Ecclesiae Iesu-Christi ichnographia sive militantis ecclesiae, a filio dei homine facto institutae ...

ECCLESIA IESU-CHRISTI - ICHNOGRAPHITA, SIVE MILITANTIS ECCLESIA, A FILIO DEI HOMINE FACTO INSTITUTE, ADUMBRATIO: QUA ECCKESIA SUPER D. PETRI CONFESSIONEM CONSTRUCTA, REDIFICIUM ESSE DIVINUM, SUPERNATURALE, SEMPER VISIBILE, ET UNQUAM TEMPORE DESTRUENDUM OSTENDITUR. AUCTORE lino. ¿D). ED). Etico Amat ; ARCHIEPISCOPO PALMYRENSI Ec. Ec. BARCINONE: TYPIS IOACHIM VERDAGUER. SUPERIORUM PERMISSU. 18530. ar CMI Alea qn tae ESAD Arras e de: Y e ALDO. Lx pm y o ES a vaspi ha: 2 ro gterm A Ji E A EE ES E mi EA atrae -«NTU TIPEVTOTOME Aron. THE orar de TT 8 Amir. Roe sara a! co Mén00 - au e Te aii aaa DARIA SO Ej AREA CUINA >» Ge « . a ARA MUSNADETESO E AS (1 : MN . NS a Ñ TAOTITAÁ M A mba E E e sE | ens OOO e DAGA Y 1 mosor ES ¿JOINT ORO EN DEB (5) Na tam erat in gotis pio operis. hwius auctori, quam ut. ipsum quantocius:: publici: .iuris fieret ; JSuturum. scilicet veluti quedam.tabula, in qua genuinis suis et nativis lineamentis expressa cerneretur vera Tesu-Curisrr Ec. CLESIA. ln hoc enim paulo. ante: eius obitum elaborato opusculo., quee breyiter ipse pertractat in Ecclesia Lesu-Christi Summario historico, quod in hispanis Academiis historic ecclestasticee textus haberi Regio decreto olim ¡usstun Suerat; hac eadem ita componit atque distinguit, Ut totum Divinum ¿llud edificium quantum ¡p- "um est, singulaque. eiusdem partes suum. lo; cum sortite decenter et teneant > et uno ut ita cam intuitu comprehendantur. Quamobrem ne- Jud hac in re ad optimam hispana iuventutis "Mstitutionem desiderari videretur , opere pre- «“m facturum se esse existimayit , sí ecclesiasce historic Summario hanc Eccresta Iesu- “USTI descriptionem seu Ichnographiam adivn- (8) riam per tot tamque diversas temporum vicissitudines 4 primevá ipsius origine hucusque ductam, in huius Tractatús primá parte percurrerint, in hac secundá totam ipsam Ecclesiam propriis suis characteribus distinctam unico veluti-obtutu complectantur. ES INDEX. Num. Pag. LIA o tdo A AP 1 Quid sibi velit hoc nomen Ecclesia......... ib, 2 Quid vero militantis attriduti. ............ a 3 De ipsá, locutionibus clim propriis tum metaphoricis, Scriptura sermonem instituit; ... 5 4 et epeciatim metaphoris ex «edificio et regno CU AA AS | 5 Eiusdem et JSundamenta, et architectus con- EI Id EN 4 6 40 omni alio societatis genere distinguitur, tum ratione finis sibi peculiaris , tum ratione adiumentorum quibus ipse obtinetur ; et denique regiminis formá qua ipsa temperatur. ib. 7 Unitas Ecclesiaz ex ipsius corporis et capitis A | 8 Denique de spiritu Ecclesie instituetur oratio; et elus adversús incredulorum et superstitiosorum hominum incursus proponetur defensio. — 5 CAPUT 1. De D. Petri confessione tamquam fundamento militantis Ecclesia ; deque precipuis que in illá nobis traduntur Divine AER TIO TAN ad 9 Sunt fundamenta Ecclesie veritates revelate, earumque preedicalores....oooooommm..... ib. to Fundamentum sunt peculiari quodam modo lesu-Christi Divinitas , Divusque Petrus ipsam ALTA AR o tr Divi Petri confessione edocemur necessitatem EPOC RAN ao O 2 INDEX. 12 Trinitalis et Incarnationis mysteria , dogmata peccati originalis el Tesu-Christi redemptionis, 13 Et D. Petri successorumque ipsius in Ecclesiá regenda primalum. oo oooororcreroai ts 14 Sex ho veritates precipua sunt nostre Divine fidei fundamenta : E 15 quibus defendendis nunc precipue, sí unquam aliás, catholicis navanda est Opera. .... : + CAPUT 1. Ex militanti Ecclesiá in Divino ipsius architecto consideratá, diversa argumenta sumuntur , quibus ipsa'Divina ac supernaturalis societas esse CONfÍCUUT «0000... .«.... 17 Architectus militantis Ecclesice ipsum est Del Verbum caro facluM.. +... +0... «0 0...... 19 Verbum Divinum ut Deus Creator consideralur : 2o et ut Deus homo factus. ..oooomoomarrmo... 21: Deus Creator Ecclesiam in statu innocentie naturalibus , el supernaturalibus luminibus , el legibus innixam stabilivil..erocoror so. 22 Semper Ecclesia religiosa societas fuit, eaque supernaluralis 3 ..oooorcocesencantass 23 tam ante , quam post Adami peccatlum ...... 25 Ecclesia in statu innocentice cum Ecclesiá stabilitá super D. Petri confessionem 'confertur. 26 Precipuo quodam iure Ecclesia huec seu novulm Jfedus supernaturale est, tamquam opus Áuc- LOris gratlie : ..ocooooccrorininaa o 28 ut superfluens cladium peccali Adami restau- AA ANO a a 29 aliisque de Causis. ..oooocorrrrrrnatr e... CAPUT lll. Ecclesia militans, fraternaque mortalíum hominum societas , due sunt catholicae generis humani societates, ambe Divine, atque d se invicem el naturá suá distincte : tum finium ad quos tendunt , tum rerum, virium et instrumentorum , quibus proprium sibi finem unaqueque saca ds diversitate. Anr. L Mortales homines Divinis duabus sovietatibus, alterá naturali, supernaturali alterá , ins: ib. 26 e 1 5 5 5 A AA. ” A AA o PTI a INDEX. tar fratrum coniuncti considerantur...... 31 Homines ut felices sint, iubet Deus societate con- LUNCLOS VIVELC A ri er nas 32 Duplici diversoque luminum genere nos ad duas beatitudines totidem diversis societatibus respondentes Conducit.. ..oo.o.o.coo.oo... 54 In militanti Ecclesiá nos ad salutem conducit animarum, que d Christo redemptee sunt... 37 Adiumenta vero ad hunc finem consequendum, ea sunt, que ipsi assignavit Tesus-Christus , E queque nobis. D. Paulus declarat,....... 39 DEP A 40 Magnum discrimen quod fidem inter et adminicula societatis generalis , et inter humana et particularia auxilia in que ipsa dividitur, A A A 41 Quare catholica: et Divine due societates , naturalis scilicet et supernaturalis, plurimúm d se invicem distinguuntur...oooo.ncin.... A rr. Il. Civilis potestas cum ecclesiasticá comparatur, veraque de primá affertur nO0ti0.......... 42 Civilis et Ecclesiastica potestates ex S. Gelasti pape sententiá a sese invicem differunt.... 45 Atque hac opportunitate nonnulle elucidantur A A 45 Precipua supreme potestatis civilis ¡ura ac munia ab. ¿is quibus Episcoporum auctoritas distinguilur , diversa sunt ...oooooo.m... 46 Mutuum est utriusque potestatiís in seinvicem imperium, et mutua libertas..oooomom.... 47 Suprema civilis potestas singulos homines , omnesque regionis congregationes imperio suo COMPIECADIOS Gamo dd ri rs 48 Qua in re optimus publice discipline ordo con- INR 49 Potestas civilis ezo diversis fontibus derivatur; ipsa vero. d Deo tamquam d suo primo prin- . cipio suam ducit origineM....ooeocmmr..- 1 Quod inest potestati ius imperandi , cum pro- Qi 26 27 O1 Ol fo) > Qi 4 INDEX. prie defensionis dure in obtemperante con- Ferri 52 Quomodó ad supremam potestatem: ius pertinet coniungendi plysicas sociorum vires , expo- 53 Qua vero ratione patrisfamilias auctoritas in filios ceterosque domesticos suprema esse po- VOS SE EE AROS IATA) e e o 54 Paterna Adami auctoritas proponitur tamquam potestatis civilis exemplum , in quocumque rerumpublicarum TegiMiMl. .oooooommm... 55 Tria supremarum potestatum genera, earum nempe , que aut absolute: sunt, aul temperatee, legi naturali consentanea esse possunt . . 56. De immutationibus in regíminis formá, deque personis aut familiis, quee imperio polluntur. 58 Quibus in immutationibus gravissimc sese offerre solent dubitandi rati0nes. ...ooo.o... 59 Sententia proponitur , que executioni mandart facile potest , ad ea tollenda dubia, et vitanda bella que ex dis oriri possifl.co.....» 60 Duo distinguuntur hominum genera , qui sunt cuilibet novi regiminis forme inimici ..... 61 Quod ad huiusmodi adversús stabilitum ordinem aggressiones attinet , magnum inter eorum initia et progressus intercedere solet DiscrimenHia ANA ARS 62 Earum prosecutio semper populi salutem in dis- EPUREN CAU II AA A RN 63 Quis in eo rerum eventu de iis que ad populi salutem pertinere videantur decernet?..... 64 Propositi axiomatis utilitas ad firmandam salutem populi, cum in maximo discrimine versalir PATADA RAR 65 atque ad restituendam publicam tranquillitatem, extinctis seevissimis quibuscumque dis- Sidi DIO Alis 66 Propositum axioma Tesu-Christi doctriná et exremplis INMÚUIlUT. 0 ooooommorornanaros 57 59 INDE X. Arr. IL Nonnulla inter utramque potestatem discrimina, que ex finium el auxiliorum naturá, que culusque sunt propria , proficiscuntur .. 68 De finium et auxiliorum , quibus utraque potestas ulitur , diversitale. ....oo.o.om...... 69 Multum interest discriminis inter iniustas illa- GA A A e RR AS 71 Zdque diversá ratione, qua peculiari sociorum AAN IA NN 72 Etingens discrimen inter vires cogentes, physicam nempe, atque moralen .....oo.o.... 75 Unde consequitur , Ecclesiasticum imperium multó magis multóque verivs ad liberos homines pertinere quám civile ; quamvis istud optimis saptentissimisque institutis innita- CAPUT IV. Ecclesie Hierarchia, aut Episcopale ministerium : auctoritatis aut potestatis ecclesiasticae proprius character: tura et oficia sociis Ecclesia militantis communia; et que sacris Ministris sint, pro graduum in quibus constituti fuerint diversitate, peculia- A O Ant. 1. Generalis notio potestatum secundim suas hierarchias ; aut auctoritatis Episcoporum . . 74 Apostolicum ministerium vera est hierarchia , QUL SACOT PTINCIPAUUS «o .oooormmm.ooo... 75 Priorum trium seculorum nonnulla pretiosa z monumenta nobis supersunt:m........ ... /6 opportunissima quidem ad cognoscendas Diyinas et Apostolicas traditiones .......o.... 77 Ecclesia contulit Tesus-Christus legum ferendarum et iudicandi potestateM:...o.ooooo.... 78 que ex Apostolis ad Episcopos transfusa fuit. o ln lege eterná ordo physicus aut generalis ab ordine morali distinguitur , aut particulari ad quem actiones libere diriguntur: ...... 81 atque inde humanarum , aut civilium , aut ec- 61 ib. 62 64 65 ib. 67 ib. ib. 69 7o 71 72 12 INDEX. "Libilis existat admtinistratio, sedusatis est ' E + si-persona situna moralis..c.cobi ib. 175 Christus singulariquadainexcellentiá: est ca put “corporis Ecclesia 5 "sunt etiam'caput. sacerdotes” in particularibus ecclestisy vet Papa AL - ¿nr catholich o A a. 184 174 Christús caput est verd. aut physicá inManimos <>: 3 + efpeientid;' Papa vero ceterique. efitientid taritlin extraned vel moralici Dd o 185 Art. 1H: Quinamsunt ¡iy es quibus , -etvquiomodo “Ecelesiao corpus cómflatur uúzos. Sin Ye 186; 175 Per baptismum: intrant corpus: Ecclesiar orecens hall) et catechumentiioc o a is 176 Quir*et per interiorem fidem charitatévanima- A Intrari potes POD uns. 187 177 He: sunt due ¡anue, per quas in Ecclesiam mili- "tántem ingrediunturnon pauci, et adbrium >, phantém transeunts nulla illorum cóm capite visibili unione , preeter eam qua persinteriorent gratiamcum “invisibili contunguntur. 189 178 Fides interior vinculum est , quo “anima. cum _Jesu-Christo coniúngitur : Baptisma “iUlud épreit clm obicem non invenit, autom iste os ARANA A yan al, . 190 Ant. IV. In Ecclesios corpore inveniuntur et peccatores el excommunicati ; veriun ex ed egredíiuntar, quí ad hereticos aut schismaticos TPORIfugTUnt : 2OIINAR IO 191 179 Quo -consilio demon harum trium notionum Jovet confusionem :"corpus: Ecclesia mem- -brorum ipsiaus anio. 1... 0. 0. ib, 180 Divi Thome doctrina de capite et corpore Eclesion 192 181 Peccatores qui retinent fidem in Beclesiá persistunt ; non verd heretidic rocio coco. 19% 182 Vinculum fidei quo cum Christo vungimur est fides interior aut cordis ; non veró nuda tantiem, aut exterior oris confessio. coo... 1% 185 Iniusté excommunicati si fidem interiorem re- INDEX: : tineant, in Ecclesiá. persistunt ; ex tá, veró sine dubitatione aufugiunt qui, ad. schismatiCOS. transeunt: ao dao arado ed 4 Anr. V. Ecclesia: de qua agimus.est Catholica. Romána; tulus sine dubitatione caput est Roma- - NUS. Pontifex Dd paa NU Aia «Ay ÁMA 184 Elucidatun quo sensu Romana Ecolesiaiuremerito, Ecclesia catholica nóminetur , sitque,ea '1psa que d Lesu-Chiristo.fundata esto omiso 185 Ecclesia. catholica abvitsssecernitur .moralibus corporibus: aut societatibus y que ex divece- “sE y provincia , patriarchatu conflantir , ut qualibet aliá. divisione, que a Romanomen - deriveli aut: Romana nuncupelun -. Cuorers 186 Due significationes , quas.D. Cypriani de Ee- or clesiáshumáná locutio habere poleste maior . 187. Estque consilium datum Jumanarum constitu- -tionisv et hierarchi propugnatoribus , aliarunque noyarum, rerum , quas addere Divine desu Christi institution contendunt: .z.. E 189 Quo. sensu extra Ecclesiam nullam esse salu- A A Art. VL Divina Jesu-Christi Ecclesia absque ullá dubitatione: est corpus: vistbile , maximegue in humará sui ipsius administratione... ys . 190 Invisibiles modo sunt Tesu-Christi persona, ¡psa Jides, et anime charitabah.. unam vw hoi 191 Et tameno Ecclesiam y cuius Christus" caput est visibile «corpus esse evidenti' demonstratione conficitur . E A ie 192 Secundiins: D. Pauli doctriñam.notíounitatis corporis Ecclesia unitate capitis, Christisscilicet, ode MU oa e ro 195 et: etiam 'unitate corparis: ministerii ,. quod Christus ¡Uli prefe cs *94 Unico artivulo tamquam unica lineá exhibentur corporis' Ecclesia lineamenta ¿cs CAPUT VI. De Spiritu quo animari debet corpus militantis Ecclesia ; deque ratione , qua ip- 1 3, 202 205 207 208 210 YA INDEX: centite, ex adverso opponitur....¿4noc... 212 cis in Christum crucifium muntloso. o... 1h. 195 Spiritus Ecclesio est idem: ipse Christi Spiritus. spiritui mundi Adversus...o.o.ooocico o. 215 196 Spiritus qui Ecclesiz:d Christo infunditur, est _fides charitate animala 5 ...oovevcion.. db. 197 spiritus veró mundi est triplex concupiscentia. 214 198 Quid illud sit, quod proprié concupiscentiam Cappellamis Do 03 III a da. 215 199 Quomodo et quando eam-opponimus charitati ? 216 201 Concupiscentia semper noxia est; verúm non. >: | semper est peccatum, quamvis aliunde:pecca- ED Omnis“Origo sit Lodo es 217 202 Dignissima Catechismi'concilii Tridentinidoc- IRALA AA IO A . 220 Arr. IL. -/n baptizatis hominibus perseverat triplex “CORCUPÍSCONLTA ¿Li 2 203- Quenam concupiscentia indi fferens est, que bo- "na, et que mala, éttamen dpeccatoimmunis. 1h. 204 Tria sunt concupiscentie genera, omniaque hac in Adami et Eve tentatione inventa fuerunt. 222 205 Huiusmodi tentatio -saluberrimum: nobis in- Jerre timorem debet coincide. 223 206 Quas Christus perferre voluit tentationes, ipse vehementer fiduciam nostram accendunt.... 224 207 Dei gratia delet prorsús originale peccatum ; non veró omnino tollit concupiscentive.mor=. DUROS SIDRA DESEA Dir rre . 226 208 que quidem in baptizatis hominibus perseverat, ut in concertationibus adversús demonem SOSC: EXOFCCANL: coin dad. 227 209 Ex concupiscentiá inauditá vitia oriuntur -... 228 a10 Presertim doctrinarum ope, quibus mundus illius venenum aut periculum celat....¿... ¡bo 211 Indicantur tres precipue concupiscentia ++. . 250 AAA INDEX 212 que: ea quandoque effingunt opinionum commenta ; ut reverá delinria esse videantur. ... Art. MIL Fides in Christum. crucifixum feirmissimum. est scutum adyersús triplicem.concupiscentiam. .... ...... ..........o...... - . . 1 . 215 Suam vocem attollit Evangelium adversús tri- 15 231 233 plicem CONCUPISCENUAM 5 e. o.omomomcuors. db. 214 et ad commendandam charitatem. ....o.... 215 Potiori. iure quám:simplices fideles, debent sacerdotes concupiscentiam horrere, et vehementiori zelo affici salutis animarum...... 216 Fides in Christum crucifixum ethnicorum stul- 234. 236 titiam ludeorumque scandalum conturbat. . . ib. 218 Eademque fides imbeciles christianos , et eos confundit qui cohibere el moderari concupis- Centiam pretermillunt...orovrcrrm e... 219 Dominum igitur crucifixum timeamus, qui, quo die suá gloriá et maiestate sese spectabilem- mundo exhibeat, nequaquam suum discipulum agnoscet eum qui modo ipsius exempla imitari et sequi doctrinam 'eruhueritd. a oros «yan «aan e + Ant. IV. Spiritus ministerii ecclesiastici > QUÉ regiminis militantis Ecclesia, sptritui terrene dominationis, aut huius mundi ¿ regione Oppositus essedebelooooooooroncaccanaón 220 Summopere perspicua est in Evangelio lex, qua : Ecclesia non instar huius mundi regenda A MNR 221 sed, sicut imperavit Christus, ministratione scilicet et. humilitates ¿oocosucmrmsmommos 222 ed quod Ecclesia regnum sit a civilibus Impe- .riis aut ab huius mundi regnis longé diver- 223 -lrsus est Rex, quí natus est ut veritatis testimonium daret , utque latá a ludice sententiá , OCLUCA AMBerellra exe sicario 224 Character. et oficia quibus spiritus Ecclesia ab eo distinguitur, quo animatur terrena 239 240 241 16 INDEX. DoMiRAHOS?. VOBEÑO. SIDO) SS 49 7 5 9295 Suis ministris precipit Dominus, ut ipsum in re- «gendá Ecclesiá tamquam exemplar ad imitandum sibi proponant. o... es 1226 Isto precepto quedam notatu digna ad Eccle- | “sie Primatum spectantia edocemuriV.oc... 227 Qua in re certa cum dubiis confundi non debent. . .. e. ... e UA. e... .. e sil... ... 228 Papa, quem imperare contigerit , idomne potest quod posset D. Petrus qualenus princeps Apostolomuns ¿GA Dg ID + 229 et par est ut quidquid. Dominus Petro in hu- A jusmodi eventibus faciendum precipit, sibi eliam dictum accipldl. cocos 250 Pontificii primatús auwtoritas, quod attinet ad res spirituales , plena: est, integra, atque OSUPTEN 251 Tdque etiam si istá non polleat auctoritate. in res temporales , aut ed qua in Reges;, vitas, libertatem et bona temporalia uti possint. .. Ant. V. In memoriam revocari oportel hanc. questionem : utrum. scilicet Papa Reges a suis soliis amovere iure possil......vovrenrss 232 Dare precipue sese offerunt dubitandi rationes ad Pontificiam potestatem allinentes. 00. ... 253 Prima, num-scilicet Papa Reges amovere possit , summopere perpendi debet..oiovin.. 234 Questio hac diversis modis proponi potest..... 235 Commentum denuo excogitatum videtur suprema illa in Principes supremos potestaso.. <<... 256 Sinceritatis et candoris defectus , cion de rebus ad Ecclesiam fidemque pertinentibus disseritur , res quidem est theologo christiano-omnium longe indigMa. .oooomcucria no» 257 Suam auctor aperit sententiam de Pape in conferendis auferendisque Imperiis potestate, . 258 Quantumcumque in votis hobdal ut Reges , po- 248 249 266 267 pulique christiani, bellis amotis, suis concertationibus dirimendis Papam iudicem arbi- INDEX. $ trum sibi preficiadt.....o.o.oooommo...... 269 239 Suam indicat sententiam de Pape auctoritate in terrene Ecclesia bona; .....ooo.o.... 270 240 deque Regiá templorum et bonorum, que Deo consecrata fuerint, immunitate .. nose.» 271 241 Exoptatque ut theologi claras de dominio proprietatis eorum bonorum Ecclesi notiones STODIVANES IIS o OS EL a Art. VI. Utrum omnis spiritalis aut ecclesiastica iurisdictio d Papá proficiscatur?........ 273 242 Non sine timore questionem proponit auctor , utrum scilicet episcopi ad exercendas omnes sul ministerii functiones, ullá quam Papa ipsis conferat potestate indigeant.......... 27 243 Duo principia de Spiritu, quo Ecclesie ministri ad regendas animas imbuantur necesse CES, Hs LARA 2. 275 244 Tres questiones de triplici Pape patris supernique Pastoris Ecclesive, cum patribus pastoribusque secundariis ratione........... 276 245 Nonnulle de re tanti ponderis animadversiones 277 248 Fusioris huius articuli conclusio............ 289 249 Catholici Romani , nostrá agendi ratione, nos spiritu vive fidei animatos in Christum cruciftxum exhibere debemus o... 285 CAPUT VII. Militantis Ecclesia et catholicaoe Pidei adversús incredulitatem et superstitionem dfn RAE 85 Art. L Definiuntur incredlitas el superstitio : pre= cipue vero Fides catholica et Ecclesia militans. ib. 251 Generales incredulitatis el superstitionis no- ONE ARA cio cali y 2ad2 Superstitiones, que non cum incredulitate contuncte fuerint, levissime quidem culpc €sse possunt ; at esse etiam possunt gravissi- a ANA ANS + 155 Eorum pravitas tanta est , quanta fuerit oppositio qua Religionis aut Fidei aut Charitatis virtutibus adversantur o .oooccocno. o... 287 At 18 INDEX. 254. Quid sit Ecclesia militans , cum hac loquendi ratione veram in terris Tesu-Christi Ecclesiam designamus. o. .o.coooomo.o....... 288 255 Fides catholica semper eadem perseverat, est fides Divina, est firmissima, aut ab errore immunis , estque etiam prudentissima ratio- NEAEDA ARMS vs estra.» 289 Art. U. Origo ostenditur , unde incredulorum. adversús naturalis rationis lumen, Divinamque revelationem prestigie presertim derivan- LUNA SIDRA ate re. 291 256. Nihil est cur in incredulorum sectá rectam , philosophandi rationem , nec veritatis nec “yirtutis amorem Ínquiramus -..<o.oooo.o... 1b. 257 Vellent quidem metum omnem abiicere alterius vilee quee mortem consequitur ; cúmque id evidentid convicti non possint, eam cogitationem omnibus modis obruere amant; aut ed usque ceecutire ut sibt nunquam in mentem veniat de illd cogitart. ..oooooommmm.... 295 258 Materialistarum error pestilens lacus est, unde incredulitatis procelle erumpunt......... 294 Art. HL Nonnulle stabiliuntur naturalis luminis veritates, que ad tuendum revelationis Divine lumen plurimum conferunt......oo.c... 29 259 Deus duo luminum genera nobis largitur, naturalium scilicet et supernaturalium, quorum ingenti affluunt copiá due D. Thome Theo- ISSUE Ye tir 296 260 Quorum primaria principia optime in quadam Philosophicá Summá stabiliuntur ........ 297 261 ln Logicá agitur de actionum aut actuum nostree mentis nalurá rc. comoooconin coco. 298 262 deque notionum, quibus sentimus et intelligi- MUSA VARiClale. iii cis. 299 265 De arte criticA..... a caia. DON 264 Deque veritatis criterio in ¡is que ad fidei mMysléria pertinenti...onm.osos ace cava ». JO! 265 et in rebus sensibilibus et intelligibilibus +... . 502 PA AAA . 2 mon iii A AAA A REE A EA EE a tg NDS GAS a a Ci ii cc A o pr ena * INDEX q 19 266 et quomodo auctoritas humana veritatis crite- FUUIA ESSE POSSIE «0 ó aos ens roo a + DOS 268 In Physicá generali corpora reverá existere demonstiZaldr ea la y oa 00 DO4; 269 et primi motoris omnia moventis necessitas ; quin tamen ipse unquam moveatur , nec cor- US Sib ce ds md «1900 270 Plurime in ipsius auctoris Physicá particulari extant veritates naturales; quibus Fidei defensionem, in rebus ad creationem pertinentibus, multó reddit faciliorem; ...ooooo.o.o.... 307 271 in rebus. etiam ad corpora ceelestia, belluarumque animam spectantidus ............ 308 Art, IV. Que precipue in Metaphysicá et Ethicá IDU a o aos aio las te "1D. 272 In Metaphysicá ingentem effundit Rosellius luminis copiam, qua in intellectu materialismi prestigiee dissipentur... oo... "o... .... 309 275 Utque libertas hominis, Deique existentia , et providentia demonstrenlur.....o.ooooo... 310 274 Sigillatim veró super operatione, qua Deus esse rebus creatis tribuit, et ad omnes ipsarum actus concurrit ; et super miraculis... ib. 275 ln Ethicá exponit Rosellius, quinam actus veré propricque humani sint : quid illud sit, in quo eorum consistit moralitas , et ultimus Mt Jfinis hominis aut beatitudo ......o.o.oooo.o. Du 276 Agit de iure naturali el gentium........... 312 a Deque hominis officiis universim erga Deum; 313 278 et de dis quibus se Ipsos prosequi homines EIA A ATAR is 2 Y eque ¡is que hominibus sunt in se invicem pe- CUERPOS 0 Pr A 280 pr ecipue de lis, que supreme potestates, eisdemque subiecti populi sibi invicem prestare a AA He Monarchici imperii rationem esse ex tribus simplicibus magis nature consentaneam, magisque public prosperitati accommoda- 279 d 281 20 INDEX. thni; Aemonsiralur. 00 ¿SIB ds DAT 282 Et neque civibus sigillatim, neque populo universim licere sese adversús absolutum Principem aut Regem , quamvis tyrannice impe- FOUENI E RCra e ds DO Pag. Lin. 2 26 yz 21 7 3 3 3 22 ult. 9 6 23 16 27 63 11 64 8 35 Y) 31 91 9 107 14 120 33 34 121 antep. 122 18 20 32 126 11 14t 3 153 18 160 pen. 178 21 181 21 194 E 1 201 9 21 6 23 1 296 ult. 257 14 301 3 31 27 Errata Angelica : insigne character ¡psa hic ambo eum nisi inquam traxerit; hic pofusi extiterit; gratiarum ipsa : peculiaris sociorum et publico societatis bona graye Contingit imbecillis quidem diaconos, depictis communi , unicá, et quidquid varietate opus Pontificali Pomano, flagans , quocumque eadem ministrandi unicum lesu-Christo reseratis ». in istá ¡urisperiti ille ceci voluerit; legitimé vita quidam Corrige a A A KXÁA Angelicá insigne aut character ipsá hiec ambas eum; nisi inquam traxerit hic profusi extiterit— gratiarum ipsá peculiari sociorum et ublico societatis fot leye nec grave Contigit - imbecillis quidam diaconos, subdiaconos, depictas communis, unica, wet quidquid operis varietate Pontificali Romano, flagrans, guzcumque eádem ministranda unicum ; lesu-Christi reseretis», in ista juris periti le cecis voluerit, legitimo critices quidem dr AA (x) : . EL PADRE NUESTRO de DEL ERMITAÑO, O manera de iia la oracion del paré NUESTRO con que un piadoso y sencillo ermitaño oraba: todo el día, y llegó á desear la muerte, para unirse con Dios. L.. FADRE NUESTRO QUE ESTAS BN ÚLOS' CIELOS: ¿Cómo me atreveré yo, oh Dios mio, á llamarte Padre ? Pequé contra el cielo y contra tí , y no merezco el nombre de hijo. Ay! yo me tendria por muy feliz, si te dignases tratarme como á uno de tus criados. Disipé , cual otro hijo pródigo, la augusta calidad de hijo de Dios, que me diste en el bautismo y formaba toda ini riqueza. Era feliz, y no'lo quise conocer. He vivido como los brutos sin razon; y me he hecho semejante á ellos, de- Jándome Hevar del amor de las cosas terrenas , Sin Pensar mas que en mi cuerpo, y apegándome á. cuanto lisonjeaba mis sentidos; en lugar de diri 3 gir todos mis P ensamientos, deseos € inclinaciones háciw ele elo, en donde sabia que estaba mi Padre, xr ( LO.) y vevÍstente con todas tus'“dármias para combatir contra la carne yla sangre, y cuntra todas las pO- testades del infierno : pués que tio espetó Sinó en ti Oh Dios 'mió! que eres toda mi fortaleza y mi refugio. En cualquiera oscuridad, én cuálquier ol vido de mi obligacion , y en cualquier entórpecimiento de corazon en qué puéda hallarmé en el tiempo de las tentaciones, acuérdate, Señor, qué mi debilidad y iti9'hecesidades clarin por mípara que me sostengas : Vo nos dejes caer en la tentacion. VuL MAS LÍBRANOS DE MAL. AMEN. No té pido'¡ok Dios mio! que me librés de tódo sufrimiento. Sé que este es la herencia y el patrimonñio de los pecadores : que está en el órden de ta justicia eterña, el que yO pague con el dólór el amor del placer que me hizo pecar: y que si cómó cristiano estoy obligado á lléyar mi cruz toda la vidá; como criniiñal debo vivir én oprobio, en lágrimas, y en tódos los trabajos de la pénitenicia, Pero, Dios tio, si me hacés sufrir tódo lo que mérézco , Cuantas criáturas hay sé armarán contrá rf para vengar las injurias hechas pór mí 4 e Cria: dor. Vendrán sobre mí todás las enfermedades y ES A ( 11 ) aflicciones imaginables; y. hasta: el. demonio cono! ministro de. tu justicia: tendrá derecho: para apoderarse de mí, y emplear, en mi cuerpo y eh mi, alma todo su furor y toda suotabia, Líbrame., Dios; mio; por la virtud de la cnúzo de. Jesucristo tu amado Hijo, qué sobre ella! triunfó de todas las potestades. del mundo y del infierno, y sufrió en. su Cuerpo y en sw alma cuanto: erá debido. á,tu justicia por Mus; pecados: En él, por su gracia, y en union de sus padecimientos acepto. y quiero: sufrir las cruces, peúi= ' tencias y aflicciones que “quieras enviarme en esta vi-. dá. Por:él tambien y por sus méritos te pido que: me'libres del mal.que ani. debilidad no puede sufrir..Pero sugetó ; mis «deseos y oraciones átu voluntad soberana. No pido sino lo' que sea mas digno de tu grandeza y mas conveniente á tu gloria ; y aunque imploro tu misericordia, no huyo de abandonarme á tu justicia, confiado en que ésta nunca será sin misericordia. No, Padre de las misericordias, no permitirás que yo sufra mas de lo que pueden mis fuerzas con tu gracia. Espero que sostendrás mi debilidad; y que si no me libras enteramente en esta vida ni de los efectos del espíritu maligno, ni de la malicia de los hombres ni de las aflicciones que merecen mis culpas, será para librarme mas gloriosamente de mis males invisi- (12) bles, y para hacerme evitar las penas eternas, en cuya comparacion nada valen ni son todos los males de esta vida. Yo me abandono pues á tí ¡oh Padre mio que estás en los cielos! para hacer penitencia: de mis pecados del modo que sirva mas á hacerme santificar tu Santo Nombre, á establecer en mí tu reino, á que cumpla mejor tu voluntad Fi d recibir el pan de tú palabra, de tu gracia, y de la victima eucarística; á purificarme de mis pecados, á fortificarme contra la tentacion, á librarme de] mal que te desagrada en mí, á Mia desear los bienes eternos, y para prepararme á entrar en la alegría de tu Hijo, y en la herencia de los que has escogido, adoptado y santificado por él en. la eternidad y para la eternidad. 4men. ore (3) ELEVACION DEL ALMA AJ ESUCRISTO CONSIDERADO COMO SU PAN EN EL : SANTISIMO SACRAMENTO. — Salvador mio Jesucristo, yo. te adoro como pan vivo y alimento de todos los espíritus criados. Gomo Verbo, como Hijo de Dios, como Verdad , como Vida y como Luz,, se alimentan de tí los. Angeles en el: cielo contemplándote y, amándote. Bajaste, del cielo 4 la tierra, y te hiciste hombre, para ser el pan de nuestras almas. ¡Qué bondad! ¡Qué amor! ¡No te contentaste con darnos. el ser, y. la. vida y has cernos nuevas criaturas; infundiéndonos. tu: gracias quieres además aliméntarnos con. tu misma carne y sangre, con, ese.Pan divino, para conservar, y fortilicar este muevo ser-que nos has; dado. Mas. ¿cómo Podré, yo comer, este Pan? Creyendo;en,tí, y amándote, Por-la fe ,habitas en. NU£stros, corazones; y Por la caridad estás en, nosotros... Puedo .alimentarme: meditando tus misterios, con. una. fe vivas Pu Divina palabra, es, el pan; quecontiene la: verdad y N (14) la introduce- en-mi-alma. Pero ¡oh Divino Jesus ! tú te dignas alimentarla de otra manera. Has hallado un medio mas admirable y mas digno de tu amor, instituyendo el Sacramento de la Eucaristía. En él, nos das tu carne y tu sangre y tu Divinidad bajo las apariencias :de pan yo vino, para que nos alimentemos, ¡Oh pan adorable que contiene al Hijo unigénito. del,Padre.,al carácter de su substancia, á aquel por quien todas las cosas fueron hechas , en quien todo subsiste y en: quien splugo al Padre que residiere toda plenitud , plenitud de gracia, de verdad, de gloria y de la Divinidad! ¡Oh Pan vivo que contiene el principio de toda santidad que encierra en'sí todos los misterios de Jesucristo , que es la consumación, el cumplimiento y: la plenitiid de“ tódas las figuras: Sacrámento en: que el hombre se alimenta: de Dios: que le:crió y redimió! ¡ Cuán infeliz he:sido , Dios mióy :en 'sepatarme: de sy de tu santa casa donde tenia bienes abundántes! Huíá una tierra extraña donde mi indigencia Hegó al extremo” de no poder lograr para alimento ntlas sobras de los “animales inmundos que guardaba: AlLos bienes perecederos y los placeres crimina les:que el demonio y el mundo proporcionan á: $4s esclavos , dumentan' su hambre; “y “entóncesllegá tambien á negárselos; ¡Placeres fuméestos, que cont cedidos matan y "hégados desespéran + No sucede ast'en tu santa mesa ¡ oh Padre “amoroso! En' ellá seihalla el pan de los escogidos , y!el vinó que formallas vírgenes y fecunda" las almas com sántós at IA AAA ai A y (35) pensamientos, ardientes afectos y acendradas vittudesí Seco: se halla mi Corazon: y lánguido, porque he sido regligente en acercarme á tu- Santa mésa. ¿Y cuando me he acercado «ha sido: como debia? ¡ Ay de mí! Por una ceguedad inconcebible he co: mido este: Pan adorable ¡sumergido todavía mi eorazon en el amor delas cosas del mundo, sin 'el vestido; de» boda, y sin: haber expiado mi larga carrera de: crímenes cor una penitencia proporcionada á. ellos. He comido: el Pan de vida sin mudar de wvida, y en lugar de hallar en él la vida he halládo una muerte horrible. No permitas, Señor, me vuelva¡á suceder semejahte desgracia: coneédeme «¿lo llorar siempre la profanacion que he hecho de este Pan divino. A 4 Nos dices, Señor, que-las cosas saritas son pira los santos, y no para: los perros: Dáme esa santidad tan necesaria: purifica mi alma, y “revistela deotus méritos y: virtudes: Concédeme el” que yo me acerque á esta' santa mesa con un corazon cón-' trito. y: humillado ¿ con” frutos dignos “de «penitencia, con fe: viva, con! esperanza firme y con una cáridad: ardiente. Penetra> mi espíritu” y" corazon: dela grandeza y santidad: deeste misterio; y dés-- pues desdarme tan santas" disposiciones, en, Sea” or Jesus, ven á imprimir en mi alma todos los caracteres de tu vida. Obra en mí los admirables efectos que “produces en los corazones bien dispuestos. Acabe (tu, espíritu. de santificar-mi espíritu), y UL :Corazon de purificar el mio. Viva yo de tu vida, como (16) tú vives de tu Padre. Permanece en mí para que yo permanezca en tí, para seruno contigo como tú lo eres con tu Padre. Transfórmeme en tí tu Divinidad: con. sagre tu cuerpo el mio : hágale una hostia viva, santa y agradable á Dios como es el tuyo. Resiéntanse todos mis sentidos de la santidad y pureza de tu cuerpo adorable. Dichosas una y mil veces las almas que muertas al mundo viven tan santamente que pueden acercarse á menudo á este Sacramento : que hambrientas siempre de este Pán celestial, es:su unica pena verse privadas de él! "Tú ¡oh buen Jesus ! eres en, este Sacramento todo el consuelo de estas almas fieles, Acercándose á tí desaparece su abatimiento, y reciben el consuelo en sus aflicciones. Contigo la vida mortal les es enojosa, les agrada la cruz, son su gloria las humillaciones, y obran con paz y con fervor. Contigo combaten y triunfan de sus enemigos ; desprecian el mundo, y sus falsos placeres; muéren con alegria, y se presentan en tu Tribunal con confianza. Por.la virtud de tu cuerpo, como dice un Santo, no somos ya tierra y polvo, y dejamos de ser cautivos , y. somos. ya libres. En: fin este sa= grado Pan es el. que. nos da esperanza deentrar algun dia en el cielo, y de gozar de todos los bienes, que preparaste allí 4 los que: te aman. .4men. Í imprenta de 3. Venvacuir: Barcelona; 1832. 400900910099909099091000090UVOVVOVVAVOWVIA 2009908 ECCLESUE MILITANTIS ICHNOGRAPHIA. bo ILIILIALAIVIDVADIDA PROOEMIUM. Quid sibi velit hoc nomen Ecclesia? 1. Quid vero militantis attributio? 2. De ipsá locutionibus cúm. propriis, tum metaphoricis ,, Scriptura sermonem 1nsti- tuit. 5. Et speciatim metaphoris ex edificio et regno desumptis 4. Eiusdem et fundamenta et architectus considerantur 5. 4b omnt alio societatis genere distingultur tum ratione finis sibi peculiaris, tum ratione adiumentorum quibus ipse obtinetur , et denique regiminis formá qua ipsa temperatur 6. Unitas Ecclesie ex ipsius corporis et capitis notione evincitur 7. Denique de spiritu Ecclesice instituetur oratio , et elus adversus incredulorum et superstitiosorum hominum incursus proponetur defensio 8. a X H.. nomen Eccresta, quod á greco Exdeaio netas et ratione utentium creatararum convocatio- o o significat , ad exprimendam eam congre- ÁS ) Contrahi solet, qua homines Deum , á quo sua nia acceperunt , recognitari et adoraturi conveniunt ; Yin et auxilia Divino providentiz imploraturi, quibus 1 X | 2 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA zeternam, ad quam procreati fuerunt, possint adipisci felicitatem. Vox hxwc catholica, que latiné uniwversalis redditar, ad omnes intelligentiá preditas creaturas que Deum adorant, sive Angeli sive homines sint, adcommodari-potest ; quin et ad omnes coeli terreque tractus in qui bus ipse colitur; ac denique ad omnia tempora que á primevá nascentis mundi origine hucusque preterierunt, suntque ¡iunumerabili seculoram decursu profluxura. Nam quamvis lesus—Christus homo quidem non veró Angelus, haudquaquamn Deum nter ipsosque Angelos, sed Deum inter et homines tantúm mediator existat : mihilominús clm et homo et simul verus etiam Deus sit, super omnem principatum et potestatem, et virtutem et dominationem , aut super angelicam omnem et humanam creataram á Deo Patre est constitutus. Qua de cau» sá caput ipse est ecclesiaram omnium, non hominum modo sed etiam Angeloram (Ephes. 1. 21=Colos. IL. 10). 2 Militantis Ecclesivo denominatio solet titulo Ecclesice triumphantis opponi, quo scilicet insignitur coelestis illa lerusalem , ubi sancti Angeli uná com hominibus illis sanetis conveniunt qui am clará Dei visione xternáque beatitudine perfruuntur : atque illa quidem denominatio potest etiam bonoram Angelorum coctul brevi ¡llo temporis spatio adcommodari quo ipsi in viatorum statu perstiterunt, cúm scilicet gratiis aut auxiliis Dei vel ipsá Angelica naturá suá altioribus fulti, bené libero suo arbitrió usi sunt, atque ad «*ternam extolli beatitudinem meruerunt. Ecclesie militantis nomine digna etiam habetur Adami et Evz in Dei cognitione, dum in statu innocentiz permanserunt, consensio, multoque magis post peccatum ipsorum filioramque suoram in eádem cognitione consensus : aut etiam ille hominum revera fidelium coetus, societas, vel congregatio que diversis legis raturalis cetatibus aut temporibus et locis mortales inter homines vigent, queque tempore Synago- 2 aut congregationis, que lege mosaicá aut seriptá regebatur, fuit populo hebreo peculiaris. Omnes ¡stos FO- ligiosee societates aut ecclesiw dubio procul yeri erant coetus, convocationes , aut Ecclesiv lesu-Christi, 4 culas: 174 a A PROOEMIUM ls] meritis tamquam á suá causá speciales erumpebant supernz grati, quibus Divina bonitas eas in credentibus reficiebat ruinas quas in naturá humaná peccatum OrIgiale ediderat. Verum tamen Jesu-Christi militantis Ecclesia nomen peculiari quodam iure solet fidelium qui ad legem grativ pertinent societati adcommodari: ¡lli nempé societati sive Ecclesive quam Jesus-Christus mortali suá vitá, sua morte et resurrectione fundavit aut stabilivit; culusque regimini, antequam ad coelos ¡pse ascenderet, per totum absentis sue tempus usque ad secundum ipsius in terras cum gloriá et maiestate adventum, Apostolos eorumque . SUCCESSOres prefecit. 35 De Diviná istá societate, deque ipsius ministris cxterisque sociis, et in sacrá Seripturá et in Ecclesix traditione instituitur sermo , eá quidem loquendi ratione et verbis que propriá et litterali suá, ut loqui amant, significatione precipuos exprimunt fines ad quos illam instituit Dominus , tum maximé proprios quibus ipsius regimen et gubernatio distinguitur characteres ; et denique communia omnibus sociis aut singularibus precipuo- - ram in ipsá societate ordinum hominibus officia et iura. Preterea omnis quam hac de re et verbis et exemplis nobis Jesus—Christus tradit doctrina , variis etiam illustratar metaphoricis locutionibus quibus Ecclesia cum edificio, cum grege, cum agro, aut cum alio naturali et in primis cum humano corpore comparatur. Quod vero ad desumptam ex edificio metaphoram adtinet, eádem non semel in sacrá Scripturá nobis exhibetur Eecclesia militans tamquam Domus Dei, aut tamquam civitas Supra montem posita, unde toto terrarum orbe conspicua sit, in qua quidem cives sunt ipsi lapides qui in hac mortali yitá elaborantur atque perpoliuntur, ut postea triumphantem in «ternitate componant Ecclesiam aut coelestem Jerusalem ubi servi Dei, qui lam in perpetuum immensamque Domini sui gaudium ingressi fuerunt, congregati reperiuntur. y Dom: UlUS nostre xetatis militans Ecclesia catholica á omini ad coelos Ascensione in sacrá Scriptura, MaXximéque in Evangelio, regni celorum, regni Dei momini- Ir. 10 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA Diyinam unam in illis duabus esse personam. Preterea ea fuit Divinitatis lesa - Christi yveri hominis confessio ab uno discipuloram ipsius edita et proprio suo nomine et ceterorum qui toties ex eo ipso sese redimendi servandiz que peccalores causá yenisse audierant, ut eádem pro certis haberentur et agnoscerentur generis humani propter peccatum Adami corruptio , et lesu-Christi redemptio, 15 Preter mysterioram Ecclesiz veritates primarias, quas Petrus confessus fuit, modo etiam vidimas supernataralis gratie donique fidei, quibus ad illam nobis aditus aperiatar, necessitatem : que quidem et á Divo 1pso Petro suá confessione indicata fnit, et mox a Domino suá res. ponsione declarata. Quin etiam aliad in is: verbis super eádem Ecclesiá, aut eius regimine nobis occarrit dogma aut primaria veritas; Ecclesiz nempé regimen , ministerium, aut administrationem 4 Domino , quamdiu ipse á terris abesset aut usque ad sécundam suum adyentum , ita collegio Apostolico fuisse commissam, ut Divus Petrus ceterorum quidem apostoloram, et deinceps elus successor reliquorum episcoporum, princeps et dux et caput perpetuo in posterum esset futuras. Quod evidenter quidem ex superius dictis consequitur, si translata Jfundamenti Ecclesice locutio predicatoribus Divini verbi, aut veritatum quas ipsa Ecclesia credendas et virtutum quas exercendas precipitadcommodata, adtentiús consideretúr. Nam, ut iam superiús dictum est, non apostoli tantúm fundamentum Ecclesiz sunt, sed prophete etiam, doctores aliique ministri, quí haudquaquam sunt in primo ecclesiastice hierarchiz ordine constituti. In eius enim fundamento idem accidit quod in omnibus magnificis firmissimisque edificiis contingere cernimus, in quibus sunt diversaram virium diverseque magnitudinis et lapides et partes; quá quidem ratione precipua Ecclesio fundamenta Apostoli sunt, aut quí precipuam, ut ita dicam, primamque ipsius basim constituunt. Verum taz men, niego plurimum fallar, in sacrá Scripturá A postolorúm nemini nisi Diyo Petro metaphoricam petre nomen tribuitor. Et cam Dominus hoc nomine ¡llum insiguiverit, simul ac eum conspexit, idque ipsum denuo iteraverit CAP. Il. . 11 de Ecclesiv sue fundatione verba faciens: hinc est quod quemadmodum lesu-Christi Divinitas primum est fundamentam Ecclesise, quatenus hc metaphora ad veritates significandas transfertur; sic etiam Diyum Petrum , qui icét apostoloram omnium nomine loqueretur in illios tamen predicatione primas egit, constitutum fuisse agnoscamus necesse est ceteroram velutí principem aut caput in Ecclesis regimine , aut in missione qua ipse colegium donavit apostolicam, ut quam á Patre suo acceperat ipse Dominus prosequeretur. 14 Nunc ergo in Divi Petri confessione sex fidei distinguamus oportet veritates primarias, cuiusmodi sunt duo augusta Sanctissimee Trinitatis, Divinique Verbi quod nigenitus est Dei Filius ¿ncarnationis mysteria : deinde 'Uman! generis propter Adami peccatum corruptio $ elusdemque Domini nostri lesu-Christi veri Dei verique Ominis passione el morte perfecta redemptio; postea doni supernaturalis fidei necessitas , gratieque qua ad sociale «edificiom á lesu-Christo super Diyi Petri confessione extructum pateat aditus; et denique mirabilis istius Sancti eiusdemque successorum primatus ea ratione institutos , ut esset veluti unitatis fidei Divine yinculum et simal unitatis Divinitatisque corporis militantis Ecclesie, que est lesu mysticum corpus aut yera societas. Dehinc autem veritates istas perpendamus in pretiosissimá S. Leonis Magni ad Flayianum epistolá, ex qua nonnulla quibus Divi Petri confessionem elucidat satis €rit transcribere. Postquam «ternam Dei Filii generationem ostendit, ta á cap. 2. prosequitur «/dem veró sempiterni entloris Unigenitus sempiternus natus est de Spiritu ancto et Mariá Virgine. Que nativitas temporalis ili natiitati Divine et sempiterne nihil minuit , nihil conos a 30% totum se reparando homini qui erat deceptus RÓS + 3 ut et mortem yinceret, el diabolum quí mortis perare mperium , suá virtute destrueret. Non enim su- Ab peccati et mortis auctorem, nisi naturam Al xy Es susciperet et suam faceret, quem nel pac vinare nec mors potuit detinere. Capite W. Ea 12 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA indicata primá Domini interrogatione qua ab Apostolis quesiyit : Quem dicunt etc. hoc adiangit: Cumque ¿10 diversas altorum Opiniones retexcuissent, vos autem, ail, quem me esse dicitis? Me utique qui sum Filius hominis, et quem in forma servi atque in veritate carnis aspicitis, quem me esse dicitis? Ubi B. Petrus Divinitivs inspiratus et sua confessione omnibus profuturus; Tu Es , inquit ; Carrsrus Fimus Der vivi. Nec immeritó beatus est pronuntiatus d Domino et dá principali petra soliditatem et viy= tutem traxit et nominis, quí per revelationem Patris eundem et Dei” Filium est confessus et Christum: : guia unum horum sine alio receptum non proderat ad salutem et eequalis erat periculi Dominum Tesum-Cristum , aut Deum tantummodo sine homine, aut sine Deo solim hominem credidisse. Post resurrectionem vero Domint, que utique vert torporis fuit, quia non alter est resuscitatus quam qui fuerat crucifixus et mortuus, et cet, Paulo post de Entiche hice habet : Naturam nostran: in Unigenito Dei nec per humilitatem mortalitatis nec per gloriam resurrectionis agnovit, Nec sententiam Beati apostoli et evangelista? Toannis expavit dicentis: Omnis spiritus qui confitetur Zesum-Christum in carne venisse ex Deo est ; et omnis spiritus quí solvit lesum ex Deo'non est, et hic est Antichristus. Quid autem est solvere lesum nist humanam ab eo s arare naturam, et sacramentum, per quod unum salvati sumus , impudentissimis evacuare Jigmentis ? j Antichristi bellum adversús Christun, quod sancti Ioannis e etate incoe pit, nec est usque ad secundum Domini descensum é colo desituram , huiusmodi est ut eodem porte inferi semper quidem conate fuerintet conatore sint esum-Cristum Dotar , seu solvere Irsus, dogma inficiando quo duarum in una tantim Divina persona naturaram unio adseritur, ex quibas altera re quidem ipsá Divina sit, altera autem veré humana; que certé unio unicum est mysterium quo Dei. benignitas super fluenti pretio Divina lustitise faciens satis redimendos servandosque homines voluit. Verúm Antichristas solyere lo: sum-Christum etiam adfeotat in corpore ¡psius mystico ; CAP. l. 13 500 nempé equare contendit á Divino architecto lesu- Christo extructam super Divi Petri confessione eedi- Reluxn. Quapropter nullo unquam tempore id obliviscamur oportet, infernas potestates in perpetuo suo adversús Ecclesiam bello nulla machinamenta, nulla ingenia, nullos conatas, que sibi ab antiquis preiudiciis recentioribusque triplicis concupiscentie argutiis exhibeantur, esse pretermissuras; ut in áliquibus «dificil Ecclesiz! partibus compagem scindant et unionem, qua sex ista precipua Divine fidei, quibos innititur christiana religio , principia secum invicem contunguntur. Id veró animadvertatur oportet, defensionem quam suscepimus unionis inter illa principia, id muneris nobis iniungere ut 1llorum unumquodque sigillatim consideremus: non quod vaná curiositate et temerariá spe ducti eadem aut assequi aut ingenii orationisque nostre facultate complecti posse eonfidamus; sed ut de illis exactas, quantum rel natura patiatur, notiones exhibeamus, quibus caveri possit ne ulli revelato veritati firmissimos fidei renuatur adsensus; aut is alicui rei que aut non revelata sit, aut que vel opinione tantúm nititur vel errore prebeatur. Cúm Divinus architectus sex eas EcclesiwW sum precipuas veritates, quas muper commemoravi, secum invicem tam mirá compactione in Divi Petri confessione coniunxerit, perspicaum est ea sola ratione satis ostendi quanta sollicitudine Ecclesis ministris prospiciendum cavendumque sit, nequid in quolibet ex hisce fundamentis precipuis vel rimam ullam aperiat vel relaxatio- »em inducat. Animadvertendum verd illad maximé est hisce temporibus infernam serpentem novis artibus vehementiori ue nisu antiquas adhibere machinationes quibus, á Diyi loamnis etate, Spiritus Anti - Christi per Ineredibiles fanaticorum hominum sibi invicem magmoperd adversantium foederatas societates lesum - Chris-. Mim dividere aut solvere molitur; ut contra Domini Mivinitatera, aut contra ipsius persone natureque Di- VINZ Unitatem facti A se impetus , licét in hoc quo precipué tendunt irriti prorsus evadant, repercussionis sal- . tem sue vi Divi Petri pontificium Primatum ita con- 14 ECCLES. MILIT. ICHANOGRAPHIA cutiant et tremefaciant, ut militantis Ecclesio divinitas et unitas, aut Domini corpus mysticum interire videatur. Cuius quidem rei significatio prout opportunitas tulerit, ¡iterum mobis occurret. Nunc veró non possum quin lectorem enixé deprecer, ut ex iis que pauló' antea adduxi verbis epistolse S. Leonis ad Flavianum hxc penitus memoriz infigat : « Beatus Petrus divinitis inspiratus, et confessione sua omnibus gentibus profuturus, tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi: nec immeritó beatus est pronuntiatus d Domino, et d principali petra soliditatem etvirtutem traxit et nominis qui per revelationem Patris eundem et Dei Filium est confessus et Christum; quia unum horum sine alio receptum non proderat ad salutem. Dicamus ergo cum S. Leone Magno confessionis quam Divus Petrus edidit merito, instar premii respondisse firmitatem , fortitudinem et efficacitatem , quam una Cam petre nomine ab eodem lesu-Christo accepit , qui totias «dificii militantis Ecclesia prima est et petra anglaris et clavis. Itaque id noverimus oportet in istius sancti Pontificis epistolis, in ea presertim qua Entychis - causam definivit, et in eiusdem concionibus viteque exemplis nobis clarissima et certissima adfulgere lumina, gas perfectam concipiamus notionem de supremá ignitate illá, qua insigoitur Primatus Ecclesie aut centrum unitatis catholice fidei et episcopatús , quem Sanctos 1pse tanquam Petri in Romaná sede successor obtinuit. 15 Adsidua cura qua sacri ministri iustas de fidei veritatibus sibi exhibent notiones, quin aliquid ¡is adiiciant aut demant que á Divina revelatione accepimus , multó magis hisce temporibus quám in primevá nascentis Ecclesiz origine eá potissimúm de causá necessaria eficitur , quod tune non clarior tantúm esset que á lesa-Christo per Apostolorum ductum manabat Traditio, neque facilé cum humanis confundi posset traditionibus, uz pauez quidem erant et recentiores; sed quod aliud mode sit belli genus aliaque belli consilia quibus plerumque infernz potestates Ecclesiam Oppugnandam adgrediantar. Primis illis seeculis seevissime insectationes quibus pagani sacerdotes, gentilis iudaicusque populi, romani Im- cat. L 15 peratores gubernatoresque provinciarum «in Ecclesiam ferebantur, terribliores fuerunt machine quibus demón uno veluti ictua molitus est singularem quamdam edificii partem é sedibus suis evertere, quo totum illud In posterum non intermissá Incursuum successione disiiceret. Verium e Constantini ad catholicam fidem conversione mutavit ¡lle belli consilia : primos enim suos ed direxit impetus, ut arctam parietum inter sese et cum fundamento et tecto coagmentationem dissolveret; quo infusum per ipsos parictes totumque «edificium venenatum schismatis germen, adhibitis postea nonmullis violentis machinis totum illud faciliús solo «*quaret. Et he quidem machine quas ab eo tempore presertim infernus hostis adhibuit, hereses fuerunt et schismata. Nam a Constantini «tate id repetens Donatistas et Arrianos video, interpellatis ut controversias adyersús alios Christianos dirimerent Imperatoribus, turbas inter duas potestates civilem et ecclesiasticam excitasse; et yana divinationum curiositate, inutilibus argutiis, terreni imperii et philosophici fastús libidine, malé olentium triplicis concupiscentiz lacunm et numeram _et pestem auxisse. Postea verd idolorum que Romani vicerunt sacerdotes, quin et pariter qui Imperio lam ad Christi fidem converso potiebantur victores barbari, cum omnibus philosophoram deliramentis de matará deorum, cumque imperiosis superstitionibus Druidarum cetero-. rumque flaminam , qui populorum septentrionalium sa- Eo preerant, Divine revelationis mysteria permiscueunt. 16, Verúm mirabilis qua S Leo Magnus pollebat inge- ni vis, seu potiús Divinum illud magisterium quo insigs nitar Romanus Pontifex, Divi Petri in militantis Ecclesia Primatu succesor, splendentibus Divine revelationis ra- ¡ele 5 omnipotenti verbi Divini efficacitato omnia dis- A E crorúm ortenta quibus Nestorian1 , Eutychiant, i gane Antichristi precursores insaniebant; unam al sto demonstrans personam Divipis cum cn o tviná naturá Entis ex sese infiniti, *tern1, um conditoris, quod persona est cum creatá 16 ECCLES. MILIT. ICANOGRAPHIA aliá naturá unita, cum humaná videlicet lesu - Christi naturá ex ipsius Domini animá et corpore conflata. Quisquis 'igitur sancti istius Pontificis decretalem epistolam ad Flavianum contra Eutychis heresim adtenté perlegerit, omnipotentem efficacitatem Divini Verbi tam si istud in novo veterique Testamento scriptum, quám si ex ipso Dei Filio facto homine receptum per sermones et opera ab Apostolis audita et visa, queque summa curá in Romaná ecclesiá tamquam Diyi Petri cathedrá custodita fuerunt, consideretur ; verbi inquam Divini efficacitatem probé noscet invictam veluti clavam fuisse, qua S. Leo varia perfregit hydre philosophic»e capita, quibus Antichristus sparsis super divinitatis deorumye naturá inauditis ridiculisque commentis lesum- Christum solyere multifariám minabatur. Qua de causá infernus serpens magná ex parte ah eo tempore consilia belli. militantis Ecclesiz «edificio inferendi mutavit, ut in operis huius decursu animadverti facilé poterit. Hic vero illud notetar oportet, nos scilicet post multas alias artificiosas violentasque triplicis concupiscentiz machinas que tot tamque lamentabiles strages ediderunt , nunc demum iis agitari timoribus ne scilicet demon nova moliatur schismatis machinamenta adhibitis catholicx aut christiane religionis specie eonsiliis, quibus uno Ecclesive Tesu-Christi momine et exteriori sui corporis cultu servatis, noya reverá et prorsus humana compingatur Ecclesia , que nullá aliá fide quám naturali com. munique omnibus gentibus charitate fulciatur. Verúm quamyis tam formidanda tartarei huins inventi facies videatar , militans Ecclesia Catholica ad finem usque mundi firma consistet, Porte inferi non prayalebunt ad. versus cam. A AX o CAP. 11 17 S RIMIAIICRAASS MIA AA IIA MU A MAA -CAPUT IL Ex militanti Ecclesia in Divino ipsius architecto consideratá, diversa argumenta sumuntur quibus ipsa Divina ac supernaturalis societas esse conficitur. O AAA ——Á Architectus militantis Ecclesiee ipsum est Dei Verbum caro — factum 17. Verbum Divinum ut Deus creator consideratur18 et 19 : et ut Deus homo factus 20. Deus creator Ecclesiam: in statu innocentiee naturalibus et supernaturalibus luminibus et legibus innixam stabilivit21- Semper Ecclesia religiosa societas fuit eaque supernaturalis 22: tam ante, quám post 4dami peccatum 23, et 24. Ecclesia in statu innocentice cum stabilitá super Divi Petri confessionem confertur 25. Precipuo quedam iure Ecclesia hec seu novum foedus supernaturale est, tamquam opus Áuctoris gratiw 26 et 27: ut super- Huens cladíum peccati Adami restauratio 28: aliisque de causis 29 et 30. 17 Doiaris nostér lesus-Christus veras Dens verusque homo, huius «dificii, huius domus Dei, huius sancte Civitatis est et Dominos et Auctor et Architectas; qui nempé Ecclesiam esse dicit suam , Ecclesiam meam, et á Se se eam esse edificandam, edificabo eam : ¡is autem verbis hac alia adiiciens super hanc petram, confessionem qua Diyus Petrus Filium Dei eum agnovit, Ecclesiz - fandamentam fúturum esse nobis declaravit. Pree oculis ¿2as-duas claras distinctasque notiones habeamus oportet, quas de Divino Verbo Deique Filio nobis exhibet Divyus y 2 18 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA loannes apostolus in Evangeliisui cap. 1 His enim verbis initium illius orditur «Zn principio erat Verbum... omnia per ipsum facta sunt. Paucis deinceps interiectis lineis (v. 14.) ita prosequitur : et Perbum caro factum est , el habitavit in nobis: et vidimus gloriam elus , gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratie el veritatis. Alibi forsan 4 nobis investigabitur quenam -esset: illa Patris Unigenito peculiaris gloria ,, quam in Dei Verbo carne facto ¡is licuit intueri qui ipsum. viderunt audierantque; et familiari ipsius consuetudine qua inter se se homines solent, presertim Apostoli, usi fuerunt. 18 Hic vero in perpendendis duobus characteribus, quos in Verbo Dei discernit Divus loannes, paululum immoremur. Verbi nomen, si cum de Deo agitur proprio communique sensu accipiatur, est absque dubio personale nomen Divinz Filii persone proprium. Verumtamen Dei Filios, quatenus Dei Verbum est , non tantúm relationem habet ad Deum Patrem, á quo tamquam Persona ab eo distincta uná cum eádem naturá procedit sive essentiá , que Patri inest , Entis infinité intelligentis, propriá ; sed relationem etiam quamdam habet ad creatas res omnes, siquidem per Verbum facte sunt ( S. Tlhi. 1:p. q- 34). Rerum creatio est toti quidem Trinitati communis, non verd actus ulli ex tribus Personis peculiaris.. Creandi* enim et vis. et actio Deo conveniunt infinite sux nature aut essentiz ratione; hxc veró una eademque est in tribus Personis , quamvis aliunde distinctionem , que inter illas. invicem intercedit , diversa consequatur ratio, qua creatio tribus certé communis illarum: uvicuique tribui consuevit. 19 Et re quidem yerá Dei omnipotentia , sapientia et bonitas, que attributa sunt in tribus Divinis personis equalia ,in rerum creatione fulserunt ; et tamen illis sigillatim tribuisolent, quasi. peculiares .essent, prima quidem Deo Patri, secunda vero Deo Filio aut Verbo Del, tertia demum Deo Spiritui Sancto aut Patris Filiique amori. Hec verd distincta attributio ex Divinarum perso” nárum relationamque' ad, se invicemdistinctione €xoxitar: ex qua quidem consequitur Patrem yim actionem- 4 CAP. IL. 19 -que creandi non ab ullo acceptas habere; Filium veró aut Verbum:á Patre, Spiritam denique Sanctum a Patre Filioque illas recipere. Quemadmodum enim cúm humanus artifex externam opus aliquod efficiendum sibi pro- Pponit, statuam nempé aut edificiam, illud per imaginem Mentisque sue verbum aut conceptum , sueque volunta- Us amore et affectione impulsus perfecit; ita Deus suá Mente suáque voluntate, Deus Pater per suum verbum quod ipsius est Filius, et per suuam amorem qui ipse est Spiritus Sanctus, € nihilo res creatas eduxit (S. Thom. 1..p.G. 45.4. 6). : 20 At.verd ubi advenit temporis plenitudo, Verbum Dei idemque Dei Filius caro factus, et cum hominibus vVIXIE et commoratus est: Verbum caro factum est , et habitavit in nobis. Nunc verd istud rogo , num scilicet /lvinum Verbum eádem ratione in ineffabili Incarnatio- Mis. mysterio interfuerit, atque in mundi creatione? Di- -yus loaunes duabus simplicissimis propositionibus , que hic A nobis transcripte sunt, inter utrumque essentiale, ut ita dicam, nobis ostendit discrimen. Quod certé in eo Ppositum est ut mundi creatio opus quidem fuerit Diyinis tribus Personis commune , sed ita ut neque solum atrem, nec:solum Verbum aut Filium, nec solum Spiritam Sanctam mundum creasse dici possit: at verd Incarnationis mysteriam tantúm in Verbi aut Unigeniti Fin Personá perfectum itá fuit, ut fidei Divine actus St credere Verbi Diyini Personam eandem esse que Sum lesu Nazarei naturá humaná coniuncta fuit; quem- “dmodum ad eandem fidem etiam pertinet, hanc scili- Cet nature humane cum Verbi Divini naturá unionem Bunquam nec in Patris, nec in, Spiritús Sancti Personis Peractam fuisse; 21 Verúm si que ex sancti loannis Evangelio verba PRE aora paulo attentiús Pospesdamos. facilé Adan Us Divinum Verbum, qu semper in Deo est bo e etiam Deus est, á mundi creatione fuisse lumen ino O coeli terreque creaturas, aut Co moctaliam IONEACAS mentes ¡lluminayit; quod in; terris Mmis:duo luminum genera, aut duas diversas 2. 26 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA POINT MIUIAI PI IAS VOI 0 IL, DANA AAA AAA CAPUT 1IL Ecclesia militans , fraternaque mortalium hominum societas , duce sunt catholica: generis humani societates , ambe Diyinee, atque Q se ingicem et naturá suá, cum finium ad quos tendunt, tum rerum , virium et instrumento- -rum quibus proprium sibi finem unaqueque consequitur diversitate, distincte. E ART. I Mortales homines Divinis duabus societatibus , alterá naturali, supernaturali altera, instar fratrum coniuncti considerantur. - L Homines , ut felices sint, iubet Deus societate coniunctos vivere31. Duplici, diversoque luminum genere nos ad duas beatitudines totidem diversis societatibus respondentes conducit 32 et 55... In militanti Ecclesiá nos ad salutem conducit animarum, que d Christo redempto sunt 34, 35, 36. Adiumenta veró ad. hunc Jfinem consequendum , ea sunt que ipsi assignavit Tesus - Christus, quaque nobis declarat Divus Paulus 37, et Divus- Petrus 38, 59. Magnum discrimen intercedit finem inter et adminicula societatís generalis, et inter humana el particularia auxilia in que psa dividitur, Lo. Quare catholice et Divine due societates, naturalis seilicet et supernaturalis, plurimum d se invicem dis tinguuntur 41. 4 PINTA CAR DI ART: + 27 Br Monraizs: homines in terris quadam «catholicá, - aut: universali societate coniuneti considerari debent tamquam totidem. fratres, sub Dei omnium creatoris, auctoris, vet: patris providentiá constituti. Quam quidem veritatem'cúm bomo:uno rationis naturalis lumine facilé perspiciat, 'eam christianus vir: d primo Geneseos capite invenit Diviná revelatione roboratam. De ipsá in Epistolts ad Irenicum precipue verd in. tertiá, et aliis in locis, ex profeso. verba feci. Ex lis «quee ibi á me dicta sunt, haud erit á «mostro. proposito alienum nonnulla resumere, Et primúm quidem illud pre oculis habeatur necesse' est, hominibus non aliorum tantúm hominúm, sed Dei precipué auxiltis opus esse : quorum necessitate contingit ut homines secum invicem coniuncti, aut per magnas «societates congregati , vitam degant, quo sese mutuis, prout quisque valeat, auxiliis a iuvent ; generalia veró, que d Diviná providentiá -pendent,á Deo consequantur. Hominem á primá sue conditionis origine duplici luminum legumque genere munivit Deus, ut ad beatitadinem ipsum perduceret; quorum nempé alterum est naturale recto rationis lumen, alterum verú revelationis Divinz. Utroque infinitam esse Conditoris: bonitatem agnoscimus, ex eáque tamquam á suá peculiari causá hominis ereationem prodiisse. Quare nulla esse no- bis dubitandi ratio. potest Deum nos ut beatos redderet condidisse; «nobisque naturalem eam propensionem et evidentem indidisse necessitatem , qua ad unionem societatemque compellimur, ut ad nostrum ultimum finem assequendum auxilio mutuo nobis essemus, utque nostrúm QUisque aliorum felicitati studens , propriam sibi conderet atque perficeret. a rectee rationis lumen diversos et necessalenta a eb hominis respectus ad Deum , imp si nobis exhibeat ( Ep. ad Iren, U. n. 91 ) 5 Hat0PAISIAN e eo nos etiam certiores reddit, pto quéndam mts nostre lumen viresque , neque ad asse- Perfectam tranquillitatem, explendaque nature 23- ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHTA desideria, neque ad adipiscendum ultimum finem , plenamque felicitatem suflicere: neque enim solo nature lumine nobis licet agnoscere” quonam cultu in presenti rerum ordine Deum prosequi, quove modo. ipsum adorare debeamus. Atque id quidem in causá fuit cur nonmulli exstiterint prisci philosophi qui: necessarium esse duxerunt, ut quinam. Deo futurus :esset-gratior cultus ipse Deus ostenderet. Unde nostrz* rationi admodum consentaneum, seu ut Diyus Paulus aiebat ( Rom. XUH ) maximé rationabilem esse consequitur eam submissionem atque obsequium que veritatibus per revelationem Divinam acceptis exhibemus , statim ac recta ratio certiores nos reddit de momentorum gravitate, quibus ad credendum adducimur eas á Deo fuisse revelatas. Quamobrem que lex religiose societatis naturalis Deum, ut «quum est, adorare nos iubet, ea nos etiam ad religiosam alteram, que supernaturalis est, societatem conducit.. (Epistola ad Iren. YV. 30.ad 32 ). 33 Verúm iam tunc inyinnocentiz statu religiosa Adami et Evz societas , ut in precedenti capitulo dixi, supernaturalis fuit; post Adami veró peccatum, aut ex quo amissa innocentia fuit, in qua naturam humanam condiderat Deus, nulla inter mortales homines esse vera religio,. aut vera religiosa societas potest, quin ccelestis Patris vocatione , ceterisque supernaturalibus gratiis , quas nobis lesus - Christus promeruit, nobis ad éam aditus aperiatur. Quapropter catholica aut universalis societas Divina naturalis, quam cum militanti lesu-Christi Ecclesia Diviná supernaturali super Divi Petri confessione edificatá conferendam suscipio, est fraterna hominum societas humana respiciens auxilia, quibus sibi invicem exhibendis alii ab aliis indigent : que quidem societas ideo religiosa vocari potest, quod homines Deum adorare ¡ubeat , eosque ad Divine providentiz, que sibi opus sunt in hac vitá, imploranda auxilia congregari. Verúm illa ipsos coniungere cum Deo potest eá tantúm Divine eterne ¡ofiniteque nature cognitione et amore, que cúm propria siot nature create 1o qua spiritus naturaliter adheret corpori, summoperé exigua sunt et imperfecta. CAP. TL ART: 1 29 Quo fit, ut homo solo nature lumine gratis et, viribus naturalibus quas á Deo accipit, et sine supernaturalibus quas ipsi promeruit lesus-Christos, queque 1n supernaturali militantis Ecclesise societate obtinentur, ad perfectam plenam xternamque felicitatem pervenire non possit; quod quidem ex fis conficietur, que de utrinsque huius societatis finibus et adiumentis sea mediis, et primúm de iis que ad supernaturalem, deinde vero de altis ue ad naturalem pertinent, iam jam dicturus accedo. 54 Non dubitamus Catholici, quin proprins proximusque finis, cui huc usque, atque binc ad secundum Domini adventum destinatum est edificiom militantis Ecclesise super Divi Petri confessione: erectum:,» salus animarum posterorum Adami fuerit , sit modo',-et deinceps futurus sit. Et re quidem verá cúm Divinus architectus, Dei scilicet Verbum caro factum , illud construeret, sine dubitatione eum sibi proposuit finem quem et “Pater coelestis illius missione, ipsamque Divinum Verbum adventu suo ut homo fieret, prestiterunt ; quod certé in eo construendo consiliuna, cum implendá Patris missione -necessarió coniunctum , non mutavit lesus-Christus cúm Apostolos amplificande regendeque Ecclesiz auctoritate et missione donavit. Divus Paulus (1. Tim. L- 15) Verbum divinum aut lesu-Christi personam in hunc mundam ut peccatores salvos faceret venisse ita asseverat, ut eam sententiam et veram , nullaque ratione detrectandam esse premoneat : Fidelis sermo el omni acceptione dignus, quod Christus Jesus vent in hunc mundum peccatores salvos facere. 35 Apostolus loannes suo in Evangelio (I.16, 17) tam mirabilem esse ait dilectionem, qua Deus mundam 10minesve mortales prosequitur, ut suum Unigenitum Filium dederit, quo omnes, quotquot in illam credant , pro suá damnatione vitam consequantur eternam ; ¡pse o non ut mundum iudicaret Filium misit suum>, $ pS per ipsum Filium salvus fieret : Nansenun añ Deus Filium suum in mundum, ut iudicet mundurn, 4 esalvetur mundus per ipsum. Quod iterum 11 Epist. . cap. Y. 8-ad 10 inculcat Divus loannes, asserens 30 ECCLES. MILELT.. ICHNOGRAPHIA Deum, qui est ¡psa charitas, tune sum | erga homines amorem-: precipué prodidisse,. cúm Unigenitam suum Filiam, ut per ipsum vivamus, io mundam misit ; Jj- Lium' suum Unigenitum misit Deus in mundun, ut viva. mus per eum : ipsum quidem:misitut se se propitiatoriam sacrificium pro peccatis nostris oflerret ; ¿Misit FPilium sum. propitiationem . pro peccatis nostris. Tam certum est, animarum salutern precipuum esse. propriumque finem , quem et Pater mittendo Filium , €t Verbum suo in hunc mundam adventu 'sibi Pproposuerant. E 36 Neque minús certum haberi debet, finem missionis, quam á Patre acceperat ivinas Ecclesia architectus, cum fine missionis illins conyenire, quam obeundam commisit Apostolis, ut edificiam Ecclesize,. opus scilicet sibiá Patre' creditam , amplificarent > Conservarentque. Nam dubitari nou potest, Ecclesiz Constitutionem., eius per universam terram propagationem, et usque ad finem mundt perennitatem , Tes esse precipuas quibus gerendis -eum in hunc mundum Pater, coelestis misit (Loan. 1V. 34,56): neque ad id significandum clarioribus. Dominus uti potuit. locutionibus , quám he sint vi quadam singulari insignes : Sicut misit me Pater, et eg0.mitto vos (Toan. XX), ut Apostolis corumcque successoribus significaretinApostolico ministerio aut in functionibus ad eos amplificationem conservationemque pertinentibus , eundem sibiaut eosdem fines pre oculis esse habendos, quos Dominus in eá stabilienda sive fundandá ipse sibi Proposuit. 57 :¿Adiumenta verd seu bona quibus lesus-Christus militantem Ecclesiam tamquam divinam propriamque suam societaterm locapletayit, ut: sociis «*terne salutis beneficium possessionemque conciliare posset, eosque ab eterne damnationis detrimento infortunioye servare , Mecnon arma quibus ¡llam tamquam peculiare suum regnum in terris ad expugnandara mundum. ac inferorúm. impetus repellendos; hc inquam adiumenta in infinito «pretio sita sunt meritoram lesn-Christi, quí cum ita verus esset homo, ut suá passione mereri posset, verus 'etiam erat Deus ut infinitum meritorumsuorum pretium: satis superque esset, ut eo debitam omnibus mundi peccatis respondens o RÓS CAP. TIL ART. lo ES 31 Cumulatissime solveretur, simulque mortalibus omnibus compararentur thesauri gratiz , quibus possent «ternam gloriam,, licót aliunde longd viribus inribusque vaturz rationalis superiorem, adipisci. Ita etiam Domini et exempla et yerba aratissimum sunt, ut ita dicam, armamentarium, Lido in infinitá propé eventaum diversitate quibus pro temporum ratione urgeri possit in terris militans Ecclesia seu eius soci, qui sunt divine lesu-Christi societatis milites, statim orando ¡psi scutum fidei , spei galeam, Divini verbi gladium arripere possint ; scutum fidel... galeam salutis... et gladiumn spirilús, pa est verbum Det per omnem orationem ( Ephes. V1.16, 17). Quiuimo et arma possint desumere charitatis, quibus vel ipsis etiam hostibus benefiat, et constantis patientize in vigiltis, Carceribus et totius generis laboribus tormentisque perferendis. Hee namque sunt arma universalis iustitiz, quibus presertim Domini ministri nos ipsos adversús animarum nostrarum hostes tueri debemus , et infideles homines et peccatores utraque manu pugnando Christi regno subiicere, nibili facientes, quecrimque demum ea sint, que de nobis mundus ferat judicia, ut eá maguanimitate exhibeamus nosmetipsos, ut ait Divus Paulus, sícut Det ministros in multá patientid, in tribulationibus... in carceribus, in vigiliis... in charitate non fictá, in verbo veritatis, per arma iustitie a dextris et d sinistris...per infamiam et bonam famam, ut seductores , et veraces... sicut egentes, multos autem lorupletantes. (M1 Cor. VL4ad 10) 38 Quod nos docet Divus Paulus, propter ipsius excellentiam nominatus Apostolus , id ipsum docet Divus Petrus Apostolici collegii caput et princeps. Qui ad Christianos per Orientis regiones dispersos verba faciens, nos etiam et omnium temporum christianos monet, nos scilicet, ut nostra ad Christianam religionem vocatio se pleatar, omni vite nostrie ratione sanctos esse debere : SUS Ae conversatione sancti sitis ; idque eá de se oh ¿AAA on auro neque argento, sed pretioso Tesa-Chris 1 gUine redempti simus: non corruptibilibus auro et « . s . . . , ¿argento redempti estis, sed pretioso sanguine quas! agnt unmaculati Christi. His addit opus esse, ut nos 11 Chris- Í2 ECCLES, MILIT. ICHNOGRAPHIA to ad vitam ternam, que nobis uná cum Dei verbo evangelizata aut nuntiata fuit, existimemus regeneratos; ideóque nostros tergamus animos Spiritui charitatis obtemperando fideliter , nosque mutuo invicem amore prosequendo (1. Pet. 1.15 ad 26 ). Tanta est perspicuitas qua nobis declaravit Apostolorum priuceps adminiculá seu media quibus peculiarem sibi f¿nem, animarum nempé salutem, assequi debet Ecclesia, non thesauros quidem esse quos tanto in pretio mundus habet; neque magnos exercitus, neque potestatum terrenarum foedera, neque ceteras quas pertimescere mundus solet.yires et violentiam. Incarnati Verbi ad seryvandas universi humani generis animas missio ab eá est omnind diversa qua functus fuit Moyses, queque ed tendebat ut quidam in terris esset peculiaris Dei populus, cuius formatione, regimine et conservatione ipse unus omniam quotquot per terras sparsi sunt PON , et creator et Dominus esse, eiusque provientia tam naturales aut necessarios eventus omnes, quám eos qui contingentes vocari solent, in universá rerum naturá moderari evinceretur. Ut veró missionis, propter quam Verbum homo factum est, finis obtineretur, non quidem scindi mare necesse fuit , protinusque concludi, ut tis quos protegebat Dominos , aditum yiamque aperiret; Pharaonem veró et exercitum qui eos insectaretur, fluctibus suis obrueret, neqgue clangentium tubarum strepitu hostium muros eyerti funditús, neque integras nationes populosque bello exterminari. Unus ipsius lesu-Christi sanguis ad stabiliendam Ecclesiam; quem veró Apostoli et martyres profuderunt , ad eam amplificandam satis superque fuit. 59 Illud igitur conficiamus oportet, admivicula quibus lesus-Christas donavit instruxitque Ecclesiam, ut precipuum sibique proprium fínem consequeretur, in infinito sul sanguinis pretio, in gratiis quas nobis ipse promeruit, in sacramentis que instituit, in doctriná quam nos edocuit, et in lis que nobis reliquit exemplis, posita esse : ex quibus necessarió consequitur, apostolici ministerii precipua munera aut adiumenta, quibus ad obtinendam animarum salutem uti debentii qui á lesu-Christo ad propagandam conservandamque Ecclesiam missi sunt, in rum rerum abdicatione, et uná cum eá patientiz , humilitatis, mansuetudinis, ceterarumque exemplis virtutum, que toto vite sue tempore a presepio ubi natus fuerat, usque ad crucis supplicium ubi mortuus est, nobis imitanda reliquit. Nam si Deus, ut ait idem ipse Divus Petros, cúm sit ipsa innocentia passus fuit, et dolores inter et ignominias obiit cúm sit Omnipotens; non id impellente necessitate contigit, sed ut quod imitaremur exemplum nobis preberet , doceretque ¡psius nobis con= sectanda esse vestigia : In hoc vocati estis, guia et Christus * Passus est pro nobis, vobis relinguens exemplum ut sequamini vestigia eius (1. Pet. M. 21). His de militantis Ecclesiz fine deque paratis ad eum adipiscendum adiumentis id addi oportet, nos scilicet, cúm animarum salutem finem esse dicimus quem in Ecclesia «edificio super Divi Petri confessione construendo sibi Deus proposuit, de eo tantim fine verba facere qui 1psius Ecclesiw proprius est et peculiaris, atque immediatus; quin fini ultimo et generali, qui quidem est summa Dei gloria, detrimenti aliquid inferatur. Lt re quidem verá ultimos et generalis finis quem Creator, Provisor, Servator, glorizque auctor Deus ia omnibus suis operibus sibi proposuit, summa est sui ipsius gloria; heeeque ultimus est finis, quó Omnia quecumque á creaturis ratione preditis, sive angelis sive hominibus fiant , referri debent. 40 Nune vero peculiarem fraternz societatis catholice, qua secum invicem homines coniunguntur, finem Inspiciamus, eosque simul quos diverse, in quas neces- Sarió illa partitur, societates sibi proponunt. Ex uná CAP. HL-ART> T 55 efficaci zelo consistere, quo sibi in verbi Divini doctrineque Domini predicatione incambeudum est, 11 admi- Distratione. sacramentorum quibus proprias Ipsorum gratias profundant; maximé verd in inculcandá terrena- Umant generis per universum terrarum orbem propagati | dencideratione confici facilé potest, generalem legem “iorum subsidioramque quibus se invicem homines oi debent, necessarias reddere peculiares quasdam OMINUMA societates, ut alimenta, institutionem > consl= lia, cxteraque subsidia quibas indigeant, omnes omuind 54 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. in promptu habere possint. Quod si effrenem pravarum libidinum violentiam, morumque perversitatem consideremus, luce meridianá clariús innotescit fore ut, nisi peculiares quedam hominum societates ad mutuam sul ipsorum defensionem parate essent, brevi paucissimi scelerati homines ad perniciem maxime bonoram parti inferendam sufficerent. Uná xtatum, virium, ingeniorumque naturali diversitate necessitas conficitur societa= tum, in quibus non omnes iurium «qualitate valeant, sed á se invicem ¿mperandi auctoritate et obediendi conditione distinguantur: frequentior veró aliorum adyersús alios seyities necessarios esse demonstrat principes viros , eá auctoritate insignes, ut, quicumque suis in alterius perniciem viribus abutatur , el coniunctas omnium vires possint opponere. Hinc peculiares societates, in quas generalis fraterna distribuitur, quatuor saltem esse consequitur: naturalem scilicet aut universi terrarum orbis societatem; alteram que política aut totius alicuius nationis aut vaste regionis nominatar; tertiam que est civilis aut alicuius civitatis; postremam denique, que domestica vocari solet, queque ex omnibus cuiuscumque domús aut private familis personis conflatar. ln his quatuor societatibus eum in sociorum imminutione progressum animadvertimus, cui in vinculorum offciorumque incremento progressus ex adverso respondeat ; quin et auxilia que ipse sociis prestant, ed copiosiora aut utiliora esse perspicimos, quó ipsa quibus adstringuntar vincula aut plura sunt aut arctiora. Quamobrem in domesticá societate, que pre ceteris omnibus paucioribus constat sociis, hi quidem subsidia quotidiano victui necessaria, cúm in statu infirmitatis, tum in aliis humanz vitee necessitatibus multo faciliús crebriúsque 4 se invicem quám ¿in civili recipiunt. Hlud igitur conficiamus oportet, omnes omninó universi orbis homines ad catholicam fraternam societatem pertinere, et in eá singulos cum ceteris omnibus uno eodemque vinculo esse coniunctos , insculptá scilicet á Deo nostris cordibus lege, qua mutuo nos amore prosequi , mutuisque subsidiis, quasi fratres essemus, nos luyare precipitur. Pe- CAPSILGSART..T 55 culiares tres iste societates, domestica, civilis, atque potica, sunt quedam veluti generalis societatis propagines, sine quibus officia mutua, que á generali preci Piuntur, prestar non possent. Verúm harum trium societatum cuilibet, tamquam peculiaris finis videtur respondere unum ex subsidioram generibus, in que ¡psa , prout homines alii aliis in suis necessitatibus indigent, partiri solent. Ita domestico societati illud respondet auxilioram genus, que in victa, vestitu, domicilio , rebusque ceteris ad corporis conservationem, salutem, perfectionemque pertinentibus site sunt : civili yeró institutionis educationisque auxilia, quibus magis in dies Ulustrentur cives, in lisque sanitas mentis, voluntatis virtas, aut recta animorum conformatio firmá stabilitate consistant ; et tandem politica societati tamquam pro- Prius et peculiaris respondet finis iustitiw administratio in defendendis civium ¡uribus, servandisque lis quibus clyes naturz lege secum invicem adstringuntur ofhiciis; que quidem defensio adversús hostes omnes, aggresionesque suscipi debet, quibus ipsi veris quibuseumque et corporis et animi bonis aut perniciem inferant, aut 1psa impediant; contra hostes, inquam, slve sint inimice nationes aut cives, sive feraram agmina aut insectorum procelle*, aut truculentoram hominum ad eandem regionem pertinentium factiones. 41 Quocumque modo se res habeat ¡llud concludamus necesse est , generalis fraterne societatis humani generis, et singulariam in quas illa tribuitur, finem precipuum ad humana auxilia, que hominem in hac mortak vitá fortunatum beatumque efficiant , revocari : qua de causá 20 tendunt yires facultatesque, quibus preditus est homo A . . . - Maturá suá ex corpore et animá ratione utenti concretus, En vitá vivit, ad ceterorum vitam, salutem, per- O AO pro suá parte laboret. Quamobrem quod á Eccleso nuper dictum, precipuum scilicet militantis vero soy Hem in animarum «eterná salute, adiumenta 2 SU media ad illum obtinendum parata in gratils et E Que suá passione et morte nobis lesus-Christus proerult posita esse, si attentids perpendatur; ia est ut La ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. adversús sociorum quemlibet, aut horum in se invicem, aut in caput ipsum querelis, ius unicuique suum tribuat; cúm rectus cuiuscumque familise ordo, illius in quo civilis omnis consistit societas ordinis partem constituat. 1d etiam summoperé ipsi cavendum est, ne quid detrimenti cuiuscumque famili societas inferat alteri, neve ipsarum principes turbas in se invicem moyeant ; maximé veró ne qua in societate domesticá, sive in uná tantúm sive in pluribus consistat familiis , heque in ullo hominum scientias aut artes excolentium coztu , neve ullá in aliá aut naturali aut pacto unitá societate consilium aliquod aut dogma publica seais tranquillitati noxium adipiscendi proprii aut peculiaris: finis specie pretexatar. ' p18 ! 48 1X. Ex his que hucusque á nobis allata sunt, intelligi facilé quidem potest , quid istá locutione significetur : ordo publice discipline: , qua sapientissimus papa S. Gelasius utitur in memorabili suá sententiá. Nomen hoc disciplina tam latino quám hispano sermone hic pro regulá , ordine , aut rectá vivendi ratione accipi debet; qua siguificatione militaribus et ecclesiasticis corporibns accommodatur : adiectiyum vero publicus cúm ad disci= plinam refertur, sensu private rei contrario accipi debet. Quapropter. cúm sanctus Gelasius Imperatori Deum dedisse Imperium asserit, guantum ad ordinem pertinet publice discipline , idem sibi vult ac si diceret, proprium regie clvilisque potestatis esse MUnus, curare ut omnes , vel ipsi etiam episcopi, publicé rectam vivendi rationem ad stabilitas regulas adamussim. exactam servent; ¡psius nempé proprium munus est, ne quis cete= rorum hominum naturalia ¡ura ledat, utque omnes debitis sibi invicem fungantur officiis providere, Quo profectó docemur, ad civilem potestatem ius naturale pertinere sociorum iungendi vires ut ¡us unicuique suum tribuatur; et improbi socii, ne cxteros detrimento af ciant, adhibitá etiam si opus fuerit Physicá yiolentiá, cohibeantur. Quin: et yocabulo publicus nobis ostenditur, non' quidem imperatoriz ant supreme potestatis proprium esse munus domesticam societatum , congregatio- CAP. IL ART. Il. 45 num, privataramque familiaram oeconomiam €0 dirigere Utrectá ratione ad peculiarem propriumque uniusculusque finem tendant; sed publicum tueri ordinem debet, 1d cavens he proprii aut peculiaris finis, quem aliquis socias aut privata 'societas sibi proponat , colore aut doctriná aliquá consilia publica tranquillitati contraria nutriantur : ipsa preterea; tum sociorum singillatim, tum societatam et congregationum que permittente lege constitute fuerint, . opera aut studia ita protegenda, ut omnes recto ordine ad prestitutum cuique finem possint pervenire. Postremó ls verhis monemur, imperatorie aut supreme civili potestati viribus quibus pollet utendum esse, ut non regionis tantúm ura communia libértatemque adversús exteros hostes, verúm civilem etiam singuloram hominum et congregationum libertatem et bona á quacumque tueatur offensione et iniuriá, ut ubique cives plenam tranquillitatis et beatitudinis , que ex recté instituto publico ordine consequitur, vitam agant. + Hisce notionibus quibus sancti Gelasii sententiam elucidavi, nonnullas alias addi oportere existimo , ut lis occurratur erroribus quos oppositi sibi inyicem duo fu- - Yores enutriunt, politici scilicet et religiosi, quorum strages nimium funesto iteratoque experimento didicimus. 49 Homines, qui omnes generali societate coniuncti fratres sunt in unaquaque ex societatibus particularibus constituti, 1n duos, ut superiús jam dictum est, diversos ordines tribuuntur; optimatum scilicet qui aliis Presunt, et eorum qui ipsis obtemperant et ab ¡is reguntar. Patres verd , aut primarii cives in particularibus societatibus Dei vices gerunt, et paternum quod 'ab eis exercetur imperium , quedam est ab ipsá Diviná poteslate et anctoritate derivata et consecuta potestas. Hlud veró animadvertatur oportet , in qualibet particulari so- a , quí ut pater aut primarios civis eidem LA me dd o unam tantúm singularem personam , aut pr Ue simul unam tantúm moralem efíiciant » €s8 oltaoo aut moralis potestas imperand qua Qlñndoque á moralis persona societatis caput IN9G0I> gq natarali lege dumtaxat oritur, QUIN vera 44 XCCLES. MILIT. ICHNOGRAPRTA. ulla conventio illi precesserit,:ut in societate parentum filiorumque contingit: cúm enim vera quecumque conventio aut pactum esse debeat moraliter liberum, absonum prorsús esset commentum parentum cum filio pactum, quo illi huic imperare possent, iste verd ¡lis obtemperare teneretar. Quandoque contingit etiam, ut Principatus aut socialis potestas quodam libero quod Precesserit pacto innitatur, et cum quo diversa jura et officia A naturá ¡psá prescripta coniunguntur, inter que alterius ex stipulantibus personis super alteram auctorjtas recensetur. lta quidem se se res habet in mariti supra uxorem auctoritate. Quandoque etiam contracta aut liberá consensione initur Societas, nullá re aliá imnorum se habent, quí illius iurisdictioni imperioque subiiciuntar. Qua in re illad etiam animadverti faciló potest, tam imperandi auctoritatem in personá morali communique sufragio, quam obtemperandi officium in singulis sociis, á naturali lege pacta conventa servari iubente derivari. 50 Ex hucusque dictis consequitur rectam naturalem rationem, cCúm cuicumque societati, sive ex personis sive ex diyersis familiis ¡psa confletur , sociorum felicitatem tamquam finem sibi constituendam precipiat, proposito ¿e CAP. TIT ART. To 45 sibi optimi parentis erga filios suos exemplo, hac uná re etiam nobis ostendere socialem potestatem , cúm domesticam tum civilem, ab auctore nature, á Deo scilicet utpote catholice fraternx inter omnes viventes homines societatis fundatore profluere. Veritas hec, que nobis est naturali ratione perspicua, evidentior lumine Divi= ne revelationis efficitur; qua in re hec D. Pauli verba in medium aferre sufficiat : Non est potestas nisi 4 Deo (Rom. XUL. 3). 51 In omni civili societate communi societatis bono consuli debet, illudque á'peculiari cuiusque socii bono distingui. Potestas aut persona (sive ista moralis sit sive singularis) que princeps sit aut ¿mperans , et iure et oÉ- ficio pollet societatis bonum tuendi, quin propterea ullus socius sua propia bona defendendi iure privetur. At res est maxime quidem difficultatis simul et utilitatis cognoscere , quousque in imperante ¿us imperandi protenditar , Sicut et in eo cui iubetur obtemperandi officium ; cúm scilicet onera, que ad curandum commune bonum et ad sociorum ¡ura libertatemque vindicanda necessaria fueriot, singulis iniunguntur. Qua in re id dixisse sufficiat, legem mullam, nullumque preceptum quod evidenter intustum sit, moralem obediendi necessitatem inferre. Qudd si de legis iustitiá dubitetur, particularis socius, dum persistat dubitandi ratio, obtemperare debet; cúm iustitiz presamptio legi aut precepto ab imperante sancito semper faveat. Verúm si is qui ad obediendum corstringitur, legem aut preceptam iniustitiá laborare pro certo habeat, suam libertatem immaunitatemque adversús iniustam sibique damnosam legem tueri potest : unas veró sepé contingit, ut particularis socius quod [quiús sibi iubetur prestare teneatur ob naturalem > ligationem vitandi graviora mala, quando omnia que ds evadere non potest : quod quidem facilé e ora: ¿A supremá regionis potestate iniustum Am e originem ducit. a Got CRIA Ae qui imperat potestas est At, tic Principéni nferior, tunc quí se oppressum 10 iCat C1v18) aut supremam potestatem appellaro poterit, 46 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. apud cam jus suum defensurus. Verúm si lex á potestate supremá lata fuerit, ipsi dumtaxat ¡us Inest vires ph ysicas comparandi , quibus vel á reluctantibus obedientiam extorqueat. Quamobrem defensionis lure, privatis civibus ad fugiendum tuendamve fugam non alias quám suas aut amicorum physicas vires adhibere licet, Ex iure aut morali potestate, atque ex officio quo civilis omnis auctoritas ad tuendum publicum societatis bonum constringitur, ius particulare consequitur physicas iungendi sociorum vires, quibus hostium genus omne quotiescumqué id necessarium duxerit, rele et, cobibeat, puniatque. Si enim assidue aliorum in alios homines considerentur iniuriz, perspicué innotescit fieri necessarió debere ut nocentes socios vinculis, carceribus, autaliá violentá ratione subiiciat, quibus adversús eorum animositatem, arma, dolos, viresque rectum societatis ordinem sar. tam tectumque servet ; ceterorum yeró sociorum vitam , bona, libertatemque defendat: et neque minús perspicuum est persone moralis aut singularis , cui civilis potestas commissa fuerit, vires physicas haudquaquam ad eum finem obtinendum sufficére. Quo fit ut auctoritas ista in civili omni societate ¿ure nature ceterórum socioram adversús criminosos ipsius homines, omniam ver) adyersús hostes £xlernos, physicas vires coniungendi potestate instructa sit, Quin socialis omnis auctoritas que sui iuris sit aut surema, legislativá ut aiunt, id est, condendarum mutanee societatis eun potestate munita esse necessarió debet. Debetetiam iudiciariá potestate valere, qua scilicet de ¡ure vel ininriá in dubiis omnibus ant quastionibus ju. dicium ferat, que de iuribus aut ofliciis sive inter socios ipsos aut privatas societates, sive sociurn aliquem societatem- ve domesticam inter et supremas ¡ipsas civiles auctoritates vertantuar, Eiusdem etiam est, eos qui rectam in publica justitie administratione ordinem turbaverint iudicare, eisdemque poenas legibus sancitas infligere. Denique su. prema omnis auctoritas potestate, quam optimi regiminis executivam appellare solent, ornata esse debet; cuins officium sit providere ut tam legislativa potestatis leges atque decreta, quám iudicialis sententiv et acta omnem pe CAP. TIL ART. TL 47 suum consequantur effectam: cuius rei causá illius arbitrio totius societatis publica vis physica permissa est. 52 Quod in quacumque civili societate necessarium naturali ratione esse convincitur ¡us physicas coniungendi sociorum vires, illud D. Paulus ad supremas aut superiores potestates restringit, polestatibus sublimioribus ; de illis enim verba facit ([ Rom. XIH. 4 ) cúm de gladio aut de jure illius educendi, quod ipsis tamquam Dei ministris convenit, orationem instituit: Non sine causá gladium Portat. Dei enim minister est, vindex in iram el quí malé agit, Et re quidem verá cúm in unam, civitatem plures iam famili. coierint , non urget ultrá necessitas , ut pater aut cuiuscumque famili princeps lus habeat gladii, aut physicas vires coniungendi, quibus nocentes pro meritis aut vinciat aut in carcerem trudat, et vel etiam capite plectat : tunc enim sufficit, nt morali hac Potestate aut peculiari iure predita sit suprema auctoritas; que ceteris inferioribus, sive ipsee civiles sint sive domesticz , potestatibus populorum aut familiarum que eidem subiiciuntur est multó superior. 53 Id nihilominús pre oculis habeatur necesse est, in deserto aliquo terrarum tracta, domesticam societatem posse solam, eamque liberam inveniri; quo in eventa familiz illius pater aut princeps mulli alii superiori potestati subiicitur : quo fit ut ipsa libera existat, etin socios suprema sit auctoritas omnimodo, et usque ad capitis ponam infligendam amplissimo ¿ure gladiz predita. Quam quidem poenam crebriús in parvá domesticá societate in solitudine degenti, quám in magnis societatibus supremá auctoritate infligi consentaneum est; cúm in Úlá et carceres et vincula et custodes, et cetera adiumenta quibus probi socii adversús scelestorum audaciam et vires defendi possint, omnind desiderentur. p vd qua ratione socialis potestas et domestica se se se Fear habeant clariús concipiatur, opportadias e An tllius originem considerare in paterná 03 A familia pi8 que principio socialis potestas dome. li raberi potuit, deinde. civilis aut unius popull, et denique politica que plurimis populis amplissi- 48 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. misque regionibus imperaret. In Adamo cum Evá in matrimonium coniuncto, et in primis eorum filiis primam constituit Deus familiz societatem aut domesticam , que prime civilis societatis extitit fundamentum, simulque universe hominum, qui ab Adamo suam ducunt originem , fraterne societatis. Neque enim dubitari licet quin primus hominum parens, cúm augeri familiam suam videret, ut posteritatis sus victui , aliisque necessitatibus faciliús consuleretar, filios suos A patriá potestate solutos libertate donayerit; eosque super ipsorum filios , nepotesque principes aut patresfamilias constituerit, supremam sibi auctoritatem retinens, qua rectam publici ordinis rationem sartam tectam servaret: novam ita civilem societatem instituens que amplior esset, queque in populo consisteret ex novis simul iunctis familiis conflato , ex quibus recentiores ali, aliique populi deinceps coalescerent; quemadmodum ex primis familiis unos populus fuit, integrá semper politicá aut supremá Adami potestate manente constitutus (Vid. Epist. ad Irenic. Y. n.17 ). Rationi consentaneum est, ut hic tamquam novarum societatum auctor atque institutor provideret, ut earum singulis, que aut familiá aut populo continerentur, ¡lle tamquam princeps et pater communis quamdin viveret imperaret, qui hominum in eas coguntium reverá et caput et pater esset. Neque verd alienum etiam A ratione fuit persepé fieri, ut Propter istius mortem aut senectutem, aut aliá de causá, publica utilitas aut necessitas cogeret socialem famili aut populi potestatem in alium virum transferri, qui licét non esset ipsius pater, cxteris tamen prestare videretar; aut in aliquoram qui d ceteris_ eligerentur - collegium; aut in omniam societatis ipsius hominum costam, vel eorum omnium qui designatis xtate et dotibus distinguerentur ; quod quidem vyariis admodúm rationibus pro rerum diversitate bené rectéque accidere potuit. 55 Hinc Adami in suos filios posterosque auctoritatem semper supremam liberamque extitisso consequitur» Quamobrem ea omnibus, quotquot ex Adami posteris coierint, particularibus societatibus exemplo esse potest, non a e CA Pi ¡IL ART, Diez: 49 Parvis tantúm aut domesticis et mediocribus, aut civitatibus; sed politicis etiam que supremo vocari solent, Gueeque in tria diversa genera aut formas, monarchiam Scilicet, aristocratiam, eos distribui con- Sueverunt. Quecumque ex supremis hisce potestatibus Pura, simplex , aut absoluta voeari solet, cúm tria pre- Cipua jura aut facultates uni tantúm persone simul com- Missa reperiuntur, sive illa persona singularis sit ut Monarcha , sive moralis ut corpus aut corpora que pri- “legiata dicantar, quorum tantúm membra aut persone In aristocratice regimine partem capiunt; aut universi Populi coetus in quo democratia consistit. Verúm cúm tria iura: precipua aut potestates non in uná personá morali aut singulari simul reperiuntur, tune respublica ¡p- Siusque regimen mixta aut temperata yocari solent. Qua- Te temperata vocatur monarchia, cuiusmodi est Britan- Mica , cúm ad ferendas abrogandasve leges, ad imponenda aut tollenda onera , Aut alia prestanda que ad supremam potestatem pertinent, preter Monarcham aliqua alia auctoritas debet, que non ab ipso processerit, inter- €sse. Quin et simili ratione temperate sunt. aristocratia et democratia, cúm ex tribus 1uribus aut facultatibus aliqua pars quibusdam e populo personis in aristocratiá commissa est, aut in democratiá designati cuiusdam ordinis viris reservata. Quo fit, ut in temperatis monarchiis suprema absoluta potestas non tota ia uná tantum Regis Plysicá personá consistat; sed in morali que supremo tium potestatum iure —potitur. Veruntamen supreme Ignitatis nomen instar tituli, quo singularis persona de- Coratur, haberi solet; eoque in monarchiis etiam tem- Peratis Rex aut Monarcha insignitur, ut in Britanniá fie- 5 Videmus: quod etiam eádem de causá in Maiestatis ti ulo aut appellatione contingit. t quidem recta ratio, que ¡psa est Dei voluntas aut AS diversas civilis regiminis usitatas He egi PA monarchia , aristocratia et e ¿Al ! consentaneas esse posse ostendit, et e ; aS quibus ¡lle temperantur aut commiscevtur ra- Al tones ; Gua et earum mutationem fora quas á a, YA, 50 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPAHIA. rimis suis fundatoribus civiles societates acceperunt ; licét aliunde que in societatis constitutione sancite fuerint primariz leges, optime summáque veneratione digna videantur. Nam eádem rectá ratione et experientiá ipsá fieri quidem facilé potuisse ostenditur, ut queelibet ex enumeratis regiminis formis in constituendá societate ad rectam naturalem rationem, iustitiamque exacta haberetur: verúm non minús certum est eodem modo potuisse contingere, ut temporis progressu iniquissimi et á rectá ratione aliení“in eam abusus irreperent. Quin potids eádem etiam rectá ratione docemur, sepé sepios fieri ut illi ipsi qui mutationis iniustitiam, irrepentisque abusus deformitatem noverunt, ad ea permitteuda, ut gravioribus damnis occurratur, conscientiá ipsá impellente adigantur. Ita, ut rem exemplo conficiam, á victore bellum iniustum inferente ius ullum adversús debellatam nationem adquiri lege naturali prohibetur: ubi enim deest mostitia, 1us nullum adesse potest. Verúm ¡psa lex naturalis que iniurias inferri vetat, easdem etiam perferri iubet cúm ex earam vindictá graviora damna perspicué cernuntur consecutara. Qua de causá lex naturalis, que etiam in hisce rebus tractandis lus gentium vocari solet, bellam ex utráque parte iustum censeri ¡ubet; cúm inter sese á supremis potestatibus aut populis liberé constitutis geritur: quo ln rerum eventu pro suá quisque parte supremus habetur iudex ad dirimendas, que de belli necessitate ad tuendum commune bonum sese offerant questiones. Quamobrem sepé sepiús debellati populi iniqui victoris iniuriz fasces submittere ¡psá rectá ratione ¡ussi sunt: idque liberá quidem consensione; sed eá libertate, qua navigans cúm á suarum mercium pondere naufraglum timet, prolicit eas in mare : misi forte eam devicti populi consensionem tolerantiam malimus appellare, qua fiat ut extremam incurrere perniciem metuens, nihil adversús victorem moliatur. Tunc enim perspicuum est, tam iniusti victoris quám victi iudicia, et vel lla quibus populus etusque suprema potestas iustum aut licitum esse bellum atque defensionem existimarunt, quamviS * e CAP. IL. ART. IT. 51 aliunde culpá: vacarent, prepostera tamen et falsa esse Potuisse. ...:: 57 Quod veró 2d imperantis personam aut familiam úttinet , varias in populorum regimine immutationes exlbet nobis historia: que ¡ta se habuerunt, ut remotá Personá , eadem regiminis forma perseveraret; aut ¡llá tumutatá , eadem persisteret in imperii fastigio persona aut familia: que quidem rerum conversiones nutu aut Consensione potestatis suprema , populive quibus detri- Mmentum infertur , sancite haberi solent. Verúm ita ple- Fúmque se res habet, ut que bello parta fuerint , iusta Consensu illo reddi non possint; ed qudd aut alteram amno afliciant, aut iniusta sint quamquam aliunde Excusatione digna. Quod verd tunc yexati populi consen- Sus aut tolerantia prestare potest , in eo consistit ut yictori ipsiusque in iniustá acquisitione heredibus occasionem prebeant, qua temporis: progressione titulum sibi adserant quo malé partarum rerum possessio iusta reddatar. 58 Qui. serió huiusmodi vicissitudines mente evolyat, (¿quis enim et humani generis et catholice religionis amator ab is, quibus universus christianus orbis turbatur, suum avimum reyocare potest?) protinús in diversas impinget dubitandi rationes, que notionum confusione qua laborant vulgd usitata legitima et legitimitatis yocabula, longé obscuriora efficiantur. 1d saltem animadvertendum nobis est, floruisse quidem constituta á priscis Victoribus imperia, que postea ullo procul dubio legiti- Ma habita fuerunt; cuiusmodi principio fuit romanum Mperium , gothicum deinde in Hispaniá, barbarorum ul Occidentis Imperium sibi distribuerunt, latinoram mum qui Constantinopolim , lerosolymam et Athenas Sruciato bello occuparunt, dominatio. Verúm haudqui- a teatigari facilé potest, utrum scilicet aliqua ex Sta ls Apecia» et qua ratione quoye tempore 4d Musei dot Ct potuerunt, ut cum is consentiente 48 Wram AR Ux primus est legis naturalis. q so ) Consenti “egitimitas cum interior conscientiz cio sentire videretur. Non minús certé difficile Ae examen h 58 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. bus familiis aut personis in alias fuisse translatam. Illud maximé omnium interest, ut scilicet imperium tenentibus obtemperetur: quamobrem sociis Persuasissimum esse oportet. se se publica rei moderatoribus, eá solá de causá quod reverá in imperii potestate constitati fuerint, ut antea dicebamus, obediendi necessitate constringi. At veró in lamentabili rerum statu, de quo modo verba fecimas , cúm nempl temperata aut representativa monarchia in duas adversas partes divisa est, que opposito furoris «estu abrepte pro salute populi diversos clamores hinc inde attollunt,et hi quidem nisi magna in constitutá regiminis formá immutatio fiat, alii verd contrá de illius salute actum esse contendunt; maximé Opportunum est ut aut absolutus dominator, aut moralis persona que ex Rege populique delegatis, ut ita dicam», conflatar , dubiam eam questionem perpendat; ipsamque , prout «equitatis ratio postulare videatur, dissolyat. At veró cúm absoluti dominatoris decisio decreta iam fuerit atque sancita, contingere facilé poterit ut ad illam statim adherescat maximus dissidentium civium numerus, unde Rex necessarias depromat yires, quibus turbarum perduellionumque auctores, qui ex utráque parte perstiterint, cohibeat puniatque; nisi ius. tá prudentique, quam decerni par fuerit, preteritaram rerum amnistiá aut oblivione in oflicio retineantur. At yeró si quis occultus nationis inimicus ad eam faciliús opprimendam, ipsam pauperem abiectamque reddere conaretur, eáque de causá tum pecuniarum ope tum improbá calliditate in eá foyeret dissidia , ¡psius vires et opes exhausturus ; tune quidem Rex sive prefecta rebus publicis potestas, aut ab amicá aliá natione aut ab ipsius supremá auctoritate implorare posset auxi» lium. Neque enim in iis rerum angustiis ope destituta relinqueretur, cúm in omnibus publica administrationis formis maximoperé moderatorum intersit, ei qui de facto imperii habenas teneat obtemperari : quo fiet ut ¡lle eá ratione, que regionis statui et incolarum circumstantiis, opinionibus, moribus et ingenio magis consentanea a cd cit li A GÁP. TIL ART: 11 59 fuerit, repentes adversús leges consuetudines corrigat, remediumque exteris malis adhibeat. 66 Si qua regiminis forma reverá aut de facto constituta fuerit, hac uná de causá legitimum esse in privatis civibus obediendi officium, apertissime perspicuá ¡114 effi- Cacique responsione lesus-Christus declaravit : Reddite que sunt Cresaris Cesari. Quod quidem á me alibi animadyersum fuit, ubi commemorato jure, quo armorum vi Palestinam primúm Pompeyus, postea vero Herodes Occuparunt, notandum dixi uod Romanorum, proineque Herodis; in ludeá dominatio tantúm iure belli et possessionis legitima vocari potuit (si legitimam vocari licet permissam jure gentium impunitatem) quatenús eodem iure iustum censetur quodcumque bellum , dummodo secundúm ipsius leges ab aliquo supremá potestate reyerá insignito illatum fuerit. Verúm si res ad ius naturale aut ad interius conscientis iudicium exigatur, bellum illud quo primúm Pompeyus , postea veró Herodes ludeam occupavit, cum omni procul dubio iniustum fuerit, «nullá prorsús ratione legitímum haberi potuit. Ut autem lesus-Christus iudeeorum de solvendo censu preiudicium seu potins cavillationem convelleret, sequenti simplicissimá usus fuit ratione: Sibi monetam proferri iubet ex lis quarum esset usus in communi commercio, in eáque Cesaris aut Romani Imperatoris et imaginem et nomen insculpta ostendens, illud monete genus legitimum in, urbe lerosolymá haberi, eáque ratione Romanos supremam potestatem in eá urbe et regione obtinere evidenti consecutione confecit. At verd vix eos qui ipsum de solven- o censu interrogabant, reverá sub Casaris imperio constitutos esse ostendit, id eorum interrogationi reposut, non scilicet tantúm fas esse, sed jure etiam debere li tributam solvi : Reddite, ioquit, que sunt Cesaris Sart, et que sunt Dei Deo. a quidem lesu - Christi rationem alibi S sel ipod a ecclesiasticam potestater, pa . A originem attinet, virium nataram [exer q Peri rationem A seculari secernendam esse de- Monstrarem; qua de re nonmulla postea affercmus. 60 ECCLES. MILI T. ICHNOGRAPNTA. Atque hic animadverti illud oportet, quecumque nen1- pé ad asserendum inter utramque potestatem discrimen afferri solent, queque ex lesu - Christi ortu in civitate Bethlehem, ex elus in Egyptum migratione, et ex inflictá eidem Pilati sententiá mortis poená desumuntur, ¡is etiam stabilitum 4 nobis confirmari de constitutá. regiminis formá axioma; de quo tamen id significatum volumus., 1bi tantúm de usurpatá supremá auctoritate verba fieri, - Et hxc quidem de civili potestate hucusque dixi, non'á meo proposito alienum esse existimans si: perspicuas notiones afferrem, quibus ea faciliús intelligi possint, queque lam ¡am de precipuis inter ¿am 1psam et ecclesiasticam potestatem discriminis et diversitatis: rationibus dicenda sunt. Si verd de obedientiá in qualibet constitutá reipublice formá supremx potestati debitá longiús orationem protaxi, id iure mihi á lectoribus: condonandum spero, cúm eis ostendero ad extinguenda dissidia, quibus plurimos abhinc annos diverse christiano nationes commoventur et evertuntur, longé omnium presentissimum remedium in eo positum esse u£ militantis Ecclesias Spiritus ita restauretur, ut in elus visibili aut exteriori corpore, precipué veró in vite ratione quam publicó teneant sacri ministri, spiritus fidei que spe in Deum, Deique amore animetur, spiritus efficacis zeli, charitatis 1n proximum , aut de animorum salute solliciti , Spiritus quí eternum generosumque vale terrenis bonis, honoribus, voluptatibus et commodis dixerit, efflorescere yideatur. : Quo: quidem spirita animatum corpus Ecclesia ab_ urbe lerosolyma per universam terrarum orbem diffusum est: ethnicorum sapientium qui stultitis nostra mysteria et dogmata incussabant vanmam deiecit super= biam; simulque etiam iud:woram cecitatem, qui nempé credere inopem virum affixam: cruci Messiam esse aut mundi Redemptorem , rem prorsús indignam, nefandam, robrosam esse ducebant. Quodque multó mirabiliús yideri debet illud ipsum Lcclesis corpus acerbissimis maximéeque probrosis tormentis, mortisque suppliciis fortiter perferendis, ed tandem usque devenit , Ut persecutorum gladios et tela, ut ita dicam, obtunderet, et crucem, a. q cat CAP. 111. ART. 11L 61 supplicii genus apud Romanos: omnium ignominiosissimum , in gloriosum imperialium diadematum insigne Conyerteret. , ART. IL. Nonmulla inter utramque potestatam discrimina, que ex finium et auxiliorum naturá, que uniuscuiusque sunt propria , proficiscuntur. A De finium et auxiliorum, quibus utraque potestas utitur, - diversitate 68. Multum interest discriminis inter iniustas illarum sententias 69 et 70. Idque diversa ratione, _ qua peculiari sociorum bono consulitur 71: et ingens discrimen inter vires cogentes, physicam nempe atque moralem 72. Unde consequitur ecclesiasticum imperium multóo magis multóque veriús ad liberos homines pertinere, quám civile ; quamvis istud optimis sapientis- —simisque institutis innitalur Pi 68 Osserviron a me alibi fuit Jínes ad quos et Status et Ecclesia, societates nempé et potestates tum civilis tum ecclesiastica aut spiritualis, institute sunt, et auxilía seu media quibus ips:e fines eos adipiscuntur, non á se se tantúm differre , sed nullá omnium secum invicem consociatione connecti. Quem respublica sibi proponit finem, is ln mortalis huius vite felicitate procurandá sociorum bono Um viyunt consulendo consistit. Ecclesia vero finis eterna est sociorum felicitas aut coelestis beatitudo. Fines hi ita á se se invicem disjuncti sunt, ut homines benemulti magná bo- a pit et voluptatibus corporis, dum vitam degunt, Pe perfruantur, quin sibi unquam in mentem Is 08 Ad felicitas , Aut post mortem futura sors Maté ab o pta quidem sunt, qui cum Apo a pro SS angustiis et laboribus plenam egerint, Rel m Consequuntur beatitadinem. Simili etiam ralione 62 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. toto colo a se invicem distant adiumenta, quibus precipué ad duos illos diversos fines pervenitur; tantumque inter illa intercedit discriminis, ut imperia quamplurima sive respublica longo temporis intervallo perstiterint, quorum moderatores et populus, adhibitis rebus ad publicam tranquillitatem',' alimentorum bonorumque terrenorum .copiam et salubritatem comparandam maximé op- Portunis, eas ad summum prosperitatis et felicitatis fastigium evexerunt. Qui quidem in rebus ad 'e*ternam beatitudinem pertinentibus, :aut ea adminicnla adhibuerunt que socios rectá ad infelicitatis «*terne barathrum precipites agerent; aut ad felicem infelicemque sortem que obitum consequitur se se indifferenter habuerunt, vel forsan nihil post mortem timendum aut sperandum esse existimarunt. Preterea tantum abest' ut Divinos institutor vere Ecclesiz aut unico istins societatis, que rectá socios ad «ternam ducit felicitatem , tamgquam elus-adi- piscende adminicula honores designaverit, divitias ceterasque res omnes aut auxilia quibus terrena aut huius mortalis vite felicitas comparatur; ut potiús hec omnia tamquam totidem illius obtinende impedimenta exhibeat. Verúm de hoc discriminis genere et aliis que á rerum terrenarum naturá proficiscuntur, iterum datá operá dici Oportebit, cúm de Ecclesiz militantis spirita instituatur oratio. : 69 Ibidem quod inter iniustas utriusque potestatis sententias intercedit discrimen , significatur ; cuius quidem rei clara distinctaque notio habeatur Oportet. Cúm Deus, aut tamquam nature conditor, aut tamquam gratiz auctor, ad mortaliam omnium bonum, eisdem duas potestates ; civilem nempé et ecclesiasticam largitus fuerit; cúmque ill ratione suse originis Divine sint, ambe Adami steris, imbecillitati obnoxiis, ignorantiz et corruptioni quas veluti iure hereditario á primis parentibus hausimus commisse ex *quo reperiuntur, Quare nimis crebro fieri potest ut tam ecclesiastice: quám civilis potestatis administratores, quandoque latis iniustis edictis aut legibus, utráque abutantur; quod aut sibi Commisse potestatis limites transiliant, aut aliquid sine iustá causá, aut etiam CAP. Ul ART. 11 65 res iniustas precipiant. Utriusque potestatis edicta aut eges si inique fuerint, quacumque ratione á recto iustiti tramite aberrent, non jam regula esse possunt ad dE ratio aut interius conscientiz iudicium Ccomponi ebeat. Si tantim legitima auctoritatis aut ¡uste cause Privatione inique fuerint, in rebus yero licitis iubendis Versentur , ipsis obtemperarl quidem fas est; ut exempli gratiá liceret diviti civi tributum solvere, quod aliquan- to plus iusto maius ab eodem civilis potestas exigeret. Quandoque etiam contingit ut quamvis lex non obliini vi polleat, quod tamen ¡psa iubetar fieri prorsús ebeat; ut in exemplo quod modo attulimus eveniret, sl ex recusatá tenuis sammez quamvis iniquiús exactee solutione diviti i1li maximum esset epa detrimentum, aut etiam si inde ansam caperet populus ut tributorum solutioni se se impudenter opponeret. Tunc enim dives deberet parvi tributi, licét iniusti, detrimentum tolera= re; idque charitatis et iustitia constrictus lege, qua ratione utens homo damna leviora ut graviora cayeat iubetur perferre, proximo veró scandalum aut spiritualis ruinx occasionem obiicere prohibetar. At veró si alterutrius potestatis leges aut edicta eá de causá intusta fuerint , qudd ea iubeant que sine crimine aut sine alicuius Divini precepti violatione fieri nequeunt, tunc ipsa quidem impleri nec debent nec possunt; semper enim urget Deo potius quám hominibus obtemperandi preceptum; neque ulla esse potest ab eius necessitate immunitas, quamyis ex prastitá homini obedientiá maxima crederentur consequenda esse bona, aut que ex eá recusatá timentur damna gravissima caverentur. 7o. Hucusque civilem simul et ecclesiasticam potestatem simillimá ratione se habere conspicimus. At in injusts utriusque legibus maximum et animadversione dignis- Simum invenimus discrimen. Atque id in eo consistit , Erita civilis potestas designatas penas violatoribus legis e Bo quamyis iniquissima illo sint, et ad socios pros priis bonis., libertate, vitá privandos deserviant; qu2 tinta A bona sunt, ad quorum o re civilis potestas. Verúm Ecclesia et elicaci 64 ECCLRS. MILIT. ICHNOGRAPHIA. tate et viribus caret, quibus leges iniustasque sententias proferendo, sociós aut Diviná gratiá, aut eterná salute, quibus scilicet honis procurandis instituta fuit, orbare possit. Huius rei exemplum in alio loco videre licet; quin et par erit ut alia deinceps, prout nostri instituti ratio postulaverit, adiiciantur. | 71 Ibi enim animadvertitur, qua ratione diversa et peculiaris sociorum et publico societatis bona consulitur. In utráque peculiare honum communi subiicitur, et in utráque similiter ex. bonorum, quibus singuli socii perfruuntar, collectione commune bonúm conflatar. Quando verd plurimoram bonum aut malum cum exigui numeri bono aut malo conciliari nequeat , tune utraque potestas multorum potiús, quám exigal numeri bono consulen= dum , malumque propellendum sibi proponit. At verd licét in his altisque rebus secum inyicem consentiant, id tamen inter eas magni momenti intercedit discrimen , ut sepé civilis potestas ad comparandum maximum aliquod commune societatis bonam, aut ab e4 propellendum:ma-= lam gravissimum, unios aut multorum civiam bona, et vel ipsam etiam vitamllicité iusteque profundi iubeat. Et quidem civilis potestas, que ad servandam sociorum vitam precipué instituta est, eam maximum esse in hoc. mundo 1psorum bonum optimé noverat; et nihilominús sceleratiores reos vitá privari, militesque se se obiicere morti jubet: idque eá de causá quod illorum istoramque mors: ad tuendam plurium sociorum vitam aut necessaria sit aut utilis, quod certé defendentibus regionem adversús hostes militibus, sceleratis verd vindicte publicx meritas peenas luentibus obtinetur. Contrá' vero ecclesiastico testati nunquam licet precipere aut providere, ut aliquis, ne unus quidem ex sibi subiectis sociis, aut damnetur, aut jus ad eternam vitam amittat, quamvis ex illius damnatione plurimorum esset xterna Si consequenda : neque unquam etiam cidem fas est grave aliquod pecca= tom patrandam precipere,- aut ullá ratione curare; quamyis id inde eveniret ut aut ingens catholica: religionis amplificatio, aut magnifica ministrorum ipsias CAP. 1H SAR Tes IT 65 Bloria, aut quecumque “alía. religiosa. emolumenta obti- Derentar. oo . Sánto i ye 272 Alteram quoque sese mihi offert inter. duas potestates discrimen animadversione dignissimum ; quod ex eá oritur qua: potestas civilis , ut paulo antea diximus (a. 2), cogitur necessitate utendi ¡ure gladii , aut adhibendi physicas sociorum vires, ut eos puniat quí rectum lustitiz ordinem aut publicam. tranquillitatem turbant, Ulque ista adversús omnes sceleratorum hominum violentos conatus firma consistat. Eo-enim-iure nullo pror- Sus modo opus est potestati ecclesiastica : cuius imperium cúm charitate innitatur, i psius veró scopus sit animorum salus , non tanti interest rem que precipitur executioni mandari y quám: ab 1is quibus -precipitur alacri libentique animo fieri. Ex -memoóratis diversitatibus aliz profi- “iscuntur ad vim:coactivam pertinentes, qua utraque potestas,: ut sibi obedientiam conciliet, iure uti potest : Septa enim est civilis potestas. vi. physicá; ecclesiastica veró , si consuetam eius ministerium consideretur , nullam vim aliam in promptis hahet preter moralem aut tam que conscientiam constringit; in qua preterea 1d accidit ut potestas: civilis ad plura quam ecclesiastica vim illam moralem extendat. | 73 Atque hinc imperium ecclesiasticam multó ampliús veriúsque liberorun hominum proprium esse con= - sequitur, quám optimis etiam institutis innixum regiv” aut civile imperium : idque duabus saltem de caus* A Et Primo quidem , quia in lesu-Christi societate. sin A Jibusque sociis christiana libertas quam AÑ 5 ab. Catam et demonem nobis lesus-Christus promeritus Fit €t simul cun ed grati et gloria Dona ¡ : A Sunt, ut nemo prorsús nisi prorpiá ES ao is Me Yique arbitrii elit TS pria sue voluntatis li Amittere. € E regi Ain En SE bona possib peripioda a vero se res habet in civili regimine +. lectos cives q im est nullam civilem potestatem sibi subnord a Ipsorum libertate adversús hostes, nec de 08s0 E o nec de conservatione ¡ta securos io aut ' ut Ca Omnia non nisi suá ¡psoram vo- Culpa amitti queant. Secumdo : mn libero 66 . ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. hominis christiani arbitrio nullá lege aut precepto vis ulla moralis ioferri potest, qua precipuis honis á christianá societate sibi comparatis privetur; quin et buiusmodi sunt ea hona, ut ipsa nulla 'omninó violentia aut vis physica possit destruere. At verd civilis socius, quatenus civis est, violentiá aut vi physicá non omnibus tantúm honis que eidem unicé comparare debet civilis societas privari potest; sed liberumetiam ipsius arbitrium est morali violentia”, aut precepto aut legi quibus obtemperare debet, ita obnoxium, ut quamvis obtemperet, vitá, salute, libertate, caterisque bonis que pro illo tueri debet civilis societas, orbari queat: guo fit ut christiani maiori libertate sub imperio ecclesiastico , quám cives sub politico fruantur; sitque istins pre illo in sibi subiectos homines multo amplior dominatio. Sed et ex illis que inter utramque potestatem adducte sunt discriminis rationes, ea equalis aut maioris etiam momenti habetur quíe inter diversos modos quibus suprema civilis potestas obtinetur (qui quidem omnes naturales sunt), et modum supernaturalem aut sacramentalem intercedit quo ex Deo ecclesiastica potestas accipitur, ut sequenti capite perspicuum fiet. SAA RA? ” CAP: IVG ART: 1 677 Mr. AMARA AAA A POINT 0 PI O 0 OI PO 0 PI 0 0 NI ANN a -CAPUT 1V. Ecclesia hierarchia, aut Episcopale ministe- Trium. Auctoritatis aut potestatis ecclesiastice proprius character. Tura et officia sociis Ecclesia” militantis communia : et dee sacris ministris sint, pro graduum in quibus constituti fuerint diversitate , peculiaria. ART. L Generalis notio potestatum secundúm suas hierarchias, aut auctoritatis Episcoporum. a A Apostolicum ministerium vera est hierarchia aut sacerprincipatus 74. Priorum trium seeculorum nonnulla pretiosa monumenta nobis supersunt 75. Opportunissima quidem ad cognoscendas Divinas et Apostolicas traditiones 76. Ecclesia contulit Lesus - Christus legum ferendarum et iudicandi potestatem 77 : que ex Apostolis ad episcopos transfusa fuit 78 et 79. In lege eterná ordo physicus aut generalis ab ordine morali distinguitur aut particulari ad quem actiones libere triguntur 80 : atque inde humanarun, aut civilium, aut ecclesiasticarum legum infertur necessitas 81; que tantim obligandi vim habent , quatenus ex auctoritate Deo communicatá oriuntur 82. Christiana libertas ORgé est a physicá aut morali libertate diversa 83. hi 14 Eccursig regimen aut administratio, qUamvis 'erodulía aut rerum sacraram ministerium > pos- 74 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHILA. ad eosdem perficiendos aut pretermittendos libertatem moralem , sed ipsum alterutrius necessitate constringi. 81 Huiusmodi necessitas imponitur homini statim atue eidem significatur aut promulgatar; quod duplici dee modo contingit, naturalis scilicet rationis ope, aut revelationis, Cumque nec naturali rationis lumine, nec: revelationis, Dei yoluntas aut eterna lex omnibus omnino hominibus satis aperté promulgata sit aut pro- Posita, ¡psa quoque legum humanarum civilium ant ecclesiasticarum ope promulgetur et proponatur necesse est. Átque hinc legum aut preceptorum que á sopremis potestatibus feruntor », tria oriuntur precipua genera, que quidem omnia totidem veluti sunt legis eterne pro- .mulgationes ; quibus scilicet homines nobis prepositi, que lex «terna aut Dei voluntas facienda Precipit aut vetat , nobis proponunt. Primum genus eas continet humanas leges quibus nonmulla declarantur precepta, que cúm obscuré tantúm in lege naturali aut evangelicá promulgate sint, diversis Opinionibus atque dissidiis semper publico societatis bono perniciosis occasionem prebent. Secundum eas continet leges humanas, quee id : quod lege naturali aut evangelicá indifferens erat, aut. consilii tantúm rationem habebat , in preceptum convertunt; cúm scilicet lege eterná aut Dei voluntate juberi declarant, nt quod universim consilii tantúm limi. tibus coércetar, Sapa temporibus et circumstantiis , quasdam personas obligandi vim habeat. Tertium genus leges eas complectitur que nibil sunt aliud quám aliculus generalis legis aut nature, aut Evangelii, ad designatas res aut peculiares quosdam eventus accommo-= datio. Quare catholici humanis legibus pao consciennovimus, ¡in quibus ipsa confusá tantúm et universim per legem naturalem et positivam Divinam promulgatur. Quo fit ut que legibus humanis vis inest constringendw conscientiz, eam á Diyiná voluntate: acceptam habeant; quemadmodum et suam á Deo accipiunt nostre rationis indicia, ut ea sequi, cádemque ratione ea que in Eyan- ACAP IV. ART: L. 75 gelio legimus verba', ut que ¡is precipiuntur implere , et veritates quee nobis proponuntur credere debeamas. Quamobrem humanarum legum violationem ideó peccatum esse asseveramus, quia peccatum esse pro certo habemus quidquid legi «*ternz contrarium dicitur aut agitur Aut concupiscitur (S. 4ug. cont. Faust. lib. XXU. e. 27). Sa Postea vero illud notatur, sacram- Scripturam locutionem hauc precepta hominum non omnibus que ab imperantibus precipiuntur accommodare, sed lis que absque Diviná auctoritate, afflata aut iussu ita iubentur, ut preceptum omnind humanum sit omni prorsús morali Dei interyenta destitutum. ltaque cúm ideó Dominus scribas et phariseos incusat quód hominuam traditiones et precepta servarent, idideo ab eo fieri perspicuum est, quod illi huiusmodi obtenta aliquod Dei preceptum violarent; aut etiam qudd Divine legi quosdam minús utiles usus ab hominibus inductos ita superstitiosé preferrent, ut vehementiori studio et conatu ipsorum, quám legum- Dei digitout ita dicam scriptarum , integritati “ consulerent. Verúm cúm catholici inesse Ecclesiw ferendarum legum potestatem contendimus , de hac re omnes uno ore profitemur , €as nempé solummodo veras esse leges que auctoritate ex Deo acceptá sanciuntur, queque rerum universim á Deo preceptarum consecutiones quedam sunt, et ad eventos particulares quedam veluti applicationes : tantúm abest ut nobis unquam in mentem venerit humanas leges cum Diyinis esse comparandas, aut etiam maiori venératione cultuque prosequendas. 85 Ita etiam observatur christianam libertatem positam esse 1%. in eo quod lesus-Christus nos á peccati servitute liberaverit: 2%. quód nos etiam álegis mosaice 1ugo eduxerit; non modo quia nos á servandis ceremomlalibus et indicialibus legibus immunes reddidit, sed qua veteris Testamenti leges morales non: seryorum more metuque, sed amore filiorum proprio: servare debemus. ; pe ut asseruit D. Angustinus (De contin. n. 8): «Non e UMUS sub lege, bonum quidem ¡iubente, non tamen Can «te: sed sumus sub: ratiá, que id quod lex iubet faciens SS potest:liberis imperare». Dicamos Igltur cum 76 ECCLES.MILIT. ICHUNOGRAPHTA. D. Paulo (1H. Cor. MI. 17) : Ubi spiritus Domini > Spiritus nempé charitatis et amoris, ¿bi libertas. Christian ergo lesu-Christi spiritu animati ( Galat.1V. 51) mon ancillz -Agar, sed libere Sare filii sumas; cúm libertate, quam: Lesus-Christus nobis acquisivit, perfruamur. Verúmutanimadvertit Apostolus (Rom. VL 18): Liberati d peccato, serví facti estis dustitice : qua loquendi ratione nobis satis aperté declaratur, tantúm abesse ut christiana libertas ab obedientiá nostris prepositis debitá nos eduxerit, ut potiús eis, quos lex naturalis et Divina nobis prefecerint, -multó maiori' fide et alacritate parere nos iubeat; cúm eis precipué propter Deum parere debeamus, aut quia sunt Dei ministri. —Notatur postea christianam libertatem, quam Christus nobis promeruit, Potestatem esse operandi vcum lustitid et charitate, ut vitam eternam consequamur; simulque etiam observatur trium notionum confusionem, quibus libertas christiana > liberum arbitritim aut libertas physica , et cuiusque hominis moralis libertas exbibentur, aditum inaudito errori aperuisse , quo Adami peccatum liberam hominis arbitrium penitus extinxisse asserebatur. Qui quidem error invicté quotidiano convellitur experientiz testimonio, quo in maximá eorum parte que agimus aut vyolumus liberos nos esse , eaque nos libero nostro arbitrio, aut quia yolumus., et agere et velle convincimur. ARTILES Episcopi sunt presbyteris in Divine hierarchiz gradu superiores, Summi Sacerdotes aut episcopi in Divine hierarchir gradibus sunt simplicibus sacerdotibus aut presbyteris superiores 84: qua prestantiá clarent tanquam particulares duodecim Apostolorum successores 8%. Duo christiani sacerdotii ordines tam Apostolorum temporibus distincti omnino erant 86. Et in omnibus ecclestis, omnibusque CAP. 1Y. ART. Il. 77 ab eiusdem exordio «etatibus 87. Superior episcopi auctoritas epistolis declaratur Ecclesiarum nomine -Anscriptis 88: itemque ipsius D. Hieronymi scriptis 89. Sk Ho: alterum in indicato opere proponitur dogma : Summi sacerdotes aut episcopi sunt lesu-Christi institutione presbyteris aut simplicibus sacerdotibus superiores. Catholici duplici ratione christianum sacerdotium con- Sideramus : quarum altera yerum respicit. Christi corpus, altera corpus ipsius mysticum aut Ecclesiam; omnesque omini ministros quibus potestas inest ipsius corpus el sanguinem .consecrandi in sacrificii crucis memoriam, sacerdotio insignitos asserimus. Presbyteros sacerdotes Omnes yocamus : eisque preterea, quí sacerdotil plenitadinem adepti sunt, episcoporum nomen tribuimos; els nempé qui preter communes omnibus facultates , aliis particalaribus pollent, ¡illis presertim que ad presbyteros aliosque etiam episcopos ordinandos pertinent. A catholicis igitur instar dogmatis cert! habetur episcopos non tantúm esse presbyteris superiores» sed huiusmodi preerogativá iure Divino, aut ex Jesu-Christl institutione supraillos eminere. Quare id ex Diviná Scripturá conficiendam nobis est et Apostolicá traditione, que une sunt uibus quid sit in Ecclesiá Divinitús institutum aut ex Diviná institutione cognoscitar. Dominum episcoporum , pontificum et presbyterorum nomina suis Apostolis aut discipulis imposuisse non legimus in Evangelio ; at legimus quidem: multúm pre ceteris discipulis distinxisse duodecim ¡llos , quos ampliori insignivit auctoritate et peculiari suá fiduciá honoravit. Contingit autem quadam die ut cúm illucesceret , Tesus - Christus, qui noctem orando traduxerat, discipulos suos vocaret, ex eis duoecim seligeret quos -4postolorum nomine insignivit (Luc. Vista, ). Duodecim Lina ad predicandam misit, 1PSS PYEcipiens ne ad ethuicoram samaritanorumque regiones transtrent. D.- Luc narratione (cap. VI) Dominum postea maiorem designasse novimus discipulorum prrrerooy cosque ad predicandum misisse: que quidem Misslo cum 78 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPATA. z plurimas ex facultatibus que fuerant Apostolis cominissee complectatur, ¡is tantúm definitur temporibus- et locis, quos Dominos erat predicando peragraturus. Apostolorum yeró missio , preterquam quód nullis temporis limitibos definitur, omnesque á suo initio iudeeos complectebatur, ¡ta postea amplificata fuit, ut.ad universum terrarum orbem, et ad omnes omnium nationum homines evidenter protenderetur. 85 Preterea Apostoli in ultimá coená , tot tantisque mysteriis plemá,: Dominum comitati fuerunt; perpetuoque supra ceteros eminere conspiciuntur non Apostolorum solúm titulo insignes , sed etiam usque ad lude discessum duodecim appellatione. distincti; qui postea in Domini á mortuis suscitati apparitionibus, et us. “que ad sancti Mathize electionem undecim. —nominati fuerunt. Undecim D. Marcus dixisse Dominum ait: Euntes (XVI. 14) in mundum universum predicate evange= ltum omni creature. Cum: undecim secundúm D. Mattheum loquebatur (XX VHL 18) cum dixit: Data est mihi omnis potestas... Docete. omnes gentes baptizantes eos..: docentes. servare omnia guecumque mandavi vobis : et ecce ego vobiscum sum onmibus: diebus usque ad consummationem seculi. Apostolis dixit, ut ait D. loannes (XX. 21): Sicut misit me Pater, el ego mitto vos. Apostolos, ut ait D, Lucas (4ct. 1. v.: 5).in rebus ad Dei regnum pertinentibus instituit Dominas quadraginta illorum dieram spatio , quí ab ipsius resurrectione usque ad eiusdem ascensionem in coelum preterierunt. 86 Singularem Apostolorum auctoritatem; et potesta tem declaravit D. Petrus , cúm novi Apostoli quí lude succederet electionern proponit; nominibus enim Episcopatús et Apostolatús utitar, ut mintsterium de quo prevaricatus est ludas designet; monet enim ad novi Apos-- toli electionem procedendum > Propterea quod Spiritus. Sanctus per os David locntus, alterum lade episcopatum accepturum esse predixerat : Episcopatum eius accipiat alter (Act. 1.20. 25). Atque si his addator á Davide, loco 4 D. Petro citato , vocatum fuisse episcopatum: ministerium Doeg, qui erat potentissimus pastorum y aut. CAP. 1V. ART. Il. 79 Primus inter servos Saul; grecum vocabulum episcopatum quod prefecturam, presidis auctoritatemn y 1nspec- tionem et visitationem significat, omnibus Ecclesia pastoribus, aut omnibus lis qui pascendis animis operam Mavant, commune esse non posse fateamur necesse est ; Cúm dignitatis prestantiam supra cteros discipulos ad ' predicandum etiam missos preferre debeat. Id ipsum etiam his D. Pauli verbis conficitur: Posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, cúm ad eos referuntur qui matores natu, seniores aut presbyteri yocantur (Act, X. 17). Ex his aliisque plurimis locis constat episcoporum et presbyterorum nominibus tunc temporis universim sacerdotium aut sacerdotis munus , sacrum nem- Pé rerum ministerium, directionem aut administrationem designata fuisse. Verúm id nihil prohibet quominus tunc in sacerdotio, aut in sacerdotis ministerio, duo á se invicem maximé diversi auctoritatis et potestatis gradus distinguerentur. Eos perspicué in suis epistolis distinguit D. Paulus (L Tim. V. 19. 22 = Tit. 1. 5) cúm Timotheum et Titum tamquam sacerdotes agnoscit, ad admittendas accusationes adversús alios sacerdotes auctoritate preditos, simul et potestate ad suum ipsorum: sacerdotium , proindéque sacra ministeria inferioris conditionis hominibus per manuum impositionem zommunicanda. Illud igitur fateamur necesse est, sacerdotium aliquibus semper fuisse transfasam cum totá eá plenitadine et potestate, qua illud Dominus ipsis Apostolis ita contulit, ut illud ipsorum ope usque ad mundi finem Perseverare posset: quibusdam veró sublimis sacerdotil Iguitas uná cum duabus precipuis potestatibus ad verum Christi corpus, et ad corpus ipsius mysticum, colesiam scilicet , pertinentibus communicaretur; non ds tamen' mirabili fecunditate que Apostolis ad sacerot perennitatem fuit impertita , proindeque sine qui- o prerogativis, que patrum sunt pane Apostolis e Sgignentum propriz: que sane con lino a. EU pr est corumque successoribus peculia- 87 Postéa. ugustinus (in Psalm. 44, de $ a duo demonstrantur christiani sacerdoti gra- 4 So ECCLES. MILIT. ICNNOGRAPNTA, dus, aut traditionis Ecclesize que a) Apostolis ad nos usque pervenit. lam in Apocalypseos libro nobis ocenrrit mentio: de -4ngelo Ephesi, de Angelo Smyrne aliarumque ecclesiarum aut civitatum; in q fidelium numerus, par: etiam erat ut varii inter ipsos uibus cúm maximus esset residerent preshbyteri ; et tamen ¡illarum singulis prefec= tus esse indicatar Angelus superior quidem aut Episcopus ad quem salutaria monita deferuntur. Et quidem lam Apostolorum «tate lerosolymitana ecclesia precipué D. lacobicure commissa erat; idemque ullo procul dubio in quamplurimis “aliis ecclesiis memóriz proditum est contigisse per tria priora secula, quibus diversas ecclesias rexerunt episcopi , quorum continuatam seriem in suá historiá texit Eusebius : que quidem: traditio sine intermissione á seculo quarto in ecclesiis Grecá et Latiná executioni mandata est et fidelibus exposita. 88 Ipse sancti Clementis, sancti Iguatii, et Smyrne ecclesie non ad episcopam , sed ad ecclesiam miss epistolxe, ¡llas ecclesias tune: ab aliquo episcopo aut summo sacerdote administratas fuisse demonstrant. Aliunde que mox vigebat consuetudo ut epistole uno eccleslarum nomine inscriberentur, ralis quedam consecutio fuitá 1 ta ecclesiastici regiminis, quod esse debet, omnemque dominationis speciem rélicere, ut á primevá origine naturaturá seu spiritu derivatotum charitate plenum erfectá unione, veroque sociorum aut membrórum Ecclesia amore, veluti insigni quadam notá, christianorum coetus á coteris omnibus, quotquot in mundo fuerint, precipué secernantur. Quare summoperé consentaneom fuit, ut initio diversarum ecolesiarum in diversis civitatibus secu invicem communicatio , universi coetús,: societatis, aut singularum ecclesiarum nomine perficeretur. Verúm -ita: aucto' tianorum numero, ut difíicilo in designatum aliquem locum eodem tempore convenire: FR he E ; possent, non minús consentaneum rationi fuit ut epistolare ecclesiarum inter sese c in aliquá civitate chris. aut nullo prorsus modo ommercium induceretur, inscripto summi sacerdotis nomine, presidis aut episcopi, qui aut solus, aut uná cum clero, «preshyterorum CAP. IV. ART: TI St Congregatione aut senatu litteras ¡llas in fidelium cartibus Jegeret, deque maximi momenti negotiis, aut cum cunctá Ecclesiá, aut cum toto clero aut saltem cum presbyteris ageret. e . 89 D. etiam Hieronymus in suá ad Zustoquium epistolá (Ep. 27) episcopos , ait, PEE finitimarumque Clvitatam , et infinitam propé sacerdotum Inferioris gradús , leyitaraumque aut diaconorum multitadinem : Sancte Paul funus fuisse prosecutos; idemque aliis in locis iterum asserit. At verd nomnulle ¡llius Sancti locubones obscure ansam aliquibus prebuere, ut eum inter antiqui Agrei sectatores recenserent; qua de re videré licet maturo ¡udicio virum P. Hyacinthum Drowen De re .Sacramentaria lib. VIIL sec. VI. Nunc vero he due animadversiones sufficiant: 1.2 D. Hieronymus in eádem ad Evagrium aut ii epistola ( Epist. 101 al. 85 ) episcopum sacros ordines conferendi Jacultate preditum esse fatetur, eádem vero destitutum resbyterum: et quidem precipua potestas aut ius, quod ab Apostolis yeluti iure quodam hereditario episcopi tamquam eorum Successores acceperunt, in eo consistit ut ministerit ecclesiastici. patres sint et propagatores; idque insigne habeator illustrius, quo ab aliis distinguantar ministris, ui primum ex tribus obtinent gradum in quos Ecclesize hierarchia Divina tribuitur. Etenim tam sacrificii obla= tio, quám peccatorum absolutio, ad potestates pertinent presbyteris aut secundi ordinis sacerdotibus communes. 2%. D. Hieronymus eam scripsit epistolam , cuiusdam dia- Coni, quí suam dignitatem presbyterorum dignitate preestantiorem esse contendebat , temeritatem castigaturus. Neque enim quo animo perferre poterat ille Doctor ome aliorumque regionum consuetudinem, ubi magno in honore habebantar diaconi, eo quód maiodon pecuniaram copiam versarent, aut uberiori Jara cia Es Precipué veró superbiam, ze 08 teros 18d olebat quorandam episcoporum qui rta Dabagit Peritissimos suis in ecclesiis concionarl p a ib Guique parúm admodum, aut feré Ada > £orum -operá' consilioque in suarum ecclesia- 82 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPAIA. rum administratione utebantur; qui diaconos exiguá eruditione ingenioque ornatos ad sacerdotium summá facilitate evehebant, quin eos postea in episcopi senatum cooptandos animadverterent: hwe inquam dolebat S, Hieronymus , angebaturque quód ita eoram qui in diaconatu manebant vanitas foveretar, qui nempé reddituum ecclesiarum yersatione, muneramque perfunctione elati ultra modun: superbiebant. Quare ut malo haic opportunum adhiberetur remedium, pristinam presbyterorum Congregationem in ecclesiá administrandá restaura= ri vehementer optabat. Jta etiam concilii Ariminensis. temporibus, iustus quo afficiebatur dolor propter bene multoram episcoporum imbecillitatem, inscitiam et inconsiderantiam á vehementi Doctoris Maximi indole hy-. perbolicam illam extorsit sententiam : Ingemuit totus or-. bis , et arianum se esse miralus est. a” ART. IL. Episcopi D. Petri successoribus , qui lesu-Christi «Anstitutione primus est et omnium maximus ; sunt inferiores. A ÓN Primatus episcopi Rome, tamquam D. Petri Successoris, est ex lesu-Christi institutione 9o. Eiusdem Apostolí primatus perspicue in. Scripturá declaratur 91 y 18 duobus sibt intunctis muneribus, quibus in fidei firmi-. tate debet excellere 92: etin charitatis estu 93. Episcopi Rome primatum animadvertit S. Cyprianus' in unitate Ecclesia 94; et in unitate Episcopatús 95, Bossueti doctrina in suá Fidei Expositione 96. 9 Tenrros dogma, quod de Ecclesis potestate am. plexamur catholici, ¡ta se habet: Rome episcopus est. ex Tesu-Christi institutione ceeterorum omnium primus > CAP: TV. ART? TIL 35 et maiori potestate aut auctoritate in Eccleste regimine preditus. Cúm catholici Rome episcopum non tantúm honoris primatum, sed etiam iurisdictionis supra ceteros epis- Copos habere propughamus, non lesum-Christum, antea quam ad coelos ascenderet , perspicuis designatisque verbis precepisse contendimus ut Romz episcopus usque ad mundi finem universe militantis Ecclesis princeps aut caput esset. Verúm tamquam dogma catholicum sustinemus D. Petrum Apostolorum Principem, ceteris auctoritate prestantem et.maiori pre illis potestate insignem, ad gurnandam Ecclesiam á lesu-Christo fuisse institutum. Ita etiam catholicum: dogma «nobis est , lesum-Christam sicut' instituit ut episcopi Apostolis in Ecclesis regimine usque ad finem mundi succederent, ita etiam precepisse ut episcopus Petri successor omnium esset princeps, eosdemque ad Ecclesive administrationem eminentiori auctoritate et potestate precelleret. Quare stabilitis hisce duobus principiis, lisque cum evidenti certissimoque isto eventu collatis , mullam scilicet aut civitatem esse aut populum cuiaus episcopo convenire possit ius succedendi D. Petro preter episcopum Romz, ubi per diuturnum temporis spatium sedit, et ubi demum obiit S. Apostolús: “inde Romx episcopum tamquam D. Petri successorem istius primatum in Ecclesiá, ipsamque illins Apostoli supra ceteros auctoritatem Diviná institutione gerere certissimá consecutione conficimus. Divi Petri apostoli predicationem et mortem in urbe Romá demonstravit Sapientissimus criticus loannes Pearson anglus , episco- Pus Cestriensis. 91 Divi Petri supra ceteros Apostolos primatus ex Scripturá et Traditione nobis constat. Pro certo habetur as translatas locutiones petra fundamentalis , aut funai Ecclesiee > claves regni coelorum habere y po- Mo A ligandi atque solvendi in.terrís, omnibus mico postolis convenire; sicut etiam certum est co sopa . m3 ad Divum Petrum verba faciebat, Spa ¡lltmque > pari ratione ad certeros fecisse Apostolos, mi Omint interrogationibus verbisque "Momine 1um Yespondere aut facere satis iiniiidaa? Verúm 90 "ECCLES. MILIT. ICANOGRAPRIA. que super hoc argumento expositionem addidi, uná cum septem rationibus quibus demonstrare contendit omnem ordinariam iurisdictionem episcoporum proximé á Papa suam originem ducere. Istis rationibus responsum dedi , et nonmulla ex ¡is adduxi que Bossuetus adfert super ¡is Christi yerbis ad Apostolos: Sicut misil me Pater . .. tte... docete... predicate etc. Super his aliis D. Pauli : Spiritus Sanctus posuit vos episcopos regere Ecclesiam Det: et super his concilii lerosolymitani : Visum est Spiritui Sancto et nobis ; et aliquid etiam ex lis commemoravi que idem adfert ex antiquá traditione ; quibus fieri nullo modo posse demonstratur , ut quicumque theologus in ecclesiasticarum rerum antiquitate versatus sit, ex animi sententiá novam Bellarmini Opinionem amplexetur. 98: Secunda inter catholicos controversa questio ita se habet: Utrum in aliguo eventu Jeri possit nec ne, ut Papa contra fidem erret in decisione ad universam Ecclesiam pertinente. Hac in re indefectibilitas fidei in -D. Petri cathedrá aut in Romaná Ecclesiá, et im Romanorum Pontificum continuatione , cum indefectibilitate fidei personalisin Papis minimé confundenda est. Verúm ex plurimis que de hac questione á me alibi adducta sunt, tria tantám commemoranda mihi proposui, que veluti totidem corollaria ibidem adiiciuntur. Primum quidem ed tendit, ut cauté admodúm procedatur , cúm de aliquá pPropositione inquiritar, utrum sit dogma fidei , et hereticum illam negare. Tertium in eo consistit, qudd Bossuetus, ceterique maturi judicii parisienses scriptores , licét personalem Papa infallibilitatem inficientur , libenter tamen ex causis fidei principalioribus eas primas esse fateantur, quarum precipua decisio ad» D. Petri cathedram pertinet, et A ceteris episcopis D. Petri successori obtemperandum. 99 Secunda observatio tanti mea quidem ' sententía onderis est, ut eam quantamyis longam huc transeri- Pardo duxerim. Ita enim se habet: « ¿Que res necessa- «riz haberi solent, ut aliqua Pontificia decisio ex cathe- «Ará sitant infallibilis? Esedem, doctos Oppositaram par- CAP. IV. ART. IY. 91 «tium viros, modó prudentes sint, non tanto uti vide” “«tur intervallo A se invicem distare ostendunt. Ut aliqua “fidel professio aut decisio Pontificia ex cathedrá sit, “non satis esse contendunt multi inter italos sapientes vi- “ri y tanc Papam suá ipsios dignitate ad suam profiten- “dam declarandamve fidem teneri, sed ipsum suo mune- “re fungi necessarió debere; nisi enim eodem fungeretur “iam non ut Papa, aut iure et auctoritate sibi propriá, “sed ut imbecillis quidem privatus sese gereret. Cuius “rei sunto hec duo exempla. Cúm ab Imperatore ad “subscribendum cuidam ex professionibus fidei ariano- “rum urgeretur Liberias, metu victas , suáque imbecilli- «táte fractus , ex lis que sibi proponebantur fidei profes- “Slonibus, eam que sibi minús á veritate aliena videretur “subscripsit. Ad-id eum vehementiús fuisse impulsuam “evidens est , ut ipsius exemplo inducti cxteri catholici “episcopi pari ratione subscriberent, et isti eisdemque «subiecti populi uná cum eodem Liberio arianis adhere- «rent. Evidens est etiam Liberium , quamvis sese occul- «tare potuisset etá violentiá Imperatoris aufugere , cúm «tamen adductus fuerit, atque ad admittendam eam fidei «confessionem interpellatus, mille potiús mortis genera «perferre debuisse, quám fidei confessionem a fide Petri «alienamscripto aut verbo consignare. Verúm cúm «non ita se gesserit , asserunt itali Liberium professio- «nem fidei arianorum admittendo non ex cathedrá, ut “par:erat, fuisse locutum; eundemque non usum qui- “dem propriá sibi Pontificiá auctoritate, sed tantúm fuis- “se abusum ». 100 Primum argumentum , quod ex alio scriptore ac- “eptum adducit cardinalis Orsi nt Liberium non ex ca: : edrá illam fidel professionem subscripsisse neque exi admisisse 'conficiat, ex vl desumitur que eidem ia e Comminatione inferebatur: Prima enim conditio ber? o requisita ut ex cathedrá definiat, est ut E cil yl (Lib. HI. c. 55 ). Et re quidem rn ckm cines: potest , de qua Pape libertate o a Yator Na sitad ut definitio sit. ex cathedrá doña : moralis libertas, aut ea qua Pape Celnire 92 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPRIA. aut non definire, aut hoc vel aliud tamquam de fide definire licet, non quidem ipsius arbitrio permissa est: Ad fidem enim confitendam , declarandam tuendamque sui muneris ratione,modd ¡id physice prestare possit y adigitur, quotiescumque ad proximi 'salutem necessarium esse videatur. Nunquam verd preter fidem Petri, que fides vera est, sibi aliud aliquid tamquam fide «credendum licet definire nec declarare. Quod yerd ad illud attinet, ut scilicet Papa ab exilio, minis et persecutionibus immunis esse debeat , tantúm abest ut huiusmodi libertas in Papá ad alloquendum ex cathedrá universam Ecclesiam omnesque fideles desideretur, ut potiús -abs= que ullá erroris formidine - asseverari possit D. Petrum et D. Paulum, longamque sanctorum -Paparum martyrum seriem qui primis Ecclesi seculis florne= rant, nunquam digniús Principum Ecclesia partes egisse, punquam firmiús suos fratres in fide roborasse , nun quam malori cum proprietate nec locutos fuisse, nec: se gessisse ex cathedrá, quám cúm e carceribus et martyriorum suorum suppliciis loquerentur, suaque oracula: et sanguinis quem pro fide profuderunt, et mortis uam ptiicsial , testimonio confirmarent. Quo fit, ut si Liius pro exilio supplicium subiisset, si ia formulam arianorum subscriberet, suum pro fide:sanguinem effadisset,-ullo procul :dubio Pontificem egisset: ex cathedrá , suosque fratres in fide confirmasset. Verúmquocumque modo se habeat libertas quam itali in Pa requiruntut ex cathedrá definiat , exemplo Liberii conficitur diversos sese offerre posse rerum eventus, in quibus Papa sui ratione officitad detestandumerrorem aliquem , aut 5h TOR profitendam yeritatem constrin= gatur; suá vero libertate aut libero abusús arbitrio, 4: sui muneris perfunctione deficiat, que si evenerint, miz nimé quidem loquetur ex cathedrá. de 101 Liberiiexemplo alterum Honorii adiiciamus- Apud hunc Papam patriarche Constantinopolitanus eb Alexandrinus conquesti sunt de dissidiis que Hfovebantur in Oriente, propterea quód nonnmalli duas in Christo 0” luntates aguoscendas esse contenderent. Paulo post So- CAP. IV. ART. 1V. 93 Pphronius' patriarcha lérosolymitanus Papam de suo ad: aria ascensu certiorem reddens, ad eum etulit:Chalcedonensis concilii adversarios, ut duarum naturarum in Christo unionem tollerent, eidem non nisi unam inesse voluntatem asserere. Omnibus id respoa tulit Honorius, quo tam de uná quám de duaus-roluntatibus loqui prohibebantur; verúm. Sophronius: ingenti zelo imflammatus altiús extulit vocem, ut duas ¡llas voluntates predicaret. Non id-quidem contendunt itali, Sophronium nempó á debitá capiti Ecclesie Obedientiá defecisse. Nam Papa eatenús infallibilis est, Quatenús Papam agit., tantúmque in lis que suo fungens Munere-aut loquitur aut imperat, eidem iure merito de= t obtemperari. A quo procul admodum abfuit tunc onorius.. Nam omnibus notum est Honorium in ¡is cir- Cumstantiis , singulari quadam animi contentione, in fide uarum Christi naturarum fratres suos patriarchas roorare debuisse; tum zelum quo Sophronius duas yoluntates propugnavit laudibus efferendo , tam Constantinopolitanos et Alexandrinos vituperando, ed quód hu= Manam yoluntatem inficiati, nature humanz fidem infringerent : quod tamen non quidem , sed potiús contrarium ommninoperfecit. Nunc igitur si illud assentiuntur Mali ,:aliquos sese offerre posse rerum eventus, in quibus Papa sui muneris ratione ad devovendum errorem aliquem, aut ad asserendam profitendamve aliquam ve- Titatem adigatur; et tamen á tanti officii. perfunctione lta defecerit,' ut oppositumfidei errorem sustineat do- “eatve , vel fidei veritatem involvat aut inficietar; idque Siam contendunt Papam, quidquid in quocumque ex me- Pies eventibus doceat , iubeat aut vetet y non ex ca- Mo A pero, tta ut tunc tantim ex cathedrá definiat, cum Pa ? Obtens munus definit: tune quidem si parisienses e ex:cathedrá definientis infallibilitatem inficientur, (P recto rationis tramite longé aberraturos esse exis- Pi etiam mihi esthac uná conditione cum italis Xent hi «+ Parisienses , qui Bossueti sententiam ample-= UE BémO enim in dubiumreyocare potest-Papam 9% ECCLES. MILIT. ICHNOG RAPHIA. suas fidei definitiones debere ad fidem Petri adamussim aptare; ad eam nempée fidem, quam et catholica Ecclesia et Romana Ecclesia ex D. Petri temporibus integram sartamque servarant. Quin et: Bossuetus capite' ultimo lib. X. de defensione , post adductas diversas interpreta= tiones, quibus itali hec exponunt verba' definitio ex cathedrá , iure merito asseverat quódetiam nobis licebit asserere definitionem ex cathedrá eam'esse; que cúm sit Ecclesix traditioni consentanea, communi consensu roboratur. Ita quidem ab omni prorsús errore immunes vera Romanorum Pontificum decreta: propugnabimus. Multa decreta, eá tantúm:de causá quia sanctis canonibus contraria sunt, nullá vi: predita esse nemo inficiatar; quod quidem potiori ratione de ¡is est 'assez rendum que fidei contraria fuerint. Ne igitor quasi pro: veris Romani Pontificis decretis eas: decisiones habea= mus , que cúm contrariz sint veritati, nulle omnind' ) ) sunt. Ita quidem Bossuetus:: : into 102 Nemo certé catholicus inficias ¡bit episcopos, in lesa-Christi aut christianw legis cathedrá sedentes, á fidelibus pari aut maiori docilitate et obedientiá esse. prosequendos, ac eá quam sedentibus in Moysís aut Legis mosaicr cathedrá scribis et phariseis: debebant ludzi, et cam que supremo nove Legis Pontifici tam- : pue peculiari quadam ratione in-D. Petri cathedrá seenti prestari debet, erqualem: esse aut maiorem. ac ¡¿llá esummo synagogx sacerdoti speciali quodam modo in Moysis cathedrá sedenti debebatur. Cúmigitur Jesus- Christus iudeis faciendum expressé preceperit quidquid eis scribw et pharisei in Moysis cathedrá sedentes preciperent, super cathedram Moysis sederunt scribw et harisei; quodcumque dixerint vobis facite (Matth. XXIIL 5) : nihil prohibere potest quin, quidquid summus Sacerdos aut Ecclesiz caput ex cathedrá Y). Petri aut iubeat aut loquatur, faciendum et credendum esse rotundé asseveretur. At quemadmodam non sibi animo lesus-Christus jadeis imperare proposuit, ut sedentibus in Moysis cathedrá obtemperarent in iis que nullo iure eis prieciperent> CAP. IV. ART. 11. 95 nec fidem iis adhiberent que aliena á veritateprofer- rent : ita in eo omnes consentimus catholici, mullá scilicet nos ad parendum iniquis preceptis ratione constringi, nec ad fidem falsis decisionibus, quamvis ipsee á Romano Pontifice processerint, adbibendam. Veruntamen sicut nemo, vehementem istam lesu-Cbristi locutionem quodcumque dixerint vobis facite, quamvis aliunde oppositam alteriqua prava illoram opera imitari prohibeantur; sicut inquam nemo locutionem illam ita interpretatus-est , ut ex lesu-Christi sententiá. scribas et phariseos ¿ perversissimos licét , «super cathedram tamen Moysis sedentes , non iniusta et falsa proferre potuisse tntelligeret; ita etiam arbitrantur parisienses theologi, Validissimas novi Testamenti Sanctoramque Patrumlo- Cutiones quibus veneratio et obedientiá Petri cathedre ebite asseruntur, non huiusmodi esse quibus fieri non Posse significetur, ut ex cathedrá aliquid a veritate alienum decernatur, aut imperetur iniustum , nisiforte hac loquendi ratione ex cathedrá mon precisé definientis aut.imperantis auctoritas, sed tantúm imperantis et definientis , ut calhedra postulat, auctoritas sighificetur, tre quidem verá, si Papa contra iustitie rationem ant - Anathematizet, aut aliquid imperet , si quid ipse veritati contrarium-aut subscribendo approbet, aut proferendo definiat, tantúm aberit ut tune ex cathedrá agat ;, ut potiús eum cóntra cathedram se gerere, ant propriá auctoritate contra institutionis ipsius finem abuti dicen- Um sit. -103 Ad tertiam denique-de ecclesiasticá potestate Juastionem inter catholicos controversam accedimus: num scilicer quecumque a Papá lata lex, sententia, aut lis uná Pont ciá auctoritate licet, communi Ec- 7 > ds Consensione destituta , lex suprema sit eto ira la ¿lis? Questio hec arctisimé cum alterá con- Scili Pe in útraque enim de hac re disceptatur: a Cr esus-Christus d se institutam ad regimen es seconda nn auctoritatem crediderit? ln pertractan ES dpestione de supremá auctoritate, ad quam perquid fide credendum sit declarare , verba fecimus. y 96 ECCLES. MILIT. ICAHNOGRAPHIA, In hac tertiá de supremá regiminis Ecclesis auctoritate' legislativá et iudiciali 'agemus. Nam si quelibet' lata 4 Papá lex aut: decretum sola ipsius auctoritate est irre-' vocabile; suprema regiminis Ecclesizo potestas residet in: uno Papá, cuius potestas est absoluta , aut ab alio quocumque humano indicio, sententiá aut voluntate immu-- nis; tuncque Ecclesis regimen monarchia absoluta yocari poterit: quemadmodum absolute vocari solent illes monarchizx civiles, quarum leges et iudicia aut decreta nihil sunt aliud, quam Monarche aut procuratorum ¡ sius placita. Verúm licdt Pontificia leges aut sententize vi maximá polleant tamquam leges aut ordinationes A Monarcha aut á supremo Ecclesiz Principe stabilite, si tamen irrevocabiles mon sint, quin easdem precesserit” aut consequatur communis episcoporum sententia aut consensio ut xquum esse videtur, cúm propter eam quam a lesu-Christo in consecratione Episcopali recepe=' runt potestatem , tum quia nomine agunt singularum ecclesiarum que a cure commisse sunt; tunc suprema absoluta Ecclesise potestas ad Episcopatús aut Ecclesise catholica corpus pertinebit: culusmodi regiminis forma erit monarchia mixta aut temperata , instar feré illaram civilium monarchiaram, quarum leges non sunt unius Monarche sanctiones, sed ab aliquo corpore ci-- vium>, non acceptá ex Rege potestate; verúmliberé spontéque deliberantium proponi et admitti debent. Theologi itali Papam solá sibi propriá auctoritate «cue menicum Concilium legitimé congregatum aut coeteros omnesque simul episcopos antecellere arbitrantar. Quare secundúm eam opinionem , noyam aliquam legem aut. canonem á Papá servari iussum, quamvis iussio esset concilii legitimé congregati iudicio aut Opinioni contraria , universa Ecclesia servare deberet; contra verd quecumque lex ecclesiastica, quamvis ad universam pertineret Ecclesiam, et datá operá ab aliquo cecumenico Concilio sancita, si tamen eam «Papa contra ceterorum generatim episcoporum voluntatem revocaret y obligandi vim omnem amitteret. At yeró galli theologi supremar aut absolutam potestatem Ecclesia; non in uno Papas sed CAP. 1V. ART. IV: 97 in eo und cum Episcopatús corpore positam esse Contendunt : quare si res ita se haberet, nec in primá hypothesi Pape nova lex vim ullam haberet, nec in secundá suá vi destitueretur antiquus Ecclesiz canon. 104 Galli duobus presertim innituntur principiis generalibus. Primum : Hierarchiam aut administrando Ecclesie potestatem immediate á Deo recipiunt episcopi per quamdam sacramenti efficientiam. Potestas ergo ad- Ministrande Ecclesiz, aut ferendarum et abrogandarum €gum aut eanonum auctoritas, nou tota á Deo in uno apa , sed in integro Episcopatús corpore constituitur. Secundum : Inficiari non posse videtur, supremam Ecclesiee potestatem in rebus tam ad fidei magisterium, quám ad Divinum charitatis preceptum pertinentibus , corpori aut collegio Apostolico aut episcopali 4 lesu-Christo fuisse creditam : in discipline scilicet legibus aut canonius, quibus Dei cultus, sacramentorum administrat lO, fidelium unio et sanctificatio continentar. Nam quod Je dei magisterium attinet , Ecclesiam Christi sponsam esse Credimus ( Ephes. V. v. 25 ), eamque Christo desponsatam per fidem desponsatione inseparabili : Sponsabo te Mihi in fide.... nsabo te mihi in sempiternum ( Osee IL. y. 19, 20 ). Ecclesia est firma columna , in qua nunquam delendis characteribus insculpta est veritas: Columna et Jirmamentum veritatis-(L. Tim. UL 15 ). Nocte cone non divum Petrum tantúm, sed omnes omnind Apostolos Dominus alloquebatur, cúm eternum Patrem a 1psos Paracletum , veritatis Sptritum missuram asseeravit, ut cum illis in eternim maneret, et doceret 95 omnem veritatem (Joan. XIV. 16= XVL. 13). Ita pon ¡lá ferventi deprecatione, qua tunc «xternum Pa- e oravit, postquam ab ipso petiisset ut eos sanctifi- JAN 'n veritate, aut dignos Divini verbi, quod est Non veritas, ministros consecraret, Ha prosecutus est : Al Ao els tantum rogo , sed pro els que credituri sunt he Yen in me ( Loan. XVII 11, 20 J. Atque ex lalis ul > evidenter consequitur, gpiritum veri- A ondi ., ¡turus est Apostolico collegio, alterum esse mars presidiis, que in Episcopatús ió 98 > ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. tamquam Apostolici collegii in predicando Divino yerho gubernandáque Ecclesiá successore , usque ad mundi finem sunt perstitura. Omnibus Apostolis lesus-Christus, antequam ad coelos ascenderet, eadem confirmavit promissa , quibus sese cum illis usque ad finem mundi futurum ( Matth. XXVUL 18), missarumque ipsis promissum á Patre Spiritum Sanctum asseveraverat (Luc. XXIV. 45). Quod vero ad charitatis preceptum attinet, sive ad regiminis Ecclesis leges aut iudicia, asserta nobis quidem sunt hac in re Patris missio atque preceptum , quibus non Petrus tantúm , sed omnes Apostoli mundum peragrare predicando et baptizando ¡ussi fuerunt. Non legimus dixisse lerosolymitanum concilium : Visum est Spiritui Sancto et Petro, sed Spiritui Sancto et nobis. Mud igitur concludamus oportet, infallibiles Ecclesize decisiones ad fidem pertinentes eas dumtaxat esse, que ab integro Episcopatús corpore proficiscuntur; quin et supremam legum aut canonum auctoritatem in eodem corpore residere, aut supremam perpetuamque in” rebus fidei et discipline auctoritatem esse universe Ecclesice propriam. 105 Bossuetus ( Def. lib. VIL cap. a. ad 4) ut tantúm universalis Ecclesie sive dispersz sive in unum congregate iudicia aut sententias d reformatione immunes esse conficiat, Constantiensis concilii decreta adducit. Et primó quidem decretum adfert ses. 1V. quod ita se habet: Zn nomine sancte atque individue Trinitatis, Patris , et Filii, et Spiritis Sancti : Hee sancta Synodus Constantiensis, generale concilium faciens pro extirpa- _tione preesentis schismatis, et unione et reformatione Ecclesioe Dei in capite et in membris fienda... in Spiritu Sancto legitime congregata... ordinat, disponit, statuit, decernit et declarat ut.sequitur. Et primo : Quód ipsa Synodus in Spiritu Sancto congregata legitime generale Concilium faciens , et Ecclesiam catholicam militantem repreesentans , potestatem d Cunisto immediate habet, cul quilibet cuiuscumque statús vel dignitatis sit, etiam $. Papalis existat, obedire tenetur in ¡is que pertinert ad fidem et extirpationem dicti schismatis et reformá- CAP. IV. ART. 1Y. 99 tionem generalem Ecclesie Dei in capite et in membris. Et hoc aliud quinte sessionis decretum, ubi iterato antecedenti , hxc adiiciuntur : Ztem declarat , quod quicumque culuscumque conditionis, statús et dignitatis , etiam Papalis , qui mandatis , statutis, seu ordinationibus aut preceptis huius sacre Synodi , et cuiuscumque alterius Concilii generalis legitime congregati super premissis, seu ad ea pertinentibus, factis vel faciendis, obedire contumaciter contempserit, nisi resipuerit, condigne poenitentie subiiciatur, et debité puniatur. His Bossuetus innixus ecretis, quam pertractamus questionem, ed tantúm Usque adductam ut plenam aut supremam Ecclesise auctoritatem non in uno Papa, sed in Episcopatús corpore Constituat, eam Constantize definitam lam esse existimat. tali scriptores Constantiense concilium de lis tantúm Papis de quorum legitimá electione dubitatur, aut de temporibus schismatis loquicontendunt. At Bossuetus 1pso contextu primi decreti, aut sessionis quarte satis aperté declarari arbitratur, ibi sermonem institui de submissione Concilio debitá á quocumque Papa, quamvis de ipsius legitimitate nulla sese offerre possit dubitandi ratio; maximé verd si decreti illius scopus consideretur, e% tendens ut damna cohiberet á schismatibus inducta duorum aut plorium Paparum. Que quidem lamentabilia detrimenta inde precipué consequuntur, quod cui Pape oppositaram partium singuli adberent , eum legitimum esse certo certius habent : quamobrem aliquam in Ecclesiá vigere auctoritatem ostendi necesse Prat, cui obtemperare deberent fideles, si ab eá illum abere prohiberentur pro vero Papá quem talem esse Pstullo procul dubio existimarent, licét iste sese deponi non Posse contenderet. Nihilominús cupientes concilii atres dubiis, quecamque etiam in posteram opponi posod Occurrere; idem in proximé sequenti sessione . btering anciverunt , cum istá additione : Et culuscum in ps bald Generalis legitime congregati. Qui de hoc IS pro re iudicatá habet Bossuetus principale A Stematis sul principium, omnium seculorum tratone imnizi , firmum ratumque gocistimamais, ad res ' 1 106 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. titutum, ed maximá singulari notá distinguitur, ut ab Apostolorum xtate usque ad mundi finem Propagetur per impositionem manuum Apostolorum aut episcoporam , qui, quam in episcopali consecratione a lesu= Christo receperant, potestatem omnem communicant , aut mirabilem illam focunditatem qua filios Ecclesia gignerent, qui Apostolorum vice patres essent aliorum patrum, qui sacrorum ministerium et principatum usque ad secundum Domini adventum propagarent et continuarent. De hac sacramentali actione, cuius minister dum manus imponit nulló alio quám instrumenti munere fungitur, et in qua ipsum Dei Verbum eorum omnium que communicantur donorum et gratiarum est causa efliciens ; de hac inquam sacramentali actione altissimas notiones exhibet nobis Tridentinum concilium sessione 23. In 22 de incruento sacrificio quod lesus- Christus nocte c0e- nz instituit, ipsum concilium verba fecerat. Eá nocte sese ostendens Dominos institutum ab eternitate sacerdotem secundúm ordinem Melchisedech , sub panis et vini speciebus Deo Patri suam obtalit corpus et sanguiner, eaque sub eisdem speciebus Apostolis sumenda distribuit: eos simul novi Testamenti sacerdotes instituens, eisdemque precipiens, ut tamquam sul ipsius successores in hoc sacerdotio idem in sul memoriam et celebrarent sacrificiam et offerrent. Ita Dominus , qui lam lam erat mani generis redemptionem semel xterno Patri suá passione et morte offerebat, sue sponse Ecclesia visibile di finem mortis quam in cruce pertulit renoyaretur memoria, elusque infinita vis peccatorum, ln que singulis quibusque diebus labi homines solent, remissioni applicaretur. 111 Expositá igitur in sessione 29 de Eucharistiw sacrificio doctriná , sessione 23 doctrinam de Ordinis sacramento proponit Concilium. Animadvertit capite primo Divyiná institutione et sacrificium et sacerdotium semper secum invicem esse coniuncta. Quare cúm Ecclesia in novo Testamento sanctum visibile sacrificiam á Do- CAP. IV. ART. VI. 107 mino institutum habeat , e*quá ratione novum «ternumque sacerdotium , pro eo quód in veteri Lege extabat, in eá creatum esse consequitur. Et Scripturá et catholice Ecclesiz traditione docemur, novum sacerdotium institutum fuisse ab ipso Domino et Servatore nostro, qui suum corpus et sanguinem consecrandi , Offerendi et administrandi, quin et peccata remittendi aut retinendi potestatem fecit Apostolis, quique eam omnibus facit quotquot eis in sacerdotii munere succedunt. Secundo Capite observatur, in sacrá Scripturá datá operá de _ Sacerdotibus et diacomis verba fieri, deque maximis cautionibus quibus in eoram ordinatione procedendum est; simulque animadvertitur ab Ecclesis nascentis origine diaconos , acolythos, exorcistas, lectores, et ostiarios tamquam ministros ordinum diversitate distinctos , atque pro ipsorum officio ad ministrandum variá ratione sacerdotibus destinatos commemorari : per quos quidem ordines clerici, aut qui in cleri album relati sunt, ab inferioribus classibus aut gradibus ad supe- - Yiores progrediuntur, atque propiús ad sacerdotium accedunt. Innixum Concilium iis D. Pauli verbis, quibus Timotheum alloquitur de Dei gratiá, quam ¡ste per impositionem manuum sancti AÁpostoli acceperat (1. Tim. YV), animadvertit in capite tertio sacram ordinationem, aut sacramentalem actionem qua manus imponit episcopus , verba aut preces singuloram graduum aut hierarchicorim ordinum proprias fundens, alteram esse ex sacramentalibusactionibus, quibus Deus per esu-Christi merita aliquam largitur gratiam gradui aut ordini qui recipitur respondentem ; ideóque As cum ordinem veré propriéque inter septem noyz Legis Sacramenta recenseri. 112 Animadvertitur in capite quarto eos errore labi Urpissimo , qui eandem spiritalem potestatem inesse om- a titianis sibi animo fingunt ; quo quidem errore quidea itur aut tollitur hierarchia ecclesiastica, A qudd in yn sunt episcopt, non eá tantúm de caus, vacerdotio univyersim , aut in Dominic! COFporis Consecratione et absolutione penitentium Apostolis suc- 108 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPNIA. cesserint ; sed quód eorum in Ecclesie gubernatione, ant in eminentiori sive primo hierarchie gradu sint successores. lam ab initio capitis quarti monemur, ordinis sacramento , sicut etiam baptismatis et confirmationis , imprimi characterem, qui in ¿ndelebili signo , et in potestate nullo unguam tempore amittenda consistit. Itaque sacerdotium non est in predicandi munere Positum, sed consecrandi corporis et sanguinis Domin1, et peccata dimittendi potestatibus continetur: neque Episcopatus in mero sacerdotio, aut in Dominici corporis et sanguinis consecratione , peccatorumque remissione , sed in potestate cum primo ordinis hierarchici gradu coniuncta; in potestate scilicet conferendi confirmationis et ordinis sacramenta, et in quadam aliá regiminis potestate, eá qua pollent presbyteri longé altiori et ampliori consistit. Quare Concilium in capite quarto quinque saltem declarationes edidit , quarum prima est: Episcopos, cúm in Apostolorum locum suffecti sunt, preter alios gradus ecclesiasticos (cap. 2) mumeratos primum precipuumque in ordine hierarchico gradum obtinere. 2%. Apostolum Divum Paulum eos ad regendam Ecclesiam Dei ab Spiritu Sancto positos declarare. 3%. Eos presbyteris dignitate prestare. 4*. Eorum esse confirmationis “sacramentum conferre. 5%, Episcoporur esse propriam ordinandi ministros Ecclesiz potestatem y sicut et alias, quibus ¡li carent qui licét ceteris omnibus potestatibus instructi sint ordinationem tamen episcopalem non receperunt. 1d etiam declarat Concilium nequaquam civilis potestatis consensu aut interventu Opus esse, ut episcoporum , sacerdotum , aliorumque ministrorum ordinatio firma consistat. 115 Preterea Concilium octo canonibus eos qui con-, sequuntur errores proscribit. Canon. 1%: Dicere non esse in novo Testamento sacerdotium yisibile et externam ; vel non esse potestatem aliquam consecrandi et offerendi veram corpus et sanguinem Domini, et peccata remitendi. 20: E ti sacerdotium non esse in Ecclesiá catholicá alios ordines, et maiores et minores, per quos velut per gradus quosdam in sacerdotium tendatur CAP. IV. ART. VI. 109 30, Dicere ordinem sive sacram ordinationem non esse yeré et proprié sacramentum á Christo Domino institutam. 4%. Dicere per sacram ordinationem non dari Spiritum Sanctam, nec imprimi characterem. 5%. Dicere sacram unctionem et alias ceremonias esse contemnendas et perniciosas. 6%. Dicere in Ecclesiá catholicá non esse hierarchiam Divina ordinatione institutam , que constat ex episcopis, preshyteris et ministris. 7%. Dicere episcopos non esse presbyteris superiores, vel non habere potestatem confirmandi et ordinandi, vel illam quam habeut, illis esse cum preshyteris communem; aut eos, qui nec ab ecclesiasticá et canonicá potestate rité ordinati, nec missi sunt, sed aliunde yeniunt, legítimos esse verbi Dei et sacramentorum ministros. Tandem dicere episcopos qui auctoritate Romani Pontificis assumuntur, non esse legitimos et veros episcopos. Hac concilii Tridentini doctriná, maximá perspicuitate nobis exhibentur duo diversi modi quibus episcopi sunt Apostolorum successores. Successores quidem sunt ¿n christiano sacerdotio universim, aut in lis que ad potestates consecrandi corpus et sanguinem Domini, re- Mmittendique peccata pertinent. Suntque etiam successores In Apostolatu , aut in summo sacerdotio , aut in primo Divine hierarchiz gradu; que ul alt Concilium ex tribus constat gradibus , episcopis, presbyteris et ministris. Quemadmodum enim episcopi et preshyteri duo sunt communis sacerdotii gradus, ita sex alii diaconorum, Subdiaconorum , et quatuor minores totidem gradus Sunt, qui ad diaconatum aut ministerium generale re- £runtur, 114 Concilii Tridentini doctrinz nonmulla ex D. Tho- A deprompta in rebus tanti momenti adiiciamos. In ep parto quest. 65 de charactere sacramentali disserit ; mi pers 2” á nove Legis sacramentis characterem Lp mn ala quatenus scilicet 11 homines ad Dei cul- Dane religionis ritu perficiendum destinapien? stat EN eesuantor, Cúm vero in eo per pe 44 ¡Ped ut Dei dona et gratiw recipiantur , 04 q impertiantur hominibus, hinc sacramentalis charac- 110 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. teris genera duo esse consequitur. Hic character semper est quedam spiritalis potestas ad Divinum pertinens cultum ; verúm quoddam est ipsius genus quod in potestate passivá consistit, aut in potestate ad recipiendum, cuiusmodi est character baptismatis, hominem idoneum reddens ut cetera possit sacramenta recipere. Certé etiam aliud est characteris sacramentalis genus, quod potestate eficiente continetur; cuiusmodi est sacramenti Ordinis character, quo distinguantur Dei ministri. Verúm animadvertit S. Doctor efficiéntem potestatem que Ordinis sacramento impertitar, sese tantúm instar ¿nstrumenti habere , ipsamque in eo positam esse, ut Deus illo ministro ad gratias Divino cultui accommodatas fidelibus communicandas tamquam instrumento utatar. Art. 5. querit S. Doctor: ¿Sit ne sacrámentalis character Christo an Spiritui Sancto tamquam efficienti cause adscribendus ? Et summatim ¡ta respondet : Quód character est veluti quoddam signum impressum , ut res cui imprimitor ad quemdam finem destinata esse ostendatur ; sicut monete littera, character aut signum ipsius pretium designat, et sicut milites tamquam tesseram, litteram que eos rei militari adscriptos significat, preferre solent. Et quidem characteres esse aut signa, que ad gloriam eternam indicandam pertineant, conficit S. Doctor adductis Ezechielis et Apocalypseos testimoniis ; atque ita prosequitur : Deputatur quisque ad recipiendum vel tradendum alii ea que pertinent ad cultum Dei A el ad hoc proprié deputatur character sacramentalis. To tus autem ritus christiane religionis derivatur d sacerdotio Christi. Verúm cum tota christiana religio 4 Christi sacerdotio ad nos usque derivetur , ita concludit sanctus Dactor : 1ded manifestum est, quód character sacramentalis specialiter est character Christi, cúius sacerdotio configurantur fideles secundim sacramentales characteres , quí nihil aliud sunt qudm quedam participationes sacerdotii Christi ab ipso Christo derivate. 115 Articulo 5% in Christo animadvertit eternam residere sacerdotium, ex cuius plenitudine infinitágue perfectione profluit sacerdotalis c aracter, qui quedam l CAP. IVY. ART. VI. 111 est illius participatio. Ex quibus ministri Dei consecrationem, prout per Christi sacerdotium perficitur , quod est xternam secundúm ordinem Melchisedech , perpetuam esse conficit; aut ipsam, dum permaneat consecratus minister, sicut in vasis, altaribus, cxterisque rchus Deo sacris contingit, perpetud perseverare. Commemorat S. Doctor, characterem quamdam esse efficientem potestatem seu virtutem meré instrumentalem , eáquere á gratiá habituali distingui, que in animá recipitar tamquam forma cuius subiectum est ipsa anima; unde illad conficit, gratiam scilicet, cúm in hac mortali vitá amitti possit ideó ita se habere, quod á libero animi arbitrio pendeat. Ab hoc verd nequaquam pendet cha- Yacter, cúm tantúm ab ipso Christi sacerdotio derivetur, €oque innitatur; ed quod nempé nihil sit aliud, quám vis quedam instrumentalis á lesu-Christo hominis menti indita, ut quam animo servat fidem, sensibilibus signis profiteatur atque ostendat. Art. 6% Eucharistiam tradit sanctus Thomas, cúm sacramentorum J¿nis sit et consum-= matio , non characteris rationem habere, nec ipsum im- Primere ; in Eucharistiá enim Christus ipse, idest non aliqua tantúm sacerdotii pars, sed universa ipsius plenitudo existit. Sacerdotii Christi participatio in ¡is preeci- Pue invenitur qui Christi sacramenta administrant, aut ea recipiunt. Quod ad eos attinet qui ea administrant, Character sacramentalis ad sacramentam Ordinis pertinet, quia per hoc sacramentum deputantur homines ad sa- “ramenta aliis tradenda. Quod verd ad eos attinet qui Mla recipiunt, character ad Baptismum refertur, quia Per ipsum homo accipit potestatem recipiendi alia Eccle- See sacramenta. t characterem etiam imprimit Confirmatio , ut fusiús oa S. Doctor quest. 72. art. 5. «Character, inquit, E daa spiritualis potestas ad aliquas sacras actiones Pe et sicat baptismus est quedam spiritualis e host dodo vitam christianam ; ita etiam ps: 10 - e : am spirituale augmentum promovens ed “ant Piritualem «tatem perfectam. Manifestam es £m ex similitudine corporalis yite, quod alia est 2 e A ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. « actio hominis statim nati, et alia actio que competit ei «cúm ad perfectam «etatem pervenerit. Et ided per sa- « cramentum confirmationis datur homini potestas spiri- « tualis ad quasdam alias actiones sacras, preter illas ad « quas datur ei potestas in baptismo, ute. g. ad agendum «ea que pertinent ad pugnam spiritualem contra hostes « fidei». In responsione ad secundum argumentum secum invicem confert duas potestates spirituales, que cum baptismatis et confirmationis characteribus coniuncte sunt. En illius verba: «Sicut igitur baptizatus accipit potes- « tatem spiritualem ad protestandam fidem per susceptio- «nem aliorum sacramentorum ; ita confirmatus accipit « potestatem publicé fidem Christi verbis profitendi quasi «ex officio ». 116 In Supplemento quest. 55. art, a. querit D. Thomas, utrum ordinis sacramento in omnibus ordinibus aut gradibus conferendis imprimatur character ? Eumque ullo procul dubio ide) imprimi asseverat, quia quicumque aliquem gradum etiam ex inferioribus recipit, eo ipso super populum in aliquo potestatis grada ad sacramentorum administrationem spectante constituitur: Per quemlibet ordinem aliquis constituitur supra populum in aliquo gradu. potestatis ordinate ad sacramentorum dispensationem. Unde cúm character huiusce distinctionis signum existat, eum infert ab ordine in quocumque ex suis gradibus imprimi oportere. Ipse sibi primum hoc argumentum obiecerat, eam nempé que ordinis sacra mento confertur potestatem , iia necessarió esse debere : nonnullos yeró minores ordines , cuiusmodi sunt ostiarii et acolythi, non nisi ad actus Ccorporeos potestatem conferre. Hisce veró. reponit, potestatem que his minoribus ordinibus confertar spiritualem et esse et necessarió debere esse; quia licét ea rebus corporeis exerceatur, e0 tendit ut fideles ad Divini cultás solemnitates, ad Diyinóoram mysteriorum celebrationem » et ad catecheses administrationemque sacramentorum admittat, Questione 36. art. a. querit $. Doctor utrum ordines septem sint? Obiterque animadvertit ordimis CAP. IV. ART. VI 115 sacramentum ad Encharistiam, que est sacramentom sa- Cramentorum, referri. Unde conficit omnem ordinum á Se invicem diversitatem distinctá ad Eucharistiam ratione inniti debere; propterca quód omnis potestas ordinis aut ¡psa Eucharistixz consecratio sit oportet, aut aliquod ministeriam quod ad Eucharistiam dirigatur. Potestas ordinis aut est ad consecrationem ipsius Eucharistie, aut ad aliquod ministerium ordinatum ad. hoc sacramentum Eucharistie. Si primo modo, sic est ordo sacey. dotum; et ideó cum ordinantur, accipiunt calicem cum vino el patenam cum pane , accipientes potestatem confíciendi corpus et sanguinem Christi. Verúm licét hac distinguendorum ordinum ratio omnium sit maximé pro- Pria, ¡pse tamen cursim notat alias ipsorum iostitui Posse partitiones pro functionum hierarchicaram aut allarum rationum diversitate. Deinde verd quest. 38. art.2. hanc questionem pertractat: Utrum scilicet heretici aut excommunicati episcopi ordines conferre possint? Qua in re vera sacramenta ab cis sine dúbio confici Asseverat, dummodo formam debitam el intentionem Servent. Verúm non lis gratiam communicari; non propter Meficaciam sacramentorum , sed propter pecratum re. Cipientium ab cis sacramenta contra prohibitionem Ec. clesíce. Ut verd primo argumento respondeat, hereticum episcopum, alt, quamvis ordines conferat, non tamen absolvere, ed qudd ad absolvendum iurisdictione opus SL; qua certó quicumque ab Ecclesiá sejanctus maneat, Stuminddestituitar, Secundo argumento respondens ; Episcopu animadvertit ju suá elevatione aut ordina= One, quamdam sine dubio recipere perpeluam et ina. MIsibil er potestalem , eamque , cúm per consecrationem Conferatar, instar ipsius characteris esse indelebilem; Le quidern ideo characteris nomine insignitur, ¿li "smodi denominatio ad cam potestatem exprimendam Chi di > que directo ad ipsum Deum aut ad Di Perro as ordinatar : episcopalis vero A E bora corpus Christi mysticum, id est ad amplilte > COnservationenmque Ecclesie, atque ad propa» Siudurn ecclesiastici ministerii regimen aut ias mg. ECCLES. MILIT. TIEHNOGRAPRIA. nem refertur. Tertio veró argumento reponit eos nempé qui ab hkereticis ordinantur, quamvis re quidem verá ordinem recipiant, non tamen expedita ad illum exercendum facultate donari , immó ab ipsius executione Ecclesiz precepto prohiberi. 117 Questione Lo. art. 4 et 5. querit S. Doctor, ulrum aliqua esse possit episcopalis potestas ordine sacerdotali superior, et num ea inter ordines recenseatur ? Prime questioni respondet duplex esse functionum christiani sacerdotii_ genus , pracipuum scilicet alterum, alterum veró eidem subiectum. Precipua functio in corpore Christi consecrando consistit; subiecta, verd aut secundaria est ea qua Dei populus ad tantum sacramentum digné recipiendum preparatur, ln primo actu sacerdos a Deo unicé pendet : in secundo autem pendet etiam ab episcopo. Episcopalis Igitur potestas, quoad secundarias sacerdotii functiones , sacerdotali quidem prestat; non veró in lis que ad precipuam functionem pertineant: In suá ad tertium argumentum responsione notat S. Doctor, Christum tamquam omnium ecclesiasticorum munerum exemplar et typum nobis proponi; quo fit, ut quilibet Ecclesise rinister semper aliquá earum rerum quas peragit, Christum representet, habeaturque superior minister, quí prestantiori aliquá re Cbristum referat. Sacerdos igitur Christum refer? guatenus ¡pse Christus aliquo functus est ministerio; “at very episcopus eundem refert, quatenus Dominus suos ministros instituita Ecclesiamque fundavit. Unde consecrare, dicare, aliquam rem ad Divina officia destinare, propria episcopi munera esse consequitar, quatenus iste instar Christi, quecum” que ad Dei cultum pertineant, precipit aut decernit. Quod vero ad secundam questionem allinet, notal S. Doctop , Ordinem duplici modo considerar posse. 36 primó quidem quatemns sacramentum est, qua rationó ad Eucharistix sacramentum dirigitur, etita episcopal? neque sacerdotio auctoritate prestat, neque ab illo dis tinguitar. ¡Secundo considerar potest quatenus yocabu lum ordo oflicium aliquod ad sacras actiones spectan$ designat; quo quidem modo episcopatus ordo est saceX” CAP. IV. ART. yL | 115 dotio prestantior ; episcopus enim in omnibus hierar- “Chicis functionibus ad corpus Christi mysticum pertinentibus potestate in sacerdotes preditus est. In suá ad se- “andum argumentum responsione observat idem sanctus octor episcopum io administrandis confirmationis et Ordinis sacramentis eá pollere spiritali potestate , qua carent simplices sacerdotes. At vis imprimendi characterem Ordini convenit, quatenus speciali quodam modo ordinatur ad Eucharistiw sacramentum, ubi ipsum est corpus risti, in cuius participatione consistit character. Quam- Obrem potestates ¡llz quibus insignitur episcopus, non eidem vi ordinis characterem imprimentis conveninnt. -£rtium argumentam hac ratiocinatione imnititur ; actones scilicet ant res que iurisdictionis sunt proprize POsse comumitti episcopo ; unde consequi yidetar eum Ordine á sacerdotio distincto insignitum esse debere , cúm Variis ipse potestatibus preditus sit, que sacerdoti committi nullatenus possunt. Quam quidem argumentationem resolvit, asserens potestatem episeopalem non jurisdictiohis tantúm esse, verúm etiam ordinis propriam. 118 Priús 2% 2%, quest. 59. quesiverat S. Doctor Utram schismatici aliquam spiritualem potestatem retineant. Quas adducit dubitandi rationes » Pro utráque Parte validissima quidem sunt ; pro parte enim aiente diversa extant traditionis veneratione dignissima testimo- Mia, quibus schismaticos ordinis sacramentum retinere , So ordine potestatem spiritualem contineri, et consecra- '0uem, qua schismaticus episcopus presbyterum aut “Piscopum aliquem ordinaret ant consecraret, firmam e ratam fore declaratar; quod quidem fieri nullo modo Posset ni; spiritualis potestas apud schismaticos rema- Rerer, Verúm pro parte negante extat D. Cypriani deci- >> QUA asseritur schismaticum , quí extra Ecclesia et PiScopatús unitatem proiectus est, nec episcopi potesta= libre P0sse, nec honorem, roposi lis dubitand a hola S 1ta respondet S. Thomas; Spiritualis polea A Sar +) una quidem sacramentalis > alia turisdic pd Cramentalis vocabulo non administrandi alicuius sacra- Coti Potestatem intelligit ; sed eam que a conse- 220 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPNIA, que nihil est aliad quám ea, qua voluntas homivis ad res delectabiles quibus —caret concupiscendas adducitur, propensio aut inclinatio. 202 Hec est in summá definitio, quam de concupiscentiá profert Tridentini concilii catechismus in expositione quam habet de duobus postremis Decalogi preceptis á n. 10. Ibi quidem non mala esse obseryatur edendi, bibendi-et corporis tegendi cupiditas, cúm' fames, sitis aut frigus urgere videtur. Quod verd ad desiderium attinet res aliquas sensibiles adquirendi, atque ad ¡psa voluptatis cum seusuum functionibus coniuncte cupidinem, ea dumtaxat prava habentur consecutione quadam - peccati Adami, quatenus scilicet tanto impulsu et effica- - Citate erumpunt , ut nullo negotio ad res naturalis rationis, aut supernaturalis revelationis luminibus et legibus adversas animam pracipitem agunt. Atque hinc fit ut cúm concupiscentia aut vehementior cupiditas recté rationi obtemperant, aut ab ipsá reguntur, diversas secum adferant utilitates. Et hxc ¿dido prima : ES nos ¡psa abducit, ut crebrioribus, fervidioribus , humilioríbusque precibus Deum sollicitemus ea, que vehementids concupiscimus ab ipso consecuturi. Secunda : E) vividiorem grati animi sensum in nobis excitant Divino proyidentiz beneficia, quí vehementiori desiderio in ea, que a Deo postulavimus, ferebamur. Tertia: Quin et gral! animi sensa in nobis eá ipsá voluptate augentur , qui propter recuperatam salutem, aut propter. receptum e% Deo aliquod aliud benefactum afficimur. Inde verd duo Concupiscentiz aut vehiementioris cupiditalis genera, qu? bona videri possant, in nostrá voluntate reperiri consequ! tur. Et ea quidem in vivido consistant rerum aut volup” tatam naturalium desiderio , quod est recto rationi con” sentaneum, si non in re aliquá ex sese mala ant prohibitá, vel in solá sensuam voluptate consistens, ad rei ¡psiu* usum proposito sibi recto aliquo honestoque fine feratur Precipué veró veheméns ilu efficaxque desideriumy aut contentio qua intellectus Pravas sensuar aut col poris concupiscentias refrenare conatur, est certo com” mendatione dignissimum. Altera est ex ¡lis concupiscolo ar AN EY ON E 221 tiis quibus spiritus autanima adversús corporis sensuum” que yoluptates erigitur, de qua verba facit Divina Scriptura, cúm ait: concupiscite sermones meos (Sap. VÍ. 12): concupivi mandata tua: concupivi salutare tuun. Domine. Ps. 118 v. 4o et 174).: ART. IL In baptizatis hominibus perseverat triplex concupiscentia. Quenam concupiscentia :indifferens est, que bona, el que. mala, et. tamen a peccato immunis 205. Tria sunt concupiscentice genera, ommaque hac in 4dami et Eve tentatione inventa fuerunt 204. Huiusmodi tentatio sa- | luberrimum nobis inferre timorem debet 205.. Quas. Christus perferre voluit tentationes , ipsee vehementer Fiduciam nostram. accendunt 206. Dei gratia. delet -— prorsus originale peccatum; non veró. omnino tollit concupiscentice morbum 207. Que quidem in baptizatis | hominibus perseverat, ut in concertationibus adversús daemonem sese exerceant 208. Ex concupiscentiá inaudita yitia ortuntur 209; presertim doctrinarum ope», quibus mundus ¡llius venenum aut periculum celat 210. Indicantur tres preecipuee concupiscentia 211: que ea quandoque effingunt opinionum commenta , ut reverá deliria esse videantur 212. o: UE inest animz efficacitas sentiendi, facultas aut da (vis aut vivacitas sentiendi) concupiscentia tam ad ho- M quám ad malum indifferens appellari potest. Verúm st * hulusmodi vi speciatim sermonem instituamus, eam qui- “ prout in naturá humaná corruptá existit, quamvis Peccato immunem, malum tamen quoddam , eformitem, vulnus, ulcus aut egritudinem, que nempé ad 222 “” ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. peccatom impellat, aut facilius pátratu ¡lud efficiat, esse perspiciemius. Cúm vividior voluptas non ultra externos aut internos sensus progreditur, neque cum. libero ullo voluptatis acta coniungitar, tanc nihil aliud quám actionem aut actum physicum fas est in eá reperire; cúm bonitatis aut malitie moralis ratio non sine liberá voluntatis electione haberi possit. Swpé contingit uf homo sine libero ullo voluntatis acta mon in somnis tantúm 5 sed vigilans:etiam, aut mentis aberratione, aut aliá de causá vividas patiatur sensuum affectiones. At quotiescumque hac affectio cam libero voluntatis actu coniungitur, aut ipsum consequitar, tune actos ille bonus est aut malus; nunquam enim indifferens esse potest. Si anima mentis consilio ducta affectionis illius fugat imagiues, et inferiores appetitus recte voluntatis subiicit rationi dE tantúm abest ut tune se” peccato obstringat, ut potids hené mereatur aut bend moraliter sese gerat; recté enim ut par est suis utitur viribus, et in eo conflicta sensuum impetus, aut propriam'concupiscentiám suaim. oppugnat. Tunc solúm anima vincitur et delinquit, cúm'eius voluntas , recte rationis lumina, leges aut precepta con= temnens, sensuum affectiónes querit aut concupiscit que prave sint aut prohibite, vel quibus solá voluptatis causá fruendo delectatar; quin eas-scilicet ad ultimum referat finem, ad quem liberi omnes yoluntatis actus, ut á peccato saltem levi 'immunes sint, necessarió referri debent, Quisquis probé nosse exoptet quando concupiscentia sit'peccato obnoxia, aut ab eo immunis, ea precipue consideret opus est que citato articulo de dnobus postremis Decalogi preceptis habet catechismus Tridentini Conciliiá n. 17 etá n. 33; ubi saluberrima medicamenta atque antidota contra concupiscentiz virus inyeniet : simulque agnoscet, quinam ii sint qui in maximo versentur discrimine labendi in profundam iniquitatis voraginem, ad quam nullo feré negotio, precipites sese agere possunt quicumque non seiam ab initio ad huinsmodi 'certamina comparaverint, vigilemque cautionem adhibeant. 204 Sed ¡am tria perpendamas concupiscentiz genera, A A PP CAP. VI. ART. 1L 225 quibus D. loannes omnem mundi concupiscentiam contineri significat; concupiscentiam nempé carnis aut sen- Suum voluptaten, concupiscentiam oculofum aut curio- Sitatem, atque superbiam. Et primúm quidem tria hec Concupiscentiz genera aut gradus simul iuncta consideremus in eá tentatione, que omnium ceterarum , quibus ños yersamur, fuit origo; in eá inquam: tentatione qua id Assecutus est demon, ut primi nostri parentes Ádamus et Eya in illud peccatum precipites ruerent, quod: cúm omuium calamitatum quibos humavum genus obruitur, Origo existat , iure merito. originale vocari potest. Mulerem alloquitur infernus serpens, et yirum etiam su- Perbiz et perduellionis affectu tentaturus, ab eis quesi- Vit cur fructu illo non vescerentur?-Quia sibi 4 Domino Mortis supplicio prohibitum esset , reposuit Eva. Tune *mon eos nequaquam morituros quamyis comederent, Mmordicús asseveravit: contrá veró 1psos, si-eo yescerentur, diis evasuros similes, magnosque in 'scientiis et retum cognitione progressus esse facturos. Ita suggestioni superbic , curiosttatis suggestionem addit; qua fit ut Mulier in considerandá fructús illius pulchritudine, gratique saporis signis consistat. Nec mora ; tentationi suecumbit mulier , et cum eá succumbit etiam vir, Quare triplici tentationis concupiscentiz genere aut progressu id assecutus est. demon, ut ah Adamo extorqueret rellionem, universumque genus humanum: perderet; tri- Plici inquam progressu illud obtinuit,-in-quo primum Sese supra propriam suam conditionem extollendi ambilo, deinde sciendi cupiditas, et tandem voluptatum cor- Poris libido hominem aggresse sunt. 205 Quod attinet ad Lvz tentationem, non sine ingenti dmiratione consideremus quám facilé primi nostri pa- "entes tam stulto errore eo adduci potuerunt, ut rebel= ni crimine aut Divini precepti contemptu mutandunr' " melius eoram statum aut fortunam , seque diis similes ' “luros arbitrarentur. Verúm dolendum maximé est, tam Y rebos ad superbiam quám ad curiositatem sensuum- Je libidinem pertinentibús, á ropriá nostrá concupislá adumbrari, nobisque obiici diversas generis eius- 224 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHALA. dem imagines, nou minús certé: fucatas atque terribiles.' Qua in re id dixisse sufficiat, nostre conca piscentio suggestione, etiam cúm in suá origine Innocens esse videtur, cúmque ¡am colpe> quamvis levissimo naturam induit, tantá tamen celeritate solere consensum cancerari ut ita dicam , putrescere atque compleri, ut voluntas hóminis alicuius ercate' rei cupiditate, et forsan voluptatis alicuius sensús libidine affeeta, brevi peccatum lethale consummet, seque sponte suá libenterque 4 Dei amore seiunctam avulsamque sentiat, et ita'suá propriá libertate aut libero suo arbitrio avimoe wortiferám' plagam infligat. Cúm christiani tentationis Eve progressionem cum nostre-corcupiscentiz impulsionibus comparamas , facili ratione ad credendum adducimur, sub Ecclesie militantis vexillo nostram militiam aut perpetuum bellum in jis concertationibus preecipué esse positum, quibus cor nostrum inter confligentes duos hostes, Divinum scilicet amorem aut charitatem , et amorém creaturarum aut. concupiscentiam, absque intermissióne 'versatur : que quidem concertationes, si peuitus considerentur , ad hec duo-tendunt : Primúm,- ut cor nostran ita semper charitate progrediatur, ut nihili creaturas; alque nosmet-- ¡psóos faciamus, easque tantúám in Deo et propter Deum amemus, quo Dei amor semper longé eflicacior in dies evadat; amor Dei usque ad contemptum sul. Deinde veró ed tendunt, ut semper magis magisque propter Deum nostram concupiscentiam, aut creaturarum nostrique ipsorumamorem temperemus ac cohibea- MUS, ne unquam aut proprio aut creaturarum amore). usque ad Dei contemptum pertraliamur. In his iteratis conflictibus una tentationis casúsque primorum paren- : tum cousideratio nobis ob oculos ponit, quám plena | ericulis et lubrica sit arena in qua pugnamus; quám uribilia hinc inde patent precipitia; quám violenti. sint cúm externorum, tum etiam internorum hostium impetas ; quám densá sese isti involvunt nebularum caligine, ita ut si nosmetipsos Circúmspiciamos, non sine, '» ingenti timore esse possimus. OS 206 Ast vix nostra: mentis et eordis ocúlos ad Dominum CAP: VI. ART. ll 225 et. Redemptorem nostrum lesum-Christum verum Deum Omnipotentem, verumque hominem, pro nobis cruei aflixum., attollimus , statim invicto robore cor nostrum impletur , erigiturque tam securá spe, ut quantumvis naxima sit nostra infiermitas atque calamitas, licét incredibili concupiscentiarum nostrarum veneno infecti tabescere videamur, vim tamen et efficacitatem gratiarum, quas infinito sui sanguinis pretio nobis promeritus fuit Dominus , infinité maiorem esse certo certius habeamus. Nos docet Apostolus D. Paulus ibi lesu-Christi gratiam exuberare, ubi abundaverit scaturiens ex Adami peccato corruptio : si enún unius delictam lethali corruptione inficere omnes homines potuit, uberior certé est gratiarum et donorum copia, quam lesus- Christus eosdem mundaturus , et ad regnum vitamque xternam preparaturus profundit (Rom. V. v. 15. 20). Que quidem tam vera consolatio in nobis augetur quoties in memoriam revocamus Dominum, quasi non satis esse duceret sese Auxilia gratiasque nobis ad vincendas concapiscentiarum nostrarumtentationes promeritumesse, quamvis more ceterorum hominum ab illis tentari non posset , tentari taumen aliquatenus. more nempé sue dignitati accommodato voluisse, ut seipsum nobis in nostris tentationibus et ducem et exemplum preberet. Et quidem nullo Prorsús modo fieri poterat, ut aliquo interiori motu aut concupiscentiz ludibrio tentaretur. Neque enim Dei Filius in semetipso potuit ullam ex funestis illis titillatio- Mibus sentire, aut interioribus pugnis, quibus non sine dolore tantoperé angebatur D. Paulus (Rom. VIL 25). Anctissima lesu- Christi anima erat editissimum veluti Miuctuarium, cuiuscumque legi peccati aut incursioni Prorsús impervium. Quandoquidem verd Servator nosler Lesus-Christus nequaquam interiús teutari potuit, id men ab externis A bas semel nempé in deserto A y *mone voluit ipse perferre, sepiús á mundo aut ab 'OMinibus lubricá aut: fucatá rerum huius mundi ima- Nes seductis, ut cúm D. Petrus eum A subeundá Ae crucis tentando aut suadendo ayertere Conaur, 15 226 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. 207 Si Eve tentatio in paradiso, et ea que lesu- Christo accidit indeserto , cum eá doctriná conferantur quam de peccato originali tradit D. Paulus, deque humani generis redemptione; ¡lle quidem uberrimám nobis offerent piarum meditationum segetem super eá qua urgemur necessitate in id seduló incumbendi, ut indefessé in nobismetipsis charitatem excitemus , nostram - veró concupiscentiam cohibeamus. En, exempli gratií, nonmallaram fasciculum, earum scilicet que primo intuitu sese mihi obiiciunt. E baptismatis fonte nate anime nostre ad spiritualis vitee lucem lesu-Christi meritis prodierunt, quemadmodum eidem post peccatum redditus fuit Adamus , statim ac ex Diviná bonitate conversionis suse aut panitentiz gratiam accepit, que sine allá dubitatione Domini passioni et morti accepta referri debet. At yeró cúm Ádamus in Dei gratiam rediit, aut ad spiritalem yitam quam ante peccatum vivebat, non simul cum ed salutem', vires aut robur quibus á Deo in creatione donatus fuerat, recuperavit: in eius enim animá perstiterant tria peccati yulnera aut plage, que metaphoricum , ut ita dicam, concupiscentice corpus efficiunt;- quasque D. loannes concupiscentiam carnis concupiscentiam oculorum, etsuperbiam vite appellat. Ta nostra anima in baptismate vitami quidem spiritalem' ac” cepit, sed non eam accepit salute; efficacitate et viribo? que inerant Adamo, cum e Dei manibus exivit, orn% tam; sed tribus illis interioribus voluptatis sensuuM ? curiositatis, et superbie labefactatam vulneribus. Ad? | mus renuens Deo obtemperare, proprio voluntatis sul arbitrio suam ipsius occidit animam-, et insuper natu! humanz fomitem infudit lethalis véeneni aut contagio" que ad omnes ipsins posteros ex aliis in alios propagatt” lusto Del indicio fit, ut sicat in Adamo, ita in elas filis posterisque post spiritalem” vitam meritorum 1es'” Christi profasique ab eo sanguinis virtute recúperataD ? | perseverent' sensuum libido, curiositas atque super 127 quee tria utita dicam sunt iacula, quibus infernas serp” primos parentes confixit; quique deinde etiam' fue e! et in posteram ad mundi finem usque totidem fotu ¡ACA P. VI, ART. 11. 227 sunt arma-horrentia, quibus. in perpetuo suo adversús militantem. Ecclesiam bello ab oppugnandis mortalibus nunquam. desistat, Certum: est , eam quí per baptisma in Ghristo renascitur et muudo immoritur, in hominem novum, erampete, ¿nnocentem , immaculatum, d quocumque peccato liberum, et ab omni Divine iniurie labe im- MUNCMR- ei 208 Veriúm.illud fateamur necesse est, ait catechismus: Tridentini Concilii- (de -Bap. n. 43), in haptizatis hominibus -saperstitem relictam esse concupiscentiam, aut peccati fomitem. Nam-ut ait D. Augustinus , in baptiemate sine dubitatione remittitur peccatum , coneupiscentiz animi,labes abstergitur,.et.homo á reata quo obstrictus fuerat liberatur. Verúm concupiscentiz infirmitas post .baptisma etiam, perseverat : Concupiscentie reatús .in' baptismate solvitur , sed: infermitas manet : ad agoneih relinguitur. Manet in baptizatis hominibus concupiscentia,, qua in mortalis huius vite militiá sese preliando exerceant. Nam .concupiscentia, quae ex pec- Cato suam ducit .originem, nibil est aliud quám animi quidam appetitus atque cupiditas , culus vi aut efficacitate recta naturalis ratio, pro eá qua nunc est imbecillitate, pertarhatar aut irretitar; verd ita irretitar, ut disi cum eo animi mota: etiam coniungatur voluntas, nisi eidem asseusam prebeat, et nisi in eo cohibendo negligenter.se habeat, nullo prorsús modo peccati vin- Culo obstringatur: Qui tamen motus, si voluntatis consen- Sum aut negligentiam coniunctam non habeat, a verá Peccati naturá longe abest, Quin et post baptismum nostra anima cúm maneat triplicis concupiscentiz infirmitati Obnoxia, A tribus suis hostibus mundo, demone et carne :eré sine intermissione impetitur. Cúm carnem dicimas, 'ntelligi nostram proprium corpus yolumas, quod neces- Sariá peccati Adami consecutione hostis est anima ratio- Malis longé infensissimos; cúm id (quod non duobus altis accidit) mobiscum sit interiori nature. nexu con- 'Unctum. Corpus ex se suis sensibus, affectionibus et “upiditatibus nos tentat assidué ; idque ex quo Dominus Yoluntatis perduellionem, qua primi parentes Adversús 15. 228 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. Divinum preceptum insurrexerunt, 'puniturus, peramisit ut in humaná naturá sensus et inferiores appetitus etiam adversús rectam rationem voluntatemque rationabilem inveherentur. Precipué veró demon, ut nos in tentationem impellat, -mundum adhibet mundique amatores , improbis eorum moribus infectisque doctrinis usus ut virulenta triplicis concupiscentiz tela maior! nisu contorqueat, aut ut acriores vehementioresque appetitús inferioris impetus reddat, vimque recte rationis ¡ta infirmet, ut ista que triplicem concupiscentiam regere imperio et cohibere debebat, eiderm mutato ordine sese dedat atque subiiciat. | 209 Hinc turpia monstra lascivix, usura, farti, violentize et homicidii, que ab incontinentiá , avaritiá, effre- ni cupiditate divitiaram commodorumque corporis, et á sensuuin et presertim tactús gustúsque libidine inducuntur, Hinc impietatis scandala, heresium schismatumque portenta , absurdissimoe scelestissimeque superstitiones, que ab avaritiá aut gignuntur aut foventur. Hinc funestissimi cateri effectus, omnes concupiscentis oculorum aut curiosarum investigationum ; concupiscentiz inguam illius que in vaná sciendi, investigandi, videndi et audiendi cupiditate conststit. Hine et “civilia et religiosa dissidia, bella, perduelliunes, aliaque temerariá facinora, que totidem sunt superbix vite venenati fruC” tus aut iniuste contentionis illius, qua supra nostra conditionem extolli ceterisque preferri ambimus. Et U omnia paucis complectar, semper ex aliquá trium co” cupiscentiarum, que á Divo loanne distinguuntur, aut certé feré semper ex omnibus simul iunctis, aut ex du? bus derivari solent et iniuriv* aut delicta que in Deum in proximos, in nosmetipsos patramus, et desidia, 16” navia et negligentia, quibus iniuncta omnibus universi” christianis oficia, aut ea que nostre «conditioni singulls” qué sunt propria , pratermittimus. 210 Atveró quamvis suá naturá summoperé metuende sint pecaliares tentandi artes, quibus simul infernus ser pens uti solet, utnos in immane aliquod eoncu isce ON facinus precipites agat ; summá tamen vigilantíí cave CAP. YI. ART, 11. 229 dum nobis est A generalihas quibusdam principiis fucatisque speciebus, quibus mundus aut eijus amatores eam de concupiscentiá notionem nobis obiiciunt, que a receptá, ut vidimos, ex Christi Spirito aut ex Ecclesiá toto coclo distare videatur. In septimo capite monnalla in medium adferenda mihi proposui, absurdis responsurus calumniis , crasisque ltudibriis quibus mundus adversús spiritum fidei, que charitate animatar, vociferari solet : mundus inquam, tunc precipué seviens cúm impietatis sux erroris et schismatis furorem ostentat, quo ad aedifcium, quod á lesu-Christo super D. Petri confessionem erectumfuit, solo «equandum -impellitur. Nunc verd nonnullas notiones adducam, aut precipua dogmata, quorum auxilio quandoque mundus seductionis ergo christianam inducere personam solet, ut á Divino sauctissime religiovis. spiritu, quidquid carnis prudentis adversetur aut displiceat separare possit. Quoties mundus christianum sese exhibere vult, tune etiam quandoque de concupiscentiá verha facit; qui tamen nullam admissam vellet á physicis nostri corporis nostrorumque sensuum actibus, aut ab animalis nature cupiditatibus diversam , :cuiusmodi sunt edendi aut bibendi cupido aut appetitus, et quod ex cibo potuque consequitur oblectamentum aut voluptas. Sed optimé norunt christiani futurum esse ut sublato Adami peccato nostrorum sensuum actus omnes, inferioresque appetitus ad beatam statús innocentie vitam pertinerent: tunc evim omnes exacti ad recte rationis normam fuissent, eisdemque facili negotio innocens homo in rerum naturalium cognitione ita profecisset, ut semper Conditoris omnipotentiam , innitamque bonitatem pre oculis habens, assiduis pulcherrima lucis radiis suam perfundi mentem, suayissimis vero affectibus pertentari suum pectus intucretur. Quin et modo, si ut par estin id seduló incumbimus ut na - turales corporis nostri actus vires aut facultates rect tationis imperio, 4 quatuor scilicet cardinalibus virtuti Us, prudentiá, iustitiá, fortitudine et temperantiá mo erentur, viam nóbis facilem ad utiles noliones animique: Alfectas aperient , efficientque ut á terendo in rcbus su- 236 ECCLES. MILIT. ICANOGRAPHIA. christianus spiritu Christi vivere possit aut animari, quin priús spiritul mundi aut triplicis concupiscentiz mortuus vitam vivat fidei, que charitate animetur. 215 Quod quidem onus, cúm tam urgens sit tamque necessarium in simplicibus Christi fidelibus, sacros tamen ministros, precipue veró sacerdotes, aut eos qui primum aut secundum in Diviná hierarchiá obtinent gradum, certé multó graviús premit. Nam dona omnia auctoritatis, potestatis, iwriumque spiritualium que á Deo in qualibet sacramentali ordinis hierarchici consecratione recipiunt, omnia que Deus in unaquaque ipsis iniungit munera atque officia , ownia Ino gnal hxc fidei et charitatis sunt ¡ura et onera. Atque hac uná observatione ostenditur quantoperé in ecclesiastici ministerii functionibus, tam scilicet in administratione sacramentorum , uám in rebus ad Dei cultam pertinentibus, tam in institutionibus et adhortationibus, quám in edictis aut mandatis ferendis, christianorum sacerdotum verba et actiones bonorum huius vite, honorum et deliciarum contemptum; horrorem verú vigilemque cautionem adversús inutilem curiositatem , vanuom ambitum, aut surbiam preseferant necesse est. Eádem pariter observatione declaratur quantum episcopos, parochos cxterosque sacerdotes, diaconos etiam aut ministros, €0 charitatis sensu animari opus sit, aut efficaci illo zelo - Divine gloriz , salutisque animaram, qui amplissimum eisdem ubique aperit campum ad pueros, xegrotos, ue peres afflictosque homines Diyiná religione erudiendos > eosdemque propositis «ternis veritatibus consolandos : ad imbecilles timidosque infinitis Dominice passionió mortis meritis erigendos , et forsan etiam ad duros pe!” versosque animos salutari aliquo timore prosternendos: Proprium est characteris sacerdotalis munus singular! quadam efficacitate saluti animarum studere, cúm preter communem fralerne charitatis legem, qua id prestar christiani omnes iubemur, eidem rei sacerdotes navar? operam sui muneris ratione cogantur. qa 216 Supra cetera veró omnia christianorum dor eo precipué posita est, ut lesum-Christam verum Do% CAP. VI ART: 111 237 esse veramque hominem credant, eum humiles et pauperes habuisse natales, similemque vitam duxisse, et tandem inter sevissimos crucis dolores et opprobria vitá functum ut nos á peccati morte revocaret , edocerelque humilitatis, paupertatis et peenarum viam , quam per totum vite sue tempus Ingressus fuit, eandein esse qua christiani ad obtinendam ipsius gloriam insistere debeamus : Optima enim ratio qua postea in resurrectionis gloriá partem capere possimus;, tormentorum est ignominiarumque ipsius in hac mortali vitá participatio. Apostolus Gentium ad Corinthios scribens ( Epist..1. c. 1L. 2) _sese mihil scire aut cognoscere preter lesum-Christam cumque crucifixura gloriabatur: Non enim iudicavi me scire aliquid inter vos nist Tesum-Christum, ethunc crucificum. Verúm parumper sistamus gradum in perpendendis animo sublinmioribus illis locationibus, quibus paulo antea Apostolus (¿D. Lv. 25) de tam novo, tam mirabili, tamque inaudito Religionis christiane mysterio verba fecerat : Nos autem predicamus Christum crucifixum, ¡udeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis autem vocatis iudeis atque grecis , Christum Dei virtutem et sapientiam. Et quidem nihil iudeorum preiudiciis excogitari magis adversum aut repugnans potérat eo sermone , quo lesus Nazarenus eisdem urgentibus eruci affixus, Messias populo iudaico promissus esse preedicaretur; eam enim alté ¡psi imbiberant opinionem , ut Messiam eum futurum esse existimarent, qui sese terris ostenderet restauratavus in Palestiná perantiquum gentis illius regnum, ipsumque citó: usque ad terminos orbis terraram propagaturus. Etlmicis etiam, precipué veró romanis, non sine summá insaniá asseverari posse videbhatur, iudeorum Regem natum fuisse eum qui tam egenis ortus esset parentibus, ut cum iis locus non essel in diversorio, sese in quamdam speluncam, stabulum aut Presepe recipere coacti fuerint; ubi appropinquante lam partu in lucem edidit Mater Filium, qui cúm pauperem Ignobilemque duxisset vitam, á populo et sacerdotibus iudeis ad ludicis romani tribunal adductus, tandem ad erucis supplicium damuatus interiit. 258 ECCLE3. MILIT. ICHNOGRAPUIA. 217 Eo tempore tan mirabilis ortos evenit, cúm romanum Imperium maximo sue glorie splendore , suammáque pacis tranquillitate claresceret , cúmque ¡udei universim>maxime ab idoloram cultu abhorrerent, veheméntissimoque , ut semper aliás, Divivi.cultús amore ad ipsius >splendorem, et: magnificentiam in'lerosolymitano templo retineudam:accenderentur. Advevit tune plenitddo temporum, cúm fieri debebat homo Omnipotens Dei Verbum, eternaque sapientia Patris, ut humanum genus redimeret. Oriri debebat ¡am qui gentium-erat aut nationum, precipué vero iudaici populiexpectatio, quique tamquam expectatus erat iam ex Adami peccato omnium fons gratiarum , unde fideles Dei servi suam hauriebant sanctitatem. Debebat nasci, ut suá vitá, passione et morte perpetud duratarum attolleret militantis Ecclesia edificium, aut mortalium adoratoram Dei Divinam conderet societatem, que per totum illud + consisteret spatium temporis “quod ab illius in coelos ascensione usque ad secandum eiusdem adventum maiestate et gloriá consplcuum interiaceret. Quo quidem consilio sibi necesse full ita verbis exemplisque suis illam instruere, ut in toto mundo unam eandemque preseferret societatem , aut unicum morale corpus; ut per universum terraruam or; bem latiús quám-ullo unquam antea tempore Divin! verbi predicatio protenderetur, essetque uberior luminum copia quibus illustraretur intellectus, et impulslonum quibus incitaretar voluntas, aut:supernaram gratid” rum que proximé communicarentar aut mortalium anlmis infunderentur per lesu-Christi merita; qui cum ul homo mereri potuerit, merita ipsius, cúm verus etiam esset Deus, infinitum pretium habuerunt. Tot tantaque bona" sunt, quibus humanum genus cumulavit Divin! Verbi Incarnatio, ut quo tempore Dominus, ut homo» tam inaudita paupertatis, humilitatis et patientiz pre” bebat' exempla, ipse quatenus Deus erat, iam multis antea seculis ipsius ortum, vitam, passionem et mortem 4 Israélis vatibus nuntianda pracepisset, pretereaque exte” riorem eiusdem infirmitatem paupertatemque ampliss! A decoraret omnipotentis munificentiez sus donis : tot se A CAP. VI. ART: 111 239 licet tantisque miraculis quibus mortuis vitam, ceci visum, mutis loquelam, salutem infirmis restituit. Quamobrem is, que a nobis: postremó commemorata sunt, iure optimo addit D. Paulus illud quod de lesu-Christo cruci'afixo predicatur, quodque iudei et ethinici stultitiam aut infirmitatem In Dei opere aárguere sibi animo fingebant, opus esse, quod sapientiá et fortitudine infinité omnibus, que perficere homines possint, operibus antecellit, mundigue sapientes et “potentes” confundit. 318 Profecto sola fides in Christum crucifíxum christiauos ómnes divitiis aut huius vita commodis affluentes, sapientes aut sapientise amatores, honoribus aut impevandi'auctoritate insignes, deberet salutari quodam rubore perfundere, quoties ob nostram ignaviam in assiduis adversús triplicem concupiscentiam conflictibus debellamur: Nam ¿qui fieri' potest ut christianus homo pre paupertate, humilitáte conditionis aut pre «erumnoso vito genere verecundetar, et suffandi aut obrui rubore se sinat, cúm calumniis, suspicionibus, iniustisque insectationibus afficitur; si eodem tempore Tesam-Christum verum Deum omnipotentem infantilibus pannis in presepio involuatum, aut in Egiptum fugientem, si eum luvenilt wtate ad trigesimum anbum usque in pauperis fabrilignarii officiná latentem et laborantem ,'si ipsum denique per totos tres sue predicationis annos assiduis calumniis, execrationibus, insectationibus impetitam , et in crucis supplicio pereuntem sibi ob mentis ¿oculos ponat? Et ¿qui fieri poterit ut in concupiscentiz preliis animo deficiat, paveatque christianus , cuius fides certiorem eundem reddit fore ut, quamvis maximá inbecillitate laboret aut infirmitate , Dunquam grati eso - Christi auxiliis careat, si eadem humili assiduitate deprecetar ; quie certé nunquam non in ipsias animá suavisissimos charitatis fructus emittant, si eadem, ut par est, liberá suá voluntate receperit, neque concupiscentia tomolta ludibriisque obruerit? Veruntamen quotidiano expert mento docemur evenire , ut si concapiscentiz tentation1- bus succumbimus, presertim dum ex levissimis culpis in alias graviores incidimus quousque tandem in lethalis 240 ECCLES. MILIT. ICHNOGRATHIA. peccati barathrum. prolabamur, sepé sepiús incipiat nostra ruina, ant acceleretur á latenti quodam rubore, quo pre lesu-Christi paupertate, humilitate, patientiá perferendis sullandimur : erubescimus enim mundo yideri eo fastu vanáque ostentatione destituti; que quamvis lesus-Christus crucifixus procul á suá mortali vitá exulare ¡usserit, ncque charissimis sibi discipulis permiserit, peculiari tamén nostre conditioni, aut iis, in quibus versamur rerum adiunctis, iure debita existimamus- 219 Jllam igitur caveamus necesse est terribilem ruinam quam sanctus Lucas Evangelista commemorat , quaque Dominus in secundo é coelis dlescensu , cúm scilicet vivos et mortuos ¡udicaturus adveniat, quos in hac mortali vitá suos videri discipulos erubuisse repererit, eoram neminem á.se tamquam suum discipulum' agnoscendum esse minitatur , utpote. quos illius exempla.. et gesta imitari, sueque vite rationem:ad eiusdem doctrinam et yerba exigere puduerit : Qui me erubueril, et ser» mones meos etc. Nostram igitor animum in id parumper advertamus, quod D. Lucas duobus primis versibus eomminationem.illam precedentibus tradit. lam sermonem eum finierat Dominus , quo seorsim Apostolis. sese mili: tantem Ecclesiam super confessionem sue Divinitatis á D. Petro editam extructurum esse declaraverat; eisdem: que iniunxerat ne modo illad sue Divinitatis mysterium revelarent, e0 quód insectandus esset á sacerdotibus ct scribis, plurima perpessurus, mortisque supplicio afliciendus, ut tertiá die resurgeret (Luc. 1X. 22 ), Verúm statim ac Dominus Petrum cxeterosque Apostolos docu, suz Divinitatis predicationem aut fundationem Ecclesi2 non nisi post acerbissimos passionis su eruciatus , gloriosamque resurrectionem ab ipsis esse suscipiendam» addit D. Lucas (v. 23 ad 26), Dominum ita omne* omnino gentes fuisse alloquutum : Dicebat autem ad om” nes: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum Clc: Ibi, ut sepé aliás, tres precipuas conditiones proponil aut onera illis subeunda , qui militantem Ecclesiam 10” gredi, aut initá cum ipso societate discipuli eius ese yoluerint: que nempé in eo consistunt , ut semetips0 A PP 1. CAP. VI ART: TIL 241 albmegent, ut quisque tollat suam erucem et ut Dominum sequatur. Id'etiam eis foturum: esse ostendit , nt qui sese ita gerant», quamvis propter Dominum multa et vel usque ad vitee profusionem perferre debeant, incolumem tamen suam animam servent. Qui verd alium: teneant cursum, si animam perdiderint suam, ¿quid eis prodesse poterunt quas sibi comparaverint opes, honores, atque imperia? Si 'mundum untversum lucretur ; se autem ipse perdat et detrimentum sui faciat? Nihil omnind. Nihil inquam homini prodest sese mundum universum :adquisivisse , aut suo subiecisse imperio, si seipsum aut suam auimam detrimento affecerit. Filius enim hominis, prosequitur Dominus de se ipso verba faciens, cum'é coelo descendat;'cúm magnifico Angelorum comitatu stipatum sese conspiciendum exhibcat ; tunc universá «terni sui Patris gloriá -coruscus tamquam suos discipulos agnoscere recusabit eos, qui cúm vitam mortalem agerent, eum habere magistrum, aut sibi ad imitandum proponere eam mortalis vite rationem erubuerunt, qua ipse paupertatis, humilitatis, patientim, ardentisque zelipro predicandá tuendáque veritate et charitate amplificandá sese et exemplar et magistrum prebere voluit. Erubescet. gloriee sue participes habere eos, quos in toleratis á se propter homines ignominiis atque doloribus .non veros Socios expertus fuit. Nam qui me erubuerit et meos sermores, hunc Filius hominis erubescet, cúm venerit in maiestate suá et Patris et sanctorum Angelorum (Luc. IX. 26). Verúm antequam de re tanti momenti finem dicendi faciamus, ea tam obvia quám certa consecutio repetenda nobis est, qua christianam animam in assiduis sue yo- Untatis adversús triplicem concupiscentiam preliis sem- Per de reportandá yictoriá certiorem reddi conficitur, Ummodo nunquam sese scuto fidei in Christum crucifium tegere pretermittat. Fides hec eos eidem exhi)et “rumpentes ¿ Domini exemplis verbisque luminis radios, Ut quas tenebras sensus, prave animi aflectiones, infe- Moresque appetitus illi possint obiicere, infinito inter- Vallo superent dissipentque. Fides hc spe certá inniti Chet, fore ut quas lesus-Christus nobis in cruce prome- 16 242 ECCLES.: MILIT. ICHNOGRAPHIA. ritus fuit gratias, ezdem nunquam nobis deficiant, neque suo effectu orbentar, nisi ipsi sponte aut propriz nostre libertatis actibus obicem obiecerimus. Denique fide istá charitate avimatá certiores efficimur concupiscentiz nostre incursus, quecumque demum fuerit nostra infirmitas, utiles tamen nobis esse futuros, si levibus et crebrioribus casibus eo consilio uti noverimus, ut in nostre imbecillitatis cognitione consectande humilitatis necessitatem vyideamus, credamusque vim omnem nostram in rebus ad anime nostre salutempertinentibus á Christo erucifixo derivari; sicut etiam efficacitatem , qua fide, vitá et humili assiduáque oratione auxilia gratiw deprecemur ab eo Domino , qui nunquam illam solet iustá ratione petentibus recusare. In nostrá fide consistit nostra adversús mundum victoria: Hec est victoria que vincit mundum , fides nostra (1. loan. v. 4). ARESULY: Spiritus ministerii ecclesiastici aut regiminis militantis Ecclesisee, spiritui terrene dominationis aut huius mundi é regione oppositus esse debet. Summoperé perspicua est in Evangelio lex, qua EcclestB non instar huius mundi regenda precipitur 220; $ sicut imperavit Christus, ministratione scilicet et ht militate 221 ; ed quod Ecclesia regnum sit d civilibus imperiis aut ab huius mundi regnis longé diver” sum 222. Jesus est Rex, qui natus est ut veritalS testimonium daret, utque latá dá ludice sententiá Crue afigeretur 223. Character et oficia , quibus spirú Ecclesia ab eo distinguitur quo animatur terre dominatio 224. Suis ministris precipit Dominus» $ ipsum in regendá Ecclesiá tamquam exemplar 1 imitandum sibi proponant 225. Isto precepto quedan CAP: Vil ART IV. 243 notatu digna ad Ecclesie primatum spectantia edocemur 226. Qua in re certa cum dubiis confundi non debent 227. Papa, quem imperare contigerit, id omne potest quod posset D. Petrus quatenus princeps Apostolorum 228 : et par est ut quidqguid Dominus Petro in huiusmodi eventibus faciendum precipit , sibi -etiam dictum accipiat 229. Pontificii primatús auctoritas , quod attinet ad res spirituales, plena est, integra, atque suprema 250. Idque etiamsi istá non polleat auctoritate in res temporales , aut eá qua in Reges, vitas, libertatem et bona temporalia uti possit 231. 220 Ha. de re in tinoquoque ex quatuor Evangeliis lesu-Christi crucifixi, fundatoris et legislatoris militantis Ecclesiz, perspicué nobis declaratur suprema voluntas. Sancti Mattheus et Marcus, duorum filioram Zebedwi et matris ipsorum stultam nobis tradunt petitionem, indignationemque qua cxteri omnes Apostoli adversús ntriusque fratris ambitum affecti fuerunt ( Matth. XX. 20 ad 25 ). Sanctus Mattheus statim addit (v. 25 ad 29): lssus autem vocavit eos ad se, et aít: Scitis guia principes gentium dominantur eorum : et qui maiores sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit inter vos: sed quicumque voluerit inter vos maior Jieri, sit vester mintster ; et quí voluerit inter vos primus esse, erit vester servus. Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed Ministrare , et dare animam suam , redemptionem pro Multis. Sanctus Marcos (X. 55 ad 45) famili Zebedei Postulationem, Dominique responsum eisdem feré verbis nobis refert: eo solo discrimine, ut quam petitionem Matri_attribuit sanctus Mattheus, eam sanctus Marcus adseribit filiis, et prima responsionis Domini verba ita "eferat sanctus Marcus : Scitis guia hi qui videntur Principari gentibus, dominantur ets : et principes eorum Potestatem habent ipsorum. Postea veró prosequatur, non quidem sicut D. Matthwus, erit vester servus , sed la: erit omnium servus. D. Lucas (XXI. 25 ad 51) 1 244 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. quamdam inter Apostolos nobis tradit ortam fuisse de re istá :controversiam aut contentionem; quis nimirum eorum videretar esse maior, aut cui prima sedes iure deberetur ? Quibus ait Dominus : Reges gentium-domi- nantur eorum : etqui potestatem habent super. eos , bene- JFici vocantur. Vos. autem-non- sic: sed qui.maior est in vobis, fíat.sicut minor; et qui preecessor est , sicut:ministrator. Nam quismaior est, qui recumbit, an quí ministrat? nonne quí recumbit? Ego.autem in medio vestrúm sum, sicut qui ministrat. Vos autem estis, qui permansistis mecum-. in tentationibus meis. Et ego disponovobis sicut disposuit mihi Pater meus regnum,.ut edatis et bibatis super mensam medm in regno meo: et sedeatis super thronos iudicantes duodecim tribus Israél. Ait autem Dominus : Simon , Simon-etc. 221 Filiorum Zebedzi petitio proposita Domino fuit, statim ac eam conclusit orationem quam ad Apostolos habuit de insectationibus , flagellis, tormentis , sueque mortis in crucé opprobrio, que sibi essent lerosolymis perferenda, ut resurrectionis gloriam -consequeretur (Matth. X. 19 = Marc. X. 35 et seg. ). At verd petitionem temeritatis arguens Dominus, ab. els quesivit, ¿num eum bibere calicem possent, quem ¡ipse bibiturus esset?EXx qua quidem rogatione -id magniponderis documentumn nos omnes capere voluit, quo moneremur in regno Del non priús de gloriá deque honoribus. quám de contemp”: tu, de laboribus, de propriá cuique cruce tollendá > deque calicis Dominice passionis participatione esse CO” gitandum. Preterea in duobus illis sermonibus,.quo$ Dominus, sumptá occasione ex controversiá de - primatú deque duorum fratrum petitione , ad Apostolos Hhabuit> aliquam omuibus iis notionem exbibuit de precipuis administrationis visibilis -rationibus, quibus dum 1PS0 abesset á terris suum ipsius regnum moderaretur. Suum regnum indicat non *qualium quidem, sed imperantinl et subditorum, primatúm et inferioram futurum 055 societatem. Imperautium aut primatúm due future su? classes, que principum et magistrataum aut. Regu??. primorumque similitadinem aliquam preferrent, quegue A a Pl o A CAP. VI ART. IV. 2: 245 episcopos et presbyteros aut parochos ¡ta complecterén= tar, ut inter principes aut primates unus emineat, qui primus sit et eorum: omnium maximus (Matth. XX. 27 inter vos primus = Mar. X. 44. primus... omnium servus Y Quin et ex suis vicariis aut ex principibus, qui eodem absente militantem Ecclesiam imperio regerent, D. Petrum; postque istius obitum, singularem eiusdem Sutcessorem primum futuarum esse eisdem significavit. Et quidem S. Lucas (XXHIL 31) animadvertit Dominum , statim ac Apostolos in rebas ad suum regnum spectantibus erudiisset, eisdem indicans unum inter eos futuram ceteroram omniam maximum et primum, ita ad 'unum-D. Pe. trum suum convertisse sermonem, eique furorem- et violentiam qua demon omnes impeteret prenuntiasse ; simulque iniunxisse id muneris, quo in lis rerum eventibus reliquos fratres suos Apostolos roborare, animare, confirmare deberet. Denique tres commemorati Evangeliste, precipuum et peculiare eorum ui Ecclesiam regunt insigne, unanimi consensione, ministrandi aut servitutis amorem designant, tam quidemnaturá suá terrene dominationis elationi contrarium, quám arctissimé cum christianá humilitate coniunctam. Omnes tamquam certissimum asseverant , lesam-Christam hac in re seipsum proposuisse exemplum , quod: pecoliari quadam ratione Apostoli, ideóque ipsorum successores imitari iubeantur. 222 Quod intercedit discrimen aut'oppositio inter regnum aut supremarum huios mundi potestatum imperium , et illud quo utitur militans Ecclesia, que regnum Ccoelorum est, á Dei Verbo in terris suá passione et morte institatam, illud nobis perspicud declaratam fuit ab ipso Domino, datis Pilato responsis in causá quam supplicii Crucis lata: adversús ¡ipsum sententia consecuta fuit. De hac causá verba faciunt quatuor Evangeliste ; et ex ipsá nomnalla in medium adferam eo ordine, quo digesta 're- Periuntur in iis que Concordiw evangelice nominantur; scriptoram nempé genus, in quibus eorum omnium que: per quatuor Evangelistas - dispersa nvebiuntur, Ma tantúm texitur narratio, cui nullam Ipsorum a ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHUIA. memorate ipsius locutioni comparatus , Primus inter Vos omntum SERVUS, ansam Romanis Pontificibus D. Petri successoribus prebere potuit, ut ipsi (sicut ex homillimi sancti Gregorii Magni «etate contigisse videtur) hunc titulum servus servorum Dei, tamquam auctoritati et dignitati quas á Christo crucifixo acceperunt , longé omnium accommodatissimum magnificentissimumque assu= merent. 227 Non certa cum dubiis confandenda. Pontificis Romani primatus res est de qua mulli catholico. dubitare licet.. Liceat quidem in dubium aut in: controversiam' revocari, sint ne inter primatús iura: recensenda nonnulla, que neque expressa in sacrá Scripturá continentur, neque perspicua in antiquá traditione patescunt. Verúm dubitari nullo modo potest,. quin -quicumque christianus ex qualibet orbis regione sese 4 suo ¿pastore aut episoopo excommunione, aut-aliá, censurá aut sen> tentiá que sibi iniusta videatur Oppressum senserit, ad Papam D. Petri successorem provocare valeat. Dubitari etiam per me liceat, utrum ista provocatio debeat appellatio muncupari, et utrum semper, an quandoque tantúm re communicatá episcopo, effectum: suspendendi illius sententiam sortiatar. Verúm nulla prorsús est dubitandi ratio , quin Papa quotiescumque id potuerit', quemlibet audire HánigoS debeat christianum hominen; quí de illatá sibi ab episcopo suo iniuriá conqueratur > et quin si rationi innixa iustaque visa sibi querela fuerit, episcopum argiiere, et prout iustitiz ratio postalaverit etiam iubendo aut imperando providere et possit-et debeat. Certo certius est Papam eá:sese erga episcopos gerere humilitate et charitate debere, que eximio sibt» et suo primatui respondere videantur; verúm non minds quidem certam est sibi in id seduló incumbendum , Ut episcopi erga inferiores ministros simplicesque fideles eádem ratione se gerant, ¡is scilicet affecti “virtatibasy uibus Ecclesiz christiane ministerium aut regimen distinpuñttie Duz res sunt a se invicem omnind diverse» queque a confundi debent ; imperandi anctorita?: que 1n ferendá sententiá pro se habet iustiti preiudiciui”» s CAP. VI ART. IV: S 255 et zustitic ut aiunt indefectibilitas ; quasi nullo prorsus modo evenire possit ut non liceat proprio episcopo aut Pape obtemperare, ut scilicet nefas sit homini precipienti- obedire-eá de causá , quod prestita ¡psi obedientia illi que Deo debetur adversari videatur. 228 Romanus Pontifex quocumque tempore ipsum imperare contigerit in quolibet tam ordinario quám extraordinario Ecclesiz eventu, ubique terrarum habitus semper fuit et haberi debet eá ipsá auctoritate insignis, qua:D. Petrus tamquam primus lesu-Christi vicarius et Apostolatús princeps preditus fuit. Atque utin quocamue rerum eventu expedire se posset, tamquam sibi dicta/accipere debuit verba omnia quibus Dominus D. Petrum allocutus fuit, omniaque documenta quibus ad fundandam regendamque Ecclesiam ipsum instruxit. Sanctissimus Papa Pius septimus e. g. cúmhorribile Gallicane ecclesiz dissidium calamitatemque cerneret, summamque : difficultatem - qua ipsius episcopi in unum locum convenire , eamque instaurare , et vel suarum dignitatum derelictione, aut renuntiatione , subditoram sibi fidelium unioni + pacique Ecclesis consulere prohibebantur; tunc quidem ut huiusmodi malo presens adhiberet remedium, omnibus instructus erat facultatibus, quas idem ipse D. Petrus in eo rerum eventu habuisset. Quó verú gravio= res esse videantur ¡lle quas tunc superare debuit difficultates, et acerbiores animi «egritudines quas ipsum perferre necesse fuit , ut pacta conventa anni millesimi octingentesimi primi ipsum inter et primum Consulem obtinere posset; ed clarior ipsius sapientia vehementiorque in Ecclesiá propugnandácontentio effulgebit. Non minús certé funesta, aut forté etiam funestior est orbis christiani facies, que hac nostrá turbulentissimá tempestate seni Pontifici ante oculos obversatur. Cúm sanctissimas Papa animo sibi obiiciat benemultas celeberrimasque christianas congregationes aut sectas, que nunc sunt á primevá, unicá, verá Ecclesiá, cui antea vincte adhe- Serant, separate; cúm gravissimas intueatur de regimidis tam civilis quám ecclesiastici ratione concertationes , que hinc inde adversaram partium farore , novisque de 254 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPMIA. conventione aut de politico aut religioso foedere feriendo consiliis in dies deseeviunt et accenduntar; cúm animadvertat letam aliquam spem, qua corpori vere Ecclesis* promittebatur, fore ut personarum dignitati, prediorum possessioni, redditaum incremento “et Divini cultús amplitudini consuleretur , gravissimo trepidoque timore concuti, ne dam fidei, humilitatis et charitatis spiritus quo animari debet militans Ecclesia instaurandus predicatur, adhuc magis magisque in dies exanimetur : cúm sanctissimus inquam Pontifex his gravissimis anxietatibus pressus sese ad pedes lesu-Christi erucifixi prosternat, eique hodiernas Ecclesiz necessitates y strages atque discrimina ante oculos ponat; mihi quidem ipse videtur in hoc rerum christianarum turbine sibi dicta iure merito verba illa posse assumere : Simon , Simon: ecce satan expetivit vos, et extera alia que Dominus uni Petro dixit, iis adiecta que paulo antea adduximus, et quibus Apostolis prescripserat tenendam ab Ecclesiz ministris agendi rationem, qua ad cavenda et extinguenda dissidia concertationesque , ¡llas presertim que de primatu agitari solent, presens remedium continetur. 229 lure igitur merito sanctissimus Papa sibi animo exhibere potest Dominum ita in summá loquenten : « Animadverte Pie, animadverte: macte animo senex «Pie: certam est satanam nullo unquam tempore á ten- «tationum telis in yos, qui Ecclesiam regitis, terribill «turbine contorquendis desiturum. Quamobrem versar€ «vos , cribrare et turbare diversis de primata controyer- «siis nititur, et aliis que ex prestantie ambitu, curiosl* «tate, et terrenarum rerum amore proficiscantur. Nallam «enim non movet lapidem , ut yos in furentem terrene «dominationis turbinem intrudat, imbuatque mundaniS «notionibus atque principiis, que humilis, vive, animate” «que fidei veritatibus, in quibus regnura meum consistit, «huius mundi reguis oppositum, adversantur. Verúm «ego pro te rogavt sicut pro Petro (y, 32 ), non deficiet «fides tua , que et ipsa.est Petri fides: fides nempó fide" «linm omnium quibus tu prees, Pastor; fides pastora CAP. Vi. ART:-1V. 255 «omnium , quorum es princeps; fides tandem universe « Ecclesis quam tu refers, tamquam caput eidem prefec- «tum. Non defecit fides Petri, cuius negatio haudquidem «ab infidelitate, sed á timore , imbecillitate , infirmitate «.profecta est. Verúm lamentabili illo proprix sux infir- « mitatis experimento, amantissimo illo perculsus intuitu, «cxterisque auxiliis quibus ipsum fulsi , perfectum est «ut conversus postea indefesso labore ceterorum infir- « mitati succurrere studeret, eisdemque robur illud animi «indere, quo mea sequerentur exempla, et ad meam de « humilitate et patientiá doctrinam dociles se preberent. « Ita et tu, 9 Pie, diuturno tuo et laboribus pleno Pon- « tificatu perfungi debes. Cúm vero tu inter infortunio- «ram quibus afflictatur Ecclesia et periculorum que « timet causas, aliquam antecessorum fratrumque tuorum, « aut etiam tuam ipsius incuriam animadverteris; *quum «erit (v. 53 et 54) ut tu, tuique fratres vestram imbecil- « litatem et agnoscatis et confiteamini. Verúm licét nihil « vobismetipsis fidere positis, in firmam debetis erigi «spem, fore ut dummodo á me vobis commisso munere « fungamini, vobis nihil omninó desit , utque per oppro- « brii patientizque semitas ad coeleste regnum perveniatis «mihi a Patre meo paratum, et in premium opprobrio- «rum eruamnarumque mortalis vit, quarum mecum par- « ticipes fuistis et socii, mecum etiam «ternis gloriw de- « liciis affluatis: Ego dispono vobis regnum, ut edatis et «bibatis super mensam meam in regno Patris met». Capite tertio duas in humano genere consideravi societates catholicas aut universales, quarum altera fraterna societas est omnium hominum, qui á rectá ratione aut naturali lege, ut ad adipiscendam mortalis buiusce vite felicitatem sibi invicem opem prebeant , diriguntur: altera verú militans est Ecclesia, aut supernaturalis religiosa societas qua omuium hominum animi ad eternam ducuntar salatem, quam Divioum Verbum caro factum ipsis promeritum fuit , eos á demonis servitute redimens, ln Nun propter Adami peccatum omnes ipsius poster1 prolapsi fuerant. Ibidem animadverti Ecclesiam , ut lam possit obtinere finem , animarumque saluti consulere , in 256 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. promptu habere adiumenta omnia quibus ipsam lesus- Christus instruxit , queque sancti Petrus et Paulus commemorant : finem et adminicula que Ecclesiz societat! Divine et sopernaturali, queeque sibi á lesu-Christo collatee potestati prestituta sunt, ab ¡is finibus et adminiculis longé esse diversa, quibus civiles aut politica societates et potestates uti solent, ut ordinem et tranquillitatem que á rectá publica iustitie administratione suam ducunt originem , tueantar. Quin etiam ex hac finium et adminiculorum diversitate plures alias proficisciranimadverti, quibus duz ill societates aut potestates á se invicem secernuntar; multim quoque oriri discriminis inter iniustas utriusque sententias; longé diversam esse rationem qua uniuscuiusque socii bono prospici debet, sammamque inter physicas et morales vires quibus unaqueque ad coércendum utitar discrepantiam. In quarto capite concipere animo studuiiustam de hierarchiá ecclesiasticá notionem, de propriá hierarchicz auctoritatis notá , de omnium universim socioram Ecclesis ¡uribus et officiis , deque lis que peculiari quodam modo ad sacros ministros , pro cuiusque gradu, maximé ad episcopos , precipué veró ad D. Petri successorem, tamquam ceterorum omnium principem maximumgue, pertineant. Ex iis que in ¡lis duobus capitibus adducta sunt, facili negotio confici poterit quám diversá ratione sese in regendá Ecclesiá gerere debeant fidei et charitatis ministri, ac ii qui publicz ¡ustitis administrationi in civilibus societatibus presunt. 230 Pro certo etiam habeo Pontificii primatús potestatem esse plenam atque supremam , eo nempé sensu, quo alibi asserta A me fuit hec positio , tamquam derivata ex stabilitis demonstratisque veritatibus consecutio, quam his verbis exposui: «Ex hucusque dictis con- «sequitur Romanum Pontificem in rebus ad Divinas le- «ges, aut ad quamcumque discipline institutionem que «in fidei deposito contineatur, spectantibus, posse quo- «tiescumque id necessarium duxerit, litteras decretales «condere , quibus regulas eas prescribat que á general! «concilio, si congregatum esset, decerni possent; eo ta- > CAP. Vio ART. 1V. 257 «men discrimine, ut si regule ¡lle autficanones ad Divinas «leges , aut ad aliquam immutabilis discipline partem at- « tineant , tamquam fidei deposito comprehense ¿n fallibi- «les habeantur, dummodó ut tales ab aliguo concilio «reverá cecumenico sancite fuerint: non vero ita se ha- «beant que solá Pape instituuntur auctoritate, donec «eisdem accesserit membrorum corporis Episco patús «universa feré consensio. Pari etiam ratione asseverari «potest, in rebus que variabili discipliná continentur, « posse Papam suis decretalibus lilteris antiguos yariare «canones, et novos condere, sicut á generali concilio « prestari posset; eá tamen interiectá differentiá, ut hu- «iusmodi regule aut canones, cúm ab cecumenico con- « cilio sine dubitatione legitimé conditi fuerint, univer- “sam Ecclesiz auctoritatem preseferant, vereque sint “regule aut leges, quibus mundus universus obstringi- « tur. Quamvis aliunde leges ¡lle variis de causis, plús mi- <núsve gravibos aut instantibus, in quibus publica ver- “ setar utilitas, prout illarum materia fuerit, ab episco- “ pis maximéque á Papa suspendi possint, aut in is ut “aiunt dispensari : illa veró , quas Papa indubitate legi- * timus tulerit, licét auctoritate capitis Ecclesie munian- “tur, donec tamen eis acceptio aut unanimis feré epis- “coporum consensus accesserit, non universá corporis “auctoritate valeant. 27 Quapropter inde Pontificii pri- “matús potestatem plenam integramque ad regendam “catholicam aut universalem potestatem esse conficitur. «Nam cúm de iure positivo agitur , merito plena aut in- “tegrá illa vocari solet potestas, que ad omnia omninó “ protenditur, aut á qua omnia prestari possunt que “evidens aut necessitas aut ulilitas postulare videantur : “quamvis aliunde perspicuum sit potestatem aliquam, ut “ plena existat, non ita imperantis arbitrio relictam ne- “cessarió esse debere, ut nullo ad legem aut rectum ordi- “nem habito respecta agere possit. Neque yeró ut plena “sit, cam infallibilem esse necesse est; si enim ¡ta se ros “haberet, nulla civilis aut naturalis potestas plena om- “nind vocari posset. 5% Inde etiam evenire consequitur, “ut licót infallibilitas aut suprema Ecclesie auctoritas Loli lt/ 258 ECCLES: MILIT: TIONNOGRAPHTA. « Episcopatús corpori 4 Domino tradita fuerit; potestas á tamen primatús D. Petri suprema, aut omnibus numeáris absoluta, non tantúám in sancto Apostolo, verúm detiam in elus successoribus, Romanis nimirúm Pontifi- «cibus, haberi debeat: quatenus scilicet in ordinario re- ¿rum stata omuibus Ecclesiz necessitatibus, tamquam « Apostolatús priuceps et caput, remedium providere et « possit et debeat, quo feré modo in civilibus monar- « chiis, sive temperatee sive mixte, Rex etiam hoc titulo « supremus insignitur ». 231 Ex commemorato inter fines et adminicula , quibus civilis et ecclesiastica potestates utuntur, discrimine, jllad sicut tam sepiús dictuam est, derivari videtur, lus nempe gladii aut coniungendi sociorum vires ad publici ordinis perturbatores, etiam vinculis, carceribus et mortis supplicio coégrcendos , lege maturali et revelatá ad civilem supremam potestatem, aut ad delegatos ab ipsá magistratus pertinere. Verúm ecelesiastice potestati nullo prorsús jure fas est homines multos colligere, qui christianos Ecclesiv adversarios comprehendant , eosque ad tribunal ecclesiasticuam pertrabant etiam invitos , ut vel reluctantes vineulis teneantur aut ergastalis, multóque minds ut mortis supplicio afficiantar. Si quando Ecclesia adiumenta illa adhibuit peccatores adactura, ut ad suum tribunal se sisterent, ab eo iudicandi, aut ipsius indicio subiiciendi, id potestatis civiliz tacitee aut expressee vo” luntati tribuendum. ¿Eterna subditorum fidelium salus scopus est, quo Ecclesie ministri sui regiminis aut ministerii functiones omnes collineare debent; omnia verd adminicula, quibus ad eum finem oblivendam Ecclesia instracta est, in iuribus aut officiis, in fidei et christiane charitatis lominibus aut impulsionibus posita sunt Hac uná animadyersione ostenditur, ecclesiastico minis” tro ex Diviná lesu-Christi institutione nullum ius aliud » officiam nullum adversús eos qui ipsum audire aut eldem se sistere recusent , inesse ; preeler illud quo omnes quas occasio tulerit, adhibere tenentar cúm persuasio” : nis tum imperii rationes , quibus eos adducant ut eiden sponte suá se sistant. Ita etiam iis, quos aut auditi do- CAP. VI. ART. 1Y. 259 fensione, aut ob contumaciam in non comparendo damnaverit, nec expulsionis aut exilji ponam irrogare potest, nec graves corporis poenas ivfligere; tantúmque abest ut eosdem capite plectere queat, quin potiús vel erga peccatores subditorum sibi fidelium longe flagitiosissimos sese gerere debeat instar pastoris, qui aberrantem ovem querit sollicité; cúmque ipsam invenerit, humeris suis imponit, eandem gregi suo, nisi id perfracté obsistendo prohibeat, redditurns; et vel cúm acerha quedam necessitas ipsum ed compalerit, ut propter ovinm cxterarum periculum lethali aliquá tabe infectam oyili suo amovere debeat, eam ita seiungit, ut ¡psa separatio ad eiusdem curationem remedio esse possit. Duo ista principia totidem sunt obvix consecutiones, que ex ipsá potestatis aut auctoritatis, quam ecclesiastici ministri A Deo sacramentali consecratione recipiunt, naturá derivantur. Que quidem clarius lumen maioremqne am plitudinem vimque accipiunt , si pree oculis habeantur due illee notiones , quas nobis á Domino in omnibus Evangeliis exhiberi mox vidimus; altera nempe qua discrimen aut oppositio declaratur jpsius regnum aut Ecclesiam inter et mundi istius regna; altera veró qua preceptum ostenditar, quo suos ministros iubet se ipsum tamquam exemplar in perficiendis ombibus regiminis Ecclesiw functionibus intueri. ART. V. In memoriam revocari oportet hanc questio- . hem; ulrum scilicet Papa Reges á suis soliis amoyere jure possit, o Due precipue sese offerunt dubitandi rationes ad Ponti- Jiciam potestatem attinentes 252. Prima, num scilicet Papa Reges amovere possit, summoperé perpend: debet 255. Questio hac diversis modis propont potest 254. - Commentum denuo excogitatum videtur suprema ¡lla y 17. 260 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. in Principes supremos potestas 2.55. Sinceritatis et can» doris defectus, cum de rebus ad Ecclesiam fidemque pertinentibus disseritur , res quidem est theologo christiano omnium longé indigna 236. Suam auctor aperit sententiam de Pape in conferendis auferenici Imperiis potestate 237. Quantumcumque in votis habeat ut Reges populique christiani, bellis amotís, suis concertationibus dirimendis Papam ludicem arbitrum sibi preficiant 238. Suam indicat sententiam de Pape auctoritate in terrena Ecclesia bona 2539 : deque Regiá templorum el bonorum , quee Deo consecrata fuerint, immunitate ago. Exoptatque ut theologi claras de dominio proprietatis eorum bonorum Ecclesice notiones stabiliant. 232 Arama , ut vera concipiatur notio de spiritu quo Ecclesis ministros , eos presertim qui in primo eminent grada, pre ceteris veró omnibus eorum caput maximum aut principem animari necesse est, paululum modó consistam oportet in expendendis duabus questionibus que de Pape, aut Ecclesie principis, in Reges et Episcopos iuribus aut potestate, de istius nempé amplitudine in utramque partem versari solent : prout enim. fuerit que de re istá teneatur sententiá, summoperé variari spiritom regiminis Ecclesiz catholicw consequetur. Quod ad Episcopos attinet, in dubium vocari solet, an Papa suam omnem iurisdictionem aut hierarchiam seu publici regiminis ecclesiastici potestatem á Deo tantúm accipiat. Prima questio in investigando consistit, utrum Papa ullá in Reges terre auctoritate aut potestate ita preditus sit, ut in gubernandi rationem, qna ¡psi utantur, possit inquirere, eosdem iudicare, et proul fuerit huiusmodi causarum natura, eosdem throno spo" liare, aut pronuntiare spoliatos; subditos verd cives aut clientes ¡ureiurando fidelitatis , qua sese forté obstrinxissent, ita solutos declarare , ut eidem tamquam Regiel inservire et obtemperare prohibeantur, Quamvis enim £% hactenus dictis consequi yideatur , potestatem eam mi CAP. Vi ART. Y. 261 sione, quam lesus-Christus collegio Apostolico communicavit, quamque á suo Patre ¡pse acceperat , minimé contineri, ideoque ad nullam referri posse ex hierarchicis potestatibus, quas Deus ¡is impartitar, qui in primo Divine hierarchix gradu instituuntur; dubitari tamen non potest quin Deus iudicandi, amovendique Reges potestatem, et tunc, et deinceps episcopo Rome conferre potuerit. Questio qua inquiritur an id prestiterit, aut ad Reges omnes, aut ad christianos tantúm referri potest. Secundúm sententiam aientem, bine ¡uste sufficientesque esse possent cause huiusmodi privationis : quarum altera in eo consisteret, quód Rex defecisset á fide aut ab Ecclesiá discessisset; que quidem tantúm in Regibus, qui baptisma receperint, locum habere potest : altera veró causa , que etiam ad mahometanos , iudxos, et ethnicos principes referri potest,á solá Dei voluntate aut á catholice Ecclesiz bono repetenda est. Si Papa huiusmodi potestate preditus est, nonnallwe sine dubio sese obtulerunt, seque offerent occasiones , cúm eádem uti debuit, et in posterum debeat : ex quo enim in coelos ascendit Dominus usque ad ipsius reditum , semper diversis temporibus el regionibus extiterunt , existentque perversi Reges, cúm civiles aut publice potestates semper Adami posteris commissze fuerint , et deinceps etiam committende sint. At veró si Papa huiusmodi potestate caret, nibil prorsus de futuris temporibus dicendum superest ; de preteritis vero cúm nonvoulli Papz ita se gesserint , quasi potestatem illam habuissent, id dixisse sufficiet, nullo modo esse imitanda , neque admittenda huiusmodi corum gesta aut dicta: que tamen si viris aliunde predicabilibus tribuantur, equum est eadem benigniori sensu, quintas fieri possit, interpretari et excusare; id vero de ipsorum auctoribus animadvertere, eos peas quamvis sanctissimi fuerint, non tamen mortalium hominum naturam exuisse : Sancti sunt, homines tamen. Vehementer doleo me in eam incidisse questionem , quam forté molesté ferent , qui eam opinionem obsoletam ¡am esse arbitrentur. Ego veró opere pretium me factarum esse existimavi, si ex uná parte nullum sine responsione 268 ECCLES. MILIT. ICMANOGRAPHIA. e suis thronis amovendi, aut amotos declarandi, sentiam ingenué apertéque declararem. Quod ad hanc potestatem attinet, vera quidem mihi yidetur, et novo Testamento, “atque Apostolicá traditione invixa sententia , qua asseritur lesam-Christam eá potestate quam militanti Ecclesia contulit, aut ipsius ministris, ut eam per universum terrarum orbem propagarent, et usque ad mundi finem regerent nallá ¡psos auctoritate. iure nullo ad amovendos Reges , eosque throno destitutos pronuntiandos donasse ; neque eis, nec ceteris sublimioribus aut supremis publicee rei potestatibus ullum ex ¡iuribus , aut facultatibus quibus lege naturali aut tamquam ministri á Deo ad publica tranquillitatem et disciplinam 'institati insiguiuntur, ademisse. Aliunde perspicuaam mihi quidem videtur nallam inter Adami posteros extitisse , nec existere, nec unquam extituram moralem personam aut singularem, quee tanto in omnes mortales homines, aut in universam terram potiatur imperio, ut Reges omnes, supremas potestates omnesque populos eisdem subditos Pontificl Romano subiicere, eumque tali auctoritate munire , qua illos possit supremá maiestate spoliare , hos vero ab obedientiá prestandá probibere. Certissimum quidem est, extitisse Reges, qui sua regna Pape tradiderunt; alios verd, fortassé plurimos, uno eodemque intervallo. temporis in id aut acquiescendo , aut rerum necessitate compulsos, convenisse ut Papam sibi ¡psis iudicandis , mutuisque concertationibus dirimendis prefectum agnoscerent. Verúm ius quod Papa huiusmodi consensione acquisivisset, ad certas quasdam personas > tempora aut loca restringebatur; ius: est ¡li simile, quo iudex arbiter eligentium partium conventione donatur : aut 1us est ab eo longé diversum, quod Caroli Magni constitutione innixum esse contenditur , quodque etiamnum vigere , atque Reges omnes, christianos saltem , complecti ssignificatur. Ut tante perennitatis, tanteque amplitudinis jus Papz concederetur, non mihi quidem satis future vldentur centum concessiones aut constitutiones ¡is similes que de Constantino aut Carolo Magno predicantor > quamvis totidem aliz á Regibus sancto, ut aiunt , foedere A AAN CAP: VI ART: V. 969 feederatis, A Sinarum, laponiz, Persio, Constantinopolis> Marochorum , et cwteris Africe Imperatoribus cisdem accederent. 238 Alibi de ecclesiasticá potestate , prout ad civilem refertur, orationem institui; que si penitús inspiciatur , ed tendit, ut quid spiritalem aut ecclesiasticam potestatem inter et secularem aut civilem intercedat discriminis » quaque illo sibi invicem ratione subiiciantur, qua verd libere fuerint, demonstretur. Ibidem asserui, haudquaquam lesu-Christi institutione licere Pape Regem aliquem á supremesuz dignitatis culmive prolapsumn declarare; simulque animadverti , rationibus , quas pro defendendá illá deelarandi potestate adferre solent quidam ex recentioribus itali seriptores, id tantammodó confici , “rem quidem longé opportunissimam fore, si christiani Reges aut principes et populi Romanum Pontificem conciliandis suis dissidiis arbitrum sibi eligerent; eaque nunquam divimenda sibi ducerent armorum vi aut fortuná bellorum, aux tam mores et Ecclesiz bonum», quám publicam disciplinam el tranquillitatem, que primum est civilis societatis propositam , ineredibili detrimento afficiunt. Quin et egi de eá, que offerri posset opportunitate, ut Papa in civilibus dissensionibus iudex arbiter Reges inter et populos institueretur. Ostendi quám vehementer exoptem , ut hispani theologi compromissi notionem notioni dominationis in Reges sufficiant, et nomnalla attult ad ostendendum qua ratione theologi rem eam cum publicaram rerum peritis tractare debeant. In Epistolis ad Trenicum commemoravi eliam questionem super Pape in supremas potestates imperio. Novmulla de re istá imprudenter dicta nolavi, quod von rard solet accidere Pontificii primatús defensoribus ; et in eisdem Epistolis notabilius adduxi effatum Comitis Le Maistre in suo 0pe- re Du Pape (edit. an. 1819 pag: 546 ) de quo hxc habui: «Nibilominús inficiari non possum, m6 qe attentiús Pontificia potestatis systema perlego, quo anno 1819 Lugduni in lib. de Papá propositum fuit, quodque in Galliá et predicatur et ita mirandam in modum sustinetur; eo malore horrore perfusum contremiscere, eo mr : 2/0 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. quod iterum iteramque legendo , quam primá libri lec. tione conceperam magis magisque augetur. suspicio. Niz mirúm ad suspicandum adducor eam sententiam novam quamdam esse yeluti machinam, qua demon in perpetuo suo adversús Ecclesiam bello utitur, ut illios partes, que á se invicem separate sunt , iteram coniungi probibeat; utque novas iu eá ruinas efliciat, scissuras nempé quibus totum edificiom xquare solo faciliús possit. At= que hos mihi timores in primis iniicitprecipuaram duarum partium , ex quibus novum systema conflatur, contunctio ; queque positee sunt in iure aut avctoritate que Pape ad imperantes personas aut familias imperio spoliandas tribuitar, et in: plená absolutáque absque ullo sue duritiz el acerbitatis temperamento -potestate, que Regi é suo throno clientibus sibique subiectis civibus-iu- ra danti assigoatur». Mihi quidem longé accommodatissimum videtur systema propositum , ut impietatis furor, et secta aut sclrismatis animositas, dum sibi per pacis tranquillitatem liceat ansam inde sibi ad scurriles suos locos, salyrasque arripiant, quibus catholicum dogma de successoris D. Petri primatu irrideant contemnantque; utque turbulentis temporibus adversús omnes dogmatis istius propugnatores ed invehantur furiostus , quo certiús sibi animo fingant, uti Moshemtus , omnes osnino incredibilibus commentis quibus nonnulli dogma ¡llud sanctissimum perverterint, assentiri. 239 Altera questio, que, prout est: presens rerpublice christiane status, dignissima quidem mihi videtur, quam puro inveniendge veritalis amore perpendant theologí, tota versatur /n dominio quod proprietatis appellant , reddituum bonorumque stabiliam que quibusdam singularibus ecelesiis conterantur. Nonmulli evim in eá videntur esse sententiá, ut dominium - reddituum honorumgque stabilium , quibus universi terrarim orbis ecclesie perfrauntur, iure proprio ad visibile caput Ecclesiz pertinere arbitrentur; quin publica potestates, illo renuente, 2isdem tributa Imponere, nec prasules , Cecono” mi, aut collegia que ipsas ecclesias representant, eadom alienare possint. Qua in re id pre ceteris omnibus cave CAP: VI0 ART. Y. 271 ri oportet, ne scilicet certa cum incertis aut dubiis confandantur. Certum profecto est, Papam tamquam supremum Ecclesi principem iubere posse, seepe etiam debere, ve aliquod vendatur Ecclesiz predium, cúm id tamquam fini donationis noxium , aut quacumqne aliá de causá intustum futurum esse videatur. Que verd a Papa ferantur de re istá decreta aut iudiciales sententiz, cúm a legitimá auctoritate proficiscantur , pro se conceptam referunt iustitiz opinionermn : quo fitut omnes omninód christiani illis, nisi aut insuperabilis diflicultas, aut iniustitim evidens certitudo obstiterint, morem gerere debeant. Ceterúm mihi quidem videtur sumnsá confusione evidentique falsitate laborare ea notio, quam de hac loquendi ratione bona Deo consecrata sibi animo fingunt 1, qui quecumque res tradatur Ecclesiz cam ¡ta ab omni dominio rerumque humanarumn commercio separatam esse contendunt, ut nulla civilis potestas ex agris yineisque Ecclesiz tributa exigere jure valeat ; nullum vero collegium aut ecclesiastica nulla potestas, reter Papam , quasi unos i pse Diviná quadam potestate sul primatús propriá insignlatur, bona illa vendere aut rmutare posstt. ! Sd : 2£o Quod verd attinet ad tributa civilia, equidem sic ipse existimo, lesum-Christum, cúm Ecclesiam instituit, ¡llius et personas et hóna civilibus potestatibus pari ratione subiecta, ac antea: fuerant, reliquisse ; cáque de causá immunitates eas, QUE nonnullis in regnis viguorint, aut modo obtineantur, concessiones esse aut privilegia a Regie aut civilis potestatis munificentiá repetenda. De rebus autem Divino cultu consecratis justá de causá alienandis , dubitari non licet sanctissimos episcopos sacra aurea aut argentea vasa perfregisse, ut comparatam CX jis pecuniam ad redimendos captivos tollendasque publicas aut privatas necessitates impenderent. Videmus etiam disiici quandoque templa, destruique altaria, que Deo fuerant maximá cum solemnitate consecrata ; idque non modo cúm regionis tuitio ad alicuius munite civitatis aut arcis conservationem , aut publica utilitatis ratio ad portum aliquem construendum , aut ad plateas vicosque 4 372 ECGLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. amplificandos ita postulare videatur; sed etiam vel ¡psa religiosa pietas parochiarum ecclesias aut cathedrales antiquitate suá venerandas everti iubet, ut eas instauret amplioresque efliciat; aut ut populorum commoditati consulens alibi ipsas edificet. Veruntamen quamvis nulla extet nec Divina naturalis nec revelata lex qua destrui aut alienari vasa sacra, templa, domos aliaque concessa militanti Ecclesie terrena bona prohibeatur; *plures tamen sunt humanz leges canonice atque civiles , que Ecclesize congregationes et Beneficiorum aut peculiarium titulorum possessores stricté vetant bona aut redditus eorum fundationi assignatos , aut deinceps acquisitos, vendere aut alienare. Et quamvis ex tabulis fundationis, donationis, emptionis, aut alterius culuscumque contractás , quibos redditus aut predium acquisitum fuerit, 1p- sius dominium , quod proprietatis vocari solet, ad eam congregationem aut titulum pertinere iure inferri possit: existimari tamen solet nullam ex his alienationibus, non interpositá Papx auctoritate, licere neque valere; quamquam eam interpretatam aut tacitam adesse intelligi facilé possit, cúm mon raró contingat, ut episcopi titulos extinguant, eoram redditus curatis beneficiis seminarúsque assignaturi, utque domorum, aliorumque bonorum ad curata Beneficia congregationesque ecclesiasticas. sz dicecesis pertinentium, alienationes et permutationes , sl ¡justa aut sufficiens sibi adesse causa videatur , confirment. 241 Facillimé evenire posse intelligo, ut illicita. sit, peccatoque obnoxia cuiuscumque boni stabilis ecclesiastici venditio, que contra legem aliquam canonicam, non dispensatam , aut dispensatam falsis de causis, peracta fuerit; quamvis aliunde rata et firma tamquam leoi natarali et omnibus civilibus regionis legibus consentanea habeatur. Quamobrem cúmvenditionis firmitas in eo consistat ut proprietatis dominium ex venditore ad emptorem transferatur, ut omnes tollantur dubitandi rationes de huiusmodi venditionum firmitate, mibi que dem videntar á theologis stabiliende perspicue de pro" prietario domino bonorum ad Ecclesiam pertinentum AAA NAT AN OS CAP. VI. ART. Ve a75 notiones. Hic universim monuisse sufficiat, 1? particulares ecclesias, tamquam religiosas societates , inter €as recensendas que luris sunt naturalis , idedque a Principibus protegendas. Preterea nullibi evenire unquam potest , ut domesticos verz religionis, militantis nempe Ecclesise , coetus prohibere liceat. Certo certius est, lesum- Christum nullam hereditatem , nullum possidere przdium voluisse;: quin et nec domum habere , aut locum , ubi noctu quiesceret , aut reclinaret caput : id quod non yulpibus deest, que suas habent foveas , nec avibus, que suos habent nidos (Matth. VUIL. 20). Verúm non minds certam est, nunquam Dominum christianos sigillatim , nec eorum ecclesias, congregationes aut societates , domos , agros > aliave huiusmodi bona stabilia possidere vetuisse. Fides atque baptisma non adimunt certé christianis proprietatis nec libertatis naturalis atque Clvilis jura, que cum ipsorum. personis et bonis coniuncta sunt; sicut nec-A publica rei moderatoribus supremum altum imperium, quo ipsi in sabdominium auferant, aut ditorum sibi christranoram , coetuum , collegioram:, que ex illis conflantur, personas et bona potiantur. 'ART: VL Utrum omnis spiritalis aut ecclesiastica ¡urisdictio a Papa proficiscatur 1 A . Non sine timore questionem proponit auctor , utrum scilicel episcopi ad exercendas omnes sul ministerii functiones, ullá quam Papa ipsis conferat polestate indigeant 242. Duo principia, de spiritu quo Ecclesia ministri ad. regendas animas imbuantur, necesse est 2453. Tres questiones de triplici Pape ; Patris supernique' Pastoris Ecclesice, cum patribus pastoribusque secundariis ratione 244. Nonnulle de re tantl ponderis animadversiones 245 ad 247. Pusioris le articúli 1 - 274 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. conclusio 248. Catholici Romani , nostrá agendi ratione , nos spiritu vive fidei animatos in Christum crucifexum exhibere debemus 249 et 250. 242 aa questionibus de Papxe in res temporales atque terrenas potestate, aliam adiiciamus oportet «le sul ipsius ministerii potestate spiritali aut supernaturali. Questio est hec,de qua sepe aliás verba feci: An scilicet spiritalis iurisdictionis seu Ecclesia regende aut administrandz potestas ita Pape sit propria, ut nullus episcopus nullibi eam obtiveat, nisiin eáorbis terraram partead quam regendam illam á Papá receperit, et quamdin sibi ab eo adempta non fuerit. Res est hc, quam non sine acerbissimo cordis mei dolore et tremore considerare possum, inspiciens qua ratione ipsa á recentioribus nonnullis seriptoribus proponitur, aut pertractatur. Summoperé vereor, ne in horribile crimen incidam-, aut in formidandam eorum deceptionem , qui Dei verbum corrumunt.: qua de causá me necessitate constrictum sentio ¡llius adhibende sinceritatis, de qua D. Paulus ita Corinthios alloquebatur (11. Cor. 1. 17): Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei., sed ex sinceritate, stcut ex Deo, coram Deo, in Christo loquimur. Sepé 1 questione istá pertractandá, et ex professo y et obiter versatus sum; et quoties de re istá orationem institut, feré semper amor et yeneratio, quibus nonnullos eorum prosequor quí contrariam tenent sententiam y.€0 m6 adduxerunt, ut rationum momenta, quibus mea fulcitur opinio , denuó ad trutinam revocarem. Verúm quo attentiús ea verba considero , quibus lesus-Christus Ecclesix reglmen instituens, ut ea per universum terrarum orbem propagaretur, et usque ad secundum suum adventum firma consisteret , Apostolos eoramque successoribus uam 1pse á Patre acceperat missionem communicavit: quo diligentiús cxteras novi Testamenti perpendo 0 tentias, quibus doctrina ant.exempla ad Ecclesis AS dictionem aut regimen spectantia continentur : quo » tids mente evolvo obyium, proprium , litteralem verbo- CAP. Vl. ART: Vl. 275 rum sensum, quibus est innixa mea opinio : quó vero evidentiús ex alterá parte intueor verba aut sententias, quas pro se aflerre adversarii solent , nihil esse aliud um translatas quasdam aut metaphoricas locutiones ; quibus tantúm primatas, quem catholici sustinemus , demonstratur, quin lis nihil de rebus definiatur inter nos controversis ; ed magis verendum mihi censeo , ne criminis aut deceptionis, quam Apostolus commemorat , reus eflicerer, si aliquorum verborum litteralem et proprium sensum pretermittens, accommodaturn tantúm', eum némpe quem translatis sacre Seripture locutionibus recentiores illi scriptores tribuunt, adhiberem. Pre ceteris verd omnibus summoperé timeo ne , quod ad me attinet, non excusari posset sed quoddam horribile prevaricationis crimen haberetar illa deceptio, qua accommodatum sensum preponendum putarem : maximé veró , cúm novarum notionum de spiritalis jurisdictionis origine precipuum columen in eo positum esse intuear , quod ips Regum mundi istius imperio opportuniores , el in absolutis monarchiis receptiores existimentur. Quem: sané timorem abiicere nullo modo me sinunt ea verba , quibus alte clamat Dominus, coelorum regnum aut Ecclesiam nequaquam instar regnorum huius mundi esse regendam:; nec illa alía, quibus nos, iubent Apostoli non Reibus tantúm aut Monarchis , sed sublimioribus etiam potestatibas regionum , in quibus peregrinamur , quámvis populare fuerit ipsarum regimen , obtemperare. - 245 Cormmemorate dubitandi rationes mihil prorsús detrahunt plenx supremexque Papx auctoritati, prout de ipsá verba fecimus num. 90 ad 96. Verúm ¡pse pre oculis habeantur oportet , cúm quidquid de spirita, quo Ecclesie ministri eam regere atque administrare debent , haocusque attuli, ad duo generalia principia contrahere aggredior ; simulque indicare quedam summá theologorum consideratione dignissima , dum ¡psi questionem aliquarn de ¡is que in perficiendis ministerii sul functionibus agere possint vel non, definiendam suscipiunt; precipué vor si de infortuniis quibus ipsa conflictetur, aut que metuit, tollendis cavendisye agatur: : 18. 276 ECCLES. MILIT. ICHNOG RAPHIA:» Primum Ax10MA : Parochi, Episcopi et Papa, ste universam Ecclesiam, singuli quique episcopi suas diceceses , el parochi suas parcecias non quidem sicut domini famulos , non sicut Reges suos clientes , sed tamquam parentes filios, et pastores suas oves regere debent et ducere. SECUNDUM: Que Papa, Episcopi et Sacerdotes aut Parochiva Tesu-Christo adiumenta recipiunt, ut mortales ad «eternam salutem adducere possint, non sunt physice vtres quibus ipsos nolentes invitosque ad coelorum regnum intrudant ; non terrenarum divitiarum , honorum, deliciarum pollicitationes, quibus ipsos alliciant; neque suppliciorum crudedelium .comminationes ,-quibus eos perterrefaciant. Ea tantúm in bonorum malorumque spiritualium , que eterna futura 'sint, spe el timore consistunt. Quamobrem ministerii ecclesiastici functiones omnes ad Diyini verbi sationem predicationemque , ad sacramentorum administrationem contrahuntur: omnes eo tendunt, ut mortalhiam qui Divine fidei donum á coelesti Patre acceperint augeatur numerus , atque in lis semper viva servetur fides, et ea charitate, que maius in dies incrementam Capiat, animata. Mihi quidem videtur , quemcumque “ministrum .ecclesiasticam á supremo Pontifice ad sacerdotem usque vel minime prefectum parochiz, quí in explendo suo ministerio iu aliquam dubitandi rationem inciderit, an in presenti re aliquid agere debeat, aut pretermittere;-eá semper incessurum viá , quam Divinos Spiritus militantem Ecclesiam regens, suo lumine suisue impulsionibus ipsi aperiat, dummodo animo principia illa duo alté imbiberit, et pre oculis habeat, que Inter Ecclesix regimen regnumve coelorum et civilia terre aut huias mundi regna precipua intersunt discrimina. 244 Cúm ipse Dominus translatá regni locutione de Ecclesiá verba faciat, cúmque militantem Ecclesiam veré propriéque visibilem. mortalium hominum societatem esse ostenderimus; nihil impedimento esse potest , quominús Papam in universá Ecclesiá cum Rege in tor to suo regno, Episcopum in suá dicecesi cum pretore in suá provinciá aut cum gubernatore in suá urbe, sacerdotem denique in suá parceciá cum patrefamilias a CAP. VI. :ART. vi 277 áut ipsius capite domi suz omnibus illius personis sive filiis, sive famulis, sive sociis jura danti, regendi ratione componamus. Bené igitur perspecto discrimine , quo duaram potestatam fines et adiumenta á se invicem secernuntur; perpensáque diversitate que inde consequitur , et qua certé ratio moderandi regni coelorum in hac super terram mortali vitá ab ed distinguitur qua civilia aut huiusce mundi regua temperari debent : tria hec ab hispanis theologis diuturná meditatione expensa. velim. -Primum : Sit ne Pontificia potestas cum monarchiis , quas absolutas - appellant , an cum temperatis conferenda ? Secundum : Ea videtar in quibusdam absolotis monarchiis preeferri opinio, qua supreme potestatis interiectio ad omnes functiones , quibus et domestice et inferiores secundarizque civiles potestates suum exercent imperium, necessaria esse contenditur. Nunc igitur ita Togo: ¿Pontificie potestatis interpositio estne in omnibus hierarchicis sacerdotum et episcoporum functionibus ad id necessaria ut valeant et liceant? Tertium : Dubitari non potest, quin Papa res aliquas , aut. peculiares causas, ex lis que ad generale ministerium " pertinent primi et dl gradús Divinx hierarchiz, reservare sibi possit: potest id quidem et debet , quotiescumque certis de causis rectum charitatis ordinem aut curam salutis animarum id postulare arbitretur. Verúm ¿quibus terminis continetur facultas heee ? ¿Omnia ne tempora et loca, omnes ne hierarchicas functiones, et universim et sigillatim complectitar ? ¿Complectitur ne omnes omnind dispensationes generalium legum Ecclesia, tam eas que propriz, quám que impropriz vocari solent ? 245. His que summatim de dispensationibus , de reservationibus, de regimine ecclesiastico , aut Apostolico ministerio alibi observavimus, hxc adiicienda existimavi. Nimirúm, vasta aliqua esse potest monarchia , Russia €. g-, QUE ex plurimis diversarum regionum , linguarum, morumye nationibus conflata, ita reverá absoluta sit, ut á Rege ant Imperatore emanare debeant Regia omnis aut civilis potestas , auctoritas omnis , aut imperandi lus in lis que 284 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHTA, 250 Magnopere verd catholicis romanis cavendum est, ne exterius Ecclesie corpus cum spirita , quo animatur , confundant. In hoc quidem exteriori Ecclesiz corpore evenire enim potest , ut alicubi ipsius ministri ingenti suo numero, opulentiá atque divitiis, summá vero, in rebus sacris peragendis magnificentiá et ostentatione conspicui, oculos perstringere videantur. At vero spiritus Ecclesise est spiritas fidei, quee charitate animatur; charitate inquam, que seiungi nequit ab humilitatis, paupertatis et patientis in Deo et per Deum spirita; spirita inquam Divino, qui mentem nostram regit et voluntatem adversús triplicis concupiscentiz prestigias et incursiones corroborat. Quamobrem «cavendum nobis est ab ¡is principiis , quibus mundus plurima de- Pingens tamquam Ecclesia valde utilia, que tamensibi tamquam sua vindicare solet mundana concupiscentia,. nos in lubricá veluti declivitate constituat, que preruptis. undique precipitiis horrida , mille modis anime mortiferam cladem inferre potest. Que summa. cautio tanto: nobis est in hac re diligentiús adhibenda, quantó nos pertinaciús et protestantes et increduli calumniari solent, asserentes omnem nostri zeli efficacitatem ed tendere,, ut primorum ministroram dominatio et opulentia augeantur, consulaturque lante suavique eorum vite , qui sint pecaliaribus nostris institutis aut communibus pietatis et beneficentie fundationibus administrandis addicti: mos verd, si de propagandis Divine Religionis nostre veritatibus, inculcandáque virtutum exercitatione agatur,, incredibili quadam ignaviá oscitantiáque languere. Si igitur simplices fideles , et inferiores ministri tam indefessam adhibere debent diligentiam et cautionem , perspicuum est multó vigilantiores alacrioresque futuros esse Apostoloram successores, aut primi hierarchici gradús ministros, quos haud verisimile fuerit cautionem adyersús ceteras omnes triplicis concupiscentiz fascinationes , SID a Domino preceptam, Inficiari; lis nempé et verbis et éxemplis, quibus tam singulari eflicacitate spiritús domirationis terrence yitandi preceptum eisdem inianxit. CAP. Vil. ART. 1. 285 A OS - CAPUT VII Militantis Ecclesia el catholicee Fidei adversús incredulitatem et superstitionem defensio. ARI Definiuntur incredulitas et superstitio , preecipué verd Fides catholica et Ecclesia militans. Generales incredulitatis el superstitionts notiones 251. Superstitiones, que non cum incredulitate contuncie fuerint, levissime quidem culpe esse possunt; at esse etiam possunt gravissima crimina 252. Eorum pravitas tanta est, quanta. fuerit oppositio qua Religionis aut Fidet aut Charitatis virtutibus adversantur 255. Quid sit Ecclesia milttans , cum hac loquendi ratione veram. in terris Tesu - Christi Ecclestam designamus 254. Fides Catholica semper eadem' perseverat, est fides Divina, est firmissima, aut ab errore immunis , estque etiam prudentissimá ratione innixa 255. 951 Dcnrousrrarem uomino eorum errorem qui Divinam revelationem omnem “nficiantur, aut qui Deum asserunt nullá aliá: ratione homines allocutum fuisse , quám eis corporis sensus, intellectam > ant rationem impartiendo , qua de ¡is que sensibus percipimus ratiocinaremur. Superstitionem vero appello errorem eorum, 286 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. quí Deum quidem aliquem aut aliquos homines, allocutum fuisse credunt; at debitum fidei Divine assensum mysteriis aut sententiis tribuunt, que errores sunt aut merz opiniones ; quique in cultu et veneratione, quibus Deum et Sanctos prosequuntur, regulas virtutis Religio-" nis transiliunt. Omnium superstitionum maximé detestabilis est idololatria, qua debita Deo sacrificia, adorationes et cultus diversis creatis rebus, non hominibus tantúm vitá functis, animantibus, plantis, aut aliis Dei operibus; sed lapideis etiam, metallicis et ligneis statuis, quee aliquas res creatas exprimunt, queque non á Dei sed ab hominum manibus prodierint, offeruntar. Quin et inter magnoperé abominabiles recensenda est Mahumetanorum superstitio; Bonzorum aliaramque plurium sectarum , quas nonuulli homines secum Deos, aut Deum altissimum , aut Deum unicum locutos fuisse simulantes, induxerunt. 252 Eorum etiam, quí revelatam ipsius Filii Dei hominis facti mysterium agnoscimus , nonmulli fortassé erunt quí variis prestigiis, que in Deo colendo vere sint plús minúsve reprehendende superstitiones , illudantur. Et quidem earum quedam horribilem in modum criminose precipue inter hereticos reperiuntur; qui cúm Divinam fidem abiuraverint, in eam facili negotio prolabuntur idololatriz superstitionem , qua ad aliquam falsam doctrinam, aut quam unicé aliqui homines excogitaverint, tamquam Diviná fide, aut á Deo revelatam, credendam adducuntur. Quedam vero nihil sunt aliud quam consecutiones ex ignorantiá aut errore,, Omni forté culpá immunibus, derivate. Ita exempli gratiá accidere facilé potest, ut in cultu aut veneratione, qua catholici Dei Matrem, Martyres, ceterosque Sanctos singulari quodam Dei favore insignes prosequimur, aliqui pii simplicesque homines inconsulto ant inculpato errore in leyes aliquas incidant culpas. Verúm non certé gravissimá culpá vacant 11, qui avaritiá, partium studio, vaná curiositate, aut pravis aliis animi affectionibus ab= repti, licere sibi contendunt miracula simulare, sanctorum aut piorum hominam sententias aut effata perver- CAP. Vil ART. L 287 tere, aut Sacrá Scripturá abuti ut precationes aut usus, non recté vers devotioni christianeque religioni consentientes , inducant. 255 Hic vero nonnulla de christianis superstitionibas animadvertantur necesse est. Et 19 quidem sunt quedam superstitiones , que non charitati tantúm christiane aut Religionis virtuti, qua recta Dei colendi ratio prescribitur, sed fidel etiam catholice oppomantur : contra quam duplici diversissimá ratione peccari potest'; cúm seilicet rei alicui 4 Deo revelatee recusatar assensus, aut cúm 1 Deo revelatum aliquid creditur, quod reverá revelatum non est. Primus error hereticus esse solet , et ad incredulitatem pertinere , aut ex eá derivari. Quod veró ad secundum errorem: spectat, fieri potest ut nihil sit aliud quám superstitio quedam , qua nempe fidel assensus ultra terminos A. revelatione stabilitos protendatur. Neque yeró dubitari potest, quin primus error hereseos vitio laboret, quotiescumque Tel) quam tamquam articulum fidei credendam aperté proponit Ecclesia , assensus renuatur: tunc enim rem €am negare, defectus est fidei, quam obligatoriam vocare solent. 22: Defectus fidei duplici ratione accidere potest; ut si quis articulum revelatum esse inficiaretar > aut si illum ex Diviná Seripturá tamquam revelatum constare confitens aut credens , eum tamen ab Ecclesiá tamquam Diviná fide credendum propositum esse negaret. Qua de causá secundus hic error heresis etiam esset, cúm articualum eum tamuam fide credendum ab Ecclesiá propositum esse sine dubitatione constaret. 50: Illud fixam immotamque animo sit oportet, accidere scilicet posse, ut dum dubitatur aut inquiritur utrum res aliqua fuerit Apostolis á lesu- Christo revelata, aut fidei deposito contineatur, qui huiusmodi rei prebeatur assensus fidei, error sit superstitiosus, qui tamen cum heresi coniungatur : ul reverá accideret; si rem eam neque decisione affirmativá , neue negativá, ut aiunt, ad fidem pertinere declaratam esset. 40: Superstitio omnis aut ex errore fidei, aut charitati contrario consequitur : ex superstitionibus autem A hisce virtutibus adversis, quedam sunt que € regione 288 ECCLES. MÍLIT. ICHNOGRAPHÍA: illarom alterutri opponuntar , eamque extinguunt, aut ab animá ipsam eliminant ; quedam veró sunt que tantúm religionis virtuti, aut recte Divini cultús rationi directé adversantur. Hw plerumque sunt leves culpa, quibus nec fides nec charitas perimuntur ; verúm non raró gravissimo Culpe sunt aut peccata lethalia, tuncque charitatem extinguunt. lidem ipsi heeretici aut superstitiosi errores quandoque sunt culpe obnoxii, quandoque veró ab ipsá immunes, pro personarum, temporum , locorum, aliisque adinnctis. Culpa yeró ubi inveniatur , et ab intellecta oriri potest, qui falsas sibi finxerit notiones , et etiam á yoluntate, que scilicet plús minúsye partis in eá ceperit. Qua in re animadvertendum est, inter proprios mentis defectus, sive in ignoratione sive in errore consistant; et eos qui ad voluntatem pertinent , sive omissiones sint. sive commissa piacula, duplex interesse discrimen. Nam primo quidem intellectús aberrationes omnino preter voluntatem accidere plerumque solent; qua de causá omni prorsús culpá vacant : at veró voluntatis defectus , cúm deliberata fuerit actio, suá saltem in radice aut causá voluntarii solent esse , solúmque in primis alicuius affectionis motibus voluntarii esse desinunt. Cxeterúm voluntatis defectus longé quidem faciliús citiúsque, quám mentis aberrationes, in gravissimas culpas evadunt. 254 Equum est, ut vere de incredulitate et superstitione notiones concipiantur: at multó est «equius. eas, quibus militans Ecclesia et Fides catholica aguoscantur » perspicue distincteque stabilire. Que quidem singulari quadam perspicuitate exhibitee et stabilite mihi videntur sex lis maximi ponderis epistolis, quas sapientissimus lesuita. P. Scheffmacherius in Strasburgensi Academiá rofessor , nobili cuidam protestanti scripsit, ut ipsum 4 verá militanti Ecclesiá , in qua fideles omnes mortales ui lesu-Christo adbeerent, congregati sunt, seiunctum esse demonstraret. Ab initio primz epistolee Ecclesise militantis notionem his verbis exhibet. « Profiteor Ecclesize « lesu-Christi nomine á me nihil aliud intelligi, quám « fidelium societatem á Jesu-Christo institutam, ab. Aposto= EE A GAP. «VI ART: 1. - 289 «lis propagatam ¡in primorum christianorum obedientiá «continuatam » ad nos usque sine intermissione per fide- « lium posteros adductam , semperque A pastoribus fidei «sediumque Suoram maiorum heredibus gubernatam , «per universum terrarum orbem diffusam , omni tem- y pore sacri ministerll perfunclione visibilem. Hzec est « quidem Ecclesia , quam lesus- Christus suis cumulavit « promissis : hiec est Ecclesia, que á sue fun dationis « Initio sine intermissione hucusque perseyeravit , quie- « que usque ad seculoram finem firma consistet : hec est «Ecclesia, que fidel contrarios errores mullo prorsús «modo docere potest, neque preposteram sacramentoram «administrationem precipere ; illa est ea ¡psa Ecclesia , «A qua nemini licuit unquam recedere , extra quam nul- «la esse potest salutis spes, et á qua nemo unquam sine «schismatici aut heretici notá recessit». Et hec quidem est lesu-Christi Ecclesia ; quo fit ut catholica sit aut universalis, simulque Divinum opus á lesu-Christo institutam, qui cúm verus sit homo, fuit estque nunc etiam yerus Deus. 255 Atque inde conficitur catholicorum fidem, eorum nempé qui sunt vere lesu'- Christi Ecclesiz filii, catholicam aut universalem necessarió esse debere ; us omnia tempora, loca omnia, omnesque homines complectatur. Ea nempé fides huiusmodi esse: debet, ut ex quo lesus - Christus ipsam sue Ecclesizv. militanti commisit, usque ad secundum ipsius adyentuam, sea usque ad mundi finem semper eadem perseveret, semper eadem per omne tempus, et ubicamque locoram, aut terraram alterná aut successivá vicissitudine plús minúsve diffusa aut propagatá reperiatur ; semper eadem in omnibus omnino mortalibus, qui verl corporis moralis lesu-Christi vera membra extiterint. Fides catholica Divina etiam esse debet, ipsius: nempé Dei verbis innixa; quemadmodum fides humana est ea qua hominibus assensus prabetur. Quod attinet ad, fidem humanam, quotidiano experimento compertum nobis est, lis que ab hominibus afferuntur, vullam sepé sepiús adhiberi assensum posse > neque de ipsis certiores 19 290 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA:. fieri ; tam quía nullam animo opinionem concepimus de peritiá , iudicio et veritate auctoris, qui monitum aut nuntiam retulit; tum etiam quia incertum est allatum nuntium á gravissimo auctore , cui tribuitur, reverá deductam esse. Verúm in is que ad fidem Divinam pertinent , nobis catholicis certum est, fidem nostram firmissimam esse , et ab omni prorsús errore immunem ; cum veritatis et certitudinis ipsius criterium , regula, aut libella, ut ita dicam, Divina sit revelatio; et evidentissisima res sit, Deum dum homines alloquitur , mullo prorsús modo nec falli nec fallere eos posse. Aliunde at fidem catholicam, aut catholicorum, Jfirmam prudentemque esse conficiatur , nihil aliud necesse est quám ut rationabilis, aut recte rationi consentaneus esse demonstretur assensus firmissimus , quo omnes catholici a Deo revelatas eás credimus veritates aut mysteria, que tamquam revelata nobis proponit Ecclesia, eaque illa 1psa esse, que á nobis Diviná fide creduntar. Nam statim ac certissimum habemos , hoc aut illud dogma aut mysterium ab Ecclesiá per lesum-Christum fandatá, tamquam partem depositi fidei quod Dominus ¡llicommisit , nobis proponi ; neque ius, neque preceptum) quo a illud dogma aut mysterium firmissimo fidei Divinz assensu credendum adstringimur , in dubium revocari potest. Mox istud catholic fidei principium aut fundaméntum tuendam suscipiemus adversús hxereticorum et schismaticorum commenta , qui nonnullis rebus aut articulis nostre fidei peculiaribus assensum adhibere recusant. Nunc verd refellenda nobis sunt argumenta, quIbus eam obscurare omni nervorum contentione nituntur christiani nominis inimici, qui doctrinam eam , quam et exemplis et verbis lesus-Christus tradidit Apostolis, agnoscere tamquam á Deo revelatam detrectant. Sed priús precipuam impietatis et originem et fomitem investigemus, simulque laminis naturalis veritates , que ad tuendam catholicam fidem nobis potiori auxilio esse possint, in memoriam revocemus necesse est. CAP vIL. ART: Il. 291 AR DA Origo ostenditur, unde incredulorum adversús naturalis rationis lumen , Divinamque revelationem prestigie presertim derivantur. Nihil est, cur in incredulorum sectá rectam philosophandi rationem, nec veritatis nec virtutis amorem inquiramus 256. Vellent quidem metum omnem abiicere alterius vite que mortem conseqguilur ; cumque id evidentiá convicti non possint, eam cogitationem omnibus modis obruere amant; aut ed usque cecutire, ut sibi nunquam in. mentem veniat de illá cogitare 257. Materialistarum error pestilens lacus est, unde incredulitatis procelle erumpunt 258. | 256 Purrenro presentisque seculi increduli homines sese singulari quodam modo conspicuos exhibuerunt inudenti ¿1lá audaciá , qua sese mullá constringi religione gloriabantur ; qua ipsam et verbis et scriptis debellare contendebant; quaque sub philosophorum litteratorumque hominum larvá conspiratorum factiones ad eam exterminandam ita conflabant, ut sese iam formidandum exercitam aut multitudinem , que subitó monumenta omnia religionis institutionesque funditús everteret, collegisse blaterarent. Verúm si coetas, qui ex impiz philosophiz amatoribus conflantur , quicumque demum ii sint, penitús inspiciamus, eos certó in rebus dubiis, uas in Religione conceperint , nullam unquam pretulisse veritatis amorem, nullos ad eam inveniendam conatus. edidisse, nullo ipsius desiderio affectos, neque opinionis ullias, quam accepte ex suis maioribus reliioni sufficerent , convictos esse facili negotio reperiemos. Nihil aliud in ipsis videre licet, quám eorum alios atheos 19. 292 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. esta se abripi sinunt. Una est virtus sibi exosa , tam in naturalibus , quám in revelatis veritatibus , que ad religionem pertineant. In ipsis veró superstitionis aberrationibus, que nonnunquam cum vere religionis exercitatione permiscentar, quod maximé oderunt incredali non quidem illud est quidquid erroris aut absurdi in ¡psis esse videatur , cum erga illuad indifferenter se habeant, et fortó etiam alibi idipsom landibus efferant ; sed terribiles tantúm execrantur minas-et larvarum monstra, ut ita dicam, quibus forsan importana nonnullorum catholicorum superstitio eos vel invitos nolentesque ad virtutem revocare contendit. «Malo , inquit ¿quidam eorum, malo, inquit, in nihilum semel redigi, quam ceterno igne excruciari : melior est belluarum., quam hominum damnatorum conditio. Magis mihi ea arridet opinio , queme a Junestissimis vitee huius terroribus tuetur ; quám ea que cum eternam meam sortem in Dei manu positam esse sustineat , mes illius ancipitem prorsús relinquit. Qui hac loquendi ratione utitur impius ( Vid. Bergier Diction. art. Incredules ) profectó quid 1pse velit, queque iucundior sibi existat opinio, aperté declarat: verúm quod attinet ad suam ¡psius sententiam , satis perspicué ostendit sese interiori fide vel nolentem, aut plus quám ipse vellet , agitari. Ita se habent ¡lli, qui nt de quamplurimis eetatis sue inquiebat Baylius, sese ncredulos esse-1actant; non quod incredali reverá sint, sed quod tales esse cupiunt. Impotenti enim elati superbiá, magnum de animorum suorum fortitudine testimonium sese prebituros existimant, si vel coelo ¡psi bellum inferre, aut blasphemiis Deum impetere conspiciuntur ; etsiinea sese immergunt vitia, quibus honestas, probitatisque moralis á rectá ratione prescripta integritas et candor penitús extinguuntar. Nituntor scilicet sese á funestissimis Alis terroribus liberare, quibus premiorum supplicioramque post mortalem hanc vitam imagines, quas á primá etate alté impressas animis Suis gerunt , 1psorum corda concutiunt. Vellent quidem eas notiones pro falsis habere 5 quod cúm nec rationibus quibus convincantur, nec auctoritate cui se subiiciendos existiment, obtinere possint ; nihil CAP. Vil ART: 1. 293 esse, alios vero. deistas, alios demum scepticos, aut ad: omnia prorsús indifferentes. Deistarum alii Deum de mortalibus curam. gerere inficiantur; alii vero exhibitum cidem ab. hominibus cultum eidem placere contendunt , quin tamen sibi veram 4 falso, bonum á pravo secersendam existiment. Quamplurimi animes negant immortalitatem : non pauci huiusce rei investigationem supervacaneam ducunt : et omnes feré tantá animi levitate ex aliis im alios errores trausiliunt, ut cúm mane athel fuerint, vespere in deistas erumpant; hodie omnem, queeumque fuerit, Religionem tamquam pravam detestentur, postridie cunctas tamquarmn s«equaliter bonas commendent ; uin et in uná eádemque familiari contentione , et forsan unius hore studio pro diverso operuin Volteerii, Roussail, ¿ut aliorum huiusmodi scriptoram volumine, aut voluminis paginá in quam fortd inciderint; aut aliquo audaciori effato, uo novitatis specie aliqua immutabilis veritas illudatur, adducti, suam sententiam sepé sepitús mutent. In eo tantúm semper ¡psos inter se consentientes et perseverantes intuemur, ut adversús eos, qquos ipsl yocare solent superstitionis abusus et vitia, asiduos clamores attollant: cúm tamen ed tendat ipsorum odium, non ut veros abusus, vitia aut defectas, si qui forte in religionem aut Dei cultum irrepserint, eliminentar ; sed ut immutabiles 11lee deleantur veritates, quas de Dei' bonitate, iastitiá et providentiá, deque spirituali anime naturá, ipsá naturali ratione edocemur. Quibus profecto , sicut et diuturná experientiá qua optimos quosdam homines huius mortalis vitee calamitatibus erumnisque obrui, contrá vero alios flagitiosissimis moribus indutos optimá salate usque ad mortern, amplissimis honoribus, divitiis, viteque-huius voluptatibus perfrui intoemur; certissimá consecutione conficitar, aliam post corporis mortem necessarió futuram esse vitam, in qua Divina ¡nstitia et bonitas probos homines á sceleratis discernat, prout ipsi animi facultatibus, liberoque suo arbitrio bené vel malé usi fuisse videantar. : 257 Notissima hec veritas quoddam yeluti frenum est, quo certé simon cohibeantur increduli, at saltem anguntur, dum suarum libidinum , pravorumque moran 300 ECCLES. MILIT. ICHNOG RAPAILA:. 28 de demonstratione : in 29 de demonstrationis effecta, in quo consistit scientia: in 30 de argumento probabili, deque opinione et fide humana: in 31 de fallaciis aut captiosis argumentationibus , quibus sceptici, impii, ceterique sectatores propagare suos errores student. Verúm in quatuor postremis questionibus (32 ad 55) de methodo , recto ordine, viá, arte, ratione aut modo agit, que in addiscendis scientiis servari debent; generales methodi syntheticz et analyticie regulas indicat, et preecipuas commendat quas iu doceado, addiscendo et disputando , et in discutiendis investigandisque questionibus pre oculis haberi oportet. : 263 Quicumque attenté, ut par est, primam partem Philosophice Summa P. Roselli perlegerit , mihi quidemin ea videtur reperturus omnia axiomata , principia, regulas aut precepta vere philosopbiz, ad humanam mentem in yeritatis rerum et gestorum investigatione dirigendam utilia, que in ¡is seriptis sparsa exhibentar, que sub Universalium, Predicamentoram, Analyticorum, Topicorum, Sophisticorum , Logicw, Dialectica , Artis cogitandi , Artis critice, aliisque huiusmodi titulis omnium temporum priscirecentioresque auctores. ediderunt; quin auctor noster in ullum inciderit ex tarpibus illis erroribus, in quos inficiari non possumus fuisse prolapsos non paucos celeberrimorum philosophorum, qui postremis hisce seculis floruerunt; cúm scilicet seriptores in quibusdam systematum commentis et seriptis, in quibus incredibiles lapsus absurdissimosque errores notat P. Rosellius, sibi facili negotio suadere solent, sese ad summum usque scientiz apicem pervenisse. Legautur queso saltem sex articuli questionis 25 de arte criticá , et in illoram primo apparebit, quantum ars critica et Ecclesiz et Reipublice utilitatis adferat, cúm ad facta historica, que confusa fuerint aut obscura , elucidanda, tom ad falsa á yeris secernenda, tum ad genuina sacrorum aut prophanoram scriptorum opera ab ¡is que falsd ¡psis describuntar, distinguenda, tum ad redigendos in pristinam formam interpolatos-aut corruptos eoram locos, tum denique ad Pomin scriptorumque sensum CAP. VII. ART. 1ll. : 301 recto elucidandum. ln 2? articulo percurrit auctor Ecclesie secula: in eorum singulis sapientes viros commemorat, qui singulari quodam christian vite splendore claruerunt : animadvertit criticen Apostolorum «*tate precipuo quodam studio aut fuisse excultam , aut certé excoli debuisse, ut ¡udeeorum et hereticorum veteris et novi Testamenti libros componentium furor coérceretur; etnum. 965 criticam artem iure meritó artem omntum - seeculorum appellari posse concludit. Continuó in art. 5% opportuniores prescribit regulas , quibus rerum historicarum , de quibus in sacris prophanisve libris fit mentio veritas elucescat : in 40 eas exbibet , quibus genuina opera, ea presertim que 1 sanctis Patribus edita fuerunt ab aliis que falso illis adscribi solent, discriminentur. In 5% necesse esse monet ut ad restaurauda scripta aut mutilata aut corrupta, manuscripti qui extent codices penitus inspiciantur; et in 6% maximé accommodatas regulas tradit artis hermeneulica , artis scilicet interpretandi, tam cúm agitur de libri alicuins ex uná in aliam linguam conversione , quám de optimá ratione qua seriptoris alícuius sententia in designatis quibusdam proositionibus aut libris exponi possit. 264 Quamquam maximam quidem utilitatem habeat prime partis Summz P. Rosellil questio 25 , ubi de critice agitar, at hac nostrá xtate longé mihi videtur utilior 24 de criterio veritatis. Ibi enim commemorat auctor ad cavendos nostros in efficiendis iudiciis lapsus mullum adhiberi opportunins remedium posse, quám siid de quo ferendom est nobis indiciam diligenti curá perpendamus. Atque hinc maximam infert necessitatem diligenter investigandi quomodo examen ¡stud institui debeat , et stabilivi regula aut perpendiculum, ad quod exigatur iudicium. Ratio eficiendorum iudiciorum criterium vocari solet : non enim nunc de 'iudice, de loco iudicii, neque de re “udicatá loquimur; sed de adminiculo, regulá, normá aut perpendiculo , ad quod exiguntar: indicia : quodque propriam ver? ac certií notam appellat Cicero , atque etiam regulam veri. et falsi. His addit auctor a, de quorum veritate iudicatur, esse 19 mysteria fidei : 29 res 302 ECCLES. MILIT. ICANOGRAPHIA: sensibiles: 3% res intelligibiles : 4 eas que humaná innitantur auctoritate. Quamobrem in quatuor huius questionis articulis sermo de criterio illo institnitur, quod unicuique ex quatuor iudiciorum, que á nobis commemorata fuerunt, generibus respondet, ln primo articulo humavam rationem in rebus ad fidem pertinentibus, que supernaturales sint, legitimum veritatis criterium esse non posse ostenditur; ideóque legitimum criterium in rebus fidel esse ipsam Divinam revelationem , prout ab Ecclesiá catholicá tenenda proponitur. In rebus ad fidem pertinentibus legitimum criterium aut regula , certaque ad verum a falso, et certum ab incerto distinguendum nota, est 1psa Divina revélatio, quatenús Ecclesia hoc vel illud tamguam d Deo revelatum aut ad Jidem Divinam _pertinens credendum nobis proponit. Aliunde Jieri nullo modo potest , ut propositio que philosophice vera fuerit sit theologice falsa. Nam nulla est veritas alteri veritati contraria, cúm tam naturale lumen , quám Divinam revelationem 4 Deo hauserimus. Quamobrem neque etiam. evenire potest , ut veritas quam ex fide didicimus ,-ulli, que per lumen naturale ad nos usque pervenerit, sit veritati contraria. : 265 In 2% articulo demonstrat auctor , veritatis criteriam , cúm circa res sensibiles versatur , in sensuum evidentiá positam esse, quantum ad res que uniusculusque sensús sunt proprie* , dummodó sensus hené constitutus fuerit, et ab omni impedimento immunis. Tunc enim nullus naturalis sensus in rebus , que ad ipsum reverá pertineant , percipiendis decipitar. Quod ad res intelligibiles spectat , docet/art. 3 nimis crebró accidere, ut que reipsá falsa sunt, benemnltis certa atque perspicua esse videantur. Addit tamen, ¿intellectás evidentiam in re quacumque intelligibili legitimum esse veritatis criterium. Nam intellectús evidentia , cúm eo nomine digna extiterit, nihil estaliud quám vividissimum, clarissimumue lumen, quo intellectos perfanditur ut alicuios propositionis predicatum ipsius subiecto convenire aut non convenire cognoscat. Unde D. Th. (1. p. 9.106 a.1.) ait : Lumen quo intellectus perfunditar, nihil est aliud quám yeritatis CAP. Vil. ART. 111. 305 ostensio; qua de causá fieri nullo prorsús modo potest, ut mens eam que sibi perspicué obiecta fuerit veritatem contemnat aut inficietur, quemadmodunm fieri non potest ut apertus oculus solem , remoto Omni impedimento, non videat. Itaque aliquod in rebos intelligibilibus inyestigare veritatis criterium , idem omninóo esset ac lucernam ad videndum solem accendere. 266 Cin tria genuina veritatis criteria elucidaverit P. Rosellius , Divinam scilicet revelationem in rebus ad fidem pertinentibus, duasque veras evidentias sensuum in rebus sensibilibus , et intellectús in lis que intelligibiles sunt , art. 4 agendum sibi proponit de auctoritate humaná. Atque jam ab ¡nitio animadvertit , parum quidem aut nihil subsidii ad cognoscenda dogmata, et perpendendam iudicioram, quee de ipsis fiant, veritatem aut falsitatem , ab auctoritate humaná afferri posse; nisi de legibus aut preceptis merd humanis agatar, in quibus vera imperantis auctoritas se habet instar clari luminis, aut evidentiee , qua intellectus quid precipitur faciendum aut quid prohibetur agnoscit. ln rebus autem gestis , aut historicis narrationibus haberi potest yeluti quoddam veritatis criterium aut nota hominum effatam , aut humana auctoritas, cúm omnes aut feré omnes historici de antiquo aliquo eventa, aut clun omnes, quí nunc sunt homines , de alicuius facti, aut presentis aut recentioris veritate uno ore consentiunt. Verúm vel tunc certitudo , uam parit criterium istud , non moralis certitudinis limites pretergreditur ; cúám humanum. testimonium , quamvis in eo omnes omnind consenserint, falsum esse ossit. Veruntamen cúm omnes populi aut homines de - aná eádemque re uno ore consentiunt , e. g. de existentiá Dei, deque animz post corporis mortem permánsione aut vitá, firmé de horum dogmatum veritate certiores efficimur; non ita quia hec certitudo hominum yeracitate nitatur, sed intimá evidentique in qua Sumus senten= tiá, qua fieri non posse nobis suademus, ut omnes omnino homines, populi aut nationes in eandem conspirarent sententiam, nisi ad id omnes firmissimo aut clarissimo veritatis lumine adducerentur. Neque vero fieri po- 504; ECGLES. MILIT. ICHNOGRAPHÍA. test, ut unos tantúm homo cateros omnes decipiat.. neque ceteri omnes de re aliquá falsá ad unum tantúm decipiendum consentiant. Neminem omnes et nemo omnes unquam Jefellit, ut atebat Cicero. Equum igitur estut, instar Senecx iis opinionibus que apud omnes nationes regionesque certe credantur, aut pro veris habentur, plurimúm tribuamus. Multúm dare solemus preesumptioni omnium hominum. Apud nos veritatis argumentum est aliquid omnibus videri, tamquam Deos esse... et de animarum eternitate etc. 267 Bené perpendatur, queso , quanto rationis pon= dere sapientissimus Theologus noster (scholasticus certé more antiquo) de diverso criterii genere, quo in ¡udicandá yeritate, prout fúerit rerum natura, duci debemus , orationem instituat , simulque inspiciatar ponderosa profundaque philosophandi ratio, qua humanam auctoritatem nunquam tamquam indiciorum nostrorum criterium adhiberi posse docemur, nec velin is, que duplici nostrorum sensuum nostreque mentis lumine cognoscimus ; et vel cúm de veritate agitur aut falsitate gestarum rerum, quas tantúm ex alioram hominum etiam omnium traditione didicimus, eorum 'auctoritas vim dumtaxat moralem, atque ad persuadendum accommoda= tam habet, non veró physicam, aut que necessariam invictamque demonstrationem preseferat. Que si quid eriterio simile continere videatur, in eo positum est, quód homines dum omnes in uná eádemque re simul asserendá uno ore consentiunt , claro naturalis rationis, que á sensibus recté ducatur lumine convictos loqui pro certo habeamus. ¿Quid igitur esse potest, cur recentiores nunc timeamus ideologos cúm humanam auctoritatem velut unicam precipuumve criterium nobis obtrudunt, non earum tantummodo veritatam que ad res sensibiles aut intelligibiles pertinent, sed illarum etiam que fide continentur, et vel eius que ceteraram omnium est fundamentum , aut dum de únicá verá Relicióne 4 ceteris omnibus, que false ficteque sunt, discriminanda disseritur ? 268 His actus timoribus forté “diutius, quám par erat, immoratus sum in perpendendis ¡is que de veri- CAP. VI ART: TL. 305 tatis criterio tradit Rosellius. Nunc vero contractiori dicendi genere indicandas aggredior alias questiones, in quibos larinis nataralis notiones aut ¡ndicia ad Catholicws Fidei defensionem utilissima statuuntur. Á Logica ad Physicam aut naturalem philosophiam pertractandam progreditur Rosellius , eamque partem in duas alias tribuit his titulis insignitas : Prima secunde , aut Physica generalis; et Secunda secundee , aut Physica particularis. Abinitio Prime 2* yeritatem , qua corpora existere asserimus , non ad fidem tantiúm pertinere , sed eam etiam tam certam tamque evidentem esse ostendit, ut nemo , ai claro rationis lumine recté utatar , illam possit inficiari. Neque enim potest non agnoscere sese ex corpore animoque constare, aut ex duabus rebus esse compositam , superiori uná, inferiori veró alterá; quarum illa vitam tribuit qua ipse perfruitar, altera verd candem recipit. Quare ita aiebat D. Augustinus (Serm. 150): Hoc ergo prils dico, hominem constare ex animá el corpore. Hic non peto ut credatis, sed et vos peto ut iudicetis. Non enim timeo, ne in hoc dicto male quisquam tudicel de me, qui agnoscil se. Homo ergo» quod nemo ambigit, constat ex animá et corpore. Sumptá inde opportunitate disiicit Rosellius commenta ideologica , quibus Malebranchius aliique corporum existentiam , nisi ex Diviná revelatione constaret, incertam foturam esse animo sibi finxerunt. Ego verd nihil aliud hac in re mihi agendum roposul quam eorum vicem dolere qui cúm probi catholici sint, et variarumn rerum scientiá preclarissimi, in eorom tamen numero recensendi sunt qui optimo corde, perversá tamen ex parte mente, decipiunt atque insaniunt : de quibus loquitur sapientissimas lesuita P. Buffer. 269 Stabilito principio quo existere corpora asseveratur , agit Rosellius de ipsorum naturá, de elementis ex quibus ¡psa conflatar , ña eoram proprietatibus, efficacitatibus aut viribus , de spatio aut loco, de tempore , de motús naturá, unitate aut diversitate , deque eiusdem qualitatibas; denique sigillatim agit de locali motu et de uiete. Plarimarum notionum), que de omnibus hisce rebus habeutur, confusionem dissipat > ipsas ¡llustrans 20 306 ECCLES. MILIT. ICHNOGRAPHIA. atque distinguens. At singulari quodam studio, in questionis 23 quatuor articulis, maximi momenti discrimen statuit, quod inter duas notiones plerumque natura nomine exhiberi solitas intercedit: quod feré semper ad exprimendam universam rerum naturalium , aut que moventur, complexionem adhiberi solet, quodque etiam unlversi orbis aut universitatis rerum Conditori seepissimé accommodatur. Articulo primo fieri non posse demonstrat, ut motos materiei naturz conveniat, aut ad intimam ipsius constitutionem pertineat. In secundo articulo quidquid movetur , reverá á causá ab illo diversá moveri ostendit. In tertio verd fieri non posse concludit , ut motus ab infinitámoventiumí rerumque motarum serie derivetur. Átque hinc conficit , primum motorem nullum esse alium posse quám Deum, substantiam nempe infinité perfectam, materiei expertem, immotam, rerum omniutm movilium moluumque omnium auctorem, et primam causam. Tandem in quarto articulo demonstrat motum omnem A Deo tamquam primá causá universali immediaté proficisci; verúm proyenire etiam immediaté á motis aliis corporibus, tamquam á secundariis causis plús minúsve particularibus. His etiam addit naturales motus á rebus intelligentiá preditis gigui, que -corpora non sunt; verúm id impedimento non est, quominús Deus corpora per semetipsum immediaté pro suá vyoluntate moveat. Animadyersuam igitur volumus , articulo tertio fieri haudquaquam posse contendi, ut aliqua sit infinita moventium rerumque motarum series. Contrá vero infinita quidem fuisset que ad nos usque ducta fuit motuum series, si Deus, ut potuit, ab «eterno aut in «ternitale mundum condidisset; estque etiam infinita futurorum motuum series, si, prout credimus, futurum sit ul Deus mundum corporeum perpetuo perseveraturum conservet. Nihil prohibet quominús iofinita motuum aut moventium , rerumque motarum series mente concipiatur, dummodo extra universitatem istam aut seriem primus aliquisagnoscatur motor, qui cúm immotus persistat, motuum omnium qui serie istá continentur immediata aut mediata fuerit causa. Quod fieri omninó non potest CAP. Vil. ART. LT. 307 est hoc, ut motus ullus sine primo motore gignatur; quin seilicetaliquid sit quod motam incipiat , aul quod nec se ipsum movens nec ab alio motum incipiat, aut quod nec se ipsum movens pes ab alio motum recipiens , cateris omnibus imprimat motum : quod quidem nullum corpus, nec res ulla que ab alia suum esse, suam efficacitater , Suam naturam >, aut vim moyendi acceperit, prestare potest. 270 ln Physica particulari, aut in 22 29%, primúm (q. 1.ad 16) de mundo corporeo, deque ccelestibus corporibus agitur; deinde verd in altero volumine, in quo idem tractatus continuatur, (q+ 17 ad 36) de corporibus sublunaribus disseritur. Inter alia benemulta, que ad Fidei catbo!icx defensionem maximoperé conferunt, singularem quamdam sibi iure meritó animi attentionem vindicant hxc que consequuntar. Questione 1% art. 12 et 22 absurdissime esse longissiméque A rectá ratione aberrare demonstrantar lle secte philosophorum , qui Deum ipsum esse muodam, aut mundi animam, mundumque fortuito casu ex ipso partium materiei motu erupisse contendunt (art. 5 et 4). Deum etiam non aliquá constrictum necessitate , Neque consecutione ullá necessarió ex Diviná sui ipsius naturá derivatá , sed liberé mundum condidisse eá ratione ostendit, quod mundus quidam sit Divine sapientiz Divineque voluntatis, sicut etiam omnipotentis su efficacitatis effectos; ¡llum verd non ab eo ex eterná aliquá aut increatá materiá conflatum, sed ex nihilo eductum, aut veré propriéque creatum. Quod verd ad mundi etatem attinet, ipsum non quidem reyerá eternam esse (n. 5 et 6),-sed tempore creatum fuisse 0s- tendit; culus tamen rei veritas nec sumptis ex naturali lumine rationibus demonstrari potest, nec impuguarl. Una est Divina revelatio , qua de re ¡lá certiores efficimar, cúm naturali ratione id tantium confici probarique possit, Deum scilicet mundum ex eternitate creare poz tuisse. In lis que de mundi unitate, perfectione , figurá et continuatione, deque coelestibus corporibus sequuntur questionibas , varias convellit notionum larvas, quibus nonnulli ingentem esse , aul esse posse mundoram nume: 20. 308 ECCLES. MILUT. ICHNOGRAPHIA. rum , aut presentem omuiam, qui creari potuerint , longé optimum , aut animatum esse sibi animo fingunt. 271 In questione 15 coelos demonstrat, quamyvis in res sensibiles et in semsus nostros vim suam exerceant, nullam tamen directé nostre menti nec voluntati afferre posse. Átque inde fieri mullo modo posse concluditur ut actus liberi, quos futuris temporibus homines edituri sint, astrorum perscrutatione certó agnoscantur aut divinentur. Ad rem veró nostram pertinet rationum pondos, quibus in progressu 2% 2% quest. 29, aut in tractata de globo terrestri, de elementis et mixtis, belluarum animas, quamvis corpora non sint, veros tamen spiritus haudquaquam esse confirmat; neque se habere instar animarum nostrarum , que ab omni materiá omnique corpore seiuncte, et existere et agere possunt. Belluarum anime corporee sunt aut materiales; et ita illaram existentia et operationes omnes com materiá coniuncte sant ut sine illá nec existere possint, nec functionem , ullam perficere; ut enim ait D. Bernardus (Serm. 5. in Cant.) anime vires, impulsiones , seu spirilus vocare mavis, quibus belluarum aguntur corpora , spiritus quidem sunt qui extinctá belluá , et vitam dare et vivere desinunt, quique instar corporis, et uná cum corpore , cui priús et animam et vitam tribuebant, extinguuntur. AFC LV Que precipue in Metaphysicá et Ethicá traduntur. In Metaphysicá ingentem effundit Rosellius luminis copiam, gua in intellectumaterialismi prestigie dissipentur 272. Utque libertas hominis, Deique existentia , et providentia demonstrentur 273. Sigillatim vero super operatione , qua Deus esse rebus creatis tribuit, et ad omnes ipsarum actus concurrit ; et super miraculis CAP: VILO ART: IT: 3509 274. Tn Ethicá exponit quinam aclus veré proriéque humani sint : quid illud sit, in quo eorum consistit moralitas ; et ultimus finis hominis aut beatitudo 275. Agit de iure naturali et gentium 2.76 : deque hominis oficits universim et erga Deum 277; et de iis quibus se 1psos prosequi homines debent 278: deque ts que hominibus sunt in se invicem peculiaria 279: precipue de lis, que suprema potestates , elsdemque subiecti populi sibi invicem prestare debent 280. Hic monarchici imperii rationem esse ex tribus simplicibus magis natura consentaneam , magisque publice prosperitali accommodatam , demonstratur 281. Etneque civibus sigillatim , neque populo universim licere sese adversús absolutum Principem aut Regem , quamyis tyrannice imperantem , erigere 282. 272 Tema pars Summoe Philosophica: est Metaphysica; cuius nominis, obiecti, distinctionis atque prestantia rationem subiicit P. Rosellius in suá brevi prefatione; maximé veró cúm ostendit, quantá animi contentione in ¡lios studium incumbere nunc debeant sapientes viri, ut adversús portentosas Coru'n prestigias , á quibus lumen Philosophie nuncupari solet horribilis vere Religionis cum superstitione fanatique furore permixtio , Religionem tueri possint. Metaphysica est sine ullá prorsus dubitatione disciplinaram naturalinm facilé princeps, sapientiz titulo insigoitur, et in bas tres partes tribui solet: Ontologiam: , 1n qua agitur de ente universim : Psycologiam, aut tractatum de creatis spiritibus ; et naturalem Theologiam , aut scientiam de Deo , quatenus rerum creatarum intuitu ope sensuam et naturali rationis lumine ipsum cognoscimas. Agitar itaque in Metaphysicá generatim de Ente, sigillatim verd de Spiritibus , etin primis de Deo. Quod ad ens attinet, prima perpendit principia (q1.adó4) ex quibus certa atque perspicua 1llius demonstratio , aut cognitio derivatur; tum a ex quibus illud componitur, qua nempe ratione ens ex potentiá etactu, ex essentiá et existentiá aut subsistentiá consti- 516 ECCLES. MILIT. ICANOGRAPRKIA: mul uxoribus coniugium, lege naturali prohiberi; non certé quasi illad precipuum matrimonii finem impediat , sed quod fini minús principali aut secundario summoperé noxium esse soleat. Quarto demum unius mulieris cum viris simul diversis conmubium directé cum lege naturali pugnare demonstrat. Questione 13. in mutuis parentum in filios , istoramque in illos officiis exponendis versatur. Et primo quidem originem patriw potestatis elucidat , eamque licét precipué in patre consistat, utrique tamen parenti communem esse ostendit. Deinde verd in id suam operam confert ut conficiat, quám torpiter ab ipsá naturá aberret que á Roussovio proponitur instituendorum ratio filiorum. Quest. 14. de mutuis, quibus heri famulique se invicem in triplici precipuo servitutis genere prosequi debent officiis, orationem instituit. 280 Pervenit tandem P. Rosellius 'ad quest. 14, que Ethice est totiusque Philosophice Summa postrema, queque hoc titulo insignitur: De supremarum potestatum erga subditos sibi populos, deque populorum erga illas officiis. Articulo primo querit, num publicaram rerum origo sit ex uno tantúm sociali pacto repetenda. Que hac de re tradita sant á Roussovio, fusá oratione prosequitor, et audacissimum , iniquum , seditiosum illius systema evidenti rationum pondere, maximá perspicuitate et mira brevitate convellit. Nullam omnind plarimoram hominum societatem conflari, neque perseyerare posse demonstrat, nisi aliqua in ipsá moralis aut physica persona extiterit, que supremá auctoritate insiguis imperet, aut multitadinem regat; ideóque in omni plurimoram hominum societate necessariam potestatem qua propositum sibi hbovwum aut finis ad quem tendit obtineatur , jure naturali esse constitutam. Ñam remotá huiusmodi potestate , societas nulla esset : quamobrem eam nec instituere potest nec tollere generalis sociorum vyoluntas. Quod unum ab istá voluntate prestari potest , non quidem in ipso imperio , aut in imperandi, regendi, dirigendique auctoritate consistit; sed in electione forme aut rationis, qua prout rerum circumstantiz postulare [Document text truncated for crawler view.]