiUiiecs rum infamem: nam h*c filiorum, & ro- boris actenuatio.fngens ellparentumfiip- piicium. ' Et inedia . Certe’rnrerpres inediam ver- 3 tit , ut leniter hanc fententia cum pr*ce- dete,ubi dt fame fermo fuerat, connecte- ret_: tumetia, quod fitwes juncta cum fe- queti vwe laterHm,ixit c:/4r,t,multum fa- • ciat ad dolore,Se cruciatum; na Ventris exi * nMit'io psndentfs colhs facit, non fine eravj dolore, ut aliquando ex Hippoc. adduxi- mus . cum de morbis lob dilputaremus c. 2.fe(a.9.Sed quidc'Mfd;,e voce alibi Inter- pres vertit, interitum, sftiimone Sepnia- ta, 'Quinam, alii, conf/ackanei alii, sVen‘-u.m jntlum. Confonant omnia naperitiores dicunt nomen orimnale Ghed, lignificare quidquid fubi to effici Cur, & accidit,Sc fre- quenter in malapartem-; quare fignifica- bit quidem cd/dHjifdfew, vel «/fiaijn, quod ex improvifo advenit, nominis pro- prietas videtur indicari Prov. i. 25. Ego quo^ in interitu ve/ho ( calamitate, 3c cafu repe tino) rideh, Onjubfannaho Vos ( expli- catur deinde nominis vis, & acerbitas fu- biti eventus) cum vobis id , quod timebatis, advenerit-; cumirruerit repentina calamitas, C5'i»fvrin«p««-umeademorigina!isvox) Cafusfiibitus quaJtten^eJia.s(_[uhitocop.€iz, & exorta, nocentioi,- hx-c enim formidabilior, &nocetiore!le foiet.) & Pfa'. 17. ip.Trxvenes rit me (impar.imm adorti funt) in die (te- pore trifti , & miferb) ( repen- ;tince, & fubit?) mea. Que etiam fobiti ca- jfus acerbitas foite nomine affeiv turitatim. Q^od aute Cajetanus hanc afHiftione, ^ qu* in abftracto eil, ttim in Latino, tum c^an. in Hebrfo, pro affligente fumit,ita ut fra- ’ ctio p'arata ad coltas, fit, ut iple ait; Effra Hor paratus ad eojias.iy latus <^iVi2K.na muU torum (inquit ) opes exhauriutur fiipediis fas Abfiracia nt>- teliitu paratorum ad latns divitis , qui hic aps aiiaa acriora pelldtHr effra£(0res,&fa'inelici,qniafuntvin tenstet, <^frtpti ad mala, quoa nos di cere- mus ( (duealricoie chupd h fangre , los que fele pega alas c^i//tf!)pKeterqua (inqua) quod hoc fenfum cfficiethumiliorem; in- commode etia facit, nam abftracium mul tocil vehementius. InVedat Se- ptuaginta; farataejl ,\TiSkviaz, prxpi,- rata. confirmata: ita ufdenofet robur, & .firmitate ad invadedum, &fuperandum. Quare elegaternofterdixit,J»v«dtff,quod ^^3 in originali erat paratum , &bene inllru- ; cfum, videlicet ad invadedum. Nili forte Supplici;im parata ^i5/(i,&caiamitas intelligaturpos parata, na, & fupplicium conftitutu lege, & pr.e- Gap. XVIII interficere habitatores terra , atti rentinferint, erunt Vatis (inafi claVi in oeufif , Gr lancea in laterib^. Vox eadem, qu« lancea, vertitur, Ss explicanirlofue^ij. i^.Smf^obifinfa: ycan , 0 “ Utjueu-m, offendiculum ex latere v./t". Alii proiiagro,veprib’,fpinis- Si pii gatur igitur, & verberetur latera, peracer- bus dolor. & quide ferrea illa inftrumcta, quibus fontes quoda afficiebatur, laterib’ potifsimum , in quibus dolore incredibile efficeret, adhibebantur. Hujufmodi erant ferree ili* ungiiise, quibus fulcabantur, & , diifecabantur latera. Sic enim Conllanti- nus 1 . 1 . C. de Emend. Ser\'ris fit ( inquit) : equuleo deditus, ungulis^ fulcatibiie latera,per I ^eratpsnas protrio diznas facinore. Atq, di- ' paratum fontibus : nam etiamiferrimum elt pub’ico fupplicio puniri. Coftas per Me tonymia, latera, qu* coiUs continet, ubi vulnera magis leclialia funt, Sc magis alte penetrat,quippe in !aterib^, 5 £ thorace vi- fcera funt, & vity fedes, Sc univerfum ho- minis robur . licut de robuilis illis in Ga- bao, Scripumella. Rsg. 2. 16. ^pprehefo] unusquis^ caiite coparisjui , defixit glad:um^ :» latus contrarii, & ceciderit fimul . Sc loab ex infidiis percuticte Amafam -i. Res Percufsit eum in Utere, & effudit int<ji; jits in terra, nec fecundi Va/ ! Laceramj^- lioraccibilsi- lechale. _ ^ ^ ^ na Materis vulnus unum kthale eil. Sic quoq, I minatus eftHolofernes Aelnor Iudith.6. I ! 4. Gladius militia mea trafiet per latera tua, ' non rejpirabis ultra. Fuille aute has per- acerbas minas, indicant illa verba luditti, qu* loquuta eil ad Achior poft occifum Holoferne, c. 15.28. Bcce caput Holofernif, qui contemptufupsrbia fua -Steum Ifrael con » Hhruryt», i; Ci languidas carnes ungula erue , i^fulcatis laterih^ dolor quareret j wr itate, irffalicifioniis juvenis yolens compen dh Mortu tongos cruciatus eyitaTe,&’c. Fortecumaffiictionem/arrrsm, & ca- .futn repentinum dicit, indicat inopina- tum jnalum per infidias ,Sc ex latere ac- , ceptum, ut fecurum opprimat. Vndee-' tiam latrones difti funt , quali laterones. |latentenim adinlldias, &cx latere ado-; tipfit, C' tibi interitum minabatur.dices-, C captus fuerit populus Ifrael, gladio perfo, joracipia latera tua. Imprecatur itaque Latrones. I Latus, amiei, coUaceia* jies. Alii poft R. Levi hanc laterum calami- tatem intelligunt, verbera, &llagella la-; terum, quorum dolor elbgravifsimus 3 uide non omnino incommode , nam ea-' em fere vox originalis, qu*c^.s?n , aut S* De'i>9yei fulchritudl ime cit- tisejus.cotfumit Itrachu illius fr mp^enita mors. ireaviiifsimorum erat mancipiorum , uti ; Leno ille Plautinas Lorariis fervis ait, 1 2\ifi foinnum ,focordiam^ ex pectore, ocu^ j lis^amoyeritis, I Ita ego ye/ira latera Loris faciam, Ita ego ye/ira latera Loris faciam, ut yalU deyaria fient, Ptne perijiromata quidem aque piltafint Cainp-anka. & iterum, m.ttitice Ita plagis cefla callent, Qitos di ferias, tibi plus noceas ito enimin^ genio hi funt Jiagritriba. iptens etiammonetEccicf.42. ^.Seryo fsimo lati-J fanguinare, quod ell verberib** uentare. Propterca etia dum Sc nociva, oppido molertani barbararum gentium cie tate , nifi illas ex Dei prxeepto om- no delere vellei,minatur Ifraelitis Moy ti fiperiia. r- PulchntMio, aut metnbrai 0 ftrmsM, ll- fes,Numer, 55. 55. Sin (inquit) no/afrirai Gap: XVIII. VerH XIII. 23 R. U 4 . <il IJy-palUg' Psimngen: Chfiftu!. Morbus gra- Vulg! fuecudo, & Scriptu gula. I Ncipiendum a 4Vim55«siIii morti , toti fententiiC apponitur. & quidem in Hebrsoell, Primogenitus moras, quoetia, modo univerii Hebraizantes iegunt.InteU \iaiiv.t ‘Primogenitum tnortis,non una ratio- ne. nam Rab. DavidaitdiftamperHy- pallagei DelsoretPrmogenitiis mortis, id eft, Mors devoret Primogenitum illius. Alii vocant primogenitum j sd elb. Principem mortis,qui mortis habet imperium.cui im- piorum exitium demandatum ht . Sic etia videtur accepifle Philippus Presbyter, na ‘primogenitam mrtem ait vocari diabolum, j«j<j oer ipfHmprimumintrayitmors in orbem terraru,C:r ipfe efi fvit mortis inyentor.is pro- fecto videtur iSw ille locujlaru apud loan. Apoc. p. 11- J‘ngelus abyp , c«« nomen Ue: braice jiadon, Grette autem J'pollyon. Lati- ne habens nomen exterminans. Qjiarehic^W^^ ntogenitus mortis videtur per oppofitionem ' ^diciPrimogentto exmortuis, quemPaulus •vocat Coloflen.T. 18. autPrimogenitomor^^ 'tuorum, ut dicit loannes Apoc. 1.5. nam| ‘Primoie.iitus inortuorusn non folum dici turi Filius'’Dei , quod fiierit primus Refurgen-j tium ad vitam immortalem, Sc quafi rege-j nitus beata illa ReAirredlionis nativitatel ante alios^ed quod etiam fuerit Princeps, 6c exemplar , atque principium illius Re- furrecHonis; heut ille pTimcgeisitus mortis luit mortis Princeps, atque principium,& •Avetor. Eigo huic Erebi Principi , & Le^ thipri!efeclo,a!cBaldad, demandandum impii fuppiicium. Alii cum R. lofeph vo-. eant, Priimgenitummortis, morbu grauiC.; limum,ac dolorem mortiferum, quem cerj ta, 8 c inevitabilis mors fubfequuturaprse- mittit,& giguit. Cajetanus,m(rror«», suia (inquit) primum, quod gignit mors in anh mis nojlrh, ejl muror : quilibet enim tryiatur cogitans fe moriturum. Si. moeror corrodit ml frrf, juxta illud Proverb. i 7. a 2. Spiritu ^ tripsexficcatojfa. Alti exponunt, prhiM»;. inprmitatem : nam cum terumne omnes, & morbi ex mortis piuna clim intiicla oriri vidcarur,prima intirmitas eritprimogeni- ita mortis ;h^ebitq;nefcio quidmajorU 'acerbitaris h*c imprecatio , quseScapue inollrates terrore habet, Vipa dclaprhnera. i Sed quidem Interpres licut ex genitive 'aliquando facit adje<iivum,& epithetum .'ita nunc e contrario, ex genitivo fecit rc- : ^m,& ex refto epithetum. quare iPritue-- genituin mortis , vertit , Mortem primogena. tam , ut fenliim vehementiorem redderet,. Si lignificatioacm magis arcanant, utjamj dieSnus . Primogenitus autem licutaliis' prior ell nativitate,ita etiam dignitate, Sc fare primogenitnr*,wm etja corporis fir nutate , & robore aparentibus juvenibus accepto, licut nuper dicebamus, Primoge^ nitum vocari parentum fortitudinem, & : robur. Inde iPriwjenitni pro primano, & ' Principe: qua ratione dicir.tr ChrilluSjAri mogenittis omnis creatune. Colof.l. 15. No quidem Primaria creatura, quali forores habens alias creaturas , ur mentiebatur, ArriuS; fed Princeps, Sc principium crea- turarum,na llatim fubjungit PauiuS; j niam in ipfo condite funt uniytrfa. atque dem ratione dicitur etia Primogenitus . tuorum, at nuper dicebamus. Ifai. quoque' C.14. jo. vocat Prims^enifa; psuperum , id' ell , prscipuos , Sc primarios pauperum, pauperrimos videlicet. Sc Paulus etia He» ; ' br*. II. 1 } . Eccl.Jiamprimityorum, dixit c^tum Sanctorum , quos Primogenitos ap- pellavit, ut Theodoretivethis utar • Kon quod omnes primi natura falyerintmatru utcr ros/ed quia major honor Primogenitis lege trL bueiatur, eorum prafiantiani^i^ honorem fig- nificayit per hanc appellationem. Ergo Primogenita mors , eri c mors, quae- ] dam acerbior, feralior , & funellior emete- ris, & inter omnes moriendi rationesjpr^- cipua. Si Princeps efficacitate, acerbitate, cruciatu. Se fenfu doloris. Sed ut vocis primogenitae, proprietatem diligenter invelligemus, obfervandumfa-' ell j peccatum dicr polle recla ratione, ' mortis parentem: tsamper peccatum m ut Paulus aiti Se peccatu etiam 1 KjB,utIacobus dixit. 2 >eas enimmortem fecit, at Sapiens docet. Quare cumDavid, ceciriexitiLatabitur Poominusin operibus fuis-, commode a Salomon? accinitursNs fata- n perditioneyiyoram . PoTTOpeccztaxn multas quafi tetates, & gradus videtur ha- bere; nam Ii peeeatorfit juvenis SE tate. Se viribus llorens, fi locuples, atque potens, videtur etiam illius peccatum quanda «ta tis juvenilis, Sc roboris integri rationem! habere: licut & peccatum, quod ab homi- ne fene , imbecillo , Sc vel ex ignorantia,' egdlatc, metu, aut alia limili impotentia committitur, videtur peccatum lenile , Se infirmum. Cum mors autem. Se poma pec cato refpondcat ranquam filia , efficitur utmcsrs, qu*peceatojuveni. Se forti re- fpondet, videaturworj primogenita, primae ria, quam duplex dQlorum,Sc cruciatuum portio comitetur, in qua maxime fe pro- dat peccati virws, feu potius virus exitia- le. Mors vero aliis peccatis refpodens vi- I debitur mors fecundaria, minus exagge- rata <loloribus,8e cruciattb’,quippe mors fecundo geniia,Sc ita imbecilHor, Se min* ' «erba. Ergo ^rmogenifa mors ell illa. iheedoTtt- ai ColcJ.t. PriiDOgcnir»! jnoniseerma! Qa ezpolltiou Rsm.pti. latob.l.sS' J4/.I.I}. PJil.lO}. }l. Sap.Mj. B 4 quam “"^3 cIpTI xviii. Septo»?it.t> : ^7 rum fententiam nane ad bonorum pro- LXX. • Xeje irato A indign»- „ contra civem aliquem fien folet ^ nam ptofctilvJs ci Ttntdt eum nscefiitai caafi ^>0^ Kicetas Gc interprttatur , fi~ l^tmpiMSa'^ inferk^Ans m*U mHUhbim, ;ed !sUm ab iis , j«i dominantur , m ^rumnas ‘conjkkttir. IlU enim videtur eilc necfptas, vis po tentior,qua homo prematur A con-- rrip-!?atur. Afiert prjeterea idem Scnolia- ^a„ila Aes iouiise interpretationem fignifican- ^ tioremt Ineidet ei Jr.y^&rxia. id efi fortuna- rum jboliatio a 1 (egeiUicontiii?^*t- Sed qw- KvitMsf/a dem anyiarxia, videtur non folum flgnih- • care fortunarum fpoliationem , fed gra- vius prreterea aliquid, videlicet interne- pionsm , 8 c vUx , atque fubftantire ipfius, nec non exiftentis Ipoliaoonetn. q.d. ine- I t xilcntUni. nam hjiarxis elt wbilantia.exi- ^uare 'pegero- terroranhfit ell in Hebrseo, aut intentus, vel Regent, interitum, nt ell: in Latino,rumpfenint be- ptuaginta pro Rege irato,Sc crude.i delf* viente in milerum aliqnem civem , Sc ter- rorem, ac minas mortis, imo & mortem ipfam inferente. Licet enim nunc non ho- minis. fed fupplUium Dei inexorabile ( ut Kicetas dixit ) fignificetuv, fed tamen hoc Mortis ia«o refte ilgniGcatur inhomlneRege.nam u-- rabilii imago lo nihil eft crudelius , pra-fertmi fi juns iRei iratus. fui, & fifei Regalis paulo lit tenacior. Vi-- de parabolam illam Matth. .i8. de W4«7j.i 8. aj. ,jg We, Stferyo neqv.ams jujsit namque 34 . ieroum , yxoTsm , (S^ flks , & uniyerfi , qux 'nabebat, ytnundiri,& tradi tortor Aus quoad 'Jqueredderct unmrfum debitum. Ecclefia-- i 4 s cui, 5 c ipfe Rex erat Ierufalem,ac be-; Qi^omcds cu pelfpechim habebat Regum ingenium, ; S moMt Lqne mioinmm difcejendu a ver- 1 bis, &prxceptis Regum, neque coram il-| 2cfW. 8.i,5.4- lis quicquam indecore . aut feAinantcr, &; temere agendum, ferenda etiam ellema-i U , & indigna verba, quibus folent illij *Yo(ifuefle fubcitos accipere. » £^0 ( inquit) fubdito.liaria olferyo , c?"(tanquam, perinde, ac) prx:[ efto. juramenti 0 ei. Ke fejlines recedere t facie ejus, neque permaneas » (ne hxreas 'Norepares moreris , fi te Rex malis verbis ac- cii como te ^jienter potius difsimula) m opere „„.de pal. „PHebrvo. «ytei.vri. ) ,nalo: quiaomnia,qHodyoluerAfaciet.&Jer^ mo illm botefiate plenus cji.nec dicere ei, quis-- auam potejl, quare ita facis? Pr*clare ado-- lefcens ille e cuftodibus Dani Regis, pro- nofitionem illam fua de Regis tortimdine perfequutus efi. .J. Efdne. 4. Jpfe unus \lolus,li dixerit. Occidite-, occidunt: dixtnt, I •^emittite-,remAtiint,, dixerit, Extermmate.,ex.- Verf. XV. terminant-, dixerit, xfEdificate: xdificant: d> ' xrritBxcidite-, excidunt: dixerit, Plantate-, pUntanf.rrx omnis plebs,^ yirtutes eum oha^ iixnt,cyfupeThoc ipfe recumbit , e^darmif. Ergo rejte prsefentia, Sevis mortis ine- xorabilis in Rege irato, & inexorabili re- prscfentata eA. * / Sed illud tandemin hac le£bione Se- ob)eai-ui» pmaginta rogandum, quorium addueba folatio. fueritaBaldadhsec fimilimdo nccefsita-- tis, Sc proferiptionis caufa regali, cum ni- hil tale acciderit lob i Refpondct Nice- taSi Si humanam dicit anmadyerfionem, ideo dicit .ut ea, qux non lobo contigerunt adntif- cens , ejus caufa h<ec eadem diar: minime yi- deatur . Vel fecundo , quod Divinam vin- imp»' pto- diaamperMK/smre^^/fwiignificaret.Vel p;cr fceUr» tertio, quod etiam fimile fuppheium ali- protcripti, quando contingat impio propter fceiera. [ion enim tantum -proponunt airuci lob fupplicia, quie ille pertulit fed qu* impiis I in univerfumfolerent accidere. XV. HMtent in uirntedo ^sr^aturintaiermoilo ejfijfd- fhar . j.WarBm cum optati-^o Ufemutatum- 1. Scafe»t<4 diffcaita-, rana ,x H^ro USUo. ,.D-rer(!easmttrfTttii.l>iliiaI>ab‘iati>ra Httabsr- oacah mpii-SoUiudo harrtada. lUujiratin IJaias. 4. Ficminuia cummafcuUnii jept corSlmCia. yHabitart,q»id. pf/««jT<>,<y 6.lmp.JJfropTi<.v>»<.n tfe.fiem #0». Ex, flicatai rcan. ia.jipoe. Cr taays- 7, 1'aria iiuerP.-tlatieueu S.Diab Imcir dicatur nan^e. yaria OHus appei- laMMs.ldoUlatriaf-^cxiiaboli. 5, ffsm» rcTui R'iP». Chrijlia- H yf bitent. Illud initio prsmonendum, has imprecationes inHebnso expn- 1 . mi per futurum. Habitabunt, a/?'fr^««»'s.M:doru pet* fed «ae ab interprete reddi optanter ; na mutatio, folent futurum , 5 c optativum , aut impe- rativum frequenter aut confundi,aut per- mutari in Scripturis, Pfal.f.-ai. Lxtentiir. (in Hcbnso Utabuntur, & fic confonant a- ]iafurura,qujefequuntur) smnej qmfpea rant in te: in aternum exultabur.t (exultent) ! & habitabis ( 8 c habita, obumbra ) in eis. Sc ' precanterKumer.. 2 i. .iZ.ObJecro.uttran' ! Jve t«ihi liceat. Onkel,& Hebr.rrun^hfl per terram tuam. Rurfus Imperativum pro hi- turo Oenef. 20. 7. Orabitprote, &yPoes. Cap. XVI U. Vcrf XV. 3‘ I Ibus (hfSciiI ... Hebrieo, vm.Plura llmul exempla fup- Ipeditat ille locus Ifai«. 8. Congregamini congregabimini ) fopuli , "vincimini (vincemini. Sic etiam qu* feqnuntur ) ConfoTtimini^^ Vincimini-, inite conlilium,&' 'iilifi-pabitur . Ergo Latinus Interpres ali-' Rrgii'a. & co puado retinet Hebrairmum,ut vides apud | • *-a(»vii!- Ilaiam; aliquando vero ( quodfuojure incerpre poteft) dillolvit, & convertit Futurum in | Optativu, aut Imperati vii, ut hoc nollro: loco . Scaliquado etiam, ut Hmu! expone- re doceatjpartim retinet, Sc partim ditlol- vit, ut Pfal. ^C.i.lnhahits terram (^fTO , in ! ihabitabis") Cs- pafceris (hic dilTolvit.quod in ‘ Piicronymm . fafcereyn diyitiii ; lejtts. Vt vel hincdifcas, quantum opti-; Vul^atifides i •’ ^ fidelifsimo debeas Interpreti tum &dmgeatia.’|inhoc, tum aliis locis innumeris. lam de lipfa fententia. ; j Habitent focii ejus. Prima hujus fenten- i ti* pars tara apud Hebraum,& Gra;cum,' quam apud Latinum multa obfcuritate impeditur: tum quod in Hebr*Q videtur iuppoljto carerc,quare Interpres Latinus de fuo cerebro videtur prompUlle illud. Socii ejus : tum quod verbum habitandi , llc f*minini generis . Adde etiam fecundam partem mutilam, & imperfeciam videri, (ic enim ex verbo redditur; (vi-, delicet tanquam femina ) in tabernaculo \ ;jiM propter non ei. Ite Regia ; vel , ese in non ei , lic Caj etan. vel , non extente in eo fic Pagninus . vel , fs quei non Jit ipjius , lic Vatablus . Gr*ci prseterea tenebras ad- augent , addentes noftemj Habitet inta-\ bernaculo ejits, innobie ejns. Ergo ut a fuppofito incipiamus, diverii diverfa fupponuntsna cum hic delbribatur | impii poft mortem fupplicium , dicunt fd? re, ut impio mortuo, & ejecto e propria . domo, inhabitetur deinceps iliiusiaber- naculum, & domus no ab alio , quam a ti- more, & formidine. Ita Vatab. Poft. R. Levi, firrtorewilipplet; Habitabit tn tentorio ejns timor. Alii dicunt inhabitandunra fe- ra aliqua, & beftia fenguinaria ; itaAben Efra. eft videlicethoc peculiare luppli-” jSe imprecationis genus, ubi de domo , !bc,aut *difieio aliquo deferedo agiturjna rSoSSC ; i" juidam vaftitas habitare , & rormidanda Tolitudo cofpici: infefta nimirum reddu- mr ferarum latibuIis,horrendau!uIatibuS; perftrepentia libilis,-atque diris , & infau-- llis vocibus, ut eonifef. Ifai. .ij. . 21 . vbi prjedicimrfubverfio Babylonis , ^cijuifcet ibibefiiic, &' mlebicntKT domus eorum dra- conibus, (^habitabunt ibifiruthionss , (ff‘pu \leji faltabunt ibi, rejpondebunt ibi ulul<e Vatia eT_ tiode fuppo- litohujus fen I .Abtntjra. in xJib* ejus, (y fyrenes in delubris "Voluptatis. ,8c iterum de devaftatione Idumserf, Potli- j debunt illam Onocrotalus, (ff' Ericius , & Ibis, I corvus habitabunt in ea. j Chaldqus tamen, cum verbum fit femi- nini generis, liibaudit uxorem, Sckgil; Vxor ejus habitet in tabernaculo nort fuo, Mo quod fignificare voluerit uxorem fuam fo* re alterius viri fcorrum, ut quidam Inter- pres fufpicatos eft; fed quod hoc extrem* :mdigentfe, atque miferi* fit, uxorem ho- minis quondam opulenti elle ancillam in aliena domo. Qua de re ipfa lobi uxor de plorabat, & querebatur lupra c . 2 . apud iSeptuaginta, Ego errans ,& ancilla, locum \exloco, (ydomum e domo , expellanifolem, \quando occidet, utrequiefeam ah xrumnis, ©* ' ‘doloribus, ^ui me nunc premunt. Theodotionis lectio fuppQlitum facit, interitumiCic enim legit referente Niceta: , Habitabit in tabernaculo ejus cunHarum re- rum interitus. Alii denique intelligunt ip- fum impium omni fuo robore jam fpolia- tum, velut miferrimam, 8c imbecillam fe^ mina habitaturum in alieno rabernaculo, quod proprio domicilio expulfus fuerit; atque hunc fenfum elici exHebrseo affir- mat Nicetas, illumque amplificat his vcr-| 'ms: Hebneui habet: Habitabit in tt^ernacnlis ' toii fuis^dicit^ue aliquid amplius-, bbc ejl, "Voa rus in alienis commorabitur adijiciis. diver- jtas quidem harum interpretationum ali- qua, fed flimma confenfio m afsignanda eravifsima aliqua imprecatione,& liippli-j cio Impii^tque hsec de aliorum aut inter-] pretationcjaut lectione. Quod vero ad Latinum noftmm inter-l pretem attinet, diligenter ille , atque fa-j pienter partes fententiie fingulas confide ravit, & ponderavit, atque altira etia non minus gravem imprecationem his verbis contineri exiftimavit; primum enim pr«- termifit, aut potius neglexit illud genus f*mtninum verbi ; nam fepeidinylterio caret, cum Scriptura non tam ad voces quam ad remfignificata refpicere foleari Cujus rei HebKti grammatici multa exe-, pia proferunt', in quib’ nortjina feminini! veibis, avTf participiis mafculinis, & e trario nomina mafculina verbis femi: nis junguntur: in quibus liboriolum, fepej etiam inutile fit qufrere cumipfis Hebr^is; myfterium aliquod; '\'’idePaenin. lib. . 2 . fuaruiTi inftit . vbi triginta o^fo exempli affert, quinque alia fuppeditabit eamora lib. . 2 . c. .6. in quibus pronomen non c6- venit genere cum fuo verbo. Etgo cum hoc locogetius illud femi- ninumverbi prxfefeunSum cenfucrit In-' .^Sfianica, uomine in fculino co junAum. Illuftratio' Vulgati. I itrprts Gap. XVIII. terpres, luppolituin, ipre, qao J mafciiiini generis eiUE,non tam fuppievit.quam dc- ducsndum putavit ex ipfo verbo «/ijouodeil^jfun.quod, utfupradiximuSj nontan-. 'lgmd:at-54i'i.‘*j;-s,qaatiiconinio- i-f.ri, & collabi tare iimul in vicinia cum a- iiis. Sc cv adjunctis cogncci poteft vis , Sc M- proprietas verbi. E.xodi. a 5. 8. -* c*’ nihiSaiiciua-.-iur,i{t 3 heraiCMia inftardo- rmis')Cf'Kit/fsi 5 ( cohabitando tanquam, • ' adhabitator, & vicinus ) invicdio eorum f licutunusquifpiamdcreiiquo populo. ) lic etiam cum Arca Dei traniiic ad Phili- iHiiVOS, diciumelt ab eadem radice Pfal. 77. 70. * '?{e[iulie tabernaculum Siio, taber- naculamJmm.ubihalntaVtt ( cohabitavit) in ( inter., cum) hominibus. ( Thargum; sn medio filiorumhsminum. Indedicitur 5 tf«H, Habitator, vel cohabitator, quod nos dici- mus, "Jifginfl, jmorador . Hole* , 10. • 5 - Vaccas Setaten coluerunt habitatores Sama= rhe. Sc Ficmas etiam vertitur Exodi. 12.4. -n * yf fumet ticinusn fuum ji^uicoajunUus eii '^dorriM ejus. & Proximus.zutproximu. Deut. I. 7. Venite ad snontem yfmorrhieorum ^ Cr| adcretera ,c[U:e eisToxiina. (Kald. /tiWV/ci* na , j perinde itaque erit dicere , habitator ac fi icas , viemus , proximus , focius , is pr*fertim , qui loci , Sc habitationis pro- pinquitate conjuncius eft. ex verbo igitur habitandi , latitantem vicinum , aut /ocium produxit Interpres claris verbis, dicens: Habitent in tabernaculo illiua fodi ejus . Et quod inOrieinali fingulareerat,&-J&itet, ipfe, ut vim ftntenti* adderet, plurale ef=' iecit. Habitent /cHi, Scutlignihcaret im- pium non uni tantum focio, Sc vicino mo- leftum, & odiofuni efle , fed univerfis cu- pientibus illum ex tota vicinia expulfiim, atque fibi multum mali timetibus propter vicinum malum ; tum etiam quod multi lint , qui ad impii domum , Sc fiippellefti- iem occupandam,cum primum ille expul- fus fuerit , parati fint convolare : propte» reaque ibeiis , atque vicinis univerfis per- gratus accedat illius,aut intcritus,aut exi- lium . Videri pofsim longior j fitd nullus mihi pro illuUrido Vulgato longus labor. Nunejamquserendum , quiiint fociide- funCfi? . - j c Sunt fane, qui per /oezes impii aemn» cli , incelligi velint amicos, domellicos, & familiares. Ita divus Thomas,&Dio--j nvf qu» interpretatio omnino difplicet: Nicolao; nam quod amici , Scfanuiures; defunai maneant in domo priltmadugeat que fuum patronum, ad detundi honorCj quendani pertinet , non ad fupplicium ex-j tremum, quod hic dcfcribitUT. Quare ipfe Vern XV. . Nicolaus per foetos habitanta in tabernacu- lo impti, accipit vermes , qui cadaveris fo- cii iunt. Sed objiciamus nos QUOque N:- co[ao,hoc non debere referri inter impre- cationes, & maledida impiorum, cum ea fit comunis mortalia fors, qaorCipater pu- tredo cft,5«4f«r,G?'/9rorl>.v»tfr. Ergoneque inobis placet Lyranas. Placetquodde a- Veraexpofi-i ; lienis h*red;bus,Sc de vicinis inniantib’ in tio. ! ;domu, 8 c fuppeilectile defuncti, diximus . i I (hdnpneji. Variamhujuspartisledio- ^ ' ! nem indicavimus nuper , cum integra fen- • i tetiam ex Originali reddidimus. Sed tum ^c^nturTra- l 'illi, tum noflr* ( non enim funt valde di- pii.uofuturi. i iverfy) varii fenfus fubefiepoirunt.Primus, ! i ut dicatur ipfe impius non rfj-:, id eftnon | 'amplius apparere in fuo tabernaculo , ut j i iqui fubito iublatus de medio fuerit . Scii \ juxta Hebr*umprop. legas, Lo , tertium l ' videlicet cafum , cui ille articulus fervit, erit idem fenfus : jVion ei amplius defer- I viet fuum tabernaculum, ipfe enim *difi- J cavit domum , fed alius incolet . hunc ip- jfumfenfum elici exHebrso polle agno- lvitNiceras,utfupraadduxit;&idemin- i dicat Pagninusfuaiecbione, Konexijlen^ Pa^uisi. \ttin eo. elrque communis Latinorum ex-i ipolitio. D . Thom. Lyr. Dionyf. in quai^'*”*' emphafim fane habet h*c circumloquntio i j mortisimpii; Quinon e/l: fignificat enim; . . . ' ingentis fuperbi?,& cumuli bonorum om- Mortisiro^io nium, quibus exulcabat, Sc triumphabat, univerfale interitu . Sic apud loannem A-- ^^oe.i-j.%. poc.iy.S.videasJ^i* illius.) five ea AntU chriilus, five Diabolus,dum in hoc mundo potellatem exercet, five Impietatis domi- natio intelligi debeat) interitum deferibi, "Befliaj quamyidijii,fuit, Gr non efl-, (y afeen fuvaeflde abyjfo , irin interitum ibit, &mit rabuntur inhMtantes terramiVtdetes bejliam, ijuie erat t&nonejl. Simili comminatione comprimere nititur Ezechiclinfignem fu- perbiamRegisTyri-.aS. tc). Kihili faSlus . j es,&'»onerisinptrpetuum.QnodinHebT<}o : fere eodem modo. quo in Apoca.haberur. | Fuipjirmn tu uf^ue in.f<ecHlum. Quidquid '.Mors ad niht ergo fuerithomo, fi homo fuit Se vitafun- lumcnnctare ^s efi- At fupremus Deus : digeas. foluihabet immortalitatem, cujus divinita-l*- , tis, Se*tcmitatiseftilla circumloquutio.j ' . j Ezofum jff&Fi, prmdpium,irfinis(_id. | eft omnes numeros fscculorum omnium i comprehendo, omnia tempora *ternita- j temeacompieSor, 5 epr*tergrcdior.ni- mirum:^rg»»w illius, eH'l(egnum omnium fecularum, Sc dominatio illius in generatione, .& generationem , Quiejt,er erat. Gr qui -tenturus efl . id eft, quierit, nam lic habe- tur Exod.j. .12. 1 J. quo loannes procul-' dubio t Cap. xviir. Vcrf XV. 33 hovah. dubio re?pe.xifi nam quod nos habemus,; 0 ni rft, mijit mi ad Djj ; ex Hebr«eo ad ver» j biim ie^icur: Era mijit me ad >j s. unde du- xit ilkid Dei nomen ineffalwle a radice Tiajab , quod ett Eile, atque lignificat ip» ,fum elVendi principiu , Se radicem inDeoi jut plerLque Theologi docent , de quo no- imine,cumres, & tempus tulerint, dice- Ouiotumdi-.mus.plura. Nunc tantuin.quamlongefau» ft«cKHni;iDa'mana fuperbia a verifsimo illo, primonuej fuperbia a itotius eilendiprincjp3oabfit,ria( ut felio- j celfiuteDi- veihis utar ) contradictorie Deo; . opponitur,qnf ell oppofitionum maxima, Deus, Homo, impius prsefenim, ' ?«» ««« «^5 6eus , Qvifuit. isr EJl-, Homo, MS i-u/ . fuitfCs-mneft-, Deus fmt,Efi,E‘ .'rrt: Homo, Babylon, Tensus, n»» erd \amjliMi. _ ' rj ; -Secundus fenlus,ut negatio ilia,qu* in Lc.,u 4 cg.' 9 "?i"‘i I • • - • ligftificet mento tmpu domum tranhtu-j Iram ad alienos, quod ipfeilJam non fm's luniptibus, fcd alienis di^endiisitdilica» rir. licut diciturlcrem.12. .15 . Kk qut adificatdantHvifuamm eanscK»] Ufaaman in ji-dide’, emup.m ftti.m «ppri»' meffmjb-a, c^ mercedemejits nan reddaei. In-iac expolitione &nl iVatabius, Ifid . Eugubin. • • • . Tertius, ut j5in noa e/J,referarur ad.for:] cios > Vel ad focium; namhsecnumeroru; perfttetatio 'pluralis -m' llr.gidarem, ant; comfa:‘non eitvaldaairandiiVconfijndi; enim, tiegligique ftepefolentin Scriptu- ris, prsefertim cum illud verbum Hahtmul ii^inHcbr^ofirinnuaterolinguiari ,prOrj ptereaqtteillud^^w»*» ejt, pofsic ilii c5-j gfuerefpondere--^«ti«j-autcm, no.eji-, ille erit, qui defanfto nulla cognatione cOajun^s eft", huliaque-necefsiwdine. I Leo Tvgurinus; 3abitabitmfaherr-acuh jus' milii f>r<tl>}itfsUate.aUhigau. eum .. Hoc quouue Cretano , & noiiiiuBis Hrisrai-j zaatibiiSplaeei.'. - .. ...I *.' Quartus , ut^^iiain^i fipnonseti ^9i 1! j^J-iphralis Diaboli!^ di aute ejm fint A n- D^abnii peri- ! geli aJ>ofar«:quodad littera hoc loco ii^- '^hrafis.'' ! telligi-indicant Gregor. Philipp. Beda. enr.tib-ti-e.'. Quorum fentetitia breviter>«qHC ac gra- *• ^ viter iprts iliorUai verbis traditam adferi- tbemus : " ' \^fpoJladie^ngeiif>er'ea^itatunes neifuti?imas h-int‘^rfimdtr \ ejia yidelieet.fodi 5 q»i idcJica Ijam nanyfti ^uia.a.pimma tSintiarfSifiitr*?' Delladon«' jH.<fi;cedd,t,^ia^i-ene.‘ppejrdpiu. Philip- \nnse\ezimer;%eHeJaehpfeid,.fedte 4 _,^, ,1 lUxJhd'dedfmlrh famis i Ji\e tnedia, 'nita marsj «wKriWvCVqw no (Ji, 3iaioli na-. '^atahUi Clar. Tertias fen- mhtibus confeniunt i & cum f (natura fua , 'praprUtate fabf/iens , 'Dea nen f/l , quia prit^ I "^rUaeioae faffus efi alienus. In fuje expoli-' tionis confirmationem adducit Philippus , , idEiHier. 14. j i. tradas ISominefce- A 1 •ptrmn hii,quimn funi. Nimirum intelli- .git^risj Sieca/i, quodiiomenhaberenl '“D** ' I idoloiatHE , quod Diabolu in idolis cole-; ' rent. Scio fane gentes Djcmonum vene-' rationi addiclas vocari a Paulo, .1 i<f:ScaMoyfe,No>»P9pj(/am. imo,dc abip-' Rm-j-ij-St 'foDeO; finquit adHofeam^nowf» 1019. epis,Hon populus miHs. ScxitPexms exHo-l Hffia.io.}. fearefert, No«p9p«/«s..Siveautemdicas! ^ INsu So^k/hj, Ijve. Koa populus (Dei^perin- 'deelt. nam qui non eftDci,CenfetHrnon| elle. Sic fane Auguft. lib. rp de Civit, c.j Q 2 1 . oftedit Rempublicam Romanam non! ^ fiiifle rempublicam ;& in univerfum po-' pulum, qui no vinciatur jurtis Iegibus,nc-' Reipub.R' que focietur «qui, acbeni fervandi com- msna "oR rminione, populu non ede . fimi liter pec-;P“” catore homine no ede homine, aut,quod Peeeatoi nt idem eft, ede falfum, 8 c non verum horni- hemo. i. Idem autem ed hominemjSt vei-um hominem ede , ut Philofophi definiunt, nam cum res tamdiu lint, quamdiu fu.e il- larum ide*, qu* in Deo'eft,verifsime c6- formantur; li nomo ab idea hominis , quse n mente Divina eft ,difcedit,afiH> verifi- limo exemplari difcedit ; proptereaque Inec homo cft, neque el? Difcedit autem :a 156 exemplari, qui i Deo recedit ; nam iScEpturti eftjCreifW# !Sius hominem ad ima^ 'iginemCuam . Hujufmodi fa«e verum ho- Sminem 'qui re^ondeat- irhagini luse , ad quam creatus eftdocei Hilarius diei a Sar ktmone emhProverb. .20, 6 . tk, i^ixunijidelemquis:i}ivenieti Q>dde= inquit )£«« difptiU , quam inyenire, memmonfecuaiwaimagi.ntra, &Jimi- sdhtma-.dieife^.cfaiium. atque oh idimu quiddam ejfhtmoibirt- enim nomen, ubi 'i/B'Viria’c«idcrir,:a»i!«;r. Eteademferera» - ,, [tioeinandi forma Nyflenus de Chriftiani- j fmophUofopharurhisftreverbis,adHar» fef,ie„'e chn'^ moniamferibensj Chrjftisnifraus (fi imita-, fiaea, ^ SiiyintfnttuTit. probat .autem fic. fri-\ ChrilHani- CiniJ. I Hilar ftpef idl Viri fidelis de hominis fabricatio ad. intitatictitm <DnjU nuldudintieTatiti' Chrijiianifmt proffiio fi, Mthome reducatur ad priJHnami&antiquam Ifelicitatem . igitur /t antiquus hom IDeifntt- ^litudt nat,ChriJlianifmus Sisylme natune tatis ejl. is itaque nmen ementitur, qui Chri- yiijfiitia y^eritatis, & puritatis cemmunio' ' tUTSi^&tficigfttem in fe JeatKoftendjtt. Ergc (utad initium redeamus ).Diabolus, qui cfl, Sc appellatur per excelletiam impius, memoeriamappellabitur, Qjd 7 unfi, 8 i\ fmusquid Iit. illius 34 Cap. XVIII. Veri; XV. ilius Angeli./®»' (Jt- Hi prpfe ilo itftabemtcxh impii.quad qaid p«_iii jRps ha I aliud hsnil 5 -at,qujra quod a CKrillo Do- hi raf— — I diftijm eft de immundo fpjrim 5 iit, alios iftritasne^ quiores p,<S’ ingrtjli^ihitant ihi^ Sic profe- ilo habitat in tahtrnaculo itnpiifociiejiii, qn- nonefl. VtUis ett quoque h*c interpreta- tio, arguta, Sc elegans. fedprima.iUalim- plex, & germana, iScrei toti conveniens, atque ab Interprete Latino proculdubio exteris prxpolita. erratur in tabermeuh ejUs Sulphur. IO- Sulphur }a fuppiiem luafium cum »»•««• Fulmi' nafulphuna, $od^mitieus- 1 1 . s$ilphurfjmit!ji fttnhttiii. lUufiratuiVejfis. tior* jKlpi><"tf'*S‘‘ii. 1 j. Sulphureus juntus^ihenna, ta-lttreiijorsiiiffunere, in captsrilaie. Zxptica- lui tKechiel. Funerum artmMa, ^ifaritui Jpargiudarum htibarum,0fserum ritraterum- 1 6- 'n funere edere!,fl«rei turajhihn*. t.mphrum nU r-fpinieni dignum (ufpheiuT». 17. Sulphur m expiatiombus-variirituiyfitaeerum 0 S.oman 9 r»m»,b ^-gjptul. ; Ij. Itbi tempire U'guilfe,eiuaGra{i,0‘ R.»"*»»/»- j feuferyurunt. &iluoien,^tg^fMTum. | S* Quatuor priores ajjiergi- di Sulphuris expofitiones\ tondsm proprietates. N Ovam quoque hanc imprecationem alii lic accipiunt, primo, ut 5 a^ii«r, i tantum fignificet Stnmamultkam a'Z>ed ' cbr.fiittttam. Sic Catenx auftor. Impreca- tur igitur Baldad vindiftam impii in i^ne, & fitipburt: mTei fidphur,cum ad ruppUemj refertur; jungitur cumi^we , alit enim , & f nutrit ignem, q.d. conflagrabit tota impii-; doBUis 'igne; ac fulphure cxlitus immiilo, | ficut Sodoma. 3 c Gomorrha.exwpiwtSff- ntirtus a ficmino jtdphur,<F' iptl. Genef.19. 24 . & Chryforfomus fane feribens fuper idPfal. ja..6, ‘Pluet fuper btecatorts laqueat' i^nis, ^fitlphur, Orr. ait; iilHenum iranslar thnt pmnam inr»iubiiem,fupplim profupo-- nm, feriendi facUitaSem^isr eonfuntptrice yim yoluijje ojkn^ere. Eleganter quoq, Nazian lenus Orat. 40. cumde J^ne,&-</eI.amj« Btdifputat, duplicem ignediftingoii^ aJ- terumpurganam , qui crafsioreni,yjtio- I famque materia abfumit ; Eji ( inquit) *»/- fulphurSrf^^eotrlla pemijlutn 'Jitusin pectas cbr^fifh lgni«,& ful-j ^hur quidde-j jtorfioM.iK fumlit. Ignis autem ifte cu ftil- phure millus , erit profefto ignis fuiphu - ! ,reas,ut idem quoq^Nazianztnas rurfus in ' iterpretaturadverfusluiian . Ig^is aurem ' fulphureus, nihil aliud , quam ignis fulmi- neus eife videtur, quo etiam tacix iil* ur- j bes conliagrarint : Ham fulmina, ( ut Pii- ' nius ait ) fulgura quoque fulphurh odore bar ‘ bent,ac Lux ipfa eorunt fulphurea eji. Quare ' jcum ifnis.ctr /«/pibar.mScripmrajuneu ! tur, fuimina,8e fiilguraflgnihcannvr. Pfal lio.d. Ignis, futpbur,(F' Ipiritus procella .rum,pars calicis torum, id eft, digno fuppli cio intereant, tempcftatefxvifsimadulnu nibus, atque fulguribus. ScEzecb. jS. 22 [contra Og, 5 cMagog: Ignem, c^julpbur [pluam fuper eum,^‘ fsiper exercitum ejus. Sic inoftrates quoq;ad Hunc exitialem ignem i alludunt, cu Malum Igne- alicui imprecan- jtur, Malfuego h queme. Vel certe 0?* ^•fulpbur, igne fignificant nunqua extingue- ' dum, alitur enim ignis admifto fulphure. Quare 5 c ignis ille, quo perpetuo ardetSo domitica tellus, fttrohure nutritur .^unde diciruraluda Apoltolo elfc exemplu iznis aterni. Cujus modi etia eft (lagnum illud ignis, /B/pfcanV,quodf*pc repetit in. A- pocalypii loanes. Ergo imprecabitur Bal- dad domui,familix,& rebus impii univer- fis c*leftemultionc,&t perpetuii igne, qui fit exemplum artemiilHusinexlii^uibftis* atq; etiam limilc Sodomisici.Etquide fa- miliare eft Scripturis Sodomilicfflnfoppli eiuminexemplumpivisx luftitix, & fe- veritatisufurpare, non folu mentione ex- pretlaSodomx. utDeut. 25.2^. Ifai. i}. T<>, Ierem.49. iS. Sed ttiacum folu & fulphuris-raetRinit Pfal. lo.dilfat. I4.;j 9. Ezechicl. 38. 22>.-Apoc. 14 19. to. . - -Hxcprhna emonendi ratio ficut per fe fumpta ienis,& fimplexVideturiita Con)u-j SiA, 8 c comparata cum antecedentibus noj valde hxret.- Qim> modo enim vJ»k>ut ta- ibemaculum impii a fociis, & vicinis ejus ihhabitetur,fi conflagrare illud exoptate’ Etgb alii lecudo aceipiunt/Kf^hur pro fymbolofterilicatiS.vuU itaque, ut impii domus,& ftatio afpcrgatur fulphure, &: fa le,ut omnino rteriiefcat; atque fblitudine .kihoFrefc«j'&tmlli habitatori idonea re- maneat. Sic.peut. i9. tf^'liomini(sfulpJ>u- rt-, ( 3 ‘ falli ardore tomburem terra illam ' ita ut uUranm feratur, mc yirens quippia gir^ mmt-, Legeduenim eft no Solis, sit pleraq; Biblia, fed-Safts, ut legunt Vaticana Sixti, SiOnkeius^aipbw,/»^»^».^ ^rifor. Qua- re de eade respone dittu eft* Terra frutlir j/erfl( erat enim antea ficut Paradifus Do-- i)i)iy</j«i|««a(qtoe exugicomne cer- ~ r* fuc- FalminSIui| Irclphuiea. Igntf profo! lanis, &fjp pneiumSoa airiieam* Sulphur ad iletiliratcml (Ium. Cap. XVIIL Verf XV. 35 3 Tertii expo- fitio non co- Auimaknla odore fulphur U ftigitui. 4 Impii prsfeiv tieotesiiifer*'] 5 D.thea. Die-Of Periphrali! rx faecum^Scpingaeditieia) a (propter, pr* ) ntbabitarUiumin m. Huic in-- terpretatioai favet verbum ^jper^tndi , nam licut hic dicitur njptrgenduTn falpbxr, dicitur ab eadetn radice ludie, p. 45- /t- VfRifrfw^j/yiprr, tumetiamad 'eandem fteriiitaiepertiner.e videtur, quod : fecuitur. dfcir/3?nrijdiffjr;as ^£«nr«r. Sed ihxc etiam expofitio , fient & procedens, atque fnb fsquens fiiaili incommodo la- borant. Proxima itaque cft expolitio tertia , ft- ?nificari Impii domu futuram exitialem a^ ; liis habitatoribus: n 5 notifolumhomines, | fed animalia etia alia urbana, atque dome- : ftica. tetro lulphuris oiiorefogantur, 5 c in= | fecla animalcula, necnonforrr.icx inte-; reunt, quorurabona parsmurbe , 5 e intra privatas domos vivunr , ut de SteltiineS^-- lomon fcripfic : Stellio manibus moratur inasibus^egis. 1 Qnartu focem’ obtinet expolitio Philips pi,qui in h.ec yexba lccibit[I<ii» de futuris bi aternis , (ir‘ ma^nii cruciatibus in hoc ftculo \ajPergatxT fnlpharj utfumuhtcfentiatgcbeHa 'rum. elegancer, 5 e argutejUt indicet quali j redundare, & vOmi ex illo inferoru /iagnol pltno ignis, ip-fulphurij, {ulphareOiS fcintii-l !as ad tabsrnaculu impiorum . niinon ra-| ro impii, dum hic vivunt.prasfagiunt •oio luos cruciatus futuros , & olent fu!-j phur , quo obruentur in ftagno ardente. Qiet h^‘c interpretatio quid allegoricum. : Quserenda ergo alia, qux & litterx, Sc rei proximior videatur. ^ Sexta expo/ltio. 'T> i gremio -Ad prifeos tn Funeribus ri- tus , u/us unguento- rUyflorum, herbarUp fuffimentoru. Q Vinto Divus Thomas, quIDiony-, lius fequitur, exiftimathanceire cir-| cumloquutionem ludius domellkoruminl obitu patris faniilias,odores tetros,& fce-| tidos adhibentium in fignum mieroris, fi- cut etia nigrat velles fumuntur a lugenti- bus. Sed prxterqua quod lucius domelli- conim ( ut non male objici t Lyran* ) po-- tius pertinet ad honore funeris, qua adi- gnominia impii jfed illum tamc lugendi ,& metrendi more gravibus odorib’ adiiibitis plane no invenio ; na quamvis apud Ifaia inter alia lupplicia,& mceroris ligna fic le gam** 5.24. Ent prv odore fttor, (srpn '^Sppna funiculus, r^c. Tame Kxc noolpedlai Jad lucium funeris, fed captivitatis: na ca- ptivi, live in vinculis, live in locis aliis dc- j tineatur,femper tamc' in p*dore,S: furto- 1 re vivunt, & amplexatur (lercora. Preterea| quivis apud Ezechiele 8.17. legamus.pofti fadla Adonidis mentione, quem plagebatj fxmine, viros deinde idoloktras coargui, ' jer rcfe(inquit) applicant rami! ad n/cres Juaf, j que fuftidi,& gravis odoris fuifle Hebr^o- ' fententia eil . videbantur itaq, hi lu- clui funebri tetrum odore admi!cuille:fed hxc tame conjeftura infirma quoq5e{l,na itili Solem potius, qua Adonide ado- rabat . atq, prxtcrea ramum illum adora- tum, no fuifle fittidum.eleganterjatq; fa- pieter oftendit Pater Hieronymus de' Pra do,Do^or meus, vir puiillus corpore,pie-! tace,& reri|ione masnus,fanclarum Seri- ' pturarum icienda , noftr.o fxculo nemini fecundus . cujus primam in Ezechieletn commetariorum partem, quam ante mors-] tem abfolverat, diu exoptatam , 5 c expe- elatam a fapientibus omnibus, magna nik utilitate habemus .reliquo operis invidit mors i fed opir.iiatur etiam nunc diligen- tia, & labor loannisBapcifix de Villai- pando focii quoq;noilrt. Cajetanus e c6- trario ad extremam funeris ignominiam .-efert. affirmat enim prifei moris fuilie, ut in domo, & funere divitis aromata va- ria cremarentur. Ergo cum pro aromati-l bus fiKcedit teterrimus fulpliuris fmtor, ignominixeft. Morem vero illum tdtan- jur far.c no folum ungueta pretiofifsinia, I quibus condiebantur, deungebatur cada-' vera;fed etiam locus ille. z. Paralip. 14. demorte Afa,. Tsfaerunt eumfuperle: 'Ium faum plenum aromatibus , & unguent,' meretfMiis , ^uie erant pigmentariorum ari onfeHa, Gr combuferunt fuper eum ambitio ae nimia. Similem ambitionem videre li ;et in funere Imperatoris Pertfnacis, & ISeveri , cum in funere confecrati funt, id eft, inter Divos relati; namDio, Sc Hero- dianus feribunt rogum pro moreconfe- clum ex ingentibus lignisin formam ta- bernaculi , quod oppiebatur aridis fomi- ^ cibuS; Deinde vero aliud Runufciilum ta- !bemacuium,inquod efferebatur lectus ca da veris, Sc aromata,atque fuEfimenta om- nis generis, Iru^s , herbafque , & fuccos omnes odoratos acervarim effundebant. De qua re videndus Onuphri® lib. a.Fall. Erat fane foienne in rogum amici dehin- clivel odores, vel cibos etiam conjice- re. quo illud Teucrorum pertinet inMif-i feni flinerej I iucluAdouij Onuphrit C 2 42 Ca p. XVIII- Vcrf. XV. fUniUh-i Cleopatrs \!lutaTihut Cur odores jadhibiti [Flores, &B.0- funeii- |bus. fitgtmt'*:ttimnubr* tora defleta rt^onut, 'fu%ureas({ue fuper yejles , -VcUmina nata, j Conjiciunt, pars ingenti fubiere pheretro, ! TriJienunifteriU.&^fubjelfa, more-paretS, jfyerfi tenuere facem : cangejia cremantur, I Thurea dena, dapes, fufo crateres olivo. Statius quoque Epicedio in Glauciam; |«««<« Quid ego exequias, & prodiga fldmis\ •Dona loquar? mcejiof ardetiafunera.luxul ' Qmdtihpurpureo trijlis rogus aggere cre= yit; ( Indi, QMd Cilicum fores, (juodittunere graminis Quod^ trabes, fhari^ (palam ejl.yidi^) [ liquores ^rjuramlstvere comam? Hunc ipfumfibi aromatumhonorem prse- paravit Cleopatra; nam (ut Florus feri- I bit.) Incautiorem natta cujlodem, in Maufo- \leumferecepit,maximo,KtfoUbat, induta cuU\ tu, in differta odoribus folio, juxtafuumfe coj' locavit ^ntontum,admotisqt(e advenas fetpe- tibus,fic morte, ^uaji fomno, foluta efb. I Quid piura? Duceta dec? lefficie referta odori ^ t«i,arlerut cu L.Sylli.quadaetidjujla moa^ Ignitudinis imago thure <rr cinnamoma ingentis ' pretii formata una cu cadavere incefa fuit.* Adhibebatur vero odores propter gra-j veolentia ullrinK, cum cremabatur cada-j icj ! ver. Propterea etia Varro feribit cupref- 1 fu j fum adhibita ad tunera, ne populi circun- ftatis corona offenderetur deulli cadave-, ris odore ; cui incommodo tum odoribus,' quos diximus , tum floribus , & frondibus I odoratis fparlis aut fuper lechimcadave- I ris,aut fnper fepulchru, occurrebatur me- ' Hus. Sic Marcellus honorabat Anchifis fe* pulturam liliis, & floribus; date lilia plenis: furpureos (parga flores , animam^nepotis His falte accumule donis , & fungar inani I Munere. Adhibebat etiam rofas,qnarum ufum polt aliaencomia, indicat Anacreon ! hjmaodt R,sfa.. •plutanhus i \.jfrijlid. I Thtofb.Ub.i 'dehifi. piant- Phn.lib.xs I , feribit Quidplnra? nonne multis Medicina certamorbisl Defendit hac fegultos-, Hcec temporirefijiit. Myrtum etia adhiberi in funerib^, Piutharchus. Theophraffus vero Pothumj flore fubalbidum : atq;eundequoquein-l nafei tumuiis,tradit Plinius; Philoltratus, Amarathum. & omni tande florum, fron- diumo; odoratarum genere,funera,atque fepuknra honorata telUtur Sophocles in- duces Oreffe ad patris tumuluin haecpo-i nentem, ut Chryfotemis refert Electr*, Simula c enim veni ad vetus buflum patris, Efunimo ibi tumulo recentis copiam Laciis video, tumulum^per gyrumpatris Omni coronatum genere florum. Ergo his omnisgeneris floribus,frondib^j [lignis odoratis, rolis,Amarantho, myrto, [cupreflo, Thure ,c*terisq; aromatis op- [pone ex altera parte Sulphur : utraque fe- 'paratim comice in rogum : Illinc videbis pietatem, & honorem extremum erga de- funftum efflari ; hinc vero omne dedecus, & ignominia fumare ; afficiq; impii cada- ver extremo port morte fupplicio, quale; illud eft, Erit pro fuavi odore fmor. Oppor- ' tune quidem: nam cum antea eflet impius ex illorii grege, optimo unguento delibati, poftea in lecio, & tabernaculo Ulixis affer getur Sulphur . Ergo |juibum eft iniqui fupplicium jufto illo , & jimpi 'confueto carere honore,& odore funebri: iuptati refp: ficut Scdelora dicitur 2. Paralip. 2 1. 19. jJcsfuppli<" \M'ortuus eft infirmitate peflima, nonfecttei \ populus f rcundttm morem exequias , flcut fece= ' ' majoribusfuis. ^Septima, ultima expo- \ fitio probatur. Sulphutis tn Lufrationi[?Hs ufus, ritus , religio multiplex. Digrefsio. S Eptimotandciiludvideturficutcoh^l q rentius,iiaverolimi!ins,utcumdixiP-| ' O fet Baldad impii domum ab alienohabi ta- tore occupanda; nunc quali prxcaftiga- tioncm adliibeat, non prius inhabitanda,' quam iuftrata fuerit, &expiata oniinofa ilia habitatiO;neque prius quam fuerit nus-j tflen Divinum fotennf aliquo ritu, &.cfri-[ mona «piatori, phc.tum quod paulo ante & habitatori , Sc domicilio iratum le erpian - priEbuerat. Ad expiatione aute, & iuftrg- jas adhibitu- tionem domonim , fulphur adhiberi foli- i tum,teftatur Pliniuslib.55. c.t5. lieferi- bens'. Sulphur habet in religionibus locum, ad'. 'expiandas fuffitu domos. Sic fane Homerus •inducit Vlylfem poft c*deprocorum,atqj 'impudicarum famularum, fe fepurgante, &: domum, perfecto funere , luftrantem; Mbluere hinefedas properare maniis^, pe= Hom.oiyf- 1 desque: Mox ad Dulichiumiperfech munere, greflic Contendunt pariter, qui fic affatur anilem Kutricem-, Huc mihi fer, anus 0 chariflima, 'frlfh.r, Mtqi ignem, prafens tetri medicame odoris: Kd luflrare domos, hefosq-, adotere f enates lfftp.ro.--- ISalpltaraJ,- Et quamvis quidem in luftrationibus mu!-l liarum rerum ta alia delufa adhiberet antiquitas, fed'expiadcncin. nihil perinde necellariu exiftimabat.quam 1 SuL Gap. XVIII. Stilfhxr, adhibebat yideiicet ad quanim- j ivis aliarum rerum expiationem,& purga» donem Carmina etiam magica,Ova,T«» da, /iqua marina, Afpha!tiim,Laiiru, fed cum Sulphure. Amatorium illud ell; .•<f bi i': StfoiiatyijKieliillrttan^leciZf.focmnqut-, ‘Pi-t^fer^tettrt>nulaSsilpbur,!t O^dnianu. Lii ii- Apulejus navim dedicatam Kidi , & a Sa- cerdote folenni ritu expiatam , feribithis verbiS; Ibidem fimuUchris rite dij^jitis, »«V? >'a^is aiiii faberrime fititfm,iiSiurismiris JfEzyptiarum qua cxoiatio,jc;;.f,<>n^^faj yarie^atam ,funiinus Sacerdos dedicatioqiiej OVi), ietfSulpbure,filennifi- \mis preces de cdfto prafdtus ore, ^uampurijli- 'tne purificatam, iDea nuncupatitjdedkayit^j. ' ; In re quoque ruftica limiliter folere Heri, co ume . Columella iib. 8. c.5. quodeft, iir 'feryandis, & fupponendis oV». Sfnte^jua (in- ! quit) conjlernant ea,ditigenter emundant,pa- leaiqiie,quas lujlraturi fHnt,fulphure,e;f hitu^ mine , at^ue ardente tadaperlujirant : rx- piatae cubilibui injiciunt. VariapriStereaioca, velies, &hommis caput, iiiapiufquam venefica, Sulphure purgat Cinmia-. 'Detn quemcumauc lBCuinexternittetis.ere Ama-miaex- Sufftt,&^ pura limini tergit aqua, piati^ Irtipsrat ©" totas iterum mutare laceraat, T erf meum tetitit fuiphurk igne caput. tlomines ipfoS pottvifain umbra inferam, iimili ratione purgari, & lullrari meminit luvtn, luvenal.Satyra illa z.que elide obfcuenrs PoetiS; Qj^ties hinc talis ad illos ymbra yenit, cup eret lp.jhari,fi qua daretur Sulphura cit t<edi(,& fi foret bumida laurus. Senis Aegonis juventute Medea hoc ve- neficio reparat; Orid.y.yietba. £acchantum ritu,flagrdtes Circuit aras. Multifidas^ faces in fojja /anguinis atri Fingit, (if inf •cfas gemmis accendit in aris, T erque fene flamma , ter aqua , ter fuiphure luflrat. cUadiams. Pulchre Poeta Claudianus in fexto Hono rii colulatu, defcrjbit Aiaricum fe adver- fus Stiliconispotetia,fedfrullralullratej '‘““‘«e Jnjiante fugam Stiiicone, tetendit, Luftratio pri- Expertas horrens Aquilas, cgmitattir eunte ipaUar.Cir^atra Fames, is^faucia liyidns era fushoftes. LuHus,&infemoJlTidetesavnir,e Morbi, Luflralefic, trijlefacem.cmlununodorum Sulphure cieritlee , itigro^hitumine fumat. Circii mebj a rotat dej^ purgcfda Saca das, 5?ore pio flargens , & dirafugatibus herbis Kumind,TeTrifleH>iiqueloyejn,Triyiam^ precatus. Trans caput ayerfits mamhus , jacttlatur in ./fufirum, i Veri: XVr. 37_ Secum rapturas cantata piacula tiedas. Ex his jam videre licet Sulphuris fuffitiim in bonum accipi cotra dira omina , $c tri- ftes eventus , eamq: fnperilrtionem anti- quitatis, anfam potuiHe fumere ex ipfa Suipburis, 8 c Jgnis natura , nam ut Procius lib. de Sacrificiis,Sc Magia dixit ; Sacerdof\ Proci»;. tes per mutuam rerum cognationem,compaflio.- \ nenique conducebant in unum, purficantes,] cum oportebat. Sulphure , atque .ffphalto, id ! ^ ejt bitumine , aqua afpergentesmarma. 'Furk (icat enim Sulphur quidem propter odoris 4» 'Vero marina propter igneam por* tienem . Sed lob ( inquis ) multo antiquior eft /C his Romanorum, atque Gr^coram Super» ^ llitionibus. Funeribus, Ritibus. Sane qui- Romauoram, dem, Sed cum hujusmodi confuetudinum *tus^j nullum certum initium, nullumque certu ab Aesvwtiis aucloreinvenio,,c6jecwramilu ell,anti- ®‘ quifsimas efle , itaque hunc Sulphuris in expiationibus ulum Romanis, Gratcifque priorem, ad AEgyptios, &; prima illa fo- cula referri oportere. Cujus rei, atque no- itrie, illud ultimo teltimoniu addam, quod ut Sftrabo lib. i 6 . feribit ; MEpypth bitu= strabe, mine ad mortuorum condituras utuntur . Bi-- ruminis autem nomine intelligitprofecfo fulphunloquitur enim de bitumine Sodo- Aegyptii Ui- m*,ScIudx«,quodexPofsidonii fentetia dicit,C9<j^«i4r;/efie,5e aiiis ej*modifotidis humorib* itifperfis. vides igitur Aegyptios in re funebri ufos fuiphure. Quid ni igitur, & Arabes, atque Idumaios^ atque non plura de fulphure,ne plus jufto gravior fit illius trailatio. Quodvero videbatur ultimo locoedif- Septaaghita ferediim, -quorfum Septuaginta legerint; Habitabit in tabernaculo fuo in neShe [ua^ mi- hi perobfeura nox eft. Fortequide ult funt paraphrali, & amplificatione quada exilii & extrem* egeftatis impii; naNicetas tc- ftatur in aliis codicibus legi, Zb corpore fuo. atq-, fignificare; nihil prteter fuu ipfius corpus fore (ibi reliquum. Eandemque fententiam fheed i 'S apud Theodotionem.his verbis haberi , Habitabit in tabernaculo ejus inopia. ^ XV/. Decrjumradices eiut jtcce- tur,furfum amem meratur mef- ftjem. S.ruturiaaire Imperative, l!.4dtieiqi,idalltgerice- .Orberis ai imfium tramUuo. i.t^aoi.&iadiirariiufacTofermeiuqaid. tUa. fh-alus David. Qjid Mefni- }Jijfid radix Jijfid frUIus-dmiia faMa utra- dicr.^fnd». fjrf/ccafst Qoanta rit dicam allieitde- C } Rem VcrH XVII. ^8 Cap. XVIII .Em eandem repetit,& ut Ilaias omnem t^licitatem Ezechiae pollicetur. 4.R5S - 1 :untqtte rniauumfiitrit dedu-\ tt radicem deorfum , (ir fa(iet\ i. ubi oTofruilu, non folom ftus elt , fed quod ex radice ' iV trandatione arboris, cum qua impius, non femper dorcns, comparatur. Quivi-, debatur ( inquit ) firma radice, longe , ia- I teque paJsis ramis, florente coma, ^cetur, j tivo permutatur fiepe . Exarefcet impios I radicitus, f^raeci per ' intelligunr;Quod - techim ab injuriit exarefceti confiagrabic fulmine . -- ,,tlorentecoma,^c«*r, I pToprie, Jiccabitur, Futurum cum impera- icej , fecuritatem firmunijSc pro- carleftibus videbatur, , !" ' e. namhoc CdiS? genus imprecationis ad ignem, aut ful- men- refpicit, quotacfy ' fcunt,utcap. 15. 50. dii radice: ^ijcmosCj ter comminatur Malachias impiis j Ecce dies^euiet fuccenfa ,qtialicaniinus,&‘ erunt omnes fuuerbi , <2“ omnes facientes ir^Utatem /lijiula. (ideft.quaravisvirere videantur, iliccabuntuf. .) & inflammabit eos dies ye- ‘niens,quie non derelinquet eis radicem, & ger= men. Intelli?e etiam per radices occultiora, Se abftraflora conlilia ; Spes in imo pe- core recondit*, quibus nitebatur impius, I exurentur , ut nihil amplius viride , & fio- Irens proferre pofsit, utvirefcere rurfus, iaut f*licitatem recuperare minime pof- fitj proferetur deinceps nihil ad Ipeciem gratum. neque ad utilitatem opportunum. Quid fi etiam , peE radices. ( ut ad vim morbi exurentis, quo ardebat, Seexaref- cebat lob, refpiciat) inielligat humidum radtC3le-,qu9‘exuci:o , Sc confumpto , in- terit homo , nec ullam deinde ramorum, 3 c filiorum pofiwiute producere poteltf Eft autem ariditas extremum liiaium ra-» dicib»»; ficut& profluentes aqu*, maxi- ma lartiiia; Vidcinfra. cap. 28. Verf. ip. 'HadixwaAfier.tafJl fecus aquas. Sifffum antas atteratur. Atteretur, pro- prie, ^tridetKr,r-f/«MJ/far. Verbumidem, quodiBPdaL-.Sp.A. Manejkrcat, is^tran^ ;Mf,T!e^fl-r.'i/«'/dtf#':(Hieronymus, ce»«- t-ettr , prop. r^ecahitur ,ttri^mcidetur, id efi OEjnioo prxeidetur) Induret ( port- quam-indurueritesucio hunioroqui moh lefacit herbas,) Mefsis . prop. germina, propagines, rami, palmites, de- nique id,- quoti ex arbore denKti, 5 e decer- pi lolet. Intellige, vel filios lob, qui jam videbantur matura fegesjqui praecifst fue^ rant meilbria mortis falce ; velccepta , & delidetUrqu* in homine funt, velut iaar- bore flores.. Nihil ( inquit ) erit, quod impii in c«ipra promovere pofsit. Quare De> decutiet exinfaufta arbore fiorej pro- cidet ramoSjtrucum quoq-. in frufta conci- det i ac, ne ullaix iniqua radice germinis j Radices quid arboris, aut herb* afeendentis altitudi- nem. Quod peculiariter de AEfculo feri- , bit Plin. lib. 16. c.-Jl. exauctoritate Vir-' gilii. 2. Georgic. 1 jfEfculus in primis , qtut quantum yertice I ad auras '' jfEthereas, tantS radice . Ergo non kjcmts illam , imbres, Conyellunt «eiiticcecen. Et iterum Ifai . zy. j. Qui ingrediuntur impetu ad lacob ( Hieronymus ex Hebrxo legit: Qui egrediuntur d; radice lacob. ad verbum 5 ycuturis radicabit lacob. Nofter autem per paraphrafim dixifle videtur,^- lios lacob a parente, tanquam a radice, impetu yenire, id eft vehementer crefcere,&pul- — he arbores exare- 15. 50. diclum cll ab eadem ejus arefacietflamma. fimili- comminatur Malachias impiis j : fuccenfa ,quaficaminus,&‘ tesfuperbi,<s‘ omnes facientes impU acQoiis tartara tendit. >n flabra, neque farens filic- tum ladiz- lulare) F/flrefit, < 3 ^ germinabit IfraeltCyiiru plebunt facim orhisfemine. ita & radicum, Se germinum, ac fructuum felicitatem fi - ?nificat. e contrario vero Baldad vide- tur inducere Deum male precantem ini- qua: arbori, ficut poftea ficulne* Mat- tliei 21. 19. l\.unquam ex tefrublus naf- 'Atbotis f^li- Morbus I AtjdUat BL ^ XVI l. Memoria tWus pereat d terra, & non celebretur nomen e- jusinpUteis. I. ferire aliqiui . mbraifrmes. ISuJlrata ratia ia- c*. i. Sjid nemtrt'. Sjiid raeari . Hnidt'ecaiin ex Heirao.O- Graea. Vbtfiratik Va^jis, q- faulns. cur Me fe eotxmeniet. J . Heatria, memariale^uid, Titulai .jbjalta. pi«t« quid, {taorfuro ii.Jtuuta. Exfofltui Ucut Re^um- f. Funerum laudatuuts. ./fnliquarum Vri/n risus, .-/cgjptiorum, Cracerum, ^tmanarum, C Vjus arboris radicqs , Seradicumfi- br* extirpat* funi , nulla potell efle I memoria: nam non poterit inveniri am- Concinnita piius locus ejus. AfoHer/awpfTjrf, elt nui- f)^es relinqui pofsit , ipfas etiamradicum; Gap. Xyi[i. Verf XVII. • Lsi que eu trava eu Ca- hildo pcriafa de bucu pa- CurfePa-ilu .eade& Nomen cum' memutia cu- ; juDftumjOuid lam relinqui, aut eile memoriam. He-| brailinu$ tamiliaris Hebra:is s ‘Perire diem. • lob. i. Vcrf. non «ile diem; perirefu^l Verf.^.r.onelle elfugium,! aut evadendi locum ; Iterperire. Pfai. i. 6 . cll, viam amplius non elle, fed define-, rem praecipitium , Spem perire Proverb. i : I o.aX. nulla elFe fpem. Nec vero, inquit, ; japud- fuperltites diuturna erit illius me-i nioria sfed neque Itatim poli mortem ul-’ ^ lam habebit impius laudationem , aut fu- ' ' premum funeris honorem : nam nonceU=\ hrabitur mmen ejus. Paraphraftice , fed fa- pienter redditum ab interprete , cum in ’ fonte tantum lic: Kon nomen ei. nam »«-: mea in Scripturis, illam ipfam celebrita-’ rem, & famam in fe continet. Numer. i6. ' 2 . Surrexerunl contra Moyfen \iri proceres ynegogie *, (s^quitemporeccndUipefmmir, natocabdiitur. id eft, propter nomen cele- bre fapienti* , Scconlilii. Quareadver- bum legitur exHebrieo, Principes concior nis .ytri nominis . OnkeluS; Virinominati. Sepcuaeinia., Senatores conjilii , Cf -viri minati. Sic etiamNumer. i. 15. HinobU lijsimi Principes multitudinis. Tygur. Ijli magni nominis erant ia ccetu . Ad verbum: Ijli yocatiin catu. id ell, nominati, famoli, celebres ( nam 'VomW, nominari ell)Se'] pruaginta: Hi^tocati fynagoga. & elegan- ter obfervai Scholia Grarca voce, Epicleti, iignincareetia nobiles,ac limiie multipli- citate, 5: notione ede in di&ione Hebrea. qua ratione Patilus , ut Evageliu Roma- nis glori* cupidis , ex pr*dicantis igno- bilitate non deret contemptibile, fe com- mendat, quod dt locatus .^pojlolus id ell, Apoftolus ille nominatus , & celebris, & fmgulari quadanirationepratcjeteris A- poRoiis, Segregatus in Etangelium i>ei. Er- go quamvis in Hebr*o , &Gr*co tantii habeatur, claritatis gratia re£ie addituu.i elt; j>ioa celebretur nomen ejus. Secunda autemhfc pars potefl ellepri-- mx expolitio, ut memoria, fitmemoria- le, & honorificum nomen; Solet enim Scriptura h*c duo conjungere , memoria- le, Senomen .nxE-xod. 15. cumpfxcef- llillet nomen fubditur; Hoc nomen mihi fjl in aternnm , e^koc memoriale meum in generatione, generationem, ideft, hoc eft meum nomen njemorandum , & fre- quenti apud mortales memoria ufu^an - 1 dum. &Kofe*. tz. 5. S>ominus (lehova, hcc , inquam, nomen ) memorUleejtu. id eft,hoc nomine, quodatfertbeneficen.» tiam,Dei recordabuntur mortales. Itc igi- tur hocloco; peribit memoria , O-ncnceler'] brabitur nomen, perinde eft, ac lldiceret: Jl 9 non relinquet nilum honorificum nome, .perquod illius recordenturpofteri. Scio 'etiam, memoriam , & nomen ad filiorum, pofteritatem pertinere ; namfilii paternuj jnomen retment, & in memoriam revo-| j eant parentem , quamvis jam dcfunftum. ;ut 2, Reg. 18. Verf. 18. Cum Abfalon iCrexit titulum, live trophasum ex fuo no- mine, disic ; 2'Con habeo filium , cir’ hoc erit monimeatum nominis mei. Proprie exHe- jbrseo : K.oneJi)mhi filius , qui conferret, moriam nominis mei'. Sic igitur utrumque poteft cadere in pj^-fentem locum, ut di-- catur impius, & filiorum polleritate, 8 c omni nominis memoria , & honore can- turus , ut illius jam defunfli nullum exta- re pofsit monumentum honorificum . Vi- de infra. Verf ip. n. i. In plateis, ad quas confluere folet fre- quens turba,& ubi variis de rebus mifeen- tur colloquia; nunquam in coventibus in- cidet fermo de impio,ut qui omnino abie- rit ex memoria raortaiium. Polychronius lectioni Symmachi ; Non erit nomen ejus infaciemfori, hanc interpretationem adhi- bet; Kee in amicorum, neque in alienorum \y:erjahitur memoria. Eadem fere AuguAi- i inileGio; 2 d.cn fit nomen ei in facie pJai yum. quodipfe explicat: Tollatur de ' irta populi. Secf quid.quod Septuaginta illud ,;» ph .pro externa parte,aut extraneo hono- re accipiunt,& totam fententia in contra- rium fenium fub affirmatione convertfitt' | Erit nomen ei fuper faciem extra. Ambrofius vero fle legit; Erit nomen ei, in faciem extrar neo. Certe quavis contrarius fenius videa- tur, potius tamen eft prioris amplificatio, ita ut nonfolum illius memoria nulla fit| apud homines , fcdnt. Ii ouando incidat, accidat ingratifsima . Eleganter in hanc rem exponit Oiympiodorus , Komenejus lifque adeo dirumerit, Gxexecrakile, utqui cumque illud auditurus ejl, filius neminis odio, fit faciens aterfurus a dicente. Vides igitur quam varie accipiatur nomen piateie. Cer- te in Hebraeo eft nomen Hiat;, de quo 'cap. 5, Verf. 10. difputavimus, 'Sc proprie idlignificat, quod extra privatas domosl eft, quicumque ille locus Iit , five via , am piatea,atit extra urbem campus,ant defer tum. Neq; vero hoc tantum loco, fed etit ^.Reg. 20.^4 Verirur Platea ^Fac tibi p!ar\ teas in Pamafeo . Quo nomine non intellU’ 20, id, quod Latini platearum nomine in- telligercfolent, videlicet viam latiorem intra urbem , fed quemcumque locum, aut; aream, etiam extra urbem,:n quapopulusl convenire folet,ut funt fora rcru venaliu,! Xlliiflrata le- ctio Septua^. naroa,nomej yin Piatea epudj factos noni- i dem. quod a-' piidLariaos, : C 4 tibi 46 .iPara phra£ Ca p^XVIII. \1<lonne Luxim^, cxiing‘Hicur: * ^ec f^kniehn JIa m.t ignis ejusf 6 Lux ten^yefcet n- tihern^c-^l^ illias: & LwserrtA, tjm fipsr if^}» ejl,e. .ne.ad Scripturarum i>i»_ ‘s L^t ea,-ad-^uZmpii exui •' Itant) utilia quada. n-l- 7 ^'^''Bahittuy grcf- {hs ^I^uI:um.— , , - i- • • -atiti* «B'iS>nsdrcQii^iiHfiiS , paisiAj alfosdePro7identia7&; arftrornntritamanarQm PfimioT^tapptt- [o, f€n4us«npiori^ dpclritHe p«re:^a , & bre- vifsimaW, ou« /aix.dUni apjared, adtlkicfSCj 6'mnrdo ekslngui- 'uitur, Sc evan?feit. Qjii<l ( in.qua^, dopirina.im^SrHmr ' fans quid- quid lucet in ocufis, in fortuna 'qa^quid in vefti- bus ful2urat,&: confpicitur, quidquid denique in vita , Sc communis kicis ufii^duminu eoncapifcent^ lenocinar, bfevideeVit; Sc ex- tinpuemrjacque in medioipfo ardore. & llndto ioiprobe agendi de- ficiet-fiiafilicitatis iuz impio flusot nunc impietas non finit quief- , ccre^fedperpetuo exagitat, Stfiuece cogit. Lcvifsima fane impio- j tum fslkiras fao ipCaporalere, c^nddit^ imo potius fua Imitate , & I vanitate psincto teporis evanefciti&drtsipatur: Lux Janifsima.quo , fe infam exrtngurt,'& velut cerea cadela, quo pius lucet , plus fe de- pafcit,& abinmit. * Eii enim adeo infirma,ut quavis fple^rc.videa- mn,-mitla.Tam:eiili’ ignis fcintillarelinqueda fit; fed.femefrefiinCTie impiotu fxlicitati fempiterna tenebrarum oftndatur no* : pofiquf ^ enim ferael eorufeaverit, nunquam deinceps procedet lux-eorum. | Illud vero quidquid eflrvantfsimi fpieniocts, intr-s. impii .domum | atcue tabernaculum fie continebitur ,uc neque foras erumpere ne- que ad polletitatemdiilundi.pofsit. -quamvis enimdomumhabitu- rusfit aliquando florentem, & opulentam, illam tameniincolu- mein,& mte?ram fuis bseredibus relinquere non permittetur meque iliis-curut tradet lampada; imo obfcuros.Se inglorios in maximis ca- iamitatam tenebris dimittet-Digaum fane fuppli.cium.patr.e familias indigniisimo; n.tm cum deberet ille fuis familiaribus vit* .exemplo, Sc^Jtoneftiistime vita: lumine prielucere,omnibus videlicet qui in do- mo funt, ipfe tame improbitatis fus tenebras in omnes transfundit, omnibufque adeo turpiter acis vitx fus denfifsimam nocte ita ob- docit,^ etiam ii per fe illi egregii efient cives, certe venirent in obli- vionem;- *:5ed quid minora alia lumina perfequor, aeeatantu,qus cum aliis pqflunt efie impio communia; Certe illam lingularem prs :csteris^lejriiprs:^nriam,atque ftelicitatem, intef.aiios. maxime il_- luitrem- atque confpicuam. penitus extingui , atque opprimi neceiii eft^tantb fuperinje«o calamitatis pondere.ut rurfus accendi,aut re- novarijiiinimepofsit.s' Quidenimmagislimile!iicern*,.quamRe- . , gni alicuiusfplendor.quifubmmiftratoquafiexfubditoruobfequiis, \i 'pt Lucerna [tgnijica^ & facultatibus oleo fovetur, & fuftentaturt Hivc li jm.pio Regi , & ^ p* TyrannOjDci vindicia fie exigente, denegentur a fubditis, in quan- ! l{exjimi.is Lucerna Jtt, ta ille nofte,&caiigiaeverfab.itiir,fupra cujus caput nuper. diade- ma, ceu lucerna clarifslma prsfulgebat! Quale deinde gaudium im- pio.efle poterit verfanti in tenebris,cum vel maxima, ycl tota convi» viorum Istitia, aut in ipfo lumine, aut non fine ingenti plurimarum lucernatum, & facium Perdet igitur, & auferet Deus de tabernaculo illius vocem gaudii , Sc lumen lucern*, qui epulabatur quotidie fplendide deinceps in tenebris cogatur oome'Jere,&- in iTKsrore perpetuo conflictari. S Sed ell illa iri impio- rum oculis longe clarifstma , atquejucundifsimaliKems lux juxta ipfos fpkndens; filios dico, &familis, atque facultatispropagands . fpem; nam videntur profeClo parentes licut vitam , ita&lucem ac - \ j f csndiflein filiis,& viveni illis ta;dami& facem pr*tulill€,atque tra- j didiffe; Hatc quoque, qu* penes impios parentes lucerna eft, extin- guctur.nullarnq; fu* domus. nominis,generis relinquent fcintillani; lucernam nullam, ex qua vivere,& propagari lumen pofsit. Poftiniferrimas vero tenebras illas fiet profeclo, ut in maximas VitiVjrerumqueomnium, atque negotiorum difficultates, atque dif- crimins adcwcantur, ut illius cor miferrimum mterore, atque angu- utilii } . &'4. & de Lucernas rum in ccnyiyiif latitia yXufu.n.^.&.6. g Lucerna pre filiis, & ppjleru apud prophanos zx utJiihTumyitd Ius Lucerna acet jomi dejtpp, quadani-n Paraphraf: Ca p. XVIII. I ftiis conftnngatur,«c undique d^cultatibus,& terroribus oppni>ne- . b Qv,e lint ^ atque etiam ut ex vit* fu* corfu, 3e inceepto , non folum eru^ , fls* ite . latitudo yitt « befcCns avertatur, fed ita cicumveniatur difcriniiiiibus,ut hereat om» j*cra ftrtnont diligenter nino inops confilii , femper defidcranS:.nunquam adipifcens latitu- exfltcatur.y.j-tt-i- dinemillaavi*f*4icifsimam,&expedrtamjuftoru femitam * Vi- * 7 iUiui' deasigiturillos,quifortesaiuoadaro,atqueviribitsfirmi.t'reHusmi' * nime niitantes,multa fiducia ponebant in te^ ra,mnha fu*vit* fecu- ritate, nihil, quod difficile, aut prasmn accidere poijet, ftdpicantes quod fua virtute; & viribus fiiperarc-pSt vincere nonpoflent, multa pergendi alacritate, atque l*tiTia elatos, ad certum exitium iamde- venifle.-Sed nihil rairum,(i tyrannica virtos, injurra, violentia, atque facultatesetiamcumaliorumdilpendio. A: damno comparat* .ini- quo polleflori exitum infxliciftimQafciverint. * Ita fuis-ipfe impius « coniilifs, Ac-fuis conatibus amensi&devius-ruet inmifewndapr*. fractpltAhu ei4\ cipit!a,& ptxfentirsima difcnnrinaj-Huriqua enimde alia via capen- csftlium^um. da-confiliuntcipct, quamdeilia.pujus exitur-exitjumlit.-Nunquam ^ ' igitur , ut qui vere fit inops CDHfilir,a-tque.csnnibus coniiiiis deVi.us, i & pneceps, noii aberrabit miier, atque ruperbj*,& proprio-virtuas greftibUslitipuWiS, eo concidet^ubi- ceciderunt , qui operantur ini-- quitatem-expulH, ScnonpotentesfitmhK.eoniillefs. . . . Nequeve'ro;folumadaFclumi&>anguftumdeducitur improbus, q fed' in arfto> 8s angullopofitus, ‘ laqueo, &Tetiimpkcitur,&xon- ® ftringitur, in quem'lpfef«ii.fe|jre6*us,Ta5confiIio induit: inexpli- i -A,- ; r, ‘^*bilia diCockfcriiftina, &.pKttereaea-otimiafuBpl!cia,quibtts-tan- / /. V'*- r '*?***’ quam-laqueis-, &• impedimentis retardatui.homo .acbjifefianda btccdtareferlta - a “ P**'”''*'’*''' *”‘P'’®b«aji9 pRrtrnKfcetenbus-novafcdcra ac- d ad fjv 'g^**"^* cuniulet,nov<5Spfofe^Io la'qup-os,a.tqnefnn>calo5intorqueifuisipfe an mr . tnanibus, ex quibus deinde iWmimftippilicionau retia ijeclaniur. 'AugetquoqHefupplkttgravitate!»,- quodpeT.contemptum,dclu- dibrium impio tyranno ea«Raten^ntor,& parantur ab alio f?vio- ri/Sc-pdteiitiori tyranno: utllcutpepcontemptum.venabamr,^ca- piet>'at pageres; ita ipfeveiut:«nMcHla,&ttulta animans.', ab.alio . . . . venatore capiatur-. Tum etiam 'eodem ipieTEtiiquod pauperi capie- do,Se'perinitdias occidendo,t^endeTat (quodingentis miferf*eft} capitur,&irret>tur;’T Atq^5itac«nftringitur,uivTiu!lus.illrl6casad » . • /. refpiradu c6cedatnF, detete-videliceranguftifsimis retiaculi plagis, ^ f>*^CmiS ejUS 5e maculis. Qobdliieniiaturc«ricare,-extraJsetqaidepede exuna mac«la,fed mox-m'aiilinferet5Ut.du explicatur ex»na,impiicetur-in alia;& inter nexusj&r laqueos femper volutetur. Vivat hic interim ad rnomentufeliX/Scgkrriatfeti^speiiesprdfecIojahabetmtramacu- las retis inditostconftringift Ituncnon fcnoipjabniinon cft addu- ^nireye;adduc«uf tamen ptolo pott in mortCitunc fcnriet.arfta- rusgre(Iu$,-c6tenta yincula,aetCfttospedes,quibus Iigatis,pariterq, mai^btiS ;mirri|ub^iturinteftebraS'extradonm convivii ,& lucis. Sed.ut OmniffO evadedi Ipes Mnnis adimatur itnpio,iaqueo, 8c re> /* ti feftti«tfc-o6preh«ndi,& teherifortWsime, quafifiranguiaropedu ... ^ .. guttur«5Tedis(1nqu5)five potius extKcm* vit* partis,qu* quavis ^enehtur pLu4tl^ vagiidiiti&libeaffierit,tame adextremuXquodmiferriin6c^)vin- cuIis,'8^'ahguffii8coneludetur. Quid eHim-illi proderit iniria vir* cu * * omni >icenria,3r'i(npunttatetranfegifl<Hfi.ex>tBS4nfeiApiterni:c>arce- » ris vinaalis>4 cSpedibns exi|e>lduseft^ • Ibi jam tande experietor ^ exordefeet C<ftr4 rfbtvf^i-hommespnedandi.&furandicupiidosittluasfecalfatesa- fitie vidifameiflvOlitarc, bibendi, eiSOi^TCndi, devorandi caufa fit^^ites ' J ' Se famefeentes; fed, inttarfer* Coprehenf* taqueo^ ipfe eria arden^ tifsiftkfiti, &l»o»oru omhiHmtei^waliB.quibosampliasiraiiloft ^0 powrt,comp.«uriSf qualieSevtaliftgut-&-tnheloc6tinciiterore, JlCrAnAieA a tmftra»velmmimoaqim*ref«gerk>itdiiabjf;r':',v, - eSt tn __ I Qs.id;^od-laquei,& retra<^^^tiftri6di;ptqedrqa5 quod mole- terrapedica e^us: Gap. xyiH. pronararai&mdt^ntiavidnse.iftias-ardentifsimx regionis, latita- y4W4d>n/.«tr4rS . tes,inlUrlaqueoru,&renaculaniminterradeUcu!llc,,ut-r«t,tuas «//ijMtww-V.io.n eximprovifo adori eivtes,nefarie diriperet. Sic ^ tifeijScflior- eximprOvijwauuwc.»L.«,ii>;«ww-...t.-----— 7-- j' - tali caiSi fui c6ditioTiis,8c fragilitatis oblito ,in ipia fcpulcurf tovea, Ss terra abfcotrdita eft mortis pedjca,qua,cu ex ipfoterr*, Scpulve» j rUconfpeau, in qoe revertemur morwles omnes,agnofceje:lfceret, V 7 / •/? fed tameti fui difcTTmmi£.atqifragilitaiisimpiuSiobliEus,quodper f* & aeci^Ula lUm fc,tantttnon aeco, darifame patet , tanqua rem omamo oh- fcuramvaideqirecondiiapriterit, & ignorat. «.E^o.indesipula inciditfa}fusipfe,mileT<^{^e«pwSi-2c-n>^>l»0”*f‘'°“^‘^‘?'^!?^«- :riinentifuft!net,quodeKxiUa«enadiv-aitirret!end«inl^metolipU tHsim®Mimantes.fatem accipere. ? na ficutiIlis,ia.ipfaXemita,qua Inerodi folent,copnttUBmraicenatdrifeus.iaq«eMt«.ta ipfa fui vit«, atd. aSioiiu femita, paratu eft impio aifcrinie,ioftrit}i% dee,puia,. auainipeditus,atq5 detetnsreyocaturde media via taonidelideno- ni atq etiaminme(itavia;incohfpeauviatorum,;-ideat^rtalm j femttam. jias malU in ftcmSeru [(iturddici,t((Hr4te tr*‘ ferabiH fame.tabcqVcdnfe^us, vii^sq; amnibus, prill-tao fo.^ re exhauftis.clFecta^; eotastpfefamisiatqjfameli.eofma^idoaum pabuluirifilicifsi^nefuatnftimii; iHaptiftnea fame^j-BCiabitur^ui ex defideriorum.TSttrifeitnoru^tq; conej^ifeentias^iit.nam cum femperfamefc«t,Se'delideret,nunq«amallequeturv9|a;!«qj.Y5nffc implebit. Parente autt.miferefamefcsnce, famSipes® quoqtfe l:lii4in quibnscummagiapaj!erni;fobs)rife,^fp^‘parspo6caitt>hibilb©ni. rpei-reBquum parenti.jmproborfifit,-* Atqi.rBUlf.exfamei & i«edia fierr.fQleC£raYifsiraJis.qwdsn^ cc^WiWApendentmm dolor. »!ita ,?tu poli^flis paratu ellkterihu8-,5e,<»^ Mipii.hd.meusdBre-ruppliciu, & finprDvifa-calaaiieasj ki quibus dt^dolor incredAilisfit., Sc vulnus nonnil«l:ethale,QHoetiam.afficiet«rjJli;qirines,qitf-n?ceftiiiudjpe,& famiii4tiiae.trapro1issawiB^W>afti4ue iliorum kiusciaudentes. •Si& omnisprilbaie dignitati8ifa«i« J^ffdrats,^ immptat^jinuftu- tabjtHcmioq/-ad;iiiligPS*n deformitatem ipfain^i .bominisdOEma» defacie^rilboaratque yiius-bene cufa«> & renidentti§Mi^ifni- torpfoTfesiextinguftnirs '.'^qu^ Prilacipi Ereki atqi leibi.Prite, cip-dcmadeturiciittaimpiu cruciSdi^ ita fanemorb<B!|^avrisim^ fili & ineiU irtPadiii oJlasiUius: De>oxn.^ulchrit dmem ctuisejus: Paraphraf! Gap , XVIII. nefque deinde vires, * Se brachia ipfa confringat, Sc arefaciat, prifti- n: roboris, & audaci* vigore . Se virore emarccfeente. Fiiiosaud- que, qui parentum brachia , Si rami, atque totius faniiii* fulcra elle videntur jomnino perdat. Sic fane impii tabernaculum revulfis clavis. & mpci^niculis,qai bu» cotinebatur, prorfus corruet , filiis inquam , atqu^amiiiaribus, aut ablatis, aut difsipatisjamifsis etiam opibus, qu* ad demum fu- Itentandamnecellari* fiint. Quare nuila deinde Ipes reliqua erit im pio, nulla fiducia fulci end* domus, nihil in quo pedem figere, &ro- „ T-ihentteuliSligon firtere firmus pofsit. " Sed illud quoq^ue mireirimum, cum impio la- cejideratio, Cff-cunthu^ boranti morbo gravifsimo, omnis fultinedi tabernaculi fui corporis, mano corpore ciparatio 3c recuperand* valetudinis fpes adimitur. Eli; nimirum humanum tn.i. ufiiiad.j-traih- cortnrs tabernaculum , tentorio temporario militari, aut paltoritio tu peculiari explicata, 'perfimile, quod ad brevifsimum tepus componitur, Sc erigitur ; nam dum fumus in corpore peregrinamur a Dei parentis noftri domo,Sc a civibus Sanctorum, Scdomefticis Dei . Rupto igitur. Se convulfo tabernaculo, laxatis nervis, dejecio, Seproftrato homine ,-nihiI bo- ni amplius libi reliquum elle, certo agnofeet. Transferetur deinde ad re?ioncm plenam formidine; & Rex terrorum maxime terribilis, . , atq;ibrmidandus,i]lum libi penitus "fubjicieti mors pnquam)mor- o 2)eyerbo, ha j k,^ tisq;terroresilIum,antequammoriatur,penitusexanimaDunt.Mors O j tenebrarum , Sc folttudinis ambulabit fuper impium, etdemortliinexoraban . ^ pry «mnii m rina> ad illum v.hiAiU-.tts \nitamors. ^)>e'JMur de ta- l^rnaado fuo jidu- eia ejus: calcet /u^eri^- 'Jum-.ejuaf^exin- \teritus. I per manus morbi impium fibi traditum acerbis cruciatibus folum -onficeret jviftoris pr*terea. Se triumphantis more fuperatum. Se •riumphatum hominem peifundabit, atq; proculcabit, neminem na- que reveretur mors, qu* calcandis Regum collis , Sc cervicibus jam nde a primis fseculis afiueta efi,tanqua potentifsimus aliquis P Rex, ut tancuam fitvns alicuis,8c inexorabilis Tyranus, qui cum adver- 'us cives irafeirur, omnia illius bona, atque etiam vitam ipfam pro- feribit- Proh tantam mortis inexorabilis adverfus improbum feveri- tatem,Sc impetum! Neque vero meiior futura erit impii defunfti memoria,donius ve- - natnillo ejefto e fuo tabernaculo, ' infeftabiturprofefioantiqut ' domus tcrnculamentis.feris noctivagis , morteque ipfa, atque inte- midsne, quoque in illius corpore tanquamindomopr '.crajer- yen^es, putredo , fordefque omnes. Cumque mala h*c om • * filius tabernaculo habitatura fint, altera pars impii adhuc viva ejus, inquam, errabunda, & vaga in aliena domo fervict. * Fr jgj quoque ipfe impius,duHivivet,exui, Semifer, fub dioque perno- cbans, videbit domum fiiam incoli, Sc inhabitari a fois vicinis, quibus aa^xL niirabiliter infenfus erat, defiderancibP omnibus ut inde alio,hve vi, •ituij ai ^ injuria,five jure expelleretur, ampliufq; nomefset, neque extaret « - jntcrviventes,fedJuItafupp}iciareportaretabAngclisapoftat;s,fo- ! gsoclrinammoru plura cijftueill-us,’’ qui non elt, nec; lletit in veritateJJiaboli ( inquam) «. 6. 8. p- quem imitatus elthcm.o improbus, non confervans veram illantho- f Qjad ignh/tfulphur minis veri animam, atque form^, qu*adDei fimilitudinem , Sc fit aifinii P imitatione ab ipfo illi collata efl . «-Ergo pr*terquam quod in illius gntjiceat,niuitaadSac, ferfem habebunt nequam Ipiritus, ' afpergetur tota fulphure, e,crip.intelLigitiav.i.i- videlicet inevitabili fupplicio,&pufnaconrumptricc,& conflagrabit t ®c anti^uefkoeru ho igne^& fulphure ctelitus immiirojulminibufque devallabitur.Et quid j nore-,Jioribui oinniigc- mali ientiet,fiDeusignem,& fulphur caelitus pluatf SftenleP- hcriijuaye oUntJbus ad \ cet profecto folum illud, & in falfuginem redigetur, exitialeque fiet tcunctisanimantibus. r Nem alia re celebris erit defun^ rhemoria, 1 tiojij.mis, ex /acris, V \ quam tetris /urtidifq; odoriV, fpariis ad funeris honorcm,pro flori- ! prophanis.». 6.7. bus,Sc aromatibus,quibus aliorum funera,Sc pherctra,ac rogi re^er- \pott/laii Jmorei/i 'itet in taberna illius facii ejus. , uxori ^^gaturtnta 'vernaculo illius Jul ihur. 5 ° Paraphra^ Gap. XVIII. gi,repleric}foIent. ' Quodfifulphur, quo tabernaculum impii de- u DeyifulfhuTti aiU='. 26 Deorfum ntdices \ejti.s iiccentur: ' & atrerd- tur 27 j2(tzmorid illius redt ihterra,<& non t ekl^returnomene- usin^Uteis. Expellet eu de luce] ia tenehrds: * de orhe tranf-^ ^erec eum. rp ‘Moaerie fimen e~ ^jus,ne^ue progenies, in populis: "Nej^ull^ Yeli<2H\d\^ \in regionibus Jias. In die ejus jlupe- bum noy.fsimi. !& primos ima.- \dei horror. Hdc Jim ergo td- berndculd imptt^ i fle locus ejus, ujui ignorat Deum. c$Tu lu/lratioaem .'.sgd ^riff$s,jiin^ 4 act. n.S. X Qsid^trrtdicts^^Hidl per girmina fi^fs ir. mi . ' UdiHknibuiifift in btn< dilHonihui accipiat fv. mofacer. n. 14. y Qtiod defuncii laudes ^ publice celebrari fcleret\ apud Harias nationes. ' Ifunfti refpergetur , alieni commodo futurum elle debet, certe illius 'fuffitu expiari poKrit adverfus triftes eventus, & infarlicia omina: quis enimininF*licem,5cmali ominis baliitationejnon adJiibitapr*- 'aluilracione,tuto ingredi autvelir, autpofsit^ Sic prote?lo fiet,ut omnis impioru gloria,qu* inftar pulcherrim? jarboris florebat .brevi radicitus exarcFcat, nonfecus, acljfulmine jtangeretur. Quid ergo exarefcecib*,combu{lifq; radicibus, fecuri- tatLs,conli!ioru^ei,m imo peciore recondi t*,ad futuram felicitate recuperanda eflepot^rit^ Quid autem giorie remanebit, ubi rami in lalrum elati prsecidentur, filii peribunt, ca.'ptaconfiiia,conc(fptaque' jdiu defideria neq; promovebuntur, neqs profieient,fed infaufta om- iccidentuniverfie arbori, radicibus, ramis, germinibus, fruftuif am ipfo radicum fibrae extirpabuntur, ne ulla illius memoria diu-j tius confervari pofsit . _ _ I ' Quare impio defuncio,Qulia erit folenis laudatio, nullus fupre-; musfunerislionor,quippe qui nullum reiiquithonorificu nonien,perl quod polleri recordari illius cum jucunditate velintineq; polleritatel ullam filioru,qu« parentis nome.atqs memoriam diuturnam efficiat,' ac bene loquendi de dehmclo materia pr«beantiis,qui in frequenti-' bus concionibus, qui in plateis ac foro refidere folent, de rebus tu' pr<eterit!scolloqmamifcere,tumdenovisinftrui. ' Quodliquandof z Qa^idnonte inS.Scrlp. illius nomen imprudes aliquis ufurpavsrit, reclamabit univerfus po-, fignificet,» utcum me> pulus,atq;ira incredibilii& odio fempiterno i Ilius memoria excipiet. ! morta cojungtfgUat^non Penitusigiturdc!ebitur,excideturqiilliusnomen,liveidagente| nibilutile. ' Dei vindiflajfive dolori bus,Sc morbis incredibilibus ad interitu ufq; extinguetur itaq;nonfolu omnis felicitatis fplendor,fed eria omnis gloria nominis, & fempitemis malorum omnium, oblivionifq! tene- bris obruetur *. Keque vero qui in fuo regno , nataliqne folo extin- ftus eft, vivere permirtenir.vei folo nomine tenusjin ali enOj nam es |univerfiterrarumorbisfinibos exturbabitur. > Infelicifsimo impio non fili«,n6 ncpos,non ullu germe propago a Quod orbitas flhrii ' pofterorum,quimorientiadftent, & mortis acerbitatem luapr*- ejpciae parentis inortem ' fentia,Se paterni nominis relicta memoria teperent, decedentiqj fu- accrbiffimam , erauoi i premum vale dicant, oculos claudant, ofculo exeuntem fpirirum ex- j//j nomev. Parentis pro a ' cipiant. Quid , quod nullus eritberesfacultatiim , eo quod exunU pagarcfoleant.n.i.i.iL, verfa illius pofteritate. atq^ familia nemo relinqui , aut effugere po- * terit; nam paterno incendio conflagrabit familia , domufque univer- ! fa, ubicumque tandem terrarum inveniri illos contingat. i Ergo in extremo illo, maximequeinfkni,Sc celebri impiorum die,; quo de univerfa illorum fielicitate reCTejudicaripoterit,ut ir. qira; ' Jlii rependenda fint totius vit* merita, ingens devaltario palcherri- !m;e quondam domus confpicietur,ad cujus confpeclu,mentioncmq; horribiliscjadis.obrtupefcentpofteri *. Neque foium infima; fortisj ihopiines, fed eria proccres.5c Principes univerfi; quamvis enimhor- Iribilis illa procella, & Divinae indignationis turbo in impii caput in- cumbat, atqui viderint oculis luis, fibi timebuntjlongiufq; recedent, : tanti fupplicii participes efle cogantur. Hsec igitur forSjhaec impiorumhiereditaSshoc velut tabernaculo excipientur, pulfi fuis domibus ,liic prifterea finis pulcherrimorum quondam tabernaculorum ; 8c pulcherrimarum fedium : huc recidit omnis impiorum gloria, * qui Deum neque agnofeunt, neque vero ignofcere volunt ; quippe quamvis verbis illum confiteantur , fafilis legant. Quare, ut tandem orationem meam unica fententia clauda, ac meam fententiam claris verbis exponam , qui in Deum fcelerati funtjhisfuppliciis excrucianturuniverfi : a quibus illi omnes immunes funt, qui fanclc illtim colunt. Vide igimr 0 1 O B , quid lit apud te fceleris , qui incredi- bilibus fuppliciis excruciaris. ' ^ cAPvrr Ca p. KIX. CAI>VT XIX. c^titis. amici obloquuntur, pef contentione fsepe inculcant , non niflab immiti , Qf contua '.ntliofo aninto profecta tfje, conqueritur 1 OiB: if', quod in amicis deflderat folatium fuxim nocentite affiUia, in jpe, &• cogitatione futura fleJurreciionU ipfe ponit. }. Refflmdens autem hb dixit. S.gefsnJtre late ujarpatam . Itb m^fiiriaUqui- tur. »,-;ponJtod>ltn4,is. 1. F4rt‘c#l4, iifquequ'3 , vanuiufis. Pmftnipro lllbjiialu- Vayid. i. ‘njae,ojern,onc. rerbum othtm.nu 4-Sl_i-‘d .Xncrn- . h>i U.aiui V.r<tt:.a., £ij.4>ii4<n v/ra a.i pui:g->iAum re-ba, c,- co„:^o.a-a ^ J«*. lU.jIraiuf mtl.c- >le Sa:o,„>u. 1 ftefponilete, yiAicap. 4.'#. pe Verbum -.-ondendi. no {etn Ifl iione aliqua adhi tix.Hoctam^k' co a.iercfaitidiu, & defatigatione tum a- nimi> tutn auriu quotidianis c6vitiii,S{ in. portunifsimis objebtionib”. Diximus eti,- no femcl, rr^o/ii» jiwn folum verbis, fec quacunq , actione erga aliii prxrtaripclle. Ergo quidquid niic dicatiob , quicquid a- caTuoft orationem Baldad , illi relpodet. jtn.br'f 1» Urgti.lob,U-ty - I>uo tamen hoc loco videtur oLlcrvaf- fe D, Ambrohus, pr!muro,fuifle hocrclpo fuin icr.e; f~a ( inquit ; 4i«.i« pudore ik- {«f.ref.- Secudum(quod nuper dicebam’) nuncpotif3imumIob/cjj*;?ii>/.Vri4;5c qui- de loiqai,no»ia/nugim.'CH;,c>~c»rporuiHflrx mitate /ed Pocesjpirito.quib» urgeret, nv fsfi-- bus cederet. Quare hoc refpofuni, quod ab animo minime perturbato proficiicebatur ^lienum erat fpiritu , virtute , efficacitate. g»>//. Vjiu£fuoi.ffi:£:tid anima meay ( 2 r atteritis me Jermsnihus^ | Ver£ I. Jf Vrquec C VM ea omnia, qu* amici tle/?Jera-| fe^tde impiorum TuMliciis. & inte- ri tu dicta veiletpropteriplum I O B, me-| rito is conqueritur , cotumeliis, & modis I indignis fecum agi , & iingulis amicorum fententiis fua vitam , atq, exillimationem violari. &, ut obfervat Nicetas, ipiaP; ofte dant verba, non tantum ad Baldadjfed ad omnes tres amicos oratione dirigit. /-yfKfjfts Particula illa videtur exigere verbum futuri tcporis.quemadmo pa"'«‘ I dum in Hebrso , ."Sc Gwrco effj quavis Se- Iptuaginta non folum jungunt cum verbo i prseientis teporis Pfal.i a.i.a.j. yfyueqH 9 \ j S)omine thlirvifceris me in fine, vfque^uii 4 ')>frs| tis faciem tua a met Q_uaiiiu ponam confilia in \ anima mea, dolore in corde meo perdie: yfoue^' quo exaltabitur inimicus meiUfCfc. Vnde cii quater repetatur illa particula, vfquequo, id ett ,quandiu , ufque ad quod tepus, bis jungttur cum futuro bis cum pi ffenti , li- cet inHebrxofemper fitfutumm. Ergo ubi cum pr*fenti fuerit, lignificare pote- rit, ejus rei, qus verbum lignificat, praffen tiam cuanda, & perpetuitate indefefli ut hoc loco, ufquequo efflUitts: nuciia i affligitis j Kunc etia affligendi iti^dium modo non intermittitis , veram der.' inftauratis,& redince?ratis. Pra'terea par ticula Ghad eft idem.quod ^dhuc. Sic hoc \oco, ^dhuc affligitis. .Afl-Vtgflis anima WMni.Septuagintai.Vo- kjiiafadeis anmsemea.VTO^pTM ex Hebreol contriftabitis, dolore , mivftitia afficietis. ' I affert enim Jaga interna mcellitia animi, I atq, do!orem,illumpr£e{ertim,qui exce- |temptuquoda,humiliatione,aut abje6^io-| Inenafcitur, atq. ex feveriore alterius in-l 'crepatione.verbo, aut opere. Quare Inter-, pres aliis locis vertit, Cfl»fr;/?4re,Humilia- ;re,Abjicere.Thren. J .j 2 .Si afejrrit (afflixit ; Septuaginta, jbuwi/iavif ) miferebitur fecun= jdx»! multitudine mVericordiarumfluan-m. Si-' ;cut enim verbum 'mUerendi.onmihenevc- |t«ntia Seprofufum morem, gratia, chari- tatem affert^ ita verbum abjiesedi, fcu affU igendi omnia his Contraria. Ei^o afflich I ^nxc. quam lOB perferebat, plena era 'contemptu, Sc contumelia, atq, omnis co- 1 ^mi ferationis expers , plena etiam dolore, ' i St cruciatu animi. Prxterea dixit, l«'4n», animum, vitam, me ipfum! quafii ; non fatis videatur vobis hic meus cruc' tus coloris, animum pr^erea meum... , credibiliter exagitatis Origenes m Cate-' na,ad cuandam animi lafsitudinem A de-[ fatigationem refert. Vtflartefcttti (inquit)! animo dicat, auoufk f jjamfaeutis ammam J.j ,'feluti gra'9i podere me ferhis onerabitis- ' m na’ D 2 52 Cap. XIX. Verf IIL LXX. 'Et afftvjVis mr. Verbum vehemens: qua- , !visenimra.pe vertatur a Latino, iS>«<tu7/4re ' |t(in/«itt.'«,redquidemproprie efthumilia- [re. & opprimere contundendo,confringe' Ido, confunienJo, comminuendo, ^uemad Vccerere ver- Juju ^ quod pedibus comminuitur, > jin a.. e- teritur , & ad minutifsimas particulas ' iredigitur.ut Thren. }. 54. ab hac radicCj ‘ Adelt^azaif- fjm omnis Vmcios Tie.yAftaiC- Si ad Latiiiamproprietatem atte- inslapacieu- renui ,& comminuendi reipicias, dicere pofsis; * Attenuatis, 3 c confumitis animi vireS; tolerantiiC robur exile redditis, & extenuatum. Septuaginta; De/lrustis Scholiaftes ^ lujlas mons defenjiones contra- riis fermonibus UbefaHsre nitimini , &hoJli!t . more, joro jaculis, "verba mittitis , ijuib'^ animi robur infringatis . Sic igitur dicit fe atte- nuatum, & contufum {ermonibus amico- rum , Sc qiiod vibebatur integrum a mor- bis, animii videlicet,atque cor, nunc con- fici, Se comminui,qua!j attritum durirsimis fermonibus. Ses-mjnibus . ingemifeit ad verba, qui ad tot malor.im verbera tacitus, Sc elin- guis porftitit . Kihil ( inquit Origenes ) Sic hominis attingit animum, ut fermo durus. Dura vero omniavim illamfiabent atte- rendi , & attenuandi : quare ad contu- meliam, Sc fermonem durum,tanquam ad [Lydium lapidem attrita patientia proba- ' tur, Sc examinatur : nam Saf enumero ( in- nuit Origenes ) qui corboris crucia, nentato^ l!era'vit,non pajjus efiyerla. Accinit Ambro- 'fiuSi iiihU Ju penetrat anmam, ficat fermo fucatus : nihil iterum fic mordet^t durior fer: Mo. Chryfoftomus quoque homil. 15. in Matth . ait; ^iefeio quomodo omnibus pene rebus amarius f alent mordere maledilla, cum. certe multi etiam ad laqueum cenvolarintjfu ma opp'robria non ferentes. Et illud quidem obfervat in aliis Beatirudinibus, infinite ,diclumaCfirirtoDominO; paupereSii Seatimiferiiordes ,Scc. Sed adipfos Apo- llolos fermonem dirigens ait , 3 eati ejlis, cum exprobrayerinfvobis , ehfdixerint omne -malum yerbumadverfumyos, yidelicet ojien: dens,!pforumboc efepracipuum,fuper alios omiteSi iJiudQoHorum ejje proprium^ tSs-quod nifiquis illis, quas fup.erius ptfuit , armatus \fnerit yirtutibus,adhac nequaquam prodire fojitt certamina . Certe Paulus feribens ad Hebreos. Magnum certamen elle te- fiatur, cu epah opprobriis fpeciaculum ft .,’iA elt,publice,Sc cunciis fpecbntibus oppro- briis appetitur. Magnum, autem certamen, vocat, quod multum dicere ex proprietate vocis Grsc* pofsis , aut multiplex 5 quod ingens eft exaggeratio ccturaelifsquali cu 5 jtniref.Ub. it l:,!erfeSa! Chryfifi. DoftorS pro ,Vna eonttime ilia inftar mul iiuhoftiu. ^multis hoftib’ confiigat, qui cum una coo- [tumelia depugnat : contumelia esum perf;-: re (ut Origenes dixit) magui eji Viri. Sara lillafilia Ragueiis, qua: virago licet,fed vir tande non erat,cum feptem illius fponfos interfecilPet Cacodemo Afmodeus , at ni- Ihi! peculiare in luclu,S£ mitrore feciile di- icituf; Cum yero audiyit improperii! ab una ex 'iincillis, trib^ diebus^cif tribus nollib^ mn ma \ 4 ucayit,ne^bibit: fedin oratione perfijlens f."j 'Ucrymii deprecabatur iDeHm,ut ab ijlo iinpro: ' Seris Uberaret ea. In hanc rc a Sapiente di- jchim efts Ferru ferro exacuitur,-::^ homo exa: 't pacie amici fui. Durus enim amici fer- [mo, atteredo animum amici, Scobtildedo * laures, animi etia fenfom, atq^ dolore acu- [tiore reddit , tum etia audientis indigna- tionem, Sc iram concitat, Sc exacuit , ficut iScriptum eiV-Jfwo durus (proprie, fermo 'doloris , aut triftitise. Septuaginta; triJlU. Thtodotio, mole/liis') fufeitat furore. ve 1 ,ur i eft InHeshreo, Faciet afeendere furoresn. ele- jganter Tygurina,Si/?»MVfi. Nimirum fia- ' [«inftar fufcitatnraudientisindignatio, ?uisc 5 tumeIio!is veibis,¥eluti follibus, jffiet. Sed refpoderepolTcnt amici lob; I v'bi , o amice , contumelia, ubi durus fer- :mo'f tantum te gravifsimis, atq, modeftiC- i fimis de Divina Providentia, Sc impiorum Ifupplicio fententiis, Scparabolis emollire Iconamur. SanC; fed parabolis veftris me .(inquit lob) pungitis, atq; dilaceratis ; na Quomodo fi fpinanafcatur in manu temulenti, I fic parabola in numu fiultoru. Sicut enim fpi- .no^a temulenti manus, quem apprehedit! (quavis id amicitia; , Sc benevolenti* cau-i fa faciat) pungar, Scl*dat, necelle eft ; fici ftultus cum parabolas importune ufurpat, ' & acommodat iis , in quos non quadrant, illos l*dit, Sc quidquid nafcatur,Sc germi- net in illoru manu,auE ex illorum ore, no- civum eft. Ilie autem , Sc Itulcus, Sc temu- lentus non immerito y>peliari poteft, qui immoderato aliquo affectu circumagitur _ quale amici adverfum lob conceperant. /J/. Bn dectes confunditis me, C non erubef citis of^rimemes me. atcrptioMi, Pi » , ,atq-,profha.\ S.V mia ie Deatr'K mtmtro txpat nn.ExpUcatKS Jaiomoi ). Conjar.iett quidprcpru. lob figura Chrifii. j f. tnbtfcen quii. Pro Vorari, o- etJJ'art, 110 loeiu ludicum, cr tSavid. I S.Oppriinere quid proprie . fidei , G-laui Vitlgati \ . Xueunfiaoiiaalioruvi Iriterprotum, b.Correthio ne indecora , aut coiUtemeliOj* efie. St. lufiraiui Ecclejiafiieui. P 4 ^. Tygur. Stultus, inflat temalSti.i etiam Cap. XIX. _ 1^ K decies. Niimerura denancm acci - * 'JCvpi Cajetanus, ut verba ipfa fo- : quare obfervat quinquies tanram uguTicauo- j^quutos efle adnuc amicos lob, quin- °^4ii4n 'quies item refiiondifie lob . Propterea ' jtum audiendo , tum etiam refpondendo, jdecem omnino vicibus fe pudore aifeChum p.rfeo»*. Irecenfet. Haurire potuit hanc interpre- [ tandi rationem a Divo Thoma , qui illam Wa^«, jncn obrcure indicavit. Explicavit poftea, Dicnx''' i & aliquanto auxit Hugo ; fequutus eil ! Dionylius . Se ipras lobi refponliones, vel jquod iaboriofiE fibi exiflerent , vel quod 'cumtsediOj Sc indignatione ab amicis fu- ;fciperentur, ajuntredundafle in confu- ifionem ipfius lob. Acurumhoc ,Se labo- riofum potius, quam folidum, Sc llmpkx. Nam nemo fane innumero debet pone- re hanc ipramrefponlionem,quam nunc exorditur lob j imo neque refponfionem ullam. Quis enim acceptarum contume- liartim refponhones , & depulliones a fe , ipfofaftas appellat fuasfjBp^osesf Hoc cumvideret Philippus , computavit ami- corum tantum accufationes , & has qui- dem folum quinque ; quare non polle il- lo denario numero limpliciter accepto in- telligis Qeidjh (inquit) quediiit, decies, re: quirenduiti efh: cum Elisihss:^, Zy^iBdiadbti numero ufque ad ijlum locum illi ref^ondt: rint, Soobaryeropmiltantim . Ergo quid in hoc loco magis germanum , Si iimpicxj . aut mag^s clarum, & verum , quam dena- rium numerum fumi pro indefinito , at- 2 , : que, quod perfechifsimus numerus fit, de- D'natiuspro *'0^ste multitudinem e" Plura congere - namero inde tem , fi pluribus indigeret res clarifsima. fimeo. Invenies de perieftione denarti,Sc ut om- nes in fe numeros comprehendat, atque omnes numerorum differentias , plura a- Vhih. pad Philonem libro de Congr.Jjh quxr.-n. dte eruditionis gratia , & de Decalogo . hJon Origines, jjihil Origenes Homii. i }. in Levit, cie inlofue. Certe denarius numerus, ut qui numeradi finis fit, videturmaximus ,nain cum ad decem pervenitur, ulterius non itur, fed iterum reluniitur vnitas ,& de- nario adjungitur,&c.de quo in Faff .Ovid. Simper aif ufque decem numero erepente !PrincipiHm ifatiis fumitur inde no\is. Et quidem eadem menfura , qua: gignit Denarium, omnes numeros cuantumcum Denarins om. maximos gignit, ita ut SeCentena- ues numeros ^ 2^iillenarius, denarii quidam fintt ; namficutDenariusmenfuraturuno, duo-, bus, &c.ira Cctenarius menfurarar Dena- riis,tino,duobus,&c. Quid quod ficut De- narius hac multitudine , & vcluti infinita- Ve r£ III. ^ i te gravidus eft, ita.Sc decima qujeque om- I nia gravitate quadam. Se magnitudine ex- jceliuntr Ea enimLatini Itecum-ina voca- Decumana prunt, qu* excellentifsima , & amplifsima 'muiaroag-ia I in fuq quseque genere ellent . Certe Fellus _ • CcTibitf Decumana oVa, Zo^DecumanoifiuSiih j dici, qtd funt magni, nam , o'iKm decimum : majus nafeitUT, & jluHus deci,nas/ierima= ximus dicitur . quod & teltatur Beda lib. de Conllitutione mundi, & Ovidius, Qui ve»ir bmcfluHuSifluSiusfupereminet onims. ‘ y 'Pofteriornom efi,undecimoque prior. Lucanus quoque lib. 4. iMcan-Uh.i. Hrec fatum, decimus, diBum mirahile, fiuBus . Jn'v.shda cum pupe leyat. Mirum igitur non elt,fi decies pro ma- gno numero ufurpetur, Sed ex Scriptu- ris pauca accipe. Apocal. 2. lo-Hahs- bitis tribulationem diebus decem . Dies de: cem ( inquit Philippus ) pro toto tempore ’ nomi:ia\>it . Idemque antea docuerat Ori- genes hom. 2. in Apocal. Poffea Beda. Dent. 22. ^ . .A'mmoiiiSes, Moabites, etiam ^ojl decimam generationem, non intrabunt in Scclcfiam Domini. In Heb. etiam in genera: ion! decima^ Septuaginta: ufquead decimam •^f«et<«rii)nf>a . id eii , etiam poft multas generationes.imonunqua intrabunt,&c. Sed objicis, numerum denarium in- Jefinife quidem debere hoc loco accipi, aumetusacci fednon pro majori numero ultra decem, piatur. ptonu fed pro minori , citra decem ; nam dilpu- meroainori. tationes amicorum, quibus feliefum, & cenfufum dicit lob , ouinque tanmm fue- runt; non erit igitur hoc loco Denarius multitudinis nota . Reipondeo non fe- mel , fed ffepe in lingulis difpucationi - bus pudore, & ignominia affecbimfuif- ie I O B. Sed eKo quinquies tantum i- gnominiam, 8 c contumeliam acceperit, obiervandum tamen ell, notas multim- dinis folere per Hyperbolen ufurpari , i- taut iD«i«,fignincct etiam ultra decem Hyperbole, plunma , quamvis res ipfs infra decem conitiierit. Sic igitur I O B ®eoei; id eft,f<cpe,acdiu,ac fine numero oppu- gnatum fe, per Hyperbolen conqueritur, quamvis fuatvitie, ac morum impugna- tiones potifsimse quinque tantum fue- rint. Qjtare ilJam regulam pro numeris tradit Philippus 5 Sunt numeri, in quibus Scti- felt auleoritas berfeHionU tenenda eft, non 4«--;?'“'* w cm ratio perferutanda . Q^od autem De lO» dicantur aliquando in Scriptura de Decepronu- numero minori, C|Uam decem, uno, aut altero exemplo oitendemus. Ecclefiaftx; 7.20. Sapientia conprtaVit fapientem fu J D t lier "'cIpT^alc' per decem t‘rincil>!s civitatis. videlicet,quod melius defendere, & tueri pofsit civita- :em fapiens , quamPrmcipes omnes, qui- bus demandata eft cura civitatis. Se ta- men incivitatibs Principes ( ad eum enim morem ailulio tit ) non denos , fed fepte- nos fuille, fcribit lofephus. Prseterea Ge- lof.^hHsi j i. 7. ^ I. ait lacob de Laban: Mu- jvif mercedem meunt decem vicibai. quod ta-| men ( ut tlatim explicat') bis tantum fa-j ctum fcribitur, Si ^uanda dixit-, f^ariiee-i c-m vfcibas' ; ^mebomt omnes oVesta-l m'j:3rit tr.«r- ^wfstiis. quando iero e contrario <sif; dcdemla;s3. ba quaque accipies pro •merade , onme‘.gre=\ Unrtnjm. gesalbii pepererunt . Scio Hieronymum in Tradit, exillimarc fine ulla ligura fermo- nis decem 'vicibus mutatam fuille a Laban Tnagro Co- mercedem lacob, idque potuiiTe contin- fentiiToutai: gere fe.x tantum annorum fpatio , nam VaiTolib. I. iicut in Italia, ita & in Mefopotamia; '• 7 - <Bis graVida pecudes , bif pomis utilis ar- 1'iTg.t. ator. bos. Sed tanta levitas dictorum. Se conven- torum Laban videtur incredibilis ; tum etiam lacob unam tantum admilVuram o-| vium, id ell , conceptus primi temporis Gtn leai fibi deligebat, nonSeroimos, utdicirur. ’ " Genef.30.4a. Ergo, Decm, pro duobus: dixit lacob. 1 0 B vero Sfcies, pro quin-| quies: atque uterque fepe fignilicavit,_nu- merum videlicet indefinitum pro defini - tOjSc certo. 3 Confunditis, ignominia , pudore affici - tis . eft verbum, quod honori, Sc honeila- --t, ti opponitur , quare quod pudori, 8c con-. fufioni I O B O fuit, arguit fane ami- !cord impudentiam , rurfus horum proca- Arokotu tii^-lcicaslaceiiendi ofteditiobi in audiendo , '".io perferendo patientiam inauditam, nam nci an. -- ,noi:iinTtm ab increpans tibiu . Quanto melius ille , qui cum fuos moneret , atque corriperet feverius, Kon i i.C«N"/.4i4. (inquit) utcorfur.dani'eo’,hacfcribo, fed ut filios sntos cbarif imos moneo. Dices lO- BvM ab illo didicifle, cujus ipfe figu- . ifaim.io i- ram gerebat aliquando diciuri : faciem meam non a'serti ab increpantibus . V ox ori- LXX .ginalis hujus ipfius radicis confuftonem no- • Comfl. tat, quam etiam agnoverunt Septuagin-j Pag-uwn. ^ cifufioits- a\ii,ab opprobriis-, alii,tffc igm^\ miniis- a cetumeliis alii, id cft, confuiiones, '' & contumelias farpe inme jaaatas immo- e rcftro ta fronte excepi : Nunquam prx pudore, .mis Ifrf cas. ! aut confufione * aoaerti faciem, smo neque^ i demifi, aut corrugavi , fed hilare , & ex- ' porreaam objeci contumeliis , & contu-, : lionibus . Quare fequitur patientiie pr«- Patienti? pt* niium : nam quamvis quismultas confu-^ niii-.m. fioneSjSc dedecora fullineat, fed lame pa- VerC III. tientiic pratfid'0, nullu dedecus poteft illi i impnmi, cui ipfa dedecora,S£ confufiones pariunthonorem,& gloria: i>»n«iMw( in- quit) meus, auxiliator m:us, ideo non fum co- fufiis : ideo pojui faciem meam, ut petram du‘ rifimam.&^Jcio, quoniam non confundar, jux ta ef , qui} ijliiscatme , quis contradicet mihif Qjiod percommode covenit in perfonam I lob, quem, contradicentibus licet amicis, IjuliificavitDeus. ] Et obfervandum quide totam hanc can- fulionis rem apudifaiam concludi illo ver- :bo contradicendi , quod declarat amplius j vim illam confundendi-, eftenim confunde- re contradicendo , molellando, refiftedo. , Quare ab eadem radice diefium ell fupra cap. 1 1 . 3 . .X nullo confutaberis. & ludicu. j iS-7. SicRuth.2.i5. i vobifeum metere yoluerit, ne prohibeatis ea. ; ex Heb. Septuaginta : Ke confundatis eam, \ aut.nepudefaciatis-Coqueritur igitur lob ; quod fspe refutetur ab inimicis , & liia in p4^. j nocentiam tuenti per vim,& contumelias refillant, & a jultis cl3moribns,& acerbif- !fimi doloris fipnificationibus illum prohi- j beant. Vides, quot , & quata in facra una ; voce lateant. j Et non erubefeitis. Verbum aliquanto I lenius quam fuperius, confundere. Cum X. ivefiris me opprobriis vehemeterpudefa- ~ jciatis, fedvos tamen neque lenitereru- befeitis ex tam iniqua contumeliarum ja- cfatione. GraVe (inquit KsceTns)cJlohtrei ^««4,. [fare alfentibiis 5 liai autem omni abjecta Mere^ cundia, m:hi coramcon'»itium facitis. Atque origi». Origenes, Ebi quis pudoris lineas tranfilierit, coram jactas maUdiilum. Et quidem notan- dum eft, quodficut cbfundere denotat mo- lertiam, refifienliam,S£ injuriam fa£fam alteri 5 itahoc verbum ex fua proprietate videtur afferre eum pudorem, ouo quis conftematur animo , Sc deter- retur ab aliquo opere faciendo , vel quafi rigefeens moram facit ,Se confiftit. Sic videas hoc verbum cojungi cum tremore lerem. 48. i. Confufa eft fortis , &-erenmt. &iic Exodi 32. 1. l'’idcns populus, quedmo^ ram faceret Mojfes , propne ex Hebrxo, quod erubefeeret. Alii; quod confuftonem fa- ceret . id eft, quod veluti pudore aliquo retardaretur a veniendo. Seludith 5.28. *Oeqeet!e- •^C«r moraturregredieurrtos ejusC pioptie, "fv^^r^u^nTa Cur erubefeit ^ An vi£tus eft, ut pudo- jioiverafu re detineatur regredi ? & Pfa! .31.18. c»Cu- -Erubefeant impii, tir deducantur in infer-- *qene 3 eni- num. id eft, ameperfequendo prohibeat pachofue ha- illos pudor : pudore illos corripe , ut cef- zcr.lo q hazS fcntjam, aut certe viam iliis vivendi prx- clude. Sic igitur ait lob i Konerubejcitis, Capli-KIX. ao a certatis, irolkis vospador cohifaetMii; in me opprimedCTinrque cujpift(s,iniqiiius I n.unc initatis. . rj * • Op^iimntisme. Vax,<jnamfioctannun . 5 kico inhac-fenifitationeinfarpaTitlrttej- • Vati» le-.lio. ptes. Neqoe vero abfei-yidetur Occurrere. : tntarrLlfai; ?;-p^idii'ad:feiptid'eiitiam-per- •* ’ fr'-ute' frontis re&rnii-;'fi-tamen defcendit; jb hac radice-, * toruvt re~ 'quienion. ( reftitTionhnn’dac]tMs. Septeaein- rAiCortfufioyithHStotiw. Sed HAri£i'ex c^mf Kteaf. oppoiitOinam Coniphit6nfes,-?*)>*deBt»rf.; ««Wa. ^s^^rlKitnhii durities /iifiw. :<^are t iioc etiam loco alii4egiftw j In^urdthiiiiiii Forfler- ^ Cajeta0US,-i£Bde/iiiaJiie».Aufusau£eixtfr; •* Noteaeis, meritatcm, & impudentiam. .Alii vcftuni: eft,apfeii^ con' .r^^^^verfaminij&cpram oblpquimjnisvel \'ueftra cara' y>erta, demidata,pertri^aquefronte_co- derci;t!':i:ta. ram me liatis. Pz^ninuSi fubfannatis-, Ca- i ren* GrseccelsterpresLatinus, IriJu^Stts 1 'flui Septuaginta A'’aticani 5 j ' Vatab. aliosmihi'Vmexhiheti<.Sc’dvidemr I LXX. confundere HflW, eum radice K4Mr,qaiE <• ai5r<ii!K«» ^halienatiohcm afferc-iRab.MardotaiBua - - vis iliamfaciei impudSAtiSagrtQfcat, led -igdiScaiionSm verbi jitfCrfr ait €rte> “d^ -«;i4fic»fm.'quarevertir,&: legit: J35 'HtJiiH ol/iujre fictis »»5*,' jd eltj ohjhapefu- .. VJ , admireitiM-de is;. 45uifque'p(ro'ftd iibito verrit, quod fingulari huic conveni- -re loco intellexit. . QHafita;iie«s bone,aberratio,& varie- Hkn>rm. avertunt 'oculos 'a luce Vulgatae ^ ie^ionis^ EfveroHieronymUs attendes •ad Loci exigentiam , eam lignihcatiOnem attribuit, quam res ipfepollulabat : nam «^fre/}i£»e»<ii.tit>inanemiliam verborum turbam, ^profluenham-, atque contu* meiiotamrSrttnpadeHtlihjariarumrepe-' ; titionem, qua.obruere conabantur patic- . tifsimumlob. ad-quam-i-tmSepmagitrt? -. - i . , -Complutenies proeuldtAsio refpcs erunt legentes: Hmt reynrntts itie, incumbitis Jjm- hi. ut Quafi incumbens , Struens verbo- rum pondus opprimat, & conterat inv becillum. - • . - Sed illud paucis exponendum, -quod 0 ait lob io ipfarationepolinimeile,ut vi- 1. ' . ' rum probum, & fobrium pudeat dpprh- • mere imbecillum , vel quoniam quse con- * tumeliis correptio ,& increpatio Jit: vera correptio non elt, licut teftatur Ecclefia»- 'llicu5,cap. 20. I. IJltorreptio maidaxih ;r»CBi:tuiMli9ji. Quod Septuaginta disd- runt;jy? ((.rrepti*indetcrs. no loJutn quodl coniumeli* indecorat' lifit audienti, &ex--: cipienti; ledindecorse, &pudend* lint' dicenti, & corripi^sti. Secundo ou.dnjain . Verfcimi. ss fiS;e amiciti^ verifsimaminthciueftcon- vitium,»^ contamdiatnaileqtiej/i*dj«‘} neque contra amicit?* legem; Excepto conVitio , &• imprfptas v&fiipefbU., Eccleis; zzi i . Quem autem non piSdeat violat* amiciti*c’.T ertio qiiofiiam iniquu •ett,-&' hnmsna^imbeciilitati «u&efcendu, exprobrare homini, quibus' tulirtillittr ob- noxius fis, &-qb» Dei cccultojudicio de- ^ft».tfitui-> & immittuntur, alicui manife- Ifce catif* velle tribueteu-. IRteritfnerfi hanc ^ exprsmere yoiucront Septuaginta- otii io- ^ c«infeuBC,atq^*cuentem4iarvelbt;pa- ?' ,1 .raphrafi illmninarunt tScitotiuntum, luta ;; Aug«{lmi;ie6lro-,&InTerpresCateR*/«ji ^ ... ^.«rh/. fed res eadem clariuScJfpritjHtUrab ^ || Jpfo-Iob infra' Verf 6. ubilUculehtius tra-- I ftafaitur.' - ' . I rr^TT ; — - y . eunierit igmramiamea:- f •. rilaiam sUurhami Tlayid- aJi<fue ' S!:xt»s*v.ti‘q'<^nd'!.fait»tar. Jf Xtrnge.-CviKp», g^.CyjesjTf nihil «ixuyra,, j i»4 ;^r a, - - . ; 1- ^r'Z^'*,-^^pd-^Srps ali^utm ad ytrbaptfmi . '& StJoUauam. - • ; » Sjt-d vaffiipatii mi: eiertd ; ti-Juifmrfienm. 6,Pttc*Hfm,Sppriirnm,'.'-.. Q Vafio Te vellrafit,meamignorantia y ante omniumoculos-traduccre, ita * I q«ifqaemihi.injuriasj.& oontnit«iiasim- ponif,Sc me erroris aceuf4t,atque non de .alio facinore, qiuam de meo aut fcelcrc, 'jaut errore camt Trinmphum.‘.:JiT>i^e, ef- • j/i f|nflrj>i,fi quid erravi verbis, autrel^c- Ifionffausj&me* innocentis defenlroRe, •nihilvoslslj. Efthsc ignorantia non fo- lumjnwerfiis,ied etiam in opere, Sc qua. Ignotatiide !deliftnm,ScpeccatumefHcit. Siccam-Ha- 'opere.- bacuc popuK peccatardeprecaretur pci Habae-i^hTi- .Mefsiam,. cujus adventum ardehrifsimc ',f0^lzt,Orattiontnifetit^fTaiptotantiis. at- ’ que etiam PfeL i8. i j. ubiSeptuaginta le- gunt, 3>rfjfra f^ieronymus . - exHebreo tranlrulitifrmH-.Alifjigfloren- rwf. cft videlicet illa ignorantia,auterror Wovvt»». veiut pra&ca qusdam' defcnptio pravi operis,utjlludl'roverf>.5.2o,rabhac ip» Hliy fa' «dice', Q^attftduaris-.filtimahahenai • prop.exHefa. Quare, frr«»hw,*ut 4//««- :r.ib*Hsd lic igitur aitlob;ello error, de - • mea; innocentif eiillimatio me.fedircat,&| in-peccaesm conjiciat,&c. Hoc cum vide-^ ^2 - Cap. XIX. fnshoftes, de quibus fcribitCilarlib. ?. Kequc. inquiCj frHjirs antujuitus concinffent,ciam-irein<j«; 'tmi^ti-fitsUerint, qxibxs rebuStC;' h'j/lei terrt= !rj. iy f't'n iucitari exi/iintsyes-xnt. vide qu* jnos aliqusindo disitnusj cap-X. Verf.ii. ]C!tntA! i?itur,& >ac.^ii'«tKrJ.lrenuus miles, i&fortiter concurrit cum hofteifed nemo \ef!,qui audis:, qui acclamet, qui clamore quoque refpondeat, pugnantemque con- Ihrmet, Et poteft quidem h*c fecuda pars admirationem continere ; Cum meus, in- quit, clamor tam jultus fit,miru eft a Deo no audiri. qUK derebus e*ieftibus,&,cu$e ad animum fpeciant , voces eduntur , ni- mium vehementes , Se contentse funt, c*- lumque penetrant, ac /? quis ( inquit Bafii.^. Bslil.mfJiUf fsrta , iy terrena a ‘Deo petierit , parya b, ey S.sr is hemiliyece comperietur ttfus.nan id fHkiim:, 1. ntqite ad T>ei aures perveninite. aitergolob, Ciim cselum ego appelie , cum Deum im- plorem, cum non terrena, led aniru! bona petam, 8c mihi per vim eripi vociferer, no tamen audior. - Sed praetermittenda non elt diverlitas 5 qusedam Septuaginta in prima partehu- jus fer-tenti«,nam legunt; Ecceridio cppro- I brio, non loquar, qu* lententia, ut cum no- ftraconfentiat, hanc interpretatione ha- bere potelli Non magis in meis oppro- brijs, atque clamoribus audior, quam li ri- derem; non minus mini refpondetur cla- manti, atque ingem!lcenti,quam li non lo- querer. "f res alias interpretationes attu- ol^mpici. Ilit OlvmpiodoruS; fed quam Arabrohus! ,Amlroy 'ad.hjbet iib. 2 . de interpellatione I OB , non eftpratermittenda; ait enim, I O B ridere pr* gaudio , Sc exultare in contu- meliis. In conviiiorum vero tolerantia di- llingtut tres gradus. Tacere, 'Ridete, 'Be^ n:d:cere . In primo conftituit David Re- gem, qu: cum fumma petulantia maledice- retur a Semei , tacitus, & elinguis orans licet, & gemens, excipiebat convitia. Ad fecundum, Sc eum quidem fuperiorem,aC. cend.t 10 3, qui /i .VWEvangeiic* per- feci: onis «malator, & illius beatitudinis particeps, de qua Scriptum eft; Siatiejiis, Vatth f.ii. maUdixermtyobishomineiiCaudete ,(y * exidtate. In tertio tandem conftitit I’au- s c«r»«« 4 , ti. lus,Oui benedicebat, lient ipfe ait; Maledu dicirnrtr,sy benedici».^. Zlimlm^niis difli-: cultas ingens, & ardua ad fuperandum. Ti-rlcs difn- Quid enim magis prodive.quamperukn- c.iltati': ?ra- ter sannicnti , & convirianti inimico re- e funt enim convitia v-elutical- jliscouiums- caria adhibita, eftrxni per fe,& prseipiti equo , lingua: videlicet auditoris ; qme elt f { Jacetes &:t,inq>ii>tuui«!alKW-,quam nuU Verf V II I. lui bominum domare potejl . Continendus . igitur indomitus equus intra cafeeres, e- j. {• x^emplo Davidis precantisj Bone IDomino cHftodtam ori meo, cyojiium cifcumfbantiie ^fal 104 - 3 . 'abiis meis. Qmd deinde triftiUs contume- lia, & improperio? Cum Scriptum fit- ?£- rens oculum aeelucet lacbrjma-, qui pungit li. i* cor, profert fenfy.m. nam cum fedes tnltitiie cor Iit , cor punctum Contumelia, lachry- misubertim manat , quse incredibilis RKe- roris teftes funt. Quantum igitur^Stquabi pneclarum facinus, non modo non lachy- mari corde, aut oculis in contumeliis, fed gaudere, exultare , 8c rideret Xo» ex mirscu>, (is ( inquit Chryfoltomus ) declararunt Waeiii j. pojloli Deiyirtutem, fedexgaudtoin confa»’; 5' 4*' •iieliis. Tandem quid magis Chriltiano ho- mine dignum, quam maledicta benediflior nibus compenkre^ Hanc profecto efle VO-i cationem Chriftianam tanquamperfectif-*! limam delignavit Petrus, i.c ?.9- Nlojii reddentes malum pro mtlo.notmalediih.mptO malediHo,fed e contrario benedicentes-, quia iti hocyocati ijiis. ^ XJ/lh Semitam mtAln cfcttm- jepftt, <2' trAnjSre non fsjjum, <sr in calle meo tenelrasp juiti lolii <altii,cr'i q.Oerebre pro tarcer BuiiUcu! luferhi apudfacrts, c Pi-apbamii | fUfuiDavid. ISuTtratui Sa-‘ t S Emel facta fuarum xrumnarurn men-' tione rapitur I O B, qilali doloris qUo- dam impetu ad illarum repetitionem, & A prolixam enumera tionem.Et nunc rarfuS, ilcut incap.KS.Verf. 10 . oratione utitur (ine fuppoiito , neminem certo delignans» Orarie «-dtie* a quo tantum mali accipiar. Exitum ( in- nifi liiie lUp* quit) nullum reperio e tantis malis, nain- pobm. que omnem mihi evadendi aditum , & ipe priecIuHt ille, qtiifquis eft , mes vita: atq,. lalutis expugnator , tum oppolito muro,j tum offoU cieca nofte, & caligne, ut mo**) vere pedem nulla ratione polsim , Rectfi, igitur Septuaginta oratione pafsive reii-l nontran/ibe . Alii Deum fuppkntpro liip-j polito, ficut in iilaleren-.iA lamentatione,' i atque deterrimi, & 4rct:fsimi careetis de,- ! fcriptione..//£di,^V4‘y;ti«/,V?'0"«^».^""'*'‘^' ‘ j deiitme flle,<ylabore,int:nehroi;sco!Ucay-rt\ \ me, quali mortuos irmpitirnos: circum-eaijica^' j Tnf adyerfkni mf,ul non egrediar: ag/rayayst j I meum, («nelujit ' I (^uJlh. femitusmeas fieb^ertit . Vicies hic I carcerem obfcurifsimumjparietes fortifsi- Vitle.qtisedi- rnos,omnemfugiendi,aut evadendi fpem ' lime? c. II • ereptam. Simili igimrmaicnim^&.-erum- 17.11-4- narum carcere detentum fe dicit lOB. Quod autem dicit fmitam, niiiiJ pecu- _ iiarius habet, (juamii diceret, viam , iterj * nainhismodisyertifolet indifcriminatini vox originalis: ficut ,& callis, nunc fimii ta, nunc 'cia, aut icer redditur. Quare rei ejufdem repetitio fignificabit omnino nuh' lam viam evadedi reJincui, effugium nul- lum, aut diverticulum. Quod autem alii Alioru ex o > ^ callis obfcuri-' Ctio^^rciiial tatem explicant ; quod in fus vits difeur- ’ . fu interceptus fit , &in fuarum cogitatio- ' numcurfu impeditus, non placet: 'nam li-j via quid fi- nomineh«c omnia fignificari fo-: gnificet. Icant, vit*, morum, lfudionim,cogitatio-j num etiam Ifatus , atqne confuetudo , ta-J men nunc iHa carceris arcfifsimi , & for- tifsimi tranfiatio tenenda eft, &ad inex- tricabiles itrumnas, & difficultates refe- renda. Kiliforte dicat, in ipfalu^vits conditione , & confuetudine repente fe cemprehenfum, 3 c quaii carcerc,5c vincu- lis impeditum. Sicut cum AEgyptioste- ; /.?. S^oii4)>;i m ctbBuhc coronam , t«naenjnt,quafi compedibus detentos, 5e carcere claufos. Sapienti*. 17. z. i8. Stincallemeolenebr^ts^ofuit. H*c eft il- la carceris circumloquutio,qHem f*pe di- ximus tenthrarum nomine fignificari. <^a quamfane illa potiftimum pars tenebrari» appellatione inteliigebatur , quem nos, Calaboco vocamus, Romsini ,.Tull!anxnil alii , baratrum. Eleganter fane Magnus ill leCafsiodorus lib. Variarum, ir. cap. ul- timo, quod tli,Qe judicis indulgentia, de aferUr.ie carcere feiijpsrr facro , illas tene- bras carceris deferibit. Cella gemituum, tru liitta demis apud fnperes, Tlutonis bojpitium, locus ^erbttua nolle ciecatus Undem infujiont lucis albefeat-, lumina diutius tenebris obtufa torpcfcur.t. Kunc ergo reos de ^\erno tue yu -iuros emitte. T^edeant adfuperes,quiexmai gna parte inferos pertulerunt: exite inclufi, yh cina morte finiper pallentes. 'Ijedite ad lucem , quos caligantes tenebra pofsidebant. Illud etia Aurelii Prudentii in deferibendo Vincen- di carcere perelegans carmen; Sublatus inde fortior Lugubre in antrum truditur K.e liber ufus luminis ,/fnmaret altum fpiritum. Eji intus imo erg^ulo. .^deterna nox-uliclatet Expers diurni Sjderis. \ quii proprie. mofirasuiMchtai. & lylcria ttftrn ai rifiimcnta. ^emnuim henerum Tcnebr? pro S Toliiiyit me . Iis me bonis omnibus exu- it, qu* me gloriofum efficiebant, & quib* excellebam, & efferebam caput pr* c*teris mortalibus. \’erbum amemjpoliSa di eJt in Hebr*o in fexta cojugatione Hip-- ghil, cujus propria fimificacio elt, agere altero fuadente, vel fuadere , ut ali^ agat: Quare ex verbo dicas. Fecit Jpoliare. utli- gniricet multos in Aiam calamitatem ,'ali- cujusprxeipue hortatu, Scfuafu conlpi- raffe. 5^9/14« autem ad praedam pertinet, & ad vim,& impetum grallatorS; cfl enim idem verbum, quod iupra cap. 1.17. ver- initadere ,lnyafeTunt camelos, Csrtulc-e rxnrcrf.Gen.j7.jj. ?C«i/4>erKf (more vi- delicet latronum, qui ex raptu, & ex prse- da vivunt, Sc ex infidiis incautos adoriim- lane I Conjugatio fexnHebrfo tunica talari . Vim verbi pl: ridebis ^4 <^ap- videbis Mich^e^ } . ? . ubi vertitur excori:ir:. defcribitur enim ibi fur, Sc latro , qui non folum tondet, fed deglubit, maciat. Se dt- fpergit oves, S: , more fordidorum latro- .lum , nunquam prima pneda contentu- revertitur bis,a\it ter ad reliquiasprsed^- F irun'j!i fer tollitis pellt. eirum deiuper eis i &' dicii drftri- '-iTnesesrumnefxper a^ibm etrum: quiconn- pao. dsrunt.xypilhmeorKsndefuper exttrufverit. ;Cum fe igitur conqueritur I O !a J latrones refpicit, neque ad primam fo- ; Ium rapinara , fed ad reliquias bonorum 'luorura,corporifque exuvias per fummam cradelitatem direptas, nam excoriatus, Sc contritus ofsibasjacet in rterquriinio. 2 ! Sed illud obfervandum verbo Jpoliand. Zatercabona ' afferri etia tranflitionem in facro fermo- iiiftai vellis- 'ne frequentem, qua externa omnia bona, ,quarhominem circumdant, Sc gloriofum, , , 'atquefpeciofamef}icjunt,veftesnomina- jj;5t:a de vc- jyr. Tum etiam G/c/m peculiariter de ve- ftimentis pretiofis dici folct, ut illudE- xod. 2. FaciesytjlmSanHamAaronin olori/tMj Cr decorem. Ecl.Reg. d. 20. Q^m eUriofiis fuitko<iie'](exlrtiel^.ifcciopeTie>ii fe. Id eif , minime gloriofus depolita gloria regalium ornamentorum. Sic etiam dixit Matth e 19 Chrilfus Dominus , -Xef Salomon in emni gloria fua ( Ornamentis Regalibus ) tus efl fjicHtunamex ilii-. Sic igitur nudus lOB, & tonis omnibus ranquam veili- mentis fpoliatus jacet in fuinma rerfi om- uium indigentia. cm»ijfK»#(utGre- gonusdi%tx')ierreheomnianijiquied{tntcors joYi> indu/Bontai Prillinse quoque vine ftu- dia , Sc confuetudines, quibus fc exerce- bar, depofuit, atque ilc quoque J}eliatu. Ip.T.dsviia eil . yt enim ille aiter Qregorius Balilii ' ‘"l’’' frater ait, Stiiaia.qute inhacyisafufeipimus, quaft V' jies fur.t , quibus homo induitur . Caytau. chria wfa.Cajetan. honore: na fic dicun- tur n'-crt£lesdiffrr®«|/orii3?H. Plai.aS.p. y-staS. id eft, tribuere honorem,Se laudem. Alii, Ta^nui. ut Vatabi . SePagninuspro opibus.,nAm irte quoouc gloriofum reddunt hominem, vtvjeneh ji.i. 'j)e illius facultatediUtus, LXX. raBiiS fji inclytus. Septuaginta propr. exj Hebrseo: E\ hisqua patrismjiri fecit I asm gloriam hanc, id eft, Comparavitfibi-^ Po jcjre»- Polycbronius minus ftri-! fte: Gloriam ( inquit ) rerum yariam abun= dantiam nsmtupayit. acfediceret, (s" pofJeJsio= "OS , (y diyitias , cr jpeckfam fobolem, Cr ex~ ternum jplcndorem a mealjlxiit , (sy omnem m-bi /‘duitatem ampHtayit. Reft«; namllc dicuntur de ch itate Dei. Pfal. S6.2. dert. omnibus bonis abundat, alfatim ha- .-et, quidquid illam potellgloriofam red- I dere, quare ex Verbo legere potes : G/oW<e Verf; VII. j diti.e fant-dete.Txim gloria vrbis multis mo-j I dis, multi fque rebus conftat.videlicetho-[ vibis alicu- ! nore,divitiis, fecuntate, frequentia nobi- jus gloria, qui i lifsimorum civium, sedificiorumpttlchri- bus coartet- tudine, firmitate murorum, optimarum le- gum «qu-tate, fumma concordi i,denique Deo ipfo,qui retftorfit.Sccuftos civitatis. Similiter ingentem rerum omnium abun- dantiam, Sc?*licitatem'lignificavitIofeph dicens Genef. 45. ij. Kuntiate patri meo '.nsytrfam gloriam meam. Certe vox origi- 73D nalis Cibod, lifnificat' prop, gravitatem, Sc pondus, id eil , quodhorninem gravem reddit, Scvelut bonis onuftum.pondero- lum. ac minime apud alios levis exillima- tionis : Quare forte Paulus ad hanc vocis Ignificationem refpicies, dixit. Gloria pon= lu‘, ut Beacitudinem-fignificaret omnium bonorum aggregatione,& cumulo ponde- rofam, & gravem, aut gravitaiem,& pon- dus non rei alterius , quamver^ g-lorise, atque beatitudinis. Er^o gloria 1 O B ad omnia ea bona refertur, qu* illi calamitas eripuit, fine quibwalleyiatas eji(m Ifaias loquitur) id eft, levis , 5c vilis habints eft ab amicis, antea veto aggravatu. ^ id eft, gravis, gloriofus , Sc omni honore dignus liabebarur.Vide qu* di-xim* cap. 1 1 . Verf. ^ 12. oum. I. ~ fft ahfiulit. Removit, tranftiilit. Cum ;erbumf«r,quodhicvertitur,<i’(/fne,c6- ’ ^ trariumfit verbo ./fcar^ quod vincire , & "insj ligarelignifieatj verti poreft,d^Jfl/Vit , Sc eleganter jungitur cum corona, aut diade- mate , quod ligabatur capiti, fafeia enim erat, & Regium infigne: non Regum ( in- • quam ) folum , fed Reginarum eriam , ut Vlutarchus fcripfit: & lanea, aut linea , ut *» icribit Ifidonis, ram, Sc aliquando Alexi- *““** der, atque Pompejus diademate obliga- xajsrui runtvulnera. Aniiqui/simas autem coro-' ' naslineasfuilfe, ex quibus poftea etiam ad coronas foliorum, autfionim accelle- /"/T miT riint lemnifci;aatianifci,id eft, fafcioi.-e j 17'^ dependentes e* fertis, quibus ferta alliga- Hnrm. Venu- bantur capitibus,nedecidereat,oftendunt,«4?.j.var <.j. Variarum rerum Scriptores. ! Sed quidem corona, Sc coronandi figni-| _ ficatio propria a circumdando videtur de-i ; 5 ducfa,tum apud alios fcriptores,tum apud cnr.na facros, apud ^os triplex eft inter aha no- ^ men carsn-e, aut diadematis, primum sur, a quod eft feparare, aat fepa- rari, vel propter fanAitatcm, vel propter dignatem Regiam, aut Pontificiam, aut alia rationel&ita Kesger eft quafi digni- tas, cpnfecratio, fcp aratio, videlicet a re^ :iquopopulo,&communivulgo. indicii- ; turExodi. jp- jo. F:c.’run:tannncmfa,..:a 7 Gap. XIX. Ver/: X. Commodiot ixpofifio. Eflsadefei 'ei Ref ''dc mtilcitad tnc & copia £31 .yeatretioarf. Septuag. Separjtiane finciit.i 'tii. Kaldeus aci licteri» Ctrortam fenSlit^; Aftem nome quo j eit g!ori-| ficari,aut <iecorari,quod corona liMlccor> ' ite gloria capitis, licut Scriptu cft Ifai. 6r. IO. Qutfijpofutn decoratu etrona. Tertium vero nomen-hoc loco eft Ghatarah a tar, quod eft, cingere,aut circudare.quod ; corona cingeret caput,ficut Scriptu cft i. j Reg.4.25.Stf»/, &" Viri c/bj, in modii corotue^ cini;cl>ant ifluW, quod limpliciter in Heb. dicitur, Coronahant ®iiVirt. Hinc corona fy-mbolum honoris. St dignitatis, qiia ho- mo feparatur,& glorificatur a eseteris, fi- it dicitur ?fai. S.d. Gloria, 0“ honore coro^ tfli eu . quo modo videtur Nicetas, hunc locu exponere: Q^a omni (inquit) Viw /a; cunditate, dignitate^ fuit jpoliattis. VatabiJ cum Hebrds ad filios refert morte prere-’ ptos, ex eo quodPrOverb.ip. 4.6. ciican-' tur ; Corona fenii Jiliifilitru-, tii propter ho- nore,quo liberi paretes fuos afficiut , tum' quoci efie foleat incircu.tuparctum.Sed intepretatio harc ert valde angalba. Ergo pr^ftabit, duo alia inteliigere no- mine ceren.^ adentne. Primu ingetes opes: na quia Rex,qui corona infignitus e!l, fo-. !et elTe f*licilsimus. Si lociipletifsim® bo-j noru omnium,'deo corona llgnificatReli-l ;itate,ScjucunditatdfiocjndicatPolychr- iuperius adduci'’. Sif Pf. ^4. 12. Benedice; * Coronn ami benignitatis tu^ (Kjiidfus-,G» Ironabii anni bonitate benedictionis fB.e,ide!t, cumulabis omnin fruftuu uberrimis pro- Vfitibus, id qu,od ftatim e.tponit) Oj- campi tusrepleby.turubcrtatf.pingHtfcetfpechfadu ferti, & exaltatione coHesaccingetur.lic an- nus ilie cxcel!et,& efferet caput interom- nia fa:cul?.. Ratio etia illius analogiae Coes^ r ad BbeptiiK,cilepotell,quod oportet efle pluriraa.Sc copioia,qu* nos uadequa que cingunt ii lodacoronie qit.ai xima Dei, Se innumera beneficia , corona dicuntur. Pf. 102. 4.. gwfsm-jftr (cumu- lat, Scundiq, te inmifericordia.C:,' raiTfr<«ri6Bti»KT.St multitudine julipru, qui 'gratuladi caufa convenire deberJt ad Da- videja incolume, Sc Regno potitum, ipfc fub eade metaphora iignificat PfaL 141.S. Afe expecbat julhi.bi-eTon. Jnone ccronabittui ;j.y?h id ell ^ega erp exeplar reliquoru ju- lioru.qui eriira te pr.emi?.,Sc coronas ac- j cepturi . Sed ad veifcfi attive, ACe coronari 'huntjnjli (me-cin^et undeqiuquejplurimi | tne circuiiabunt)daBff ( aulAcojittribuaa j Ergoli G/srii JlgrHlicat reruomnifi’ eptimaru abundantia ( ut fupra diximus) i poterit fimiliter Cerenare-eande aliaratio: ne hgr.ificare , 8 c itarcieganter cohaerebit utraq, pars lentet:*: Non fui (inquit) in- , dignus opibus, & tamil mihi per fummam ,T\icoronafipientudi'rir\?r»oer. 14 24 . t/* illorui fatuitas fiultorum, imprudentia, id eit, cum fapietes recie, Sc iVpicter divitiis! ut^ur, ofiedunc profefto, le dignos elfe,' & Regno iplilmet opibus ^ ut iiiis tan- qua corona decoretur, at ftuito cum divi- tias dederis, non nih ftulti tiam addideris. Q^orfum igitur, aut quo meo merito, in- quit lob , ablata eft corona de capite meoi Forte fimplicius cft, ut «ron^ ipfam,id eft, Regiam dignitate , cujus inligne erat corona, per Metonymia intelligat, & c6- querarur fe Regno fpoiiatum ; hoc tcftimonio uli fumus eap.i naflerere: 7 Mecooymia; lobRegefuiUc. eodemq, modo ex- ponunt Polychron. Philipp. Beda,Hugb, Alij dignitatem ludiciariaro. Kicol. Dto- nyf. Titeim. Auctoritate vero nefeio qu 5 dicendi , ut ab omnibus tanquam Rex au- dircturi Cajetan. Ergo fimiiis lamentatio, IcbiCumillaleremifThren.f. 16. Cecidi: corona ( jus Regni, Regia dignitas amiAk-- .apitunoftn. ' Sed illud tarum addendum, locum hucj i non nemine accipi deabfcifacoma , &i :ofo capite propter nece filiorum, namq, ' :oma capita ,, corona etia diciturEzech. 24. 17; Mortuorum luKiim non facies., corona tua circumligata Jit tibi . Sic enim apud Theo-i dofet. «SeHieronym . legunt, & explicanti •Septuaginta, Erunt crines tui colligati fHper\ ie. .Sed prarterquam quod verior, & cafti - ' gatior leftio Septuag.fit cum negatione, •Ksi» erunt crines tui colligati fuper ie • Certe eo loco corsna efla verbo2>Bar, quod eft, glorificare, & figmficat mitram,aut orna-" mentum capitis , quod eft capitis honor, Sc g!or!a,qualis ti\ corona, qu* quia habe- ba.; lemnilcos, aut vittas quardam,quibu< mitra capiti Sacerdotum alligabatur ,ju. beturEzechiel, habere cor ronam, aut mitram fuper capillos. i‘d eft,nor ueponere galerum, aut coronam Sacer- dotaie,qu* in luctu deponi folcbat,aper- ,to capite. Sed de hoc alias. Varia ^retumexpo- DesiruxnmsHnilcnts, & pa- reo: &, .juaft e\-ulfr arlvrhdfu- Iit J^em meam. LXX. jLeflio Vati- baiit colona. I, P»i?rK«rc qoii. ub fmilis urtieoerPa. i Sp<iahUuintnl}t arbore. fiUiparetitmffts. liltjiraius J^atau ’ ’'UCretru-f!aittai.lliuprali DES- 66 Gap. XIX. I T~\BfirMxit. Septuag. 2)/V/paif; Caten* L/ aiiftor, MemhrAtim dijctrifit-, Tygur. BfuIJit. Sed elegaterdtxicnolVer, Varia leiaio. evertit, demolitus eft. Eli enim ver- }33 bum » <5«od de «diriciis dicitur. Futurum quod in Heb. eft, S)eflrnet , retinet Cajet. Sj RegiajreferuQtq; lententia adfutunim; Me penitus,que cu;pit,deitruet,& evertet •undirus. ut (ic coharrcat fecudapars,quf ell de Spe in poftcrum ablata. Sed pr^at, LXX. pgr prseteritum efferatur cum Sepmag. 3c reliquis Hebraizantibus. l^nii^ue- Non ez una tantS parte expugnat’, atq; iabefa ftatus, fed undio; bonis omnibus dej e6i’, omnibus corporis partibus quafi ever- fus. Seacfua omnia coparat cum opulen- ta aliqua civitate, qua boftispotentifsim’ oblidet, & undiqi expugnat, deftruit tan- de,& evertit. Diximus 3ehocc.i6.verf.8. FtpercD . Scptuag . proprie ex Hebr. & abii, obii , evanui . eleganter noller Inter- caittan. 'ptes,'£‘erii. abii in nihilum. Cajetan. iVi in manus ejus-, fed frigide. Excedo e vivis, Sc jammeexcefsiUe dicas, mortuum videli- cet, non tantum moribundum. Et quifnulfii arbori abjlulitlpm. Clare, 2 Sc dilucide , quod in Originali ell , Rece- dere, aut abire fecit fpe. Sapmag.Excidit. quali dicatiNulIajamihi fpes vi tf reliqua ert, nulla recuperad? fortunte..2“f»y^ faarborii in Originali tatum eft , C^ali li- gnum, aut, quali arbore , lic Septuag. Ext cidit tanqtca arbert.Sc quide vox Originalis Ohets indiffercscftjUtlignii viride, id eft, aiborCi autaridu,8c excilufignificet.qua-| re ex fubjefta materia licebit colligere, de quo accipi oporteac.Sefumitaq; illumina Spes dequ» vit Interpres, di dixitj na re dicatur, enim li avellatur, au,t excindatur ra- dices, continuo arefeit, arefeeti aute adi-' mitur omnis fpes virefeendi. Sed cajufna ; rei fpes omnis adepta eftiobt' Latinis qui, caj.tan. bufda videtur, loqui lob de fpe pofterita- Us,quain filiis colIocatahabebat.Paul’ lo R.»™. 4.18. quitur, cum feribit de Abraha; CentraJ^ent in jpe credidit , ut fieret Tater multarum tium, &c. Poeta-quoq;^(ine//cs appellavit, ipeffrei,ie. Atq;eade translatione, cuiiml-j rir^r.seh-^.t- Ia ftt fufeipieriorura liberorufpes,.^!W«j * 4,'i--lKWJVocaturIfaie5«>.j. m dicat Eunut thus, Ecce e^a lip^i atiduiifuia htec dicit 5)e* minus-, Qifi lujlidierint, c^c. Dabo eis nomen neiius a /diis, cr filiabus. Ergo filii funt pa- . rentum fpes, quibu» nititur pofteritas,ta- F: 11 parenti, fujeris, & colunis. lidc funt fenum ‘ pntlldia, 5e univerfisfamili* munimen-- tum . Eft aute in illa eon^nulfe arboris fimi-1 litudinc , quod filiorum lob interitum re- pnefentat; nam ficut arbor convulfa?en-i Verf. XI. to vehemeti, ftirpit’ tande covellirur; ita fane vi turbinis, 5e veti vehemetioris rue- re domojtmprefsi liberi, excili funt e vita. Sed exiftimojiob fe ipfuni vocare tfrfes- ^ re, quonda fiorents , nunc e\u!fam , Sc ari- 3 dam, omnis viroris, & felicitatis priftin* Geiajamior recuperade foe amiila , Deum autem, qui 1 evellat,Sc dilsipet,5c iterum pro bona vo- luntate fua edificet, 8c platet, SicutinE- cech. 17.24. ipfe tcftatiir; Sc/Sf cotsm ligna ^ regionis, ^uia ego Dominus hum;li<ni omne li* gnum fublime, zr exsltayi lignum humile, ficca'ti Ymde.Zs' frondere feci lignum aridum. Ifraelis Regnum quonda fiorens,Sc virens quafi convuifum c fuo folio, & abductum Babylonejpeneq, arefaSum, fpe redeun- di in patriu folium pene amifla , frondere iterum fecit, Zorobabel ex captivitate re- deunte. qu*da etiam alia ad hanc allego- riam fpeCtantia videnda eodem loco. Iratus e ji Cfntra me furor €~ jus..&', (ic me habmt quafi mjiejuu. l.tuTor^ nofuiinDe». 1. C»m ira Die tribuitur, ^uid fhri infacrtu ISu/lratu, myfu. (ixfefii. }.Qji mifinn heUc Delferi. Uejfes.atqi Dani J F Trer. Hebraice, NafuS;Fumante,& tu- raetenafo exarfitinme.nonfacileil- li tumet , aut fumat nafos ; na cumfitEret , id eft longus, iatusOi naribus, fa- Magn* itse cile diffiat conceptum corde ardore, faci- ^cfciijti», le etia' refrigerat infiamatum' fanguinem. Ergo cum ardet oculfs,nafc>,facie, ingens ira. Se magna copia ignis concepti lignifi- catur. Amplificatio etia eft -ex cojunctio- ne iilaru duarum vocii, ridclkct ir^cend». Se n^i nautraq; per fe rem eande,led c6- ju'n«« vehementifsima ira-figriificat. Sic Ira furoris, Ifai. 1J.9. Ecce dies Vominiyer nit ; crudelis , & indignationis plenus, Cf' ira, fuTorisijue. Vbi fine particula Copulativa coh^rentin Originali illa duo,Zr<e/«r!irM, vel nafi. Sc Num.^ 2.' 14. Ecce yos furrexijlis pro patrihusyejhis, incrementa, alumni bot miniem peccatorum, ut augeretis furore DomU «i. Onkel. Jram furoris. Sepnjag. Furerem «>.<, id eft,iram vehementifsiniam. U Quid aute hujufrnbdi loqoationes figni- . — ficet,quK Deo iri-tri&uul, tum in Deo ira ui^u!- ; no Iit, multis rationib’ explicat facri Do- jur. ' ftores. Clemensquidclib.f-.dePedag.c. clmaut. 8.exirtimar,indicari ex parte hominis ina- lu,quod agit i ex parte vero Dei, benevo- ; lentia , retrahere conStis homine a malO; ; KoenmDeus {mciVi\t)irdfekur, fedptr fua : in homines henfvoleii» 'apiunmis aof it Gap. XIX. usre,bortatHr. 2fna euteaiefihiec ars, terre: rf,nffffcnn^.AbdV prope Damafc. lib.j. c-Hv-iP-'" (inquit) indignatione inteU lizinms yeluntattiffius , idii 'vitii flagrante, itheit^ue aferfantt-, na <s^s,ea,^M tu folun tatt mlira (•ugnant, odio habentes in iram pro» rHpiinHs. Q«« ine Divinse fignificatio nsq; in lob, neq; in hunc ibcu quadrat, cum In noerapatiatur; noenim indicatur aliquid iniulb^ geri.alob.AlU intcliigut ira Dei, ant furorem ir*, cruciatu,dolore,aut aha piagam niolellifsima a Deo irrogatS,qua- iem inferre folet iratus haffio;15c enim has ' tropicas loqauttones fapieter explicat Na ‘ zianzcnus per Antiftrophen,id elt per co-: •• vcriionem eoru,quf innobisfunt.adDeu. relatorum, in fots ennn Iambicis iic ait; ^ntijlrofhen Pa c eogites/s" tetum habes. PZarn bde,ijUonia concitiahquem cadimus. Iram froinde, cum ferit, damus 2 >eo. '5ic auresyfic mantis huic finximus, S}jtesfuprem Kuminikic, quibus utimur.. Nyflenus fcribens fuper Pfal. 6 . paulo ali-' ter.-na cum David, Furere quoque, & iraw, ! Dei nominallet ,ait; ‘Dolentiumyroces imi:\ •'atur^ quibus furor yidetut tjj: , G” ira , quid:’, quid ad puniendum improbo: adhibetur . Non; longe Au^^ftinus non aiianiDei ira intel-j 'igit,quam juSfam de impiis lujnptam vin= diftam . qn.e Scripturje intelligend* «- | •\i!a f^pe ab il!o traditur , tum aliis lo- -•is , tum copiofe,'& erudite ad fin. lib. de ‘Tentia Divinitat tom. 4 . breviter, & e- eganter contra adverfariii Legis, &: Pro- herarum lib.i.c.zo.Atqjfere eodemodo ^piphan-lib.i.cont-Heref.jS.quod Didy- inus fcribens fuperPfal. 6 . ait a Moyfe o- rtendi, ira nOn elle affedfione, aut pertur- batione in Deo manentevCu dicar Exod. 15 . Mifl/li ira tua, qua devoravit eos^ na ira, qua affeUio ift , non mittitur , e(t enim irafci: Ii- bilis anima facultas, fed ira Vocat miferiarum, *- acdghriimimnaloiindufikne . Ergo doio- ' res fui corporis (ut Philippi exponit)©' 'molacabiles cruciatus, aut mirbss infanabiles -forte vocat hoc- loco iram Divini furoris: nam & eravifsima quadam corporis egri- tudinem , atq-. dolore vocat quoq; David ira,aut furore Vh\.C>.i-Dominc ne m furore tuo arguas me, neet. in ira tua corrioias me. Mi ferere mei Domine, quonia infirmus fum: fana , me 'Domme,q-iOnia c nturbata fitn' -ffii m i f - fic me habuit. S'cmetracf 3 vic,S£ affe- cit: tum etia,l:cme «ftimavit. Septuagin- taCoplut. repuf.vit . na cum a-erbum La- tinum rabendi, rum Originale Hhafab, hec omma coprehendit , paulo enim a agurti» ell verbum Gr*cum Egi-.me, M.bitratus efiquafibsfi . rr<ec/ar« (inquit N;cetas)dL Verf XII. ,xit t4nqua,autqua/i., ne^ enim aut btfliliftti- jmo.aar perturbato Deus fitfpUcia irrogat. ^ Sed n5 iJJe hoftili animo ( inquit lob) ad- j verfum me exardefei^ nl ego hoftis iiiins jnon fum-, quan(vis,quaft Up,me af iciatfed I /cd paterno . Exaggeratio ^ jaute eft incredibilis fupplicii , tuctiaDi- ^ j vinx indiCTarionis, cum ait; Qmfihifiem: I nam cumholblis ira etiam inermes,Sc im- ' Ibecillesarmarefoieat; quid cum conjun- ’ giturcumPotentia Di vina, &atm Deus ’ adverf-js hofteprocedirfvelexhoc foliirh . mfemi cruciatus formidandi, qiiod iratus Deus,quafiholl:es fuos,fic impios ibi deti- meat, & afficiat. Sic fe timendum populo I fiio proponit, & omnium ingetium mina- rum catalogum, hoc quali compendio , 8c claufula cocludit , Ko efi, qui de manu msa C pofiit eruere. Levabo ad 'Ciilum manum meam ( cum levavero ad cselum manu,moreJu- ratis vindifta,& indignantis adverfus ho- ftes) & dica.^FiVo ego in ieternuni,(\A eft, cu vita mea jurame'to interpofuerim ad per- dendum nofte) fi acuero, ut fulgur, gladium mtum, (ftringit tunc,heu tefror,fd!gnran- tegiadiu. Onkei^i Cum du^lo clarior, quam t fpecius fulguris fit a fine calorum, ufj, ad fine calorS, revelabitur gladius >*.’) G' arripuerit sudiciP manus mea . (-judicii, & condemna- tionis inftrUmentum , & coepero percute- re hofte) reddd ultionem hofikus weij, & iis, >ui oderunt me, retribuam. Eigo nihil terri- bilius, qua hofie haberi a Deo . Ita Theodo- ret. atq; Afterius exiftifnat , cum ait Da- vid-, Domine ne in furore tuo arguasme, non tatum memere,ne corripiatur, & flagelle- rur.fcd ne tanqua hoftis habeatur ;p4fer»!), (inqu!t)-M0B mortme corrigas^ me, iici.no torteris wwiia.Non itaq; recufat vul- nera diligentis, fed/srerrw odio habentis. ^Xa. S'tmul')>enerunt Latrones e- jus, &' fecerunt (thi yiam fer me, & oiofederuntingyro uhernacii- lum meum. i:fartic»US>mo\snfaerofemt,utqHiJ.inufi.Da* i. Latro fru ruUlt mjacra Senprura, sgui Vr:nc>[el j. latTfnu ttjmolagia, © proprutas atudpropha- aei ScTiftnti. ' ^.LalrMn^lll»Ttm IkJiu, iBiui lartotor. Perjii no» S-rariaiic}'‘CTtiBrS.Pyr4ter.a,fllfo»oiuiai qta. j lat,irTo>ucr!i.hfg,rc.cr,nf.J!anro Exf.Sard. , n:.f. >:.,! o~ >/»- I S-ru)acneadriaeTii,cropfT-fuKt Itpo.ili)-,/. p.HqrTirrorfrotereii. Sgtudtij.drre, quid laper,'*,' la-Ji, Taimasvb obkjfim, rtrU omnii difctmg. Exaggerari »- Diviui iup H plicii- 1 68 Gap. XIX. Q Voniani fecam^tanoua cumh }h. dixerat, nunc defcribit exercira eo- •* paratum-. Omnes 'jnquit) hi>ftium,5e inii cunei (Ivnul adorti uno impetu cofpi- raruni in me, 5c obfellum eyerterut bonis omnibus. bJa i)»ai,Sept-ia§. a»ce->>ii»r-,id eil. eode fere tempore, atq; die bonorum omnium rapina , atq; jaftura feliauit,ut[ •fupradixiraas. Vox originalis non foLum i ?nt teporis ell.fed etiriconie'nfus,3c volunta-' ‘ tis e^fde, ut Pfal. 22. Principis cmwnerut | i(fimal) wan«>«. 5e Pf.54.15 5ima/(f3mi-j ^liariter, fumma animi cofenlrone.) meum duUts Cdpithns (confilioru , 6 c fecretorum, ; ut ex Heb. legir.ir; ciH- . Sicigkur unaiTimiter,quafi ex pafto.St ftedere, co- :di6te die tempore, calamiiarum omr • tuum , atq; «rumnanim turm* adfuerat, & in iHum impetum fecerunt. ^ £*fr»nrs-.-Vox a radice ficatiaccingeff fe ad pr^liu, aut cogere, aut .c6^gare,vel. expedire exercitum, ut 'exp!ic3turQen49- ip- duefa etymologia 'nominis Gdd- Gainuincitti pralishitur iscingitur retrarjum. id eil;, exer- icitus.hoftiumaccincloru, Sc coparatus ad V- • prslmm, bellum inferet Tribui Gad,fed nsC°ad ;ipfe Gad,fecundum nomen fuu,poftea ac <in?crur fortius adverfes fuos hoftes , ta- i detnqsviftoriapotietur. IndenomenGe» (i*d,i‘d.eH:,acc!nctus,videIicet,qui paratus .i-, ert,8cexpeditusadpr*lium,u£Habacuc| • i.i^.jffctnidtipepulumACCinihmi^ferie, ' Wetonymia. bellatPK . pugjiace, exponente Hieron.) 8 c quia exercitus, autmiiitu turma accin- ftis militibus conilat, aut quia colligitur, i & quali eollieatur inter fe , ide nomen Ii- ' gniiicat exercitu,aut turmam,aut cuneum .militu levioris prjefertim armaturx,qui • excurfiones,&incurlioncs facere foietad ' ^ faciendaprteda , Se latrocinia exercenda. 1 Hos frequeter Latinus Interpres hermes, I 18.22. M- I.atrou'V "0-; r Utranes repete, id elt,militu, mflite ' ^ -aut holBum cuneum . & Hof. 7.1. Spolias Utruncphjfirii.Sei quofnam hoc nomine intellexerit , conlUT4.Reg. 6.2J . na cur- rus,Sc equos, Sc robur exercitus, quos Be- nadaJ mifit , ut ex infidiis coprehenderet EliOum, UtrcnesyocznxuT. De illis enim fubjungitur-; J^oiermt ad < 2 >o»unu fuum, & ultra r.en vrnfrant latrones Syria-, (Septuag. alludentes ad voce Heb.) ^frnnffi S^ria ia terra '.f aA. Similiter 4. Reg. 24.2. smmifit ci Jloin jc/w latrunculis (turma, aut cuneum grallatorum) p- - 1 ,ia cr latrunculos Moab,t:‘ latrunculos filio: epmjmon. Hiuc duo illi duces , five pric- fecti militu levioris armaturie,qui expre- Ve rf, XII. da, Sc «ede videbant. 2, Reg. 4. 2. dicun- tur, ?rintip«> latro/iu (Septuag 2)a«s a • na»») erantfilioSaul, nomi uni Saanaj&^nta men tlteri '^cboh. Res eadem cum puichrx conjugatione duarum vocum ejufde radi- ciseftMich. 5.1. KScyaJixberis filia lar.-o: /MH.quafi'-dicere£; Nuni vallaberis filia va- lUtoris-.livejh^c latrocinio. Se prcedir eris.fiiia latronis. & fervatavocis.proprie tarc exponit Hieron. -lerufalcm dici diaboli ad peada fentPer accinHi , Sc nunqua non bellum luftis inferentis . Sic quoque illud Pfal. 21* .Captabunt in anima lufiii quod Hieronymus exHebreo legit, Copu: abuntur adMerimluIhim. ita ut ex utra que leSione colligatur , impios inlUr turm* -Latronum conveniere ad-prseda lufti. Sed cum Vulgat. Latrones dixit, ad La- tina etiam vocis proprietate tefpexit. /.c- jj ‘rones enim Milites funt, qui aut Regis, Sc a; Imperatoris latus cingebant,Se ftipabant; lut condufti mercede ferviebant; aut fine .?eae,Sc ducealienas regiones infeftabat,' k populabatur; omnes enim antiquorum htronum vivend^Sc militandi rationes ad has tres omnino reducuntur . De lingulis tria tantum verba. luxta prima Varro iib. 6. feribit , latro: nes etymologia habere Latina , dici vide- licet a Latere,quafi Laterones. Latrones(jn- quii) dilii a Latere, qui circum latera erat f^e gi, at^ ad Utera habebant ferrumiquos pojlea 4 /lipatione Jiipatorts appeuarut. Fell^ Pop. Iib. 17- Stipatores, corporis achres, quosam-i* qui Latronesyocabdt: fiipati enim ferro circiU dant corpora \egnm. Servius ad init, i 2. AEneid. Latroneiyocantur.conduili milites: moris auteerat , ut hos Imperator circa feho: beret,& primos mitteret aJ omne diferime. Sic fane atitiquifsimus Ennius , cum primo annali inducit Amulium Regem mitten-| tem fuos Latrones , atque fatellites com-: prehenfum quofdam in montibus vagan- tes juvenes, llc fcripfit; Hac efatus ubei, Latrones diHa facejfunt. Quare apud Graicos , Theodotione pr^- fertim, vox , quse fignificat Latronem , aut barbarum fatellite, fubeft lob 29. ubi nos habemuSjC»»» federem, quafi l{excircu>njld: fe fxerrif». Septuag. Sicufpyxin accinltis. Auguft. ciniliii fortib^ . cingebat enim Rege Latrones,\d ert, praedatiores milites. Secudo a\t\'iTto,Latrones eiiadici,^:;- ceudaccbatur mercede, ea enim merces dicitui ]CrieceLatro-,ab eo'veteresToetanonunqitatni \ lites appellat Latrones. Arq4^ni« Marcel . Latrocinari (inquit) miiitara mercede . & iFellus Pompejus lib.io. Latrones (inquit i f«f antiqui dicebant , qui conduUi militaban: i»**»/» ^mtfiUtTfvoniei, id eji, fcryieec5-,»dm Utria , , eflfirvitaS' De hoc illud Plauti in P^nuloj ut<eci>itie [Jit Utro in Sparta fuit. Illide ipftnBbii 'dixit, apud 'J^ge Attali. Sc idem in Milite gleriofo, p't m tabellis, quos' nvfigrxTti hic heri. ' Latrones, ibus dinusnerem [hpendium, Nain 'Kex Seleucui sne opere brayit maximo, Vs Jlhi latrones cogerent, © conferiberem. Sc podeZi (duceret, ^"1 latrones, ^uos conduxi , hinc ad SeleucMn Qsuejus regni tutaretur, mihi du fieret otiS. Qua etia ratione venatores^qui fuas quo- que operas locafaat,&ferTO armati incede baht, latrones vocantur a Virg. cum Ttir- numcomparatcumleoneSauciOi , 'Pefcenium nigru ob unitis Galibtacei direptio^ ne, decem comanipulones , ««i raptum ab uno eonuderxtyfecuripercutijujfijjii Tame mili- tare licetia in latrociQadOj:qHaoportuif- fetcoerceri^ier ipfa illa^^atq: feveritas in- idicat. & latrociniis^atq; prodis, fed in c6 mune dividedis per manus TrifaunijVaca- |re folitos/cribit Polyb.lib. i o. Copiis (in- Iquit) ditifisjn duas legiones '}(otnana(,9mnes. duas legiones ']{pmay. I -r -its^raptusdeflinattfu. ,, ijuijque.ea,^ui* ceperint ad fuas legiones : quo faSto Tribuni a qualiter omnibus AhtidunC, no folum iu,qui in pTxfidus, atttfuhfidm fuerut, ftd & qui cajha feT'vayerunt ; ittmque tigris, fauciis, aut ad munus aiiqscod alio mi fis . Hu- jus quo:q- recimagine-videre ellin David, ducefortifsimo, cum exularet apud Achis I. Reg. 27.8. Jfcedit ItaVidyCS-^iri ejtci,& agebant pradas , ©• percutiebat tLayid omnem terra, nec relinquebat "vivente "virum, is‘ mus lierem-, tbllensque oVes, t^boves, ajinos, & Militaris iii : foiaudo licc- i Ludus latiuu culoiunimili' itaris. Palliu Aehan boiurh. <(inquit)^?9ts ft-iptdiisVefirts. Luc-j.14.Sic eria.cum Ezech. c. 17. J • Defctibit Impe- ratore potetirsimum NabuchodonoforCj xni" exercitus copiofifsimi parebant, ia vocat magnarum alarii (illius enim mili- tes ievifsimi eratj & dicio citius convola- bant ad nutum fui Imperatoris) plena plu= Miis . Hiipli funt milites, qui Imperatoris ' latus claudut,conveftiut, ornat, quo loco •habent Septuag. Plena unguibas. quo quid opportunius dici potuit in eos , qui rapto ,vivut,quautr»?«es illos appelles .'ubi e- legater feribit Theodoret. ^'»^««,inquir, d(egis funt milites, qui extrema obtinent corpo= rispartr^ea quod daeibas fgbjeSi funt,Gx cele^ res, atf "Validi ad percHtiendum,iy ferte injlar addiUnundum. Adde etiam, eo quodipli per fele lunt aptifsima inftntmenta ad ra- pienda.^ tcnacifsimc retinedum.Deniq; ,if//i#«(l 5 c Nazianz, Orat. 3. adverfuslu- Isa.cefet) nu^gna ex parte, titie comites habent. m ex inlldiis agat,Se vivat, jueter, live femper viarum 'Perfis bellum I & ianrociniul jhuDelia. • i Milites ] Pr*donesetir miiitarin-iuni ue gaudeant. Militibus fur ' tetdidhim, j Poijbius. lilve milites freqt .Ca "p. xrx. Verf. Xli. LXX. S^mtnA. Iltfjehiiu. LXX. ohfetrores-.reafi lacianes voean eti 3 poT- Ce, cum intidi* furta.dici apud Latinos fo leant; auarftiolidiatores, hires, autlatro- •nes«jitrdsnom»iife;atc};rei’omnes. Qua irationt' loquitur Curtius Id). i^s-$amenio \p(ritifsiinii} inter ditcts. artium belli .furta, na Ifnelto opiss-fffe fenUsbae-JntepellA noHe-oppri’^ ' Atqufe.Poetaetiami Ob'Vsui , Ad'i>erfaf oecurrit,fe<iue yiro yir., i CDntulit,b<isd.fs(rta melior, fedfortib^jtrnw. I Ergout jam tadem ad locum noftrum evertamur , Latrones, hoc loco furit mili- ss, & exercitus, non folum , inqua, Kal- diti illi, aut Sabati ,fed (ut Nicetas dixit); cundb* ierutnnit-uno impetu contra lob, confprrates. Confentic in candere t 3 r*-j eorum leclio; Fnanimitiryenerunt-tentatio- [nes ejus fupernie. Subeft enim eadem vox, I ' quae fupra c.7. ubi iidem legerunt, Tetd/io , efl Yito hominis, nos,militia. (^are hic etia j m^xTMgiep dicendum, fswrsntfni/itM Tum etiaj vox GrxcZiff rateria, funt agmina pirata- rum,& cunei grallatorum; Symmachus,/» | fidiatares., Sc piadones •, aut agmina ad inii-. 1 dias inllrufta , Theodotio vero, Utronts. aut milites, quos vocat ipfe /WoBos^flnes. Sunt 3 Mtem Afono^ni, unica zona cinfti, qui inter cteteros &balteo militari , exi- mioq; ornamento cxcellunt,utSuidasin-| terpretatus eft.Hefychi^vero etia hos vor; cat fpeculatoresiortium, qua etiam voce ' utuntur Septuaginta 4.Re|-i?. &Iob. 29. l ubi Kicetasijcquoqtie definit.; SuntA/j^j |n9;:^on.-, ijui in mdetibicf honore excellunt , ^ui \ j»an idem, nuod. omnes exten, cmgulumgeY ' flant. Sc Eiiiorus eode loco. ihf«no^Qni jb;=, litaria agmma.fignifi.cant., aut emeas Sarbad rorum,aut latronum conventus. Et fecerunt fitbi Vtamperme. Latine hoc diftum ert ablnte^rete, fed flgnificanter Septuag. ex Heb.^per me , ut-lignihcet fe procukaturEi,aiqi obnitum maiorfi llufti' b^.cuemadmodum via multorum pedibus 'calcatur,&.proteritur. Via aute facere, eft ex proprietate limplicis vocis calaj, para- re via,& quod videbatur inaccefsfi,& im- , perviu.liernere,&adiequalitatereddere,; exaltado htuniira,&: deprimendo exceifa, .aggeredo terra, aut lapides ad partes de- Iprefsiores. lic.P(kh6j.^. Itcrfacite(Hie~ Iron. Parate via) ei,qm afcendit. Ifai.54. 14- ^ Via facite, prahett iter. Heb. hac ipfa.voce geminata; SKn&tSj;^erniff. Clare Septua. Miundas facite vias, id eft, planas, Seexpe- ' ditas. ExponitfeAatimiiaiaS;../^«/«rft9y^ fendicuU devia papulimei . ligniiicat enim 'fore, ut Apolloii monftre t Gentibus.atq; Acmat.facilc.via, Sraditum adlide Evan- gelii, neh*reat, aut deterreatur difficuL Hieronjm. LXX Dctriutiol lt.W4i(/oK- \&T:,Sur,i 9 [HyJhr.PrettrS' tatibais. Non aliter lob ligniiicat,! tediMideretur hoftib**.&: «rumnis inaccef- .fus, *ja nunc facile aditu patefecilTe Dea malis omnibusad illum expugnandu. Mi-I . rnm.quod tafacilis, Attrita pateat arrunr-l nisadJuibos via;interimad impios vixa- 1 .liquado adituminveniat! j ' Viterius. Cum via plana, & ftrata mul-j \ torum pedibus teratur.inde via facere, ell etik calcare, acit terere .zametizopprimere, Sc fL’i>]\cere.Exo.. 9.17. c^dhuc retines popKr Iit, ab hac radice, Complutcf. Subiicis-. yel cu R. Mardok. Calcas pnpiilit meS ; Onkel. Ssbjugoretines-, autjiolbiliterfubjugas.ca- duthiec omnia in verfau Chaldaicum Pa- iphralLe, Septnzp. vero, j^dbuc tu infuU' t«9papa/i> NaquodPagn. & Vatabi. dicunt, EleVas bopulu meS-Sc Tygur. Oppo- nis argere populo meo-, tenebras ommdfit, 5 c retine tes primam Hebraifmi facie, veram traslatione non agnofoit, qux ducitur ab, elevatione partiumdepreJlarum in via, ut fiat trita. Se plana. Ergo, cu lob ait, fujjcr fe ipfum ifecifie Via fuos holbes, figniheat fe calcatUjSc contritum ab hollibus. I Et obfedcrunt. Hylberon proteron , nam id quod fecundo ideo iit, primo ponitur. Trimum enim eft , oblidere urbe , deindej expugnare, Sc ingredi. Nili forte dicat,fa-| cili viahoftes advetalTejSc deinde nemine] rellftete, caftra difpofuille.nam aliqi riolius obfeirat , vethixShanah, quod hic| : vertitur ohfidereft^niRczre c6moda,Sc fa- cile caftrametatione, opportunamq, man' ifione.AucborCaten* refert ad primos il-j f ioanuntios, Qm mihi auctores funt malorS, | jme undi^in tei^Tts intercluferut,et (jui prio^^ Allullo tdau res fuerunt ad inVadendi , exteris Via munie^ runt, alius j, alia infequebatur.cSr nuntiis ma- lorum non interruptis , animum opprimebant. iPhilipp. exiftimatidcireo.didtum elle, ob-\ quod Demo no feviit inanima; I fed in corpus tatura • Ideo (inquit) pulchri \diBumeJl, obfederunt , id efl, deforis infidiati funt. Sed res haec allegoria fapit, na ta/ier- ;n4fKi«,famiiia,Sc bonauniverla complefti turjUtfape diximus. & hoc loco Gregor. j 7 »^jre tabernacultm obfederut, quia fubUtis j rdriis,&' filiis , etia corpasejus omne VtdnerU ' bits attriverunt . Cum vallat Deus domum 1 jufti.omnia tuta : cum obfidet milites illius 'omaiudlCcii- \ in circuitu, omnia plena difcriminibus, Sc^ Imiferadis cladibus lignificatur. Sic cum in \ circuitu impii ambulant, undiq, nocent , & I tunc (inquit David) fecundum altitudinem \-tua (id eft, fecundu altifsima judicia tua, ' 0 Deus) multiplicajli filios keminu , qui hu- mana pollent fapientia , Sc odio adverlus filios Dei, lixdere, Sc oppugnare parant. ’ ^FRA“ n:n I Vbilifpm. Tabernacnlit obfefllojre Pfd.ii VerC XI IL lat; hoc verbo fi«ni!icat«r: >! .Y///. Fratresmeos lor^efecita me-,& recef- (erti^t 4 tne. gnofcipofsic. ut Zashar. : 4. 7. IritAk- ''na ,q’i^ yi3t4 erit‘j)Bmh9 . Se cura dicitur deperfona, hgnificat aliquem cognitum, oc Uratliare es fecretorura reveiatwne, Sc ceitiraunicacione-. &Pfal.95.2. Kotiisin ludat ®faj.ita hoc loco, peculia- ri fci entia, privato experimento , necefsi- tBdiHe,familiariTate amicifsimi,quos mu- tua fecretorum communicatio contine- re deberet in ofiicio,-&ftabilem reddere amicitiam. Hi (inquam)^a-jj 7 <j/ien; recurant. Vox iimplexi quam alibi vertit Interpres , aha: iienaUis. extraneas, cui nihii (it necefsitudi- n:s,& amicitia;, fed potius propter infue- tiidinen? horrori , ^naufeie , atque odio iit- Eft enim eadem radix , qu* infra ver- titur verbo exhorrendi , de qua ifatim plu- ra. Affert ergo hcc verbum mf.-ifiK/i . re- celJlim, &: feparatione a re injucunda,& imo potius videtur inter i lias hortium, Sc latronum turmas numerare amicos , no- tos, propinquos, vicinos, fervos,Sc fami- liares; nam (' ut hic fcribil Chryfoft. ) Af?» riJitM ^uit ille corjiiHuf HiabcU , quandotfui: iem au: ei relhyafaHi funi domeftid, calami: ta:cm'»e.hcmevtiu!,^Mam qut emigrarunt e Vi: ta , amolifi-:cbant . Kam ^ui decuerant, nihil ambitus jaciebant aut. m mancb.-.nt in yU a,conyitiu, ac probris conCumeliofi erant. I!- ud etiam docet Kicetas ; 0omum'qHCcue , -.cj,:m:liant a'j)!aksloinlobumfuifje incita: 41». Ergo hi homines tato acerbi eres ho- rtes, cuanto ab illis auxilii , & folatii plus fperare potuiilet. PratrtJ meo'. Confanpitineos, Sc cogna- -OS: namficucScriptur.eM/m vocat, qui alicujus generis , .“i cognationis caput. Se principium funt-, itafrnfm vocat,qui ejuf ; dem generis fiint, & ab eodem capite tra- hunt originem. Longe frcit ame. Vatablus. ; Verbum r |d£divebei InSda' . dtfaiijilia l:«s, & vehementius s Quos ipfa natura;, | & fanguinis cemnnio familiaritate, Sc ne- | cefsitudhie conjunxit , nos ipfa calamitas ! ablfraxir, ae abalienavit : Sc iliorum in me j 1 odium conflavit , quos ipfe calamitatis a- | j fpechis deberet acf mifericordiam allice- | i re. N!cet..AdV4HJ ialamitate'iU,quaJiyolanta: i 1 sUf.azitium, oderunt : quod enim Deus fe- j cit, id meo vitiOjSe peccato vertunt. St noli mei. Tygur . Kec.jJarii , fed pro- | prie dixit Interpres/fW^m. Cajetanusexpo ' nit, mihi perfpecfos,S: exploratos, ut (10= t:qui mihi f ili communicabat fecreta fua. ne- que difpiicct; nara Jagad, quod ell cogno: j'c:re , affert peculiarem quamdam fcien- tiam, & experientiam , quam dicunt; ut I . Ref . t . 7- iforra Saniuel necdum fciebat dominum , videlicet ex privata aliqua re- ' veiatione,& experietia.Quare cum Deus amicis fuis arcana fua familiariter reve- -«<<. na erat olim ludeis cum Gctib*',cuas >liena$,& extraneas vocat, incredibile di( idiu ir.orum,^ vo!untar.;m a quibus tan- |ua ab alienis recedebat longifsimc. Ergo attlob ; alitu: rec^hunr, abalienati furt,& nihil illis injucudi*, mir.usq; fami- liare. Dicere iiaqipotefl Itb, Homo unanh misjdux mees, HOC» (perlpecfus mihi pro- .pterfecretoru animi c6municatione';mS, | ;7«f fimul mecum dulces capiebas ( fecretoru, 'Se confiliorum arcanorum} cibos. Hieron. Qui Jtmut dulce habuimus ftcretum.prop. ex' S^aach. '•cifsimis,& eorunde arcanoru participib’) metf .(abnegat ergo noilt,Se jurat amicifsi' .(abnegat ergo noilt,Se jurat amicifsi [ 38 - Cap: XIX. Vcrf. XVII. «raciC-! fimafemitvis' .Sfxtae*pofi- , Qmnto alii interpretantur non ipfos A- I uxorem fuam per filios orafic lob. Confirmare polfimt ex legione Septua- ginta: -I^ogaiamKiaren* meant. Sed pr«etc- .reacollirunt ex Hebrxo ,ubi vetbum de.\ Lrecandi conftrui tur cu articulo prf- ' Ifixo A/iit-q. £i./>rr,vel_.Srop«r//MS.,Tunc 'vero duplex fenfus: alter Pagoini.ut,'?^? uxorem per film , fit openij & obfequiii aji quod ab illa petere, ita filios ex illa fufeipe rct Dei beneficio na. qn« ulla fartnin« or- bate filiis gratior.aut efficacior obfecratio; qua per filiosificut nulla durior imprecatio qua illa properatis ancili* ad Sara Tob-J. I o. 1 1 . jfmplius ex. te non Videam^ /ilium, aat filiam fuper terram, InterpHrixymrum tas-| rum , Ad hanc enim vocem perrexit infupe-i rius cuhicttlum domus fua, <3‘ tnhusdiehuSr^ ' ' trihus noElihus, no manducavit , ne^ bibit. Se-' cudus fenfus, quem fequitur Ilj^ orus Clar rius, ut l3t obfecratiof er/fios de/»n^9'ique i deprecandi formu}a,non poterat non ellc grata, & efficax , atque plena commifera- lionis apud matrem amantem filiont . ne- j que fuit omnino infolens jurare, aut obfe-l |crare per defun3:os, tanquam per rem fa- veram , pr^fertim per libqros. Hecuba fic 'per patri* cineres, aeper fuos jurat ii-, • beros; _ I Tiihr QeorumKumen adverfummihii [ •^itriaf}»: cineres-, teijue reHorem^brygu, gaf w Troja toto conditum re^no tegit, EtVosmeorumliherv.mmagnigregei. ^ ^ Sffus hic lenis,Sc planus merito vifusjmf-j lfetEugubino,nifiLatin?lecl’ioni incomo-; dus, Hebr*<e quoque non valde opportu-; nus; Nam licet articulus /awed aliquando vertatur a Vulgato, ?«r, utNumer. lo. 2 . Ter cognationes , C^domosfuas: Sedlongej diverfo fenfu; nimirum jaxW, ve! fecundum 1 ygnationes fua:: affere enim potelt ordine, ...linqui vero jurandi, aut deprecandi vira] neque formulam. Melius alii.qui lamed fa- j ciunt artiailum accufaiivi cafus, & legutjj Tieprecabar ad quamvis hi conllru^o-j nem Hebraicam dent verbo Latino: nam' articulus ille ell proprius conftrut^ionisj I verbi Hhanan, quod vel regit accufativum , ' mediante articulo Hfi>,quod eft frequentif- finium-. vel dativum , idque in hoc tantum- loco, mediante ut qui Latine cona-. retur dicere; Rogavi Petro ; vel ad Petru.j uod Hifpanuslimili conilruciione dicat,' lo-2.!ie a Mre . Ergc alii intelligunt deprecatum fuifie fiiioslervorum, quos, vclut proprios iibe- liaberet,& diligeret. Sic legit fymma- s.^Eilifipuerurummeoru. Repugnat pla- :iim Hebr*a,& nollra leftioncjnaro/» liiutetifui^ alieni filii elle non po^uot Se- ptimo, eadem etiam ratione refellkure:^- politioRabbi David Kirohi exiftiraatisfi-' lios appellari, quosiplVdiligeretj.ac-lief», fent fui filii, q. d. Orabam dilefififsipiuiii.| quemgue,ac mihi charifsimum ArqB,e.btJ< referri poteftHugonis expolitio, AfioJ in- tellieentis,quos ipfe cnutricraCjKc aluerat domi lii*. Sed filumbujus narationis , SeJ lamentationis expofeit, ut pofi enumera-j tos amicos , familiares, vernaculos , fer- vos,usorem, veros filios ex fe progenitos, adjungeret. . H*cfane eadem ratioenervat quoque octavam expofiCionem Philippi Presbyter Tijtyix filiorum nomine nepotes, Sc prone- potes intelligit, quaportea probabile exi- llimavit D. Thomas feribens pofie intel- ligi, Filiosjtliorum-, Qid mortem propriorum parentum peccatis prop ffis , imputantes pecca= tis I O S, ipjjim contemnebant. Sequuntur Nicolaus,& Dionyfius . Contra hoc yer-o lm!!icat,qiK>df*:pe lOB deplorat erepta fibi omne pofteritatis fpe,q«c manebat ad, huc integra etia fublatisfiliis. Neqielive-: ro fimile , abfuifie convivio illf novifstmo omnesIOB nepotes,fi qui erant , cumj etiam ipf* forores, quas virgines elle non] levi conjectura diximus, interfuerunt. Noi :deo nego veram efie illam Philippi lam. In Scripturis S)t'vinis filii appellantur er tiam pronepotes, Cyilli.^ui funt deiongiore fed rie nati.ficut e contrario avi, proavi, atiVi,par tres dicuntur. Res mille exempljs manife- fta; fed propter ratione dictam apr«fen-i ti loco alienam cenfeo. Nonum locum obtinet, quam fecundo loco proponitPhiiippus,A'f«( pro difeipu-. iisaccipi. fednon inutile illiasverba adj feribere, Totuit ( mawjscirillosVentrisfui', filios dicere, quos fapientiie fuie dotirina , tAn-' 'qtiamfemmi, &uterocordis fui firmaverat,' habens in fe per gratiam Dei feientU formam, 0 - difiipHnam naturalis legis, in veritate feut, ipfi de eifdem ait i fuper ipfis Jhllabat eloi quium meu. (S’hi filii, Jtve-fifitpulifaclifunt inimici. Aueuftini verba hoc loco hanc ip-^ fam expofitionem.olere videntuc; fic enim ille textum cum fua paraphrafi ne&it.; Zn-- [VoiviVl bUndiens jilios Uteri mei, quos genuera, Iperfuadenseis fiemftculi. 1 Illud etiam incoitimoduviderur in hac expofitiohe,'//isj dici tunc per metapho- ram , cum fine aha figura accipi debeant, proprie fervi , filii , uxor, Scc. namcstcra expolitio eft line vitio, & no femel uterus,' aut venter Ipiritualiter accipiuturin Scri- pturis pre mente, & intelligentia,ut terta-- tur Nazianacnus Orat . .Ad fuos cives grt- S«ptima c; policio. Vhtiifp. V.Toe. Filii, orones; fanes! 8 Noaa ctpcfi. VbiUppm. Vi tiv. Cap. XIX. Matet fami- lias venifbat redicatis . .yi timore , Sc Njrflenus oratione. 14.111 Cantica, de tjoo nostjuoq, dicemus inferius cap, /2. Verf. 18. Biliiis veraPre^ phewtim difcipulos eije.atgj propter Do- cfrina,Pavjluin fe nominare parente eoru, i^HOS per EfangeliS genuerat, nemo ignorat. Tandem tn decima, faquam in optima, & fimplicifsima expolitione confilledumi Eilics uteri fui dici a I O B, quos fufcepif- fet ex conciibinis,feu ancillis. Hoc docue- runt Septuaginta !egeteS;/nVoc4W in l>Ian-\ ditiis filios concubiniirummeariim. Explicat dillerte NicetaSifnw Concubinarum^ eos boc loco appellat j ^uinon Junt ex legitimi; nuptis: i' itaexjfgar ^raba Ifmaelemfufcepitj&ex Sala lacob !Dan, Kephtalim : nam olim ad li= herorum procreationem pellicibus uti, ad genes ris propagationmjoaud -vetitum erat. Dictum | boc eo tantum corrigendum, aut interpre», tandum benigne, quod quidem legitimse, fuerint nuptias Patriarcharum cum concu- biniSjSc licitus quide torus cum veris uxo- ribus. fcd non erant primari* uxores, quas ad gubemations domas 5 &h£eredes pro- creandos aflumerentur ; fed tantum ad a- lio-ru liberorum procreatione . Addic de- inde paulo inferiuSi Kcijue enim fDidbolo in Zenus l OSI uniyerfum ,fed in domum ejus 'iuntaxatfaUa ejl pouftas-, na aetera ejM cons gregatio tramjuilla ,jucundaque yita firuebas 'tur . Concubinarum aure nlii non mane- bant in. domo paterna, neque primario ad generis paterni propagationem fpecfare eenfebantur, ut qui ncq, rei familiarish*- redes fcriberentur , Sequi muneribus tan- tum acceptis,foras fepararetur a filiis Ma- tris familias, id eft,primarixa.xoris. Sicut enim qtionda Mater familias veniebat in partem hsereditatis, ita,& filii ex ea fiifce- pti : feeundariae vero uxores , eo jure non ; gaudebant. Remhac apudRomanos etia j tetigitAullusGeliiuslib, 18 cap. 6, dumi de matrona, Sc Matre familias difierit , ci ; fententia Melifsi:Mater enim familias ve- niebat viro, Heut tilia, inhivredis locum. Sic jure quali ipCo , cumyidijjet Sara filium jfgar AEgypiiae ludentem ctm Ifaac filio fuo, dixit ad Arabam) Ejice ancillamhanc^ cs- fi- lium ejus-, nim enim erit hares filius ancitlee, cS filio mtolfaac, Sc Gencf. 25. f. 6 . •‘Dedit brahameunefa, quxpojjederat Ifaac, fitiisaus nm concubinarum largitus rfbmstnera, & fes paravit eo; ab Ifaac /fiso fuo , dum adhuc itfe viveret. Hi igitur filii I O B, recte dicuntur plii uteri paterni: Eterus enim, ficut SeVens ter, non femperaceipiturpro alvis fa-mi- nea. led f*pe pro lubftatia interna. &pro- vifeeribus, aut aliqua vifeeru parte. Qua- re filii geniti ex paterna, 8 c interna lubfta- Verf XVII. 7 9 j tia , dicuntur filti uteri, imo , & ipfa vifce-i ra paterna, qua ratione dictum eiladDa- 'rintmlth. f.e vid Ptal.i^t.ll.DefrubbuventristHiponani fi fuper fedem tuam, licet enim Irinseus, & Auguftinus exponentes hunc Pfalmu, ve- lint, ideo dictum efle , defruUu ventris, ut indicaretur Chriftus Dominus de fola 'V’’ir gine line femine paterno nafeiturus s fcd ^idem de ventre David , id eft, de femine I^ivid fecundum carnem nafeiturus etiam lignificabatur qiiare eleganter dictum efi ib Augaftino, dc fruitu Ventris, idem efie, quod defruHufantoris. Sicut efiam.ad A- hraham quoque dicium eft , Genef 1 5. 4. Qm egredietur de utero tuo, ipfum habebis redem. Et ubi nulla tandem in alvo ftwni- nea , fed fola ex paterna fubftantia gene- ratio eft, Pfai. lop. 5. dicitur, fjeKteVn ans te luciferum genui te. j — Ergo ex concubinis, aut ancillis filii a lOBO fufceptifuerantfortafsis fuper- ftites , qtii cum aliis filiis matris familias minime convivarentur; & ad communem vit« rationem neque vocaretur.neque ad- mitterentur, & hos quidem fervatosfiiiflc primariis filiis acerBifsilna nece lublatis, licut acerbioris doloris materia fuit, ita e- tiam propter illorum ingeniu minime in- genuum , & quafi fervilem natur* condi- tionem , accedente prsefertim d*monis malitia odium ingerente, & inltillante ad- verfus parentem, miferrimumi O B in- credibiliterilli exulcerabant; Kam ficut oderunt omnes natos de pellice, ut ille dixit; & fpurium ingenium, atq; fpurios mores vi- jdeturfacere fpuriafilii illegitimi natura, • ita etiam fervile ingenium creare videtur i nativitas de ferva,aut ancilla. Res no om- ^frvile inge- n'nq.obrcureindicataDeut.27.ciimMoy- timorr fesDei nomine propones benedictiones, priemiolalli™ &pr*mia, tum etiam fup'plicia,& exeera- diur. tiones, populum divifit in duas faftioneS; Setribus illas vere ingenuas,qua; exLia,& Dvoordiufs Rachcl procdferant , teifes Senedibiionum filiorii lacob conftituk^at tribus reliquas, qu« ex Bala, feqrfimdifgc ^ Zelpha,execrationii,minara,fupp!icio--^‘‘^J^^°J'^* mm teiles adelle voluit, ut qtsonim animi timore potiuS fervili , quam' ingenua filio- r(imehariwteducerentu'f;?r*cffifAf^« paputoi» die illo dicens-, HI fiabnntadbencdis cnrdum Domino fuper mortem , Jots * dane-trartfmtfiOiSmeen, LeVi, Iudds,!facbar. (Hi filii Lix-.^esr-hfeph ,GuSenjam!n.(_h\ filii Rache! fEt e regione i/fi /balunt ad maies dicendum mmonteHelusl: quamvis enimfiJiusLi* libere tarnen propter pec- catum homine ingenuo, 8c patris fui ama- te indtgnifsimum, coniputabatur cum fer- T!S,amifia quafi libertate, namferrili eon- vcr{:'xvnr quod elHaftare.unde dicitur, pueri aL.HuIh : refponderent tum tribus Libere,tum om- 1 nis populus, ^men. Et converfa facie ad' montem Hebal, dicerent; M4ledilcus,^ui no impleyieriti Sc tum liberi fervarum, tu om- nis populus relpondereti ^mnt. Quid mi- rum igitur, quod & filii rerrarum,minime ingenui aciverfus I O B extiterint. Se fer- vorum inllar, etiam vocati non refponde- remf Denique bic fenfusplacuiile videtur noftro Interpreti , difplicereq; nemini de- bet,cum ab ipfa fimpiici.Se plana fententia omnino videaturpolbulari. HjfsUlt. Simplicior xpcfitic. eorum confpcclu, &c. Nam icQrjeco, eft proprie ; Cum itramelojuuntHT. quodVul» , Cum exurrexero,ut abeam- , Sc Tygurina honoris cauia XV III, Stuin <^ito^eiejj>icieham\ me: & cum ah eis rectj trahebam mihi. I. stulti ,l>r> inpih ,crfcti$Ualitiil . Stimutl, a. sj>'itleffictre. 3. U^faiUge. Sktgirthmtrif^aiit. meriu ‘tUoriim tadiKm.lOB t»t- /iihm fafiidtoMm-i^retartt- Diu?gro;Sti- ,bos pcecacat j ciceri morte* : Veibani He- 1 J)r*u contra- ^fieatioaum. ! cipiuntiiniqui rerum fftimatores, qui mea | [vitam ex meis serumnis metiuntur ; virru- , I tis, Sc pietatis aftliftie fubfannatores. Vel | : etiam alluditad fecundum vocis fignifica^ Taridem, I Cap. XIX. , fandenj; /erbnm ini^ttumf Hieronymus, - lyeriattt ‘Diaboli infHndehantfiii.')conJiitae: ' tur.S athtrfui» »jf. 2 ^Hnqaid,qui dormit, non mtTunjm' adjiciet, titrtfurgMti Proprie cum Hierony- mo affeverantet; • ^idormit, non- aii ’‘Da1dop« det , ut refurgat . Tum etiam precabantur v° 'i-sca ' inimici, ut non refurgeret , neque pollera defi^ nVia'-;' iUi aJtukeret. Sic etiam cunr exurge- c:a lOB, attrahebant, Scmilsprecthin- ciie- Hinc Philippus colligit, non femper , , •fedifleihllerqmliniojnammatavit fedem "Vbdipf. [aliquando. Seddehoc Asperius diximus. [ . ~ cap. 2. Quisenimcrederetjfemperin eo- dem loco feisitalle? u^homimtijunt meijHo- [ dam tonflUrii ntei: & c^uem mu- \ - xime dtligeham , ay-erfkms eH ms. I, Q:S‘d abtmintn . Exti/caii iuyfei, jlmes , & 1 / 4 , a>. cip/hani . . , • ... J. 'ctn/dia^^Ce ccn/ilUTiis indi^fntai rt- [iUnt 'almintpTalContTH'. XP.-^^lfdtus leanaes ;« _••••' - SSabni ior^ii, (}^inptiiTHm-tiniof, ' ,y.CeA^/«r:Bi pcii ij!» aMticrfrtncfii -fidoe- qus^iitKmax,aui^ratn>,ti- ; • 6,Coxj!Uanus /t jiius ^lllufiratt, femci ,0 itirum Sahntm /.frin(>/s en henere, Qe' amere^rojiqiiaiHrtip” fra fiii?r‘S digni faerint. rf^Vos Regni, Sepublicse 'admiiiirira- V^tionis confil}arios:&: adminiStros-sd- hibrfiam,' atqnepr* esetenV honore , S< amote pTofequebar, hi heqfce-ebnfpectu ”, medigftantur. ,/€bom!hafi. Vccbi, Tbagab ' proprwta^.eft , itaTeni abbramari ,ut re- ’ putetur indigna familiaritate , convii^, auf aiiciifds^ftnfas^rticipatsoBe , 8 c ufa, quam tiereo audire , viddre , taugere de- beat . exempla manifeftabeint- de audita Amos. 5. io. Lo^uentdmferfe^e •( loquen- tia fanSitates , ant- perfeftiones , Sep- tuaginta j VerbfimSdncium , qUodauditU/ fii- dnini veneratfone dignifsimdm erat . } <*i9»ii«<*fi funt-, indigntrt»j'ud!tanjnt,cui vd aures pr*beretrt-; Ergo continuerunt aures fuas: de ol&cluiHaT.l. 1 } ."/nrmjKW ebominatio^tjlniibii. indignum; cui pate- fir.nfnares. de gulluGeneti; J4. ^2. Illici- tum tjl-^/fEpyhti comedere tumlldfeeis. Se- pruagttHaexHebrieO}'..>#iuti»/4{i*- • gjptiis- de-comaftu Ifai . 14- 19. !f rije&s r/ide.fepslchro fuOy^afi-^irfHsnuiiUs. Se- ptuaginta exHebrftO; Mortuus ahomina- VerA XrX. id eft,mortuum terra ipla fuo con- • raftu, Sehofpitioncn dignatur. Ergoie[ omni familiaritate, consrelluque ihdignu • repuMri, conqueritur! O B,- ab illis prat- ernm, qiiosin fv.am ipfe familiaritatem, & conyirtum afeivit. Nicec; Cum me pro- dire yiderent , ut ab eis foUfium peterem, tan- lanT '“d‘‘’''‘*’">^»”>i>iiqiie infenfum detep.- Conparii. Prop. dicas, Viri fecreti mei, eoniilii, aut concilii, id eft, qui a fecretis, & conlihis erant. Septuaginta, Qm me -vi- debant. id eft , qui coram^me afsidue afsi- ftebant. Catena; Greese auftorj^riojfej me, Quibus arcana mei cordis patebant.Quod vero Cajetanus aflerifeffe in Hebryo- Um- nes gentes fimtimeiyppoptere^Me inlinua- re I O B diverfarum gentium, Sc nationu confiliarios, hoc ( inquam ) non allerinsr folide,namvoxoriginalis Methim', prse- ter quam, quod farpe vertitur. Viri, Homi- ne;,aut (ut aliis placet ')Mcrlal!s,noTi po- telt verti Gwte;,quw varietatem nationuw externarum lignificent, cUmpro folislf- raelicrs tifurpetur Devter . j. 6. Se cap. 2. 24. lob. 5 1. ^ !. rd&ernairji/f mti. For- te aute pro dignitate Regia, fubs habebat I O Bconfiliarios.Sc regni primores,quo- rum opera in conAliis capiendis, & rebus 1 decernendis utebatur , quoshic a fecreto. Se taciturnitate arcanorum commendare & deferibere videtur, de quo ftatim. Q^is enim^tahtB fuperbtatimt exTua unius fen- centia omnia agere fc pofleconfidat^ Ne- mo tam potens,cui no maenis adjutoribus id reclam publiese rei bdniinimationem urendum fitrtam fapienS nemo, qui omnia icopleftf Aw fcientiaj&corriiiio pofsit.Sa- 'pientifsimus ipfe Deas,qui nullids eget,at , tormam optimi Principis pr*bens, pjorijir ,^<v»;«r.‘(ut'aK Davi d 5 inioncilih fanlfonsm, |-)B.tgn.ss , O* terribilis jkper omnes , qui in cira i OfttUejusfunl.Sc dtirideiVeritas tua in circum Quamvis enim in.iinitum excellat Divina Sapientia beatas illas Mentes, An- gelos videlicet, tamen videtur concilium •celebrare , & Confiliarios adhibere ad rc- clamuniverfitatis gnbernationem,Sc Veri- tate ad conciliu accerfere, ut optimi Prin- cipis officium , qualelit,doccat. Tum etia i^a' Dei Sapientia Senatum habet pr?cla-l rifsimorfi Viginti quatuvr feniorum, cui ipfai f Tieeft: cum inia dicat, Ego Sapientia habitoi ** in conpo, es- eruditis inter fnm cogitationibus: | •Sedetq, in throno, & in circuiPufedis,fedia\ dUfiginUqnatsor . Cffuper thronosyiginti' quatuorfeniores /edentes , cireunumUli yep- snentis aibis.etrin capitibus eoru coronae aurea. ' Habet ( inquam ) viginti quatuor Cofiiia- Cap.XIX. Vcrf: XIX. la’ m putet multos Conlilia-: .t!,5« gubernatioiiis offic iossntqu^f-j- i,;osfa.2d!?ni . ^ ^ I qdcqu i detrabere imo iciat addere mul--i rjiii decoris , & omametijac multu et.am ! protiidii j Sc fecurititis adfaiutem: tiatn Scrptumert^ u!>i ejl ^uhtrnatar , fo-'. \fulss corruit : falus autem , ubi multa «»*; ' Proprielegas c.uinPagnino, Regia,] .trina, Vatablo: inmultitudi»; CQn-\ fiihrtorum , aut, Canjultorum . id eft , fine' gubernatore certum efie interitum: fed no ideo cum illo folo certum falutispr^tdisi nili multos adhibeat confiliarios . Propr.; ex Hebr«o prima parsraW non funt cwtfilia,\ ut oerindefit no» ejjs gubernaterm ,ic noi. olje conjilia , aut non habere fatis confnlto- rum. Graviter profecio errarunt Princi- pes,iili,Ca;rar,qui neque in Confulatu,ne- i]ue in Dictatura Senatus cofilio ufus eil i Nero, qui S.enaca capitaliter oderat; Hie-i ronymusSicili^ Rex, quiuliadere nequ^^ confoctw, neque confuluit publitum C',ffirm miiere igitur perijt, perilile etiamm'fera- bili ruina remp- nihil mirum, fine ‘ore enim,id eit,fi;ieConfiliariis adhibitis adgubemaiioacm, poputu - corruit, ut Sa-[ piens dixit , & eleganter, nam Gonfilium,i atque Senatus non folum eil.vc Cicero di- xit, Mcn;, rasio, iatelligentU !(eip. fed etia, £ undimtntum, quo labefactato, aut dirutoj corniitpopulus . Vnde in Lingua Sancta Verbum Uud, quod fignificat Fundare,! idem ipfum fignirteat-convenire in cocilio' ad capienda confiliumjBe ipfum confiHari, elt fundamentum ponere : vndePfalm. 2. Verf. 2. Dictum eit, 'Principes coityenerunt mununt. ubi ex Hibrxo legitur. Principes confultant. alii,- fundati funt . vel, pro iun- damlto politi funt.Confiliarii quippe,atq4 confilia/uniamenrum funt rei gerend-s. Sed quales oporteat elle C.opfiliarios,! quos lobus a fecrero notat,eade illa Apo-' calypfis fentetia minutatim ex .aliis quoq; ix.orum notis docet. Oportet enimdrflw eitC; nam ariorum prudentia feneftutis comes elt; Sc prudens lfjj(utArilt. docuit.) hcfreftrium maxi- 1 mc munus arbitrasuxt, re(h conjulere. His la- lic.ca.y- i jjg Confiliariorum fenu.m pr,xfidiis, in gu» bernarore quantumvis adoiefeente , non deliderabimus canos, neque exercitium variiC f^ortun* , neque rerum ufum ; nam mutuabitur h;ec omniaafuis conliliariis. Tum iiiud,quod Senibus,ceu facellitibus, ftipatus, qoafccmque ditiicu!tatum,& ne- 20t;orum'‘moles oppoiitas fupKabit . Sa-' pienter nimirum Plutarchusfcripfit in eo con-ji-.enrario, Kuir. fui pt gerenda Hica..M4xmefaba ejl ci'iitai , ubi co^slia 'few.iH j.jft-VruanJ arttia cltinsnt. Profereque illud Regis Regum Agamemnonis decem; Neftoreos fenes cofiliarios a Diis petetiS;|i 0 confultores mihi (int bi> quinque peUfg :, ' Tales confilio,qHtlis Kelida fenexefd. Sed illud pr^terea ; Circumamiefi yefli- mentis albis, ut candor quidam animi , nui. laprav* cupiditatis, aut privati affectus labes illorum confilium, fententiamve af-! ficiat . Vides deinde illos Regia corona infi- 1 tos' libertatis fane Regalis, & ingenui- :is fymboJum , quas omnis, fordidte fer- :utis nefeta eft., adeo , vt etiam fi regi^ famulentur , at ipfos potius Reges dicas, h, n miferrime quidem quidam Confilia-j ferviurit voluntati Giibernatofis, cui! nil rcfpond<nt,hifi quod cupiditati inter- rogantis lenocinatur; &. ut ille dixit, fc- 'i copiam mn faciunt, fed fnjpenfa, & quo ducantur, inclinatura rejpondent. Propterea, Demetrius iite Phalereus Ptoiom,eu Re- .gem fapienter monuit, ut libros illos le- :geret, quibus traderentur pr*cepta Re- Igibus, ac Princibus ; quod ideo fcnberen- , quod nemo Regibus , ac Ducibus ea 'dicere auderet. Ergo audet verus Cohfi- liarius , Sc fuo munere dignus. Sc J non i- deo contumax, aut pervicax fit vel ad- verfus alios ejufdem concilii collegas, vel adverfus totius concilii P«fidem , Sc prselatam:'nam illos ipfos femores videas' iftacim, procidentes ante thronum 1 r antes ypf entem ia fecula feculor/m^.if wit- 'tentes coronas fuas ante thronum. Non enim :fuo capiti tantum fidunt, aut tribuunt, ut |fe folos faperc, aut cieteros ex fao ore, I& cerebro v«lint fapere. , • ’ Sed tandem, quqd.in, optimo ConGlia= *rio maxime requiritur, ut arcana confilii' ar£lifsime'euftodiat,defignanf)^»4t» qua^ tifor reniores , minime aperientes libram , aut folventes-fignacula ejus , fed «m ii ? . lara totani; arcanam Deo , & conliJii prit- lidi fupremo committe/iMS , dice;jtefquc5 i fDignus es Promine aeeipetilibrum ' re fignacula ejus. Rem hanc, tanquam W’ ; xime proprium Regii alicujus confiliatH ; ornamentum Aacitqrnitatem vjdeljcet^t- i que fecretmmdpset ifte noiicr locus, nam : vox Cvnfiiiarii, aut confilii., fecretum.,- 'arcanum:fpnat C qtjdiximus;) quare ub nos legimus curo Scptuaginta/Pfa.ira. 14. i 5 . 'firmtvn.entim ejf SSomiBuslimcatiiu-s tu, [•Hierony.proprielegit, tu ' tmntibuy eu. Hujufmodi eriim vifis/tanqui confiliariis utitur^ ciim quibus, arcaaajua Sc myfliei 5 a communicat ; ut debis dictum! Ilf Matth. I J. 1 1. flabis 'datuao yllnfjc "yuj ! fieria 'ptgni calorum. Et iterum i- TasiMiroicas in conlilm. 25 , Re - LXX 25. ^'velajlit 4 littr'»ulii. ferurfus Prover. |2. Cum ftm^ltcihus fcrmocionitio ejus-, jubi proprie ei£ Kehr^o ^ fccretum. Sc Se* jptuaginta vocem fecreci , aut coniilii aa- 'nofcunt, & vertunt; In jujiisnonfscie con- cSliunt. q. d. fecretum iJiis revelat, quod tamen non ex lege concilii fecreii celare vult ,fed potius illis committit pr^dican- dum, & publicandum populo . Magnum koc profecto, arcanumPrincipis babcre in theiauro pectoris repofitum. Vii A- thalaricusRex, commendans TolumSe- natuiRomano, fcriJ>it:Apud Cafsiodo- rum lib. 8. V'ariar. cap. 10. ^Arduum ni- mis tft, meruifji Principis fetretutn, ubi ft^uid csptifcitur pradij^el ab ««0 formidatur. At- que apud eundem Theodoricus Senario Comiti, fcribens lib. 4. cap. 3. pingere videtur optimum Conliliarium ; .Arcana itoftramorum probitate claudebas , multorum confcius, nec tamen , cum plura rsofjes , elatus. Collegis gratia j fkpenoribus hum litate pla^ cuifli . Ergo vides conjitiarium ex vi fuie vocis, dici yii-umfecreti. Verifsime quip- pe ille dixit : Taciturnitas optimum , atfuc tutifimum rerum adminijirandarum yincu‘ Ium . De conliiiariis Regum Perfarum vi- detur idfcriptum a Curtio. ‘lerfarum ar- cana I^egam -mira celant fde-, no-n -metus , non ipes elicityocc-.K,qKa proda-uiur occulta jT--?* '.IHS difciplina fi/gum jiUntium -vita periculo fanxerat. Kec magnam nmjHjlmeri pcjjs cre‘ dunt ab eo, CUI tacere graye Jit. HoeCocII- liarii munus propter rem hanc unam , fe- cretuni , detrectavit Pbilippides comicus Poeta, llcfcribente Plutarcho; Cum cij.j-r jimachus I[ex quodam tepere dix jjet, Q^a na mearum rerum te impertiam’ ' 2 {ejfondit,Mt- nea arcano uih. , i Etauem maxime diligebam. In Hcbrxo, Sc Septuaginta eft plurale. Qu os dilexe-, videatur efle expofitiopriEccden- n C:njiliarii, folentcx dilectifsimis' deligi;& quicumque Princeps eosdeligerc folet, quos diligit; quod it eos, qui vir- Cofiliatiorii tute , induftria , rerum agendarum peri-] Ircnmloquu-. tia, &fide valent: Recte 5 in hos incurrat' io. fane Princeps , velut Sol quidam fui-[ Igentirsimus in nitida quxdam, Sc i«yiaj *^''“’;ipccula,Sc ciarifsima lua luce compIeat,| atque clarifsimos , & illalfrifsimos red- quo eos, qui fplendore, dr amore digni funt. Kequequi indignus ell, julle con- Queri poterit ; non magis quam carbo, aut res alia inepta recipiendo, aut reflecfen-, do lumini, li Iblem criminaretur, quod] illius lumine nonfierei illuihifsima.atquej ciarifsima. Atpaftor (inquis) ell Prin-' ceps,Sc praelatus jquare oportet oves fuas ' EuTiofiiate, Prini ex *quo curare, &parcere, omnes dili i gere , Sc, li opus Ut , ut bonus pafior animam ' 'Juamdare proovibus luis . Sane; fcdquod peculiari iiquem dileciione prolequaiur, nemini injuria. Inaiiamlicet rem verum |iuud dictum ; Etiam opilio, ^uipafeit alienas oyes, -A^umababet peculiarem , jhx jpem fsk’ Habebat igitur I O B, Sc quos prae aliis diligeret, cs- quem maxime dUtgeref. fed »s (quod maxime, inquit, dolendum elt ) ayerfatus ejime . Propn ex Hebraeo, Injur- rexit in me.s.\ 3 C,.A'dverfatus ejl mihi., vei,ver- fus eft contra me. hoftilem animum , co- natum, & impudentiam , ac odium aftert, &:iilud, qnod in amico valde pungit, in- gratituiiinem. Sic quoque conquerebatur David, potius Dei ftlius j 'Eofuerunt adyer^ fum me mala pro bonis , ts’ odium pro dile£tio=^ nt mea. Credi non debet, quod aitCaje- tanus,. his verbis indicari, dc notari alob tresilios fuos amicos 5 cum potius de fuis domefticis loquatur. j ^-AX. l^iUimeet cenfitmptis carni- hus Adb^fic os msum, tgr dereliBct frtnt tantummodo circa dsn- meos. i. hki Mires iaimi^Cr imas corpsrh Caro pro oatt . QjfdUbtaienUcra :n Joi.Otauop ‘sbramiHta fabmtnijhasjs, Oratioiis, cr preiamrff excitas. Daa. ^arTulisS,interdam mutas, 1 . farsa erpojstio Gracornm. T Oierari( inquit) utcumque htec ma-j la porient; nam foris funt . Sed intus i intolerabiles dolores , & vis morbi incre- 1 d!biiis,quo redigor ad maciem extremam,! ^’'dipp. 3 c confumptis carnibus , cutis vix ofsibus^ biieret.MarafraumhociocointeliigitPhi- V ! lippus, illamque appellat rn/lVm;f<<rfwp^' ° Hmam. de qua fuperius cap. 2. At Septua-! jgintahanc conjumptionim carnium, ad pu-l ! tredinemquanda retulerunt J la c«re(in- ' quiunt ) mta computruerunt carnes mea . ita totus Sc cute,& came, atque iplis proftimi dis artubus fanie manabat . AtinHebrseo limplicius,&brevius; 7 wpe//rnie 4 ^ci?-iB car-^ nemeeadhsefitosineu. ita Ut dicar, non aliaj cf1ecarne',qu5peilem;nauniverfacaroja| extabuerar , in foiam pellem redaCla; Aut j eu dixit, iteru pro pW/e ufurpavir,| q.d.In pelle, in pelle inquam, ut veheme- ’ LXX. 84 Ca p. XIX. VcrfXX. CfcryoJ?. Labia <iereli- <fta ati morbi an 2.i incolu' niimte aliqui percincaiic, , Ccmpluccfcs iKcbiaizitet- Philiff . 3 Diaboli ats jdveilur ilH lecor queda. [r/<Lio8-7-4- tior ciTet alTeveratio ; nam Caro alicji do pro [lelle, ut Pfalm. loi. 6 . ^abtjjt )s me:im carni mite, id ell extrem* cuti, iic exponentibus non Rabbinis folum , fed Tneodoreto, Hierony. Chryfoftomo; Na Iquod aliqui exponunt de fucco illo vitali decurrente inter olla , Sc carnem deficca- to, licq-, adhiferefcentc carne ofsibus;mul- to id cum labore quielicum videcur,& non cohairens leniter. Prarfertim, quod h*c ofsium ayglutinatiOjfWpe de cute dicitur, 'it fi quando de carnf, pro cute accipienda lit. Threnorum, 4. 8. ^Miiejit cutis eorum :l?ibus. Recie ergo fenrum explicuit Vul- gatus dicenS; Confumptis carnibus. Et dertUHa funi lahia tantummodo. Dixi- mus aliquando cum de morbis lob agere- |mus,atque de Elephantiafi,eo morbo relu Iqua carne abfumpta, labia intumefceres Iproptereique lob aliis arcubus tabefcen- tibiis,fola libi labia tumentia, Sc excrefce-^ tia, pro aliarum partium carne abfumpta, derelidta deplorare . Quod licet tunc ad fpecieni. Se alieno licet loco, non omnino, aliene ditium fit, nunc tamen videtur alii' tam crafsitudinem labiorum, qua ex-, tenuationem, & maciem labiorum intelli*-. gerC; ita ut dentes vix contegerentur, la-' Ibiis vehementer extenuatis . Sed ego jam ihociocOjneque tumorem illum,neque ex^: [tenuationem hanc agnofco, fed integrita- tem quandam^Sc incolumitatem labiorum jfolummodo lignificariinam illud,dereli:ia, Inon tam morbum, quam fanicatem fonat, eft enim in Hebrieo verbum , quod ! . cap. ; vertitur e'tadere^E'caji ego Jolus,Sc aliis iocisj vertitur eripi,liberari, aut y<i/v4ri;pertinet-' que femperad falutem,& incolumitatem, j Quare hoc loco Complutenfes, Sc alii H&=-| brai2ances,Pagninus, Cajetanus , Regia, iVatablus.Tygurina v<rtunt:£D 4 /«fH?Bj)el= le dentiu»: meorum. NamDitmon inter cx- teras corporis partes fxvifsimepercuflas, .loquendi inftriimenta iii*fa elle voluit,ut [liberi orem illi loquedi facultatem, Sc ver-; bo labendi occaiionem aliquam facerer.j Hrfc(inquitPhilippus) Diabolus in eo reA feryat , ut bUjpbemia prolatam ejus tre re^wo- 'fat. Similiter diximus illius linguam com- muni plaga, Sc morbo exceptam, cap.a.in; Enumeratione morborum, Sedf. i.n. . Quanquam lOB non ad b!afphemia,j Sc inutiles fermones labiorum iniegritatej abufus fuerit, imo potius adjuilas lamen- tationes , Sc preces afsiduas. artem nimi-| rum,& calliditatem inimici,ad illius per- 1 nicitm , atque ad fui defeniionem r onver- tit, Sc hoc unico labiorum folatio fe fulte- tabat, dicebatquci Detrahebant mihs ( pro- prie; Inimicantur. Hieronym. tiverfabana^ I tur. hollilijScinfenfo animo, nihil eilb in' me integrum. Se incolume volentes ) ego autem orabam, id eft , dum orare licuerit, Sc labiis valuero , non vincar , Se in inimi-j ci poteftacem non redigar: nam ii labia] nojtra a nobis fsnt,Sc orationis lludium non intenniferimus, Q^snolher Dommus erici Huc quoque detorlic per allegoriam Au- gujlinus leciionem Septuaginta; Ojjamea in dentibus funt. id ell firmitas, Cr fortitudo meainyierbi',nonin failis. Sane labiis po- puli Ifraelitici, vincendos hortes,pen!tuf- que delendos , non manibus, aut gladio , indicat Scriptura , ut vim precum. Se ora- tionis fignificaret ; qtiod ipfe Balac Rex Moab agnovit, dicens : Ita delebit hic po- pulus omnes i^iii innoflrh finibus commoran- tur, quomodo filet bos hirbas ,ufi^ue ad radices carpere. Quomodo autem carpit bos her- bam, nifi lingua. Se labiist" fic explicate le-l gunt Septuaginta : N.unc aklinget finagea] 'ga htec omnes, qui in circuitu nfiro, ficut ah^ lingeret^ituius Vsrentie de campo. Onkelus. Sicut lambit bos . Qu* verba fic Origenes; elucidat homil. n. Exod; Ter hoc fut a majoribus accepimus j indicari dicitur, quia populus Dei, non tam manu , (sr armi; , quam "voce, & lingua pugnabat,idfft orationem funa dens profhernebat inimicos . Non mirum igi- tur,nfua ipfe artu tia delufus Diemon,po-[ fteanon relinquat labia. Se orationis fa- cultatem intaCTam , fed mutum reddat , quem feme! pofsidet;& femel expertus vi= nim , quinon peccayit labiis fuis , labiorum tifum impediat ne peccati fui remediii que rat . Sic Dtemonsum Ibultiioquum , Sc gar- rulum; aliquando etiam luxtain (fi. Sed redeamus ad locum, nam non de Ubiorum tumore , aut crafsitudine , nec de illorum fanitate, fed de illorum po- tius extenuatione, & tabe jam videtur ac- cipiendus locus hic propter lectionem He brsam. Pro labiis enimert, iterum pd- lis, aut cutis-, quare pellem, qute ejl circi dene tes, intelliguiitHebriei videlicet carunculam illam. quat radices dentium vertit; proptereaque dici pofsit rirr^j dentes. Sed muUo c 6 modiiis, 5 c verius no-' fter interpres, pf/fimdmfjfc»: eam intcilc- xit,qua: tegit dcntcs,fimulque ornat , La- bia nimirum. Sed paulo alienius Grarci ad totius corporis cruciatum referunt, Sc relij qui corporis carnem ponunt in dentibus, quam ipfe lOB prse dolore morderet ' atque difeerperet , portquam primum ex-l coriallet. Sic legit Symmachus ; £vc//f- bamcutemmeamdentibui meis. Aliter vero| legerunt Septuaginta, propter vehemen- Cradi ftudiu Precibus ob-1 eti vidlo- de iiclfib* OitKd. Origenti. D?m5 faa ar- \taith j.ji,©» 1.7. 11.14. tjmma. LXX tem Gap. XIX. Vcrf. XXI. tem etiam cruciatum; O^mt* indentihMS I k<ereK!i Sanchis AmbroJius: I» tUntibus \btntHT-, Auguftinus, tn dtntibui funts Den- jtes iRtelligit ( ut Nicetas exponit ) non j fiios ipfius , fed Iranslatitie dolores nior» 'dentes, Sc comedentes : Ojja ( inquit) t:4dinlibits frs^emgditMbellnjrum (oijicii^ ir,J}ijuide ea carparis ptrtes, qna fxnt fenfus ; expertes , dolare mhmeyaetnt. Sedienita-' Ite, ut &psrfpicuitatepr«ftat Lectio, & 'fententia Vulgati . ^XXI. M-Jeremini mei, mtf-\ remini met ,faltem "vos, cimici m;i, \ ^ia manus Domini tetigit me EtufaSTseis 1. tjpttitiat^idem vetis iu JkerofermcutnSfcm- fer auget p.emfitAtiaaem. iSupralusVavid. u in angupin freiaiuur . lUu^ratiu sa • lopian- iuflarum arenas erga adrerfarm. yAifeToruen, etiamho^ts mtjertntur . f . Q_uii ilartui Det , bsaa , aiqu; fortil . tangere . 6>%fijerti , G^peeedttrum fuerum fxnas luent thut impendenda campajue , {y nnjtncerdta, e*nit lacui ViraUfrjK 8 y Rgo in vos,o focii, qui nunc milii ad- ftatis,niiferanduniliominenifub)eva-j |di officium incumbir. Agite itaque, Se.vo, mifereai; mifereat (inquam) mei I veftrum officium , amscitiamque , lij qua eft, iterum, atque iterum imploro uni' ler ego, & Dei pudicis feverifsimi feveriP- fimorupplicio affectus. Mi^eremim. Vel ex fola aratia,^ bene- volentia , non ex d.cbito , Se jure : nam it, quorum erat mihifubvenire . contra ju^, ^iasmedefenierunt. Vbi vides.quodnc femeladmonuimus,ejufdem verbi repeti- . lepetidoftnc 'aoneniin facris Litteris, non femper au--; lacresieflto. .gg^e fignificationem veiii , quod repeth-' Itur : nam hoc ioco non petit magnam filii,! jSe uberem mifericordiam impedi, imo po- jtius vel levem aliquam foktii fyeciem de- 1 'fiderat, limile ici Plal. li^.^. Enntes ibant,' I <s' Jiebant tnittetites faninA fiiatyenientes ante yenietl citnt exB/fariaite , 'partayitc: manipuln fu»5. ,vbi non crefeit vis.Sc l^nificatio «s- 'dii potius remittitur, Scroiottitur repeti- tione illa , fignificatur-pnim abiifle pede- tenrim , ut lugentes ambulare folent . at ctefeit poftea vis yeviendi, non tam ex re» petitione, quam exj*tirise affectu, nam laetantes, & rxultantes ceIeriter,S:. alacri- ter venire folent- Ergo uhi repetitio ejuf- , dem vocis elt in Scriptura , peculiaris af- jfectus. Se vis fignificationis quierenda eit, Sctipnu 'fed qualem circunffantis totius fenten ;tiw , Se materi* fubjedt*perant, ut nunc- [intendatur, Sc crefeat; nune remiteatur. |In homine ergo ab omnibus derelicto , Sc jmififricordiam fepius implorante, quis a- jiius affectas qu*rendus:n illa repetitio- ;_ne, quam defiderium vel ievirsimi alicu- Jus beneficii, Se tenuifsimi folatii I Saltentyas amici, Propr. focii, proximi, elegarer amices nominat, quibas ca difpu- ^ tat.nam quod Augultinus exponit h<'c ' 'geloSyHXSt SanHos inyacari, allegoricum eft, ! Ifedin primis utile in quacumque tribula-j 'tioae. funt enim nobis amicifsimi , atque! incredibili res humanas charitate procu- rant, vt dicemus inferius cap. 5}. Verfi}. Addidit Interpres, faltem , quod neque in Hebraro, neque in Gr*co erat, ut fenten- tiam illuminaret .atque tanquamconclu-' Ifionera recte ex antecedentibus deduce- nam quem fratres coti/tliarii, fem pi de.^erunt, fublevare , Sc fiifcipere amici debent .. ii enim , fi veri amici fint , fratres funt, confiliarii fnnt,Se ad omne obfequiu 'parati. Frater ( inquit Salomon ) ;n fUis cemprobatur. Quali dicat; Anguftisc, funt, quse explorant,6£ teftantur, quis ve-Prevfrf.iv.iy, res.frater Iit, quis verus amicus. Hebraice, | IPrijfrr- w ait^uJlHsnafcetur . nam qui opi-| [tulatur affiiCTo, tunc primo incipit tra- Amica?, altetj ter ejie , quafi tunc recens natus eilet .; Quod enim aliud exiftimas effe fratris of- ficiuni,quam ut fratrem laborantem adju- vet/ Rationemhancexplicarunt Septua- ginta legentes; Fratres in neccjiitatibus ntin ksfur,t,,kfjus eaint rei gratia nascuntur. Sed cura ali* adveriltates poftulent amico - rum opera, tum pr*cipae *grotatio,Se af- ^icta- valetudo , ut eleganter feribit Se- nec. Epilt. 78* Multum mihi contulerunt ad bonam yaletudincm amici, qsirrm adl}ortatioa\ •ibus , yigdiis , fermoniiu; alUyabar . i^ihil .equeetCTu reficit, quamamicoruafieHu-cnu' hil aque expeUationem mortis , ac metum fura ritflt . 2 son judicabam me, cum illos fuper-‘ j/tiffj relinquerem, mari, putabam , inquam, \miyiHurumnoncum iliis, fedper illo.inon fundere ^ir Itum, fed tradere. : - Sed jllud utiliter exliac I O B I de-. ;p,reca;ion* elicit Gregorius: ffec habere 'Joletbropriuin menspiorum, qutdcum injrc-e' ijia ab adytrfariis patiantur , potias deprecari quam irafei. Tum pneterea illud; l“l^oifinot?. \B«s,a qteilus feptr comnieiias affigi confide ^ ; \Tat,amices}pqcar,quia bonis mentibus etia ipfa i fiunt prefiera, quu yideantar.adyerfa.Kccie , ' •ut , cum ardentius di (putante audierimus IXX. Ca p. XiX. I O B neque ira inflammatum , neque ifii* calamitatis impatientem credamus, ! fed tantum veritatis,aique fu^ innocentie vindice acerrim'Jm,cum etiam pro cornu- ni Sanctorum affectu, 3e confuecudine ip- fos etiam inimicos, amicat vocet. Cu- jus primum exemplar , & exemplum prse- bet CHRISTVS Dominus blande c6- pellans ludam proditorem ( qui inimi- cit a,&inlidiis plenus erat ) ^wica.Matth 26. 50. Et forte cum fupplicium everlio- nis Babylonis deCcribit Ifaias, eap. '21. '4 ,5cii»ucamilli vocat , a qua mul- ta inimicitiarum exempla acceperat. S-»' inquit tfimihi in tniraralum . 4 Illud etiam in illa particula ,fahm, ob- fervatione dignum videtur , cum faitem ,, ! ^wicorKJH mifericordiam,& opemimplo'! n5eft°a'>i' tacite conqueri , quod ilii defuerit; mireiicordia' adverfarioTum commiferatio in tantis arumnis : nam vel ipliholles, (i in- genui (;nt, & minime barbari, mifereri folent luonimboftium ingentem aliquam c'ade,3£ miferil paiToru. Sane Alexander Darii necem, & lulius Cafar Pompeji in- teritura lachryniis,& gemitu profequuti funt , Auguftus legionem illam in clade Variana, quamvis flbi infenfam, doluit tamen: Iscut & Tituspopuliludaici , & lerofolimitanie urbis Itragem . Atque CHRISTVS Dominus yidtns ci^ita ^ 19, 4r. ffm,(ciuitatem inquam fui fanguinis)jfe- yit fuper illam. De qua re fapiencer dixit Plutarchusiib. de utilitate ex inimitisca- i P/«t«rf. pienda 5 Ohtata ecca/istie ulcifcendi inimi- ! cum, eum mljpim facere te^^uanmiiatii eji:^ui ‘^eri etiam mi feratur inimicum afficiunt , ipem fert inducenti, ejus ', atfamU lia ad^erfo ififorum tempore operam fuam, lludiumque defert , hunc, qui non amat oh animi humanitatem , neque oh prohitatem tau* dat. Buic ptUus atrum efi atque adaman* tinum, Efpffa fcrroyifcera Ve/ rigent. ' Cafari, cum fiatuas ‘fompeji dejefiai erigi jup jfjh , Cicero dixit'-, 'Eompeji fatuis rejjituen* I its, tuai dejixifi. Hxc PIntarchus. • Quia manus IDomini. Potentia, feveritas 5 vulnus inflictum , fion infirma, fed Torti'^ manu Eloah' , inllar judicis feverifsinfi ‘Vanus Domi aliq*^t>d in me facinus vindicantis .. !iii va^tcaoM- nianu': , ojius eft Dei , DivitTa'poten- pta. tia ,& -majeltate- dignum . liih bonum lumatiirdtotur menuiSieihona; & ,eftitii‘ gens Dei beneficium,djgnum Di>-iha mu.i niriccniia, Sc libcralitate. Efdra. 7. <5. <I>t* <> tci 'f er fcundum manum Semiiii 'Sierejur VerfXXi: ' pper e«HJownf»«,j,f.‘rtici;e»i ef«j. & infra | Verf 9. juxta manum t>ei fui bonam fuper I fe. Hinc illud in Hifpano Proverbio, ®.- ,j,'etatrSProj huenamanuhuendado. Si autem in malum, inOmm. dicitur. Manus 0ei fertis , Exodi, 5. 19. & Pfalm. i?5. 12. Sc llura. i.Reg. 5.7, Se Graroipima, eodem cap .\’crf.'ii. E- xaltata, 8c e/evafa Mich. 5. S. Se fi^nifica- rurplaga ingens , cum illam elevat Deus, cum extento brachio fortiter percutit 5 Et ve! folam manus Divime commotionem prsedicit Ifaias futuram AEg^-ptiis , ter- ribilem capTTf .'7» die illa erit ^Ezjptu- quafi mulieres , & ftupebunt, & timebunt a facte commotionis manus •titmini exercituum quam ipfe commonebit. ( non femel fed f*- pe elevabit) /wpere«jn. H*c eft illa Dei, ‘’x'd-\.X9.c manus excelja toties decantata , quam er *4- }>•! xercuerat Deus iup.er AEgyptios, nimi- rum plagie acerbifsimse tum illorum fce- leribus , tum Divina potentia , Se indi- gnatione d;gn*: atque hiTC eadem ell manus , pariter celeferis plagis, Stierum- nis I O B. Sed peculiari Hebraifmo.qUod Df' manus Exod. 7.4. Dicitur, Deumiwwtfrf ma* 'f' num, Heb]-aice,,ffi4« manum, apud nos darU unahuena-mano-, StKaX. 2.25. Cor— yertere manum id eft, iterum percutere; hohcrle a dar ofra mano^ Nunc dicitur , ma* nu tangere-, quod in Deo vehementem in- dignationem ad percutiendum indicat. Licet quidem cum-dc homine dicitur ier vemraciumfigniffeet. eft aurem hoc lo- co non folum ftfn^ere , fed eti^m pertingere, A\it pervenire, qua etiam phra- , •ftlios tuimur, cum vehementem aliouam : — . — . — . — * . pecu ijaTi ni" percuisioncm, autattactum figmhcamus, rpauifmo. fertigit ufque ad cUm ; jflcancdle 'tl ra* mala^^sp e goipe . Ergo non unica Cantum: ratione I O B- fuam calamitatem am- t plificat. Sed obfervandam illud quia-, namDl- . vinum fupplicium. Sciram propOnitpro ' O ratione, Sccaufa coramovend* hatnanse mifericordi* ; Non enim affligit homi -! In DrviniV fu nem Deus , lit c«Wfi affligant quoque; iP“I‘ciis cem- fed ut, quem illepereufsit, humane, 5^^ benigne tradent , & qua potuerin t-fitio- P^^*'®** ne leniant, Sc-medsanwr, etiam fi ob ma- hifella fcefwa Divinum fijpplicium fufti-' neant: namspudnos, qui privati fumus. Se quorum nem intereft ulcifei fcelera , e - tiam fceleratifsiroiqtlque.fi homines 'funt, 'Ope miferirt>Tdi»,c&mpa'fsione digni funtj Itaque non fdlurfi peCcatO,Se iniqu ta- {iDevsyeftit',perpqui , fuem iHepercrfis, P/aUot-ij- -( Hoc enim nomine fuoshoftesapadDeu accufatDavid^ Quoniam quem tu per eu.fi' Jii petjcqnirti funt, *s- j Uper^dilorf yulneru nieo* Cap. XIX. »-K« aiiJiderititl ) fed etiam no:i ttiifereri; non fulcipere, no delinite, quem ille per- Mirencor^ia cu/sit. An exiftinias eos omnes, quos in ecia ecga^pcc fuapcrfooa judex fupremus profert efu- ^ litiectcs , hofpi tes, nudos , infir^ erilia, ' jurtoshjifle ;atit '.abfqueDei voluntate , vel fine illius 'fen- itentia in maJa incidille 5 aut proptermife- .jricordiam foJis juitis denegatam irnmi^ .l.fericordes damnandos fore i Minime ve- ro. nam folus carcer quot fceJeratifsimo-i rum hominum millia continet/ Quot pro-! pter peccata fame > lid , nuditate , infir- mitate afficit Deus , atque manu gravifsi-' ma tangit ? iis ergo mifericordiam dene-; galTe iniquum eft, qui jure illam a te effla- gitare pofiunt his verbis: Miferere manus S)omim tetigit me. lerufalem fane. propter incredibilem impietatem incre-' dibifi etiam fiippltcioa Deo indignante! punita,quam f*pe fuorum quondamami-; eorum, & vicinorum Regnorum crudeli- tatem exaggerat apudDeum,quod.illius non mifererentur, quam manus Domini ‘lhriit.-i.il. tetigerat! Jfudiertmt (inquit) iitge- mifeo ego , &wn eft^^ui conpiktkrme. fimi- lem conqueftionem decies ufurpat in pri- mo Threnorum rapite . Ideo Sapienter oregfr- praecepit Gregorius hoc ioco, Coufideras: j •- dum eJliCjuodfiqHifeTteJJifint , ^ui/tj^erita^ & te cerreptionis. indigemt , tunc eis dura cerrei confolatione ptioambii admolienda efi-CKinQcitnaniis cepi rervantks. fot aDerhere. .CimDero fuperna fiagelia inr funti-ncn ambis ja-m correptio , fed confota^ tio debetur refiaere . Alqucin eandem rem xiceMs. Niceras: Qt^myis ®<as puniat , in yc-bis tu ' mcnhumamtatemyalt. Quanto melius O- bed Propheta Domini in Samaria , cui cu plane agnofcatludseos traditos efle Sa-: maritanis aDeairaco, & illorum pecca- ta ulcifccnte,tame finiulSamaritanosin- gentis crudelitatis mfolentise ob vi^o- riamaccufat. 2. Paraiip. 28. p., «5.- Oi^rr. egrejjus thyiam exercitui i» Samaria ,. 4 i€ xit cis, Ecce iratus Hommus Deus patrum ye- /Irorum contra lud^ttih. tradidit eos innttnii bus yejlris , (ff‘ occidijtss eos atruiter , ita ut ai caelum pertingeretyejlra crudelitas. Dcitir de vero Principes Samaria admonitione Propheta? delmili , valde milericordes fc illis prsellitemnt, quibus fe Deus iratum: . St apprehendentes captroos, emnifque , qui nudi erant, yefiierunt de ff^oliis ^ cun^utyei jlii^cnt eos. <s‘ eaiceajjha i <s‘ refecijjlst cibo, et-- potu, unxijjentque ^tptez labore, & aibu btJjftnt eis curam, quicumque ambulare non poterant, & erant imbeciUo corpore , hnpoi fuerunt eos jumentis, adduxerunt lericho UiyitatempalmarHW adfratres JufS. Seddi- Verfi XXII. cemus de hoc quoque fententiaproxmsa. & diximus non nihil Verfic. 6. S* ^Xll. Qudreperfemimmtmf- . jtcut Deus, is' carmi/us meh Sa- I- ^arittxptptio. D««j ahttr.qKatu hume homine af/igit. Qj..df€,fiqoi. i. hiiqiium ftvTc ia proximum etiam aDeoajfh- Stu-m. ZxpUeatus ffuas,& .Ahdias- ^ 4 Comeiert, ^ deporam de' itlraSiiom , Exphea- tus Vaulus. Q^id frafpitare , ^ iSuguadthfa «X D^d. • . R e S Prope eadem, fed diefa v^eme- 1 y tius,& ardentius propter interroga- ! :ioiiem.^«rct’ qua nara ratione dufti, aut ^ aua caufa impuiii vos adjungitis focios,| I”t«rcgatfo ic adjutores Deo me perfequenti c' Sed fi- ''fuemeas. mili^do indicatur pneterea, qua Deus perfequitur I O B , amici etiam ad eande (imilitudincmilluminfeclentur. fimiiim- Quinque ex- doaute-a M:cetaini!lo.coniiituitBr,quod m£ Deus pc^as repetit ab bonfine propter Gulpa. Sic igitur amici I ver- ba funt Nieetse ) Deus forpjaa culpam ali, quatit meam accufare- ameji tnyos quidpiam ^eftrffaw efi, docete . Sed non videtur qua - drare,- cu fiiam innocentiam apud Deum, itedum apud homines fsepeaflerat lOB. ' Phiiippus'e. contrario,- Fos ( inquit ) qua-- ‘‘‘Jf"' xe pr,eJkr,-.itis-,/icat Deus , utaffli^th. inno, xium.quod ipfiterrtianpTt difpet^dtioae fua fi' cempM/tcPaulofecusGregc.riiiS;/;^.-' in- ® * quit) me ex infirmitatibusmeis afiititis, ac ,V ipfi, mere Sei, de infirmisate nihil habeatis. Tento fK»« Omnipotens -Deus juflius aliena yitia percutit, quanto in-fimet. ipfo mthilka, bety$tiorum. Ergo perfequi , afmgere , ca- ftigare Deus fuojure poteib^.oui irno- cetifsimus eft: Homo vero, qni,& culp», idfioque potna: obnqxius.crt , non deRet in hominem fievire. Sicut S)eus. Cajeta- nus-, quod hoftiliter Deusii.ksm videre- tur in/c&ari, nonalrteramici. Alii,quod ficut Deus non Jntermifsis cruciatibus il- lum vexabat, ita fane amicinuncuam in- sermifl'»;contentione-,'nec contumeliofa •' ^ difputatione fibi invicem per vices lucce- j debant: nam illud perfequi ^ eft qcafi in- jfeaari fugientem, nullo concefio quie- 1 ^ I fcendi fpatio; ficut apud Ifai, cap. 4.6. di- citur, rerfrqui crudeliter, quodinHebr«o I £),(. Gap. XIX. Verf. XXIIII. Pm^enti 'pfri S:e. infoIi:s arbor.viti, libns.aut codicibus. Apud Plin. legitur i Inpalmai-um /i/iw pri iit, fcfiftititHm. Corri^irGuiliandinuSi in .;u/Via;«»J roi/w^quod & Ifidori teftimonio jconilat Iib.6.Etymo!og. cap. r2. adduccn j anticui poeta' Cinn;e antitjuos verfus ; UfCC tiki ^rechais -.tinltum inyi^iUtt lu- - ctrnii Carinirtijit/eis ignes mtimiis aereos: Lreyisin aridnlo mah* defcripta libello, ‘!rij:acaytxi mur.eranayHMU. | Libri. Fuerunt libri Lintei, <juoruni meminit Li-' s, -viusDecad.i .Libr.4. atque Vopifcus in lAureliano- Deinde Cer*, aut cerat* ta-' >«- Ibuix.appeliabantur ifl* Sched*, qu* pro Iprie funtairereSjfeu tabellefecli!es,fed ru «>• ;des,Seimpolitie, qu* deinde expolit*. & l*vigat*. cera obducebantur.PJinius.lib. IO. cap.3. Adpeilatitemilidorus. lib. 17.' cap.4. Scandulas, vc] Sanelulas,\e\ SctnduUs, qu* erantparv* rabell* ex majoribus ar- borum truncis in parvas laminas fcillie.- Hi autem appelIinrjr.?a^f//4rfj,quodfty jio pungerentur;& fuiiTe ante Trojana te» ; ipora ex Homeri teflimonio probat Plin. : jSed cum in aliis, tum in Buxo cerato fcrip' ititatmn.reibes/unt Propertius lib.j. j I l'ul^aribux9 fordida cera fuit. I iTum etiam Prudentius in defcriptione! j fupplicii Cafsiani Martyris , qui Ludima- i jgiiter puerorumfuerat; i I 'fr^fuerat Jltudiis puerilibus , & grege multo j Sieptus,tnag:[ler litterarum federat. \ |Deindciplls pueris llylis configendus tra- ditur. j Conijciunt alij pugiles,inque ora tabellas I Frangunt-,relijafrcnte lignum difsilit, Suxa crepant cerata genis impaeU eruetis, •Jlubelaue ab iUu curvea tumens pagina. Sed de multiplici pugillarium forma plu- ra Guillandinus fuo commentario de Pa- pyro.niemb.3 .Deinde feriptitatum in Per ’ sarcenis.dequolicilid. lib.fi.cap.ii. Per^ , '.mcni‘?teges,cum charta indigerent,membra- j li primum excogita^eerunt, & moml-rams dU I cuntu.r, qu:a exmcsnbris pecudum detrahunt' . Meminit ejufdem rei. atque inventi ! HieronymusEpiifola ad Chromatium.Ha ufus antiquiisimusante Ptoiemaicos, & Atta!icosPse|es( rcpiignantelicet Pii-. nio.& Varronejtefiimonio Herodoti.qui ' _ Iib.5. feribit; Iones, qui litteras a Hankibus I difendo acceperant, prifea lonfuctudine bybks • appellaoit pelles quod aliquando penuria libro^ i iu:n,hoceJlfcirporH, pellibus caprinis, oyillif: I que utebantur : adhuc quoque ad meam ufque I inemoriam , multi barbarorum talibus in pellia biifcribunt. In Ebore quoque , Flavius Vopifeus in inTaertO; HabetSibliotheca npia inarma- -io fexto librum ElephdtinU, in quo hoeSena- \tus conjultuin pcrjuriptum efl, cui Tacitus ip.- Ife manufuafub/cripfn.nam diu h^c.S.ca.qu.e adfrincspcspmmcbantin libris Elephantinis feribebantur. Atque hos Vlpianus lib, ^2, Pandeft.cap.5.eboi-cos vocat; cujush*c funt verba; Librorum appellatione continsm tiir omnia Malumka /i\e in charta, jifs in mc - ' brana !snt,Jiy! in quayh alia materia. Sed, Cf - 1 hinc fhjilira, aut tilia, ut nonnulli conficiunt, aut in aliqua cortopAeni erit dicendum ) quodji in codicibus Jint Kmbraneis,yel chartaceis,yii etiam eboreis.yel alterius matcriie.yel in cera- tis codicillk,an debeantur, yideamus. Eboris nemineruc Hieron.Epift.ad Le- ta, Fiant ( inquit pro inftiturione fili*) iit\ terte,yel bHxea,yel tburnefe,& fuis nominibus \ appellentHr,&lufusipfseru(iitto Jit. Martia=| lisquoqueJib. 14. Apaph.3.5.6.7. S.niul-' tipiiccmPugiliariuiii materiam no^as aic- deCitreiS: Seda nifi in tenues effemv' ligna tabellas. EJJemus Lybki nobile dentis onus. jDeinde, Languida ne trijles obf carent lumina oene, FL-gra tibi nheum littera pingat ebur. Vbi vides non fqlum feribi foiere in ebo-- cerato.fed etiam in ebore .mundo, ficut in_Citreo,Sc in Buxeo; nam h* materi* aptilsim* funt ad excipiendum, & conci- Ipiendum atrainetum. Sed quod Vlpianus ^.Thylira: memnit/cicdum. Phylira.&ri/;.» 'non folum cile nomen arboris . fed etiam tenuiorum ntembranarum inter lignum, & corticem latitantium, fic enim Piin.iib. 16, cap,i4. quodell de Tilia arborejnfer corticem, Crlignum tenues tunicio multiplici ”temhrana,eqmbusyincula,tiliteyoca}ttHr,ie= nuifsinue earum 'Phylira. In Saphiro quoque Dei digito feripta, fuit Lex, de quo no nihil indicabimus infe rius.cap.28. cum de Saphiro dixerimus. Si militerque in lapidibus Onychinis,. & aliis' in gemmis Superhumeralis ,& Rationalis Icripta funt nomina duodecim Tribuum, funt videlicet mu!t*semm* ad fcalpen- dum, Sc feribendum idone*. AEreaquo- que lamina feribendo idonea materia fuit pr*fertim rebus §rauiftimis,& ad fenipi- ternam tnemorianiconfervandiSjUttelta- Pliniuslib. 54.cap.5j. yfus eeris ad per. monumentorum jam pridem si a:;f= ' iitus efl, tabulis areis , in quibus pubiic.o coL fiitutmies inciduntur. Legum item.Sc fede- I rum, qu* in tabulis areis feripta alierva- I b anturin Capitolio, meminenit Polybius ' lib. 5 . Cicero in Catilinam. Livius Decad. AEte? tabulj Cap. XIX. Veri: XXV. 4, libri tertii , Uecad. I. & libri fecundi, F»?dus iilftumcam Latinis, fuilfe infcul- ptu in cnea columna. & i. Machabeorum cap.S.za. 1 {efcrififeru»t 1 {gmam in tibulis areis, tsf miferut in lerufaUrh, ut efjet atudiU iDsrmmnuUpaciSyts' facittntis. &:hmi!iter cap.i5.lj. Scri^iferuntadSvmnemin taju: , tivi*'. Spartiani, ut rensTvarent amicitias, ©“ ] rocUtatem,tr fiiiiiliter 7 {^tmani d-fcripferiint , in tabulis areis , CS" pofuerunt ia titulis in m.inte Sion. Sed bis omnibus antiquior p.'4£.*. Plato in Minoe fcribft; Talum apud Gre-' rerfcs tempore Minois,Se Rbadamatrcir- cu tuli Ile per tbtam infulam tabiilas;?reas, ! in puibus le?es erant infcu!pt<e, unde etia 1 AEreus nominatus eft. Legesquoq-,Duo- i de :im Tabularii except* exlegibusSolo- Legesdrtode- nis.quse axibus ligneis continebantur, jn-. cim tabalati' fueriit m xvt, atq-. ih toro propofit/e. 1 Inteftina quoque animalium libro , Sc ^'*.fcribendo materiam pr.stbuerunt 5 Nam - eojiu. Conftat!nopoti;regnante Ba(ilifco,innia-[ x-moincer.diocOndagrafie bibliothecam, i in qua erant cetum- vigintt millia libror»,! inter quos iuille'inteibnum Draconis Ioni •girudinep.edum cetum vigjnti, habens in-; rcriptamlitteris.auceisIiiadera.Sc Od)’P-f Cidren»!, .earn.Honicrj, fcribunt-Cedrenus in conw - pgndiohdloriarumZonarastom.j.annaT o^Uiui. . .ium, Qyliius.in Topographia Conftanti- . nopolis. ' i- • Papvras Denique in antiqua papyro fcriptum eft,de quaPliniuslio. ij;,cap.n. - r-arttur ex pitpyro .charta di'f!fo acu in pxatt- : nues,red,fuamldtil'sInia!prjiliir.as.Queetiam ' " ' ' Torte funtVajQ-illa. p4!7rf, quoruiTiifaias; meminit^cap iX.-2.fcribens contra A^.thio Vafapapyii piam AEg^-pti orientalem 4 lltia -niitian qua. ‘.mare legatos, & ia yafiipapjirt fuperatjiias. lubi ljcetperf<yri-»i!/d,plerique inte]>«- ,gat ipfa navigia, qua: expapyro febant, Ptinjm. quare Plinius lib. 7. cap. 22- appellat Wi pi^jcraccas cujusmttdt eciam.yj^tuf fuiile juncea illa capfella, in qua expolitus crt Moyfes infantuiuS il At Septuaginta kgunt: mittit innari ohfides,!^: Ef.:fiox UsbsblinasjttpeT aCiUas-.. 7 s 3 Si\am exitCtt-iiix Vaitolapfus charte papyracat multo antiqitiores Pto,- ‘ lomeoPhitade!pho,ccfitraquaBj \'.arr,o j 'exillimavit. <2^a de re erudite, & ccpiofq GaiUarsimuf- -feripHt ^ieichior Guiliandin. in,fua’}japy- • j to,\\(sc e^i^tCoinmcAtariis ad trta f Litui ca‘ .^i(a de papjirt); Denique jam papyrus.nP-: I ittra non eit aliud, quam detrita, coaiufa» 1 ‘cue linteola ,,arte,:&ihdiiftria macerata, !& congiutinata,diductaque in tenBHsima I ifolia. Atque intef has omnes librorum ma terias.-li iutumitatem fpectcs,r-6,etlwL • tinu Elumbi /4)naM,dcf9rce nuili fecunda.. .‘Y . Scia eni'n cju^ci 'R.edp. tn ptor meus pi>,c : ^ in no'>'fiimo ds terraJurriSurusflem, | I. tnff/4 /,« lobi cajHpnoi, futrit. F,Ja aUiiCsii- i t‘‘> Jiiptriw,j 9 ia y rjioat bttua u.firiBT ciarnut , ! IllaTfniiul M»;.(Vs. . . lufiratujtfaiM ‘ ' , J. Deui diteAdiOsfemiimpnbosalieiiis ,fy rfaia: . eopioje apud Das-ti. + tsiemptatpTopriichnpus.^pUeiausVauUi. Gratis ne, aa pretii uti rejimaiihi ifiusf Saluta ^irejlKei: rfaia.o- P<tro. . 'tf. P/UBomiM , Meus, Tuus, & c,4flMjffri4. - au^noram, GT emnuim eaotateres. . 7. F.x DtCriveitli Ik/Ii biatam >‘taai pbt polUeeit- r»r. Evp/rc4ti F.x.echie!,esrXla!il>aui. 8. .rirgumeUtio Pan/ijKni vivere ex Dei vila Deai vitavi fuaai juramento interponens. 9 lol ia‘ueni-iitcbrijiu'm reJurdenftih.ExpUeaiui Q Vediflieultates adverfus Vulgatam huj.tislociLe^ione abHcbraizatib’ ; exoltantar.e* vel emollietur,y.;l infringe- tuffaciljus.li fuo quamque loco ligiilatim explicemus, ne limul. omnes, eximiam ha- : rum ftiiteniiarum duicedinem,.vanarum opinionum , ac Leciionuih multitudine obruant jaut- afperitate , Sc ariditate e.xu- ; gahCjSt exhauriant. Scie enim. Plena funt ! alleveratiooe fingula-fententi* verba 5 $c 1 opptutunfc nam h^orell prima illiusinliru ( : mcnct 'publici fententia ,& primum libri ^ I feribendi caput, primum eiram totius pie= ^ 1 tatis Sc faBCtitatis fandaiflent-i-.m. Dei, at^ I que-Mediat-oris uniuSidt Redemptoris d- [ des:proptcr-eap<culiarj aiiertione,^: con- 1 celtacione, proponenda fuit.Iliud enim, ] quivis tion primo loca poiitutn more Lt- j I tmoruni, ftdHebrajtStame initio fenten- i li.t. fervit attirmationi ,l3cut Sc l'a\, quod I lubeltin Hebneo , ^r^ddi poteft, tteg< eodem (eniu,Crr«/ri?. Pronomer • ;pr«terea quodinTiebr^jo elVaileveratio- ' nem & emphafim habet, atque in verbim. cetijimftum refundityire Lgnifcaticnis Sga feto, Ceno noui,pecuhari,& mihi be- ne tamilian feientia. li ccria,quantl! ocu-- Iw haurirem aut iploexperimento didicif- } fem. V^^erbum ori^aaie feiendi, aurcog-!^ nofcendi,on'.nemdubjratiOnem exciud.r, j I Sc arterc certam quaedam , ateue rirmami ! mentis ad haff»iqnem.a<drem fatis, fuper^i I quecsploratam.tienef 48.19. Sri<t,/njn»/| ! jcio,oim videbatur lafecbRiio fxtolofephi • per errorem caligantium luminum, Conimui tajje manus, cum benediceret, Ephraim, S<! Aianalie, Cognitio, 8c ' Fides vnius i Mediatotii. I gg Cap. XIX. VerrXXV. Miniai,redjlieaferitreit»viJjr=,acpra| V.entsr azere manibus.ae li prud>;tia, 3 c o-' !c'jii inellent manibus. Sic enimiTbinos le Igimnshociococlelacob: Committans nM-- in-iii OnkclusdixiC; frudcntsregitni.tni- i-as.’sicDcuSj Qu* inhumanis fuaimmu- icabili ,5c infallibili fci entia, quam dicunt i- ; VilioniSjCOgnofcere dicirar,hac ipfa voce ? ' originali, fiire^ co'^nofcue, dicitur, quah '*'exp'erimentaliter; Pfat.ijS.i. 2“« MfsaV.’-- ftipjViiTitm meam , ^ rtf trreHionem meam. &; Geaef, 22.12. X«nc cogrtoyi.tiuoAlimed- .0&7!»i«KW , S: qine.fupernaturali cognitio-- ne novithomo,hac fcientia cognofcere di iCit'-irDeve.4.f5.. j. Reg. 5.7. Pfal!4^-'^' Fidei eoo-iii':®lnS etiam locis .Fidei quidem ^cognitio, ioijsialis! ;& obfctTTah’oec fcientia Div!nor 5 ,fo}a Vi- j i ficne beatl inferiqr e^ cl.iritate I ' certitudine, reliquis omnibus aliis ici; tiis: longe fuperior,arqtie certior. , j j^etfanptormew.Vn-?. ex Dei nominibuSj Qu: rediinet me a malis omnibiis,ab inte- I ritu, Se morte. fecundum illud Ifaif.d^ Redemptor- ( creator, auS^r;), oii.m es Dei. jf(^gf„j)(g,„r,fler,afieculo fddeft.jadndc ti\ quo aderti olim-fumtis ex -captivitate AE- gyptiaca;) iiawfH ficut etiam H0le2e cap.riwq^ per voeemi!!amj’2)5w/aw.', pro» prie dicimr{S’^s'©om!a»5 (qui re ab iniquo poflefsore^om^araki ) ©««s tttus,exterra.i' ./fEgyfth 'S^edimttev^TO es proprietate vo. cis eil,rem quaji' abalienatam , & devoiu»; tam ad-alium-polleSaMm,aflerere-,Se ven»| dicare-, &, quod fuiim oHm fuerat^ iternmj 'e t?SsfeTre'era^?dne repetita. Emifle- viderUr De^jure, & titulo creationiS; ifc confervatioois ; nam Creator creatu rse| Dominus ertjnonnfinus quam herus em-; ptitii fervi . ProptWea dicitur Sapientise! 16.25 Credturafa^ori 4 efer\iens..Sc Dev.te, ron. 52,6. T^umeiiiiiinoHififee/fpifter^^crsa. tor) tHuS.qHi pi-JJedH creavip : Sic dici:i’.r?affr ( aufl:or,creator) (s'T)i>= 'nus cMi.cs' terr/e, Matth. 11.24. Sed^aon tam vult Deus dici Emptor,aPt compara» i Itor nolbri propter jus creationis ,'quam; ^propteringentia aiiabeneficia, 5 epat€rn?j Erovidenti-*,arcue fortitudinisprseclara [facinora propter fuumpopulufn Isbicom»; 'parandum ab alienis polleflbnbus edita.; vocat, Sia» S3pa/am acqulfiUonii, 1. ^ Petri. 2.9. Sc Teculmmde cunilis gentibus, miri.Tie cna- i-. 1 r 1 • • ,1 t.xod.19.5. iubjiingiturque Itatira; Mea <lienini 9'<»?if.'#m J,!'dert,aua!Tivis dominus (im terr* univerfatjfed vnicum tamen po-1 pulum peculiari beneficio , quali pretio; I hii . Redimere- CrearmsDc- coemptti, nieu 3c clVc, Sc t :i volui, ita ut] Ii dommusnoneftem hujus univer!itatis,.| propter finguldria beneficia &deme»i nullem, & coemere potuill em illum mihi populum. Eli hoc qwoquje-g!oxio!um Deo. quod atmulari quoque coni-tur Reges ter- r*, ut non tam gaudeant fe 'dominos dici hivreditaria: di.rioniSjCuain nullo negotio, nullo pretio compararunt, quam peculia^ risalicuju; Provintiat propria virtute, & indullfia,aut etiam pretio ingitis dilficul-- tatis AcquilitoreSjSe comparatoressin eo- cSquilTr quepopulo Acquifitionismiririce libi c6- foracm,: •placent. Hoc Conquifitorh cognomen Ie-1 Arce Kiip ginnis inhacnoftraHifpalenIi arce , inii- lo Petri Regis cognomento Crudelis, elo»i gro quod eil in interiori rellibuio; e regit ne Porta: Venationis , perantiqua littera- nim forma; ' Elmuy AltQ,cmuj'iJoblc,emuy PoieTofs, emuy Conquendot Don-?edr!iR!y Ae Ca- plU.e l eo»inandof.iz.;relios Alcac-ins, t ejios PalaitoS . e eUns Portaias, .qusfue fei.hocnla EraJeMili eqattrociensos,e- *» quttro AUvS. ** Regium igitur eft hoc .Acquijitorh , vel ^onquijitoris ,C\yt,cpicsA idem eil, Redcm- ptoTis,cognome,imo Di vinum. Sed contumacem,& improbum fervum vendit aliquando-Deus, 5: vexandum tra» dief*vis,& barbaris potrefsoribus,nim:-‘J^““'|-.,y nmihollibus,rupp!iciis,ca!atiiiratibuS; no uopulura h quod Deus redacla e.x mancipio pecunia itibus. opiis:habeat , fedut iihprobusfervus ag-j ... , • nolcat tandem , feryituth 3 iei,&\ feryhutifJ^egnitcrrarum.KnrK fic ait DetiS;! i-Paral ii. Grathyenundatiejli’, Sic ifaias. 50.1. j 2^? eJici'edito!-msui,cnife--}di>iiyos;SiCeiu iniqui ' ' ' ' tafiluy^cjirh venditi ejlii.a.d. neque habeo creditorem,cui debeam fati.sffcere, neque : • obilrrClus lura exteris gentibus, quibus fo{. vendo non fim,ni!ifervosmeos.& fuppel»' iecliiem doniellica vsnfdem proponam;. I fed veftra contumacia in caufa eil, ui d< j mo ejeftos f«ppiiciis>& hoilibus tradide- I • Qjjo-d (i iter« Deas fuos ad fe trUsferai |6e a dufifsima peccati, ?c fuppliciorum feri [vituteallerit,jam'hanc.,^r!i,^re dicitur,) Redimere Sc qaali iterum emere regenerationis,.&i •^54*;'^%; recreationis, ac Redemptionis beneficio.I HifiC,'](edm;te in facro fermone, id'eir,ell,j quod liberare a malis,& ab iminivnatione hoftilim , quibus obllricti , Sc dibUi ti, quam fervi, tenebantur, Terem. 15. 2 rabo tede manu pej\ir.mmt,!li'reAimamts ife\ manti fsftium.ScVM, num KiiferiC 0 rdia,& copiofa apud tam rtdemp tii. i'dell, Deus folet abunde, copiofe,.fre| quenter ; liberare ex adverfitatibus . Sed' quale nam tandem 'i^demptori, munus iit;! Gap. XIX. Ver/; XXV. ' rfimpEoris pa' & quam cumulate ille folus explere Redii Ipiionis rem.atq-, nomen pofsit,' docet nos j iille Hai*4i.8. locuSi Tu lfra-;l,J’er\e mms Uaco':!, t^uemeUgi.femin ^rah^mamkimir ( amiciti<C;Scbenevolcnti;«iure, & incre- :dibiliubeneacioru poiteros obtlrinxi mi-; hi,« coemi peculiares, feryos. Beata por- i |ro femras, qu* comuqe habet cii amici- : 'tia nomen! Beati ferri illhquos Dominus imicos dicit! ) /» qui HDprthsndi te nh extre= mis terne ( Apprehendi , inquati? ^ & qua- Ifimanu ccepi Abraham, atque in eopq- fteri omnes «rtimantur quafj manu capti, non jure bei!i,fedfumma pace atque cna- ritate.Sed quam nobile,quam fortunatunj mancipium,quod,cum a vigore manuca- piatsr, no trahiturmanibus poli terga re-, vinclisad peregrinam regionem, in qua iUi.ficut in exiiio,peregre vivendum (it,at- fque lerrienda fervitus durifsima; fed ma- ' liu ducitur ad terram . qu* illi fola patria promittitur j bonis omnibus refertiisimii acquehujus regionis indigenae dantur illi fervi inperpstuam).*iiJ«^iwjKii tj.sjVJC**- Vi te, &. dixi tibi fertui m:ui es tu, elegi te.iss «5« ubjeerte. ( nunquam te venalem cxpo= nam amplius , nec tradam in manum 'iirum crudelium i quodfi adhuc tepof- felliim deplores ab iniquis , Sefseviftimis hodtbus, tamen alleram nunc inmeapo-j tellatem,& domum, 5 e. omnia optimi demptoris ofScia pr*llafao, qus deinde! enumerat ) Ks timea:, quia e--j tecumfum, ' declines, ( fapple,in te oculos , neque ad ;s attendas , fed ad inetim robur) confjrtayi te , & auxiliattr funi tui, & fufce- pi i; dextera jujli mei. Scet confandentu. erulefeent omnes, quipugnant adyerfu (ut te bello capiant ) erunt quafimnfintf t^f. ego-lfedemptor turr, Santfus Ifrael. Non aliter profeclo confortatus lOB, «oa'dec!;nabaT in fuam mnrmitatem ocu^ ilo5,fedD!Vinf vi rt itis iiduc afe erigebat, 1 atque intuens in ^edeaiyterii fui vitam im- 1 mortalem , qui potens erat fcrHumfuum, ! e potellate calami catum alferere, immor- j talis fe Refarreftionis , de vi« foiatio [ fulciebat . : Sed cum 'l^edempto^ent fuitnt nominat, - ' ! vel eK ipfa eriam vocis proprietate ,'ad (i- Redempto - !liu«wt>«i-profeclo. refpexii , in quem is ucinia ?i- demetaris nomen, 3 e omeium mirifice con-. ilio Dei «67«- .yenit; nag* l^rdiwfre no» /oJum elt, com-! muni, atu vulgari tantam ratione emere, , veru etiam alferere ,dc vendicare aliquid, ' ! ReAeptoj 3c prcpioc Ssia vel ab-iniquo , vel alieno poflellbre jure [propinquitatis ; quare Redempto ri,atqae ' Propinquo commutiein Hebraeo nomen cll^ (jcut flooz djxit ad Ruth cs .} . ii. i'£rc ‘ebnuo me propinqtium.ftdeji alius me propin‘ quior^i te "Voluerit preiinquiiatis fure retine r e, bene res aUa ejl^fiw autem ille noluerit, ego te “bfque uUadieyit.ethnefufcipiam. Non fo- lam aute erat Ruth redimenda, Sc ducen- da in uxorem, led etiam emendus age cap. 4- dicitur, quem locum eleganter, Sej propne leguntSeptuaginta ; Tere T^edcm-- ptar ego quidem c/i jhdcmptor bropin’ quuifuper me, fi redemerie.te,hnum, redimit. ' Siaiiternno.ueris redimere te, redimamteego. Chnilus erso lESVS. flrn,ts^ caro de cdrnenofiralyxrt cofanguini- tatis, & propinmiitatisfuo nos fanguine redemit. Isvcrifsime,acproprifsime Re-' demptor ell. Hunc inteliigo, cum Xedem- ptons, aut Redemptionis nomen in Sacris Litteris lego; non cu Rabbinis,atque aliis Hebraizantibus communi aliqua ratione, & vulgari,' & llmplici afiertorem^aut libe- ratorera;(ed Redemprorem (inquam) ju- re ianguims.jure confanginitatis;/!! Chri- ilo enini(ut Apollolus ait) ildiemusJle- iemptbriem per 'fanguine ejus, ita nt 5 ;mgaij fit Redemprionisjus; Idem quoque Rede=’ ptio'nis ppetium. Mira Redemptionis hu- man«jvilliti3,cx jute co fingiiini tatis Ho- mmis- Dei Redemptoris! mira quoqu» Dei mifericordia, ex fui profufione fan- 'guthis pro immeritis fnatiibus,qui commur nica"ve.-uht carni, ieffanguinil Sed priufqiiam .cie Redemptore defina dicere, unum illud addam, figratistenun- datus eilpeccator. Redemptor illum re- dimafpropfer confanguinicatem, lanqua per rationi redimendi, non per ianguine fufum, tanquamper Redemptionis pre- tium, .in redimendo enim, eodeni reddito pretio, resprius vendita recipitur a Re- demptore; fed. qu« gratis vedita cft, nul- lo pretio indiget, ui redimatur. Huius dubitationis difficultatem eluci- davitliaiaS; Gratisyhnandati ejiis , Etfn, argentyrediinembii. Holles nollri, in quo- 'rum poteftatem , Sc fervteuee devenimus, ' Peccatum, Mors, quorum fuimus fervi, nullo predopro nobis exfoluto.nos cme-i EUt; gratis nps pofsidcnt ; gratis nofmetj «recirnus illorum fervos . Propterea illi' fueruntiniqui, Sc injufii Domini,Tyran-j ni potius. Ergo cu redimimur, fine argen ~ ' M quoqoe redimimur, &,quod ad nos , 5 c adrajultospoileilbEesattinetygratis redi- mimur ; nihil enimillispretii reddendum] ell,qufmihil pretii dederunt.nihil nos quo ' que digannteonferFe poteramus T yranis pro nollmRedemptione.^Sic eodem, quo empti ibniaSprerio-, mon majori redimi- mur. At quonianudieenditr a Deo eramus 97 Efhij.s.j. Mtir. 1. tq. DuSicacie * lis de modo Redeptionis agend«,folu-| Ga p. XIX. REDEM- PTOR itiiniquitatibns non;n», r=m,*rdi! iniqdt.t.buspcndm.ur v=- ^ legitimo Dommo, cu)us eramus. ferv-i,non reciperet ilk nos in fuara bene-; nolentiam, neque ab miqms poflelloribus vendicarei- Ergo indigebamus pretioRe- 'demptionis, non quod Dsmoni, & mor- ti, Ted quod Redemptor Deo.fe Patri of- ferret, utpriilinos fervos in domum fua, atque in gratiam reciperet. Sic non corrue ptip!lihus,auro , O- argento redempti fumm, ,ied premfefangnine.; H* igitur > qu* fcquuntur , funlRe- idemptionis, atque Redemptoris Leges. i.PROPINQVVS efto. 1, CONSANG VI - MI TATIS lure Redimito. }. Injuito PO’SSES- SORI prxdameri- 4. Huic' P RETI VM nullum folviro. 5. SANGVIMEM^J Redemptionis pretio vero Domino olferto. 1. LIBERTATISju- rcfarlix gaudeto. 2. SERVITVTISju- gum ne iterum Iponte fufeipito. 3 . Deinceps S E R V V M f i te exhibeto OBE -| DITIONIS AD IVSTITIAM. Hec cum fupemo lumine illuilratus vi- 1 det 10 3 , ‘i{tdemptorem agnofeit , & in-| credibili charitate complebitur, &ado-| ratipropterea fuHW^demptorem appellat, . qui non I O B I tantum, led univenitatis, ' hominum Redemptor ell- Mamvocesil-I PreiK^ina ^rfen’. , Tuus , Suus amatoria; fant, &j & '"ad diari- ' 3 *^ lingularem diiebionem referuntur; ut ! taii pectinEe. aliquando diximus, ^edemptormeus. quem ' lioro corde, Sc.pebore diligo . Sic Achab ibenevolus, atque diligens eorum, quos lodilletDeus , ait ad fervos Benada^., 5.1 IRcs 20. 32. StAdhucyiyiit, fra:t' mtus eft. ' t^uoiitrperuntyiri pro awjar ( erat videli- Syri Augutiit (.gt Syri auguriis dediti. Scowfeflauguriu dcdUi. .jj. verbis captatum; erat sute valdeami- 'cum verbum, frater rmus, propterutram- cuevocem: fic-illiutrumque repetunt. ) i Et feflinantes rapuerunt ferbum ex ere ejus, 1 ati]"i dixerunt-. Frater tuus 'Senadad, o‘f. ; _ I O B quoqueincredlbili charitate vide- ! REDEM- PTVS VerC. xxvi: ; '/l. Scii Cumaii elle c6- tur dicerC: fi vivit, 'riedernptor >n: fane , tjaod ^ede-.tiptsT mtin yivu 'J^edtm^torem ysfere , immortaler fiter.ir , Vitam ipfam, Sc .tte.-nar vit,v, at- que bonorum omnium largitorem ; nam l/^/ne^incoKimitate atfert,' atque ufufam omniu vite bonorum, q. d-Hedcmpto-- mns vivif femper incolumis, femper beatus. Haurid ego fal^ttema 'Domino, qui clf fons, &prompniaviumbor.orum omnium, atq,, quam moricur, quantumvis morar ego.' I»* 15 15. Enamfiim occidat ,inxtfi j^trahox eitDeus;* Bivame m jViVeMj * mihi fatifque fiiperque. • i aunq n i.', Ex Deo autem >iv.-n.*f pollicebantur.’^® libi illius cultore.s vitam , & farlicitatem.; propterea enim appellabant lud.e.im , Ie-| rufalempr.ecipuePfal. 25.19. Pfi!. r4t.i p.,,/- 7. Ezech. 25.20 temmyiyentiHm , quod f,, ,5 euVoi” in ea verus vivens Deus coleretur , atque bm pollice cultoribus fuis vitam, 5 e fseiicitatem largio tu: vitam retur . Hinc fane videas apud Ezech. cap.’ ^37. reditum ex captivitate Babylonica in; Terra viveu [ludiam coparari cum Refurrectionc mori T'*’ I tuorum ;& carceres Babylonicos cum fe- 'pulchriS; Scollaaridainterfeborum cum ; 'ipfisludieis Babylone deteris . atq; -vexa-'’ tis. Oj]a hitc ( inquit ) domus Ifrael j eji. Jpfi dicunt, jfrue^unt ojja mflra: IJ>ecdi^ j cif Dominus Deus , Ecce ego aperiam tum-Jos\ \ytJlros, (r educam yos dejipulchrts yrjlrispt 'pulusmeus iO inducam in terram Ijrael.iO' \ dedero (piritummeainyohis, Gxyixerith. Et 'propterea etiam Deus ipfe profitetur fe I Deu eorij,no qai mortui funtjUtluadeati ; fuos cultores vivere apud iilum, Sc beaM iRefurre^onis fore participes; Matth.22'. :32. inquit ) Deus Abraham, Deui ijfaac, Deus lacob :ilq eil®-’»; mortuoru.fedl \yiyentium. De Refurretiione enim fermo jcfl,non de fola animorum vita.q.d. Deus,| i qui eft femper «ternus, & vives, eultores| i fuos, quamvis tuc mortuos, olimfufcita- bit in Refurreftionem vite. Ad cujus fpei, Scfolatii firmitatem fatis illifucriti/c/re, •quodf^edemptorfuusyiytt. I Sed qu« nam h«c Redemptoris fui vi- ta, Divina ne, an humanae’ Diximus enim, in Deumhomine refpicerc. Saneiuutra- que fme vitxfpem ,atGuefoiacium repo-'"* Huma-, nit I O B. DeDivioaidiximuSipropterea-. ^ * p .* “•*' que fiepeDenmfnum vivere profitebitur;**'* ****' jultijUt aquo-ritam, & operu:^ bonorum' •prxmialperarent.. Tam larpe ejiam Deus Cur Deui vh' I fuam vitam fub juramento interponit, Sc pirame j veras iliiuB, & iiEinorcales pollici tationeii ‘“«rpon»»* ! nobis ad vitamfmmortale tradubis-,futu-| i xas elle credamus. Sed explicate Paulus I Ab. 17. 27. 28. 2^. vUam noftram ex Dt-I 8 ^RtiEptori» ca Divi»; 99 Gap. XIX. Veri: XXV. Tin.t vite partici patinae coHigit hac argu- mentatione; ( Ron enim longe cft ab unoquoqne noerum , videlicet per fi- milir-Tdtnem) yiyhaus, mrjcrn-ir, '.fiCHtqrijd/.my-Hr^rftfactaram iixfntnt, ip, (iKTJ‘:m,Cp-rems /&«»;. id eit. frcatilie b- persnir, & moveri videtur intellijhend'.^ eWcitdo, & res varias adminiftrandoj ita quies illo genus , & originem ducimus, vitam acceptarauSjSc vit« motiones exer- cemus. Rurfus ex noftra ipfa vita a pofde- riori colligit, Deum non eile limilem au- ro, argento ,aut rebus mortuis; Genus cumjimus ^ei,non debemus ajl'.mare,aun gento,iutlspidifculttsiTie artis , (^cogitatio’ nishim-mi, 'Diurnum cjplimile. Hanc ipfam argumentandi formam fequutus I O B,ut . fuaui Refarrectioneni, & immortalem vi- tam colligat, hoc antecedenspratraictit. Scie, nuod 'Sedemptor meus yiyit. Sedquonia •^{edempteris nomine Chri- ftu l E S V W fienificari diximus, propter propinquitarom natur* aliumpt*,S: con- fanguinitatcm , certe opportune ad ren pr.vfcnte, atque ad iuu inilitutum , dicet, ’m toreiHpiyrrtyiyere vitahumana,im- j nortali pollRcfarrectionemjUt indepo-; j^ea colligat iuam Rerurrcct'9ncm ex Re-j 'emptore fuo refurgente; 3c inipfs etiam jV;Tf nos colligat; i fiu' enl'in,<s^ genus fu- ’-"S . Quare deChrilti Domini Refurre-j I dfiqne , 3c vita humana immortali, locum ' launc mterpretaturHieronymusEpiftola ' ad Pa-rmach . Kfcdum ( inquit ) iw^r-- : f "-if Deminus, &“ ^ioleta Scchjsie 7(ede- r-H-n. f-iumyJehat ab inftH: refurzentev: i Similiter Gregorius per paraphrafim in- i duc't I O B dicentem ; Jga illum p ji m-irt'. ; 'ViVtr' certa fide crede , libera yme prcficeor ' ^Hus l^dnablor me:ts v/vif , aui inter impior' minus occubuit . Sed quid pro.xime, legiti- , me , efficaciter ex prindila, & concefiats Redemptoris fui Rcuirreclione , & vita :Coiligat, jam dicet. ^ £r tn noMjrwo die de terra ^e- furreaura: fam. j». Conclujio argurnentllimii fractJeulti. kt, *1‘ oi,a'-diy‘’da.t coBjam ,f, par-* H hta'e^iXUr:">,t'iilg*i*i’fenfi>,c tUtrda-"' Ivd, cr A!e5’b,5'ro*»J» It. lOC UyjW-di Kejnrrtehtnt, id.fi auarum Jenstmia. lUpraius t/ P"*»'- II itciunfTajeuitmdnert cerpurum Rcfuneeiio- teduUrtaccyp' fiarei-oda ^efurrefiitne jpi. Ttiuah loqMiti. ibreSbenihiU frepepus.*. 5. £>c«fA/«. ,« arida ad K.ef»irtc~sionm fntmtrt. UCX. H AEC Eft antecedentis partis coni « q cluJio , Et,itaqar,erga,iico, t>ropttr:a. Notnm elh particuiairii, rfjfrequeoterde-i Etjj>ar...u a notarecaufim, aatillatianem.quam vo-l'^“'*‘^ ' eant; Genei: 49, 15. delfacar; 'Adit resipie modejjcthna, o- terram q-.od sitimii St\ Cpropterea, idcirco) fuppofutthumirum] fuum ad tortandum. Ifai. j . 7. Kan fiim Mf- i dicHS ( Chirurgus , gubernator populi ) e?'| (nam, quia) in donCyndeanonefipanis, neque] ; yefi'imentu,n : nolite conjlhuere mt ‘Frtncipaa popuU . Eleganter verterunt Septuaginta elucidantes Hebraifmu-.i^oB ero tuus^rin cepSimnenim t (i in domo mut panis. Econ trario -autem Vulgatus elueidavit, & dip. folvit Hebraifmum , ubi Septuaginta reti- nueruntjGenef. 44, ro. ri.de Scypho lo- , feph 5 .Apud quemcumque fuerit inyentit, ipfe •Jitferyusmetts. Itaque fc/htoato deponeoites i» ; tertam faccos aperuerunt-. In Hebraroj Etfe- Jlinqntes. Septuaginta; GufiJImayeruntf tir , depofuerunt , Cr'r. Sexcenta funthujufmo- I di. H;ecigitureft argumentatio, quam ad fuperandasfuas ATwmnascoaiicit I OR; 'l^demptor oneus yivit. Ergo, ideo. proptc« rea refuraamegO; Vivit iilebeatus,& f*i lix; igitur fgo quoque Ictus aliquando vi- vam & redimcciiie tandem «rumnofam] iflam yiiam meam a malis omnibus. Examen Leciimis Hehraica. Sed antequam ingentes hujus fenten- ti? divitias aperi amus-dilncre oportet dif-l ficuitates, quas lectionum varietas, atque Hebraizantium importunitas claudere, & impedire vidennir. Et primum quidem il- la difficultas occurrit, quam facit varietas] perfonarum,nam in Hetir*o refertur fen- centia ad tertiam perfenam propter litte-j ram, 7 0 ® ^formativam terti* , pr*po-| litam verbo Ifton, UkjeoH , locoLitier-* Atiph, fonnativ* prim* p srfon* . Quare erit fenfus! furget,kat furreciurusejl. Sici invertenda tertia perfona c6 veniunt He-' braizantes omnes Cajetanus, Pagninus, Regia,Ty8urina, Vatab. Eugub. quamvis non eodem omnes fenlii, ( utmoxdice- mpS- ) conveniunt autem ili* du* Litte- jj r* i 0 i>, & Alepb, figura , & charactere, ^ nam Ateph componitur ex duobus lodajhn virgula obliqua inte^acente a finillm ad; dexteram. Quare fi Interpres Vulgatu.'’ aliud veriuSjSc incorruptius exemplar na- ftus eft, quam quod modo habemus, cer- te ex ilio ipfo potuit alicujus corrupti, at-j que correptoris Iud-*i audacia parte Lit-' ter* Alefh abradere, fuperiori tantum. \l 02 > ferrato, nc tantum myfteriumde G 1 Refur- XI lod formari: 't rerti* per-; cip’ ! D-p [Document text truncated for crawler view.]