Hortus sanitatis, quatuor libris haec quae snbsequuntur complectens : De animalibus & reptilibus, de auibus & volatilibus, de piscibus & natatilibus, de gemmis & et in veuis terrae nascentibus ...
Full text
SANITATIS, QVATVOR libris harcquac fnbfequuntur complediens. De Animalibus &Reptilibus, De Auibus 6C Volatilibus, De Pifcibus 8C Natatilibus. DeGemmis &in ueuis terrae nafcentibus. /v/iuj .-.*« J. -.-u. . - 'Singuli autem CapitiJltis pulchre JepiSlafmtt Schematibusfiuefiguris. Omnia cafligarius,qua'm hactenus uidere licuit, id quod equus Le&orex collatione fa* cile peruiderepoteri t. APPOSITVS EST INDEX, RE rura quae ad Medianam fpectam, quam copiofiflimus. ARGENTORATI PER MATHIAM Apiarium Anno. M. D. XXXVI.
Lib. Cap- Nu. Fol. A Alopcecia. ICINAM FACIVNT INDEX quam locupletiflimus . Lib. Cap. Nu. Fol. Lib. Cap. Nu. Fof. Lib. Cap. Nu. FoL Aurium ulcera. Auriumfordiriest 1 1-8 1 Auditum recuperanda *«4 c7 Abortufaciunt, x49 sSx Adultafanat. Apofternatumduriae i *SO 71J 4»3» xna Apoftemanbus calidis X?1 S1, »87 7at Apoftemaribus ingui 4xa i99 Apofteraata gingiue 4«I 899 Apoftcmata putrida 4iO ftOJ Apoftcmata frigida 43f f103 Apoftematafplcnis Animalia iraioiaafe' AloMl{iait gantur. Amoremconriliac Ani caufas mederi . 1140 738 Anhelitus confiritfho/' nes. Ancharum doloribus. 4101 »»»» Ani fiflure. Apoftemata quefiunt in ano Apum fiue uefparum ApoftemataVulue iltus. 41x4 S114 »>4 *fApoftemata calida mammillarum 3»1s3.4.t<T9 Apoftematapoft aures 1»»• f40 Apoftemata gutturis. Apoftemata grofla dif foluenda. Apoftemahbus pulmo Argentu uiuutn exrin «ruendum. Argentum uiuu bibenti Afmati ualet. Afpredo palpebrarum Auis qui omnes infirmi caces intra fe colligit, x19 ». 3.4.4» Aurumaugere. Apoftemataflegmatica Apoftemata tefticulo rum maturanda Apoftematadura rcfol Capitis dolor Sodan. Apoftemataindigefta AjJutematis in initio conuenic 47X I118 Aqua inaureeijckndS i8 t 4» Artetkt pafsioni. Capillos crefcere facit. \7 1* 47 114 *XO Capillos qui fune in pal
Lib. Cap..^u> Fo!, P*^,r‘fampurat *- 1*9 3 3 5 Capillos SC pilos crefce renonfinit Capillos attenuat Caputa purgium 4«9 **»• 100 8tt9 Caputdauorum *17 *4* Carnem malam eradi candam l71 e*t 48 19* lf 4»04 It ‘04 l*“9 Carnes excrefcentes tollit J80 989 48x9S it 4»04 too *118 Carnes humidas defic candas. INDEX Lib. Cap. Nu. Fol. 14 998 »3 *98 Caducas morbus 4io f.r 9? tf tot Calculus »4 >» *99 «3 *9 1*0 713 1*4 414 834 978 383 ff 90 Carbunculus *30 ff 90 f 348 10 Lib. Cap. Nu. Fol. Cordis tremorem Lib. Cap. Nu. Fol. 78 S114 Cordisleritiam reddit. Catarrum fanare 4*S 3io: Cardiaca 47S e114 es eiis 4133 3»*r ConquafTatioibus que fiuncin interioribus membris 4814 »iff Caufas uincendas SC 4f8i.* 109 3* 3»03 Cantarides bibeutibus Colorem bonum efficit Colli dolorem fedant. *4? i* 34 Corporitela extrahunt. 380 789 Colica pallio. Dentes confirmat 8C gingiuas Dentes purgare. Cafeosamaioribus non attingi. 199 4*9 Carnes impinguat *»4 »3 »» Caftum reddit 4109 »»*o Caufamlitis anreiu dicem reprimere. 443 1»03 Cerebrum calefaciendu Cerebri! mundificadu. 414 789 Cephalagicis. 47«- i113 Ciaricapaffio «tfO 10 40 *9o tat Cicatrices tollere 383 390 3101 93 Gbosdigerere facit *83 iffi Cor confortaudutn »es t.3^1* 100 s*9 178 *14 47f eii* Colera. 383 890 414 798 Corpora pinguia ex tenuanda 4879«- Coniugij datamorem. 4*3 1.3 loi Coitum commouet. 115 43S Coitum retinet 4m71*1 Conceptum prohibet. xS9 e no Combuitionibus *90 eet Calices effugandas »38 3» Gyliaca D Dentium dolor *74. 443 4xoe Denrium eradicatio nem facilem. »1*3 934 Demonia uincere. 439 4104 D|p9nes fugat 433 *108 Dcmonibus SCin canta titionibus refiftit. 433 3.11 103 Diflenteria Diuitix. 4et 4no io 4.e97 Diuinare futura. 4as 3m Doriidoloribus. *»5 411 Domus ut mundafir ab omni reptili 3C ferpente.
Lib. Cap- Ku. Fo\. Ebrietas- Lib. Cap. Nu. FcL Lib. Cap- Nu. FoL 54 *>4 so 5»5 Emptoica pallio. 4t?» i Epilentia. Excoriarioru calcanei. Febribus periodicis. »5 3? i* 8> Extenuaris. Febres frigidae. AEgrotansan uiuat uel moriatur. »«9 ».s. 4S Bephantia. Lib-Cap-Nu-Fol. Formiae ur nonexeant foramina fua. t6i 4s* Fcetoremoris tollit- Faciem purgandam a lentigine. Factemdealbandam. Faudummorbus. »f8 4is FadeifrfTuras. »si45 Fafiidijs medetur. 365 iss Facundu Prudentc gra tum &amabilctn fadr. 4'» t.4 95 35 ».4.6-103 57 4to5 Fantafticos fanat. Febres quotidianae. Febres Quartana-. 1»S 611 Febribus roelancolids .Fulgurut nihil noceat. 4»6 sjo» 465 51«0 Febribus pefrilcrialibus q 414 sss Febribus calore mitigat GingiuaefJuxse. 458 S98 Fiitula. t** 14 9 46 34 98 S»9 139 .3 37 4»5 »98 4t4-6. sr Gingiuae inflatio. 4«7 s. 19 99 Gingiuis humecftis feu denubus mollibus. 417 499 Gratum peregrinu ho fpitibus reddit. 465 *1 1 o Gutturis dolores. Falco fi nonpotefi fi mare. »• 4» i Falco fi nimiu laxatur. »4» 133 Falcofi habuerit os fra auin aure uel in ala. »41 3.4.5 33 Febres curat, i55 6»9 14» **9 3»5 37sj Fifluris frigoris. 15 »4 Feflos SC debiles dcuo/ uere. 484 *«15 Feruor animufep com motus 45195 Flammam exringuibile extinguendam. Flegma uifeofum. «oo Herifipda. 473 7It* Humeri doloribus. Hydropicis. Eparis ddcies. Fluxus (anguinis, narium. »47 454 Fluxusftringit. *47 954 Fcetum extrahit. 13» 17 Mt 54 4-13. <9 F^rmicr cura. 416 7 99 Formiae ut manfione dimittant SC fugiam, t..^3 so.»» Formicae ut in forami/ rubus corii morientur.
'-Q?Le Xx c_£ HORTVS SANITATIS DE ANIMALIBVS ET REPTILIBVS, LIBER PRIMVS. qjmembrafuas habet etiam menfuratio nes 8C proportiones -quibus antiqui pidto -y O*reserftatuarq nobiles ufimagnas laudes rLtku ftkivafl^cuti.Corporis autem ccntru natu *Ifis ralita;ell umbilicus. Namfi homo coli o dorus. #cajus fuerim fupuiKs,n^tnibus &f pedibus Forma# *panfis,circini cp cetrum in eius umbilico uit ergo, collocatujcircuagedorotundationeutro# ficut feri rumq? manuum 6C pedu digiri tangetur, ptum ell. Item quadrata defignario ieo inuenitur. dominus Nafi apedibus imisad fummu caput me homine furatrerisanuenftureadem latitudo etal# iagro da titudo.ExifagogisHippocratis.Corpus mafeeno, quide hominis in tres partes generales di de limo uiditur,fci!icet capur,pe<fhjs,&: pedes .In terre, qua particulasaut multas. Specialiter auteco tS ad cor# ftatexuenis,8£ arterijs ,etnen:is:etoflib°, erra rubea cartilaginibus.adipibus,&: ceteris fpiriti# limmorta bus. Notandum q> omnia corporis offa
LIBER P-RIHVS" Naturalem.natural ia .Animata membra eos interficit SC ftatim educit. Sordides fecicdeusin ofhibus animalibus propter auris hofs,cofertemigraneeS£panaricio, fenfus et uol utarios motus.In homineue Et linitur fugfifiuras labrf. Capilli quos rOj&f propter hoc,8£ propter intellectu 5Cq?.SC dentes, SC offa hominiscobufta ,SC rationem ea fecit:utcerebrum,oculos,na* alia plura de homine medicinalia funt. res,articuIos, linguam,neruos atcp lacer* Item urina hornis abftergit fcabie ulce* tos. Membra fpiritualiafadafuntppter rofam& pruritum, prohibetcpferpigine fpiraculaflatus &caloris naturalis cofer &impetiginem.Eademinualeeneocum uantiastut funtpetSus. &C eius panniculi: mellecoda,abftergitalbug!neoculi:ecco cor et pulmo,cu cannalibus fuujffaucts, fertpa^itatitfai.Cogfer.teriaaii£tericie: diafragma, &arterie. Membranatu* &Tproprie«u aqua mellis aqua gfcem. ralia bipartita funt, qucdam efftm funt nu Fex eiufdem urine fanat erifipilam3fccu* tritiua,qucdageneratiua.Nutririuafunt, dum qcP dicitur. Eturina infantisabfter que mittunt cibum in fubftantia membro gicmorpheam&pann5. Eademquoqjbi rum totius corporis. Omnia enim huma bita3confert difficultati anhelitus SC dila* na 8C beftialia corpora.confumuntur ab rationi .Item urina hols pre ceteris urinis aereSTnaturalicalore.Ideoneceffeeft ut eftmagisabfterfiua.poniturenim cumci ad coferuancia8£ integritate,confumptio nereuitis fuper locu fluxus fanguinis,& cibis reparetur.Itaq? nutritiuafunc,os;de fiftitur. Confert etiam morfui uiperebi tes3ftomachus3intefl:ina 3epar3fplen3fel3re* bitatomnicpmorfui SC pundureualer, SC nes, uefica,uene. Generatiua uero fada queex eaantiquaeffconfertuenenis oiTii funt:ut fpecificarentur generalia, &indi* bus 8Clepori marino. Alia quo$ plura uiduarenturfpecificata.Namquoniaom medicinaliaoperatur.Spermahominis.p nia indiuidua naturaliter confumunf: ne prie copetit impctiginirct fedat dolore po ceffe eft ut per genitalia reparent,quefunt dagrf.Dicitur etiam q>abftergitmorphe* matrix uel uulua,uirga 3tefticuli 3SC uafa am. Stercus hornis calidu, fedat eriiipi* fpermacis.Horu aute trium generu.f. ani lam ut dicitur et forfita fordiciei confert, matorum fpiritualium SC naturaliumme Idem ficcum cu melleautuirfbbibitu in brorum,fingulahabentunum principale membrutcuiuscaufafadafuntalia.Me* bra uero co fimili a(ficu tdicftu eft fup) fut partes toti,totuqj parti affimulantia. Sunt autefeptem.Primu.f.offa.Secundu carti Iago, cor,nerui,ligamen. Tertium uene. Quartum arrerie.Q.uintu caro, glandes, pinguedo.Sextum cutes SC pelliculc.Se* ptimum pili SC ungulc.Offa iracj? funtpu r/or&ficciorcorporis pars. Ex li.de na. rerum.Sicutin pariete luteo pali ipfam pa rietem tenet,ne penitus obruatur :fic ofla carne fragile ftipant,ne fuamolliciecor* pus in unum improbe conuoluatur.Etia multa hic effent dicenda de unoquocjflne bro,quecaufabreuiratis omitto. OPERATIONES. Auicen.in.2.canone.Saliuahominisie iunijfcorpiones interficit.Cum eadem5: camphora fricatur impetigo.Eadem quo cjcudiftillarur inaure uermibus Iefam, febribus periodicis, prohibet enim earu periodos .Confert etiam idericie. Dio* fcorides .Fimushumnnusuulneribusim pofitus tumorenon admittit .Succus aut cum meile fquinanticos curat. Ite fimus human*paracolefim facit adhibitus. Gra tum uultum SC niueum facit. Serapion Iib.aggre.cap.zebel.aut.Gaf.inquit.Om neftercuseft calidum,&refolutiuum.at* tradiuum, fed fecunda plus SC minus:8C maxime ftercus animalis comedetis offa, 8C fignum eft q> curat fquinantias SC apre ata gutturis:SC mifceturcu meile ad difen teriam SC ad ulcera antiqua. Et mifcetur cum Iade,in quo funt extindi Iapides,aut ferrum candes,& datur in poni: aut fit cri ftcrecumco, SC mifcetur cum medicinis refolutiuis appofitum,& confert iuuamc to magno. Stercus infantium comeden tium panem &carnes gallinarum: curat fquinanria.Conuenit&Tei iuuamemomi rabili,qn mifcetur cumeile,SC linitur cum
DE ANIMAL-IfiVS. eo guttur 5C palatumtaut daturin potu. CAPVT. :. A% dorus. Agnus a grecouo cabulo di ci tur qua fi pius na meer om aia terre animan* ia maxi ne inues nitur in* noces QC manfueius.nullumenim Iedit dente:nec cornu,necunguc:£c'quicquidineo reperi tur totum utile cftrquiacaro ad cibu: pel* lis ad narium ufumrpilusad indumetum, iimus ad terre impinguatiSem, ungula 8C cornuad medicatione etc.item ifodorus libro.12.Latini agnum ab agnofcedo pu* tant didu:eo q>pr£ ceteris animalibus ma trem fuam nofcat, adeo q> fi in magno gre geerrauerit ftatim bal atu uoce nofcat pa* rentis. Secundu Arift.Sf Auicen.Agni quidam nafcutur in tepore uemali,quida in tepore autunali.Vernales fut corpore maiores,robuftiores turibus,&pinguior res cp funt autumnales uel hyemales .Pii* nius.li.S. In aliquibus tn regionibus mul ti hybernosagnos preferutuernis,qm ma gis interfit ante folfticiu ^ante brumafir mos ee/oluq; hoc animal utiliter bruma nafc;.Idem li.iS. Porro decrefcenteluna caftrandi funt agni uel arietes,ficutiuue* d8C hedi ac uerres. Ambr.Agnus fimpli* ciflimus,cum a'matrequandocp aberrat, frequenter eam balani abfentemexdtat, multifer; licet uerfetur inmilibusouium, recognofcituocem parentis,et feftinat ad eam.Namcjjuis cibi 2C potus defiderio te neatur, tranfeurrit tamenahena ubera li* cet humorelaciis grauida exundet:fo!iuf cg materni ladisfontes requirit. Arifto. Agnus.fi renes eiusfepo circumquaqj co operianiur/norietur. Palladius libro.ij. AgnorS prima generatio eft in mefe Nof uembrijfed agnus natus maternis uberi* bus ftatim admouendus efrmanu :prius tamen exigua lactisdn quo fpiffior eft na turajmulgcdumjquodpaftorescolluftra uocant :hoc enim agnis Cnifi auferatur) nocebit ,ac per biduum natus cum matre claudatur SC tunc feptis obfcuris calidif* qj feruetur.Item fcclufoparuulonimgre* gematresinpafcua mittacur. Sufficit aut priufcjj inmaneprocedant, &cum faturae reuertunturad uefperam^gnis ubera hau rienda permittere. Qui donec firmentur, intra ftabulum furfuribus,uel medica her ba, uel(fi eft copia) farina ordei pafcant ingeftum, donec confeptis pabulum per etatis robur matribus haberepoflinteom mune. Ador.Agnus eftanimalomniif fimpliciffimum manfuetiflimum,quia nec ulla fraudeuelaftutia callet :nec ulli dentibus uel unguibus nocet. Item pati* enriffimum. Quia &T immolandus n5 cla mat,&: tondendus filet.Itcad plures ufus utiliflimum. Nam&lac prebet ad nutri* mentum:8£lanam ad ucftimentum:^ car nes ad efum: corium quocpadcalciandu uel ad feribendum, fimum ad agrii im* pinguandum fcecundandu. Eft ani* mal mundum fecadum legem, quia 8Cru minat 8C findirungulair.Lupum ucro na turaliter timet, 8C horret, fugit. Merito ergo,8<f propter pdidas tot bonas proprie tates,uoluitchriftiispraromnibiisbonus, iagno prfeipue figurari :ficut fpiritus fci licet in columba. OPERATIONES. Ifaac in dietis particularibus .Agnus i quidem ladansin uifcofitateuicinus eft porcis filueftribus,propter uicinirate uul uar,S£humiditatemladisquonutritur:p inde caro eius non eft laudabilis: quia in* digeftibilis,etIubricitatefuadeftomacho deCrfndit.lndigeftibilis autem precipue, fi comedentes ftomachumhumidu exde* fedu habeant. Ideocg Galenus uituperat 1adamesagnos. Annualesueromedio cre habent complexionem interlaetantia humid«atem,& luuenumficcitate. Ideo ceteris funt meliores ad digerendum faci#
LIBER liorestfangutncm meliorem generac,ma* ximecpiuuenesiuuant calidam SC ficcam complexionem habentes ,SC calida SC fic* >cam regionem inhabitantes. Exlib.de na.re.Caro agnina robuftis SC faniseual debona5fed infirmis infirma: quialiceta ftomacho facile defcendat ,difficile tame amebrisfoluitur.Ideoqjuifcofumhumo *rem generat. Pli.Ii.2p.Coagulumagni, contra omnia mala medicamenta pollet: SC contra marinorummorfus uel idus ua 5let. Auicen.Sanguis agni fanar epilen* tiam cumuino.CoaguIumenim eiusaue 6nenofis mprfuris oibus fanat. Albert. Medulia agni ad igne liquefada,cu oleo nucum, admixto zuccaroalbo,diftillata fuperfambucu,6Cpofteabibita,difToluit lapidem inuefica :SC confert patientibus dolores inuirga,etinuefica,etinrenibus: Siconfert etiam mingenti fanguinem. rSicafelleagni inungantur Iocacorpo ris,inquibusincidircancer,cofertmani* feftc.Si uis remouere morbumouium in eerficiente eas, accipe uentrem arietis ,SC coque cu uino,& admifce eum aqua,&Tda ouibus in potu SC remouebitur morbus, CAPVT. j. ARi, xXes. Ifidorus libro.12 . capitu .i . Eft aute iriesdux SC prin* cepsoui* ii,8C ideo dedit ei natura fortirudi nem cgte ris ouib9 preftantiorem .Decuit enim arieterivdu* cem cetearum ouium SC tutorem, alrjs ef* fe uiribus fortiorem. Etideo ut dicit Ifi* dorus,aries ueruex auiribus eft didus, eo q> tana; uirouium. Vel ut idem dicit,uer* uex auerme eft didusreo q> habeatuerme incapite, cuius pruritu excitatus,caput co PRIMVS cutitfortiflime, SC quicquid fibi obufar dure feri t:& ideo ariesgrecequod dicitur uirtus launeeftuocatus, quiaingregibu» mafculi dicuntur arietes,quia ad fecudan dasoues uirtuofifuntatq; fortes. Na cor poris magnitudine,etuirium fortitudine, SC animi uirtute,oues alias precellunt .Di citur etiam aries ab aris,quia ut dicitlfido rus.Hoc pecus primum fuit in aris agen* tibus immolatu.Vnde dicitur ideo aries, quiamadaturadaram. Vndefecundule gem Mofaicam.Aries fuit animal pot/f* fimemodum, SC ad facrificiu SC ad efum. Nam pro peccato illo apopulo conuenie ter offerebatur .Etquia findebat ungula, pariter etruminabat,indifferenter apopu io comedebatur. Item Plinius lib.S. capi tulo. 47 .Arietis inquit naturale eagnos faftidire:& oues fenedas fibi obuias con fedari.Nam ipfe melior eSC utilior in fe* neduttamen refpedu ouium ferox fitani mo. Tempore amorispugnatpro uxori* bus fuis,d£ aduerfarios cornibus impetit: &ut melius pugnet SC fortius, contra refi ftenrem retrocedit,acrefiliendo cu irnpe* tuhofteferit.DearietibusetiS dicit Atii* crnna.Arietes.inquir,8£ capri uadutmul tuminunum,8£inhyemenon feabfcon* duntpropter frigus.&T aliquando exeunt delo co cal id oad1ocum frigid um, &qu5 do pluit quouf$moriantur: SC arides na turalitcrfequunt capras &quiefcuntom nesrquoufqj paftor accipit unum ex eis et facit ipfum ante cedere Si fequuntur alff,' SC timent naturaliter tonitrua ficutoues, qu* fi impregnata: fuerint et audierintto nitruaobortiuntprartimore^&fantemedi amnodem ftant fimul cum ouibus et dor mJ5t:8£poft fparfim,etin dormiedo fem* per latus alternant per uices .Nama'uere ufep ad autumnum dormiuntin uno late* re,deindetifcp aduer dormiut inlatereal* tero. Ifaac indieris particularibus inqt: q> arietes SC capri,ficut SC cetera animalia, propriam habent uocem perquam in c!a* mant&uoeamfceminas, tempore coitus SCamoris :&C potantes aquam falfam anrf cipant coituro SC citius moueturad amo* rem .Et quandoarietes fenes ,motienrur citius ad amore SC coitu,epuis iuuenesin tepore
DE ANIMALIBVS. 5 rrporcaciermiu«ivj ,lignum **** r— ,.*. temporiamanno illo.Et fi inillo tempo* excoriauonem calcanei excalciamento. re exci tent iuuenes ad amorem,fignum eEufculapius. Ancusliquorquiia puU peftis futura: fuper ouesin anno illo, hoc mone dec octo di ftfllat, terri anas ,S£ ren 3 idem dicit Ariftoce.8£ Auicen.Arifto.In morbumin eis natumianat. PliniusU. Libia cito apparet cornua icapitibus arie 2S>.Ius ex came arietum ualet contra can* tum,& (ut ait Homerus) cornua funteria mmiHaly.Anetis felaurium dolori,qui in capitibus fccminarum ariecu. Apud fe* eft ex frigiditate ,medctur . ptemtrionemuero nonhabent arietes cor CAPVT. *• nuain quodaloco.Animalia quae habent ^ cornua, fiflurashabeminungulisnatura /\.Tfi* Iiter:uttaurus,ceruus,8Caries.Etutiplu dorus. ribus.ariesduxgregiseft. Paftoresenim Aper a' f e ingregeponuntarietctnuumredorefictp ^A, (// fo ^tate docent eum apuericia:q>cumacclamaue "TU y)uocatus rit ea paftor proprio nomine, anteriorat !(eft*abla* fe.Eufculapiusinlibrofuo.Elephascum taflite* f ' i fu V° ? rus dicitur.Omneera quod feru eft &C im mite ,abufiue agrefte uocamus .Porci agreftes ualdebelliciofi funt temporecoi tus,8C induranturut coria fuafintcotepo a*—,™* MU11 .jt}inde preliatur intatum,ut unus aut ambo Omnes moriantur.Vrfusquocppugnatcu porci» agreftibus.Eft autem aper iracundus et in fipienstnec bonorumdodrinam mora re cipiens ,nullacg mutatio acciditineo ,eti5 fi caftretur. Apri quocj fcemina caftratur , ita q» nonindigeat coitu,ut cito impingue tur,fed prius biduo cibus prohibet. Pii* nius li.8. Apris manbusin coitu lafperi* et maxime tas plurima. Tuncinter fe dimicant arbo* kcomplexi rum attritu coftas indurantes fccy lu to ter ccam regio gorantes.FcEminxquoqt inpartu afpeno iero (utdi* re*fimt:& fer* fimiliter in omni genere lt beftiarum. Ex lib.denaturis reru Aper tfta linit uti beftia fortistnigri color.s,qux nulIam bo impetigine norummorumdodnnSrecipi tun$, led tumaefeor femperferaacferoxeft,dent^habetma* srabiofi. gnos ,&recumos ancifiombus apcos,m urini oculi, quibus hoc mirabile eft ,q> uiua quidem ac minus humidas qjlunt carnes ouium, ac duriores ad digerendum .Arietes in iil uentute manentes,minoris funthumidi* tatis dC uifeofitatispropter etatis ficcitate eorumcomplexioni dominantem. Idcir co eorum caro melior eft agnis et ouibus: quia fi bene digerunt, bonum &multum fanguinegenerant^naxime fi caftrati futi quia caliditas 8C humidite: e» . ratx funt,unde boni faporisfun^nificji funt decrepiti,qui pculdubio per* &non caftrati funt eis meliores •- en im decrepiti in calore naturaliter dete* ctuofi funt,qui defedus prouemtexstate ct tefticulorum in digentia.Annuales me diocrem habent complexionem interla* dantium humiditatem 8£iuuenumficci tatem .Idcirco ceteris arietibus meliores
LIBER PRIMVS. be(Ea,pojTunt!'dem<£ferrum.Morrooue ro decracfri,u!m inaTionis amififle probae tur .Hocanimal fi mane anteqj mingat ,a uenatoribus im petatur :de facile laffatur. PSi uero ante,uel fntcrim dumuenatur uris nam fecerit, difficulter captur-'*’ cedit.Ve runtarr.en etiam laflatum no cedit :fed in pofterioribus fubfifttt,&: atrocitate rigiV da laffitudincm diffindat, duellum offe# rer.s uenatori :ferire tamen in hominem ue! inuadere nonprefumit ,nifi prius ab illojctumaccepcrit.Caueatautemhomo fibi Iquia nifiprimo icftu pugentis cufpi# dislczcale uintus inter aruum 8C laterales coftas dederit, periclitari deuita poterit, nifi forte juxta ad refugium, arborem in ueniat quam afcendat:aut in humiliori lo co,reliqua terra: planicie totis membris fe pmat, auerfi enim acre curui dentes eius, quibus quafi quibufdam atrociffimis ar# mis ualentad inferenda mortemtn5 pof# funtquemcp nifi elatum &: eredumattin# gere .Suftinebittamen pedu illius cocula cationem,quoufqj ficiacenti a' proximo fuccuratur. Aper eundas beftias prccedit auditu a' dextris. Habet os admodu fcuti, quod uenabulis &C macherat opponit. OPERATIONES. »PI1n.lib.2S. Apri cerebrum,contra fer pentes laudatur cum fanguine. lecuretia inueteratu cumruta potum 6C uinoiadeps quocj cum meile refinaqj.Simili modo et iecur uerrinu, exemptis dumtaxat fibris quaruor obulorum ponderetcerebrum .ex uino potum. Item cerebrum apri uel fanguinisueredorum medetur carbuncu* jlis.Iecureius letargicos excitat. In ieco refeeminte apri inueuiyntur lapillfquico triti 8C in uino poti calciriospellunc. *Apri pulmo,ebrietatem arcet.r el apri# num,ftrumas difeutit. Lienu quoqjfedat tpotum. _Idem cumadipe pulmo impofi 6tus parmoes fanat. Vlcera quoqjLefpe riafanatfel aprinum cum refinactcerufa. 9Cinis maxillarilapri fanatulcera, quae tferpunt. Ide quocg confert fradis. Lar dum eius elixum ateg circumligatum, mi 9raquocp celeritate folidat ea. Apri uri# na SCipfa uefica pro cibo fumpta, ueficae calcorumcj; cruciatibus medetur, fi prius utrumcp fumo maceratid in apriuefica fi affia mandemrurinae cohibet incontinen# riam . . Hydropicis auxiliatur apri uri# na,uel etiam uefica ,paulatim in potu da# ta. Vrinaquoc^apriinuitro feruara,au rium dolori uirijfcjmedetur ,deniq; tam grauis eft apro urina, ut effugere nonfuffi ciatnifiegefta :aceauelutdeindusoppri matur,unde illa exuri eostradif. Apri# ni fimi cinis infperfuspotionitepidi uini difentericismedetur.Luxatisquot^ualet idemfimuSjUerrifcjfpumarecens ex ace# to. infimo quidem fu is ,eft ufus effucati# orqua: nonpeperit. In aprisquoc^ multo prcftatior. Vfus axugia: ualet ad emol liendas:excaiefaciedas,difcutiendas,pur# gandafcp confricatis mrmbrisicinerulaf# fitudines, Exlib.denat .rerum. Fimus apri recens SC calidus precipuum eft remc diumcontra fluxum fanguinis enaribus. CAPVT. r- ASi ' iinus. i3x li.de na .rcru. Afinus e anial de# forme, ui le ac de# fpedum , gradi ca# pite,!on* gis8£ la# cis auri # bus ,cor# pore ma# dlento:nefcium impinguari ,In humeris ftigmataChrifti portat crucis .Eft ergo afinus animal manfuetum ,8f difcord.a: nefeium oneriferum;8£ non rebellans far cinisetiam ultra cp ferre poflit fibi impofi tf«,brutum 8C irrationale fuperomnia ani malia.Inceffuquoc£ pigrum SC !ardum>pa tiens.&linter uerbera duriffimum:per u/a incedens obuiantibus cedere nefeir. Poft mefes.3o.coit,nifipoft annos tres gignit. Spinas libenter comedit,frigidius eft na# turaliter ,2£ frigoris impatiens :maxime . tempore
DE ANII tempore conceptus .Ideo cjt n5 generatur in locis frigidis ut in Scotia SC mregioni* bus propinquis: nec in equinoctio licut cceQcequifedineftare.In terra quotpfe* ptetrionisquceftfrigidiflima non inueni tur:quoniam illic uluerenopoteft .Geftat autem in utero per annum integrum. Afi ni pullus aliquantulum decoris habet in iuuentuterfed quando plus fenefeit tanro turpiorfit. Antro .Afinus habctfoleas fi cut dt equus,nonhabet fel omninotfed ha betfanguinem fpiflumacnigrum ualde, ficuttaurus.Afinus ct animalia cetera ma gni cordiSjtimida iuntplus omnibus ani malibus .Timet frigus ,fellc caret, fpinas comedit quando molles funt,multu coit, minus tamen cjj equus.Et fi non inceperit generare pofteicdfionem pofterioremde tum, n5 gencrabitomnino.Comeditfru tftus.Herbis pafcitur,& aqua impinguat. Quantoplus ex aqua bibit: tato plus eius cibusproficic.Vniciimhabetuentrem:fi cut SC cetera folcas habetia. Infirmatur fe* pe infirmitate que dicitur milidc,et eft pri us incapitc;currirq> flegma multum enari bus, &fi defenderit ad pulmone morit. Acior .Afinus eft animal ftolidum tardu SC luxunofum.Crucem habetin anterio* ri dorfi parte fuper humeros,8£ ibi debili* oreft.In pofteriori autem fuper renes, ibi fortioreft,horribiIiter clamat, lappas co* medit ,fonum citare (ut fertur) Ambro. Afinus piger &fad predam expofi tus,fen fu cp tardior,docet nos uiuatiores efle de* berc,nccdefidia corporis animicp pigre* feere:fed ad fidem confugere ;que one* ra grauia folet alleuiare. Phifiologus. Afinuseft animal onoriferum,macipium feruituti addieftum refpedtu multitudinis laborum quos fuftiner,parum gratia: con fequitur .uocem hominis confuetam in* telligit .Et nouit iter quod fepe ambula* uit.Cum autem uidit lupumueniente re* fpicitin lumbum:St fic improuifus diu* po comprehenditur. OPERATIONES. *Auicen.Afinus fanat lepra. Contratfti exfteci tate/edes in iurecamis eius,S£ ca* ro etiam eius iuuat.Epaieius afla tum,et a' HALIBVS. 4 ieiuno comeftum,confertep!lenrie,fim#h' terSC eius ungula adufta. Qniscarnis » Steparis dus cum oleo,ualet fuperpofi ris fifliiris frigoris, ite dnis epatis eius cu ‘ oleo,ua'etlugfcrofu!as. Didturaut q> 4 dus urina coferrdolori renum. Vrinauc rofilueftrisafini(ficutGale.ait)Tapidem inuefica frangit. Sanguis afini.ph-bet f fluxum fanguinis narium exuelamine. Adeps eius ualetadueftigikcuris .Vri * na afini confertulceribus ambulatiuis St humidis,& dolori rcnu.S tcrcus eius in 01 curfu fanguinis adminiftranv. Odora * tur quidead fluxum (anguinis nariu for* tem:8tTexprimitur humiditas cius innare ac retinetur. Item ftercus afini pafcen* 1 ris ficcu,cu uino,ua!debonu eft pundune fcorpionis. Lacetiaafinariiminusbuti 9 rofu exiftes,fubti!ce era^fum. Valet tuf* fi ,extenuationiac fputo fangis St hydro pifiacduricicifp!enis.VcrrcIenit:&T ethi cebonueft. Fcrtetiaqjcumosexeocol <° Iuit,c6firmatdetes&gingina.Nocftaut coueniens habentibus foda-.Sd uertigine, et tinnitu propriecp dormirefupra ipm,et uniuerfaliter nocet habetibus capita de* bilia. Efculapius.Sanguisafinicuuino u potatus ,febres pridianas fanat :tribus uel quatuorguttis illius dat^. Adepseiuscoi* tum commouet.SpIen cius cum aqua eri* tus :St mammillae appofitus,attrahit lac. Diofco.Adepsafininusdicicur cicatri cescocolorare. Lac eius uentrem mollit, &ore receptum dentes gingiuafqj confir mat.Vulneratioes quocp uetris, ac reuma tifmum optimecurat. Locium eiusbibi* tum, nefrcticos fanat. Haly.Afini pul •* mo St pulli cius fi deficcatus teratur ac bi batur,attracftioni fpiritusac tulit prodeft. Eparafinidomefticijfjcomederireuepi* Ienricus,prodeft ei. Afini fimus, fi opprimat eo fanguinis u fluxtv*Jeuenarfi uel arteriarum incifioe, amputaceum uel ftringit.Pari modo fi de aqua diisinftiHenir naribus fanguinisflu xum patientibus,ftringir.Omnino Iacaft nc medicaminibus IcetalibusobdnSf in« teftinoru ulceribus prodeft, ac tenafmo, ficquotpprodeftlacouiumfedminus. »PIi.li^3.AnulfiexungulaS:cruribus n afini
LIBER PRIMVS. afini nigredinem nonhabentis, fi induat Ideocg non cubat cumdcrmiedum eft, f 96 epfleticus.prohibet fpfum ne cadat. Pr§ fed fomnoletiam arbor tantummodo fu* tereafi domum fuffumigesafinipulmo* itiner, que probe cafum minat,ut fera rui* ne mudas eam ab omni reptili ac ferpete. namfaciat, dum afluetis fulcimentisin ni _ticur ita capitur. Alioquin eam manci* < CAPVT. 6.paredifficile eft, quonianullo rigore po* i4/$aIches. CAPVT. *• 1X^Sf- KfTjEx libro 1At ^a * nem omnium animalium habes fel in au* ^cs ut e* ribus,fimilefelIihominisincolore.Eteft im~Tr Xi^uus ’^ amarum ualde,caufatiuu uehementis irae ~ ^ "* 1crura ue* ferociratifcp, Iutbos,caputut camelus,albas habetma* ODCD STIOMCC culas,colorem rutilum ualde, membra An ‘\gula diftinguentem.Cuncj tanto decoie Helynandus .Alches eft animal in fil* flt animal refperfum ,pellis multu fpedta* uahercinia,confimiIis eft capris figura S£ bilis,careuendituradluxumoculorum. uarietate pelliumtfed magnitudinepaulo Antaplonuel aptalosanimal fimileca* amecedit.MutiIah?cfQtcornibus:&cru preolte foetidum nimis, cuinonpoteftho rafinenodisarticuhfqj habent.Necquie moapproximare .Et habet duo cornua tis caufa procumbunt :neqj cumafflicSe acuta ualde,quafi duas falces,&rccurua* o.inpri' rpr?,tTrfnkli>iT,.a rrr..r. .
DE ANIMALIBVS. ? tmen Eufraten &bibit. Eft aute frutex que grece dicitur hercinie. hahens uirgu# lata fubtilia bC prolixa,ad quxludens cor nib9fuis obligat fe uirgultis ficqj diu cla# mans auditur,8£auenatore occiditur. iAriftot.Ancacinoreftanimalaequale catulo euerario.Huiusintelligetia maior eft,cum eft paruus,qj cum eft magnus. CAPVT. Serpentes funt parui,breues,minuti,qu( quandocg occultantur in arboribus infi# diantesjitt proijeiant fe ad trafeuntes:ho# ru genus uidi.Calidi ualde funt,8£ ad ru# bedinem declinantes,exeorum morfu ac# cidit (ut dicit) doloruehemens# totum corpus pertranfittex quo etiam morsacci dit. Curaeorum communis eft,ut cura uxV fanguinis ,bi fluxu (anguinis narium ,bt uomitu,Sf dolore-,&’ftomacho. Et di# * xerunt q> locusapoftematur;acdenigrat, bCcurrit ex eo res paruaaquofa,&foIuit uenter,& conftringitur anhelitus,bC difFi cultas urinar fit,& abfconditur uox,&: me bra mollificantur :S£ uincit fuper corpus difpofitio obi iuionis,8£ accidit fpafmus, bC cadunt dentes,Sfmoritur patiens.Cu# raautem eorum ex parte proxima eftcu# ra uiperarum. CAPVT. 9. AbJ! na bC ar# mena. Ifi dor. An# fibena di cfta eft eo q> habeat duocapi# ta. Vnui loco fuo. Alterum in cauda curres ex utrofp ca pite,tradlu corporis circulato. Hec fola ferpentium frigori fe comittit3prima ora nium procedens.Dequa Lucanus. Etgra# uis in geminum uergens caput anfibena, huius oculi lucent ueluti lucernae. perarum, OPERATIONESOPERATIONES. iAfFudius bC fabrin proprimo inqui# Pliniuslibro.8. Anfibenarcaputeftge , bufdamoriginalibus habetur, AfFudius, minum ,hoc eft bC adcapur ad caudam: utdixerunt fapientes, funt duo ferpentes tancjj parum eflTet ore uno fundi uenenff . arenofa corporahabctes:S£ fubcapiteeo# lorath .Anfibena ferpens frigore com % rum punda alba &nigra. Et quandocj mittitfe,uigil, bC follicitus deouisfuis, funt nigri,S£ rubei,etalbi:fuper eorum ca ualde, cum ea in cubat. Nam dum que# pitafuntfquamatalbaeincifaeieorumqjin dam pars eius dormit,altera tuncuigilar. cefluiftrepitusineftpropterficcitatecor# EtcuiiV^erfemitamincedir.duocapuare *ticum uentrium ipforum. Etfunrgra# git, nunct$ caputanterius nunc ueropo# uis motus,dentium equalium. Horil mor fterius confequinir .Eft al ius fupercalca# fusdifrumpitporosfi^meatusnaturales, neum ambulans in coitu fuo^&T fuper cau facies ex eis fluere fanguinem,itaqj exan# damfuam. gulis etiam oculorum. Auicc.Armeneeft ferpes, proprietates * sEtcomprimitur in fanguine , bCfputo habens reguli proprieratibus proximas.
LIBER PRIMVS Rudol * phus fug Leuiticu a: Giofa fuper Io* ^hei .Bru* ^Sjchusmo* ly dicus eft n| etfuluico ^loris.Bru C^chus uo * Icatur fos* uicibus non recipiant,hos Africa procre* at. Exlib.de nat.rer. Bubalus eft animal bouemaius,QC altius corpore, nigro colo re,habet cornua longa tortuofa.collu lo* fum,caput ingens,mebra macileftta,cau* am parua, afpe&umbenuolu ac fimpli* cem. Sed fummepernicitatis at cp crudeli tatis eft,cu ad iram fuerit prouocatu. Vii bus humanis accomodauffimn eft ,forti* fta?,amecphabeat alas:deinde cumincipit tudinemaxima pollet .Bubalus g2ti.es eft uolareparum,dicitur athelabus :cum ue* Iaboris,piloshabetpaucos,uoceimerribi ropleneuolat,diciturlocufta. Eftaute lem, frontem afperrima^utemduriflima, bruchus multograuior,cp!ocitfta uPaihe pede fpargit terra.In eius nare anulus eres Iabus;quia iacens in uno loco radicitus ro us cum funiculoponitur,ut faciliushomi ditfrutftus. ni cedat in opus quodfuerat ei impofitu : £5 fi onus eft graue,& ultrauoluntate fua GAPVT, Bupreftia
ER OVpre ijftis.I* fid.&PIi niusli.30 Bupreftis eanialpar uSm Ita* lia, iimili mu Scara beo,longi peda fal * litinfher* bas Boue maxime, udeetno* menhabettdeuoratumcp tacto felle ita in* flammat,ut rumpat. OPERATIONES- ,PIintuslib.23?01eum omphancinum contra Buprftim ualet ex aqua per fe lotu *uommoibufcp redditu. lde1nli.30.Bu preftis ca hircino fepo illita Iichenasrol* ,Iit ex facie fme??ica ui. Ideinli.2S.Lac irefiftituenenobupreftis. Idemin.li.31. Si bupftispafta fit nittu exaq uomttioes ^euocat Ex Ii.de na.re. Gu aute bos bu* preftim inter herbas iacente deuorauerir, acfel eP tetigerit, ita inflammatatqj tume fcit,ut^tinus rupat,laceratis uifceribus. CAPVT. **• _ Tj ubioe -DfiueBi bione SC Blara.Ifi. Bibiones funtqinui no nafcuf quos uui* go mufei* ones a'mu ftoappeL lant. Vn Affroius. Cuma' me expeifrif fet fabulare incipisex ore Bibiones ineo latin oculis tuis Blate acolore disfirc funt fiquidem Si comprehenfxmanfi tingunt, unde 8Cblateum colore dicunt.Hocani- PRIMVS <? mal lucem non patitur uidere, contraria mufea. Mufca enim eft lucipeta.Blataue ro lucifuga, Exlibdenat.rerum.Blata uermis eftqui lucem uidere non patitur, undeper notftem tantummodo ambul are confueuit.Palladius de agricultura. Bla* ts funt apibus inimice/icut S^Iacerta?. Vnde huiufmodi animalia SC his fimilia oportet apum caftris uel aluearibus longe fugaretqui uult apes bene conferuare^c. CAPVT. *». CApra Exii, denat.re* ru. Capra eft animal barbatu, longis 8£ acutis cor nibus,Pa* fcifin eo* uallibus, SC Imoti* bus, SC in ramis ar * borum §s ore poteft attingere,fed morfus earum ex icialis eft arbori. Mcl uero lambentes ca pra* moriuntur Herbis tienenatis uiuu r. Conft. Sicapr* exuatis tamarifei bibe* rintautcomederint,nonhabebuntfplene Serapion in libro de fimplici medeci* na. Vidiinquit Galenus Capras lingen< testamarifci frodesj&f inueni eas fine fple ne. quafdam uerouidi lingentes ferpen tespelledcpofita .&f poft albefeetesmin9 fenefeere .If/.Capram a'carpedfs tiirgul* tis quidam dixerunt.alif q» carpent afpera Nonnulliasfepitucrurium.undeeascre as appellatas que funt agreftes capre. Ari fto,Capra eft animal ruminas quodtamc haber dentes in urracgmandibula.Capre in paftu cito mouentur alocis fuis tquod non oues faciunt. SC accipiunt fumitates herbarum tantu.Quando mqueoturpoft meridiem,plusaquepotabunfSfquando faJeance partu comederit, mUlttrflpxum amammillishabebiint. Cnprrertarura* Iherueloces funt, ideo paftores non po» LIB
LIBER nantcis redore.Capra non bene uidetin dided acuit cius uifus de node .Habet aut aliquando oculos diffimiles incolo# re. Quando fagittata fuerit, pulegia cerui nuquerit, S£ comedit utextrahat fagitta. Pii.Ii. S. Caprae inCiliciaiuxtacpSyrtes, ficutoues.uillo tonfiliueftiunt. Capris in Aethiopia uita eftufcpadanos.u.in ur bereliqux plurima odo.Ideinli.it. Ocu Ii caprx denodxfplendenlucecptaculan tur.Pili acute craflt exeat hircis: fceminis aat tenuiorcs.Item mares caprara.plures habent detes qj fceminar. Nec habet capr^ dentes preter priores geminos .Habet 8t binas in teminibusmamas^ecalibijficut dt oues. Pli.li.S.Caprar pariut, &quater# nos,fed raro admodu,ferutqui n9menfi* busutoues,uencno pingueicut :pingue^ dinefterilefcfit.Ite Arift.Caperuniusan# ni coit:fed debile §dgenerat .In Aethio^ pia proprie capra uiuitannis.n. tota uita coit :et gemellos parit, &fi cibus c5ue niens eftrcaper uirtuofus erir. Palla.lib.8. Capra trima optime poteft educare: fed eligenda eft capella magnicorporis,craf# fis cruribus, breuf collo ,plena cpceruice, auribus flexis et grauibus,paruo capite,ni tido acfpifTo longo cp capillo, magnis ube ribus .Nec multx caprae ficut oues,clau# dendx funtuna ftationecp8f luto carere conuenit 8Cftercore:q> teneriores mares generat,haud tranfeundum eft.SeduItra odo anos no funtmares feruadi,quia ge» nus hoc languore fterilefeit dt etate. OPERATIONES. Efculapius.Caprecerebrucumelle.car baculos in uentre fanat .Sepa ejus omni ..'«c*iJmorfui etlefurac fubuenit. Axungia^# V,<. cg eiufdem cu rofis mixta,puftulas quein n°cte grauefcu ttollit ,hoc eriaauribus in V***9’ fftillatu,furdos fanat. Cafeus eius impo fitus ,omespadiones atep dolores repri* mit. Pili eius ufti fluxus omnes fed ctt. 4Vngulnr eiufdeuftx 8£cum pice liqui» da tritae 8£ilIitar,alopceciatn curant. Lac eius bibitum artericumliberat, uermes oc cidit.Pruriginem 8tmorfus fanat. tSanguis eius eadem facit :St uenenum tbibitum extinguit. Exli.de na.re. Cor PRIMVS. nu caprxaduftum.fi ante nares uerecadu ^ ce teneat:ftatim cadit .Auicen .Cornu - capreaduftum,& albificatum:dentesfor# t titer abftergit-ftringitcp gingiua :&fedat inflatae gingiux dolorem. Pli.li.28.Ca» t prae cornu uel pilis accenfis, fugari ferpe tes dicunt.Cinerecp ex cornu potS,8£ illi# tum,ualere cotramorfuseorum.Idequo# cp cintsfudoresinhibet. Sanguis capra: 9 cummedulla decodus, contra uenena to» xicafumitur. Idemetiam fic datur dif# 10 fintericis,8fauxiliatur hydropicis. Ie# « curcapra* contra papilionem, qui lumini# bus aduolatproficit. Affum quo q» ciliacis fubuenit daudabiles quocp funt medul lar hircinx&Tcaprinar. Diof. Adeps capri 11 nus ceteris magis eft ftipticus, pafcuarum caufa: undedifentericis clifteribus mifce tur. Ius fellis eius edamptifteis auxilia »; tur .Bibentibus quocp cantarides fubue» nit, Fel caprinum adhibetur fiftulis, cu H fucco porri.Adhibetur etiam medicami» nibus uulnerum:& ea finetamorefanar. CAPVT Capi* «U». a. Pii ij»- nius.Ii.8. ’w'J caprgtraf If.guracur in pluri# mas fimi Ilitudies. SSt enim capr^tfut rupi ca » prx.funt ibices,fat _etoryges, 3foli a' qui bufdam didi ,contrario ueftiti pilo 6Cad caput uerfo .Sunt dt damer dt pygargi, St ftrepficerotes ,mulracpaliahauddifltmi» lia. Sed illa alpes,harc tranfmarini fitus mittunt.ldeminlib.il. Natura comuade ditramofa capreis fed parua :necdecidua fecit.Huius animalis fanguis nonfpifla» tur. Ifido.Capreasagreftes creas dicunt quas greri :eo q> acuti (Time uideant ,rede pandorcos appellaucrunt. Moranmr era
,DE ANIMALI BVa. Kapr^WcT.qurfi auices:eo'q< in. fa^!:multifq>fiffi™in [«d,bm1«mu! teraufumaiduaKVxcdfateneantKia tas mammillai.cut &pora,s.Q.um(, dl habitat ^taut dcfublimtuixhumanisob gitoshabct ipedibus antmonbus&qua tncibuspsneant, unde &meridiana pars tuot.npoto.onbu^to.Uo «lupus ibicesaiFesuocamrqui nili fluentis mhabi F.mumeuamhabnficc^to^lupuj tant.Hrc tatj animalia in petris altiffi» fpleSemlungumJicut homo Kporcus, miscomoranmr.ut fi quado ferarum, ud pt««“foi"™s K £S,I “’ ' bominumaducrf.iatelpetfcnfetmt.dcd niTim.s fagorum cacumimbu fcfcptcc. hominibus.Alcxader. Canis ani puant iSC.n fms fe cormbosfll^Mf^ qiOTnundun,jrtdimsad uomitum, unt.Exlib.de nat.rc.Caprafilucitnsq^* ^cundumJatratu horrendum,canem ex Kcapreola uel rupicapra dicitur beti, ttancum|aceranS!offaco„odft;quicura feuaeftmcoparemfuig •habueritconfortiumaIteriuscanis,refu< legiumqugit,quocomefttvfagumdecor Jjbr dncm ludum,dominS asaeaastss ‘rwdassssas: hoc tempore coitus. nibus implacabili odio difeemit. Ifidor. OPERATIONES Nihil autem fagacfus canibus ,plus enim Diofc.Fimus caprarum filueftrium c€l fenfus ceteris animalibus habet.Namfo* uino bibitus,icflericos fanat. Cumfolio j,- nomjna fUacognofcunt,recognofcunt fpicanardibibitus,menftruisimperat. dominos fuos& diligunt,8C eorumtetfla Reliquos faifguinis fluxus cu aceto im defendunt,pro dominisfuis fe morti obi) pofitus,abftiner. Cobuftus 8£ tritus cu ciunr,folitarie dC uoluntarie c5 eis ad pre aceto &:oximelle,alopctcias fanat. __ dam currunt. Ambro.Canis eftanimal fa Axungiae mixtus,podagricis medet.~ gax, quodubi ueftigiumlupiuelleporis sAtfior item de caprea hocidemqdTup jnuenerit.argumenta queda adeudireda ponit:licet fub alijs uerbis. femita infequendu colligi t,ad diuerticu* CAPVT. »+• lufemiteuenit,ftngularuqi femitara ex* Canis, ordia tacitus percundatrut per odore co* Aritf gnofeat in qua parte diuerterit. Huic etia ftote.Ca* animali infitu cnaturaliter ,impartitae ali* ni se ani* moix memoria feruare,gratiacf; referre :ac ma! iracu follicitas excubias pro dnorum falutej) te du,8£ap* dere.Cu enim infirmatcanisrradicem ali plaudens cuius herbae comedit ad uomenda .Phifi \7homini ologus.Canis catterabrutai tribus excel* bus^jilo* lit:indjfcernedo,ainldo,feruiedo.Difcer fum fecu nunt enim dnmab exrraneis:nec eos quos dum uni infedarodit.fed peo queamat zelac» ex yj uerfum ,cofcientia folliciti amoris muigflat.Mo s \fton por eius eftcupaftorealludere,grege nolie^n cus SC uri fidiantes feras perfequirfoli huicanatura fusdhabet infitum eft ,uolunoriead quod pr^parac C4ingeri:
DE ani; i'agcri:8£gquande obedientie formulam fola difciplinati timoris expectatione fu# fpendi,donec ad peragendi licentia figno mictatur.Canum autem genera funt plu# ra. Alij enim ad capiendum feras filua# rum inueftigant, Alijuolucres. Alijue# r°greges. AIrj domos cuftodiunt. Lxli. denaturis rerum. Tria funcgeneraf&nu Horum nobiliflimi funt leporarij, alias leuerarij ,quibus forma elegan:ior,fi£ad curfumceleri(?raptiorcp uenatui. Hipe# dore ualentes funt, latratus edere nefciat mfi producantur ad curfum,intra do# mum fe continent, Ali] funt apti uenatui longis auribusac dependentibus,hi odo# re 8C importunis latratibus beftiam infe# quntur.Item canes mafculfnonfacilelf* dunt canes feminas. Etitafitinpluribus generibus beftiarum. In omni autem ge# nere animaliummafculi plus feminis ui# uunt,excepris Ieuerarijs,in quibus accidit cotrari3,Atift. Leuerarij qppe uiuut anis fere decem, leuerarij duodecim,In leuera rioruquidegenereplusuiuut feminema ribus,ppter laborem ipforu mafculorum. In alijs aute plus uiuut mares feminis. Ite canes feminecu applicantad aetatecoitus habent figna ficut homocjmearu mamil Jeintumefcut, S<. inuenit in eoru pedore cartilago,fed hoc di ffi le eft cognofcere,ni fi exercitato, marib* aute non accidithoc fedin maiori partecrus eleuant in minge do: 8C hoc no nifi p9 fex uel odo mefes fa riutSC uniuerfalif,poftcprigefcunt.Om# nes aute feminefedent quando mingunt. In canibus feminis,lacinuenit ad quincg dies ante partu:& in quibufda per feptem Eftcglac caninum fpiflius omni lade:pre# ter quaporcorum ac leporum. OPERATIONES. »Efailapius.Canis fanguis potatus tre# mulofos liberat. ,Caput eius udam, tritum pulueriza tum, uel eius caro neruofa, 8C (ias^tnorf fus canis fi bibatur fanat. Puluis dentia eius, dolores dentium fiCgingiuas curat. iCor eius potatum, canes alatratu de# tinct. Fel eius cum melle.curat oculos. Lac eius bibitum, pilos 8C capillos cre# HALIBVS. fcere finit. CummelIeuFuinodatff,moxfeiumor * tuum eijcit. Dens ex eo tadus,cito omittitur:&ci# < «trices oculorum extenuat. Adepseius podagram 8C aurium dolore fanat. Auicen.Sanguis canis.phibetortu pi* 6 lorum euulforumun fcriplitGalen. Vri# na quocp canisadminiftra tfaper uerruca. Diofcor. Lac prim ipartus canis,capil# r lorum ortus amputat: dCin utero infantes excludit.Lociu canina addito nitro 8Cme dicamefadum,lepras &prurigines tollit. Fimu&caninus in canicularibus dieb^ * colledus&7iccusbibitusuentrem abfti# netcu uino. Albus uero fimus eiufdem, arcuato morbo medetur. Pliniuslibro.xp.sangninecaninoni#, hil prarftantiuscontra toxica putant. Ca# nino felle cummelle,curabat Appolloni us oculorum fuffufiones. Item albugines canini ladis inftillatio «• dolorem Sfgrauitateauric fedat. Adipe canino lendes a' capillis tolluntur. Idem libro jo. Canina cutis cuilibetdi « gito circundata diftillationes fedat. Fel caninum podagricis confert penna illi* tum. Verrucas omnium generum fanat urina canis recens illita fTmicp cinis cum cera. Canislingua medicinalisdhfamben# doqjfuauulnerauel aliena fanatafi uul nus proprium attingere lingua no poflit pede lambit 8C faliuemedicaminedelini# tum ad uulnus apponit rcertus demedica mine^dlinguefuenanira indidit. Auicenna,Aqua cafei canes impinguat ,, ualde &nutrit eos bene. Canis cecus nafeiturlunaticus eft odo# 14 ratu multum uiget:detes habet acutos 8C os fiflummalde mordet &lingit :nonru# minat fed rodit,ad uomirum redit priufcp recubetledum arcuit: bolifnwm patitur id eft rabidam famem. CAPVT. xu Cattus
de ANIEALIBVS* » ,/ 'actus Solinus.luxtafluuium Tygrim nafcf* jN^jSdCa turcathaplepatmodicaSdiners beftiapc* ythaplepa. ftilenti afpectu figura fere carti. “pvT-* ingenio* /'"''Acc^. fusa'gre* *iExli. co uenit, denat. re. mufioeft jf\ .Caecus e appella* moftrum tus:eo q> hj/ \juL in Archa thuribus tora ira uocant.Dicunt ali) q> captat ^Adeli t,tS era acute cernit, ut fulgure j nus P^° idtis tenebras fuoet.Albcr.Cat /V.Tophusacapiendo diciu :muribus em ^Anhelitu tdiciturmoribus cffeucrccudu 'fuo pedto udinisamatiuu.Habctautcolo re flammas erudiat id eft fpiritum flammi im glaucifortitur cogelarefimi neum ,maximacum ira furit per motum, emcolorem hunc naturale. Et Hic in antris fuper Tyberim commorat: cexaccidencalicibi,8d precipue imurdit fubito taurorum 8d uaccorum cus eft,eft autmordaxualde ,ingreges gcaudas tres uel quatuorapprehe* iileIeoni,unguibus,etdenpbus dens:utui fuce fortitudinis in antrum oc* tt!co,8d intrahitet emittitungti tuite trahes, greflu retro grado fcilicet de >. Carne aut habetlaxa et molle facilipoffitinuefti£ari.Necfolumanima •-_.-_. 1I=c libuseftinfeftus Jledbuboni grauiffime OPERATIONES •infidiatur.cum tamen ipfuinhomine plu i.Excattimorfuquandocjjacci rim5timeat.Siqueritur,quomododeani ichemens,8duiridirasincorge; malis oreflama poffit euomi tam efficax, eius eft curatio comunis. Iu* utproximecontactacomburairetnoipm :u emplaftro cepc, uel calameti corpus animalis flama tali obfumat .Re* Razi.Catti filueftrcs ex fumo fponderi poteft, quia cum anhelitus ad* filifri ferpentis eft uis.
LIBER PRIMVS. atros ore fomens ignes magna femole fe* rebat ,terribiles oculos uillofaqjferispe* ciora fenuferi, huius cacci mens effera qua tuor aftabulis preftante corpore thauros auertit ,totidem Forma fuperanteiuuen* cas:a teg hos nequa foret pedib us ueftigia recftis:cauda in fpeluncam tractos uerfif* »cp uiarum :indicijs raptos faxo occultabat opaco .HuncCaecum propter furata fibi pecora, Hercules interfecit utibi Virgili usinlongum profequitur. CAPVT. i?. CAme lus. ^Exlib.de nat. reru. Camelus habes coi ^~—-dC dugra ditur nucp pedes atteritrimmundu aial fe* eundumlegem, quoniam ungulaquidem habet:fednondiuiditeam .Cumautone* randi funtrpaululum fupergenua percuti untur;8Cftatim ad onera flexis ceruicibus inclinantur,aquas puras refugiunt,Iutule tasbibunt, 8C noc gratia nutrimenti. Orne enimelementum,quancopIus.c5mixtum efta!ijs:tanro plus nutrit, 6£ecbtrario.Ira ticameli ftrident horribiliter. His etiam rabies accidit&podagradequibus facili inemoriuntur: non aute ungulas erjciur, fed uehementiflimo doloregrauatquan* dodurasetlaboriofasuiasinceduntcnon enim in pedibus habetdeforri corio fotu Iares.Ordeumcito tranfglutientes refer* uantrutrurfumruminado tota riJclfema ducent,aIijcompatientesabftineant.IlIicj redii cameli dicunturjunum tamen habet in dorfo gibba.Eftaut 5C aliud genus eo* rumquos dromedarios uocant,curfu mi* rabili uigentes,&bina tubera in dorfo ha bentes.Ariftot. Cameh' funt ficut anima# liacomuta,quiauentreseisfunt,ficutha bentia cornua:Sd quia cibus illius fpino* fus eft :neceflario fuit eiuslingua camofa propter duriciepalati.Natura ergo uritur palato,ficut parte dentiu terreftri. Came* lus n5habetfel diftimftum ,fed uenas par uasin quibus eft fel. Solinus.Camelo* rum fcemina: ad bella preparantur :putat cp ualidiores eas fieri, fi caftrarione a' coi* tibus arceatur Camela: cum homines eis utuntur ad preliandum,caftranrur -quia tunc nonimpiguantur. Inlo cis quidealri f fimis habitantes: tria milia camelora ha* bent homines, curretiumuelocius quam equus ,dC hoc non accidit eisnifi propter amplitudinem paffus. Vegetius de re militari lib .3.Camelos apud ueteres aliquantula: nationes in acie produxerunt. Sed hocgenusanimalium, arenisquidemtolerabi!eficaptum:nam confufas etiam in puluere ucnro uias, abf cp errore dirigere memoratur.Ccteru pra: ter nouitatem hocfi utiuideatur,inefficax bello eft. Item camelorum mares,habent uifgas ad pofteriorem partem, undeauer fi coeunt. Sunt autem uirgae neruofarac dura:, unde excisdrcuum cordefiunt. Coitus tepore folitudineS aut fccreta pe* tunt.Item camelus eft ualdemalus tempo recoitus.Et fi quod animal,uel homo re* porehocappropinquaueritad eum,ledit ipfum.Coitautem poft triennium,tcmpo reluxuriefolitarius eft cumfemina,ferus acfilueftris,& coeundo per rotam diem equiiat.Sed cumaliasluxuriofus fit, erga matrem tamen contines eft .Vndein qua dam duitate cooperiebitur camela: caput uteiuspulIusfupereamfaItaret,quicoo* perto matris capite fug ea fal tauit: et coo* perimenro fublato matremagnofces,iur* pitudinis opere quod ceperat intercepro, defcenditjipfumCp ingeniatorem mordes interficit. Camela pregnans eft per annu : poftpartumquocpquiefcita' coitu per an num unum,tantum filiumfacit,ficut ele* phas ,equus,&omne animal habens fole* as.Cameliuiuuntcentumannis .Cameli patiuntur firim perquatriduum, 8C poftea bibuntmultum,hujc animali natura de* menti. 1
ANIMALIBVS. 12 DE dit magnitudinem corporis in modumiu cienti, ficu: &elephanti. Animal quoqfc cuiuscfbus ex eft materia lignea SC fpino fa multos habet uentres: &inhoc genere eftcamelus* OPERATIONES. ,Auicenna.Caro cameli prouocat uri* nam Adeps:qui eft in gibbo cameli ,fuffu migatus confert hemorroidibus .Cameli cerebrum cxiccatum,et cum aceto bibito, confert epilentiar,ad idem ualet eius fan# *guis. Quietiam ficcatus Si frixus, reti* netfluxumtcum uino quocpbibitus,fagit tat armene nocumento confert,poftpur# gationemuero menftruorum potatum,iu uat ad impregnationcm:S£ Confert prouo cationi matricis. »Idem.Laccamelarum fetarum eft fubti la?,& ualde aquofum,nec facit opilatioes (ficut cetera )propter paucitatem cafeita* tisabfterfionis aqueitatis illius. «Inipfoeftfalfedo,quiacameli diligSt acetofum ,SC hoc eft melius lac. Dicitur autem q> eftuehementis tarditatisinfto# macho ,Si in fuperioribus uentris .Ex ipfo nontimetur fordicies ficut ex ceteris, nifi raro. fVrina cameli confert hydropifi,& ue# hementer fcetori narium. Et aperit opila# tionescolatorq cum uirtute uehemeti, ab lutione ex ea fada confert furfuribus. *Diofcori .Fimuscamelinus albus cum meile tritus Si impofitus,tumoresrepri* mit:2£ uulnera deficcata pei-mundat. rHaly.Sanguis cameli frica tus,difente* rise prodeft:8£ folutionichronice potuiqj ueneni lac cameli prodeft :corruptioni co plexionis,augetq;uentrem. ,Plinius .Stercus cameli mundificat Si deftruit uerrucas :abfeindit fluxum fan# guinis ex naribus 8i quandobibitur cum medicims,epilenti2confert. 9Item refoluitbothorS£ ulcera, ferefu# las quocp fortiter.etc, CAPVT. *». pufcuia ad colo# res quos uidet facilima conuerfioneuaria tur,cum aliorum animalium nonfitad co uerftone facilis corpulentia. Rudolphus fuperLeuitiaim.Cameleon ininfirmita# temanfueta efle fe fingit:ca alias fit imm5 fuetumanimal.Glo.fugLeuiticum .Ca# meleoneftnatuadderidedum, dolofum. diuer uarieta rapax,ingluuiofumtet ideo fecundu lege immundu.Amb .Cameleon diuerfas fpe cies coloris uario ferturmentiri. Arift.Ca meleon eft animal ualde timorofum,pro • pterqdPinmuItoscoloresmutatur.Caufa uero timoriseiuspaucitase fanguinis SC caloris,unde etiamualdemacer eft :5i uo# cat leo terrae .Huius facies eft ficut anima lis ex porco et fimia copofiti.Vngulas ha bet fimiles uncis feu auiu ungulis. Altera tio coloris fit,qn coriu eius infufflat,ma# netin cauernis ficut lacertul9.Soli. Came leo per oem Afiam eft plurimus. Animal fcilicet gdrupestfariecp lacertactnifi crura recfta Si logiorauetri iugerentplixa cau# da,eadecp in uertigine torta, hamati ungu es.fubtilicp idoeitate.Inceflus uero piger, et idem fere cj teftudinum motus.Corpus afperu cute,quale ex crocodilis dephendi mus,fubdudti oculi etreceflo concauo in# trorfa recepti: §snu^in taxioe obnubit. •OPERATIONES- Pli.Cameleonquocj; multa in fe fere ha , bere urilia medianae .Caput eius Sigut# tur fi roboreis lignis accendantur,imbriii ac tonitruum ebeurfus faceredemocritus narrat. Item iecurin tegulis udum, *
9 LIBER Reliqua ad ueneficia partinetfa que dicit quamcp falfa eftimantes obmictemus pres tercpinrifucoarguenrium. Oculo eius dexrro fi uiuenti eruatur-albugines cum lacte caprino toll5tur,Iinguaquoq;adals ligata,pericula puerperi] .Eundemfalu tarem efle parturientibus circa domum. Coreius aduerfus quartanam eft profi cuum,lana nigra primx tonfurae illigatu. Pes prior dexter in pelle hienxadallis gatus brachio finiftro:dicitur prodefleco tra latroa'nia,terrorefqj nocfturnos. Ite dextram mamillam cStra formidinespas uorefcp. Sed etpedem eius finiftrum in furno torreri cum herba eiufdcnominis, addito ungento paftiflis fadis inde(fi cre dimus)fertur hominem inuifibilem faces re. Eius felleglaucomata&f fuffufiones corrigi creditur proprie tridui undione, creditur eo lienibus inftillato ferpentes fe perari:££ ad alia multa. CAPVT. »9. Er CAme lopar dus. ITiV dorus. Camelos pard’ eft di<ftus,eo q» cum fit utpardus albis mas culis fug afperfus, collo ecj fimilis,pe dibus bu bulis,capitetamecamelo fimilis eft. Huc Aethiopiagignit. PIilib.8. Cameloru aliqua fimilitudo in duo tranffertur anis malia.Nabuna fiquidem Aethiopes uos eantbeftiam collo fimilemequorpedibus 8C cruribusboui,capitecamelo,alb>s mas culis colorem rutilum diftinguenribus. Vn&camelopardalis appellata eftJiec primum quidem didatoris Cefaris Cirs fenfibus ludis Romeuifaeft.Ex eo fubin decernitur afpedu magis feritate cofpi cua,quappter et ouis uera: nomeinuenit , pApre V^oIuSi Auicen . Capreos lus eani ' malin In dia :fimi lis hinnu lo fiue ceruoril filio ,qui apud nos etiam no mutat de tes.Et qn eius dentes funt magni,fignantuitx dius turnitatem in eis, SC habetoculos acutos. Ariftot.li.t j. Capreoli filueftres habent fa pientiam, quando uulneranrur,qu£rutpu legiumceruinum,5£comeduntipfum,ut extrahat fagittas acorpore,fi' quae in ipfts funtinfixa:,exuelocitaremotus,8£affis duitatedifeurfus .Caro capreoli afupers fluo humidoexoneratur,et eius caro tene rior,8Cdigeftibihorefficitur,S£ faporisac odoris eius grauitas amputatur. Ariftot. Paftusgratiadelocis altis ad altiora tens dir,et inter herbas falubres&T noxias,odo re dijudicat dC difcernit.Ruminat cibos,et ungulamfindit .Nonungue,non cornu, non dente,fed fola uelocitate fugaeacani busuenatoru infulfisfedefendit. Vnde quando in campeftribus perfequitur,ad montana fugiens alta petit .In montibu* India: funt quidamcapreoli,quiab herbi9 aromaticis &Codoriferis pafcu tur :in quo rumunguibus funt quedam cocauitates, in quibus humoresquidam ad apoftema* ta colligatur ,que primo ad maniritatem, Si motum,di confricatioem rupuntur, SC acorpore cumpilofis folliculis abftrahus tur,8C fubftantia quae infra pelliculam coi tinetur,fumme eft odorifera :inter aro matica maximepreriofa,in medicinisplu rimumutilis &T uirtuofa,& uultDiofc.8£ Platea.Et aliqui dicat illud,mufeum uuls gariter appellatum. CAPVT. *»• PRIMVS CAPVT. tot
de animalibvs* V^/ftor babitacuIauaiaearuucioiaraciur.rvm»^ dTanial risqdemarborafolijs,&: corticibus, Ca^ admodu ftor^fmmnisddicijsuefa^undc&tota Y/ 1) canis d5eius caro,etfi bono,th amaro odore gfun Vrici.Ion# dic Phifiologus.Caftor ca emuenatorj> -fcili* fequitur,abfdfostefticulos ante fadeet* us,pijctt,SCuenator habensquodab eo cu jpy/V';CIle dctes P^batultranonfequitur.Siautaliusue-' natoreumfequat.erigitfeetoltendituiri .gPjF% ,^BtpiigSs lia fe nonhabere,&ficeuadit. Eftafftani ynelledell roal manfnetG nimis. Exli.dena.re.Hui* ?at ac animalisuenatiofithocmodo.Canis ad pSsr IffiNSStt nobilem hocinlfru<Susinaqua.pijcitar,quiadfo#. D5ramenmanfionisilliusgueniens.ingre' ..oT7. ‘^qua”dit,neccedit caflor morfibus ,doneca ue toni?.ordi,tanwprcaor,or:coloreSmnlt ’ OIlbusar„flriofailhm5norti,inglf. pilis habetuelutDaxus: fed pili fubttles u*wlun" funt,et pulchri. Nonpotefl diu fuftineri OPERATIONES- uel fubfifterenifi caudam in aqua teneat, Plato Cafloris tefliculi abfcm»,in um^ quamhabet uticg pifcium caude fimilein; brofolocofufpenfideficcantuTjS^in ufa faporemcpeius acfpecie. Vnde&a Chri medicin? referuef,etdicutcaftoreu .Bo/ ftianis in ieiunio comeditur, pars en? cau na aut caflorea .i. no fophiftieatfi ,habet de ipfius edibilis efl,refiduu autem eius faporemediocriteracutu:GIutinofuefl) eftcaro.Ipfamcaudalogitudinis cubita^ &faporehabetmultu horribile ,neruo* lis eft,pinguedine multa habSs,Pedes aut intricatos,&pelliculis adherentes, ,patv pofleriores habet ut Anfer. Anteriores nosfexinmagnaefficatiaferuari potefl. a6t ut canis .Hecenim illi natura parauit, Melius tn efl §recetfus .fnmedicinis po ut&poflerioribusuelutauisinaqua na# niturabiedlapeiliculaexteriori .Virtute caret, &anterioribus in terra ficut qua# habet difToluendi,attrahendi3S£maxime drupes ambularet. neruofaloca confortandi. Exlibro de naturis rerff. Caflores, ut di Contra epilentia3SC alias frigidas pafll dt experimentatoringregeuiuunt,S£fi/' ones capitis datur caflorea cumfucco ru mul adfiluas pergat.Lignacp de tibus alv t$ in potu ueldecotflionis eius uino, fcindentes ad cauernas fuas ea miro mo* Contra paralyfim Iinguepuluis eius doreferunt. Vnumex cafloribus,p uehiV fub lingua ponitur,donec gferefoluator, culo refupinatu pedibus eleuatisin terra Sicofumatur. Contra paraly fim totius J )tjdat,& inter crura eius abfeifa artificio corporis dafuinumdecodionis eius et ru ec5ponunt:5£ ficeum trahetes cauda ad faluif. Cotra letargiapuocatfler' cpria tetfla deducunt, uerum iniuriam ta nutauo ex cafloreotcerebru comouer,fi£
PRIMVS liber fi telumftatim eum perforat, 8Ccorrodit. Inuentreenimualdemolliseft:etideo a pifdbusfpinas SC criftas pinnulas in dor fohabenribus de facili fugat. Subdit Pii nius.Hec belua infequitur fugietes ,eteis eft terribilis ,fed fugax eft cotra ferpetes: hebetesautem habet occulos(|diueft in aqua,fed extra aquam nimis acute nidet. In hieme gquattuor menfes fe abfcondit fedinuereexit:etc£diuuiuit femper cre fcit,Idem Plinius Iib.3. cap.2< 5.Crocodi* lus fi quendaminuenirhominemeircalit tusdnterficit eum,fi poteft,et preterea pio rat fug eum,et poflea deuorat ipfum. Ite herbas libentercomrr.edit, inter quas em dros ferpens paruulus ,qui ei inimicatur, caute feinuoluit; et dum Crocodilus her bas carpit, ferpentem tranfglutit :qui in trans uentre eius,omniainteriora carpit: interimit eurn&occidit:et fi cillefus exit Irem Plinius lib. iz, dicit: q> idem uermis infidiatur crocodiloquSdo dormit:et tu e inuoluit fe in luto,et intrat per dctes eius. Solinus*Infidiatut quibufdS paruisauP bus,quf generantur inter herbas Nili,qu| euolant ,ppter calorem folis, et intrant ue trem Crocodili,etc5meduntuermes uen tris eiusretficpurificaturbeluaa' uermi* bus. Habet autem corium ualde dure, quod uixgl adio perforat,habitat in aqua de die cp denode, quia aqua calidior eft de nodecpdedie,retinet em radios folis, ibi agitantur,et fiic fit calida ipfa aqua: et nonhabet linguam^minentem ad uo* ciferandum ,fed habet paruam lingua in parte mferiori/icut habent pifces ad gU' ftumrut dicit idem Solinus:et etiam Ari ftoteles.8£ Auicenahoc idem uolunr. OPERATIONES- Pliniuslib.8.dicit:quod de fimo cro/ codili fitunguentum,undefaries mulie* rum fophifticanrur,ut fenes 8Crugofg hi/ uencule per tempus uideant cpdiu uiuir. CAPVT. 4f* CVni* culus Ifidorus. Cuniculi funt ge^ nus agre^ ftium ani maliBdie didi qua fi canicu li,coqica numinda gatiSe ca ipiant, uel afpelucis exskidantur .Plinius lib.6. Leporumge nerafunt ^sHifpamcuniculosappellat, Varro &autor.Efta‘cuniculis fuffoffun» inHifpania oppide, cuniculi fecundi in eis innumerffunt: famem® Bal earum in folis populatismeffibus afferunt: cer tu cp eft Balearicosaduerfus eorum,puentum auxilium militarea'Diuo Augufto petif* fe.Ex libro,denaturis rerum. Cuniculus eft beftia lepore minor,colorei forma ppetamen fimflis. Hec inanrrofa habita cula terram fodies,nodeuineta frugefqp depafcit,mane uero antrum ingrediens, os eius equatterrf puluere per intrinfecus ne fuguenientes homines per diem eius habitaculum deprehendant. Vbicumqt habitantcuniculi, multiplicantur nimis, quia %>ius in anno pariunt.Cuncpaliqui ex eis a1iquid illicaduerfi fenferintanla* !is,fugiunt:necmore egreri fociorum in iuriadedignari ,locflcum illis dimittar. Hiauerfis pofterioribus coeunt :quoni 5 illis auerfum eft membrum genitale. OPERATIONES- lfaac. Cuniculus uim habetdiflbluen* 1 tem proprie-etiam ftomachumconfortat, uentrem diffoluit. Vrin3prouocat .Vtilius quocp eis qui ; dephantico morboapparati funt. CAPVT,4f. Dama
DEANIMALIBVS. fquamofa,fed plana,1oga et acata.Eft a5t curfu ueIox,uitc( puida.Hecbeftia in Ara bia uocat adgaz el, cuius carofrigida eft D£ Alb.inli. de na. ani malium. Dama be ftiaema* SC ficca. OPERATIONES* ,Idem Albertus. Stercus huius anima/ Iis crefcere facit capillos, et meliorat eos prgparatuminoleo. Dicitetia ,q> fi cum eo ungat uirga ui 'rilis,et fi coeat cum uxore fua,femper diV Iigite5.SicumIingua deficcata fufFumi / getur guttur,in quo eft faguifuga ,cadet. Calcaneus cSbuftus impletus incoca uumfiftul?,curat eam. Dicitetia:q>felhuiusaialis SC femete fticuIoruuulpis,&fpiper,& femen erucf dequolibetequale accepta ad pondus au rei,8£ mellis undas duas,et fiat ex coele duarium,etipfumteneat inlanaquando mulier cu uiro cocubit,codpitmafculS. CAPVT. DAm ula. Bartholo me9in 1i* bro deps prietati * bus rera. Damula fiue das marficut ait Papi* asrcaprea eft agreft is. Ifido »7 rus libro duodedmo.Damula eft uocata eo q> de manu effugiat, timidum enim eft animal SC imbelle ac imbedlle.Vnde ne' fritfe deffendere nifi fugiedo. Habetem parmis abilitatem membroR*,SC ad fuga leuitatem. VndedidtMartianus .Dente tuetur aper,deffendat cornua ceruu*Jm' belles damequid nifi preda fumus. Mon tuofalocaSC uenenofa diligit,gramina medicinalia Siaromatica comedit, ramu fculorum tirfos SC extremitates carpitrqn doeftuulneratatragonteam comedit,8£ fic de corpore telum trahit. OPERATIONES. Ifidorus libro quinto.Sanguis eius eft * medicinalisfecundum Plinia li.zcS. Ner uos emcontrados remollit,SC articulose dolorem foluit,uenenum difcutir SCexs pellit. % Damulam odiunt ferpentes SC fugiut, SC eius anhelitum fuftinere non poflunt. CAPVT. 4S. co. Phifiol . Draco fu etfup om nia terr§ animanti cpfup ae» re fertur lementerimpel' lendo, Ifidorus.Draco maioreftcun.- dorum a^iimanuum fuperterram. Hunc Greddracontam uocanr. Eft autem cri' flatus,ore paruo.Si arcbs fiftulis,pquas fpiritum trahit,SC linguam exerit. Gignit autem in Aethiopia SCin India. Ex li.de nat. reR.Drac5i*manfiofre quenter
LIBER quenter eft in fpeluncis.ppter tlhim natu ra!emfuicorporis,et,ppter accidentalem folis.q maximuseft in partibus Orientis. Raro era inuenitur hocanimal, nifi in ca lidioribus partibus orbis. Ita qj libenter etiam inrupelapideafpeluncam fortit. Circa turrim Babel,et in defertis illius an tiquc Babilois acruinis eius :maximi dra coneshabitaredicuntrquoi^uox acrugi tus homines terret,Aduiginri quincp cu* bitos 8C amplius crefces.-rfepius eualefcit. Adfeniaaut&T debitam magnitudinem uenies finecibo tempore multo uririt. At ubicomederit,nondefaciIifariaf.Inabyf fis terrx(ficutdicit Augu.aliqndo draco moratur,et cu in aere fentit humiditatem egreditur.S>C fug aera fert magnis alaru re migrjs aerem cocitans et impellens ,Alis qdempeIliceauolubiIitateextantibus>8£ fecundum corporis fui magnitudine la* tedifFufis:ubicaqj morat aerem inficit. Pii. lib.iO.India dracones habet et Ele phantes perpetua difcordiabellantes, tan t£ imgnitudinis,utfacili circuplexuEle/ phantes ambiant,noxiocpnodo perfhin gant. Ambrofi.Draco elephantem ligat, cuiusruina mors ui&oris efi: et inde fum meinutrucjcertatur.IHe utpede alliget, in quocafus ui&i fibi nocere non poffit. Pii. Ii. io. Aquil§§qjfatis eft pugnae cum dracone: multo cp magis anceps, etiam fi in acre.Ari.uultur ena draco pr^liatur: aa comeduntaialia.Ifi.Draco uimincau aa nonin dentibus habet, et uerbere pori uscpicSunocet. Arift.in li.de nat.anima liu,Eft in terra Aethiopigdraco ex§ Ty* rusgeneratur,etex illo Enthichon acripi tur,cotraquodnoeft remedium.Omniu cp animalia uenenum habenriu morfus. eftualdemalus :maximecgfife comedat adinuicem:fic comedit draco fcorpionc. Item de pprietatibus elementoi^.In die* bus Philippiregis uia in mote Armenig fuit,dequa rex interrogauit.curfug illam nullus tranfimquinmortuusrirderet.So crates ergo fpcculG decalibe cotraillu po fuir,inquo duos dracones magnos uidit qui aperuerunt os fua, et egrediebar cor* rumpes aerem fumusex orifiajs eorum. Rex uero pcepit ad montemilla exixU 8C PRIHVS ipfosinterfici.ficcpfalutatus eft locus Hj le.NarratPetrusDamianusde qda agri'' cola, qui quada die ualde mane furrexitj &uidit dracone enormis magnitudinis, lignumputauitjfefTufcy fug eumut reqe fceret fedit,mox indignatabeftia degluri uit. OPERATIONES. Solinus.Draconu ex cerebris excidit: 1 dfaconuas lapis: fed 1apis non eft nifi de trahat triuenhbus.Nam fi obeatprius 5c5 animafimuleuanefcic duricies foluta. Phifiologus.graminibus quidemme* i dicans dracones dormire coguntur,fic<£ lapis acquirit ,cuius ufu reges orientales pr^cipue gloriantur. Dracon?adipum * fugiunt uenenata :neipfe draco habet ue* nena. Draconis capita .pfpera et fortu/ « natamdomum promittunt facere, Ex* Iib.denanrei^.LinguaeiusSf fclin uino decoda,remediofunt his qui uexatur ab incubis,eoijr corporibus ex hoc inunftis, Draconis caro uitrei coloriseft, acue/ » fccntes illa reffigerat.Hinc eft q> Aethio/ pes in feruida plaga manetes dracoiscar nelibenter uefcStur.adeo quocp auariti? fitis inimenfumcreuit,ut inftitores qbuf damcarminibus draconemad tepus man fuetG reddant: eiufqj tergo infidientes: freno ipfumregant,ufcp dumin Aethio/ piamperueniat. Autor.Sanguinedra» conis quophifiri utuntur tn medicinis al untgummicuiufdam arborisfic ditftum, ^ppterfSguinis fimilitudine ucri dracois. GAPVT. 49. ,.5- a/* d*.~«**-*~ fvt.JT-ry*
DEANIMALIBVS. ,9 «humanis fimiles, in dracona corpus lateris breuioraeffe cp dextri.et durum ha deimcntes. Credibile eft huiusgnis illa betpilum,et eft fpiffe pellis,et eft ad quan fuiile,pque diabolus Eu§ decepit: quia titatem uulpis,et eft duor* generum Di (ficui dicit Beda) irfrgmefi uulcg habuit citur autem daxus caninus:quia in multa .-H"cctumdiabolus feconiagens uel ap finditpede,ficut canis.Etdicitur daxus Z;' Phca^ut coI,m"1formam ulierem alii# porcinus ,qui in duo findit ungulamfi jub"" ceret.faciem ei tmoftendit et reliqua par# cutporcus.Fertur afcrabronibus &alti, tc*? corPor,s arbora frodibus occultauit uermibus uiuir, quia non eft uelox ad ue AugnibnusfupGen.Didtaatferpens nandum. ZZ%*«lecalidiffiaiiis fuifle.uel fecundum ali npPD ,Tr^., c. £os,fapientiffimus:nonproprie, fcd in bo _..ONES* nofolet accipi fapientia dei uel angeli,uP Axfigia eius ualet ad renum dolores: pzpuv aierati5a!is:fed translatiue^icutapesuel et . multa aha :que caula breuitatis ob formicas dicimus fapientes,ppter opera m,i5°* . -c 'fapientiam imitaria: qfiuis ferpens anima . 1?,< iunt etiam a “‘3ui»^ morfus aliquan nonrationa!i,fed fpiritu diabolico, ^ple ®° habet uenenofos. nus erar,poflit fapientiflimus dici. Mali CAPVT. f>. emangeli.cfuis fuperbi,deiedi,natura ta men excellentiores funt oibus beftqs,pp# ter eminentiarariois.Serpens eni nointel ligebatuerba,necrati onalis eft facfta .Q2 enimuerbis magoijt uel incantatoru fer# pentes trahunt de latebris, diabolicaeft uis:quod permittit ad memoriaillius pri mifadi,ut fciaturrquia cQ hocgenere fa/ miliariter fiteiIocurus.Eftautilleferpes ficut afina Balaarfed hoc fuit diabolica. illudangelicum.Boni enimet mali ange li fimiliter operantur. DBJ Dypfaefl genus af0 pidis, qui latine fitu | ladicifrq-' aque mo morderit fiti perit. Tan au 1te exigui | tatis efle l-S-'. V- jfertur , ut 1Al.in.li/ dumcalcatur,nonuideatur,dequo Poeta bro de na Signiferumiuuen5 tyrrenis fanguinis au tura ani. 15 .Torta caput retro dypfas calcata mo Daxus emordit.Vix color autfenfusdentiftjfu/- anial pin it.Andromachus.Dypfa cumaliquepun gue ual# git,inflammatur in eo caliditas ualde fug de &lat5 flua^ndetj acddit ei uehemcs fitis,8f adu in dorfo ftio inflammatarnec bibere ceflat aquam ,br euibu sdonec corpus eius fcindirur ,et fic moric cruribus, Auicenna.Serpentisfacienrisfmm fec5 |multum dum quofdam longitudo eft palmi unius jmordax ,et fup corpus eius funtueftigia nigra plu •-pilo plus rima.Caput eius eft parua,etcollffgrof# albo quam nigro,fed in dorfo pl ures ha/ fum a' quo icipit creaturaeius ufcp cau bem igros , & in lateribus pluresalbos>et damfubtilem. caput in medio nigrum,&in lateribus ha betalbum:et qua ndo eft domefticn,mul /OPERATIONES* tumeft Iufiunm ,Dicunt crura finiftri Auicenna-Vt cuacuatur aqua ^pter fi
de nans ris reriin ^sJEquf imi /Iluerfis ies kLjllreparrib» 'Ji I orbis ge/ II 'fclneratifed ^s. liiliprgciV %||puiquiin VScithiaet 3f!§Capado' cia.Hij ad ,&C cogreffioni LIBER tim ex morfu illius ferpeatis.Huius regi menpoftcomunia regiminum eft indefi nenter eumfacere bibere oleu plurima et euomererdeindecliftenfare cum his qu$ educunt feces et humiditates. CAPVT. **• DRo itme da &di' PRIMVS CAPVT f** Da, ran. tx lib. de nat . rerum . Daran. (ut dicit Arifto-- teles)eft . araalue lox atqt fortilfi* mff.qdF aueni' toribus infecutum c6 euadendidefpcrationefri' gi coeperit,aftutia naturali ftercus intor/ quetcotracanes infequentes fe ,eofcprex tardat putride digeftionis odore. Autor fortalfis etia hoc nomineuidelicet duran nocaturbeftia,quffuperius, iuxta eunde Ariftotclebonnacon eftappellata. Etip' fa eft(ut uidetur) filuiftris uacca, de qua dici tAriftoteles q> habet cornua cotra fe inuicemindinantia.Etideonatura dedit ei aliud fuuamentum ,uidelicet eiedio^ nem ftercoris in remotum:ut ipfo uenato rem detineatne ad eam,ppe accedat. IdE uult Alber,in lib.de naturis animalium, CAPVT. f4 . mioris <j de flata' ra*:fedue locioris : und e& nome ha dromos grece curfus &uelocitas appella tur.Centum era 6C amplius miliaria uno diepergerefolettquod fclicetaimal ficut bos 6C ouis 8C camelus ruminat.DamuIa Ifidor. Damula uocata eft:eo q> de manu effugiat.Timid5 animal dC imbelle. Vrv de Martialis:Dente tuet aper, deffendut cornuaceruudmbelles dameqa nifi prae/ dafumus.GIofa fug Paralip.Damula eft animal mundum,ueloxperfpicax,. Vtv defcripta eft,Eruere quali damula dema nu etc.Plinius:Damcraro manfuefcunr, cum ferfiure dici nonpnt. Complura n5' qjfuutnec placida,nec fera,fed medi? in ter ummc£natur$:ut in uol ucribus Hyrg dines,apes in campo,in mari delphini .I' demin libro .u.NatUra dedit cornua da/ mis, 'OPERATIONES fi. Damule caro more emplaftri Sugdolores iuncfturafum. an cumuino mifcetur SC bibitur, Jr epilentiam uel foda. fcexficcata cum uinoinpotuaccep lomtumOuccmegauc ta,confert uenerus. Hali.Virga Damu bus gloriantur. In equis pdpue;' le.ficcaca tirta et bibita.morfui ferpetum genere lumentoRr aures indicia animip' prodeft.Idem facit 8C uirga cerui, ferunt.In coloribus cquogt niger eft opri
DE ANIMALIBVS, rumqsbonus .Ceteri uero deteriores iudi cantur. Ariftotdes .Equus 6C equa plus diligunt coitum,cpanimalia cetera ,preter hominem Equa quocp furit concupifeen ria coitus ,olfaciendo fe inuice ore ad os, concupifcenaam prouocatJVIafcuIus fu» pra matremfua non falit.Vndeequus ali* quando matrem fuppofitam agnofeens, fubito fugit leqj precipitauit .Coitautem equus duum ud trium annorum,fed debi legenerat. Fortis autem eft aquattuor an nis ufqj ad. zo.SC fortis eft quoufcp gene» rat.Tota uita fua coit: Si ufcpad annos,jo uPufcjiad.^.uiuit.Equauero ufcpad.40 Equus cum equa coit etiam impregnata. Nullacjfceminapoftimpregnationemre eipitcoitum,nifi multer QC equa. Et eft ec| rumcoitus iuuenum ante tepusdetermi» natum,fi bonum habuerint cibum.Noeft ledens coitus equorum,ftcutcoitus tauro rum.Partus equarum melior eft,cp omni» umaliorum quadrupedum.Apparetcpp» cipue in equabus 8C uaccismenftruu.Ide Ariftote.Equus oculos habet diuerfi co» loris unius ab altero. Neceftoculoru ua» netas ficutin hominibus 8C equis .Cotra naturam etiam omnium animalium eft,q> cum fenefeit equus,dentes eius albefeunt. Ite equus feli ecaret .Incorde equi 8C uac cxfunt offa. Ibis auis eft.qug oditequum: 8C uocemeius imitando ftupefacitipfum, ac fugerecogit,& forte interficit. \OPERATIONES. ? 1Diofco. Equorum fanguis medicami» tnibuscaufticisadmifcetur. Lacequinu uentremmollitSf hominem turbat. 1Fimus caballinus crudus etcSbuftus, fanguinem abftinet profluentem. 4Haly.Coagulum equi folutionieroni» cxprodeft,8C inteftinorum ulceribus .Fi musequorumfi uaporeturmulieri, fecun dinamfetum cp mortuum educit. tEfculapius. Equaelac bibitum,matricis laborem fedat:8£ educum eijcit; tCafeus eius uentrem reprimit:ettorfio nes tollitjCoagulum eius cumuino propi» *natum omnesdolores fedar. Stercus ecj ficcum afperfum fanguine fiftit, auribus *inftillatum, dolorem tollit. Auicenna *9 in.z. canone .Sanguis equfaduftiuus,eft putrefacftiuus, totiufcj debilis digeftiois, precipue qui groffus eft. Lac equarum ficut dC lac camelarum partui uicinarum fubtile eft,aquofum,8£ uentre lenit. Coa» gulum equi conueniens fluxui anriquo, &ulceribusuifcerum,acfluxui. Corium pulli equi fi aduratur &liniat ex eo cum aqua fuperbothor, infrigidat eas. Dicitquocp:q> additiones ilis quas funtingenu equi tritas &bibitae cum ace to fanant fodam&epilentia. Stercus etia equi facit operationes ftercoris afini. Pli,lib.28.Sanguisequorumetequar5 pretercp uirginum.uim habet ftiptica, ero dic ulcera:carne ac fimo equi in agro pafti utuntur ad plagas .Itefauilla fimi equi ni inueterati,partummortuumeijcit. CAPVT- «• T7 r.phas. Ariftote. Elephas eanimal manfue» tu ,quod cito do» mefticat, dC obedi» entior at cpdifcipli natior eft omnibus animali » bus: undeinftruitur etiam adorare rege, S^inhocomnibusmelioreft animalibus. Ex 1ib.denatu.rerum.EIephati( tefte Caf fiodoro )omniumquadrupedum fuperat intelledum .Vndeno dubitat elephas pri mo afpecfhi adorarequem cunctorum in» telligitrectoremeffe. Cuifi tyrannus ap» parerjnflexus permanet,farinam fimilem minutiffimo pulueri permixtam feparat optimerita q> farinam in paffum colligens nihil admittit de puluere.Larfi tyfc dicu» tur offenfam feruareJongoij tftorepoft imuriae uindida reddere. Auftnna .Iu» uanthominesinpugna& dephantumfoe minaficut mafculus :fed corpora fermi*
LIBER narum minora funt cpmari5,S£cumhoc edam audacis funt minoris. Elephasaut tanta* fortitudinis eft, ut cum fuisculmis profternat magnos parietes,& cu fila fro* te magnas arbores .Exlib. de nat.rerum. Elephanti concupifcenua fetus infenon habent. Sed temporequo uoluntfilios p* creare, uaduntad orientem ufcpad proxi mumparadifi ubi inueniant Mandrago* ra.de cuius frucftu prtorgultat femina, de inde mafculus eius fuafione:6£ tunccoue niunt&fconcipitfcemina.Temporeiiero partus ingredifaqua ufcg ad ubera :S£ ibi parit fuper aquam:propter draconem qui infidiatur ei.Et fi extra aquam pareret, fe tus ei deuoraret .Mafculus quocp non re cedit ab ea dumpartt:propter ferpentem, qut inimicus eft eius, ficut draco.Namhu ius animalis offa 6C pellis inquocucp loco incenfafuerint,ftatim odor eorum ferpe* tes fugat:8£ quolibet uenenofum nonac* cedit. Ifido.BiennioautfetusportStnec amplius cp femel gignut :necplures ,fed unumtantum.Viuunt aut annis tricenris. Arifto.Elephas coit in agrefti loco maxtV me propefluuiosrfoemina fedet, masequi tat fuper illam .Foemina poft annum deci mu ufep ad quindecim coit .Mas aut poft quinquennium:dC hoc in uere. Vnicum fi liumgignit,ficut equus S>C camelus,fcemi na per duosannos impregnat. Impregna taquoepa' mafculo no tangitur omnino: dC poft partu ceflat triennio. Exlib.de na.rerum. Elephanti cadentes,furgere no poffunt,quoniam offa folida fine iuntftus ris habent .Vnde 8C crura tibiafcp fletflere non ualenttnifi in iuuentute .Crura uero ^qualia habent in groflitudine,inftar fti* pitu,ab imopedis ufqj ad uentrem.Pedes uero rotundos inftar pomi. Plini.Ele# phanto duriffimum tergus eft dorfi,uen^ tres molli. Interius fimileeftinterioripor d,BC per cofeques interiori hominis.Ele* phanti nafus longus. Autor. Elephas in tibrjs iundhiras non habet :&dormien tes elephanti nuncp recumbunt :fed cum labore defatigati funt, arboribus magnis applicati ferecreat: 8C in ipfis fuffulti dor miunr.Quod eorum uenatores attenden tesdocum QC arbores notae eafcp pene fuc PRIMVS. ridunt; ficqj capiuntur. OPERATIONES* Ifidorus.EIephantifanguisetmaxitne * mafculi,fluxus reumatis fiftir .Fumoquo cpqui fit exunguia 8C pilis elephantis,ani malium quelibet uenenata fugantur. Platearius.Elephas habet ofla quedam * folida ut dentes,& harc noncomburatur, fed ad diuerfa officia referuantur. Qucd3 uero funt medullam habentia,&h^c com bufta dicunturfpodium.Eft autem fpodi um frigidum in.j.gradu,ficcum in.z . Sophifticaturautemquandoqj exofli > bus canis combuftis: quadoepex marmo» re cobufto,fed id eft minus ponderofum: undeillud eligendum eft quod eft fubal* bidum ,dC ualdeleue 8C continuum. In firupis ponitur ad infrigidandum. 4 Puluiseius cum fucco plantaginis datus, ualetad difenteriam &emptoicam paflio nem. Auicenna.Adeps elephantis cum , exeofitlinimentum,fugaruenenofa.Fu mus eius fuppofitus,prohibet impregna* tionem. Fimus Elephantis, fi uaporetureouen 6 ter febrem patientis,prodeftiSed fi cumla na fubmittaturmulieri.non concipit. CAPVT. te. ENchi res. Exlib.de f nat.rerS. Enchires eanimal in orien a te ,tauro fimile fed ha* benslon* gos cries ad fcapu las defee* dentes, fi Cutequus. Cornuauero multum recur uas ta:6f adpugnandum abilia,caudamcp bre uemrefpedtu corporis, corium ualdedu* rum.Huiusetiam caro dulciflima eft.Cu uenatores fugiens debilitatumfuerit pu* gnat:
DE ANIMALIBVS, ao gnattet in pugna ftercus eqcit per quatuor pafiuscaufatimoris.EftenimanimalmuI ti ftercoris. Deindecum appropinquat ei tempus partus,multa eiufdem generis ani malia circa ipfam adunatur :aegerentes aggregant ftercora adtnftar muri incir# cuitueius. Autor. Videtur autem enchi# res eademeffebeftia que fuperius duram uelbonnacon fecundum Ariftotelem eft appellata. CAPVT. 57- ENhi# dros etEnitra. Ifidorus. Enhidrof eu bcftio fa ex eo nuncupa rarcpina# quis uer# fat,6if ma ximeiNi lo. Quar, fi croco# dilu dor# tnicntcm inucnerit,uolutat fcprimo in Iu tum et intrat etiam peroseiusinuctrem, SC carpens omniaintranea eius fic utmo# riatur.Hecychneomongreceuocatur. Ex libro de naturis reru.Enitra eft ani* mal modicum in Germania, mas &ffcrmi na cumulos in terra facientes ,congregat cibosin|ftate,quibusuiuant in hyeme. Fcemina naturaliter ciborum eft auida: mas econtra fupra modum parcus &aua rus. Vnde&aditum obftruitne fcemina cibos attingere pofTit .At illanaturaliter calida,foramen occultum ex alia parte fa# citpquos frueturquod auiditatifuefuffi ciat.Siccpfitutmafculus parcus macie ta befcat,faemina.\?o pinguedinerurilefeat. CAPVT- 1». LRina# dus et iErmine # us.lfido# rus.Erina por# celli for# mam ha # bens fed fpinofum ubicy,pre ter quam inuentre tundicguercrfpinis fuis claudit, ppterinfidias:& dtfficult' feuidendu pre betatep palpandu: fed qn in aquam calida mittif.ftatimeadelcdatusin plana mem# broru deiftftione oftefionemqj refoluit; dC fic inoffenfe uidetatcp palpatur. Hic (ut dicit Ariftotclcs)obtufius audit omni animali habente tcfta in capite .Erioacius pinguiseft &T medicinalis.Solushabetdu os anus pquos feces emittit.Huius fpeciei mas 8C fcemina ftado coeunt,applicati 5C ad inuice coiundtiret hoc,ppter fpinarum acui eos qin eius dorfo funt. Exli.de na. reru.Ermineusebeftioladegtneremufte IarS:fedformaminor:etcoloredifllmiIis. Inhieme cadet inftarnfuis,ppterexrremi tate caudarreftate uero tth in uctre cadet,et dorfo fufeus apparet.Mures pfegtur,car nes uefeitur. CAPVT. w. erura.Ex libro de .re# rum. En# gulaeuer mis 3re nomen. Habet fem • per! fan# put conti nuecpfu# e x
liber primvs. gens ita intumefritjUt medius creper. No enim exitum fuperfluitaris habethic aqui bufdam pediculus filueftrisdicitur.Iniu* mentis nunqj fed in lupis Si canibus fres quentergignitur. Eruca in lib.utfupra .Eruca eft uermis longusmultis diftans pedibus.xolore uas rfus.Olera SCarboru folia depafcitur.Ifi dorus .Eruca eft frondia uermis, in olere uel pampino inuoluta: ab erodedo dicia. Dequa meminit Plautus.Imitarusnequa beftiam,maleficam, inuolutam in pampis no frondem Si florem erodens ,hoc maiu oritur tempore humido 8£ lento. OPERATIONES. ,Palla.lib.2.Conrra erucas. femina qua: fpargeda func,fempcr uiuz fucco uel cru* carum madefaciunt fanguine. Aliqui ue* ro cinerem de fico fuper erucas fpargunt. Nonnulli fquillainhortuferunt.Velali# qui etiam mulierem menftruata ,nudis pe dibusjcontraerucascircumirefaciunt, CAPVT. <so. rurtquos ab ipfis amputare cum capiucur negat .Seftius medicinz diligentiflimus: illosefleparuos: fubftridos 9Si adheren res fpincmec adimi fine animalisuita pof feaflerit. Item Operationes etiam fupe rius fub nominecaftoris funtditfta. CAPVT. tur.lfido.Formica diefla eft ab eo, q» forat micas farris.Exlibro de naturis rern. For FAIena QC Fis ber. Ifido rus.Fale* na eft ani malquod naturali § dam indi gnatione fuperbia in hornis nederefta tur. Iracp fi congre diendi oc cafionem acceperit,pugna: conftanter in* fiftir,uidortjt fuperbi? inclementer niric hominem decerpere. Solinus. Fiber g uniuerfum Pontum plurimusxjuucaftos rem aliquidicunt Iutherae fimilis :eftaial morfupotenti{fimum,adeo ut cumhorni neminuaferit, conuentum denriumnon prius laxat, epoffa fracfta concrepuifleper fenferit.Phni.li.;i.Fibris uictuseftin ter ris-Si inaqua. Caftorea teftes eorum dica mica eftanimal mireprouideti* fibi.Hcc fola inter animalia fenio fortificat &cre* fdt. Formica: labores communicant ut apes: fed apes cibos faciunt,haec nero con dunt. Efferunt etiam mortuos fuOs atep fe peliunt:& ha: folae inter oia animalia pre* ter hoiemfaciunt. Item formica frumenti granum eligit,8C fi compluta infoifafua fuerirrillud exponit ut ficcetur/iccp itera reponitipfumufq;adtempus,utautegra numcoferuet abfcpgerminerfertur ipfum in tres partes diuidere. Arifto.Formica e animal anulofum finealis Si finefangui* ne. Et eft ex animalibus,quecum foctjs fu is manent:^ ex his qhabitacula habent,fi cut mures et talpae. Formica ficut et mufea coit inhyeme ,fi conueniens aer fuerit, 6C uentus meridionalis flauerit. OPERATIONES- Arifto.Si quis acceperit fulphur Si ori * ganum agrefte. Si puluerizauent fuper manfionesformicarumrdimittunt illas et fugient. Similiter etiam fugiunt afu* , mo ftoracis fieri.
21 ANIMALIBVS.DE »i^afifnaTmanfore. Formica: exalchis tran,&Texfulphure, 6Cex afafeuda fugan *tur. Etfi ex iftis mittatur aliquid in ea/' rumforaminibus, morientur: porro fi ex <0 circa forame epithima fiat, no exibut. 1Exli.de nat.reru. Domus formicarum ex fulphure&T origano agrefti fumigata: formicas effugere cogit ab illa. CAPVT. e*. FOrmi cernas iores.So li.Forroi car dicun cur effeto Aethio s pia ad for mam ma ximi cas nis :quae arenas au reas pedi bus quos leoninos habent eruunt, acnequis auferat cuitodf uru.Exlib.dena.re.Inlndiafuntformic? circamotesaureos,uulpibusmaiores,for tes aefeuae nimis ,pedes quatuor habetes, 6Cinpedibus hamatos ungues. Tantx ue ro fortitudinis funtjutuifos homines dis fcerpant.Beftias autem defacilino ledut: fatis confciar q>aurumiIludquodipfecus ftodiuntinuitisnonauferat. Ad plcclens dum ergo temeritatem auariciat ili ica'deo collocata: funt beftie.De his formicis me minitlohannesdeManda uilla.q>innon nullis montibus Indiae moramur formis cae in quantitate noftrorum ea teli oru,que effodiunt,purificant,& colligunt cumitis tentaoccupationeauriminutias, eafcjpo nunt et reponunt de cauernis in cauernas: £C conferuado aurum funt ita diligentes 8C acres, ut nemo hominum de facili aps propinquare audeatrnifi interdii illispau fanribus,&f ab ?ihi fe occultantibus.Alig nontamen fine periculo in drometarijs ra piunt uel furant, ingeniofe etia fup equa, qua: nuperfetu edidit imponut ciftellas li gneasfeu cophinosnouos uacuos alateri bus apertos de pendentes prope terram. Hancequam famelicam admontesbuiuf modi dimittunt utfe herbis pafcat. quam formicaruidcnte$folam,faliemes &: icc5 tes colluduntad cophinorum ncuita te. Et quoniam eis eft r.aturale;ut circa fe om neuacuum implere conenrur comportat certatim aurum in predidas ciftellasrcum homies aremotis tempus obferuauerint, emittunt pullum equa: ut uideatmatrem cuius afpedu iam diu ftetitpriuatus,etad hinnitum pulli protinus equa reuertitur honufta auro.Hoc&fimile ingenio aurS aformicis eripitur. CAPVT. «». T' Vrus r&Fu* ruculus. 1fidorus. Furus a fumo dis (fhis eft. Vnde d£ fur.Tene brofos enim 6C ocultos cuiculos effodit:8£ eijcit pra: damquainuenerit.Arifto. Furonum fces mina: funt obedientes ad coitu ualde, clas maccg mares ad coitum tempore luxuriar, neccoeunt mares cu femina retro fed mas eleuatur,8Cfcemina equatur fubiaccdo. Furunculus.Ex lib.de na.re. Furuncti lus putoria: ualde cofimilis eft,paulo ami plior cjj muftella.Inter album 8^ buxeum colorem habet,et eft animal animofumac ferox.Coire dicuntur proftrati,femina fi marem non habet,quando luxuria ftimu latur,tumefcit 5Cmoritur. Parni quide fae eunda eft.urpotefeptem uel otftofcerusfi mul edensrportat in utero.40.diebus. Et cumnati fuerint catuli, c^ci futdiebus.jo Atemporeuero quo uidereincipiunt ,uf cj ad. 40 dies uenari 1ndpiunt. CAPVT. «4
t liber primvs. oblita quidem in quo loco fit enixapxr fe laniare,et inde eos ladare.Sicut fcriptum erumpunt catuli numero undeni. Quida eft.Lamiarnudaueruntmammas. dicunt fce. us amatribus deuorari. Lacer# Exlib.denar.re.Lauzanum eftanimal tarfuntinrndianumeropedum.24 .colo cuius crttdeliratenullabeftiaeffe tuta po# re fulgenti. Glofafuper LeuiJi. Lacerta teft.Nam Siipfaleonem, omnibus formi immundum animal fecundum legem,in dabilenf :deterret,fuo tamen genere par# fepulchris habitat, Si inconftantiam uitac citrin cetera graffatur, reliquas q»beitias fignat. deprfdator.Et cum hoc fcelus in alijs per# OPERATIONES fequatur,propriat tamen iniquitatis non meminit. Auicenna in.z.canone .Lacertae natu# ra ftellioni uicina eft,fed melior. Sanguis eius confortat uifum. Stercus eius albugini confert oculi,&pruritui ,u£ fum acuit,coloremcg bonum efficit. Idem injL canone.Lacertarcaromortifi cans eft. 6C ei qui bibit eam acciditapofte# .linguar :8ipruritus 8idolor capitis 8i 1_/ Ifido rus. Leo uocabu # 15 habet influxu ex gr$co. Leofiqui dem gr^# cerexin# terpretac lacine,eo cf fitprin ceps om# inaLj, r, aduftio Si tenebrofitas oculorum. CAPVT. »9- /fi X^j%y1||i , | |, 7tWkfo gnum 8ite,largum,nobiIe, magnanimum .Huius crudeliffi generis mashabet comas. Leo eft ex ani# mum:no maIibusquadrupedibus,quarfifTafunr in j) '11 'liiv^P de filuas extremitatibus,uncoshabetungues,8iin exit 8icuruatos.Mingitadpofterius, Si inmo# !\~\ (y^hortos in dumcaniseleuatcrus.Cuncposfuuape# U~/f/jj trat,arbo rit,odor ab illo exit. Animal eft mul tora res fran* digitorum,habet quinqj digitosinpedi# git, earuepramosdiffipat 8ihocperbra# bus anterioribus, quatuor inpcfteriori# chia forria nimis ad omncadumabilia. bus,utlinx,8icanis,Silupus.Exlibro de Cuncpfuperuenerint homines adprohi# naturis rerum. Leo fartidus eft maximeqj bendum.-pugnat cum eis,6imordet eos. in ore, dormies apertos habet oculos .Cu \
DE ANIMALI BVS. a? ireetcum auenatoribus queritur,ordine eorum fenrit/uaueftigia cauda tegit, utg ea uenatores eum inueftigare nequeant. Exlxb.de nau-erum.Leones adeo funt ca lidat naturaemtomni tempore defiderent coire.Feminismagnalibido coitus,SC ob hoc maribus ira.Hec habet inpedore dus asmammillaSjin medio fcilicet uentris,8£ hasparuas refpedtufui corporis:quia mo dici Ia&is eft.SoIinus.Leones autem auer fi coeunt ,Ieena primo fcetu quincp catu* Ios parit,et educat,deinde per fingulos nu mero detrahunt annis in fequentibus:5£ poftremocum ad unum materna foecundi as redijt,fterilefcuntin etemum. Phifios* logus.Leonum ita cjt fastus produdi,ufqj in diem tertiam funtmortui. Namleones calidiflimifuntnaturatquodprobateoru nobilitas,& fortitudo cum audacia SC ira cundia.Fcetus autem humidiatemhabe t ex generis temperie,quee ficcatae comples xionis SC caliditate uifeofior redditur :SC maxime circa cerebrum dominante ficci tate.SC fibi animal ifpiritu cooperate.Vn decum opitulantur nerui tfpiritus no pof funt ingredi,necuirtutes ad adiones fuas mouere.Parentibus ergo rugientibus cir ca fertum fpiritusper os 8iaures SC poros capitis ingredientes,prebentfcetui motu. Ifidorus .Leo SClegna cumgenuerint ca* tulum tribus diebus SCnodibus dormire fertur.Tunc deinde patris fremitu uel ru* gitu,uelut tremefadus cubilis lodjfufci* uredicitur catulum dormientem.Iorath, Leo minimum folicitus de fe SC catulis fu fs, dormitapertis oculis ,quafi uigilanti* bus,ueftigiaqj fua terram cauda fpargens operit ufqt ad antrum fuum. Rafinin Almanfore. Leopro mure(m git.Proligno quocj quod dicitur ferhin ci met.Elleborus etia SC fquilla canes SC leo nes plurimos,beluafc£ interficiunt. Efcu lapius in libro demembris. Ceterum fi fu gcortices quercus cal cauerit zarim id eft leo,formidabit continuo. OPERATIONES. »Ifaac.Leonina caro ceteris eft calidior, groffa,grauis et difficflis^i comedatur do lorem SC torfionem in uentre generat. Efculapius.Leonis caro fantafticosfa*-*. nat,aurium dolori &omnialij ualet.Si qs federit fuper pellem leonis, recedent ab il Io hemorrhoides. Qui uero linit cor* * pus fuum fepo renumleonis,terrentur ab eo lupi. Hdy: Adepsleonis calidior eft * ceteris SC fortioris diffolutionis in apofte mata dura. Diofcorides .Adeps leonis 5 nus omnibusquadrupedibus calidior eft, SC minus extenuatorius.Vetus autem fa* <ftus,a feipfo calidior fit. Dicitur autem uenenis effe contrarius 6 cumuino adhibitusbeftias omnes expel* lit,&C eft repercuffibilis odoris, quo ferpe tesperfequitur. Auicenna. Adepsleo* 7 nis refoluit duridas apoftematum. Plini.lib.zS.Leonis adeps curofaceo, * cutemin facie cuftodita‘uirijs^andorem* c$feruat,& fanatadufta. Ide etia adeps 9 cu rofaceo quottidianis febribus prodeft. Etiam peruneftum eo.beftix fugiunt. Fel eius aqua addita, claritatem oculis 10 inundtum facit. Corin cibum fumptum, A quartanis medetur. CAPVT- 8i» gras per totum.Fcemina mare fortior eft. Cumpardusbeftia crudeliflima fit,aliqua do quidem domefticaturrfed nuncp fic,ut fuae crudelitatis obliuifcatur Domeftica* tur autem ad uenandum,ita<$ cum ad pre dam in uenatioeducitur, relaxatur,quam fi quarto uel quinto faltu caperenequiue ritjaodtairatus fubfiftit. Etnifi ftatim uenatorfuredjbeftiam aliquam obtulenr, f
LIBER cuius fanguine placetur,in ipfuro uenatos rem uel in quoslibet obuios irruit. Impof fibile eft enim eum placari nifi in fangui ne .Sed in hoc prouidi funtuenarorcs,ut agnospenes feuel alia animalia femg ha# beant.quibus iratos placant.Phifio.Leo# pardus eft animaHeonifimilein capire ac membrorumdifpofitione,!icet nonfit ta magnus,nec tam robuftus,hic ab homine ita domefticatur ,uceo ficut cane ad uena dum utatur. OPERATIONES- ,Autcenna in.z.cano.Fel leopardi uene num eft ex eo bibenti, cui uomitus tyri *aca propria fubuenir. Efcula. Leopar# dus cum hominis craneum uiderit,fugit. <Rafi.H -rba quoc£,qu* leopardi herba dicitur,leopardus terretur. 4Etherba quae leopardum ftrangulas di citur,interficitur. CAPVT. «*• TEons Lydios phonos : fifleucro cuta.Ifi. Leontho phonuse beftiamo dica ex eo uoca# ta,quiaca pta exuri rur,eiuf# cp cinere afpfie,car nes,&pofirce per compita femitarum,leo nes necant fi quanttilu cunc^ exiliis fum# pferint.Solinus. Propterea leones eas na turali odio premunt,et ubi faculras datur, morfuquidem abftinenr.PIin.Ii.S.Leon# thophononaccepimus paruu animal uo^ cari,nec al ibi,£g ubi leo gignicur,nafci. Quoguftato aleone, rantaei uis ineft ,ut Cfteris quadrupedum imperitas illico ex; pir^t. Leucrocuta.Solinus 8C Plin. hb. 8. Leucrocutauelocirare pceditferas uni# uerfas.Ipfa dt afini feremagnitudine,ccr PRIMVS uinis clun/b9,collo,cauda,pedore, 8tf cru ribus,leonis capite, ore ufesad aures dehi fcente,dennum locis ofle perpetuo. Hanc quor£ feram humanas tioces tradunt imi tari. Nam uoceloquemiumhcminum fo nos emulatur,apud Indos inuenit.Ador. Videmr leucrocura eadem effebeftia,que fuperius uocata eftcencrocuta.Etfortaf* fis ex ferip toris uitio prouenit hec nomi# num uariado. CAPVT- ss- LEpus rfid. quali leui pes. quia uelociter currit, ue loxenim eanimal, 5C fatis ti midum. Ador. Lepus e aial moN lifltmum debile,ti# midumacfugKiuum,auricularum, habet crura retro longiora,unde QC facilius afee ditcpdefcendit. Immundus eft fecundum legem’quia non ruminattfed rame ungu# lamdiuidit.In petra cubile fiuim collo# cat,apertis oculis dormit thabet aut fimul utrucpfexum. VndeTerentius .Tute in* quit es lepus-flf pulpamentum quiris, qua fidicatrcxquo nunefeminar nunc maris ufurpas officium qut ccjjq) palpesmuliere, habet autem lepus labia iemper tnmoru. Ambrofius. Lepores cognouimushyeme albefeere:efb re a01in coiorem fuum redi re. Teftanre Pii. Lepusnunqjj pinguefeit. OPERATIONES Ifaac.Lepus licet ficcus fit ,8fgToflum fanguinem generet, melior ramen eft hir 1 cis SC capris nmenibus.-proinde ualetfic# cas habere uolentibus complexiones. Contrarius uero eft tenue dieramferua , tibus.Aui. Lepus fil ueftris frigidus eft et ficcus,ftomachum nwndificar. Sanguis
DE ANIHALIB VS, ,Sanguis eius mundificat pannu :BC cl» nis capitis eius medetur alopicie. 4Cerebrum eius aflatum,confert tremo* ri accidenriinfuccefijone,egritudmis. fItem cum eodem cerebro,gingiuarpue rorummundatur.Proprietas quein ipfo eftrue!ociter oriuntur dentes: 5C racile ex «eumfine dolore. Coagulum eius melis us eflomnibus coagulis in fpecie,hoc cu 7aceto bibitumcofertepilenticr. Item ei itiriaca8Caceto,ualetuenenofis. Iteca* ro leporis calida eft 6£ficca:affatabonae tulceribus inteftinorum. In iure carnis eius fedencpodagrici, BC habentes dolore »= iunduraru. Et eius operatio proxima ueftoperatioiiurisuulpis. Itemcerebel* lum leporiscotneftum ,tremorem corpo* «* ris tollit. Caput eius combuftum cu fe* po urfino,& ut cataplafma adhibitu, alos »j pitiasemendar. Coagulum eius bibitS «4 abftinet menftrua. Coagulum cum ace ro,1 acin mulierum mammis coagulatum, dilTaluit. CAPVT. S4- LEuia than. Ador. Lcuia * thanhe* braicedi citurdra autem q> draco BC in terra ferpit, BC aquis na tat,& in aere uos lar,unde 8Cin Afia tribus nominibus ap* pellatur fcilicetferpes,cetus BC leuiathan. Loquens enim in fpiritu dediaboIo,fuble uiathan typo^ta dicir prophetaJn die illa uifitabir dominusin gladio fuo duro ,BC grandi BC forti,fuper ieuiathan Herpetem, 8£uedem:8£fuper Ieuiathan ferpentem tortuofam,S£ oeddet cetum quiinmari e lorath .Leuin 8Cleuiathan pifeibus afpe* do id eft ceto frequenter infidiatur :SC pu gnat cum eo.Omneft^ pifces maris,cj pus gna uident inter ilIos,fubito ad cauda ce* ti confiunt.Et fi cetus ab illo deuidus fue rit,morietur,8fipreftarim.Quosemcau* dacinxeric,moxdeglutit. Quodfi cetus fuperari non potuerit, tunc leuin afauci* busfuisfaetidiffimum odorem cum aqua emittitjCetusautem econtrario aqua hau rit,8£ refpuit, BC odorem faetidiflimum re pellit:& fic fe fuofcpfaluar BC defendit. CAPVT. 8*. LAni ficus et limax Ex li.de natu .re rum. La riificus uermise longus, maculo fusex multis confias pedibus fparfim colore albus. Hic lanam fericam ex pro prtjs uifceribus operatur, BCarboris mori folifsuefcimr,qui fcilicet cibus medianti busipfius uifceribus inlanam conuertit. Itacp lannr fuaefufos/nramufcuIisfaciSr, BC in circumitu fui operantur,ita ut perfe dis fi] fis undi cp in opere fuo includatur: pofthocexitum fibi faciunt in fummitate fuforum .Egredientcftp natura mirabili, mutati prorfus apparent a’ forma priori, adeo utuermes, qui repebant innumeris pedibus, habetes alas, iamapti funtad uo landum.Demum uenerem in euntes die bus tribus coeunt :quo peradomafculus moritur,fcemina uero ordine iterato oua parit innumera:fubftrato fibi panniculo, uel alboziel rubeo,deindemoritur .Tune panniculus cumouis fufcipitur,etubi no poflit hyemis attingere frigusrepomtur, pofteacaloreuerisinualefcete.oua adfo lem exponuntur, BC calore fouetur donec animata in uermes formemur,Ifi- Limax
LIBER PRIMV8 LOcu* fla ex lih.dena, reiu.Loc cufta eft animal q drupes paruu,ad cuniculi fere mo< du: caput habet car nofumet eH: uermislimi dictus :eo q> in limo nafca« tur :unde 8Cfordibus femper 6C immun* dus habetur.Acftor .Dehocplenius infra dicetur,ubi detefiudineagetur. Inx. 1fido magnum zel fuper lib.de fenfu et fenfato Maxime uerolinxanimalmoueturfecundumjen fumuifus. Namuifufuores folidaspene trat:&: fi aduenit ei res trafparens, cito ex cecaturabea. Exlibrodenaturis rerum . Linxadeo gfpicaces oculos habet ,ut fub tilirate uifus etiam folida corpora pene* tret.Conftat enim q> oculus in humido fi tus eft,iuxra ph .lofophum.Tria uero funt inaqua,fcilicetaqueahumiditas,diapho neiras,& lucis perfpicuitas .Dchanculti* mam communicantcum natura celefii. Linxhabet linguam ferpentis fimile :fed maiorem quam in longitudinem magna porrigit,8C coi 1umcircumagitungues ha bet grandesjunicum fcetum facit,&f urina eius ingemmam durefcit. OPERATIONES Plinius libr. 28. Pruritus corporum uri na; lineis ftilliddiotraditurinhiberi. Eadem cp prodefle monftratur SCungu larum dolori. lorath. Linxhabet formam vt lupus. Lapifcj Liguriusabeiusurinadiftillatus feptem dieru fpacio generatur. Dehoc lapide inferius tratdacu de lapidibus dice ftibile: habitarq? circa partes Hierofoli* ima;. Vnde loan.Baptiftahuiufmodicar# nibus animalium ucfccbatur. Quidam ta mrn dicunt, q>circa Iordanis terrScfther ba dulcis ad cdendum,que!ocufta uocat: &huiufmodi cibo non locuftis animali# bus Ioanncs utebatur ,hoc animal grega# timtnced-t.Vnde Salomonait. Regelo# cu ftanon haher.etc. Quod uti q? de lccu# ilis uermibus intelligi no poteft qininul# to timore funt,8f non per rurmas;fed foli tarie incedunr.Di cit Arift.q> foeminaque» damlocuftanurriuitabeo tepore.quoiu/ uenis &parua fuitrqua: cum creuifler ,per fe&fincmafculo impregnatum inuenit. CAPVT- ss. LSS brodena tur.rcra. Lupus ? anial ra» pacifTi# mum 8C ^ fraudule. aforma eius canis ululatufcy confundis, fed latraru caret .Audax eft magis eorum genus quod breue, quam quod longum eft CAPVT. **.
DE ANI eft. Cerebrum eius crefcitSCdecrefcirfe* cundu ftatu Juni,qilicet in omnibusqua* drupedibus,inlupo tamefi^mcane pius. Pythagoras .Oculum ucro lupi eradica^ tum,cum uiderincquadrupcdia domefhV ca,timent defugiunt. Et ftquodaial min xerit fupraurinam lupi calidam,non coci piet un^j.Actor. Lupusaffundimus eftet rapidus,horrendum habetululatu. In ue* fpere autem maxime efurit.undefcriptu eil.Iudices eius lupi.Ari flo. Lupusomni temporeagreftis.cftficutSf leo 8c urlus. Elietiam fortis et aftutus. Ambro.Lupus fi primo hominem uiderit,uocem ei eri* pit,5£eu camcpuicior uocis ablatae defpic cittfi autem fe preuifum fenferit,fcrociam deponit,2C currere nequit. Anirot. Lupi Limen quidem diu porianc: poft longa ieiuniamultumdeuorant. Lupus gulofe comcdicfine n’a{iicattone,etunadieq>ad tres dies fufficiat.non autem comedunt ni fi carnes, ludo .Lupi totoannononam» piius cpduodecimdies coeunt. Ex liK.dc naturisrerum .Lupiuirgas ofleas habet. Anno per duodecim dies coeunt: 5C folut eotemporegregatimin cedunt. Ariltote. Lupus coit ficut canis. Tempore coitus quando filios habet,ualdemalus efi. OPERATIONES. •ExIib.denaturisrerum.Lupicorfide' ficcetur:acferuetur,multumdiciturfieri aromaticum. ,Idem combufhim, contritum, 5C pota* tum,iuuatepilenticum. •Phifiologus.Epar lupi ficcarumfifcri* tum 5C cum dulduino fumpeum; facit ad omnesdiftemperantias. 4Efculapius. Lupi caro cotfra bC efa.fan tafiicosfanat.Adeps eius bC fel, quantum canis. tHaly. Fimusalbi lupi coiice prodefh 6Auicennat'n.2.canone. Caro lupi mala eft.Caro ramen luporum habentia roftra 8C ungues oculo cofert et coforta ripfum, ualet etiam hemorrhoidi‘s,fed abhorret eamftotrachus. rPh«f:cus. Necfolumlupi fanguis,fed etiam fimus confert in colica palfione. •'Pyagoras.Homoin^i.iIion^aqua HAtIBVS. »7 lunam fenfrrft, canini dentes,adib.idefi lupi,curant eum. CAPVT. »9. jnatu. re. |Luthere 3aial aftu tu bC ma JItciofu f te colore fufeum bC nigrum ,pelleni(cns cui mollior pluma pilus e,cuius nitor no defacilicedituetuftati.Vndcdrpelleipfi us fiut orna rus circa collum ih ueffibus ui rorum 3C mulierum. Hcc beftia circa fta# gna bC fluuios habitatribicp foucas haber, bC fetus facit, pifeibusuiuitquos mirabili fequctiauenamr. Quilicet fub aquis diu uili cre poifi t, refpiracuIumtamcn aba cr e trahit. Vndequadocp auidirate prede gur guftiumideftnaflam ingrcdirurr&Tquia tunc ne per introitus locum redire nec naf fam tam cito difeerpe pofl?t,fpiritii in ae* rereaiperare non ualens in aquis fuffoca tur.Adeo uero ciborum cupida eft &T aua ra, q»pifces capros in fpccu fuo ta:o cumu lo congrcgar, ut ex putrediniseorum fq?# torenon folum fcueam ,fcd etiam aerem inficiar.Quod non finepericulo fui qui# dam experti furit,qui hanc beftiam capex rcuoluerunt .A pifcaiortbusaliquando domefhcatur, &T arte inducicur,urpifces fuo circuitu cogat pericula retium ingre^ di.fuotjiuuaminccapi .Vnde magnum emolumentum dominisfuisprefhttc ui» detur. * CAPVT. »•. /•
LIBER TVm# -Lbricus Ifidorus. Lumbri' cus eftuer mis intes ftinornfic di<ftus,qfi 'ubricus : quia labi> ur. VFto q> in Ium» bis fit.ho# ru tria fur genera,ro tundi ,longi 5fJati.Haly in Iib. regalis dtV fpofitioms. Lumbrici nafcutur ex humo ribusflegmaticisputrefcetihus in intefti/ ris.ubinalcitur calor extraneus.Hosim/ poflibile eft nafei de fanguine uelcolera rubea, nam colera rubea cum amaritudi' ne,&acuitare&ficcitatefua,huiufmodi occiditanimalia.Sanguis autem de uenis uel arterrjs non exic&C fi exierit apoftema tagignircumpaffionibusalqs. Vndepaf fionem hanchabcnrpueri,flegmaticam et groflam hu mid ita tem hab5res ,cum di>ta luagrofla purgandi negligentia. Mas xime uero in autumno h^c paffionafcit ex fruduum comcftione.ecc, CAPVT, luporum nonnulli ponflrfetf lupo longior eft, habetcrura bretiior» •C djfljnulia,CCruicem quOCJ mharam .Si TVcha l—/oni fi ue lichao ne dC lins rifcus.Ex lib.dena' Lichaon nonnulli PRTMVS. muIripbariS coloris uar/etatem: faltuoe^ lox £< innocua hominum ,uenenatu ui/ uit: habitum mutat fecundum tempora. Nam hyemehirfura eft &pili» horrida* eftate uero nuda. Et hoc uuItPlini.licetg aha uerba. Exlib.de naturis rerfi.Litv tifeus eft animal quadrupes (ut dicit expe rimentatorinlibrofuo) quod ex cane 8C lupa nafriturJfft enim utercj parens adeo luxuriofus.urodionaturah fibi contradi cente,quodeft inter canem &lupG ,in co# pulam tamen conueniat propter luxurie delrdamentum.Siccp fit ut focrus attrahic fibi colorem &mores utriufq». Plini.iib. 8. Elupis galli canes concipi uolunt, quo rum greges fuum quifep dudorem ecani bus &C ducem habenr. Illum in urnatu co# mitantur,illi parenr.lfido. Lintifc/ dicur* rur(ut ait Plinius) canes nari ex lupis fiC cambus,cum inter fe fortemifcentur. CAPVT. 9*i inqt Mancos morion 2 bftiaori* Mc„r i' AI in .dena uifa :cui* 1magni tu# do eft ut loris rubicundi ,tres ordines dentium ha bet in ore.Pedes funt ut Ieonis. Facies ei# us SC oculi, & aures ut hominis. Cauda e| us ur fcorpionis.Agreflui Tonus eius ut tu bar:&uoces imitatur hominis. Velocitas eius ficuc ccrui .Et deceptos homines de# uorsu. CAPVT- m. Muftdla
CV"* locum Ce pius trSs fert,ne forreinueniantur, hcc rupes &ca^ uernas inhabirat.diutiffmedormit. Qua doeum ferpencepugnareuulc.agrefti ru* ta femunit.Proindefuperomnem medi* Corum artem rutaefle diciturtira ut fi mor tuos fetus fuosinueniat,per herbam natu raliter notared/uiuos faciat. De haede' tnenspapa dicit,q>orcconcipir Stfaurepa rit.MuftelIa rerpcntesprofequittir ,adeo Utipfum bafilifcum interimat :fed eo in terfe&o commoritur, fic ergo breuis cor pore &ore,fedaftutia magna &animofi rate, uincit etiam animalia magna agilica tccorporis. OPERATIONES. Auicenna in fecundo canonar. Exim matura ficu cum herba fit emplaftrum fu per muftell* morfum. Idem libro. iiij.Eft autemuftelliemor fusuelocisdoIoris,c5iraquamfi templa ftrum cum cepis 8C aliis. Odorrute muftellam effugat. Efculapius. Muftelle cinis 8C fanguis eius elephanticiofes fanar. Plinius.Iibro.30. Humeri doloribus ci nis muftdke cum cera medetur. Sanguis tnuftella* podagris confert ,cu plantagineillitus preterea cinis muffellae ex aqua po rus/reneticisprode/i, Elephan eia mquoq; fanat. CAPVT. bens pilofam:&T collum ita groffum ut ca put.Vnde captu noligat, pillud ficut ce terar beftia-rcu laqueus id tenere no poffir, fed ptientre.Habetaut,pprtjffimefaciem humana: fimilc,nigradutaxat.&:fincpl lis,acollo de fupfrore, nec enafusoreco tintius,ficut in ore fimear,fcd ernu fpacrif intrrutrSqj ficucinhoie.Inter hasbeftias 8>C fimrasodiu eftimpVabtlejbellucp fre qnsrct licet uiribus no prcualeant,aftuna tn etaiofitatebellSdi fimijs pferunt. M3 ticora Aui.ln partibus Indue lupus qda c, qgrece dicit Maricorion.latie Maiicora, tres. Aibes detiu acies,inferius&:fupkrs. Eft aut magnus SC pilofus,eiufcp pedes ur leonis.facies oculi &' aures.ur hois,fuf ci furei* ocul i,8£ color erubicu dus ,utml nn.Caudacius eut fcorpioisagreftis,et in ea erubedo. Ipfec? pilos eijcii &loqu it 8£ htnnit,uoxeiuseut tub:e,S£ uelocitercur ritjficuccenri.Eftqiagreftishoicomedes» CAPVT. tn Mareae caiaf, ha-' catti, V* ftel' Exii* dena rer. tVli ftella eft beftio la ,catu^- los iedu* Io nutrit, de ALIBVSi is lM v' 1VI mu» netu. iiu< |m.;n-one tus &rr.i ticora,! fi dor*. Ma monctus eanimal fymia mi DE
LIBER fed longius ed.STbinahabet crura: in dor fo,ucntreetgutrurealbum,ficut mulrrla: ungues habet breuiores cattus .Efl duo rum generum.unum fagorum, alterum abietum dictum: fed illud quod nidificat in abieribus.multoeftpulchrius, &cofn< mifcenrur fibi mutua ambogencra,pellis urmifqj c'r prcciofa .Genera iftius anima Iis 8C mufrel.T habent hoc, qj cum finrira# cundaualde cfficiur effaeiida. Er fun: ani maliauixuncpquicfcetiatciiain quando^ £5 domefticantur. PRIMVS. rimipotcftjfed nunc£domari,iirmo(utdi cit Iacobus)q» nuncij uiuu in hominis po^ teftatcm uenutquia uind fe cernens, furo rcuitamexuit.Phifiologus.Monoceros cft animal pufiHum ,hedo fimile ,acerri* rr.um,habet unum cornu in capite. Plini. hbro.S. Afperrimam feram monoceron* tem reliquo corpore, equo fimile, capite ceruo,pedibus elephanto,cauda apro ,mu 9 i n1grauijimo cornu nigro media fron# re duorum cubitorum eminente, uiuam capi negant. CAPVT. s*. CAPVT. 9r % Mfui lofus 6C Monoce res. Ifid. Melodi# (fPeft,eo q>bt iucu d(Tmo membro, ucl q> fa* tios perat etaifidue mella ca# pter. Eft autem anirmlquadrupes, armatum ungu lis.GIofa fuperepifldlSad Hebreos :Me louelmeloruseftanimal.quodcttaxusdi cit,cu ius pellis hfpida ua! de. melota uo# carur.Vnde de quibufda faneris anriquio ribus legitur. CircOierunt in melotis.Ex lib.denaturis reru .MelofuseftbeiHa ual de magna ,qua: truculentos hoftes perfe# quitur.tacpaJhcccrcara. Ridtishabet iivgentes-dentesquocp lorres Stf prominens tes.cum quibus audader bella cum aduer farqs patitur .Hoc cum hominibus forti# bus terribilis fit,puerorum tamen innoce tiam.SC eorum paruiratem mirabiliterp* horrefeit, eoru uerba fugit :in quo digna: magnificecia innocentia: comprobatur. Ifidorus. Monoceros eflmonftmm: equino corpore.ccruinocapitecauda fuil Ia ,pedibus elephan:is,mugiru horrido: cornu tamen uno fcilieetacutifluno in me dio frontis armatum,Cap:um quidem pc Mi? Ador. Migale beftia q carneieo ti fimilis efle dici# tur. Ru» dofphus fuper Le uiricum. Migale dicitur,c| fimus gu lofus.Eftautem 8C fraudulentus :nam c5 dolo rapit quar poftea uentri committit. Auicenna. Migalum e(Te dixit animal ml nusmuftela. Color eius ad ci trinitatem declitius eff aimfubtilirate&T tenuitate. Longitudo oris eiuseftad ultimum, &fla bium eius in ultimo.cunqjuidetanitna!, falir ad ipfum ,8tT cum tefticulis eius fuf* penditur. Dixerunt atitemquidamqjha' ber formam colore muris .Verum muf eida eius eft acuta, oculi parui. Dentes eius habenttres ordines, &accidnrin cir cuitumorfusueficarplenat humidiratefS guineafuperbafesfuftas.Quandocpaute peruenitresad punduram in inreftinis 8d diffittilraremi!rinar:fiidoremc$frigidum corruptum. Cn ergo cadit caro corrupta, curetur uulnus curatione fu a, CAPVT. *». Mulus.
DEANIMALIBVS. 29 j*ib .dena 'turis rer. iMus ebe ;ftiola panis cupida,&eorum quae ex frugibus ad hu manos u fus fiunt. IngquirS dis cibis ccm in humeris,pedes exiguos, 8C corpus folertifllma ,pro quibus nulla plerficp ai/ macilentu: reliqua ucro ut habet equus, tat pericula,corumcpcupidine duriores fo Mula: nuncjj concipiunt: quia men:trui lidafcp materiasdemolitur. Porro fiina« fuperfluitas in eis cum cibo tranfit in nu* qua bibitur,moritur: ualde humidte natu trimcntumcorporis.Itemfanguisquona rareft.Plin.lib.8. Murium plura genera tura no indiget,eritcum fuperfluitateuefnnt in regione Cyrenaica. Alij fata frote, ficoe.Eftet alia ratio,quoniam hoc animal alrj acuta,alq erinaciorum genere pugenextra naturam generatum cft :Sl eius natibuspihs.etc.Ex lib .de natu.reru. In ori tura diuerfificata cfl in equo qui calide na ente mures magni funt,admodumuulpitura efl,&afino qui fumma: frigiditatis. um,qui animalia perimunt,homines,licet Itacp in fcetu diuerfifice generato malo nonoccidantmorfibus, tamenmolefiat. complexionato ,non poteft efle concor- In Arabia mus magnus inuenit,cuiuspe dantia partium,etordinata naturatutqua des anteriores funt magni, fcilicet unius fi ex propria fibi fimile generer,qui nulla palmat,pofteriores autem unius digiri. propriamgeneris fui fubftantiam habet. at-,,™™ Itacp in annalibus Romanorum mulas ge UFtKA 1luiNtb1 pcriHeprogidrj loco habitum eft. Plin.lib.22.Cameleontisherb*fuccus > additis aqua 8C oleo ,mures in fe contra- OPERATIONES •hitacmecat: ni protinus aquam forbeanr. Idemlibro .24. Taxiquocp arboris fu » Auicenna. Mulorum pellis ac fimiliS musnecatmures. Idemlib-2f.EIIebor5 , anis ponitur fuper aduflionem ignis. etiam pollenteadmixtum,mures necat. Etulcera calefacit,quando nonfunta- Idemlib.i5.Porrofi cerebrummufte- 4 poftemate.Eft etiam medicamenexcorias la* coagulo addatur, dicunt cafeos a' muri fioni pedum calceamentis atejeoxarum bus nonattingi. Exlib.de nat.reru. MuP ex afmo 6C equageni :us:habet qugdam afinipropria falis cet aure; logas^iin nitu hors
liber prihvs. gus. iarthol* lib.de 8Ced cor ficut hircus, minus ceruo, maius hirco, undefimilisefthircocefuofedlongemic nustquare infra de trage!apho:Ruminat ficut hircus, dC findicungulam ,ficutcer^ ceruus:& eft animal agrefte magna: uelo citatis ,nemora inhabitati deferta. Huc goaiitcficit,quod Pygargus eftauis pare ua idepreffa tunde dicit a' pige,quod eft depreftio. Sedin Deutr. fupponit pro aia li quadrupede qcPe fimile hircoceruo :ut ibi innuitglo.Nec afpirat ibi prima fyllac ba,undecumh non debet feribi, CAPVT. ns. nenttquibusuidnus eft Oceanustut dicit Papias. Sed dicit Auguftinus fic,Pig* mei tamen femicubitales funt,qui tertio annoperfecte funt aetatis, feptiino fent' fcunt .Dicunfaut pugnarejcontra grues, aquibus armati ferro aliquotiens deuin» eunt.Depygmaeis aut dicit Pli.lib. 7.C.Z. Pygmari ternas fpithamas longitudine, hoc eft,ternos dotrantes no excedentes fa Iubriccelo/empercpuernante^iabitantm terra teperata montibus oppofius expar obus aquilonis, quos grues infeftare fac maeft. Quiinfi dentes ariertim capraraqj dorfis armati fagittis uerno tempore con gregato agmine ad mare defeendunt, 8C ouadC pullos gruum pro uiribus deftruut confumunt.Ethanc expeditionem fac ciunt ternis mefibus:quodfin5 faceret, futuris auin gregibus refiftere nonualec rent. Depennis aut earum 8C ouor6 putae minibus fibi cafas faduntrut dicit idem. Etfubdit, Ariftoteles incauernis uiuerc pygmgos tradit. CAPVT. n7i Albertus .de rer. Poledrus dicitur c/ que filius fiue pul^ lus equi* nus:quo/ niam diu matris uberibus s.In cuius fronte,ut dicit Arie ftote.Iib.7.Inuenit yconamor:id eft amo ris ueneficium quando nafeitur, Sciam.' bunt matres equorumlingua tondunt illud,8C mulieres incantatrices prouerbie antexhoc. Pofteriorpars pullieftmaior parteanteriori, &cumiuuenefdt,crefcit pars fuperior,8f propter hoc erit eleuauo anterioris partis corporismultoruequo^ rura magiscppofterioris.Etidcoquando eft pullus poteft pede pofteriori tangere caputfuum,quod facere non potefl,quan doperuenitad etatem.Ifidorus Iib ,8.Cir ca autem pullum equina hoc ultimo ani* madueras ,quia paflum fuauem uel du^ re,quemafiuefdt in iuuentute uix poreft dimittere
nyiex Ifi. Pedi culi fune uermes curis: d culofi di <Si fuut. DE ANIMALI BVS. 8 dimittere etiam in fenedute etc.Superius rum oliandri. Palladias.Pulices fugan in capit.54 .didum efttSC quare .ibidem tur amurca per pauimentum frequenter uide de Equo. afpeTfa: uPcimino agrefti cumaqua trito: uel cucumeris agreftis femina aqua refo* CAPVT. ttfi luto fepe infufo. CAPVT. »«* 1-IS' mimr/ tumquiderf,fedua!depugtriuuin,maxiv me autem tempore eftiuo pluuiali.Sali untautem potius c£uolatsnodecpdiema gis hominem infeftant .Etnifi uehemens torpor aut fomnusgrauis inmembrisfic, fe tueri non poteft.Cum quis manum ad/ hibet celerius fuga dilabuntur, nec inue* turi queunt. OPERATIONES. ,Exlibro ut fijpra.Contra pulices optfe mum remedium cft omni uefpere corpus abfinthio fricare: ufherba e*dcm cu oleo coda corpus perungere. >Pulex induas partes diuifa,reuiuifcit. ,Rafi.Si aqua iqua tribuli codi fuerint domusroretur pulices omnino deftruen/ 4tur. Aqua fimilirer inqua ruta coquit aurolSnderieos interficit. 1Auicenna. Adeffugandum pulices afg gttur domus cum infufionecoloquinride tunc enim faliunt dC fugiunt:dC fimi liter ex decodione rubri. 4Dixerunt autem quidamjq>quadofan guishirciponiturinfouea indomoapud eum congregantur-deinde moriuntur. ,Similiteraggregantur fuper lignum li nitum ex adipe hericij. •Item fugiunt exodore caulis ,&foli(W diculi in corpore rfferuef* cunt.Exlibrodcnaturisrerum. Pediculi dictintura' numerofitate pcdum:hoc ma* lum ex ipfa hominis carnecreatur indubi tanter,8£ tamen inuifibiIiter,hosnonnuI Ii defudorchominis;alt) de poris et euapo rationibusgign/ dicunt.Haly.Acciditau tem peregrinanti copia pediculorum in corpore propter fudoremjCt puluerem3ac balnei paucitatem. OPERATIONES. Haly. Quodcum euenerit corpus pere grinorum uel aliorum cataplafmetur cu argento uiuo occifo cu oleo: adiunda ari ftologia longa ,manequo q; balneum 1n* grediatur, 6Ccorpus eius fricatione ualis damundetur. Rafi .Pedi culorum gene ratione prohiMru ufus balnei &Tlauacri, pannorum frequens murario,propriec£ ut pannusqui carni adheret lineus fit hmuf* modiqaedicu1osinterfici targentumuiuu exrindum3f» oleo mifceatur ,cxo1eot£fm lalanea inungantur :q fuper fealiquisap pendat,aucexeisfe cingat. Auicena. Stauifagria cumarfenicope i diculos interfirit:& iimiliterargen.u u;* uum extindum.
LIBER 4Precipuum remedium effe dicitur fre* quens ablutio corporis etc. PRIMVS. ficcant,poftea preliantur,tantum, ut am# bo,uel unus eorum moriatur. CAPVT. no. OPERATIONES na.reru. Porcus ebeftia feua 8d ob gra=* tiflime Porcus nonruminat,&ideo interim munda fecu dum legem nonreputatur. Mundis fid im mundis indifFereteruefcitur,fnJuto deles diatur,roftro lutu fuffodit,horrendegrun nittprecipue autem uno percudo ceteri grunniunt,&quafi compatientes illuc co ueniunt,fed ftatim obliti fui plantftus ,ad lutum uel ad cibum redeunt .Fertur aute nullum corpus animalisinterius fid difpo fitione fidnumero partium, ficaffimilari ^humanocorpori,ficutcorpusporci. Vn* dePhificifidalij interiora humanicorpo ris inueftiganres:porcorum interioraqua fi quoddam exemplar infpiciunr ,Arifto teles.Porcus odomenfiumcoit, fed tunc debilequid generat .Multos filios facit p pter multitudinem fpermaus,ceterabiful ca paucos faciunt :uiuit autem ufep ad an nos.15.Cum impinguarurcoirepoteftoi tempore.Porca pregnans eft quatuor me* fibustfertilis eftinfcerurparitenim .20 .fi lios,8d ladlare non fufficit: per totum uen trem habetmammillas. Ex libro de na.re* rum. Porcus habet poteftatemc;oeundi multumpra: alqs animalibus :porcae aute in tantum efferari dicuntur in coitutut ho* minemlanientzmaxime candida uefle in* dutum.Phifi.Agreftes porci temporeeoi tus belliciofifunt.Et ut habeant duruco* rium,confricantfe arboribus,8d poftmo* dumintrant lutum ,deinde lutu illud de* P°rc9 IExii brode Auicen.Porci fanguis &hominis fimi , les funtin omnire, fimiliter 6Ccarnes am borumtitaut quidamuendiderunt came hominis,pro carne porci:8dlatuit, donec in eainuenti funtdigiti hominis. Sanguis tamen porci debilioris eft uuv , tutis fanguine hominis. Fel porcinu cc , teris fellibus debilius eft: folutiuum tame malichimi. Adeps porcinus ualet ad a4 poftemata 8Cad ignis aduftionem. Stercus porcinumcum aqua et uino,co 1 fert fputo fanguinis,& dolori lateris. Item ftercus ficcumcum aceto bibitur « ad infirmitatem lacertorum. Oscauil* 7 Ix porci, fi comburatur fid frreentur eo de tes folidatur .Locium porcorumprodeft albedinioculorumtfedeius proprietas e, ut lapides frangat etc, CAPVT. «»• Pader, Pari as ,Pre* fler. Ex li.de na. reru. Pa der efer pens in Germa / nia ad groflitu dinehu* manibra chipcclo re in uen tre aiugn^Cdorfo uirenti. Huitft flatus adeo no*xius efTe dicitur,ut fi uirgam rice tercefam ori eius adhibeas, corticem eius flatu fuo faciet in ucficas felleas ebullire, fed8d fulgentem gladiumfiorieiusadhi beas,ueneno eum inficit ,fid ufep ad fum* mumgladij percurrens. Hiccumhomine in pede percufTerit,uenenum ad cetera me bra per momentum decurrit :fidbocpmV mioexcuflu caloriseiufdem narur£cuius ignis,qui femper afcendit.Cum auteafce dens
DE ANIM AHB VS. ,4 dens cor tetiger/,tunc homo cadit, S£mo# quolibet minifterio cibi uel potus uel uo ritur.Contra remediumeft: ut homo per# cis aperire .Quodfi manuuel baculo tem cuiius in pedefufpendatur in altum per ptaueris,difficulter aperirepoteris, pedes demiffo capite, fic$ uenenumne# quitafcendere,fedinferiuslocusexcidit, OPERATIONES • per medicamenta fanatur. Ifidorus. Parias eft Perpes, qui fernper incauda am# bulat,8tf fulcu facere uidetur. Dequa Lu* PImJi.32 .Ranxiecurgemina e(Te dicunt.Item ranx fi uiux concremetur in ol ,r.Ia,cinis earum cum meile alopitias replet 'i»»»*» as. Idem .Preftereftafpis qui femg ori patenti' dC uaporanti currit. Vnde poeta. Oraqj diftendens^uidusfumantia pfter. Hic quem percufTeritdiftend/tur, enormi corpulentia necatur,exuberatum enim •putredo fequitur.Alexander :Prefter eft •ferpens fumum exha!ans,etinmorfu fuo patinis decodx tuffim fertur fanare. Vermes nati in homine ranarum tollu 1 tur felle,prodeft S(. febri ranarum fellium anis. Ranis ex oleo &fale decodis ut 4 fuccusforbeaturthetano medetur. Aui * cenna inrj.cano .Cinis ranx pofitus fug fanguinis locum retineteum. Idemco# tantum hommilefo adduccnstut fettapoftemat/bus cordarum iumSurarS humana prorfus forma pereat. CAPVT, fug effufus. Ranam cum fale 5>C oleo de 7 coda,dicitureffe bezaharleprx ac uermi um uenenoforu comefta. Ex decocfti' 3 Ana! oneranx fluuialis os ad dolorem dentiu Iftdo colluitur ScTfedat. Corpus ranx petro# fx 8Cproirepinguedo eius facile facit den tium erad/cationem,ipfaquoc£ dentes ei] cit animalium,quando fumunt eam. CAPVT. i*j. bro de nat.rerum.Ranarum coitus magis eft de node cp de die, 8Cin eoru coitu ma/ gna eft mora,multumcp feminis effundat Ranas habetmare,quxaIashabent.Etom nis pifeis fetus nutritprgter ranam. Ifidorus .Ranarum quedamaquaticx dicuntur,quedam paluftres,qu?dam rube tx ob id:quia in uepribus funt grandiores neratun% 5Cin partibus Noruegia; SC Sue eundarum.Alixcalamiteuocantur, eo q> tix:&inhis.qux funt minoris latitudi# inter arundines et frutices uiuunt-minimc nis regionibus generatum .Et dicitur ra n omniu&uiridiflimxmutgc^etfineuoce giferquafiramifer .Eft enimquafi defi* funt.Ex lib. de natuxerum. Rana uermis gura caui, fed maius de corpore;6d robo eft,quandocpcoloreuiridis:fedillaqru# refortiflimum,5£fugacelerrimuttresor^ bet,deterioreft,loquax eftt&T autledit. In dines cornuumgerens in capite, fi^in quo auguftomenfenimcppotefiosftmmpro libet habens duo cornua, iu qjcaputei/ 84
liber primvs &foreX gulificut &fcorpionesareriaqii£cpfecia4 fpccies turtetpoftcjjad aqtiasuenerithydrofobas .0.:rexferpentu,quifoloui* fu «flatu abforbetuolucres occiditq; ho mines.VndedeAchab 8C filio eius Eze* chia ficloquitur propheta :Deradiceov lubri egrediturregulus, QC femen eius ab/- ... funt.Et &limphaticos faciunt.Glofa fupEfaiam cumfoii rapRegulus ipfei r rm. ^uulgari* a0 ^TVS i___LJter ap.p« forbensuolucrem.Eftautem regulus feri priaturtecontrarierattus inmedicorGli* penspennatus;undeubiiuxca translatio* bris qtiaff proprio nomine musuocatur! nemnoftra legitur, uolucremabforbens: unde& medici fimo ractt adalopidas utu inhebrfO iuxtaHieronymu legif.ferpens turqui tame uidelicet rattus ueC-num in uolans.Ador.Hmc etiam alibi per eum cauda gefhredicitur. Eft autem, amis du dem prophetam dicicurtln terra tribulati plicis generis fcilicet terreftris 6T fluuia* onis&Tauguftis Leena&Ieo,exeisuipex lis.Exlib .dena.re.Rattus eft muriumge ra®ulusuolans.AndromachusinhV nus-mulro ceteris maius, hi adeo pemicio brodeconfedionetyriacx.Regulusqui quocjj
DE ANIHALIBVS. ?? quoCg beftia de illo mortuo comedens fta tim moritur.Eteftmalignforferpetia.nec aptus tyriaca*. Iorath.Regulumfi quod animal uideritud audierit,hydropicum efficitur. &moritur .Dehoc autem regu* Io plenius dicetur inferius mtradatude auibus. CAPVT. ««s. 1Xnoce phalus&T kRhinoce ron.Phi* fiologus a\ Rhinoce phalus ceruicem habeteq* \namcum \uniuerfo _Y( corpore, =\Vflamis qs rat homines pereunt' Ifidor.Rhinoce* ron grece ,latine interpretatur in narecor nu.Idem Si Monoceron ideftunicornus eo q> unumcornu in medio frontehabe-' atpedum qnatuor,ita acutum etualidum, utquicquidimpeuerit,autuentiletautg* foret. Nam&: cumelephantibus f^pecer tamen habet,&in uentre uulneratum pro fternit. Tanta: autem dicitur effe fortira* dinis, ut nullauenantiumuirtute capiat. Sedficut afferunt,qui naturas animalium fcripferunt,uirgo Si puella proponitur, quae uenienti finum aperit ,inquo ille om ni ferocitate depofita caput ponit jftccp foporatus uelut inermis capitur. Exlib. de n^t.rerum .Rhinoceros qui Si monoceroshabere dicit inmedia fro^ tecornu robuftiflGma ,in longitudinequa tuorpedum .Eotp aduerfus elephantes p !iatur,naturaliter aluumpetes, quam fola intelligit i(dibus fuis peruiam.Cumaute a' uenatoribuscapitur,ex fola indignatio* nefuperbu animal moritur.De illo in fe^ rius in capitulo unicornus plenius dicer. CAPVT, jlaeftani* — • mal fimi* Ie aranea: quocat alpheed , 8i euena trixmuf* cara. Spe cies eius funt mul tum fec3 da Gale. Eft enimqdamrubea rotuda,queda aute alba rotunda habens uentretparua os,fte1 lata etipfa eft acuti dorfi cS lineis lucidis: queda uero citrina&f pilofa: Si qda uuea fcilicet ad nigredine declinans,qdam for* micalis ,qdauefpalis,qu?da Aegyptiaca. Exmorfuem eorfi fit dolor uehemensret facit accidere dolore capitis uehemete,SC profunditatefomnij:&fuccedit ei mors. OPERATIONES- Aui.Incuramorfui>»5ora,adminiftra f tcano uniuerfalis de attrskfhoe 8C fuccio-' ne:et linit ca aq falfa,daturqj tyriac^fini. Balnea &Ttyna uelociores fut res in feda a do dolores eora,cu em humetftantintyna dolor fedat,et cu egrediuntab ea,redt t:un de oportet utiugiter SC oihora balneent. CAPVT. t*s. Rube tu n ue rube* ta.Acftor Rubeta eftaial ac ueneno' fumran? gen9,q<f uulgo craffadi-' cit.Exli. dena .re. Rubeta diucrfis
LIBER rferta medicaminibus, quando uult de' '^|ponit acrefumitt&haec affidueinpaftu facere dide Venena uero na cjj deponit: fed tanc| arma fua penes fe referuat. Ha* betgemia cornua ueneficioraplena, Pii, li.S.RanerubetecJru&interra SCinhu* moreuita eft, plurimisreferte medicami# nib^deponere ea affidue ac refumere pa^ ftudxcntur:uenena fibi tantu referuantes OPERATIONES. ,Carnibus utdicitIfidorus,’earnin ha* mupofitis peipue purpuras aliti certu e, *Confra uenena marini leporis dC rube/ tx cinis earu remedio eft in aquapotatus. CAPVT. «i?. Salama dra.Ifi dorusSa Iamadra dicftaeeo qg contra incendia ualet;Cu ius inter PRIHVS cumad munditiam aliquando lauari dea beret, nonin alrfs aquis ablueb atur,ni£i cf in ignemproifciebatur,&fper ignem can^ defeebat. Plini, tp, Panis co&uslin# gnis aSalamandra conta&is,interfidt. OPERATIONES* Diofcor.Salamandrac uirtusftiptica.5, 8Ccalida,recftec]3 mifceturmedicaminbus ftipticis, SC inprobos capillos qui funt in palpebris amputat. Seruatur autem fic,caputet pedes ei tol » luntur ficcp quodremanetin meile mitti# tur QC cu opus fuerit in ufumafluantur. Plinius.32. Teftudinis marine cames , admixte ranarum carnibus,preclarecon* tra Salamandras auxiliatur. GAPVT. uo.< JdlcUUdll dra quanonull icomeleontem.id eft leone terrar uocant.Eft animal quadrupes,fade habens lacertae ueUutdicitArifto.fadem habetinter faciem porci 5Cfimiatjin igne uiuitjSC incendiu extinguit,pfertetiaqri* damlana pallida:deq contexte zoneco»' buri nonpoflunt. Eft autem fplene cares etcontra omnia animalia .Iecur habet in finiftraparte.Inextis quo<£ uifceramag* na eft in eo uarietas aceteris animalibus: macra eft ualde :quia parumhabet de fan* guine.ldeocp timorofa eft ualde .quia di# minuiturinea calor qeftince.luus.auda^ cie. Coloreius uarius eae gmometamuta bilis .Oua gall inarum moregignit&T ci9 foetuspduatIn hoc autem genere non eft tnafculusnec^feminaiedomnes gignat. Alexander papa (ut fertur) Ex huius animalislana ueitimenrum habuitquod 7contra 00 rientem,tx ortum folis in tendens il Iumia natur. Rudolphus fuperIeuiticum .Stel# lio dC lacerta funtanimalia infirma, mali ciofa tamen 8C reptilia uenenata. Exlib. de naturisrerum. Stellionisuenenu mor tiferum,&Tcontra illud remediu fit ex tritis carnibus fcorpionis. .Plinius lib.30, Stellionenullum animal fraudulentius: huncinuidere hominitradut,& indeftel lionumnomenin malumefle translatum dicunt.Siceum capiunt.Eftatibus obfer# uantcubileipfius,quodeftinlodsboftio rumuelcardinibus feneftrarum, autinca meris ud infepulchris. Ibiuereincipiete fliTis barudimb? ferae as™. 5.7teoraCUl cxuesrorPO re circa datu, fed eo relido rceare no poc. Operationes
DE ANII OPERATIONES- «Gual.id eft ftellio, longam habctcau* dam.SC paruumcaputnon eft lacertus, tCaput etiam SC corpuseiusab illo funt diuifa.fed fortaffe proximus ei eft innatu *ra. Caro eius mulru calida eft. In ipfo e_ uirnis extrahens furculos SC fpinas. *Saguiseius ualet albugini oculorum. tAdeps eiusfortiterimpinguat.Stercus eius tritum eradicat uerrucas: CAPVT. ut. Sangui fuga. Exlib.de nat.reru. Sangui* fuga eft uermis aquatilis oflib9cas res ,8C pe dibus ac ,mine ime pedit ac -beftias,ut fanguinem eorum fugat,cuius facietate nimia mortem fibi fepius accerfit. Os hae bet ad modumrrianguli.Vnde SC uulnus relinquit.Cuncp carni adherefeit,quanto magis trahitur,tato fortius infidet;donec rumpatur. Itaqj fanguinem putridum ex trahit SC alium fanando feipfum occidir. Quidam autem hisuermibus minus fapi enter ad fuperfluum corporis fanguinem hauriendu fepbent,nifi corruptioem,ni/ miaminfenfiat.Nam in hominefano noe biliore ac bene digeftum fanguine extra-' hunc. Meliores ac minus nociuatdicutur ili* ,quae rugatar aclineata* indorfo funt: deteriores uero funt qnigrar.Sanguifuga cum urticis ac tribulis pungitur, ut uene* nu euomat :fcilicetquodin beftijs-aut bu fonibus, aut ferpenribus aquaticis haufe* rit. Auicenna in fecundo canone. Ali' quandoquedamaquarfanguifugas habet paruas ,quaru occultatio difficile facit ab eis cauere.ideo deg!utiuntur:S£ aliquan.- do pendentin mamfefto gutturis: quado' IALIBVS435 cp in interioriparte merirquandoC£ perue niuntad ftomachu.Cuq} diu morat .fugit ex fanguinequantitatem magna :ficcj; ere fcete illius corpore quatitas eiusapparet. Ei ergo quo fufpenditur, accidit anguftia SC trifticia^cfputum fanguinis. OPERATIONES- Auice.inli.dena.re. Quandoqjqu/dei curatur cumedicinis gargarifmoru,fi fue rintprope guttur. Cueius ueroqueuo** mirucxfolutioncuermeseducuntrfifue* ritftans inprofundo 8Cin ftomacho. CAPVT. 15». —,C Cra* Obroes. Ifidorus. .. Scrabro- _Wk nes ira. yi. as? exeiscre 11carnibus equoru putridis:ita ex eis iterum fepena* fcuntur fcarabei,unde cognominati funt, utinfrainrradatude auibus latius aget. CAPVT- •»- 6C Sal' ,uel eft, q>taivta tergi
LIBER PRIMVS. uarietatepfulget, utnotarum grana retar cius ad citrinitatem declinans :&illg que det afpictentes :6Cqreptando pinguior e, mordet, interficit antec|redeat .Queera quosaffequinonualet,miraculofuiftupe mordet,fine fenfu remanente 8Cfine mo« tes capit. Tanti autem feruoris eft,utetia tu,quietus &profunde dormiens poftfol hiemis tepore exuuias corporis feruetis tos continuos, &claufionem oculoru QC exponat.Dequo Luca .Etfdtales Perfis torftonemcolh.&Tpafmum STpulfum in etiam nunc fola pruinis exuuias pofita fu ordinatum,etnon fentit dolore inteftino as. Solinus. Sa*talis hiemales exuuias pri rum,SCintromittit digitos in guttur fuuf, maponit. Ifid. Seps eft exiguus ferpes: uteuomat. qnonfolu corpusied QC offa ueneno cos Ifidor. Syrenx funt in Arabia ferpetes fumit.Cui9poeta ficmeminit :Offa 15 dif cum alis.q plus currit cp equi,fed etiam uo foluenscum corpore tabificus feps.Idem lare dicuntur .Quarum tamen uirtus eft, feps eft tabifica afpisrqui dum momorde utmorfum ante mors infequat ,qj dolor, rit hominem ftatim eum confumit :ita ut liquefiattotusinoreferpentis.Lucanus. C.APVT. w. Parua modo ferpens fed quafi nonnulla _____ CTmia. eruent* mortis habet tantum.etc. &poft l\(i OExlib. eripiuntomnesanimam,tufolacadauer. ^de natur. CAPVT. m. mSIm' rCta?be* brodena fuE qui homi fpofitjonelincenusautemnullanic^ho. snefitiin^ minedifpofitionem habens:communem terfidtt autem animalibus minorem, ergo omnes ~~vhic tanta ferarbeftiatmammillashabentinpofterio “^Cu'uarietate ri contra renes.ut eas inferius pofitas fccrefulget,utintuentes pulchritudineretars tus attingere poflint, &T promptas habere det,& quemna tura dedit reptando pigrio cumuelint .Homo uero S^fimia habent rem,miraculo ftupentes detinet,quos affe eas in pedore :quia natura dediteis man9 qui nonualet.Eft autem tanti feruoris, ut abilesad omnem adum, quibus eleuare in hiemepelle deponat :huius morfu qui poflint fcetus a' terra,&: aptare illos ad ube tangitur,igneo correptus ardore fuccens ra:hoc autem illi de eft humanicorporis, ditur. Ador. Situla genus eft afpidis, quia caret umbilico,uirgaquocgmafculi, quodgrecedicitur dypfo. Dequo plenis eftutuirga canis.Calcaneum habet in pes usdidumeftfupra .ca.yt. dibus,8<f propterhocerigituthomo, flat, Auicenna.Spuensdiciturquidam fers 8Ccurrit quandoqj,fedhoc non poteft:ni pens,quia fputo fuo interficit illud fuper fi modice: quia natura beftiamhanccodi quod cadit:q>fciIicetfputfipro!)riuntden dit in fodem effeproftratam .Nam folus tes eius cdftridi fuperalios .Odor etiam homo naturaliter eredam hahet ftatura. fputi ipfius interfiat. Longitudo eius eft Hecbeftiageftu inquieta e,morfu ferox, uf(p ad duos cubitos,6^color eius cineris cauda caret et preceteris animalibus guftu uiget.
. DE ANIMALIBVS. 37 oiget.Nuces SC pomalibetcrcomedit/ed cum in cis amarum corticem reperit,toru prorjcit,ficq?propter amarumdulce refpu it.In India dicicPlini.efiefimiascoto cor porc candidas.Alexander.Simia domefti ca dominum fuumagnofcir,poftmultare uertentem annorum curricula. Exlib.de nat.rerum .Simia ad omnemludum dori bilis eft;8(f ad ferocitatis obliuionem: nun cfy tamen fic eft manfueta ,ut non fitrabis* da,libenter cum pueris ludit,8f fi copia da ta fuerit,eos aliquando ftragulat. Si quis eam leferit diu contra eum racorem cufto dit.Ingeniopollent:&emulamurquicqd uident.unde facilius incidut in manus ue? natorum,habitant autem irfarboribus uel rupibus.At ubi eas habitare uenatores ui derintacceptis calriametishomiruim ua' dirt,8£fedecin locis ubi ab illis uidertpof funt, induuntcp calciamenta illa pedibus fuis ac diligentius ligant, et poft hoc exue 'testea fub arbore reliquum &procul abe untuuncfimiie defcendentes.quod eos fa cereuiderunr,imitantur, ficc^calriatarca piuntur. Ifido. Simiae nomen grecuineft idepreffis naribus :undefimias dicimus, eo ^fuppreffis naribus fint, SC facie feda. CAPVT. »j<s. Duoshabet aculeos (ut dicit Ari.) Terra uiuit,8£ in uereouat, 5C inautuno fimi! i* ter.Pariot uermiculos ouorumfpecie :§s cumparens deuorareuoluerit.illi iminu/ nes funt qfe clunibus matrfsimponunr. Porcus niger fi afcorpidegcutit ,pcul du* biomorit .Alterius uero coloris porcus euadit qncp.nd femg. Ifi.Scorpio uermis cft terrenus,qpotius uermibus afcribitur, non ferpentibus.Glofa fuper Luca: Ecce inquit,dnsdeditnobispoteftateca'candi fug ferpetes 5Cfcorpiones. Sunt cm fcor^ piones,q cauda infidiant occulterferpctes qui denteledunt aperte. Ipforum ucnena tus aculeus retro ell timendus. OPERATIONES. Palladius.ScorpioesexiftimataTiqpof i fc fugari: fi aliq ex eis uratur in medio do mus. Aui.in.rj.cano.Sputiihominisie * iuni fcorpiones interficit. Item rapha# * nusfcorpioiaduerfafita q> fi frufiu rapha ni imponat fug eu,morit. Eius ena aqua^ in hocexperta eft:&f fortior eit:fi fcorpio momorderit, aliquem qui raphani! come derit,nec ei nocebit. Auicenain.iiij.ca< none .Scorpionispunduracuratgcano* nes communes,8C per uaporationem cum fale&milio 8C fimilibus. Jo. Ex CEta.Sl .lib.dcna Omul# tur.rerG. bo leu.quopungu 6Cmficic prodmaiat.'mi*s , **** itautem obliquo iriuetinflexo,nullo ftar fetat,fere cubualis longitudine, durus tomento meditari ceffat &occallioes &albus,mhil d;fferens utracp exiremita^ enireferiedijhoi aut ab eo gcuflo puta te,quippecuicapuinoneit:!fd ierpitutro remedio efle emis eius potatus cum ui bicp:bic in aquis corruptis nec tamen :ce* Solus infcdoru fcorpio caudahabcn udis natatur, adeo durus u;x pede
LIBER enixa. Nam enixa iuuenca eft aut uacca; Iuuencus autem didus,eo q> fuuare inri* piat hominum ufus in excolenda terra: uel quia apud gentiles Ioui femper nifi iu uencus immolabatur nun5|j taurus.Nam in uictimis etiam etas confideratur. ArtV ftoteles.Vituli poftunum annum caftra* di funr,aIioquin parui erunt:caftrari uero diutius uiuunt. OPERATIONES. »Plinius in libro.28,Omnes quidemme dullae molliunt,explent^calefaciunt.In ter ceteras autem laudabilis eft uitulina. 2Seuumquocguitulinumcapitis ulceri buscum fale datum laudatur utiliffimu. Podagricis quocp procfeft, 8C articulari|s morbis. PRIMVS. quafi foramenacus eft. Et ideo moreuipe rarum ceterarum concipere no poteft,fed tantum peros. OPERATIONES- Diofcorides-Adeps uiperinus fuffufi' * ones oculorum,&T obtufioes, &caligines mixta cedria tanti ponderis,& meile adi* co 6C oleo ueteri curanAIarumcp pilos in undisnafcinon finit. Exlibro denaturis rerum. Vipera: ua* x lentcontra omnium ferpenttumidus mt dicitPlinius. Tunica eius quem protjcitcu innouat , inuino coda,dentibus et oculis medetur. Adeps eius caliginem oculorum tollit. CAPVT. ut. ^. CAPVT. u4. vr r Auicen na.Vipe rae funt ferpetes habetes capita plana & lata,coi* lum mu nutu ac • fubtile ualde,q* rum cau Vcors nus&Tua rius .Ifi* I idorus. Vnicor nuse ani mal par* uum,fed corporis fortitu di nem ha * bens,cru* ra breuia ad fuam magnitudinem.ferrum non umet, in ex* da: curta: funt,ftrepitum facientes acfoni celfis montibus uaftifftmifqj folitudini* tuminexceflu. Capiuntur autem a' medi* buscommoraturrutfupra latiushabetur. cisin fineueris &T principioeftus,utinde Ifidorus .Varius eftbeftioladegenere trocifcifiant:quibustamennonorhesco piroli,pauloampliorcpmufteJa.Inarbo* ueniunt uipera: fed flauar, 6C deflauis fce* nbushabitatA foetus facit,a re nomen ha minae.Item in. 2.canone.Viperar poft hye ber.ln ueue namcp candidus eft ,in dorfo memde cauernisegredietes, oculos fuos colorem habetcinereu elegantem atcpfpe fuper feniculu fricant, ut illuminent". Vri dabilem. Harum pellibus in ornatu ueftt na hominis utiliter effundit fug morfum um gloriaturhomines utriufqj fexus ,ipa uiperae,propriecpuiperat petrofar.Exlib. tamenbeftiola minime gloriatur in pelle denaturis rerum. Deuipera dicitPhifio* propria,nec dum in aliena, logus:q» habet faciem humanaufq; adum bilicum ,ab umbilico uero ufqj ad cauda CAPVT. Crocodilb figuram .Meatus digeflibili* Vrus
DEANIH \7-Rus. Vlfid . Vri funt boues as greftes , adeo for tes, ut ars bores SC armatos milites i cornibus eleuent. Idem uri didi funt apoton orionid efta montibus .Sunt boues aute agreftes in Germania,habentes cornua in tantum protenfa ,utregrjs menfis infigni capacitatecxeisgerula: fiant. He!ynandus libro.z6 .fnHercinia fils uaGermaniefunturi.Hi funt nagnitudi ne paulo elephantis,fpecie SC colore Si fis gura thauri .Magna uis eorum eft 8C ma/ gnat uelocitatis ,necp homini necpferx cg afpexerint parcuut. Hos ftudiole foueis captos interficiunt. CAPVT. 117.Vrfus. Exii turis rer. Vrfus di qua fi orfus fcilicetin extra c5s ideo per* mature partunt : undelingendo informatur. Eft autem ur' fus animal fxuum nimis, deforme mem-' bris.Ariftot.Vrfus eft animal habens des tes fuperius,5£ unumuentrem inferius .ac poftuentreminteftinii ficut SC lupus -Eft auteminaliquibus animalibus ueter mas ALIBVS, 41 ior,ut in porco SC urfo. Manifeftueftaut q»urfusagreftishyemelatet,fedutr5 hoc faciat propter frigiditarem,an propter ali ud,queft/o eft.Mares autem SC femina: in temporeillo pingues funtualde, itaq>de facili mouerenon pofiunt.Ifidorus.Vrs fis caput eft inualidum: fed uis maxima e inbrachtjs SC lumbis .VndeSC interdum eredi infiftunt.Ambrofius .Vrfis angus ftiora colla data funt,quia non pafcuntur herbis in terra, fed carnes animalium cos medunt.Alexander. Vrfus quodam mur mureutens, pedes fugit tancg alimenta cp dam fumat ex eis. Solinus.Vrficoeunt . non ficut quadrupes ali),fedapti amplexi bus mutuis uelut humanis coniugationi bus copulatur .Defideriuueneris hyems fufcitat.Secreto honore mares grandes re uertentur.Etin eifdem licetfoueis, parti tis tamen per ferobes fecubarionibus ,dis uidutur. Vterum dies tricefimus liberat. OPERATIONES » Ifaac. VrfinacarouifcofifRmadigefti * onicjinobediensipeffimumdatnutrimes tum.Vnde plus prinetmedicinx egeibo. Phifiologus.Fel urfi calidum eft SC fic » cUm,ualet cotra epilentiam 8C paralyfim. Debetautem fel cum folliculo fuoabepa te feparari,&f ita fufpendi SC ficcari, gdu os annos feruatur. Efculapius.Sioculos urfi eradicaueris, t SC fupra finiftra hominis adiutorium liga ueris,eiusquartanammirigabunt. Auicenna.Adeps urfi cofertalopiciar, 4 Diofcorides. Didtur adeps urfi capils , lorum incrementis preftare, SC alopicias emedareajel urfinumuel eleduarium da^ tum epilenticis medetur." Item lanis adhibitum,et inumbilicopo « fitum,infantium uentrem foluit. Ador.Vtautemdidumeft fuperiusiu * xta Plinium.Vrfi primis diebus quatuor decimgraui fomno premuntur .Tuneqj mirum immodum utemo pinguefcunt,et illi funt apri medicaminibus. Adipicontraqj capilli defluut tenaces, t CAPVT. »<«.
no come ^——idit ,nili eummai tumportettfed quandoad arbo* rem uenit ad fupremum eam ramum de/ fert,eamcp pendendocomedit.Cum aute in calore coitusexiftens aliquem uulnera uerit ,mures fuper ipfum conueniunt,ac fuper eum mingunt,&: moritur. Vnde q* damab ea uulneratus, feperbarchainma ri portarefecit, &f mures ad mare uenerut, ut ad eu accederent, fed propter mare non poterant.Huius animalis fel mortiferae, CAPVT. tf9. LIBER PRIMVS. .,- A,.. \7"Ncia Ariftoteles .Vulpes eanimal ingenio ^^5^4 VHido fiim8£malarum operanonum,habetuir/ ^yjr. rus.Vn* gam ex ofle,coit ad terram proiecta.Vr* cia eanis fus 8CKyrokos,auis fcilicec uncorum un/ mal feuif guium,cum uulpe pugnant,quia carnem Jrtul ^im3>no manducant. Tirus autem &uulpesatni* 7vr/r altius ca* cantur,amboq? in cauemis terra: manent. ^ne,fedlo Vulturquocpuulpemdeprehendit. An* giuscor/ brofiusmhexameron. Vulpeseftania! pore, ca/ odio dignumpropter rapinam, defpetfxu nibus ini propter infirmiucem,incautum fua: falu* micu uaj tis duminfidiaturalienis. de,preda Exlibro de naturis rerum.Vulpes efl: no come animal foetidum,maximeqt in ore, SCetia — —idit, nili apoflerioriparte imminentcmortis peri* :d quandoad arbo* culo .Succumqui de pino fluit inciba fu* tm eam ramum de/ mit,ficcp falutem recuperat, &euum uitf :omedit.Cumaute in longum protedit. is aliquem uulnera Conftantinus. Vulpes in fame prat an/ jm conueniunt, ac gu(lia latratus canum imitaridicitur,hoc moritur. Vndeq* eft :cumefurit,necinuenitquodmandu/ feperbarchainma cet,fingitfe mortuam ,& refupina flatum rsadmareuenerut, attrahit lingua protra&attuncauesincau 1propter mare non tedefcendentesquafiadcadauer.afjtofuo lis fel mortifera e, orerapit,deuoratq? &confumit. -*»• OPERATIONESVV1* Haly•Vulpesfi cum oleo decoquatur » pes. oliuae oleum hocnodis 8C duriciequar fi/ Ifidorus. untexarteticaprodeft. Vulpes eAdepsuulpis cumoleo fiTamirideft ire * anial do* os IiquefatSus aurium dentiumqj mede* Iofum uil tur doloribus. los habet Auicenna. Vulpes in aqua codraSif em t uberes 6C brocata.iuncfturatdolorofar confert uehe altos, cau menter .Adeps eius in aurem diftillatus, dacp ma*fedat dolorem eius. gnam,fer Adhoc enim euacuatiua efl ualde. 4 tur aute Item eius pulmoficcus confert afmati; f q» uulpes cis ualde.Pelliseius calidiorefl ceteris: & nuncp fa/ haciuuantur humedauproptereiusrefo —ciifibifo lutionem. ueam,led fouea taxidolofe occupat. Cu Tefticulus uulpis calidus eftin primo, < enim icit tara exiiTede fouea, accedit ad et humidusinipfo,& eft in eo humiditas in troitum ,fx ibi ftercorat, ficcp propter fuperflua. immundiciam fugit raxusrSf uulpis occu C5fert fpafmo et thetano,q funt in po* ? patlocum eius. Hanc infequuntur uenato Acrioribus exparalyfi,facitapperitfi coi* respropter pellemtnopropter $ames, qug fuminuulcs, CAPvT. u*
DEANIHALIBVS. gladiorum uaginis,inhoc na felibrant, uttormento aliquo rotati,mpetris ponfli mum,Qi monte aliquo in alium tranfilire cupientes,atqj recurfu pernici quo libuerit exui tant. Exlibro denaturis rerum .Ibex eft ani malparuum uelociffimum ,in capiteuaftis comibusoneratum ,8iin petris conv morantur,ibicj fertus faciunt, CAPVT. i«i. TBex. 1Plinius in libro .8 ficapree funt ani; malia de ciborii uenepro De quo Dracontius ait. Procidit fuillisuim cuiufcuncp ueneni. Dictus eft autem finitus aferis.Hic etiam ferpentes infequimr quicum aduerfus afpidem pugnat, cauda erigit, quamafpis maximeincipit oh fer^ uare quafi minatem-ad quam cum uim fu amtransfert corripitur. Ariftoteles.Ichneumoncum uidetferpentero,qui dicitur 4* hafeos,nonpugnat cum eo ,quoufcj clamatadiutores. Etquia riment amorfu fer penusjintrant aquam:3C poft arenam ,deindecum ferpente pugnant. Exlibro de naturis rerum. Hippopota musinterranafcitur,licct in aquisficut in terra potens fit etbabitet. Caudam ha-- bet tortuofam,dentes prurigineoSjdorfo Si hinnitu fimilis equo,de quo fupra plenius ditftum eft. CAPVT. .«». Bdrij fido rus .Hydra dicitur draco multorO capitum, qualis fuit in Lerna palude Prouin - eia* Ar/ chadiar. Harclatine excedradicitur,eo q>uno cefo triacapita excre fcebanufedhocfabulofumeft .Namcon ftat Hydramfuiflfe locum euo mentem, in quouno meatu claufo multi erumpebat, quodHercules uidens loca ipfa exu(fit,ec fic aquar meatus claufit. Nam Hydra ab aqua ditfta eft,Hydros autem eft aquatilis ferpensta quo icfti obturgefcunt.Cuius dammorbumboumdicunt,eo q> fimo bo uis remedietur. Exlibro de namris rerum. Eftautem Hydros(ut dicit Plinius) pulcherrimus anguium in orbe terrarum. Fabulofe uero.dida eft Hydra ferpens,cuius cum uel let caput Hercules amputare ,ftatim duo fubcreuerunt.et fic femper amputatis qui bufdam,aliaftaum fubcreuerunc. CAPVT.
liber primvs. Zubro eunt e(Te tygridem, fed fal fo .Namtygris 3Ex li eftbeft!afatismodica;fi«fhabitatinOri«i brode na te.HecautemreperiturinBohemia. turis re 9 ^rum.Zu CAPVT. M4. broeftbe nere tau' rorum fil ueftrium
4>- -»V DE AVIBVS ET fi* VOLATILIBVS. Liber fecundus. tra calore nimiu(quehabet aquila natura ynjrt\. iAqui Iiter)in nido habet bi ne depreat oua deco - < V7- l./\la. cta calore nimio .Huic enim Iapidi calor Ifidor. ignisnocerenequir.Dicunt&alijphilo* Aquila fophi,q> duos lapides pdofos nomineIn* ab acu' desinfuo nido collocat ,finequibus pare mleocu re nonpoteft. Aquila multis diebus ieius lora uo nat,adultospulIosperfequitur>Iongefu' cata.Eft gansemulos fciltcetrapina: .Exli.ut fup. em tSci Fft etiam aqulac peflim5genus,q<fpullos obtutus fuos ante tempus expellit tedio nutriedi. ut cu fu Ratio a5t hec eft fecunda Ariftotelem qa per ma' poft incubatione adeo debili*- ria im» ‘ mobili . . pena fe* aggrauanwr,t CAPVT. litat,utuma-- ri nopoffit .Euaungues eiusiucuruatur. utpreda tenere n5 ualeat Albefcat alat 8C .—— — ,muix poffituolare. Aquilae ,nechumanis pateatobtutibus ,de ta pulli fine clangore funt,8£ fine murmura •• •"•jU,tione. Eft aquilagrandis in feptetrione ha Ia bitans,duo faciens ouafemp,ut dicit Pii* niusin cacumimbus ramorum fufpenfa. ratur,t . ta fublimitate pifculos nature uideat,' inllar tormenti defcendens raptam pr$d; pennis ad littus pertrahat. Nam8C contra .; radium folis fertur obtuitum nSflediere. capro^ kporeuel uulpeminuanm ei cori VndeSfpullos fuos unguefufpenfos ra. umdeirahH.SfouaruamillomuoJuit.ac diis folis obncit,8<f quos uideritimmobi* fub calore folis ponit^tacp relinques ea rto letenere acie,ut dignos genere coferuat, cubat,fed quoufqj naturali maturitate fra fiiquos uero fledere obtutum,quafi dege* ganf,expedar.In egreffu uero pullora re? neres abncit.Iorath .Aquila eauis magna dit,« tunc eos ufqj ad roburperfcdu nu/ ®alis,8equa dicitur,» ubicunqj uide trit. Ador .Aquila eft auis magna &nobi rit exaltoferpente magno ftridore opref Iiffima,ut pote auium regina,qux cum fe fum,unnkibus laniat,et poftcp extradade neda grauat ,fug ornes nubes in fublime uifceribofuenena mortifera decerpferit, uolat,&calore folis oculorumeius caligo adhuc faucium deuorat,8C uirus quod in c5fumitur,& mox impetu cQ ipfo caloris erat extieuit,ueneno calore decodo, hoc fftudefcedesaquisfrigidiflmiis terrioim quock experimento aut contriftatur aut mergitur^ndet? refurgens ftatim nido pe gloriatur. Aquilse unamfede& unum ni tit, &inter pullosia robuftos ad preda m dumfemper hahet.Exlib.dena.re.Aqui qualitate frigoris &caloris ,quafi quedi
Achl cus, exauibus paradyfi, QC Antifi frigias. IfkJonis. Achaeus, de quo le gitur in Leuitico, eft auisfr gnota eti ACd' ex picer Ex libro de natur, rru. Ac' cipitrum quatuor funtgene tz.PrimS eft corpo re magnu domabile multum , oculis ua uan uuitu,grollo pede,I0ngis un- ,deIiciofecomedens,omnes aues LIBER 4Iorum. Idemmlib.p.Lumborum quo cp doloripedes aquijc in auerflima fuffra gine euulfi alliganr, dexterquidem dolo ribus partis dextr3e,fimiliter quocpleuar, Pretereamorbo regio refiftitcerebrum a* *quila: incyathis uim tribus. CAPVT. z. SECVNDVS. CAPVT. a jamperitis •n — ;—1ludeorS. Exlibro denat.rer .Aues paradyfi uulga riter ficappellantur,non quia de parady* fo fint, fed ob infiignem pulchritudinem . Tanti nancp funt decoris 8C gloriae, ut nui lus eius color credatur deeife.Magnitus do earum eft ut anfern ,uox ita dulcis 6C pia,ut excitarepoflitin homine deuotio' nem dC gaudia. Si quando uero capta fue rit dCili aqueata,gemit:nec ceflat plangere donecreddita fuerit libertati.Super flumi na Nili libenter habitat,8f raro alias repe* ritur.Sunt 8C alieaues in eifdem partibus eode modoappellatae,fufci coloris 8C fub rutili.minores cp monedulae.Aues autem paradyfi uocantur ,quia nefeitur unde ue niant^utquo uadant. Non enim coitus earum uidetur ,fed certis temporibus ag< gregatae terras quas inhabitant tranfitura: relinquant,^ fic recedunt. Ador.Au* rifrigius eftauis ficdida:quafi auraPhri giam fequens.Habet unum pedem cfi un* cis unguibus ad predadum,alterum uero latum adnatandum .Giro multiplici uut in aere nuncmoreIudemis,nuncmorein fidiatis ,ufcp dumpredam in aquis cernes, impetuofe defeendit ,altero pede predam rapiens ,altero natate rapientem adiuuas. Cha as. AchS auis Na duo* fi* facit ob hoc odiofos habet equos.quos ubi pa* fceti fibi fuperuenireuiderit, 8C herbas di ripere,fugit :5>C uindicatfeultionequa po teft. Eorumhinnitus.pprffsuocibus imi* tans ac deridens. Plinius lib.to.Achan* tis intantum odit auem egithum ,ut non coirecredant fanguinem eorum. Ador. Achatis iuxtaIfidorum,ipfa eftqui apud nos uocatur carduelis.Dequo etiam dice tur inferius. CAPVT. 4. t guiimqd. . .. , T eftprioreminus,quodalietumdicerepofsi fumus,alashabensgroflas,fecundS quan ritatem fui corporis breues ,SC ungues groffos
,Pliniuslibro.19. Accipiter inrofaceo decodus,ad omnfum uniorumin oculis accidenuu inunctiones putatur efficaciffimus,fimiliter 6C fimi eius cinis cumatu' comelle. ,Idem in eodem. Fimus cenchridris ac# dpitrumgenerisexmelle,oculoruma1bu gines extenuat,SC oculis claritatem facit. ,Exlibro empirices Efculapn magiftri. Hypocratis.Adeps accipitris fi teraturin oleo,un<?rio quocginde fada caligineocu Iorum tollit* CAPVT. u A Achi# lesetalau da.Ifido* rus. Ago chilesara bice dia# tur,larine caprimui Eft enim auis facit |
LIBER oira. Capras late irriguas perit, earum ma* miliis fe fupponens roftro lato,lac ex eius uelut capreolus fugit,fedextunc ineislac annihilatur-earumcp mammillas deficcan tur .Dicitetiam Plinius 9» eadem fuccioe capra: uifum perdunt. Ledor eademinue niatinferius capi.22. Ador.Alauda eft oguJailA- auisparua omnibus nota fuomodulami ''ne cancus. In eftareincipit in aurora quafi nuncians ortum diei. In hyemeuero capi turpr^cipueqj tempore niuis. Exlibro de naturisrerum.AIaudaeftairisalaudedi* da:quia miraiucunditate pennis exertis in aere.uocis modulamineIetioris tempo ris aura:congaudet .Namobnubilato uel pluuiofo coelo uix,autnunqua canit* Sex dens in terra uixautnuncp cantet, fedin afeendendo canitrpaulatim quidem alce* dit,fed inftar lapidis fubitodefeendit can tando. OPERATIONES. ,Rafi in almanfore Caroalaudae que pi leara dicitur uentrem conftringit, aEiufcg ius uentrem fluere facit, CAPVT. r. ANas. -TLExIi bro de na turis reru Anas eft auisaliqn tulum ma ior gallo. Mas cax put8C coi lum uiria dis colox ris habet, roftru ue* ro latum, et alas albo,uiridi,nigrocp diftindas.Tor quemhabet album circa collum pedes ru fosSClatos quibus in aquis fubremigat. Namaquisnuminum gaudet,di fficiletp fi nehisuiuere ualet,maximecum eam cibi fieri cirius ingurgitant.Mares aliquando cumplures fuerint ITmul ,tanta libidinis infama feruntur ,ut feminamfolamcoefi SECVNDVS, do urc/flim accertarim occidant. Horum pullimoxut ouum exeunt,tantaagilitate uigentut etiam fi matrem mori uelaliena ri conrigeritriinenutrice uiuant. OPERATIONES. Ifidorus .Anas codapedore melior e: cp ceruice.De qua Martialis ita dicit: To* ta quidemponatur anas: fed pedore tan* tu.AcceruiceplacetjCeteraredde coquo. Rafi.Caro anatis plures habet fugflui* ; tates,&: plus faftidire facit, &maiorise ca 1idiratis:non tamen plus nutrit c$ caro gal linacea, Pliniuslib.jo .Anatumquocj , mafculorum fanguis aluumfiftit.Mirum„ uero traditur in tomumbus anateappofi*^*^ ta, morbum tranfire uentrisipfamcgana* ' tamemori. Auicena. Anas calidior eft 4 omnibus domefticis auibus .Et dient qui dam q>in frigidarum calefacit .Calefadu uero febricitare facit. Clarificat autem , uocem,augmentum facit in coitu,&fper* ma multiplicat. Eius pinguedo maxw « maeft infedando dolorem etc. GAPVT. e. Anfer. Exii ^ bro de na turis rer. Anfer eft auis aqui \x magni tudinis, huius gex neris illa: qua: indo mite funt etproprie libertaris, glauci co loris funt 5Cacris ,alta petunt :uolant ut grues ordine literato, &T fecundum flatus uentorum uolatus fuos dirigunt .Aquilo neflante petunt auftrum faris confciefri* gidiora tempora imminere. Vix auolatu ceflant,nifi cum manducaresinterim dex pafcant,adeo nancpdeledabdisefteiuox latus, ut raro dormiant^c contra dome* fucis
r DE A fticts anferibus uolatus eft graufepafcere officiofiffimum, quiefcere ac dormirepre cipuum, horas ,noctes,& fures clangore produnt. Eft malpium montibus anferu genus inter auesmaximum preterftrutht onem:fedadeoponderofum ,ut manu ca piatur immobile fuper terram .Anates 8C Anferes cecereq? aues herba fe purgant fis derite.Ifidorus .Nullum animal eftquod ita odorem hominis fentit,ficut Anfer. OPERATIONES. *Auicen.Anferu caro grofla eft. Adeps eorumalopiciaeconferc, 6£ ad fi Guras fas ciei atcp labiorum ualet.Sedat quocp dolo *rem auris SCconfert matrici. Efculapis us .Adeps anferis ornes duricies foluit. *Ide cufucco cepe inftil latus auri.aqua 4illapfam eijcit. Diofcorides. Anferinus adeps fumme mitificus eft ob dulcedine ipinguedinis. Rimaslabiorum curat, to tiufcpuultus faefias ex frigore rimas optis me,fanat 8Caurium dolorem. VIBVS. 45 Denaturisrerum. Ardea Iieetin aquis cibum fuum querat ,in filuis tamen SCafr tis arboribus nidum fuumcollocat. Fer-' tur autem q> pullos fuos miro rigoreniti' tur defendere. Accipiter eis inleftus eft. Sed ardea huic anum opponit, &ftercus eifcit.ad cuius ta«ftum;accipitris pennat co putrefcunt,plurimumcp earum colore has bentcinereum,quadam uero album .Eft quoddamearum genus, quarum maresas gunturin coitu cum magnauoriferatios netfunduntcp fanguinem exoculis pre do lore. AzaIon.Exlib.denatur, rerum. Azalon eft auis parua ,qu§corui frangit oua .Huiuspulli a’ uulpibus infeftantur. Ipfa j?o uulpis catulos uellit ,ipfamcp uul pem,quodubi coruus uiderit,auxiliatur uulpiquafi contra communem hoftem. H?cauis in fpinis uiuit:& ob hoc azinos odit.Flores ac folia fpinarum deuor5tes. Atftor.Azidaiuxra Phifiologum ipfa eft ftruthio,dequa diceturinfra. CAPVT. t*. CAPVT. 9. rus. Arde ola dicit ars osuolat*. Cum alti usuolaue rittempe^ ftatemftV gnificat.hancmulti tantalumuocant .Pii nius.lib.io. Ardeolarum tria funtgenera, fcilicetleucon.afteriaspellas.Hiangntur in coitu .Maresfiquidem coeundo cfi uo eifera tu fanguinem etiam ex oculis,pfuns dunt,necminus egre grauidac pariu r. Sos rices 8C ardeoladiffident ,inuice foetibus infidiantes. fdeminlib .16.Ardeolarum aurem genera quas 1eucos uocantaltero oculo traduntcarere. Ardeo la,ar dea,Aza? lon&azi A5S. ftot.Apis eft animal annulofi tum ab os re exiens per quod guftat, &C cibum co trahitacre cipittfanguine caret, dentes aliorum ani malium denribus fimiles haber.in comira tu uolat,et eft leuis corporis. Habettp qua tuor alas :duof<p pedes habet indexteTa, SC duos in finiftra,necplos c|j quatuor ha betneuolatum fuum prohibeat. Hoc ani mal nonrecipitaerem,non anhelat. Co' medunt mei maxime in neceiTi tatis tenv pore. Vndequando incipiunt infirmari, apparet mellis diminutio, quia uidelicet comeduntex eo,nec reparant ipfum. Bo/ i5
de natu* ris reni. Ceruus uolasfer Huncta men ex* mutar,SC nouiffime pereunt .Sunt autem multar.q canunt aoeantur achetac,8£quae minores exhis funt tetrigoniac fed illcmagis fono rr.Mares canunt in utroc$ genere: filent feminx,Gentes his uefcuncur ad oriente. da. Ador.Hfe auisipfaeftq fuperius in capit.ruditfla calendris eft. Falluntur autemqui hanc efle caladrium putant ut fuper Deutronomiondicit glofla interii* niaris.Cariftat ut dicit Solinus ,aues funt quximpuneflammas inuolant ,ita ut nec plumfnec carnes earumflammis ignio ali quatenus cedant. CAPVT. xj. M BH
ciente faciunt .Ha: ueris nucia: focfetatis comites,ferpcntum hortes ,maria tranfuo !ant,in Afiam coiledo agmine pergunt. Corniceseas duces precedunt &ipfat qua fi exercitus profequunrur.Ex libro de na turis rerum.Ciconia: ferpentiu exitio tan rus eft honorin TheflaIia, ut capitale fue# rac occidifleciconiam,ficut 8C hominem. Multipharienancpferpetibus infidiatur, coCcp comedit 8C alia uenenata.nectame moritur. Bufonemautem non nirt in mi/ gna famecomedit ,iquo naturalebufonis malumnotarur. Videtur autem deoniam caputbabereualdereumaticum rquiaro^ ftro eius aqua ferecStinuo deftiIac,ethoc hyememagis.He nidos fuos annuo repe* tunt,& unumefcetibus fuis dominoloci, fubquo fetificant,plumarum quafi tribu tumuxfcrtur,deijdunnfed forte caufama femina fuafcehis adulteri} deprehedir, SC ad horam diflimulans abi) tReuerfuf® fe eunda die maximam multitudinem fecu adduxit,qua: fingul? adulteram aggreffae miferam crudeli laniaueruntmorte. OPERATIONES. Plini.lib.7.Ciconiaoriganofibi mede t tur. Ideminliap.Ciconixpullum qui x ederit,negatur anis continuis lippire ocu lis. Ciconix quocp uenrriculus ualer con* tra omniauenena. Idemlib^o.Furucu f lis etiam didtur medericiconia: uentncu lusexuinodecotfrus. Dio.Fimusdco 4 marcumaqua potu datus,epilenricoscu^ rat. Alber.inlibro de natu.animalium t Hecauis alas habetnigras, &cauda 5^ ali as partes habet albas. fnuenitur eriam genus ciconia: :totum *
<aS ^ liber secvndvs. gus.Cif» pedo,8£ Citramo. Ifidorus. Cinamol guseauis arborum.Bonx uitae eft atc$naturat,Sf fe H]» deponat, 8C precijs amplioribus uen* nedb.uisbonar.Huiufmodiauescontraac dut,eo cp illud cinamomum magis cp alia cipi tre pugnare n5 incipiunt. Sed ficum mercatores probat. AriItor. Cinamomus eis ille pugnare ceperit, pugnant cum i* pafferemodicuniaiorcft,eiufcjtcolorce* pfo eumcp uincunt. Ifidorus. Cy* leftiseftcucitrinirate,8£ colores iftifunt gnusgrece,latineolordicir,eoq»totusaI* ineodiflindi.Roftrumeiuseftlonguad bus fit plumis,olon enim grece totum dis citrimtatedeclinans.fup arbores magnas citur. Nauta: uero fibi hac auembonam^ cx cinamomis (ut dicitur )fpherice com< gnofiam facere dicut,ficut Emilius ait. ponitnidum fua. habes introitu paruum, Cygnusin aufpictjsfemp lattilTimus ales. Cyfpedrjfi ue dfpeli plurimum uo^ Hucoptant nautar.quia no femergitinun Iat,quiS<fapodesdicutur,eoqHifupedum dis.Ex li.de na.re. Cygnus habet plumas careant.hirundinu fpecienidificatin fco^ albas,fed carnes nigras ,fortitudine fu5 in pulis.Hs funtquae toto mari cernatur, alisjcolertcecoplexionis eft,8£ ob hoc ira Ariftote.Auium genus cj> pedes no habet cudus. Dentes habetinroltrominutiffri omni temporeapparet,hecauislogagras mos.Oneris impaties e, nec libeteruolar, C| lis cfl paucae latitudinis,hirundini aflimi fedinftagnisrequiefcere dlecflatur .Cu latur. Nec interillas leuiter diftinguitur. uno pede natat:Si cu alio fe regit ueli mo« Ifta nidificat /n ^fta te ,&hocpofc lap id es do,c5pifcibus nutritus eius eft innoxius, ut animalia fugiat 8£ homines. Plin.li.io. Super aquis nidificat, in pullis educandis Citramus(alias cechramus habetur)aues folIicitus,temporecoitusblandiutur fibi remeantes comitata foIIidtat:ac perfeue* inuicemmas 5C foemina,3C alternatim ca mnterad expeAitas fibi terras peruenire pitacum fuisfcilicetcollis inflectutuelut fcftinat,eafcj nodlu edam itinerisadmo* amplexadi gratia. Nec mora ubi coierint, uens excitat.Arifto. Citramus auis deno mascofcius lefioisinfceminafugirabea. Aec^teras aues clamat ,eaqj audita faunt Atilla impatiens fugientem infequitur.ne uenatores q> in locis fuis non remanebut qua rptnracor ille pfenerat inlogu,imole aues.Exlibro denat. reru. Citramus auis fioe ceflanre.pacificarur in aio,ac amafeu Affar recedenribus hirundinibus accico Ii pfecutioe eefTans poli coitu frequeti cau nrjsinftantehyen-.e comitans eas feftinaa de motu $C roftri fe aqs merges purificar. orperfeueTat,& precedens follidtat.
amato* minanti um non CAPVT. *3. -Yno* V_vmia. Ifidorus. TCynomy ^iagrecedi ca canina. Nam ca* nis grgce nomyiJe mufca ca nina catulorum auribus importuna, qua licet catulus frequenterexcutiat,fempta* menimportunereuolat. Vbiauterneum pigrum ad excutiedum inuenerit ufcpad fanguine 8C uulnera procedit. Ador.Cy* nomyia eft illa mufca grauiflima, qua per cuflfa eft Aegypriorum populus in quarta plaga.Dehac enim in Exodo legitur.Ve* nit mufca grauiflima in domos pharaois ac feruorumeius:in omnem terram Egy* pti,corruptaq? eft terra ab huiufmodi mu* fcis.P er hancenim fecundum glofam ca^ ninimores fignificantur,in quibus huma nxmentis uoluptas id eft libido arguitur. Sic enim cinifes,quibus in tertia plaga p-- cuflifunt Aegyptij,frgnificant inquietu* dinesmundanorum quiprouocatoresri* Cicedula cimex Sfroftro. Ifidorus.Ci cendula genus fc2rabeorum eft ,fic di dum,eo q>gradiens uel uolas lucet. Ex li. de naturis rerum .Cicedula eft uermis in Italia nodeuolas,6C inter nodistenebras fulgidus radians ,ita ut fi eum in tenebris uideas, exhalationem fcintillarum putes. Ifidorus.Cimex autem ex uermibus car/- nium eft.Didus autem eft cimex ex fimi* litudine cuiufdam herbar cuius faetorem habet. Aui.in.z.cano. Exfraxino capita inflata ficut granata egrediutur,in quibus eft humiditas dequa cimices oriuntur.Cu ei capita huiufmodiaperiatur,cimices ex illisegrediuntur.Cimices anteeffugat.p* prie ftercus tauri quando cum eo fit fumi gatio. Paliadius.Hortis ^cp cimices mv cent extinguuntur autem amurca &fel* le bubalo ledis aut 1ocis earum perundisa uel folijs ederar tritis ex oleo,uel incenfis fanguifugis.lfidor.Cofdrosgreci appel* lant eos,qui extremis fauora partibus ma iores creantur. Quosaliqui reges putant didos,eoq»caftra ducant. CAPVT- jo. fss iEx li.de j^^iMnatur.rex Irum.Co* fc^S-duba (uc dicit Be* Ia )felle aret. Di
I LIBER cultius pennas diTpomc .Tucnifusfpecu latoroccultus cogaudente in huiufmodi gloriarapit.CoIumbaccalidilTiina:funt,et lapillos propter ftomachi temperantia co tnediirfimumetiamardente nimishabet quem 8C ipfe nidoeqdSt, 8C pullos eijcere docem,pcniseIeuatispugnat, 3C columba errarem cum uiderintfibi aggregat. Dicit lacobus q> trafmareuerfus orientem colu bat funt ,qu>T nunciorum fungctes officio litteras dnorum fuorum fub alis breui fpa cio perloge dcportanttideocp ualde necef fe funt,max:me quando gterras inimicos* rumalrjnuncfjtranfirenoaudet. Coloba: .ppriu einter aues no eleuare caput quado potant,donec ei fufficiat. Ex li.de na.rer. Columba ualdegraua tur in ouoru partu: q> fi parere tardaucrit,amarepercutitur. Arifto.Columba: toto anno ouat 8i pulli fi eat,fi fuerit locus manfiois calidus,Sci ci bus paratus. Alioquinnon nifi ineftate. Earumqj pulK funt melioresinuere&Tau tono,peiores aut in hyeme &eftate .Ma/ fculus cum fcemtna coit poft unum anno. Oua columbafunt albi coloris, ficur&p dicis.Columbafenex coire no poteft,fed tantum ofculatur. Columba quocp femis na falcat fuper fcemina ,fi non fueritmas, 8£ intricem ofculantur ,& ex illo quidem coitu oua faciunt,fed non pultificam* OPERATIONES • *Exli.dena.rerum. Pulli columbarii in autumno 8£uere faniores funt ,quoniam his temporibusgrano maxime uiuunr. *Efculapius .Columba occifa calida fuperpofira,ommmorfui fubuenit. Sana guis eius ualet oculis confertis infufus ,p jcipuecp defub afcellis tradus. Stercus eius omnes dolores foluit, 8£humores de 4ficcat. Diofco.Colubarfanguis abfein dic fluxum faguinis narium,qui cft ex ue» ?lamine cerebri. Plin.Iiba9.Caroreces coi umbar contra Perpetes auxiliatur. Ma fculi fanguis auena fub ala incifa eximie 6prodeft oculis cruorefuffufis. In Ii. 50. Fimo columbarum cum aceto deletur fti gmata.HocfimocarbuncuIus aboletur jj feillito, uel cum femine lini ex aceto mul 7fo. Auicen. Sanguis columba: confert SE CVNDVS. podagra: .Stercus columbarum conueni enseft fuper dolores iundurarum,&uas * let impetigini. Cofert etiam dolori co licae cutn adminiftratur inclifteri. GAPVT. j». COrt* Loisx i duP, et comii : Ex libro de natur, rer. Core dulusdi' citur qua fi cores dens,car ne naqjet preda ui? uens,cor de maxis* me inhi* atfaturari. Ifidorus.Comix auisannofa apudlatinosrgrece nominecorone appe! latur.Quam aiunt augures hominu curas fignificationibus agere, infidiarum uias moftrare,futura predicere, magnum nefas hoccrcdere,utdeusconfimihafua corni* cibus madet .His inter multa aufpicia triV buunt &pluuias uoribus pretendere,un* deeflillud.Tunccomixplena pluuiam uocatimprobauoce. Exlibro de naturis rerum.Cornix in folftiuo morbo corripi tur,hccnucibus libenteruefeitur .Horri* biles aues quafi fuos hoftes impugnant: fedillefrequentercuimpugnantibusmul tum detulerint,tandem impatientiauida: lacerat importunas ,cornix pluuium mul to cl amorem pennuciat, ouis columba: in fidiatur,utea diflipet&: exugat. OPERATIONES. Plinius Iibro.29.Cerebr5comicis co' « dtum in cibo fumptum,capias doloribus eft remedium. Item inhb.jo.ComiciscamesefTeacni t dumillinire morbislongisputantutiliffi mum. CAPVT. Cornus
DE A COrs uus. Exli.de natu .re. Coruus auis cla* morofa , nhilahV ud fonas re nouit cpcras cras ,di' uerfas ta men uos ccs for ' matficiIicet.64.utdidtFulgentius,uola do coiraliquaudo ,plures femper qj duos pullificat grauidusfieridiciturfieu ouu coruinum ederecontigerit-, ore parere d: s cunt5£ concipere.Fcem;nxcoruoru oua folecubant,S£ mares eius efcas dat.Pulli coruorum feptem diebus abfcp ulla cibi alimonia manere feruntur.Scptimauero dienigrefcunt,quorumn5 nullos etjciuc tedio nutriendi.Fortior eft coruus de die, bubo deno<ftar,8C uic/fFm fua oua comes dunt .Coruiparum coeunt ,ied multum ofculanturadinuicem .Et putantquidam O) alio modo non coeant fedhocfalfum eft.Cadauerecoruusuefcitur,etutdicitur apotu fe abftinet cp diu ficus fui frudus dulcedinegloriatur, VndeOuidius. Ac cibi dii ladeus pendebit in arbore ficus. Anullo gelido fontebibentur aquar. Gre gorius in moraP. Pulli coruoTum'ut fert) ante® nigrefcam a' parentibus utcuncj ne gledi ,innedia affcdi ,hucilluccp uagans fur in nido 8C ciborum expedanc aperto ore fubfidium .Vnde etiam fcrjptum eft. Quis prcparatcoruo efcam. &c.Sedcum nigrefcere illi ceperinr,tanto eis alimento prebenda coruus ardcrius requiritato iis losalerediurius diftulit.Ex lib.de na.rer. Eft coruorum genus in or/ete^quod cu afi no S£ tauro pugnat ,eifcp fugientibus fug eosuo1at,ac liccum impetu eorum oculis impegit ,£C cum potuerit eos excreas ros ftro dominis fuis inutiles reddir. Iraq> per confequens ocdfi decoriantur ,&T eorum cad3uerauolarilibuscfiierunmr :ficq;ab VIBVS. * aue improba animalia fortia fuperantur. Coruus turres inhabitat;&: ibidem nidifi cacfdetiflamus eft mutationisaerisnud us;Sfalia cTOCitationisuoceprophetatau ram rraquillam,alia tempeftatem.Curuus logaruus dtiflime fit domefticus ,coruof qj filueftres iuitos retinet ac feducit.Cors uus ex natura eft inclinatus ad furtum ,ut experientiaEr fordiat ducuitjiibicoruus domefticus fucceffiuede mtnfa qua pecu niae iacereconfueuerantin ortum depro' pe fubtus lapide cirdterquincpuel fex flo renos in groflas abfeondit. CAPVT. C°“ ^ Ex libro de natur, Coturs nixe auis quamuul gariter queftultf dicimus. H:cduc£ habet or tigome/ tram.qwa inmaristrafituiam terrae id eft portui ma ris appropinquantes aedpitres fpeculati rapiuntjSfidcirco curaeft uniuerfis,utex terni generisducem folicitent,fcilicetcor nicem perquam prima diferimina cauear, rariffimas habent feminas ingenere auis um ,ficut pedines in genere pifeium . In hominum uero genere pauciores na^ fcuntur mafculi cp faeminar. Comefror. Coturnix infinu Arabicarprecipue nutri tur,8C eft auis regta^uam nos uulgo curre liumdicimusacurrendo.lfidorus.Cotur nices afono uoris didat fut.quasgredor tygeas uocant.eo q> uife primum fuerunt inortyoia infula.Hecad ueniendum tem porahabet. Nameftate depulfa manauif meant. _ CAPVT. m*
Ex libro de natur. reru.Cu^ culus eft auis ims proba, q uoce fua in cantas donoma rat,fedfe per ean-* jie repli * car. Auii paucis ,ipfo quocp modico cftatistempos pigerrima eft,& loco nonftabil is .Turcu re uifas,poftea noncernitur. Eft autem ne ris fere colorehabet. Hyemeplumisfpos qj aduncis unguibus accipitrum ,nec capi liari dicitur, intrarcp terra laribulum ,uel tcfimilis,neqjalio qua'm colore ac ritftu, concauitates aiborum,iIIic eftatecogerir, fedcolumbarpotius fimiliseftcapiteetun quo byemeuiuic.Oua fua in nido mino# guibus. Quoniamabfumiturabacdpitre risauiculg ponit,dC de ouis illiustotidem ftquandofimul apparuerint, folaomniu demit,nedumiIlanumerofuperfluainue auis a' fuo genere interempta.Ariftoteles nericquafialienarepudiet. Itac£ cuculus Auis cocyx paucorum ouorum eft,unis ab aliena matre cu pullis eius fotus &edu us fcilicet autduoru,quia natura eiusuah catus,dum adhuc in nido inualidus fedet de frigida eft. quadam tamen auiditatarenaturalicete* CAPVT irispulliscibosrapiu&hacfagacitatepr? ceteris pinguefcitatqj nitidior fit. In cu' Corin iuselegantiamnutrixconuerfa gaudetei ta .us forma,miraturqjieipfam q> calem pepe Plinius, rit adeo defipiens,ut magnitudine fertum Corinta apullis minoribus nondifeernit ,fed oes eft auis pullos fuos in eius comparatione danat, maxima ac ubieum eduxerit 5C ad robur uoladinu SSss. in partis trirus,ipfo uiceuerfa 8C inutricem infur# bus orie gitt&confequenterperimit.IIidor.Cucu 0s >ftua: hauoceproprianominari ,tempushabet ^ere &ipf< ueniendi mi!uorum fcapulis fufee quantita pri propter brcues&fpamosuolatus,neg .-er tempuls longa aeris fpacia fatigari deficiant. Hos monis rum faliuar cicadas gignunt. Ouapafle# uaccar ris nido reperta comedunt, QC fua obijciut Cocyxui detur ex accipitre fieri .tem pore ani figuram mutans. !Tuncein non appa rent relxq accipitres Ihabet pofthecillafufcepta,8£fouentetnutriut. mollem, SCmuIto infiifum fanguine,8£ Ariftote.CucuIusouisproprijsincubat, ideo multo bibitplufcp aliae aues. fed unum ouum in nido fulies ponens, ei Albertus inlib.de nacu.animalia. Cos ufdem ouafugit. Illa uero futurieuentus rinta eftauis,quepaucas Stparuas habet ignara,ouu fedula nutrix fouet. Sed acus plumas QC pennas. culo exelufo &poftmodu adulto nutrix Capvt j*nonnullis quandocp necari perbibetur. 1Ineftaceuolatetlafduit.Inhyemeiacerll guens
DE AVIBVS. guens SC deplumatus^cbuboni fimilis ap Ci paret. OPERATIONES* Plini.lib.iS.Mirablle quoddam eft de cucaIo;quoquisloco primum audiat alrV teillam,fi pes dextricircnfcribatur, acue ftigfumid effodiatur,no gigni pulices ubi cuncp afpergatur. Idem lib. 28. Cuculi fimus in uino deco&is SCpotus, morfui canis rabio fi conferr. CAPVT. rus. Cu* lex ab a* culeo di* (fhis e:eo 9fangui nem fu* git,habet enim in ore fiftu I5in mo* dum fti* muliquo V—/beth. iAriftote. /j Cubeth e / \ auisluxu ujriofa,cu* |/ iiusmasfi fjiuuenerit benthoc membrum extra,ficutaculcum, Soua femi cuius natura eftmollis&uacuatperipum Sn|fu? fr5guftant St fentiunt, SC cibum attrahunt, ggit ea ,ne Culicesautem SC mufeae minima befiia^ Mfemina rum per hocmembrum perforant horni* fit folia'/ niscorium,8t aliorum animalium. Exii* 1tacirca bro denaturis rerum. Culex acida petit: ea .Femi et dulciafugit,lucem diligit, ita 9ad lum2 ecoeat ,fiue aliquando fe urit. Item fi prenfenferit mafculum ueniente, OPERATIONES* occurrit St coeunt. Masquidem pedeten tim ad fceminam accedit fineftrepitu,ne Auicennain.4.cano. Adeffugandum , ali) mafculifentian t, 3Cpugnent cum eo, culices 8trfmiccs,firfuffurnig!'umcu fer/ ncc coire permittat .Item mafculi pugnat raturis lignipini, aut nigella, fimilitercu inuicem,Stuidor cumuidocoit ,acuice* mirto ficca,8t cumfulphure,8t bdellio, et tierfauifforfiuidusfuerit. Solitarie ta/ fpine foetida ,8t ftercore uaccino,8t cum men5tocculte coeunt:e!igeteui<ffore Io* foliis cyprefli'. cumadhoc, 3tui<?to fequente. Masautc Adidemafpfrgitur domus exdecodh- * St femina inuoluptate fua frequenter de* oneradicis lupinorum aut ex decotSione prehenduntur,&cadumt inmanus uena* nigellat,aueabfinthij,aut ruta-. torum.Cuc^ luxuriofa fi tauis ifta,fi'nguli Palladius. Contra culiceset rimic« in *' tamen mares fingulas feminas accipiunt, hortis uel fatis amurca reccs,uel ex came/ itemaues poderofi corporis,que n5 funt risfuligo fpargitur, galbano quo9infu/ -. boni uolatus^nultam habent fuperfluita* fo,aut fuiphure fugantur. tem,multum 9coeunt, SC multorum ouo Ambrofius. Culices no tangunt horni 4 rumhuiufmodifunt,ut cubeth ,SC finitio, nem,fi abfinrhium cumoleo coquatur,St etgallina. Autor.Cubethidemuidetur eofeperungat. eflequod perdix:queenimhicdeilla di* cuntur,eadem penede perdice dicetur in/ CAPVT. ferius,quod forte latuit translatorem. k4
SECVNDV5 LIBER fj i—'ycha MAlb.inli pbrodena ^1 tu. anima lium.Dra ychaauis eft pedi* ?^bus cares, ^et cum ad ^terram ce gg cidiccubi Stis alarS 8d pe&os J'mes de*aues. Ifidorus. ;Diomes de* aues afocrjsdi | omedis appellate 1fut, quos fabul*fe !rut ineaf jdeuolu' !eres fuiC' fecoueix fosformafulicefimiles,magnitudinecy* r gnorum,colore candida ,duris &grandi d* fu*coniundtos.H*c non apparet,ni* bus roftris .Sunt autem circa Apu!iam in fi poli pluuiam in principio eftatis ,8C tue Infula Diomedia inter fcopuloslittorum pulIificatr&Tcum pulli conualefcunt,mo &faxa uolitantes. Solinus. Diomedeas ritur.pulIosreliqnsfu*miferi*uicefuc* aues Infula qua oram Apuli* uider, & C tu celfores. mulo ac delubro Diomedisifigniseft.fo/' _ 1* gignit,cui tftco\or candidus,ignerpeu FV •*'• li.ora detata,congregate uolitat,duec£ du Me* cesfunt,quarumalteraagmeprcit:ucdu* ria, diu certum iter d:rigat:al:eraifequitur, ut *A AAegyth^, inftaria tarditatem urgeat .Cumfcetificu £d Herci tempus ade{l,roltrofcrobcscauant,8dfur A* unia,auis. culisinuerfumpofitisfubtercauata cote Plini.lib. gunr,Sdneoperimeradefint,fiforteligno yAlo.Aegy* rumcafliauentiauferantjhancftrucpre* VJ1thus auis munt terra quam egeflerant,ficnidosmo minima liuntur,b'foriaccelTu aditus.quimittitad y'1'cu afino palius inhortu deiiinaturrqui excipitre' 1 1pugnat. uertetesuerfusoccafumeft;utlux8dmo* Afinus rantes excicettfid receptui nondenegetur. qppe fpi* Aedem facram huiufmodi ftudio oidie netis fe celebrant,aquisplumasimbuSt,&a(isim caufafcal pendio madefadtis rorulentae confluunt, pendi atterens nidos eius diffipat, quem S£fic£dem humoreexcufla purificant. adeopauetauicula,ut omnino uocerude Tunc pennis fupplaudunt :8d inde quali tis audita,ouaeijciat,pulli ipfi metu ca* peradiareligionedifccdunt. Obhoc aues dant.Iracpaduo!ans,ulcera eius roftroex >A4i fa«os, Diomedis focios ferunt7~ cauant. Porro acharnis Aegythum odit intantum ,ut eorum fanguinem credant CAPVT- *«• non coire. Iorath.Emeriacfuntaues,qu£ denocieuolantes illuminant aerem pro* pter penarum fuarumnarurS.quemagis i City. &/tufuitr, pemjyjoHf. fcc fiiPrtU.. quarum
DE AVrBVS. * quarum pennae ad*o perobfcurum emis cant,utc|uis nox denfis tenebris obtenta fi t,ad prefidium irineris dirigendiiadf in teri uceant,curfufc£ uiar pateat indicio plu marum fulgentium, CAPVT. 4ti pendens,auem dolofam feuerfus punit.. Habetautem falco os acutu, acdurum m pectore, quod ei natura prouides indidit ad impulfionem preda?. Scripferut Aqui laSymachus &C Theodocion Epiftolam Ptolemo regi Aegypti, in qua tradauerut deauibus nobilibus &T earum medianis. 17 Alco, rEx li. denat. re. Falco eft auis nobi Iiflimauo latu impe tuofiiTi s ma ,8£in cuftodia fu/ minus dus eft.a' domino fuo retardatur, nec auis ei capienda oftenditur,nifi prius aliquan^ tui umelongetur ,ut prodam cum impetu moderato fubfequatur. In ardea: captura duo falcones pariter relaxantur,quorum unus fumma petit, alius iuxta terra inuos Iat,ut uidelicet ille uolantem ardea in pul fu precipitet,ifte uero precipitatam accipi at. Ariftote. Falco renes habet debiles,pe^ <flufcprobuftum,deliciofisutitcibis,unis ca uerfationecollumgiratcirculariter.pe (flore ex ftente immoto adeo,ut coli ieius duocencumargi luminibus ratioe. Huius uifus cutufdam naturalis diferetionis ui# dntur ex equorefponderetprede quocp q poft tergum eft prouidus in uigilat .Exii bro dena.re.Falconum genera funtduo. Vnumnobile,quod auem ufuparuonatu ralitercapit:aliud ignobile ac uile, §d mfi multo labore ermaceratione afliiefadtim hoc faci t.Hocul timumgenus cum ardea ad terram impuleriyamqj impromptu eft uteam capiat, ardea anguillam uel alium pifcem,quem recentius uorauerateuomit &tunc falco libere eamuolare permittes, acminusfetidum iibi oblarum preferens &gaudens ociusapprehendit. Nonficau tem ulco nobiltSjfed ei edum munus uili Dequa hicpauca de falcone commemora re liceat. OPERATIONES. Albertus in libro fuo deanimalibus. SiFalconon poteft fimare, felgallidaei comedere,uel teftudines albas decodas. Si falco nimium laxatur ,fuccum iufs quiamimodicum da ei bibere ,8C intinge in eodem cibum eius. Si os fradu habuerit in crureue! inala : aloe calidu fuperliga, 6C dimitteunadie una node. Idem fimum galli in aceto codumfm perliga. Adidem:TnuoTueaIoenherbamriJpuI uereapij in cordibus paruarum auium: 8C da ei comedere. De hac materiareperies per Albertum tradita inlibro fuo de ani* malibus. CAPVT. 4i. rerarfolent initiare conceptus Vndefit^it ouaquartucfac/rfrigorecorrupantur ne fcerun habeareffedufed iterum fequenti teporecal ido ponottunc pullos faciat quod eft contra omnesfereagreftes aues: quat femel in anno ouant atc$ pullificant. in O TJarator. TExIib. rer.* CAPVT. 44
ER Hlrun do. Exlib.de nat.rerg. Hirundo eft auis le uiflima, roftro paruo, cauda eti ain furca? ra ,forma gracaj ni* gredie de ceriffima, in uerre candida,fub gutture ruffa ,modtV cam habet carneinigra, plumas multas QC alas magnasndeocp circu habet uolatu diem prenunciado nunciat,dormictes ex citat,etad laudecreatoris inuitat. Apricos montig receflus hyeme petit.ibicp nuda et implumis reperitur.Aduentus fui tempo ra cuftodit,et aduenru fuo ueris iniciu pro dit,Qiifdaminiecorelapidem chelidoni um portat .Harum pulli in hoccognofcu tur,fi pro figno pacis ore ad os in nido co uerfi fedent.Nam c^teriqui n5 habentia' pidem auerfis pofterioribus fedent .Am;» bro.H rundine accipiamusmaternefedu litatis in filiosgrandedocumcntu. Hirg' dominufculo corpore,fed egregio pre fub limis effedu,in nido conftituendo tam fa pies eft,ut hominum domicilijs paruulos fuos comeder,ubi nullus eos incurfet,ore feftucas legit,Si luto il!init,ut conglurina ri poiTint: fed quae lutum pedibus deferre nequit aquam penas infudit, ut eis puluis hcreat,&limus fiat.quo feiiucas fibi colli gat,8fherere faciat. Phifiolo. Hirudines ouant bis in anno, fedoua prima quadocp propter hyememcorrumpuntur:pofterio ra uero complentur,&faciunt pullos. Hi rundines 8ipalTeres pullos incopletos fa* ciunr,8fpullificat pullos multos: propter hocfi extrahatur oculus hirundinis pulli, dumparutis eft,iterum crefcit.Exlibro de natu. re.Hirundinisfemina libidinisima gineconcipit,aut puluere. Chelidoniam, utdicit PIinius,herbam fcilicetuifui falu berri mani, monftrauerunt hirundines ue LIBSECVNDVS. xatis oculorum pullis illa medetes.Hu 5* dinumquedamnidificant in domibus, q' dam in teneftris uitreis ,quedam in abru' ptis montium.EthaequalitateSi quantita te differunt. Pullus hirundinisauidecla* mat 8fieiunis&denode. Sipullohirun dinis extrahatur oculi, alias natura reftau rante recuperat.In eius uentre Iapis inue* niturmultisdeferuiensutilitatibus,unus fcilicet ruffus,8falius albus. OPERATIONES* DiofcorJdirundinispullum primo de , fcdu primae lunae aperiesduenies in eo la' pides duos,unum beneficum,8£ al teru ma leficum. bedcumaperiseu,caueneter* t ramtagat.HicinpelleuituliueI cerui po' fitusin collo uel brachio finiftro patietis Iigatus,epilentiamcurat,fihocafliduefi> at. Maiores autem hirundines fi cobu* , ft* fuerint.puluis earum meile mixtus 8C inundus,caliginesoculorg detergit. Hcc etiam fquinanticis prodeft. Et iture fauci# umep tumorem compefcit. Efculapius. 4 Hirundinis combuffio, uel puluis pullo# rumeius combuftorum morbos faucium curat.Cor eius fi bibatur ,idem operatur. Auicenna. H;rundiniscinis,&fmaxi* 1 meadufti,acuituifuiq. Et dicitur q> ei* t uscerebrum cum melleconfertprincipio aque. lde.Hirundinumftercusualetal , bugini,ethocipfumefTemirabile.fumex pertus. Plini.lib.io.Fimushirtindinis • decodus Si potatus,confert morfui canis rabidi. CAPVT. T9.
DE A paciflima omnium uolatilium maiorum qua: 8faquilam uincit. Glofa fuper Deu' tro.Herodius uulgo girfalco dititurretra pitaquiIam.Exlib.denatu.rerum. Hero dius qui 5C Girfalco (utglofa fuper Lari ticum dia‘t )in loco ubi aues immunda: p hibctur.fiuegirfalcus (utdicit liber rerS ) appellatur.Eft auis inter omnes nobiliflj matcoloreceruleo, maxima tamen parte corporis ad albedinem declinans :preter/ £$ in pedore &alis, ubi cceleftem colore euidetius imitaturradeo fortiseft:, utaqui lam capiat, adeo quoepanimofus,ut cum poft quincp grues uel alias quafcp aues in aereuoIantesfueritdimiffus,ab earum g# fecutione n5 defiftit, donec omnes ad rer ramfuccelfiue derj cia t.Eft autemcanis ad hoc educatus et do(ftus,qiri herodio de fuper uolante ipfas aues deiecftas capiat 8C oeddat. Herodius cum uidetprodam, ex* cutiens fe animat,2£difeernit-an ad capic* dumapta fit.Carnescrudaset feruaras no comedit,fed recentesjherodius parui cor# poris eft refpedu alarum fuarum. CAPVT- «o. VIBVS. „ ouafi quis comederft^norietur. Glofa fu perEfaiam:Ibis eft auis aquarica,ferpenti bus inimica .Huiufmodiaueslofephus i Moyfedilatas in bellum contra Aethyo' pes narrar,quia ferpetes habundant in ter ra illa,perquam aditus erat, Plinius.Ii. ro. Inuoeant ibices fuas Aegypti) contra fer# pentium aduentum. Phifiologus.Ibis fe# per de nocfte&die iuxta Iittora ambulat, querens cadauer aliquod, quodab aqua ia putridum eiedlum fit, refugiens altiores &puriores undas,ubi mundi pifces habi# tant.quia natarenefriunec datoperam ut addifcatjCum cadaueribus delecftatur. CAPVT. «». IBos. AI Sert. in lib. dena, animaliii inquit. Ibos au2 effe orien talifi par# ciumrfor* tem odio diensrfed eietfta ca* daucraco medens , quar cum cibis nimis conftipara fuerit, roftro de na turf fecreris in digeftibil es dbos detrahit. Mentiuntur plane qui dicunt ibices effe ciconiasrnifi forte di eantgenus effe aco# niarumin orbe noftro ignotum .Natn ib i CCSdicit Pliniushabere roftrum aduncu, quod itande aconijsnoftris falfum eft.q roftrum habent longum direcrumin fum mitite acutum.Hcc auis orepam,dC eius ficut e* quus .In uidi* au# tefiC aua* ricise cau fa equos eade auis extollit depafcux is cu pra# risfedet. CAPVT. *»
SECVNDVS.LIBER ISpfda.Alber.inlib.utfupra.Ifpida auis eftpulchre,q Germanice,yfuogel uo* cat,colorem habet medium inter uiridem SsTceruleum :cui cum -adius folisincipit faphirini colorisuidetur in pectore: colo remhaber carbonum ardentium arca aqs uolat ,pifciculis infidiarur dC uermiculis. OPERATIONES* ,Dehac dicunt cjpdlis eius detrada, & parieti infixa,mutatpennas annis fingu* lis-fed probaui in quibufdam uerum non 2effe. Dicunt etiam auguria fedantes q> h$c auisconferuata in thefauri^thefauros auget 8C aboletpaupertatem .Infra in cap. de ybos 6C ydro s5C yfidaxione.8£c .picni ui dicetur, CAPVT. 6s.Kiches a:ko ky.Exli. dena.re. Kiches e auis quo cibus di' uerfis uo ciferatur, &TquodIf bet fere die uoce fuam mu tat,fuper arbores nidificat, dC glandibus quado mature fat cibum congregat fufficientem fibi .Edu/ cati uero pulli eius,8fad uolatum robora n,cibant parentes fuos in fenedute faciat cg eos manere in nidis abfcp ullo labore. Eodem Iib.Kokis eft auis,in cuius mor te uociferantur aues uodferationedolorofa&fuaui. Omnes quocp aues uncorir unguiumcum uiderint pullos fuos uola# repofietillos percutiunt &enidis eifciat, nec po(incompleti fuerint,dc illis follici tifuntJ)reterKokisqu?longo tempore de pullis luis cogitat, S£ cu eis uolanlibusuo laueifqjadcomededumdat. Adoridem alibi de comice dicit :undc hac aucm £fti mocornicem effe, CAPVT. <4- KYni9, Kar# bolus. AI bert.inli. dena.ani* mal.Knvnius auis eft pda ui uens, bo* narpullifi catiois,di ligenter pullos nu triens,no folum fu os,fedetianurrit pullos aquil* fubiedos tedio. Eodelib.karbolus auis eft pigra, qnec ouafua fouet, nec pullos nutrit,fed ouafualatentur in palumbi nido reponit &T a' palumbis fouentur SC nutriuntur pul Ii eius,ouis palumbi prius confradis. CAPVT. 6S. 7Agus Lu cidius.Io rath .La* gus cauis aquatica mergo ut cunqjmo ribus co* traria. Na ficut mergus tempefta tem ma a ris fugit: ficIagusintempeftateI?raturetludir.EIi cius fuper Leuitiaim:Lagus eft animal in terra &T in aqua habitans,uofat enim na tat. Ador.H^cauis eft (ut fertur) quulgo uocatur rafle. Exlib.dena.rer.Lufddif pi<5ti funt^uafi luce dantes ,harum enim auiumpennar perobfcuru in node lucent Vndequi eas habent quando uolantpre^ iadis luciferis penis>harum gratiauias di rigunt. InHircinia Germaniae fyluahjc auis habitat. CAPVT. 6f. Laagepus
IDE AVIBVS. s$ -L—pusa* uis eft (ut dicit AI* bertus ia lib.de na. animal.) fed fuum moda na tura lepo rinos ha* bens pe* des ,& uellus ha bens plu mis 8C male uolat:et ideo in fpecubus fub terra uiuit.q» quando pro preda aliquado perfilitrftatim capta preda, adantrumres dit 3C comeditrhcc auis nondomefticatur &T capta moritur,8C citiilimeputrefcit pcer fuac complexionis maliciam. CAPVT. TIna* i-wchos. Exii, de na.rc.Li* nachos e auis acu* te uifus ualde ,q 8C pullos flios ante cp habeat alas tom pietas g' cutit ,ad fole afpi cere cogit,8C fi cuius oculus lachrimetur, ipfum interficit,alios uero nutrit. Heceri ammarinis auibus cibatur :eofcpquando qjdefuperinaereleuata natantes contem piatur,quamilli uidentes fe fubmergunt. At illa prope aquas defcenditeas uf<$ ad fuffocarionem in fubmerfione manere co git :8C tunc plumis ad fuperficicmaquz dedudasrapit. CAPVT. «•. LVfci nia . j Autor . [Ipfaephi Iomena : utipapia legit, lii. Lufcinia dicit qua fi Iucinia y’ que catu .fuo folet fignare dici fur* gentis ex ortifieade 8£accedulaa Cicerone uocatur Ambr. Lufcinia guigtl cuftos cu oua §d* dafinu corporis et gremio fouet,infomne logx nodislabore catilenae fuauirate fo* laturi) poiTit n5minus dulcibus modulis (utmihi uidet )cp fotu corporis otia aiare qfouet. Pli.li.io.Lufcinijsdiebusacno* ftibus cotinuis gndecimgarrulis finein* termiflii catuse.Defate fefrodiu germi* ne.digna miratu auis.Primu tanta uoxin t§ paruo corpufculo ,tan cp pertinax fpirl tus.Deindein una muficac perfecto fcietia modulatus edit fonus,fi£ nGccotinuo fpi ritu trahit inIoga,n6cuariat inflexo,nue diftinguitconfcifo.copulatintorto.Itaqf Caefaris iuuenes habebat lufciniasgrjco &C latino fermone dodlcs. Pr^terea medi taces in diem affidue notia loqntes Poftre mo hye* me ipfa no cerni* tur,lingu yjj J jj isearfi te v(J[ nuitas ii* /> 5-7^-Ia prima V> 4•^£7*5*-' non ceteris a^ uibus.Pa lj]f riut *n ue 1» i Te Pfimo Ck .. fuaoua. *4
LIBER \A Agnales. Albertus in libro de natu' IVIris animaltum. Magnales aues funt orientis ualde magnce,pedibus magnis et roftro hominibus non noeetes .Pifcibus in flaminibus SC ia alijsftagnxs infidiant, SC illos comedunt. CAPVT. ro. MS& dorus,me rulaanti* quitus me dula uoca batur ,eo q> modu* letur :alij merulam aiunt uo' citata ,qa folauolat quafime/- ra uolas. Hfccum in oibus locis nigra fit.in Acha ia tamen cadida eft.Pli.Ii.S. Merula folia lauri faftidium annuu purgat.Ideminlib. to.Abeuntetmerulac in uicina,fed pluma non amtttut,necoccuItatur,nififpecibi £j hyberna pabulumpetur.Merula ex nigra ruffercit,eftate canit,hyemebalbutit,circa folfticia mutatroftrum anniculisin ebur transfiguratur da taxat maribus. Ex Ii.de na.rerum.Merula dicebatur olim medu* Iatquia mirabiles uocis modulosreddit, maxime cumuernu remporisiminere.ps fpexerit .Namhyeme tacet, ratum autem balbutit.OIimmerulafuitfpedadum in clero miraculu,qartehumana edoda no# uem notulas in ordine fecundum mufica carabatrita perfede, ut nullus mufieorum eam aliquatenus imitari poffet parilitate c5cordatiae.H$cauis croceum quantulu* cp colorem habet in pedore nel iquum ue ro corporis occupat nigredo .Merulado meftica contra natura carnes comedit, & hcc dulce caninlibenterfeba!neat,& plu* itus roflropiYgar.Cucpnigra fn8f turpis in delegationem mouet feipfam propter amoemrarem uocis. Merulaplumas non exuit,ficut ccterx aues,fed roftrufuufin SECVNDVS gulis annis mutat in candorem, SC in hye-' meuixpoteft uolare propter pinguedine, OPERATIONES. Haly. Merularumfimus quirifum «v « meduntii tritus QC cum aceto diftempera tusrmorpheaecp nigra fuperponatur,eam extirpaefie quocj lenriginem elimat. CAPVT. -7x. iVigUS, Ex *ibro de natur. rer.Mer* gusflumi naftagna cj inna# tat,&pi* fcesperfe quit,iic diduijco q> in aqs fe mer/ gatrdiuti us tamen fub aquis morari non ua!et,quo niam in aere fpiritum recuperar,quadop« cuti debet in aqua mergit. Serenus Sulpi* cius tradit, q> queda earu fpecies eflepare cornutam uocant ,eo q> rubeas plumas in capiteinftar cornuum habet. Cotra omne genus auiumpedes habent incauda,ita ut cum in terra ftanc,ficut homo geftupedo ris eriguntur .Hasaues beatus Marrinu* diuina uirtute coegitaquam contra natu* ram fuamdeferere, 8C aridaloca defertacp petere. Harum pulli flarim ut oua exeunt, tanto u/gore pollent,ut fi matrem eos per dere contigerit, uirtutepropria uiuant. Etut dicit experimentator. in hyemepin* guiores funt propter paucitatem motus. Oraeenim animal fereno aere gaudet ,SC in eoplus uagarur.Plin.lib .t8 .Mergi fi* cutceter{ aues aquatica? penas roftropur ganres,aut maria aut flagna fugietes,pfie fagiunt uentum. CAP.VT, ntMerili m
DE A M“ &T Mero Ifid. n5 mulca maior <£ prope nimiis, fed ro * pedi un ' guibufcp diffimilis,pr?d* cupiduse. Sed quia paruus 8C parui roboris,paruaru aui umcft gfecutor.Hi ficut accipitres 8C he* rodtj focialiteruolant. Imbui cp quattuor ex illis poliunt, utcygnum hocmodoca/' piat.Primusex eis cygni caput Iuadit.Se* cudus et fertius ex utrocplaterebinasalas Quartus uero collum &petflus. Et fic cy gnusauis grauida anguftijs circumfepta, mouere fe no uales,ab aucupe pr^uera ca* pit8£ occiditur. Ide Meropes ?auis ha bes in dorfo colore cianeu,in pe&ore fub rutilujin uetrepallidu.Hgc naturali calo* reabudas,antra fepte pedibus altitudinis iterra fodit,ibicp nidificat, ac fcetus facit, &eos ufcpad robur debitu illic abfcodi* tos pafcitfl^nutrit.Iorath.Meropesfolli citi funt de pullis fuis,&T qnia fenefefit 8C uolare nequeur,pulli fouec eos,& alunt ufqjuiuut. CAPVT. ri. MT: ryphus et Morfex. Alb.inli dena ut dicit VIBVS. 59 tiate pania,fcecunditate magna .Namul tra uiginti oua fouet,3£ omnesinduat d* Iios;&: ita diligenter pafcit.qj in nidis pin* guifiimi funr,SC cum a' nido uolarper rur* masmatre fequuntur,necipfa deferit eos, doneeper feipfosfibi adpeuratione fuffi eunt. Inlibroutfupra .Morfex auisc aquatica 6C magna,roftrum habet ferrati* le&:forte,8f ungues fortes, &mergit fub aqua,8f capit pifces magnos, 8f pripuean guillas,8f gregatim nidificat in arborib* iuxta aquam,&pafcitpullospifcibus,8£ funt uoraces,& didtur de eis quando auo lare debent a' nido fi fentiunt fe nimis gra uari cibis de nouo fumptis,euomuteos ut leues fugiendo uolare poITint ,dCqui non euomuntaliqn pereut.Stercus huius auis ficcat arbores in quarumramis cadit. Hec auis faturata expandit alas ad folem,infi* dens palis 8C arboribus,ut ficcentur,&f qn irteipit uolar euix eleuatur,et caudam diu in aquam ducit. Vnde 8C iquibufdam hu mufculus uocatur. M’ CAPVT. r». Em __ no * nides,me auc* ,6£ Merufti* ones.AI* bmus in lib.de na tu. anima Iium.Me nonides auesa lo* co ab Ae gyptrjslic uocatas . De Aegyptoei uolantad Nilum ad fepul chrum Memnonis philofophi femper in quinto anno,&cum biduo ibi rircumuo* lauerunt,tertio die pugnam ineunr ,8f fe roftris &unguibus lacerant,8£ tuncreuer tuntur in Aegyptum. Inlibroutfupra. Meatrcarauesfunt amutatione uocis fu* fic didt*, fun' aute anatibus maiores,8f futbreui colli&T bre uibus pedibus ,coloris cinericei ,oculis L
LIBER glaucis ,roftro ex parte croceo &exparte rubeo,femper clamans meauca,cadaueri bus cupidillima,5fprecrpue homina, un^ de&gaudetintempeftate. Infidiat tame etiam paruis animalibus. Abiftisauibus, etiam multxaliae aues apudmarinos me^ aucaeuocantur.In eodem li.Meruftiones aues funt parua: rapaces tame:& aliqdha bentdefalconu natura. 5C focialiter uolat adpr^dam .Etaliquando quatuor docent q>fpe auxilij hominis cygnu profternat, 8£ tunc unus capiti, bC duo autem alisinfi detes,8f quartus pedus oppugnas cygnu opprimedo deqciunt,utab aucupe capiantur^?) aute filueftres funt ,paruarum auiu funt infecutrices. bunt aut in figura bC co lore fere ficut merula:, excepto q> pedes, ungues ,bC roftru habent aducosad capie dum, CAPVT. -tu MET Miluus dicitur q fi mollis auis fcili cetuirib? etuolatu, rapacifli mustame eft, bC fe# perdome (licis aui bus infi* diatur. Exlib.de na. re.Miluus ungues,pedes, 8C roftrum aduncumhabet inftar accipitris, fed alas curuas bC no redas, in quo eft eis diffundis.Audaxeft in paruis,timidus in magnis,fugat a'nifo,cpuis in triplo fit mas ior illo .Circa macella bi cadaueraexcus bat .Iecur eius medicinale Pliniuslaudat Glofa fuper Hieremia Aues fua tepora norut, quando fcilicet ad calida loca fefti nantesjrigore hyemis debeant declinare, aprincipio ueris adregiones folitas redis re. Vndefcriptum eft. Miluus n5 apparet niii ineftate,ficut nec turtur bC hyrundo. In hyemenanqt manent in nido,uellatent in cauemis arboru,uel ad alia Iocacahdio SE CVNDVS. ra fe tranfferunt .Iorath.M iluus cubitus cum a' nido egreditur,in coplemento ala* rnm fuaru aues magnas uenatur,cacp (ors tior fit,magis debiles capit ,in coplemeto autuirium fuarum mufcas bC culices ac 15 bricos terreftres uenatur,8£ tunc famemo ritur .Ex Auiano.Miluus infidiatur auiV bus domefticis,maxime<$pulIis, fif quos incautos uideril,ftarim rapit. Circa coqui nas edam bC macella uolitat, ut fi quid car riiscrudaeprorj datur foras, uelocius rapit OPERATIONES. Plin.li.2p.Milui iecur ad inundiones t oculorum uidorum laudatur. Idem in , Iib.jo.Ex nido quocp milui furculus tricis alligatus ceruicis neruisfliopiftotanoau xiliari dicitur. Comicialibus edi iecur , milui deuoratummedetur. CAPVT. 7< M2s:W“ &: Mufci capa.Ifid; Monedu la dicitur quafi mo netula ,q cum aura iuenit, au fertSfoci | cultat Vn deCice.p Valeria /• no flac. Nonplus aurum tibi monedula: c5mit tendumeft.Arift.Monedula pugnat cum bubone, quia bubo debilis e uifus de die, propterhocrapitcoruusillebubois oua, r &comeditea. Ex libro de naturis rerum . Monedulaquafi monetam tollens aut di ligens dititur,auis eft nigra,fed formofa bC grata, hominumuocesin pullo edoda imitatur .In matutino cum orto folis fola cirius,difcretius ,bC tenacius retinere dici tur .Huiuscarnes pruritum capitis exci s tant,nam bC ipfa appetit in capite fricari. Exli.utfup .Mufricapaeft auis maior columba
DEA coiumba,plumashabes ut lanarius, pedes 8C roftrum ut hyrudo ,quelicet oris rictS habeat amplifiimum propter mufcas&ci nifes,quibus folumodo uefcitur. Roftrfi tamen inter aues, comparatione fui cor / poris,habet minimum,£>£ pedes fimiliter. CAPVT. rr. Maa ^Mufca: Wdiria na# gg,immudis I et,oca,m VIBVS. *o habetquaficannaconcauam ,pedibus po fterioribus alas acuit,anterioribus autem .*• >* roftrum &caput,lucem diligir, necin tetf nebris ambulare nouit. Adcalorem feli# bentius confert. OPERATIONES Auicena in quarto canone. Mufcasin , terficit arfenicum,quando de illo ponitur aliquod in la<fte& fuguntmufcae. Interii# cit etiam eas fumus eius, 8ifumus thuris, atcgdecodio ebuli nigri. Haly inlibro ubi fupra.Mufcae profut » oculorum doloribus &fui palpebrarum. Quae fi comburantur,8C cum meile fug t alopiciaelocapon5tur,capillosproduc5t. Plinius.libr0.z4.Mufcae quidem necS 4 tur,fi locus foliorum fambua' decotftione fpargatur. Coruus iere len# tno iaer lalis ini/ is in ara/ iex# ipm
arerecuianc.Namin uidiafertur 8C faftu,et cum impetit,folus ambithonoreuidoria: potiri ,hoc qui de $ftimaripoteft,8Cfortemerito :fed reuera magis credibile eft eum folupredae inhia re:neduminuolatufociumhabuerit, pa< ftu quoq? fbdalem acdpiat .Nonenim du bia fides eftnifum parem fui generis dedignari, 8Cuelutalieni generis auem per* fequi, &hoccontraomniumauiugenus. Namutdicit Arifto .Omnis auis in uola tu preda capiens,parcit fui generis auibus Solus ergo nifus expers eft generofitatis huius,8£hoc cuipfo homine,qui interant malia terreftria animali fui gnris infidia* ri nonceifat. Alexander .Nifus ac tricio* Ius locumeligunt, inquo aues capus deplumant fingulis diebus, multaq; diligen tia mundantcg iiu copares aues incubant, quibus 5C eas miniftrant. Actor eft adtni pandum uolucrS betur in SECVNDVS CAPVT. s*. NOdicoraxuelNodua.Exlib.dena» reru.Nocticoraxdicitur nodiscor< J*- - uus,lucifiigaenim eft. dC node dbos qrit, nam fi de dieuolaret, a' ceteris auibus inu >r,v pediretur.Node (ut uulgus opinat)mor* > temhominum prgmnciareuideturuoci* bus importurus,caput habet inges ,nec uc aues cftere formatum.Roftrum habet ad uncumut nifus,ungues hamatos 8C afpe* ros,tn domidlrjs et parietibus precipueqi rimofis..quefine tedo fune,libenter habi* tat,&T puilos fuos fouet»humams uocibus delcdatUMnuresSC omne genus earum g ffquitur. Ifidor ,Nodicoraxipfa eft nodua,quia nodemamat.Eft enim auis luci fuga,id eft,lucem fugiens,QC folem uide< renonpatitur.Nodua didtur eo qmode circumuolet, hanc InfulaCretcnfis noha ber,8f fi ueneritaliunde ftadm moritur. Ambrofius. NoduaSC Nodicoraxma< gnis et glaucis oculorumpupillis nodur narumtenebrarumnonfendthorrcntur • et§ fuerit obfcuriornox.eo crebrior uo* latus exercet in offenfos .Die autemuide renonpoteft,quiaexorto fpledore, uifus ciusheberatur.Habetautem&nodua eat tus fuos.Glofa fuper pfalterium. Nodi* corax eft auisuigil,teter,coruus nodis,ha bitas in parieunis ,qua: uulgo ruina: dica tur,ubiparietesftanrfinefundameto.Vn deferiptumeft. Fadusfumficutnodico# raxin domidlio.GIofafuper Leuidcum Noduaeft auis rapax denode. OPERATIONES. Plinius. Huiuscarnes paralyticos eu* » rant. Idemlib.i^.Nodua eftconrrariaapf* » busattpuefpis,crabronibus& fanguiiu* gis. Huius cerebrum coduminuinouelci , bofumptum,remedium eft capiusdolo* ribus. idemlib^o.Ouaquo<ynodu*perm- 4 duumin uino data/edium adducunt ebri ofis. CAPVT. tu Nepas *•!
DE AVIB VS. 6t Nr nepa.Ak bertus in Iib.de na. animalia Nepa a* uis eftlo* gi roftri, in dorfo colorem habet per dids ,in uentre ni fi, roftra autem molli luto infigit ,QC ribum uermi umrequirit, SC fi «iliquando,pfundius de* fixo roflTohefit.pedibuslutum eruens ,fe liberat.Hec in diequiefcit,8f in aurora SC crepufculo uoIat,8Cideo tuncin altum ele uatisetia retibus capitur, &habet carnes dulces adcomedendum.Hancficedulam quidam uocauerunt. CAPVT. **. QNo v^cro? talus. Ex lib.de na, rer .Ono crotaluse auis,qin# fimul multas re condit ef casetpoli modu ex trahit 8C maducat eas. Plin. Onocrotalus fimilitudinem oloris habet, nec diflare^ftimareturomnino,nifi fauci buseius inefiet alterius uterigenus.Huc omniainexplebile animal congerit, mira utfit capicttas .MospfetSa rapinafenfim inde in os reddita,inferam inaluumrumi nantis moredefert.Hos Galliafeptemtri onalis proxima oceano mittit. Ifidorus .Onocrotalus uocantauesro ftro longo,quorum duo funt genera . Adtor.Onocroralus,utlegitur,auiseftro ffroIongo,fimiliscygno,fedmaior,por* ro iuxra Hieronymum nifi fallor ,eftauis £Ha,cj fixo in palude roftro horrendo cla^ mat^juae etiam in Efaia uocatur ulula,qfl ab ululatu.Et dicitur in uulgari butorius, de quo ditftum eft Cupra. Quae etiam de,ps* faditate terrar uel aquae cibum trahere pu tatur. Ex lib.de nat.rerum .Onoctota* luseftauis de partibus orientis,quae cfiuo cemedere uoluerit ,caput in aquis ponit, SC illicinftar rugitus clamorem emirtit.In fauabusquofdamhabetfolliculosjiquos primum cibumconcipit,Kpoft horamin uentrem fuum mittit, ibicp eumdigerit. CAPVT. »i. OPhf* mas* chus.Ex libro de natur.re* ra.Ophi* machus e contraria us ferpen tibus ,SC pugnat cum eis* Ophis enim fex* pens ma* chos pugnans. Acftor.Phimachus,utin Leuiticolegitur,eftexuolucribus medis fecundum legem,exhis uidelicet, quegra diuntur quidem fuper quatuor pcdes,fed habetlongiora retro crura,per qua: faliut fuper terram. Eftimo aure hunc inter uola tiliaminuta debere numerari ,ficut bru* chum &locuftam ,qua:funt eiufdem ge* neris/icutibidemlegitur.Deattaco uero qui ibidem in eodemgenere reputatur,ni hdmepenitus alibi IegifTe memini. CAPVT. »4. n i
LIBER «ere iadantes: retia fuper terram tendunt, ac fugitantes capiunt, CAPVT- 9f. P.*p! nes. Ifi. Papilio nes ain# cula:fac qmaxis me flore tib* mal uis has bundat itereor< •uouer# micam los nafei faciunt.Exli.de nat.rer.Papil/o nes funtuermes udantes, qmaxime flori bus !mtunrur,ex eis cibos capiur, poft Au guftu coeunt,& mafculo moriete poftcoi tum,femina edit oua, quibuseditis morit, qua: uero perhyemedurant,8C in eftate mesfaciut,qui calore folisacnodurnoro reinualefcentes.alasconcipiunteuolatcs, Palla.lib.y.Papilonesquonia apibus ob' funt.menfe Aprilinecadi funt. Tuncem maximeabundantflorentibusmaluisj^s hoegenere intercipiemus ,uas eneum mi# I/ario fimile id eftaltu 8C anguftu ,uefpt' reinter aluearia collocemus, 6C infundo eius ponamus lumen accenfum, illuc 8C -i papilio SECVNDV8. CAPVT. 9«- PEllicanus .Ifidorus.Pell/canus eauii Aegyptiaca, habitas infolirudieNiI» fluminis.Vndefi^nomenfumpfit,naCa^ napos Aegyptusdici tur.Fertur etiam oc# ciderenatos fuos ,eofq? per triduum luge re,deindefeipfam uulnerare,6£ afperfio# ne fanguinis in filios,uiuificare. Phifiologus. Pellicanusamatoreftffli orum nimis,qui cum ceperint crefcere. £# cutiunt parentes infaciem, at illi irati reg# cutiunteos 8C occidunt,Sf pertriduum lu gene. Terua die mater eorumpercuriena coftam fuam,5f aperiens latus fuum,inc® bit fuper pullos, effundens fanguinem fuum fuper corpora eorum, fufeitat eos i morte. Exlibro dc naturisrerum. Pell/canu* dicitur quafi pellem habenscanam,ideft plumas albas. In Aegypto circa Nilu ha# bitat ,&lade crocodili uiuit,quod uticp beftia pre nimia mammillarumhabunda# _ tia,inaliquo paluftri loco in magnaquan# titateeijcittundcSC crocodilum libenter pellicanus fequitur. Harc auis macie fem# peraffi citur:3C quicquid glutit, cito dige^ rit.quiauenter eius nullum habet diucrrf culum,quo teneat cibumjfolum enim uiV fceris habet dudum qui ab inrroituoris ufqjad fecreta natur» gtingit. Pullos fu# osfanguine lateris fui uiuificar,cum eos propter imporrunitatem fuam occiderit: uclaferpente,qui eis infidiatur,interem# ptosinuener/t. Poft fanguinis autem ef# fufionem adeo debilitatur ;ut exire de ni# dononualeat,fed eiuspulli pro obaeione eius&fua exirecompelluntur. Quidam tamen eorum fegnes exirenolunt per/ eunt, quidam autem ieipfos quidem pa^ fcunt,fedmatrempen/tusncgl/gurt;q> cu illapoftconua!entiamuiderit,ptosfilios nutritunpios autem abijdt 6C contemnit. CAPVT. ,7.Perdix
<55 DE AVI BVS. Perdix Ex li* bro de na tu. rerum Perdix e auis colo fa&Iuxu riofa,ma fculispro fceminis dimicant tibus ui* dii calcan tur a' ui' doribus coitu. De node conuerfis pofterioribus perdices fedent, 8i 1ibidinis tempore lin* guis ad inuice extenfis prar defiderio coi* tus eftuant.Ador.Perdixprope terra uo* lat,quar cum in multis fitaftuta ,in hoc di cit effe fatua, q> ficubi pofttt caput abfcon dere,credat fe totum latere, fid cum ipfa ne minem uideat,putat quo cp nemine fe ui* dere.Inhocquocpqjalienospullosfouet &Cnutrit ,cum eos citius amilfura fit. Vn deprophetaHieremi.de illa in parabola dicit .Perdix fouet qua: non peperit, fecit diuitias,6d nonin iudicio.In dimidio die rum fuorum derelinquiteas ,&C in nouilfi moeritinfipies.Phifiologus. Perdix oua perdit, fed eius mos eft ouorumperdito* rum damna refarcire, alterius matris oua furripiendo. Ambro.Perdix eft auis aftu ta;quar alterius perdicis oua diripit,corpo refuo fouet: fed fraudis fuae frudumha* berenonpoteft,quia cumpullos fuosedu xerit,eos amittit. Vrbi enim uocesillius au dierintqua: oua generauit,relida ea ad ii* lamfe naturali quodam munere Si amo* re conferunt,quam ueram fibi matrem co gnofcunt. Ari.Perdix fi fuerit prope matrem,&flauerit uetus impregnatur .In coi tu facit odorem‘fcetidum. Admodumue* ro gallina: fuper oua cubat, 6i fuperpul* Ios,et coiligir eos fubalis.Item in libro de naturisrerum. Perdicum materuocat in circumitu uenatorum.quoufq; pulli fugi ant,8f poft fugam eorum fugit ipfa, tucc$ uocat eos fecura&c. y**p****if*&f 4*<p&ci+. .-tefTe rt OPERATIONES Ifido.Perdicum carnes pra: cereris aui* » bus filueftribus famffimefunr. Huius . auispectuscum fuperioribus eftualde fa* * pidumjnferiorueroparsnonita. Per* . dix teftante Plinio ,no pingucfcir. Fel + eius cummeile fquo pondere prodeft ad oculorum claritatem. Diofco. Fel per* * dicis,eiufdem uirtutis eft, cuius Si pauo* nis,undeualentadeffufionem oculorum, 8i ad caliginem afpredinemcp palpebra* rum. Haly.EparquocpperdicisficcatO <? diligenter tritum acbibitum,epilenriar,p* 7 deft. Plin.lib.30. Ius perdicum recreat ftomachum^norbo etiam regio rcfiftit. CAPVT. ss. PIca.Ifl dorus Pica dici* tur quali poetica , eo q> uet* ba in dii* crimine uocis ,iit homo ex primat. Exlib.de nat.reru. Pica eft a uis calli* dillima,a!ba Si nigra uarietatediftinda, linguam habens latiorem, quia fermone imitaturhumantim. Nidum fuum inter loca fpinofa conftituit,eumcp terra interi-- us ,Si fpinis exterius in circuitu ftibtus ac defuper diligentiflime fepit aemunir: ar/ diflimum enim tantum forameperquod ingrediatur in latere re! inquit,et hoceo Io co,quonidus inacceflibilior eft,quem cu ab homineuifum fenferit,oua rranfifert a<- lio.commodiratedigitorumiuuare.PhiV fiologus .Picagarrula ,breuitatem alaru cauda longiorerecopenfat, nidum fuum cum duobus foraminibusconftruit,per§ rumunum intrat,&T alteram cauda emittit InhocaStcomedabilis,q>curia:ueI horto i^nidificar pfpicis:multo clamore fures prodiwca uta .ppofito reuoccturinfelici.
SECVNDVS LIBER OPERATIONES .r^yrali* Exlib.de naturis rerum. Carnes pullo .IPlini, rum eius ad acumen oculorum mandidi# lib.n.Fy# cuntur,qui tamen nifi prius excoriati fue# <S^-Grralis fiue rint;faciieco<ftioninoncedunt. pyrotes 5°. Ir?au'medio i# flur jpicqsute gniuolatpenatumquadrupes.Quamdiu fWW*****^ .tUr'eft inigne uiuit :cumcuafentlogiore pau ){)<% r“£en,n^louolatu,tuncemoritur.ExIib.denat.re. ^anc au5In Cypri partibus eft mufearumgenus q 'quodda drupes,qux pennate funt8£ multo maio# naberedi resquamnoftrar,8£pyrola:dicuntur:quo ... u,"“™ >l1 niaminfornacibusemedioigntumuolat lo indicio5q>inquacuncp arbore nidifica# impune 8£quidemmirabileeft,q» cjjdiuin uerir,clauum uel quicquid aliud fixum eft igne funt,uiuunt,cum aurem extra uolaue hgerediu non poteft,quinftatim excidat rint paulo Iongius3monuntur. CAPVT. jjreclpitamur
DE A precipitatur in faxum,nifu fe oris excipi* at.bxli.de nat.re.Pfittacus aquasalias §* cuqjmodo patitur, fed pl uuia morit. Idcir co inmocib'> Gelboe nidificare fertur, qa raro uel nunq&ibi pluit.Caudamfuafum moihidio cuftodit,penafcp roftro fuofre quetius extergit .Auis eftluxuriofanimi um,bibitcp liberer uinum,femetipfam pe decibat, &1II 0ori fuo defert efcas ,ficut homo manu.Phifiol.Pfittacus qui uulgo papiagabio id efi principalis feu nobilis gabyo dicitur,coas fiue Indicas habitat oras.Motemquoc^Gelboehbenterinha bitat propter eius iiccitate, quia multa hu miditatefugabundanteincuremorit,aIi quantulum fimilis eftobelo fif falconi, ui rideshabes plumas,pedusrotudu, roftru aduncum,tanta: forcitudinis,ut cauea fua ui ex uirgis ferreis frangat, hominis uoce imitarur.Mirae quocp calliditatis ein ex* citando rifum. Hominesetiaofcularido mefticoscofueuitj admoto fpeculo^ppria forma deludit, nuncgaudenti, nuncdo leti fimilisefficit. In afpedtuquocpuirgi* neo multu deledat,& cu uino inebriatur, CAPVT. »•*. —T)o»-phy Irio.Ifi dor.Por^ phyrio e auis con* tra modu aliarum , unumpe/- dem ha* bens latu ad natan* dum,alte rum uero fiflum ad ambulan da.In quonotaturcjutroqjelemeto gau* det.Sf in aqua natans ut anates,dC in terra ambulans,ut perdices. Hicfolus pter pfit cacu pede fuo inftar manus aquam fufci* piens ad roftrum defert 8C potat, fecphu* mano modocibat,quia cum omni cibo,et cumfolo morfuoportet utbibat. Virtute enim appedtus habet debilem naturali /• VIBV5. 6S terin attrahendo cibum 8C fibi irt corpc' rando.Huiusgeneris laudatiffimi funt:c| roftrum habent magnum dC crura prelon ga. Autor.Porphy rio(ut fertur)idem eft q> pellicanus .Vnde in Deutrono.ubi fe* eundum Hieronymi translationem inter auesimmudasprophyriocomedi prohi* betur.iuxta, 7o.interpretespcllicanuspo nitur. CAP VT. ioj. Riuf Exlib.de nat. rern* Regulus qui et par ra ,quafl auis par/ ua dicitur multa eft prole dC garritu. Condixe rant ali* quadoa* ues interfe, ficut fabula refert,ut illapre * ge haberetur, que fublimi uolaru omnes alios uincerer, cuc^ parra fub aquilae afcel la latitante, aquilaomnes alias aues tran* fcenderet,exiliens parra infedit aquilae ca piti,8f inde fe effe uidricem afleruit. CAPVT. *c4. CRa* bro# ncs.Ifid» Crabro * nes aca* boideca ballo uo* cati funi: co rx eis creen* tur. Sicut aat Cra* broesna* fcotur de carnibus equorum
liber putridis ,ita ex eis iterum fepe nafcuntur fcarabei,unde cognominari funr. Exlib. denatu.re. Crabronumcella: fexangulae, cetera autem ecorticeSC harena .In pleni lunio creicunt,hyeme reconduntur. Au^ tores dicunt interfici puerumbimuter no uenis pudluris crabronum.Crabrones ac uefpa nequaqj reges ficutapes habent ,8^ «deo periculisplurimis fubiacent >horri' dos fonosacmurmuradepromat, ethoc magtsincauislocis.Horummellafuthu manis ufibus inutilia,qua qui rrpereuo* luerit,ftulto periculo fe fubdit ;nam eoru aculeis iaculatur. CAPVT. i°t. SCara^ bei.Ifi dor. Sca* rabei di^ cutur ,eo q> de car' nibuse§* r5 putri* dis fepe nafcutur. Thauri uero uo* caturfca* rabei ter* reftrcsri* cino fimiles.CicenduIa quocp fcarabeoru genus eft,ut didiumeft.PIinius lib.ii.Qui bufdaminfedlis pennarum tutela: crufta fuperuenit,ut fcarabeis quorumpenna te nuior at q? fragilior exiftiuhis negatus eft aculeus,fed in quodam eorumgeneregra di,cornua prclonga bifulds dentata forci? pibus inacumine ,cu libuerit ad morfum coeuntibus,infantum remedijs ex ceruice fufpenduntur ,hos Nigidius uocat luca/ nos.Aliud eorum eft genus ,qui efimo in gentes pilas auerfis pedibus uolutant,par uofqtinhis contra rigoremhyemis fcetus fui uermiculos nidulantur. Alt) magno cum murmure uel mugitu uolitanr. OPERATIONES. ,Pli.li.iS .JSfcnftruofa mulier fifegete ambiat nudata/carabeidecidunt et aialia SECVNDVS noxia. Inlibro.30 .Viridis fcarabei na , tura contuentia exacuituifum, ideocp c5 tuitu eo fculptores gemmarii acquiefcut. Thauri (ut didta eft )uocatur fcarabei» terreftres ricino fimiles ,nomeneis dede* re cornicula.Alij pediculos terra: uocant, qui ftrumis impofiti conferunt. Auicenna .Oleum in quofricatur fca/ « rabeus,ualetad dolorem aurisineaeffu» fum,fimiliter SC corpus eius optimecon' tritum. CAPVT. io«. rumpopu'useftcefus. dum.Hocanimal penr ut oculi uifum,nifi acute cernentis, effugi arCorpus cui infederitacerbiffimo ftimu lo terebrat,ut quamuolantem uiderequis non ualet,fentiatftimulantem.GIofa fug eodem .Srinifes nati futin terra Aegypti delimo mufca: frilicet minutiilimx &in quietiflimSjinordinateuolantes ,atqj in oculos ruentes ,hominumrequiem aufe* runt dumabiguntur. Exlib.denat.rerum.Scinifcsfuntuer.- mesminuti uo!antes,quipecudum anhe^ litumfequuntur,8d hominis maxime.Pu* guntautem aculeis dormietes acrifatis do lore,pro polle .Vnde in locis ubi abudae earum proteruitas -homines delicati circa ledtos fuos rhetia fua tam fubtiliter laque anteitper hec fcinifes ad nocendum tran* Grenonualeant. CCini vJ fes. Ifidor. Scini* fune mufee OPERATIONES Albertus
DE A iAlbertus in libro de fenibus. Extende pilum azuchi equi fupra portam domus, non ingredientur domum illamfdnifes dumftat in ea pilus. CAPVT. .07* STrix, Seieu• cides 8C Strophi * Ius.Alber tus in lib. de natur, animalia. Strixeft auis no^ <3urna,de quaLuca, meminit dicens,§d trepidus bubo, q> ftrix nodhimaqueruntur. Hec auisauulgo ama abamando uocatur,eo q> pullos amat .Et Cic dicitur ,q> fola inter aues pullishumorem ladeum inftillat. Aclor.Hocnomenftrix, ^quiuocumead auem illam fcilicetfeleucidem ,dequa ii dicetur,8£ad beftiam herina confimilem. Pliniuslibro.io.Seleucides aues uocan cur quarum aduentum ab loue precibus impetrant incola: Cafini montis ,fruges eorumIocuftis uaftantibus :nec undeuc' niant,quoue abeantcopertum ,nuncp con fpe&is, nifi cumearum prefidio indiget. Solinus. Strophilus eft auisparuula: quaedum efcas affedat os crocodili paula cimfcalpit,ac fenfim fcalburigineblandi ente additu fibi ufe^ in fauces eius facit. Quod confpicatus ychneomon ,beluam penetrat,populau suifceribos erofa ex al # uo exit. CAPVT. iot- VIB VS. STru/ thio. Autor. Struthio aliquado quidem alas eri * gitfeduo lare neqt: eft enim ingens corpore , rara iplu mishabet aute alas fimilesherodij &aedpitris. Ferrumuero comedit.Arift, Deftnithioneeft opinio, nonfit degenereauium,propter diuerfi tatem fux creationis,partim enim quadni pedibus affimilatur,partimauibus. Non habetalas/ed figuras al arum, queuolatui non conueniunt ,quia non funt tenues ut pili, fediicut quadrupes haber palpebras fuperiores&ineispilos.HabetiterupIu* mammultamin inferiori parte corporis, 8C duos pedes utauis ,fed ungulam filTam ut quadrupes.Eftenim magni corporis.cll auiu corpora necefle fit efte parua^tlioqn uolare nonpoffunt. Tres habetdigftos in utrocp pede,propter alas 8C propter pon* dus. Cucpfit ponderofi corporis &n5 bo niuolatus,multam habet fuperfluitatem, multumc^coit,ficut gallina dC perdix. Exli.de na.re. Struthio eftauis penebe* ftialisgeneris.Habet enim pennas,fed nS $utitur dsiuolaru .Alas habet tenues,&: plumas uelutpilos. In eundoalas erigit, adeocy in terra currit,ut equos celeri tate5 cedat.Habet aute ungulas bifulcas ad co/ prehendendos lapides, quos emittit in fu gacontra infequentes.Ferrum coireditet digerit,quia calidifDmar natura: eft ,8C e* quumnaturaliterodit,&miro modoper* fequitur. Equuseoam illaintantum odit acretinet^ eam uiderenonaudet. Oflicu 1umparuuxn fub alis habet,quo fe inlate* repurgat dC agitat,quando prouocatur ad iri: In petfrore uero magnum os latum, ad protedionem magnicorporis fibi cre aium. Porro ftolidi ta» dcanta eft ut cum
liber frut/cecollum occu!tauerit,rdiqui corpo porislatitudinem latere credat. Naturali ter autem calefcit,etitaplumas exuit,ut et nudus fere remaneat, sedcorium habet fortiffimum^juo implumis protegitur ab importunitate frigoris,corpus habet fere ad magnitudine afini ftaturar mediocris. Oua ^<5 eius adeo magna funt,utex tr5f* uerfo feda,uafa fiant ad bibendump am< pfitudinefua. Phifiologus.Struthio fo/ Iouifuita fouetoua fua in harena recon* dita, ut excis pulli egrediantur inlucem. Harc inter aues ceteras duos tantum digi' tos continet admodum ungularum arie* osjita q> deconcauitate pedis fui fubtus q* fi de funda proqcit lapides fuperhomine. Ferunt etiam oculo uno intueri corium, ~aItero terram. OPERATIONES. ,Rafi.Caro ftruthionis omnibus grofli ortudicatur. CAPVT. ic9. Struthia ocame lusetftur nus,Plin. Struthio cameli Africi uP Aethiopi ci aues funt gran diffimae &pene beftiarix generis: alitudine equitis infidicnris equo excedunt,celeri/ raceuincumadhocfolumdatis pennis;ut currentemadiuuent:ceterum non funt uo Iucres,nec a terra tollutur.Vngular hiscer uinis fimilesquibus dimic*nt>bifulcaE,8£ comprehendendis lapidibus ,quos in fu/ ga contra infequentes ingerunt pedibus. Autot:Videtur eile ftruthiocamelus fpe des ftru thionis.uel ipfumetiam genus fie appellari :quia ficuc didhmi eft fupraq>e* des habetfimilcs pedibus camdi. Exlib. SECVNDVS. denatur.rerum. Sturni funt aues paruead uolandum extenta: fufeo nitentes colore. Cateruatim uoIant;&T quodam orbe arcu agunrur omnibusin medi umtendetibus, 8C hoc propter accipitres quieis infidi an*. tur.Vefperequidem aggregantur, etia im menfis turmis commurmurant,nodefi/ 1ent,aurorarubente murmur exdtant.De mumuerodiuifa-per turmas ad cibuuo* larn. Plinius.Eftautem Sf fturnus exauiV bus loquentibus,unde SC Cefarcs iuuenc* habebantfturnum loquentem. OPERATIONES. Rafi.Sturnicaro groffioreft 5? pulli uf i coturnicis .Ventrem ftringunt,& multo nutriunt. CAPVT. uo. TRo* chi* los.Exli brodena tur.reru. Trochi* losin Ita lia rex a* uiumap/ pellatur, omnium quideme minima, fed quan to minor tanto uelocfor,adeocpanimofa, utetiaco traaquilam audeat conatus acceptare, ho mines quocpdeludit quia cumfepropin* quatquafi mana capiendam obtulerir,caf fo hominis conatu 8C laboreimpigra pro fugit,araneis uefcirur ,pullis faecunda eft, namplurimos uno f<rruproducir,unofpe cu uel antro in hyememulu conduntur, ut ad calorem turba conferente calorqui paruus eft in um minimiscorporibusau gmentetur.Eftcjauis minimaomniu alia rum. Albert.inlib.denatu.aniinalium. Trochiloseft auis min-maomnium.-qua regulum uocancquaclicet fit parua corpo re aufu magno contra aquilam pugnare conatur,folitaria uo!at,mulu etiam ?par* tsu.bC
DE A tusAin hyetne uno cotenta foramine an tri uel murijmultos focios fecum fui gene ris notftehabitare permittit,ut calor parui corporis ex focietate multorum calefcat &fouearur. Haec eriam eft auis muficaA precipue cantat temporemagni 8C Cicci fri goris in hyeme.Infra capic.t04.de eadem tradetur. CAPVT. *«i. TArda &tra gopa.liw dor. Tar* da apud nos dici s tur,eo q> cardo 8C graui uo* latu dece* ta :nequa Sj ut cete# rae uolu * eres uelo-' citatepen narumattollitur.Gr^ce autegradipes uo# catur. Ex1ibro de naturis rerum.Tragopa ^ft auis in Aethiopia ferruginei coloris,mas ior cjjaquila,caputhabet ut Phoenix,exce* pto q> ineo cornua habet utaries,unde tl' lud armatum profertaduerfus ornes aues fibicontrariances. Solinus. Tragopa eft auis maior aqui/ Ifs, comibus arietinis preferens caputars matum; OPERATIONES. *Auicenna.Ouaauistardae funttindu rabona. »Experitur hora qua prfparata funtad fllud cum filo lanae in eis penetrante. •Idem. Stercus auis tardar3confercempe Ogini. CAPVT. »«. VIBVS. 6S Turdo. Ifi. Turde" la qfi cu ior turd* dicitur, cuiusfter coreuife cumgene rari putas; tur.Tiftv di aute a tarditate uocad fat,hyemisem cofinio fereferGt.Exli.de nat.rer.Turdi funt aues paruae quidecor# pore,fed,puidentiae magna?. In cacumini busarboru luto nidos edificatA pene co textim id eft cotinue poft coitum generat &C miru.quia.10.di cbus oua in utero matu refcutA poftea pariunt.Pli.lib.io, Atab eutmt turdi in uiclna, fed hi plumam non amitt3r,nec occultantur,nifi fpe cibi §hy bernum pabulumpetut ,itacp iGermania hyeme turdi maxime cernucur ,SC fune ae uestrieftres ficut turtures .His color efta te circa collu uarius,hycme cocolor,in ca* cuminihus arborum luto nidificares pene cocexttm in feceffu generat .Agripina co iuruo Claudi) Ctefaris turdum habuit(q<F nunc£ ance; fermonem hominum imitan tem.Pal. Turdi nurriendi funt incubica Io>ita quodincl udantur illcfi :ac recenter capti,mixtis aliquibus antenutritis,quo# rum focietate ad cibos ipfos capiendos pauidam nouae captiuitatis meftidudme confolentur.Sit autem locus mundus,ac lucidus undicp Ieuigatus^n quo tranf* uerfar figantur pertica? ,qbus poflint poft inclufum uolatum Cedere. Rami quoque uirides fjpe mutetur,caricar tunfae mixtis polIinibusIargiflimeprebeantur,Myrti atiam(fi facultas eft)lentifci ,oleaftri cede re arbuti femina ,interdum ad excludeda feftidia, maximeepaqua rauda prebeatur. Turdinaq; fif alendo faginentur, dC uolu# ptatem ctbi Aredi tum maximumprefi at parcitate benefidum miniftrareluxuria. OPERATIONES- nz
r.a, nuuuwy.1UUU1WU iaugu» —- &conucrlationem tugit,oc commoratur pro£ieft 00,1,5 cruore fuffufis.Fimus eas? in fyluis ,qua: etiamhyeme deplumata in an,Ug,-nes extenuat. Huius ala: dextra: trucis arborumcocauis habitare perhibe^ fa^medicinalis eft immiffus oculis. turrCuius econtrar-io colubahumana ho' fpitia diligit ,domorum femper blada ha •bitatrix. Amb.Turtur eft auis pudica,que ubi coiugalis proprij fuerit amiflioneui* duata,coniun(ftionem iterare recufat,nec iura pudoris.aut coplacati iuri foedera re* 'foluit:et primus amoream decipiens,plus doloris ex morte,§fuauitatis excharira-' te diledi generat. Difcite ergo mulieres quata fit uiduitas gratia ,que etiam in aui* buspdicatur. Turtur enim nefeit prima fidem irritam facere, quia prima conubq forteamiffa.nouitcaftimoniamferuare. Hccauis in nido fuo folia fquilla: fuperia cet,ne pullos fuoslupus incurfet. Neuit em q> huiufmodi folia lupi fugere cofue* uerunt. Exlib.de nat.re. Turtur fociu dis !igir,eo <$ mortuouel capto incedes folita ri,ficcis arborumramis 1nfidens gemes ac triftismulli auium eft ihfefta,fed ad oium infeftatiSes patientiffima.ln locis tutiflt* mis et deiecftabiliflimiSjhabitatper totam fayeme incocauis arboribus.Implumis ia cet^n uereau t^>ducitur rmulta: quideeas ru terras calidas hyemepetur:8i multa: re manent filocu habeant folioppofitu,ad qiriefcedu apta. Aliqn ita debiles funt na turaliteTjUtmanu capipoflunt. Ouafepe CAPVT. »»4. VAnel lus. Exlib.de natur.res rum. Va* nelli fune aues ,qs Plinius Stympha lides uos cat, fatis pulchra:, columbi# na magni tudie,criV ftato capite,utpauo,colIo quidemcolorer uiridi &C lucenti,reliqua uero partecorpo ris uarierate diftinda. Hec anis cum ho#- minem etiam alongenido fuo appropin* quare fenferiregrefla ftatim cum clamoreoccurrit ,ficcp ftulta dum hominemani* do fuo amouere fe credit, ipfo clamoris indicio nido prodit,quem progrrffus ho mofpoliarecontendir.HocidediritPliy niuSjlicetper alia uerba.
CAPVT. var. Mi membra1demulis:crabronesdeequis.8tapesdeui nulisid eft corio indiftinclx,8ifi caudam Item uefpaaerem non recipir,uta babuiffent,motumalarumprohiberent,et <Pr>“ &nummetum eft circa (icrcmS: qaianSfuntdiuifeinftarmurium, habet carnes^.eft de antaahbus qmanetcum in utram parte madibula demesi&uid» [oalf ruiS.r.cutformtca &apis, habetant iibide nodeacquirunt,utbubones, Am/ lanceainter.usftcuticorpio exterius,fan bro. Vefpertilio eftanimal uolatilefimw gumecaret.-alaf^ marams coopertas ha les 3C quadrupes,dentibus etiam uritur.g beqacctduuefp.s fenedute eruere.Apeii inalmauibusreperirinonfolenttparitut «H nocetur Iuefpiwdeocp nocetapibus il/ quadrupedia,non oua,fed pullos uiuetes, J_ ls appropinquare.Exhb.de nat.rer,Vef crepulculouolarecofueuitjuolatcpiaere rpxexequ.n,seamibusal.quandoprocre nSaliquo pennarum .fcdmembrana: fua: antur.lnpIenilufttomaglicreWd.cul. filltaretnigio.Iiidorus.Vefpertilio dicit tjft,harumu.ta circaftero.ieft.Cnai qui coq-lucem fugies uefpenino crepufculo demfac.ut.fednoexcdledioneflorunh «rfouoletpredpmmotuada^nftnalmu ?^hoc.nunles funt.Anft .Vefparu c. "umfinu!e,nontamuocerefonansaiftri buseftcxflonbusetfrudibm.rspequoq, dore.Sd celeraquadrupedia uolatu exceb u.uuntexcibisanlmaI.um.Mumauenat Iit .In partibus Indiae funt uefpertiliones .nf.ne_hyem.s.&plumean.uena.urara columbismaiores.habentesquafihomia caalleiuenatmq.mut.ta propeaggeres numdentes,hat in facie percuuunthomtr magnos8daluffimaloca,omnerq! u.den, nes, nareseis SC aures aliacp membraapu. ^cumaculosmonautcogregantuefpte tantes.Fertur qjhecauisftrepitumqrit,et Hores.neccibanturex e.siVcutapes,fed ci /•jlinr bus cara mmaiori parceeft ex came^deo anguiseius ep «arcaftercora maner,mufcafq? magnas OPERA ”^1 ONES* deprehedunt 5C caput carum abfcindunr, .Auicen.Vefpertilionislac (ut dicitur) nidos fub terra faciunt,8C utformjcte ter, efturinaipfiusdnipfo auteftabfterfio SC raextrahut.Preterea suxn Phmu.qufdS .uehemenscalefadio. Vngttentumue. uefpatgennsexaiane.s,pha,ang.umap. iperrihonis.prohibetmarormllaspuclla. peIlatum.per.munt.permitn.t,8C.nn.dos vruma magnitudine. Cerebrum duscu luosportantdc.nde.ll.m.m, Sabum meile confert principio aque dcfcendetts cubandogenus fuum procreant, •inoculu. Eiuscinisacuuuifuxn,&con OPERATIONES, fenungultr de albugini. CoftJ-Vefpte KaueieisquOiptmgSt, CAPVT. 115. tumorecalidu Si iuborefaciut:rofmjmfp
Witrn7>T«!irerr.tnmmtinnii LIBER hominemcaflom reddere,&interiore ar* doremrefrigerare,fudorereftringere,do«: lorem curare frofitisStlingua;. »Egoufdfunum in anulo portare,et for des ex oculis purgare: fed ante uult pon: i aqua frigidaSfpoft fimiliter .Quodaute dicuntq> amitut uirtutem 8f colorem poli anthracecurauu.falfum eft. 3Dicuntetiam q> corpora uegetat,Sf pa* ces conciliat. Er animum inbonis fir* mat.H cetiam fittites a' quibufdarr. uoca andquxf ;fimo in* ter pcio* libs lapi* __,'desmtf* moratu* gjjgj hljTru —borefpif fom cum fubftantiaperuia ,ficutfi'peruie >ntra fraude^^omra mutdia tas imagineturin rubea terra .Etfecundu ,ad pacem quandoqj gratiofus hac dmerfieatem inuenitur quine» modis oportet utiJle qui portatfunv ita q> aliqs nihil habetde peruietate: &for caftitatem feruet:Orieta!esfa* te ille matrix eft ali orum &domus,inqua optimijma^frne nifqui ueheme generantur.fts Sardis autem duitate rep' entcolore ceruleo. tusefle dicitur; , phirus morbumillum horribi/ Idem.Sardaeft lapis qui fehabetadta* » JjjWuuIgariter dicitur.nolime fculas !igni,ftcut Magnesad ferru .Et im/ el^fcft fugatidhem dicitur ui* moadh^retita fortiter tabulis nauium in C*_.. .^mari,ut atabulis euellf non poffit nffi ab* **“* fcindatur cum ipfo ea pars tabui» cui ads hgret. Eft autem ineolorepraffius,hoc eft uirens.Hocfimiliter aitEuax. OPERATIONES . >Stphirifficcies digitis tptiffimt regum* Egregiumfulgenspuro%jimilhmtcalo Vilior efl nullo uirtutibus ttfy decore Hic (fftrtites Upis aplerif^uocttus. Quodaretfirtes Aias permixtus trenis• Tluchbus expulfus[eruentefreto repentur- Illefedoptimus eft quem tellus medies gignit , Qwttmen tfferitur nunquam trsnfmittere uifut Quemntturt parens ttnto dittuit honore. Vifsert &merito gemmarum gemma uocetur- Et quiporttt eum,nec ulltfraude neatur Imidumfuperat,nullo terrore mouetur- Hic lapis ut perhibent educit carcere uin&os. Obftrufttfyfores tduincult ttfttrefoluit: fertur tytdpteem bonus effe concihsndtm- Itplufqumreliquus tmtnt hanc nigromantit * nia:&fper uirtures contrarias ligareony^ chinum.Hocfimiliter ait Euax. CAPVT. «i, SArda nis,A! bert. La* pis Sar* donis, quem qui dam far* donicem uocant, e compofi tus cx duobus, | fardi oul ddicet
DE G deiicet 5C onyche; eft ergo rubeus,&hic color eminet ex fardio.Eft etiamalbus & niger,8C colorem unguis proferes ex ony che.Laudabiliter autem eft,qui hoscoloc res habet magis diftindos *Inuenituraut quinqjmodts,autpluribus, propter diuer fam colorum mixtionem, &frequentius inuenitur in India 8C Arabia. OPERATIONES. ,Idem Albertus. Fertur Luxuriamtx/ pellere, 8Ccaftareddere Sfpudicum. ,Eft tamenmaximahuius uirtus in hoc, q>cu onichius nociuus fit,hicnocerenon poteft, fardium infubftantia habensad# mixtum. CAPVT. i«. SMaral dus.-ali asfmara' gdus.AU bertus in lapidario fuo. Sma raldusla^ pis eft ps ciofiqr mulusali 'Ami planicies! >us& brasaliam ii!iaci,££ [I uenitur lidenidisGriphonuauferumur,quiia|J4/ I/ —dictus .demhunccumcrudelitatemagnacuftodi fey Hocau unt.Dixit autem unus de Grecia ueniens te lapis: ueridicus S>C curiofus experimentator,q, de politur aurum.Idem.Sarcofagus eft la hiclapisnafcitur inrupibus,qugfunrfub pisdeforans cadauera mortuorum,grgee aqua maris,2£ ibiinuenitur.Rationale eri enim farcos fonat,caro,fagtn autem come ara eft q? in uenis gris inperfpicuoquide dere. Antiqui aute dehoc lapide priusfes ad gris fubftantiam non ueniens nafeitur j ceruntarcham mortuorum, eoq>in fpacio eo q»rubiginis eris habet uirrditatem. jo.dieru cadaueraconfutuuntur.Obhoc OPERATIONES* autem noftramonumentalapideafarcofa , gi funtuocata, Qaado fmaraldusponiturinpotu,cos! uenit uenenis mortiferis g£morfibus ues nenofis,8(ipundionibus habenribusacu? leum. Qui ergo dederit in potu delima •Samius, Albertus. Fertur autem q>fa# turaeius pondus .3 .granorum ordef,illi mius portatusuertiginem fedat, 8C mente quifumpfituenena antecp fecerit tmprefs folidat ,habere autem hocuicium dicitur, fionem, liberateum amorte, &rton cadet q> alligatus in coxa parturientis impediat capilli eius nec^ excoriatur, &eft fua eua partum.HocfimiliteraitAtabari. fio,2£ ille qui ailiduat afpicere ipfum.prse feruateius uifum anocumentis, confer CAPVT. ni. uat eum incolumem, OPERATIONES,
sEt qui defertipfum in anuio3preferuat dC carinis ita tenaciter adhgreatut nifi ab* eamab epilentia, quando ducit cum digi# rafaparte ligni uix feparetur, 4to sntcqj fuperueniat. Et propterhanc caufam docemusreges q> fufpendant eos 9PE RATIO NES, incollo fils'orum :quando nafcuntur fta/ Ex Lspidtrio, rtim,ne fuperueniat eis epilentia, Etide rt auto .Rafis .Taberzec uel fcruzcgi id efi D^akgmmsfuprcmesmmreimsfmaraMus.conuenilfeprofisquandofu, mitur in potu limatura eius, Etfi cadat I» mediofamem lapis nutus ijte profando, afpcaastyriruperlapidemfmara!di,dif/ K«,i:nc,t,mfmtereg,ontmem. foluuntur oculi eius:6£ liquefcunc. .p^bmbentibtstabulis hxrendo carma. 6Adportum trahiturmaris ignaris data nam* Zfttutemmorfutabul*ficfixstenaci. fi " tm—in omni ntgoiiajjmiay^^— QHodneqsdtahrafaligmfwepartereuelli* bivie prafjinus color regio chaldaica tellusi ifidor. Sandarifus nafeiturin Indis Id 2 co eiufdem nominis.Species eius eil;q> ue —rrrnnm^r'im lut intra lucidum ignem ititusaufeargut« ta: fulgent, Conftat imer omnesquatis , tuftellarum accedatnumero3tantum 2£ p hir nT^,n ;1 capvt, »»>. ^ ©(j| lenites ge M$©^ma traslu ^®x» cetcandis ®@do meile/ ^oq? fulgo re, conti# nensima# ^ji iginem Iu S^PPPIIl—/ na?. Qua jiuxta cur laftri perhibent in dies Angulos minui iuifum debi ie&>. Expertumautem eft® lem confortat,&oculos conjeruat. Et bonam facit memoriam3Sf tempefta tem auertit,Etualetdiuiuatibus 3propter quod queritura' magis. CAPVT. nv i-='=&=l IS&fL dor, Sag# &augeri3nkfcinirin Perfida, daeftgl/ OPERATIONES ma prafis Arnoldus. SileniteseftgemmaPerfiV ni coloris dis,cuiuscoloreftutiafpidis:Iunaresmo apud tus feruat,geftatufcp languentes ac debi# chaldeosj les curat. Exlib.dena.re.Silenites lapis ; cuius tan ecolorepulcher3maximealbo3rubeo3ua# ta uis eft, rio3purpureo:quem portat Indie teftudo, utpermea Horum quoddamgenuseftquod uiretut tes naues herba .Huncqui portatin orefertur d/ui eprofu# narefutura.Tgnenuncp frangit, fnter diifi dopetant, dentes amorere conciliat, Ptificos curat. Ifxdorus 1
CAPVT. uri 5Ifidorus.Sirtites gemma eft fic uocata, quoniam inlittore firtiu in partibus Luca niatprimum eft inueta.Huius color ecro/ ceus continens intus ftellaslanguidas,8£ fub nubilo renitentes. Albertus in lapi dario fuo inquit. Lapis filenites eIapis de quo uariareferuntur. Dicunt enim quida eum nafci in quodagenere teftudinis In* dico^dC efle uarium.dicuntfg hunc effe ui* rentem}SCin Perfide partibus frequentius inuenirijfiuein Arabia, ficut inquit Plini us.Dicunt autem hunccrefcere luna cref/ cente,5C decrefcere dicunt decrefcentelu# «na. SPecu laris* Albert. Lapis fpecula# ris,eftla* pisad modum uitriper fpicuus. MJMHMSataoMMMWM OPERATIONES. Dicitur autem in HifpanorumurbeSe i gondiaprimitusinuentus effe. Egoau l fi**—cemuidi illuni ^ujid^inus inueniri,ita fji i»iri*fqj corbes inde onerarentur in diuerfrs par tibus Theutonix. EtuidietiaminGa! s lia inueniri cumgfpfb/quiaeft extremitas quedam. EfFufusaute fcinditur in qfli* 4. Fertur betpartes tenues,&fiunt inde feneftratffr q» curat Iaguentes ptificos &Tdebt> cutde uitro ,nifiqyia loco plumbi opors r.t/-_ --T» -* tet ponere I^num,. » Suntau ttres fpecies eiufdem,unauide t licetlucida ficut Uitru ,alia nigra penitus, ficutattramentum, Tertia citrina quos s catur auripigmenmm uel arfenicum,qc? clarius eft 8Cnobilius* CAPVT. «9; Clftos* 3Euax gas aris c1,?bsfiue ftfF' pinnulas .— ' nonha? etiam q—0 les. HocetiamaitlfaacBeniamin. CAPVT* CTella/ >3 rius. Euax in lapidaris» r- 0 Fuo.La j® *ius 5de genere liiililiiiilii.-uiiiliilHi rum,has J^bensma/ culas ex Ifui?1auro .Et -J |p? eius eali ; — ~~ —-—L__Ous albus, qui dicitur Markafita.Alitis Indus clarus cceleftis,8fuocaturIapislazuli.Proquo legelapisIazuli,et qn 15 minera fert utrucj? fimul ,5C quandocg eft alius coloris uiris dis,8£ uocatur lapis chryfopraftus,Ut aps paret fi' legas lapis chryfopraftus. benseredas,ut alumen fciffum-
LIBER OPERATIONES. Euax .Lapis fiftos uires habet fortiter conftringentes. GAP VT. ti9, CPogia Omarina Iatine-grf ce tragesj arabiceaf fegizV bach. Se* rapi.lib. aggrega . cap.affe* gialbach* Aftegial* bach. id e fpongia: marina: duo funtgenera,fcilicet mafculus&fce* mina.Mafculus dfcitur,q percufiuras mi nutas habet,&fpiflas 8C albas. Fcemina uero rotudas cauernas,2£ maiores habet. Sed additur tertium genus duros lapides intra fe habens, 8C plurimas cauemas. C5 buritur uero ficut calcidonium .Melior e illa,q eft propinqua fu* acceptioni:&eft adhuc referuas in ea de uirtute qua, aequi fiuitexmari: fed quandoprolongatur te* pus fu* collecftionis,euanefcit uirtus eius, 6Cnon eft coueniens utadminiftreturin opere, nifi priuslatretur cu nitro aut bau* rach,uel cum aqua cineris qua: diciturdi/ ftillata. Auk4ivZ.cap.de fpongra .Spons gia eft corpus marinum,laxu.raru. Etdi* citur q> habet animal in eo cui;adheretS£ non feparatur ab eo. Et illa qeft recens eft fortior 8C uehemenuoris exiccationis^- pterfortitudinemnatur* maris,8C eft cal . in.i. fic.in. 2.gradu. Etipfiuslapis eft pro pinquus &Tminus calidus ,&T e fortis exic cationis,proprie quod ex ea eftreces qn aduritur cum oleo ,8C fimiliter eius cinis. Diof.cap.de fpongia. Spongi* dua? funt genera.Mafculus 5C fcemina. Mafculus habet foramina minuta, &fpiflTa,8£ alba. Fcemina uero habet foramina rotundaret magna.Etadditur tertia genus habens in/ tra fe lapidesduros,etplurimas cauernas. Q. VARTVS OPERATIONES. Serap.auto.Gal.Virtutem habet exic* * catiuam manifefte: SC ideo uirtus eius eft qu* confolidat,ulcera recentia cu fuo fan guine, cum madefit inacetomixto aqua uel uino,fecundumdiueriitatem corporu Et abfeindit fluxum fanguinis,qui ex t incifioneacddit uel combuftione. Quan do accipiturficca nonhabens humiditate in fe SC imbibiturinafphalto iudaico, aut in piceliquida,&ponitur fuper loca flu/ xus, &ignisin eaaccenditur. Squalet in/- cauterium. Sed fpongi* combufteuirtus eft«efoluttttt« BUTfrutur in «aiiuqur trr— m*mrmWjj iUWliattilcenr rar cu aq«*fc?4 M : liti m lineo ligata,qu* fola fatfta forma licintj, et intromifla aperit orificia uulfterum, quandofuntclaufa .Et quado ponitur 6 ficca in ulceribus antiquis humidis ,ad qu*fluunthumiditateseorum. Etap^ r ponitur cum aceto et fubftinet menftrua, Etquando comburitur ficutcomburf s tur fpuma maris ,confert ophthalmi* 8£ abftergit oculum. Et quando iauarur 9 poftcombuftionem eius,eft magis iuua* tiua inmeditinisoculorum. Etquando 10 comburitur cum pice, confert fluxui ma# tricis. Etlapisqui inuenitur infpongia, lt frangit lapidem uefic* quando bibitur cum uino. Auiccna .Quando fpongia aduritur cum oleo,eiuscinisconfert diT ruptioni fanguinis,propter incifionem et apertionem .Inflammatur ex ea ignis fu> perlocum,&cauterifatcum hocq>ipfafit fubftantia retines fanguinem. Et ex ea ,, fintlicinia,qu* in orifictjs aenarum ponu tur, 8Cretinet fanguinem SC fluxum fan* guints. Eteius lapis fubtiliatabfcp cale l4 fadione,8£ exiccat.&Tabftergit apoftema taflegmatica. Etinfunditur inacere>,8£ t} ponitur
DEGEMMIS; «3 nonitur fuper plagas, 2d confoltdat eas:8C Sed fordes uafortim redplracuitatM a, Secoquimr cummeile, &confolidatulce uafesris,&fimiliter efl acutior,«fordic» ra profunda, SC (taliter ponit ficca fuper es auris confert panaricio. iofa. Et infufai aqua autuino, deficcat CAPVT. «>. ,ulcera humidaantiqua. Etquadofpon '' '|V"“' gia aduritur cum oIec,eft conueniens cu. » 3ratioi fputi fanguinis. Et Iapis in ea in* iSrt Silex elt uentus frangit lapidem in uefica apud ah \f jt_ lapis da* quos. Galenus ait q» frangitlapidem rena rus,licdt tantum: quia non tranfitufeg ad ueficam, ^ CAPVT-'“• rn,,v auto°. Ga Item inlib.19.Ex genere filicum optiV t Ie. Eft ca. m‘funtnigrf quibufdam in locis ac ruben SC lenit t«* Alibi quocg contra uetuftatem in/ * ^S&difolr' corrupti ,qui 8C in monumentis fculpti |P=liBi|i|l|KiB||PiHulCt SC incorrupti permanet,quibus nec ignis —9Evi quidemnocet. Nam ex his SC iamformas _cfiuntin quibus etiam tera funduntur. OPERATIONts •_Sed &: uiridisfilex uehementer ignire * tSerap.Facitnafci carnes, OC eli couem f,^Itjacnuf^COpiofus eft -SC ubi inuemV ens fciffuris qfiunt in ano SC nsemorroidi tUf iap!Sjnon faxumeft .Pallidus aute in *bus,qn ponitur fuper eas. EtqcFdelor# cremento raro utilis. Fluuialis uero fi# 4 Airie colliditur ex corporibus exercitanti j-„rJ> ___riT_tItM'madens eft.hnnr affare
LIBER fioituitrum,uocabulumhabetamateria, quiaafucco uel gumma arboris nafcitur, quxpinus uo catur,Lambrauulgariter uo catur, OPERATIONES. iIdem, Cofricarus autem trahit folia, 8£ apaleas,&fila,ficut magnes ferrum. Dis eunt autq> confert portantibus fe caftitate jDeexpertis auteft.qj fugit ferpeces.Pre gnanribus aut ualeredicitur adfacile par-' 4turttioem. Ifid. Succinas quegrgei ele' dronuocant,fului cerei coloris.Fertur arboris fuccus efle, SC ob hoefic appellam tustconftataut eumnonefle populi fuccu (ut Phaetontisfabula dicit)fed pinx arbo 5fis. Nam accenfus tedxnitore flagrat, Nafcitur aut in Infulis oceanioccidente lis, fi'cutgummi: denfaturcg ut cryftallum trigore uel tepore .Exea fiunt decoris gratia agreftium monilia feminaratuoca* ri autaquibufda didtur arpaga: eo q> attri tu digitorum accepta caloris anima,folia paleafcg SC ueftium fimbriam rapiat,ficut 7magnes ferru. ExIib.de nat.rer.Succi* nuseftgema,q uulgariter appellaturlam* bra.Hic crocei coloris eft,et utuitru aliqn 5translucet. Caftitatem portantibus co' ferre dicitur,fumus eius iuuat parturiens tes,8£fugat ferpetes tprima qui demgutta, quxdearbore pino fluit,pura SHucidae. 9Ethec eft illa qux in fftate calida profi/ lit. Reliquo uero tempore fluens,obfcura efl SC immunda, CAPVT. nu CVI* 'Jphur. Ifid.Sul* phur ter* ra eftex adione caloris excoda in effenti am fui/ phuream commu * tata. Ac}* fis SC tera reftribus Q_ VARTVS, & igneis tranfeuntib us .Eflauie aliud fui phur uiuum,uidelicet quod taleeft,qle £ terra producitur .Aliud eextindum fiue mortuuquodartificialiter paratur,8C Ica lamis ferreis funditur. Auic,lib.2.capi,de fulphure. Sulphur eftoibusnotu,eftcali. SCfic.ad quartum proueniens:SC eft fubti liatiuu &atradiuu, Diof.cap.Sulphur ot buseft notum .Eligendum eftuiuum SC colorelimpidu SC refplendens &perlucw dumfine lapidetquod mifliim infocu uia ridefacitcolore SCpinguatur.Nafcitur in MelofdaSC Lipparia. OPERATIONES • Diofc. Virtus eft ei quxrefoluit SCab* t ftergit,& qui reftftit uenenismaritimis SC altjs fimilibus eius,quando teritur SC pul* ueriiatur fug morfura. Et coficiturcu fputo,auturina,aut cuoleoueteri, autcS* melle,autglutinealbotin, Curat fcabie , 8C fgritudine.in quo eleuatur cutis,et hoc quiaipfum aufert ipfasegritudinesabfcp hoc q> impellatmateriam ipforu ad interi ora corporis. Et educit fanie ex pedo* 4< re,S£quado tranfglutiturcu ouoforbili, autfit fumigiu cum eo cofert afmati. Et $ qnfumigatmuliercueo,educitfcetu, Et 6 mifcefcu glutine albotin ,aut refina pini SC aceto,cofert fcabiei ulcerofx SC impeti gini,8C maculis albis qfiut ninguibus,SC aufertmorphea. Etcurat elephatia,&fi' r militer cu refina SCaceto ,curat pundura fcorpiois. Etqnmifcet cunitro&frica s tur indecorpus,aufert pruritu. Et fumi 9 turinpotu cuaqua uel ouoforbili, SCcu* rat idericia,&f eft bonu corize. Etquan 0» do puluerifatfug corpus,aufert fudoretet qnlinitur fug podagram cu nitro et aqua, confertei. Etcofert quado fit fumigiu ,t cu eo furditati SC obliuioni. Etmifcet IX cu meile SCuino,SC curat attritiones auri* um,qhlinitur cu eo. Auic.lib.2.capi.de lf fulphure,cali. eft SC fi.Et eft ex medicinis ad albaras.pprie duno tangitipum ignis. Etquando mifcetur cumgummialbo* l4 tin,eradicat ueftigia qux funt iunguibus, SCcum aceto ponitur fuper morpheam. Et ponitur fuper aduftionem SCulcera tionem,8£abftergit impetigineet proprie
trmonem aurium. DE GEMMIS. 124 cum uifco ,8C proprie etiam cumaceto 8C fedo egrediatur ab olla pfoprer calorem cumnitro,propter pruritumlauatur exeo ignis.Sf fepeli ollam in prunis,&dimitte 16 corpus. Ecipfumeftcunitroetaquafu ibi donec aduratur et erepet,deinde aufer per podagramlinitum eonueniens;5£ eon ab igne,& potes difcernerediuerfitate fa* 17 ftringir corizam fuffumigatum. Et ad* lisa'fuofapore,Ss:hocquiaiHequipartici ntiniftratufcum aceto 5Cmeilefuper con pat amaritudine,refoluit :fed qui eft fal* fus fo!um,cum refolutione fuaftipticar 8C ftringit. Etfal quadoaduritur eft maioris refoluriois,& minoris ftipticitatis. Et flos falis eft fubtilior, qj fal aduftus,& faposei us eft acutus, 6Crefoluitrefolutione forti 8Ceft flos eius fpuma qua: eft fupra fale. Sed puluis falis affimilatur fpuma: falis multa .Et poffibile eft q> fubtiliaretetre* folueretpl ufep fal,et aggregaret remane ret defubftantfa ex corpore frctftfiiE Et fi tucapis pifces uiuentes,8£ prorjcisinma* remortuum,moriuntur ftatim .Ergo de/ bes fcireq>acciditpropter amaritudinem qua: eft in eatqux quidem inimica eft arif malibus omnibus &plantis, Operationes. quae eft exminera eftfortior.Et melior ex Sera .Virtus falis eque prohibet putre s eo eft nonhabens lapidemclari corporis, faciionem corporum eorum,que funt pa* cuius partesfunt fquales:etex marino me tata putrefieri propter humiditatem fug* lior eftalbus^qualium partium ,2tecia re periturin locis aquarumftantium. Gale. Etfal quod generaturinftagnismarinis, aftsmilaturmarino.Etiftefal fit inmariti* mis .Nam quandodecrefcit aqua uel con trahiturin temporibuseftatis ,coagulatur a' calore folis adurente,quodeft in margi/ nibusaqux 5Cfit faf. Ethocfit plurimum, eo q> aggregetur in loco illo ex aquis for/ didis,qux funt multum calidx.Et propte reaquia euacuatio aqux maris fitinloco ardo,fubftatia ei^e groffa,SC fapor eius e ftipticus fal fus. Sal uero quod eft exmine ra, eftgroflioris fubftantia &'fortioris fti pticitatis .Et uirtus eius eft ca.&T fic.in.j, gra.Sal fodomse eft fal quod generaturin fluam qua: eft in eis.Etfal maris quado ex teditur fuper corium>&ponitur fugfple/ nem.,refoluitduriciemeius. D/ofc.Sa* * 1is uirtus eft ftiptica, 51abftergit.&Tmtin* dificar,8£ refoIuit.Et aufert carnem fuper fluam ab ulceribus-Sf cauterifat,& prohi/ bet ulcera fraudulenta. Et in confetftioni bus medicinarum fcabiei.Et aufert car t nem fuperfluam,qui crefcitinoculo. Ecli * quefactt ungulam, quarfitineo. Etin* 4 greditur in clifteribus, 8Ceft bonumapo* ftematibus hydropicorum. Et quadomif/ cetur cum oleo dC aceto, fedat pruritum, quandoungitur iuxta ignem doneefudet Et idemfacit ift fcabie ulcerata dC no ul { cerata,5f inlepra impetigine, quan* mari mortuo ubi eft aqua amara,inqua fi domifcetur cum meile aceto &oleo QC proqciatur pifces moriuntur. Etuocatur linirur,eonuenic fquinantia:. fica nominemonriu ,qui funt prope illud mare. Sal quod effoditura' mineris eft mi nus calidum 5Cminus fubtilealtfs.Com buritur fal fecundumhuncmodum .Po* nefal in ol!anoua,& cooperi illam ne fal/ Et cumoleo folo -conuenitapoftematf g btisuuuls duaru amigdalaru*n,££cur fui humiditatum ad gingiu3s . Etfit ex eo emplaftru cu fauich ordef, > eofto etmeHeadpruri^jetadfluxibilitate *
LIBER ,gingiuarum,3fad ulcera corrofiua. Et fitemplaflrum ex eo &feminelini ad pu/ duram fcorpionis, 8C cumorigano SC hy fopo SCmeile ad morfum uipera: :SC cu pi cealkitramautcummellead morfumani malis,quoddicitur ceraftes,& eft ferpens 9cornutus. Etquandofitemplaflrumcu eo,8£meile, SC oleo,refoluitfurunculos. Etquando mifcetur cu origano-& fer/ mepto,maturatapoftemata flegmatica te fticulorum :SC conuenitmorfui rana: exi uftent/s in flumine Babilonix. Etquado teritur SC ligaturin petia Unt,8C fubmergi turin aceto forti ,SC mifcetur cum iRo.SC poniturfupra morfum,in quo efl morfum ra annflrfte^dicuiusuenenofi, conuenit. i* Etq’iiando mifcetur cum meile, conue nit fanguinimortuo }qui efl fub oculo. Et conuenit nocumentooptj, SCfungo rumpernicioforum :SC quando'mifcetur cum farina SC meile, conuenitcontufioni neruorum,8£attritioni lacertorum, *4 Etponitur fupra combuflfonemignis, SC nonfinitlocum ueficari.Erponitur in huncmodumfuper podagram, SC conuea «f nit. Etquando fit emplaflrumcumeo, SClinitur cum hyfopo prohibet eryfipila SCformicamaugeri incorpore. mEt quando mifcetur cumoIeo,prouo* cat fudorem. Etquando mifcetur in potu cum uino SC aqua,laxat uenrem.Veruta:* menefl malumflomacho, CAPVT. CAI ar* Omonia cus.Sera pio. Sal armonia cuseflal* bus& ru beus,8£ extrahit ex Iapidi buscla# ris duris: SC efl fal* fus mor* tificati * uus,multumdefertur ex corafceni,8£funt Q. VARTVS eius colores multi.Nameft ex eo niger,et puluerulentus ,albus, clarus,ficut criflaLa Ius:&efl melior, SC eft ille, quiingreditur in medicinis,&e ca,SC ficcus xn, 4.gradu OPERATIONES Serap.Eflabfterfiuus humorumgrofet forum, SCabftergit SCIauat SC confert eas fui uuluxSC fquinantia:. Et diminuitalbedinem oculi, feu panu * eius, CAPVT. tz6. CAI AL* v3kali. OPERATIONES. Ador ,Sal akali,uel alkal fitinhucmo , dum.Accipe de herba cali,qua: alio nomi ne uocaturufnen, SC fac in terra fouea ma gnam&implefoueam exherba illa dum eflrecens SCaccendeignem inea.Etqua* do erit illa herba combufla,pcne dealia fuper eam,8£fac ita donec fouea erit ple/ na,SC illa herba bene combufla,& dimitte extinguiignem SCinfrigidari cinerem. Deindedetegefub cinere fouee,quia tuin uenies falemnigrumpetrificatum uel coa gulatum inmagnogloboin fundo fouee, q> fal alkali uocatur, ualetad omnfautfal armoniacum. CAPVT* u?* Salindus
TArca rus. Barfbol, inlib.de tarUS ^U1^ ius natura cal.eft 8Cflc.in^g^fo| .-OPERATiONEsT idemualet contrafcabiem ferpigine ct . impetiginem* Contra capitis immundi t cia?-,Vi'n««»»«ni'i»iiab.e»aicnuadi;CQ fumendi^nundificandi,S£ laxandi. CAPVT. no. Tew lia 130 gr^.lem ifmcypif nia fra* HI r-n iacouPhu |H wfji matum. ||| USI Sera.Ii. CAlIn# yOdus. Auicen. 4«cano, fenideft deafperi tatelfn# «!S “Salind» eftin co# !ll|sylorefas i|gf pSl Iis,& dul j|j| IU cedi"C pNl III i carumquod inuenitur coagulatumfuper cannammellis in India* us.E# uaxin lapida# rio.Tra chius e lapis ni ger* Na feie in I Ponto [ amne, q Iein Ae/- gypto. OPERATIONES. M_ 5^iinb Euax. Traclrius habetuires ficutgaga tCS Et dicitur accedi parumab aquafed ex laice,8£ eft unantterris a1mayum.Etmul tinguitur ab oculo.Hocidemdicit Alber ei exduris.Ili a*”‘X^Srab «^ tusinlapidario fuo cap.proprio, capvt. %sgs£$s££S2^ lor omniumeftrubeus,fed illa quaeft ue raexeis foditur exterrafundofa, ubi non eft arbor,nec$ herba,net$lapis. Accipitur igitur ex minera illa ,SC infunditur aqua
LIBER Qningertora non ampliuseft paffuum Iit toris fpaciumjdq? tantumodo per multa fecula gignendo fuituitro &Tcet. Ex lib. de uaporib.Vitrum aliquando fit expia* boacterra fubtili,abfq? cinerefilicis acfe* ni.PIumbu enim aliquado eft euaporans, aliquando confifcans. Vndeadmixtum cumterra fubtili terrae partes illas conuiV fcat,8C difloluitin parteperactionem ea* !oris,adm!Xtacgpuluerecum terra fubtili, accipica' terra deficcationem Si cet. Ite uitrumfitex cinere herhae fpinofaenafce cis in littore maris.Dicunt quidam,quod funttribuli marini,fed falfo, imrao uoca* tur herba uiiri. OPERATIONES »Serap.lib.aggre.cap.Cugeg. i. uitrum; Exeo eft lapidcfum, &ex eo eft arenofu, &quando incenduncur, Si mifcetur cum eo Iapis magnes,coagulatur corpus fuum propter plumbeitatenvquat eft in eo. aVirtus eius eft calida in. i. gradu, ficca in $. Si ingreditur in multts cohol ,SC au* fertfurfures capitis, Ienificat capillos SC *barbam. Etquado teritur &bibitur ca uino albo 8C fubtili,frangitlapideminue fica EtidemautoritateAbenMefuay 4eftca.Sf fic,6f eft bonum pulmoni, &ca* fui capillorum. Etuitri funtplurescolo* res, Namex eo eft albus, fortis albedinis ficutcryftallusj&eftmeliusalijs. Etex 5eo eftrubeus,&eft citrinum et uiride SC a* zulinum. Etdicitur,quod uitrum eft Iapis ftultioraitjslapidibus. Et eftinterlapi 6des,ficutftultus interhomines.Naipfum inclinaturad omnemtinduram ,Si eftfa cilisdiflblutionis in igne, aquo extradu cito perrificatur Si coagulatur. Ifidor. 7lib.z?. Vitrum didumeft ,eo quoduifus perfp/cuitaretransIucetjSfquodammodo claufus,patet,leuibus aridifeglignis coco quicur,adiedo cipro Sinitro, continuifqj fomadbus ures liquetur , 8C maffe fiunt, poftea exmaffisrurfus funditur in offici* nis,& aliud flam figuratur, aliud torno te ricur,aliud argenti modocelatar.Tingit etiam multis modis,ita ut iacinthos SCfa* phirosuirfdes uincatS^ onyches,uel alia* rumgemarumco!ores.Neceft alia fpecu* iis aptior materia uel pidure accomodat i Q.VARTVS or,feruntafft q> fub Tyber/o cafare quidtf artifex excogitauituitri temperamentum utflexibile effet &dudibile,qui du admif fus fuiflet ad Catfarem,porrexit ei phiala, quamille indignatus in pauimentum pro iecit. Artifex aute fuftulit phialam depa/* uimeto,quacoplicauerat fetanc^uas cne umtdeinde marculumde finu protulit SC phialam correxit.Hoc fado Cafar dixit artifici :Nunquidalius fdt hancconditu ramuitrorum;poftqj illeiurans negauit al terumhocfdrcjiufliteum decollari,ne du hoccognitu fuerit, aurumproluto habe.- retur,e£ omniummetallorum preciaab/- ftraherct. Reuera uafauitrea fi nonfran' gerentur,meliora eflent c(j aurum Si arge tum. Philofophus.Vitrumperfpicuita te translucet, quod in metallis nonconti' * gic.Ecquodin eo claufumeft fiueliquor, fiuealiares,cxteriuspater,neceftdeporo fitate. Tunc enim fplendorferiens fupra uitrum pfdum,cum inporis non f/t.Pidu ra incp ueniens ad oculum,apparet fecun* dum fimilitudinem pidura; feneftrat per quaferit, cuiusoppofitum fepe uidemus. Fitautem uitrum ex terra Si herba,& lapi de 8i planta, Fitetiam de dnerefeni Si fi licis, etiam quandoepex admixtioneplS* bi,albumine eriam oui decodo. Auicenna.Vitrum eftinter Iapides,fi/9 cut ftultus inter homines (ficut fuperius didu eft)Declinatenim ad omne tindurS SC frangit,8£ abfcinditcum eo,fc. imper* fonaliter. Eftautecal.in.i.ficcumintf. lo In ipfae ftipticitas Si fubtilitas, abftergit dentes Si ocula,&eius albuginem delet. MundatSi furfures,qncu ea fitablutio. Fadtoriri pilos inundacum oleo fambu dno,adufta autfortius eft,quod ex eo tri>* tueft,&adu*ftum,confertuaIdelapidiue* fies Sirenff uino bibitum .Coftan.in lib, grad.Vitracalidumeftini.ficcuminj.ln multis collyrqs utile eft, contra impetiV gine ualet,ledir furfures,capillos fubtiliat puluerizata Si cumuinobibitu,Iapidem ueficte frangit. Piat.Vitra frigida eftin i.ficin 2.1ndefit unguenta quodualetad fcabiem,ualeretiam ad ferpiginc.Sed pul uis eius cumterebinthina uel gummi pru* noro in aqua ad ignemrefoluto confidat SC ia
DE GEMMIS, 129 SC inde pars inungat. Fit autem uitru ex it terra, fitetiam exherba. Exlib.de nat.re. Vitrumfi diligenterteratur;&: cum uino t-ibano ,id eftforti bibat,lapidesqui funt inrenibus,frangit& eijcit. Puluis uitride orfum inftipite infra cortice .arboris,fus perquam pullificantcoruiuel cornices,in iedus,prohibet ne unc|ad exituspulloru aperiantur oua eorum, Caro etiamfefti 11 nantiuscoquenda ftatim decoquitur per appofitione frufticuiuslib ctmaterieiuis tr i,quod tame citius fitjfi uitr um de cines refilicisfitacfeni. Rafisin lib.dealu; ,J Vitrumeftex partibus mercurt],&T uinces fupra naturam eft frigiditas BCficcitas,li* quefacitferrum,et omnia corpora,faciteg ea currere infufione. Siaute infundis uis rrum,quemcun<£ colorem prorjcis fuper ipfum retinet. Alchimifta. Vitrum eft *t inter Iapides ficut amens interhomines. Namrecipitornes tinduras, cito igne fot uitur,8£ cito ad!apideitatem fuam reuerti tur.Mollificat BCmundificat 8C liquefas citnmnia corpora, deindefubrrahitfeab eis per fufi'onem,ficut fal per lauationem, denicg fal STuitru duae funt res in quibus eft totum fecretum artis. Nec lapispoffet fieri fine eis,praecipue fine fal e. Item. Ex lib.denatu. re. Vitrum dicitur effe de par tibus mercurij.nefcio qua de caufa,nifi quia recipittincturam et coiore,ipfum eti amferrum foluir,cmniaq? corpora diflbl uit BC diffluerefacit,ficutaute aqua de na/- tura frigida ignecalefit, BC poftquamres frigidatur frigidiffima fituitrum cum fic cus fit ,fi humedaturper liquefactionem pofteadeficcatus/icciffimus erit. Plin, *6Iib.3«5.In genere uitri BC obfidiana nume/ ranturadfimilitudinelapidis quem Aebs fidiusin Aethiopia inuenit. Eft autem co loris nigerrimi, BC translucidialiquando, uifucraflfiora,& in fpeculis parietum pro imagineumbras reddete. Gemmas ex eo faciunt multi.Vidimufcp BCfoltdas imagi nes diui Augufti capu’ craffitudinis huius materia,quae etiam pro ipfemiraculo,obs fidianos quatuor elephantes in Concors dif templo dicauit. Fit BC obfidianum in tindura: generead efcariauafa totum rus fjens uitrum?non translucens hemationo appellatum. Autor. Et fic deuitri origine dC natura etde operatione ipfiusin alchi miaBC aircute in medicinis didafufficiat* GAPVT. *4°, Vitris olu. SerapiS Iib. ags gregato, capitulo Ze&, au tS.Gale. Vidi in mineris tres ues nas exte fas, una fuperali am per longum fpaciSjKuena inferiorerat Zeg nigrum,id eft uitriolumnigrum,STuocat markafita ,Et fecunda qua? erat fupeream eft colcorar uel calcitis. Et tertia quar erae fuperior„eft Zeguiride ,5C eft uitriolum uelcalcantum,&:ha:ceftzegnigrum con uertitur 8Cfit colcotar fit zeg uiride, ideft uitriolum. Eft aliuduitriolS rubeum, BC omnestres fpecies diuerfificanturad inui cem infubtilitate SCgroffitudine, quonia groffius ex eo eftzeg nigrum,8Cfubtilius eft zeguiride ,5Ccolco tar eft mediuinter hareduo, Etuirtusiftorum omniumeft aduftiua comburens carnem ,8i faciens efcaram duram,&eft ftiptica. Et uitriolS uiride, BC colcotar diflbluftur,nec£ liquem fit,quia coagulatio eius eftpetrificata for tis. Zeguero uiride eftmaturatiuum a* calorefuo naturali,maturationeampliori quam colcotar. OPERATIONES. Idemauto. Diofc. Zegaliud eft Baby Ionicum,&aliud Cyprcnfe ,& Babyloni , cummelius,eft durum,quod cum frangis turhabetinteriusmaculasalbas. Et uir tus eius eft ficut uirtuscal citis, 8C combu's ritur ficuiipfum. Et Cyprenfe habetcolo reaureum uerfus colorem arris, fragibile» uenenofuro ,ficut alumen,interius habes maculas
LIBER 3maculas fplendidas ,fimiles ftellis. Et melius exeo eft recens,mundum,frangibi le. 111 ud autem quod defertur ex Babilo* nia eft melius 8C fortiusin omnibus, cp Ci prenfe,preterc|j in medicinis oculora.Na in hoceft debilius Ciprenfi,&habet uirtu 4tem ftipticam. Serapi.auto,Diofc,Vi/ triolum eft calcantum ,habet uirtutem fti pticam,conftri<fiiuam,aduftiuam,8<rqua* dofumitur ex eo in potu, 3.i.cum hydro-' melle,expelht lumbricos 6c afcarides. fE:qu?.do fumitur in potu aufertnocu< mentum fungorum ,faciens euomere ,5C poniturex eis puluere in naribus^ con=*' tftringit fanguinem fluentem ab eis. Et quando ponitur ex eo in naribus diftilla/ 5,toin aqua,mundificatcaput. Etpuluis eius mudificat ulcera,quefuntinnaribus 8C in auribus,8C fedat dolores auris ,8C oc ,cidituermesineis. Paulus capit.de ui/ triolo dicit.Calidum eft dC ficcu in.4.gra du.Bukafim inIibro,qui dicitur feruitor 9traslato aSymone de ianua. Formaco buftioniseft h^c. Accipe calcantum,8£po ,ne fuperteftam nou5 , 8£tefta pone fuper prunas 8£ure.Etfitquatitas cdbuftionis eius, fi fuerit calcantum nonmulta; humi ditatis,quando nonapparebunt ampulla;. »0 Et erit deficcatiuum deficcatione forti &fi fueritampliorishumiditatis ,oportet q> dimittatur fuper prunas ,quoufqj mute turcolor eius .Et qn mutabitur color ei us intra fe,&uerteturad fimilitudine mo grar,oportet q> auferas ab igne &C purges,et funtqui ponunt fuper prunas &exufflat defuper , donec de clinat ad citrinita/ tem. Aut ponut fu per tefta 8C ponut fuper pru nas,et mi fcet, do/ necmuta tur color eius. Q. VARTVS CAPVT. %*t. IRis.Ifidor.IrisapudArabiamnafcitur in mari rubro,coloris cryftallini fexan* gtftata,didta ex argumento iris. Namfub tdftop^rtfufla f ole, fpedef©£ colorefcce* 1eltis kYfflfflrpr6ximo pSfietes eiaculat. PHnius.Optimairis eft,qfca; maximos fa cit arcus,fimifflrtfl^TCaftnibtisT CAPVT. mi. mellafu ri. Ifid. Zime/ mellafu ri,eftla* pis cui* cceleftis colore flauus cum cor pufculis aureis, inde fit 8C noftrum. OPERATIONES. Virtus eius eft cotra melancholica paf» t fionem,S£ contraquartanam. Et fincopim exuaporibusmelachohV * cis. CAPVT. 14 ZIzaa Sera pion lib. aggregaa toris ca* pitulo. Hager ar lazaa ,id eftzizaa, 6C eft las» pis,qde* fertur ex lamen 8C ex terris Syri, SC melior eft ille quidefertur ex lamen. OPERATIONES» Et
DE GEMMIS. Eteft lapis in quo funt colores multi di iuerfi, ut albedo3nigredp SC alijj&Tnonun* quameft coloris finceri. imma&mtK \Etcumhocfacftportantemfe,effe liti# giofum inter homines. fEt quandofufpenditur fuper infantes, auget bauaseorum ,8C fi fiat uas intus ad comedendum uel bibendum,quicunque comederituelbiberitineononpoteftdor *mire. Etquando puluerizatur 8C afper gituriacfnthus cumpuluereipfius, melio 130 .• yignt Ifidorus. Zignices eft lapis uitreico# loris,qui collo ge^ ftatuscos» traaodH* Epastus let. Satv guinem acmentis alienatio rat colorenreius multum. nemdepellit, QC fi ad incendium igniste^ 6Eteftlapis qui eft durior inter omnesIa netur,flamma eius extinguitur.Hocidera pides. ait Euaxin lapidariofuo. GAPVT. »44. Et hac de lapidibusprxcfofis ad prafens di<3a fufficianc. ARGENTORATI IN OFFICINA MATHIAE Apiari),Menfe Martio; ANNO M. D. XXXVI.
Eftt/yCtTiTKJ < £uiiy «luvioy t Omnia probate,quod bonum fuerit tenete, i,Thefs, f. UAXWW/K
te |f >| &-r. 5: **