scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Epitome historiae sacrae : ad usum tyronum linguae latinae

Sigüenza y Vera, Juan Joseph

Abstract

Diccionario de las pàlabras de que se usa en este epítome, con la respectiva significación que en él les corresponde, p. 97-162

Full text

| w* lvi x d9jsuiv oj - ;9p 'quivy 3p eor diy po oi «MS S abd T BEEN NES . n .L-. ——- 9 -— music rm — -— E » : ; y, * 1 A $e LS en la librerfa de .Calleja , ealle de Carretas., 5 M^? A o- . L . E £395. ME TOME HISTORIE SACRE, . AD USUM M TYRONUM LINGU/E LATINE, MATRITI. 1822. 5 TYPIS SOCIETATIS, REG. DOM. JO. JOSEPHO SIGUENZA ET VERA. ADVERTENCIA DEL EDITOR — 9 ACERCA DEL'PLAN: Y ospyrTo1S * às Wr Que x. D. ws codd DE ESTA yi - : ^ : à. i — Eun / E las dificaltades que les ocurren 4 todos los que principian 4 traducir del latin al castellano es una (y decirse puede que la mayor) el haber de buscar y coordinar para ello, sezun la construccion natural, las palabras y aun cláusulas de todos sus períodos, colocadas en éllos con tanta variedad Y diferencia respecto de las lenguas modernas que no admiten semejante inversion, $ sea construccion figurada (a). Ni basta P Ee ANC AC MENOR: REN NOMEN (4). Prescindo aquí de la singular opinion de Batteux, Pluche, y Chompré , refütada. por todos los Gramáticos filósofos, acerca de si la inversion está en las lenguas modernas ó en las antiguas; porque en todo caso resultará siempre, como arriba digo, que las palabras se halan colocadas en los períodos latinos de muy diversa manera que en los de nuestros idiomas. X » " LET m Xa * gunonodneooonoooncooonononns EPITOME HISTORIAE :$À CR - ^ * » n x Cria Dios el mundo eh seis dias. Dizvs creavit celum et terram: intra. sex dies; Primo die fecit lucem. Secundo die fecit firmamentam , quod vocavit -coelur, Tertio die coegit aquas in unum locum j' & eduxit é terrá plantas & arbores.. Quarto die fecit solem & lunam & stellas. Quinto dié aves qua volitant in aere, & m ces qui natant in aquis. Sexto die.fecit - omnia animantia , portam hominem , & quievit die septimo. - Forma el | cuerpo de Adan del: "polvo de la terrd. Deus finxit corpus homiüis.e limo terra dedit illi animain. viventem : fecit illum ad similitudiuem suam, et aominavit illum Adamum. Deinde iminisit soporem in. Adainum , & detraxit unám é eostis ejus dormientis: | ^ -. Ex eá formavit mülierein quam dedit sociam 'Adauio ; sicque instituit mauimonium. Nomen primae mulieris fuic Eva Coloca al ea en el pürmisá terrenal...5 ; "Deus. posuit Adamum & Evam in hofto a- ' A piensen 'CORPITOME ^ moenissimo , qui solet apellari Paradisus terrestris., UST «uu Ingens fluvius irrigabat hortum: erant ibi omaes arbores 'jucundz. aspectu ,. & fructus gustu suaves, Inter ea. arbor scientim boni & mali. Deus dixit homini: utere fructibus omnium arborum. paradisi. prater fructum arboris $cienti:m boni & mali: nam si comedas illum fructum , morieris. Adan. y Eva desobedecen á Dios. -. Serpens , qui erat callidissimum. omnium animantium ,. dixit mulieri: «cur non comedis fructum istius arboris ? Mulier respondit: Deus id prohibuit. Si tetigerimus illum, moriemur. Minimé , inquit serpens: non moriemini; sed eritis similes Deo , scientes bonum & malum. Mulier decepta his verbis: decerpsit fructum & comedit : deinde obtulit viros, qui pariter comedit, . |: « «s Escóndense. déspues , y se disculpan. Adamus fugiens conspectum Dei, se abscondit, Deus vocavit illum: Adame , Adame. i Qui respondit : timui conspectum tuum, & | abscondi me. Cur times, inquit Deus, nisi quia comes | disü. fruetum vetitum ? -* oAdamus respondit: mulier , quam dedisti HISTORIZE .SACR2R. 3 mihi sociam: porrexit mihi fructum istum , ut ederem, HE NT Dominus dixit mulieri; cur fecisti hoc? qua. respondit : serpens me décepit; Maldicé Dios á là serpiente , y promete uri mni ... Salvador. Dominus dixit sérpénti: quia decepisti mulierem ; eris odiosus & execratus inter omnia animaritia : reptabis super pecuís 4. & comedes lerradh —. d , ; loimiücitid érunt inter te & mulierem: ipsá olim conteret caput tuum; —— j Dixit etiani mulieri : àfficiam té multis nialis; paties liberos in dolore ; & eris in potestate. viri; | "dan y Evá.son expelidos del paraiso terrenal, Deiade Deus dixit Adamo: quia. gessisti Inorem üxori tuz ; habebis terram infestam: ea fuadet. tibi spinas & carduos, — t D Qüztés ex eá victum. curii inulto labore; donec abéas in terram ; é qua ortus.es. - Tum ejecit Adámuui &. Evam ex liorto , ut ille. coleret terram ; & collocavit Angelum, Qui pr&ferebat inanu gládium igneum ,. üt'custodiret àdituni paradisi, [11 Cain D Abel , hijos de Adan. damus habuit multos liberos , iater quos Cainus & Abel numerantur: hic fuit pastor, e ille agricola. : EPITOME Uterque obtulit dona Domino , - Cafnus , quidem fructus terra ; Abel autem oves egregias *. Dona Abelis plaeuerunt Deo, non autem dona Caini ; quod Cainus zgré tulit. Dominus dixit Ca?no: cur invides fratri ? si recté facies , recipies mercedem ; sin autem malé , lues pcenam: peccati. ios o bel. muerto: por. Cain. Cainus non paruit Deo monenti: dissimulans.iram, dixit fratri suo: age; camus deambulatum. i: Itaque unà ambo abierunt foràs, & quüm essent in agro , Cainus irruitin Abelein ; & interfecit illum. Deus dixit Caino: ubi est tuus frater? Cainus respondit: nescio ; num ego sum custos fratris mei? 1 Castigo de Cain... ^. .: Deus dixit Caino: Caine; q id fecisti 2 sanguis fratris tui , quem ipse E ii inanu tuá, clamat ad me. ;» afesta tibi erit terra ,. quz bibit Vibiguiz neni Abelis : quüm colueris eam longo & duro labore , nullos feret fructus: eris vagus in orbe terraruin. ;aiibol Cainus desperans veniam fugit. ai *- Egregias , escogidas en el rebaio. HISTORLE SACRA. 5 . Construccion del. Arca. Postquàm numerus hominum crevit , omnia viia invaluere. Quare offensus Deus staiuit perdere hominum genus diluvio. | Attamen pepercit Noémo & liberis ejus, quia colebant virtutem. No&mus admonitus à Deo exstruxit ingentem arcam in modum navis: linivit eam bitumine, & in cam induxit par unum omnium avium & animantium. . Diluvio universal ; afio del mundo 1656. Postquàm Noünus ipse ingressus est 3n arcam cum conjuge , tribus filiis & totidem nuribus, aquz maris & omnium fontium eruperunt. . Simul pluvia ingens cecidit per quadraginta dies & totidem noctes. Aqua operuit universam terram, ità ut superaret quindecim cubitis altissimos montes. Omnia absumpta sunt diluvio: arca autera sublevata aquis fluitabat in. alto. Fin del diluvio, | : Deus immisit ventum vehementetn , & sen- $im àquas imminutz sunt. . Tandem mense undecimo , postquàm dilu- V!um ceperat , Noémus aperuit fenestram ar- € , & emisit corvum , qui non est reversus.. -Deindé emisit columbam : quüm ea non invenisset locum ubi poneret pedem , reversa ó 'EPITOME est ad No&mum , qui extendit manum , & intulit eam inarcam. | ^^ Columba rur&um emissa attulit in ore suo ramum oliva virentis , quo finis diluvii significabatur, t Sale Noe del Arca. No8ümus egressus est ex arcá , postquàm ibi inclusus fuerat per annum totum ipse & familia ejus: eduxit secum aves czteraque animantia. 2 Tüm erexit altare; & obtulit sacrificium Domino. Deus dixit illi ; non delebo deinceps genus hominum : ponam arcum meum in nubibus, & erit signum foederis quod facio vobiscum. ! Quüm obduxero nubes collo, arcus meus apparebit, & recordabor foederis mei, nec unquam diluvium erit ad perdendum orbem terrarum, - Corrupcion del género humano. Omnes gentes propagatz sunt à filiis Nogmi. Semus iucoluit Asiam , Chamus Africam, Japhetas Europam. | Poena diluvii non deterruit homines à vitiis , sed brevi facti sunt pejores quam prius, - 'Oblid sunt Dei creatoris: adorabant solem & lunam; non verebantur parentes; dicebaut mendacium ; faciebant fraudem , furtum, homicidium: uno verbo se contaminas bant omnibus flagitiis. — HISTORIZE SACRJZE. 7 Vocacion de Abraham; afio. del mundo 2083. Quidam tamen sancti viri coluerunt veram religionem & virtutem , inter quos fuit Abrahamus é genere Semi. Deus fecit fedus cum illo his verbis : exi € domo paterná , desere patriam , & pete regionem quam daturus sum posteris tuis : augebo te prole numerosá , eris pater multarum gentium, ac per te omues orbis nationes erunt bonis cumulatz. Aspice coelum ; dinumera stellas, si potes ; tua progenies eas zquabit numero. Nacimiento de Isaac. 2. Abrahamus jam senuerat , & Sara ejus UXOr erat sterilis. -. Quibus tamen Deus promisit filium ex eis nasciturum. i : Habebis, inquit, filium ex Sará conjuge tuá, ipsi ' Quod audiens Sara risit, nec statim adhibuit fidem promissis Dei , & idcircó reprehen- $a est à Deo. Abrahamus autem credidit Deo pollicenti. Et vero uno post anno filius natus est brahamo , qui vocavit eum Isaacum. . Dispónese Abraham para. sacrificar á su hijo. Postquàm Isaacus adolevit , Deus tentans fidem Abrahami , dixit illi: Abrahame , tolle filium luum unicum quem amas, & Vos D» €um mihi ig monte quem ostendam PA Sf 2 m &., e EVI L4 - u -— x. o ^p E a E D EPITOME: Abrahamus non dubitavit parere Deo jubenti: imposuit ligna Isaaco ; ipse veró: por- ,tabat ignem & gladium. Quum iter facerent simul, Isaacus dixit patri: mi pater, ecce ligna & ignis ; sed ubinam est hostia immolanda? cui Abrahamus: Deus, inquit, sibi providebit hosiam, fili mi. Detiénele Dios el brazo. Ubi pervenerunt ambo in locum designatum Abrahamus exstruxit aram , disposuit ligu , alligavit Isaacum super struem lignoruin , deiade arripuit gladium. ... Tum Auagelus clamavit de coelo: Abrahame, contine manum tuam ;5 ne noceas puero: jam fides tua mihi perspecta est ,; quüm non peperceris filio tuo uuico: ego favebo tibi, & remuuerabo splendidé fidem tuam. Abrahamus respexit, & vidit arietem hzerentem cornibus inter vepres , quem immolavitloco filii, Eliezer , siervo de Abraham , va á buscar. una | esposa para lsaac. Posteà Abrahamus misit servum suum Eliezerem àd cognatos suos qui erant in Mesopotomiá, ut indé adduceret uxorem filio suo Isaaco. Éliezer sumpsit decem camelos Domini sui -& profectus est , portans secum munera mag- . :hifica , quibus donaret puellam destinatam lsaaco & ejus parentes, — - Gu v / Des iir ta lt e ia e HISTORIZ SACRE. 9 Ubi pervenit in Mesopotamiam, constitit cum camelis prope puteum aquz ad vesperum; quo tempore mulieres solebant conveuire ad auriendam aquam, Pide Eliezer á Dios le dé á conocer la esposa que tiene destinada para Isaac. Eliezer oravit Deum his verbis : Domine Deus Abrahami, fac ut puella quz dabit po-- tum mihi petenti, ea sit quam Isaaco destinas, *.. Ecce statim Rebecca virgo eximiá pulchritudiue prodiit, gerens urnam humeris, qua descendit ad puteum , & implevit urnam. , Tunc Eliezer progressus obviàm puellz, da, inquit, potum mihi: cui Rebecca: bibe , ait, Domine mi ; & simul demisit urnam. .. . Quüm ille bibisset , Rebecca obtulit etiam &quam camelis. Hoc indicio cognovit Eliezer quod scire cupiebat, Infórmase Eliczer de Rebeca , de quienes son sus padres. Eliezer protulit inaures aureas & armillas, Quas dedit Rebecce : tum interrogavit illam Cujus esset filia, num in domo patris esset lo- €us ad commorandum. 2 Cui Rebecca respondit: ego sum filia Bathuelis ; avus meus est frater Abrahami: est | domi locus ad commorandum amplissimus ; est . "€Uam plurimüm feni & palearüm ad usum cá- "e T" ED n no UR OM E r2 ,,, Extimescebat iram fratris sui: ut'placaret animum ejus , praemisit ad euni nuncios , qui offerrent ei munera, ., Esaüs mitigatus occurrit obviàm Jacobo 'advenieni ; insiliit in collum ejus, flensque osculatus est éum , nee quidquam illi nocuit, ^ ous dffancia de José, —— -4: Jacobus habuit duodecim filios , intef quos erat Josephus: huuc patér. amabat prz. caetexis , quia senex genuerat eudi. Dederat illi togam textam 6 filis varii coloris. ..; Quam ob causam ]osephus erat invisus suis fratribus , presertim postquàm narravisset eis duplex somnium, quo futura ejus magnitudo portendebatur. i .,, Oderant, illum. tantoperé , üt non possent cum eo amicé loqui. susorgeoSueflos. de. José, . . Hxc. portó erant Josephi somnia. Ligabamus, iuquit, simul manipulos.in agro: ecce manipulus meus surgebat, & stabat rectus; ves« tri aulém maripuli circumstantes veneraban- . iur meulti. jJ | Posteà vidi in somnis soleui, lunam & undecim stellas adorantes me. . Qui fratres responderunt: quorsüm.spectant ista somnia num tu eris rex noster? num subJiciemur ditioni tuz ? fratres igitur invidez bant ei ; at pater rem tacitus considerabat. HISTORIE SACRA. 17 Sus hermanós determinan quitárle la vida. . Quádam die quüm fraucs Josephi pasce- Tent greges procul , ipse remanserát domi. Jacobus misit eum ad fratres , üt Sciret quomodó se haberent. Qui videntes. Josephum venientetn , con- Silium ceperünt illius occidendi : ecce, in- Qquiebant , somniátor venit: occidamus illum *X projiciamus i püteum: dicemus paui: fera -cvoravit Josephum. Tunc apparebit quid Sua illi prosint somnia. Ruben » el mayór de ellós , trata de salvarle. i üben , qui erat natu maxiinus ; detetreat fratres à tanto scelere. Nolite, inquiebat, interficere puerum: €st enim fráter noster ; deiiittiite eum poiius in hanc foveam. Habebat in aninio liberare Josephum ex €orum manibus, & illum exirahere é fuveá, &tque ad patrem reducere. à Reipsá his verbis deducti sunt ad mitius consilium, enden 4 José sus herinatios á unos mercaderes ree Ismaelitas. Ubi Josephus perveuit ad fratres suos, detraxerürr ei togam, quà indütus erat ,& dettuserunt eum in fovetun. eiudé, quuin consedissent ad. sumendum Cibüm , conspexerunt mércatores qui pete- E 18 EPITOME » bant ZEgyptum cum camelis portantibus varia aromata. | Venit illis in mentem Josephum vendere ilis mercatoribus. Qui emerunt Josephum , eumque duxerunt in /Egyptum. Envian á su padre el vestido de José tefiüido en sangre. Tunc fratres Josephi tinxerunt togam ejus in sanguine hzdi, quem occiderant, & miserunt eai ad patrem cum his verbis; invenimus hanc togam: vide an toga fiii tui eit. Quam quüm agnovisset , pater exclamavit: toga filii mei est : fera pessima devoravit | Josephum. Deinde scidit vestem , et induit ^ cilicium. Omaes liberi ejus convenerunt ut lenirent dolorem patris; sed Jacobus noluit ac- €ipere consolationem , dixitque : ego descendam mcrens cum filio meo in sepulcrum. Putifar compra á José. Putiphar ZEgypiius emit Josephum 43 mercatoribus. : Deus autem favit Putiphari causá Josephi: omuia ei prosperé succedebant. Quam ob rem Josephus benigné habitus est ab hero, qui prafecit eum domui suz.. Josephus ergo ádministrabat rem familiarem Putipharis: omnia fiebant ad nutum HISTORIZE iSACR E. 19 Cjus., :nec Putiphar .iüllius negotii curaim gerebat; - José. és. atusado por la: muger de Putifar, y de resultas es puisto en la cárcel. - Josephus erat insigni & pulchrá facie; uxor Puiphiaris eüm pelliciebat ad flagitium, Josephus auteui nolebat assenüri improba mulieri; " Quádam die muliet apprehéndit oram isis ejus; at Josephus reliquit pallium in pibus ejus ; & fugit. "Mülies itálà inclamavit. Servos; ; & Josephüm accusavit apud virum ; qui nimiüm credulus conjecit Josephurn in carcerem, Süéfíos de dos principales empleados. del palaeio. di Rey Faraon ; que estaban tambien alli pr €$0$.- - Erantin eodedi cárcere duo ministri inegis Pharaonis; altef praeerat ehe alter pistoribus.: Utrique obvenit divinitüs somniuai cidem hocie, - Ad quos quüm venisset Josephus Gi; | animádvertisset eos tristlores solito ; iüterrogavit quaenam esset thoestitize catisa ? oQuiresponderunt: obvenit ibbis som- 4 nec Lais pm "x illud dfobis ia- Aerpretetur. oune, inquit Josephus. ; Dei soli est. PBiBLIOTECA UNIVERSITARIA F. SEVILLA 20 - | OEPITOME | prenoscére res futuras?2.narrate mihi Son nià vestra. | José declara su suefio ab«primer: Maestresala 4 del. Rey. Tüm prior sic exposuit Josepho somnium suum: vidi in quiete vitem in quá erant tres palmites : ed paulatim pius gemmas; deinde florés eruperunt, ac denique uva maturescebant. Ego exprimebam uvas in scyphum Pharaonis, eique porrigebam. Esto bono animo, inquit Josephus ; post tres dies Pharao te restituet in gradum pristiridim z t té rogo ur inegmineris mei, toi T tambien el suyo al Panadero mayor. — . Alter quoque narravit somnium suum Josepho: gestabam in capite ttia, , canisira in"quibus erant cibi. quos pistores solent conficere. | Ecce autem aves cireumvolitabarit & cibos ilos comedebant. Cui Josephus: dio est interpretatio istius somnii : tria canistra sunt'tres dies, quibus elapsis , Pharao te feriet securi , & affiget ad palum , ubi aves pascens ur carne tuá. p. 20i 3 v 1210 Cumplimiento de los dos suefüas.. | 55: Die ; tertio. qui .dies natalis :Pharaonis erat jj. splendidum, convivium parandum. fuit. - Tunc rex meminit ministrorum suorum gui erantin carceré. ^ ^ , 9ntidy) MISTORIZE SACRJE. e. Restitüit 'przfecto: pincernarum "münus Suum.;: alterum. veró. securi percussum sus- | '*ndit ad palum...Ità. res. somnium ^ com- Probavit. Tamen . prefectus. 'Pincernarum - oblitus $5t Josephi , nec illius in se meriti récoratus €st. Mmi Thug Suelos del Rey Faraon. $ Post biennium. rex ipse habuit somnium. Videbatur sibi adstare. Nilo flumini; & *cce emergebant de flumine septem | vacca Pingues, qua pascebantur in palude. i indé septem alie vaccz macilentae'ex- XTUnt ex eodem flumine, qua devorarunt priores, p Pharao experrectus sursüm dormivit ,& alterum habuit somnium. Septem spica ple- DX enascebantur in uno culmo , alimque totdem exiles succrescebant, & Spicas plenas consumebant. | Habla c] primer Maestresala al Rey de la habilidad de José para declarar suefos. . Ubi illuxit, Pharao perturbatus convo- €àVit . omnes conjectores JEgypiü, & nar* avit. illis somnium; at nemo poterat illud Ihterpretari. üüC prefectus pincernarum dixit Regi; confiteor. peccatum | meum : quüm ego & pracfecr ? Pistorum essemus in carcere , uterque somniavimu; eádem nocte. 22 EPITOME ^" — | Erat ibi puer. Hebreus , qui nobis sapienter iuterpretatus est somnia ; res enim iüterpretationem : comprobavit. 2 José explica: al. Rey lo que significa su suefie, — — Rex arcessivit Josephum , eiqué" narravit . utrumque somüium. Tum Josephus: Pharaoni ; duplex , inquit, somnium unam atque . eamdem rein siguificat. " Septem vacce pingues & septem. spicze plene sunt septem anni ubertatis móx venture: sepiem vero vacca macilentz ,' & sep- - tein spicz exiles sunt totidem anni famis , quae übertatem secutura est. Sbnisd -ltaque, Rex, pratice toti ZEgypto virum sapientem & indysuium, qui partem fru. | gum recondat in horreis publicis, servetque diligenter in subsidium famis secutürz. Nómbrale el Rey Intendente. de todo cl Egipto. Regi placuit consilium: quare dixit Josepho: num quisquam est in JEgypto te sapientior? nemo certé fungetur melius illo munere. En tibi trado curam regni mei. 'Tüm detraxit é manu suá annulum , & Josephi digito inseruit ; induit illum veste byssiná, collo torquem aureum circumdedit, - tumque in curru suo secundum collocavit. | osephus erat triginta annos natus, quüm summam potestatem à Rege accepit. — — HISTORIE SACRZ. | -—- ——— $$ Hace. José grandes almacenes de trigo , con el Cual surte á los pueblos en los afios siguientes. . Josephus perlusavit omnes JEgypti re- £iones; & per septem annos ubertaüs con- Bessit maximam fÍrumenti copiam. Secuta est iaopia septem annorum , & 1n orbe universo fames iagrávescebat. - Tuuc 7Egypti, quos premebat egestas, adierunt Regem , postulantes cibum. . Quos Pharao remitebat ad Josephum. 1€ autem aperuit horrea, & JEgypiiis frumenta vendidit. Envia Jacob á sus hijos á Egipto á comprar trigo, quedándose solo con, Benjamin para que . GNE A le acompafie. I Ex alíis quoque regionibus conveniebatur in Egyptum ad emendam annonam. Eádem necessiate ^ compulsus: Jacobus misit illüc fios suos. ^ ^ , Itaque profecti sunt fratres Josephi; sed Pater retinuit' domi natu minimum , qui vo- Cabatur Benjaminus. DICB MOS Timebat enim ne quid mali ei accideret 1n itinere, Benjaminus ex eádem matre natus erat qua Josephus , ideoque ei lounge carior erat quàm cateri fratres. ; fobarenta José que los tiene por espías.- fcem fratres , ubi in conspeciuum o- 3 Let! d 24 EPITOME séphi venerunt, eum proni venerati sunt. Agnovit eos Josephus, nec ipse est cogni-- tus ab eis. Noluit indicare statim quis esset, sed eos interrogavit tanquam alienos : unde venistis, & quo consilio ? ; . Qui responderunt : profecti sumus é regione Clianaan , ut emamus frumentum. . Non est ità , inguit Josephus; sed venistis hüc animo hosili: vulüs explorare nostras urbes & loca JEgypti parüm muniia, .. At. illi, minimé,, inquiunt: nihil mali méditamur; duodecim fratres. sumus ;. minimus retentus est domi à pawe: alius vero non Superest. TE | Retiene José 4 Sümcon hasta que le traigan ihes á Benjamin. TM Tllad Josephum angebat quód Benjaminus cum.czteris non aderat. ": Quare dixit eis: experiar an. verum dixeriis; maneat unns ex vóbis obses apud me, dum adducatur hüc frater. vester. minimus; czteri abite cum frumento. Tuac coeperunt, inter se. dicere ; meritó hzc patimur: crudeles fuimus in fratrem nostrum,; nunc poenam hujus sceleris luimus. . Putabant hec verba non intelligi à Jo- Sepho , quia per interpretem cum eis loquebatur. ; - lpse autem avertit se. parumper & flevit, aut $181 e - HISTORIZ& SACRJE. 125 : Vuélvense los hermanos. de | José. ; fritico, & pecuniam quam. attulerant , re-, Poni in ore saccorum; addidit insuper 'ciaria in viam. Deindé dimisit eos. prater Simeonem, Quem retinuit obsidem. ic taque profecü sunt fratres Josephi, &. füim venissent ad patreur, narraverunt el 9mnia quz sibi acciderant. | :'.Quiüm. aperuissent. saccos , ut effuude- Tent | frumenta ,. mirantes repererunt pecuniam. ——— , Jacob «o quiere dejar. salir. á Benjamin. , . . Jacobus, ut audivit Benjaminum arcessi 3 Praefecto Egypti, cum gemitu questus est. Orbum me liberis fecistis ; Josephus. mortuus. est : |. Simeon retentus est in /Egypto: enjaminum vultis abducere. . -*C omnia mala in me recidunt ; non imittam Benjaminum; nam si quid ei ad- Versi acciderit in vià, nón potero ei su- P*IStes vivere , sed dolore oppressus moriar. Tnstanl; 3Us hijos & que consienta en dicho * P viage. xo L'asiag leg, quàm consumpti sunt cibi quos attu-- -?1t;. Jacobus dixit filiis suis : proficisci- y" "*rüm in JEgyptum, ut ematis cibos. - "! responderunt ; non possumus adire ja EPITOME tuo frui mihi licuit , & te mihi superstitem relinquo. - Anuncia José al. Rey la llegada dé su padre: Josephus adiit Pharaonem , eique nunclavit patrem suum advenisse : constituit etiam quinque € fratribus suis coram rege. Qui eos interrogavit quidnam operis haberent : illi responderunt $e esse pastores; - Tum rex dixit Josepho: 7Egyptus in potestate tuá est: cura ut pater & fratres tui in optimo loco habitent, & si qui sint inter eos gnavi & industrii, trade eis curam pecorum ineorum. ! Preséntale luego á Faraon. Josephus adduxit quoque patrem siüurh ad Pharaongm , qui; salutatus à Jacobo, ab eo quá esset zetate ? annos, nec adepius sum senectutem beatam avorum meorum : tum bené precatus regi dicessit ab eo; Josephus autem patrem & fratres suos collocavit in optimá parte /Egypti , eisque omniu rerum abundantiam suppeditavir. Pide Jacob á su hijo el ser. enterrado en el sepulcro de sus padres. Jacobus vixit Septem & decem annos, postquàm commigrasset in Egyptum. Übi sensit mortem sibi imminere, arcessito Josepho dixit: si me amas ; Jura te id factu ,? | Í Y HISTORIZ/ SACRE. 33 Tim esse quod | à te petami, scilicet ut ne me ?epelias in ZEgypto , sed corpus meum trans- -CTàS ex hác regione, & condas in sepulcro Iajorum meorum. . JOSephus autem; faciam, inquit, quod Jübes, parer. Jura ergó mihi , ait Jacobus , te certo id facturum. esse. Josephus juravit in verba patris. Presenta José sus dos hijos á. Jacob para que les eche su bendicion. .. Josephus adduxit ad patrem duos filios $u0$ Manassem & Ephraimum : posuit Manas- Sem, qui natu uiàjor erat , ad dextram senis; Ephraiimum vero minorem ad sinistram ejus. At Jacobus, decussans manus; dextram imposuit Ephraimo, sinistram autem Manasii, utrique simul bené precatus est. Quod Josephus animadvertens vgre tulit, & conatus €St manus patris commutare; Àt páter. restitit dixiique Josepho: scio, 1m! Scio hunc esse majorem natu , & illum ninorem : id prudens feci. mds. Jacobus Ephraimum Manassi antepoit; José hace las exequias á su padre. t vidit Josephus extinctum patrem , ruit T eum flens , & osculatus est eum; luxitque illum dij, KT |: i *Indé praécepit tnedicis ut condirent cor- i5 ipse cum frauibus multisque A&gyp- ^ 34 EPITOME' tiis patrem deportavit in regionem Chanaan, lbi funus fecerunt cuin magno planctu, & sepelieruur corpus: in speluncá , ubi jacebant Abrahamus & 1saacus, reversique sunt. in J£gypium, Consuela José á sus hermanos. .. Post mortem patris timebant fraiwes Josephi ne ulcisceretur injuriam quam acceperat: . miserunt igitur ad illum rogantes nomine patris , ut eam oblivisceretur , sibique condoparet. Quibus Josephus respondit : non est quod timeaiis; vos quidem malo in me animo fecistis ; sed Deus convertit illud in bonum : ego vos alain & familias vestras. Consolatus est eos plurimis verbis , & leniter cum illis locuius est, 4v Muerte de José. Josephus vixit annos centum & decem; quümque esser morii proximus , convocavit fratres suos, & illos admonuit se brevi moriturui esse, | Ego, inquit, jam morior :- Deus vos non deserer, sed erit vobis prasidio , & deducet vos aliquando ex ZEgypro in regionem quai patribus nosttis promissit: oro vos atque ob* Sestor ut illüe ossa mea deportetis, Deindé placidé obiit: corpus ejus condi* tum est , & in feretro positum. HISTÓRIZ SACRA. 35 Son perseguidos los Israelitas despues que. les ^ faltó José. — — Intereà posteri Jacobi; seu Hebrzi, nu- TrO aucti sunt mirum in modum j & eorum . muliiudg crescens in dies metum incutiebat ^*BYpriis. , M .. Rex novus solio potitus est; qui Josephum "On viderat, nec merita ejus recordabatur. — 4,15 igitur ut Hebraeos opprimeret; primüm duris illos laboribus conficiebat : delude. edi- Xit etian] ut patvuli eorum recéns nati in flu- *à projicerentur. ow X Nacinjest de Moisés. ifto del musdo 2453«. 1 "Mulier Hebrzea peperit filium j: quenf'quüm Videret efegántem , voluit servare; * did ,.. Quaré abscondit eum tribus mensibus , sed quàm non pósset eun dfütiüs occultare , suinp: Sit fiscellam Scirpeam , quam liaivit bitumiue. aC pice. "cDélüda ei n-Ruid aon. mem ade posuit 1ntüs infantulumn ; & expo- Ut eum iliter'arundines ripz fluinidis, 6 RI * labebar: $efum unam coumitei . sóroreéin t.: 1» Quádin jussit stare procul, ut eventum rei €Xploraret; Ka | Sálvale la ida la hija de Faárüon. Ox filia Pnaraonis. veuit àd flumen , ut ablueg, dintb TRECE PUS. Próspexit fiscellam. iu átuü. — inui RS Bzeteaiein ,"inisitque illuc ünàyri &/fainulabus & ? E LAUR ] Suis, AN ^ 7» Uu - a, c 7 36 . EPITOME Apertá fiscellá, cernens parvulum vagientem , miserta est illius: iste est ; inquit, unus ex infaniibus Hebraeorum. 'Tuac soror pueri accedens; visne , ait, ut arcessam mulierem Hebrzam, qua nutriat parvului ? & tunc vocavit matrem, : Cui filia Pharaonis puerum alendum dedi promissa mercede. Itaque mater nutrivit puerum , & adultum reddidit filie Pharaonis, quz illum adoptavit, & nominavit Moisem , id est, servatum ab aquis. Trata 4Moisés de dar libertad á los Israelitas. Moises jam.senex , jubente Deo , adiit Pharaonem , eique precepit nomine Dei xat dimitteret Hebraeos. . Rex impiüs renuit parere mandatis Dei. "^ Moises , ut Pharaonis pertinaciam vinceret, multa & stupenda edidit prodigia , qux vocantur plage 7Egypti. Quum aihilominüs Pharao in sententiá perstaret, Deus interfecit primogenitum ejus filium & omnes primogenitos ZEgypiiorum. Tandem metu victus rex paruit , deditque Hebrzis discedendi facultatem. -Salen del Egipto , guiados por una columna : de fuego. Profecti sunt Hebrzi ex JEgypto ad sexcenta millia virorum, przter parvulos & promiscuum vulgus. o» — À- — ——— HISTORIE SACRE. 37 : lllis egredieatibus praibat columna nubis ánterdià , & columna ignis noctu, qua esset UX vie ; nec unquàm per quadraginta annos défuitillà columna. - ^" ^ - Post paucos dies multitudo Hebraorum Pervenit ad litus maris rubri, ibique castra Posuit. Separa Moisés las aguas del mar rojo á derecha . é izquierda. .. Brevi regem peuituit quód tot millia hoinum dimisisset, & collecto ingenti exercitu, €05 persecutus est. Hebrai, quüm vidissent ex uná parte se mari interclusos esse , ex alterá parte instare ^àraonem cum omnibus copiis , magno timo- T€ correpti sunt. à; . unc Deus Moisi; protende, inquit, dexleram tuam in mare, & divide aquas , ut illze ebrais gradientibus iter siccum praebeant. Pasas los Hebreos por cmnedio & pie enjuto. Fecit Moises quod jusserat Deus : quim leneret manum extensam super mare, aqui divise Sunt, & intumescentes hinc & indé üdebant, lavit etiam ventus vehemens, quo exsicest alveus, cum, € Hebrar ingressi sunt in mare sic- 11: erat enim aqua tamquain murus à dex- 14 eorum & |zvà, Rex quoque JEgyptius, Hebraos gradien- Catus 88 ..,.EPITOME tes insecutus , non dubitavit mare , quà patebat , ingredi cum universo exercitu. Métense tras. ellos los Egipcios ,. y tráganlos las aguas. Quüm JEgypiii progrederentur in medio mari, Dominus subvertit eorum currus, & dejecit equites. Metu perculsi ZEgyptii coeperunt: fugere: at Deus dixit Moisi : extende rursüs dextram in mare , ut aqua revertantur in locum suum. Paruit Moises , & statim aqua refluentes obruerunt Egypiios & eorum currus & equites. . Deletus est universus exercitus Pharaonis iu mediis fluctibus ; nec unus quidem nuncius tanta cladis superfuit. | Sic Deus liberavit Hebraos ab injustá servitute /Egyptiorum, Allimenta Dios á su. pueblo en el. desierto. Hebrzi, irajecto mari rubro, dii peragrarunt vastam solitudine. Deerat panis; at Deus ipse eos aluit; à colo per annos quadraginta cecidit cibus, quem appellaverunt manaa .- Inerat huic cibo gusius simile cum melle mixta. luterdum etiam defuit aqua: at, jubente Deo, Moises percutiebat rupem virgá, & con« tinuó erumpebant fontes aqua dulcis, -— iit CUORE. a n Fo ies ANDR MR RAUS. ame mae eso HISTORIZÉ SACRJE. 39 Dále el. Sefior su ley en. medio de truenos (y relámpagos. : Mense tertio , posiquàm Hebrzi: egressi Suntex /Egypio, pervenerunt ad montem Sinz. ... Ibi Deus dedit eís legem cum apparatu terrifico, : Coperuat exaudiri tonitrua , micare ful- £ura: nubes densa opericbat montem , & clan- Bor buccinz vehementius perstrepebat. . Stabat populus prz meiu trepidus ad. radices montis fumantis. eus autem in monte loquebatur é medià Dube inter fulgura & tonitrua. Principales artículos de la ley. . Hzc porro suut verba quz protulit Deus: tgo sum Dominus, qui eduxi vos e servitute gyptiorum. Non erunt vobis dii alieni; ego unus Deus, & non est alius przeter me. Non usurpabiiis nomen Dei vestri temer & sine causá. Sabbato nullum opus facietis: colie pa- ITe'n vestrum & matrem vestram: non occide- U5 : non adulterabiiis : Jon facietis furtum : non dicetis falsum Ustimonium adversus proximum vesurum : non S?ncupiscetis rem alterius. 49 EPITOME Construccion del Tabernáculo y del Arca. Muerte de. Moisés. Moises à Deo monitus confici jussit tabernaculum ex pellibus & cortinis pretiosissimis; insuper arcam fcederis auro puro vestitam , in quá reposuit tabulas legis divinz. Quüm jam in conspectu haberet terram à Deo promissam mortuus est vir sapieniá , & cxteris virtutibus plané admirabilis. — Luxit eum populus diebus triginta. Successit in locum Moisis Josue, quem ipse prius designaverat. "- Pasan el rio Jordan á pie enjuto los Hebreos bajo la direccion de Josué. .Ut Hebraei in terram promissam introducerentur , Jordanis erat trajiciendus : nec erat lis navium copia , nec vadum przbebat amnis tunc pleno alveo flueus. Deus venit eis auxilio: Josue jussit przferri arcam feederis , & populum sequi. Appropinquante arcá , aquae , quz superné defluebant , steterunt instar muri; qux autem infrà, descenderunt, & alveum siccum reliquerunt. ! * Levanta alli Josué un monumento en memoria e de este. suceso. Hebrzi incedebant per arentem alveum, donec ripam oppositam attingereat. T'üm reverse sunt aqua in locum pristinum: Ep e——————————— EE o E HISTORIJE SACRJF. 41 Josue veró duodecim lapides 6 medio amne sublatos erexit, ut essent perenne rei mohumentum. m Dixit Hebrzis: si quando vos interroga- Verint filii vestri, quorsüm spectet ista lapidum congeries ? respondebitis: sicco pede tra- Jecimus Jordanem istum: idcirco positi sunt apides ad sempiternam facti memoriam , ut discant quanta. sit Dei potentia, - Caen por tierra de, suyo los muros de fericó. Erat in his locis urbs validissimis muris 3C turribus munita, nomiue Jericho , qua nec fXpugnari., nec obsideri facile poterat. . Josue divina auxilio fretus , non armis aut Viribus, urbem agressus est. Arcam circuuferri jussit circa muros , sa- €erdotesque antecedere , & tubá canere. . Quüin arca septies circumlata fuisset , muri & turres illicó corruerunt. Tunc urbs: capta & direpta est; Pára Josué el curso del sol. Reges Chanaam , conjunctis viribus , pro- Bresi sunt adversüs Hebreos. ' . At Deus dixit Josue: ne timeas eos ; tua erit victoria, | Josue igitur magno impetu illos adortus » qui subit formidine correpti fugerunt. unc in eos cecidit grando lapidea , & .Rultos interfecit. (uüm autem dies in vesperum inclinaest 49 OXPITOME.... Jubenti paruit Samu&l , illique enarravit omnia verba Domini, cui Heli; Dominus est; — ait : faciat quod sibi libuerit. ' Caen las, desgracias sobre Helí y sus hijos; ... Pauló póst bellum exortum est inter Philist:eos & Hebrzeos. "Se Hebraei arcam feederis in pugnám defecerunt ,, & cuim eá filii sacerdotis procedunt ; sed quia Deus illis erat offensus , arca detrimento magis quàm adjumento fuit. Vied sunt Hebrzi, occisi filii sacerdotis, drca ipsa capta est; ; .. Heli , audito tantze cladis nuncio , sellà decidit, & fractá cervice mortuus est. v ————— ÁÓÓEPEQUP ent tm ' ddcabá enla persona de Samuel el cargo de jue? de los Hebreos: Saál es elegido Rey. dio di E . énundo 2900. Samuel fuit posiremus Hebrzorum judex, eoruinque res in summá pace & perpetuá tranquilitate administravit; —— . At quàm seauisset , & filii ejus à moribus paternis desciscerent , populus novitatis amans ab illo regem petiit. n / . Sauiuél primo rem dissuasit ; Hebraosque áb isto consilio dimovere conatus est ; sed illi | in sententiá perstiterunt. Quaré admonitus à Deo Samuel ánnuit eo" fuui postulaiioni , & Saülem. regem conse" | cravit. | Dons Erat Saülis ingens statura & forma excel i HISTORIZE SACRZE. 49. lens, adeó ut dignitas corporis dignitati re- B'z pulchré conveniret. Primera desobediencia de Sal. ilistaei in agrum Hebrzorum irruptionem cerunt, : . Quapropter Saül adversüs illos proces- 1, & apud Galgala urbem insignem isiius TéBionis castra posuit. orró Samuél edixerat ut se per septem .eXspectareat, neve manui cum hoste Prlüs consererent, quam ipse veniens Deo Sacrificium faceret. . . Die septimá , quàm Samu&l moraretur , & Populus morz perimsus dilaberetur , Saül S dies SPSe sacrificium fecit loco sacerdotis. . Vix peracto sacrificio , venit Samuel, re- Semque graviter reprehendit , quód munus Proprium sacerdotum sibi temere arrogav isset. Derrota | Jonatás ; hijo. de Saál Mic de los Filisieos. Quim Hebrzi à Philisizis premerentur, Jonaihas ; 9aüiis filius ; audax consilium ce- P!t & perfecit, lo armigero comite , castra hostium in- Ere5sus est, & viginti feré Philistzis intéremp- 3» universum exercituin terrore perculit. sj mque Philisiei perturbati coeperunt non 9rdines servare, noi imperia exequi, sed 5€ committere. "od ubi Sal. ánimadveriit , copias cas- D ; €l ejército $o EPITOME tris eduxit, & fugientes persecutus insignem victoriam retulit. Saál quiere quitar la vida á su hijo Jonatás. Saul, dum persequeretur Philistzos , edixerat ne quis, nisi confectis hostibus , cibum sumeret , mortem cum juramento minatus illi qui coutra edictum fecisset. Jouathas tunc aberat , nec regis imperium audierat. Accidit ut exercitus trajiceret sylvam, in quá esset plurimüm mellis agrestis. | jJouathas edicti paterni nescius extendit virgam quam manu tenebat , eamque in mel intinctam ori admovit. Id ubi rex cognovit, filium morte plecti ' voluit; sed recens meritum periculo juvenem exemit, nec populus tulit insontem ad supplicium trahi. Desobedece Saál por segunda vez al Sefior, y de sus resultas determina éste privarle del reino , y dársele á David. Saül posteà, jubente Deo , bellum Amalecitis intulit. Primó rem bené gessit. Czsi sunt hostes , & eorum rex captus est. Sed deindé Saül Deum graviter offendit: vetuerat Deus ne quid ex spoliis hostium reservaretur ; Saül veró , Amalecitis casis, partem praedae servavit. - Quam ob causam rejectus est à Dco, & in ejus locum David adhuc juvenis é tribu HISTORUE SACRZE. TANE. Jude electus est; & à Samuéle unctus. ; 3 Saál és atormeitado por e] demonio ; y David Viene llamado á là Corte para calmar con el arpá sus àrrebutos. su , Saülem ; posiquàm Dei imaridáta sprevisset, invasit spirits malus, ità ut ille in fürorein Szpé incideret, |. . Tunc aullei ei suaserüht , üt aliqüein arces- Seret ; qui cithatam sciret pulsare, ad deliüéndum zgrum ejus anlmuii. .— UE IT . ,Areéssiuis est Dávid Inijusce artis peritus; Qui ob illud tiüinus inter tninisiros regios baebatur, | T. ; ltáque státini ac Saülem spiritus malus corlpiebat; David citharaiu pulsabat; & tegis uror considebat: Desafia á los Hebréos àl gigante Goliath. Secutum est bellum eum Philistiis. Quum dux acies in con$peciu essent, Philisieus quidáin, nomine Goliàthus; vir mire inag- Diudinis , progre&sus est ante ordines, & Unum ex Hebraeis szpé provocabat ad singure certámen. 3j m oricà Squaihmatá induebatur; Ocréas in Cruribus jreas habebat: cassis zreà caput CSJus operiébat ; & clypeus zreus tegebat. humero. Tüai Saül giagnà praimia; imó & filia Düptias tj promisit ; qui provocaántis $polid reulisset. $2 - — fPITOME At nemo contra illun exire audebat ; & Goliathus suam Hebrzis ignaviam cum irrisu ac ludibrio exprobrabat. 4 consecuencia de ello se presenta David para responder al desafio. David, commotus ignominiá populi sui, se sponté ad pugnandum obtulit. Itaque adductus est ad Saülem , qui , consideratá ejus zetate , diffidebat pugna. Non poteris, inquit , adolescentulus cum viro robustissimo pugnare. Respondit David: ne timeas, Ó rex : quàm pascerem oves patris mei, leo invasit gregem, ovemque corripuit ; ego. illum persecutus occidi, & ovem é faucibus illius eripui. Ursum pariter interfeci. Deus qui me defendit à leone & urso, me quoque à Philistzo isto defendet. "Tum S2ül; abi, inquit, cum isiá fiduciá: Deus te adjuvet. Toma David por fmnicas armas su honda, y sale contra Goliath. Saül ipse sua juveni arma voluit accommodare: galeam capiti ejus iinposuit ,. loricá pectus circumtexit , latus gladio accinxit. David vero iis inpeditus armis, quibus non erat assuetus , vix poterat incedere. Quaré onus incommodum deposuit : sumpsit autem pedum pastorale , quo uii corsueverat , & fnudam cum quinque lapidibus in sác culo. Sie armatus adversus Philisieum processit. HISTORIZE SACRJB. 53 "Logra darle muerte ,/ y queda victorioso.. Accedebat ex adverso Goliathus , qui , vi- '$0 adolescente, num , inquit , me canem esse Putas , qui me cum baculo aggrediaris ? Cui David respondit : tu venis, ad me €um giadio & hastá & clypeo; ego autem '"Veuio in nomine Domini exercituum, quem Probris ausus es lacessere. Tunc, misso fundá lapide, Philisteum in fronte percussit , & humi prostravit , currensque suum jacenti gladium detraxit , quo ca- Put. illi przcidit. Eà re perculsi Philistzi in fugam versi Sunt, & victoriam Hebrzis concesserunt. Cobra celos Saál contra David. Redeunti Davidi obviàm itum est. Hebrei gratulantes victorem deducunt ad urbem; ipse mulieres domibus egressz cum tympanis laudes ejus canebant. Tantus populi favor invidiam Saülis acfendit, qui deinceps malevolo fuit in Da- Videm animo , nec jam eum benignis oculis 3Spiciebat. A , Longé alia fuit mens filii ejus. Jonatha: Virtutem Davidis admiraus, illum singulari Ire complexus est, suoque balteo , arcu & gladio donavit. LS 54 EPITOME Niégáse Saál á cumplir la palabra que antes e BMS diera. ' | Saul victori filiam suam spoponderat uxorem; at promissis non stetit, novauique conditionem proposuit, si nempe David centum Pnilistsos interfecisset Malo animo id faciebat rex invidus: sperabat scilicet juvenem audacem facilé-peritu- rum; at sua eum spes delusit. ? Nam David, occisis ducentis Philistzis, rediit illesus , atque ita regis filiam in mairimonium accepit. Trata por varias veces de matar á David. Crescebat ia dies Saülis odium , sümudude e s n, UT lante invidiá: quaré non jam occulte sed - palàm Davidi necem parabat. Bis eum lanceá coufodere conatus est: sed David ictum lethalem declinatione | corporis effugit. Saül mandatum dedit Jonathz , ut Davidem occideret : sed Jonathas noluit. crudeli atris imperio obsequi , imó cüm lacrymis il« [pea Obtestatus est, ut tam iniquum consilium deponeret. ... Denique Saül misit satellites, qui Davi- . dem domi , in oculis uxoris , trucidarent ; hzc veró maritum demisit per fenestram , atque ità eripuit periculo. ge c A—— ÓÉEREEI HISTORIZ& SACRJE. 55 David en su fuga respeta la vida de Saál que le perseguia. : . David, ut vidit inplacabilem esse Saülis in se animum , excessit aulá , & solitudinem petiit. Saül illum persecutus est; at Deo favente, avid inimici manus effugit , & ipse Saulis Vitam noa semel servavit. Erat in deserto spelunca vasto recessu patens: ibi David cum suis comiübus in inte- Fiore parte latebat. Forté Saül solus in illam speluncam ingres- $us est , nec latentes vidit, oppressusque somnO quievit. Sui Davidem comites hortabantur ut op- Pórtunam Saülis interficiendi occasionem arriperet : sed David noluit, quüm impuné posset, inimicum occidere. Muere. Saál, ti, Motum est rursüs bellum cum. Philistaeis; adversüs quos Saül cum exercitu processit. . Commissá pugná, Hebrzi fusi sunt :' tres lii regis in acie ceciderunt: Saül ipse ex *quo delapsus , ne vivus in potestatem hos- Uum veniret , uni comitum, latus traüsfodiendum przebuit. egis inortem. omnium Hebraorum fuga SOnsecuta est, & eo die victoriá insigni po- "i sunt Pbilistzi. mp .. EPITOME — Llora David su muerie. David, audità Saülis morte, lacrymas profudit: montes Gelbo&, ubi czdes illa facta fuerat , exsecratus est. Illum , qui à se Saülein occisum esse jactitabat , & regia insignia. attulerat, perimi jussit, in penam violat majestatis regia. M edt Civibus urbis Jabes , quód Saulis ejusque "filiorum corpora sepelivisent , gratiam retulit. Admirandum sàné veri ac sinceri ergà inimicum amoris exemplum. Comete David. dos grandes crímenes. David , postquàm solium conscendit, duplex scelus, & quidem gravissimum , commisit. ' Adamavit mulierem , nomine Betsaben, eamque ad flagitium compulit. . Mulieris maritus, nomine Urias, vir fortissimus , tüm in castris erat , & egregiam .patrim Operam navabat. — - Hunc. David iniquo pugaz loco hostibus ' objici jussit , atque ità necandum curavit. 'At Deus ad Davidem uisit prophetain, qui-illum admoneret, eique pcenam sceleris : denunciaret subeundau. ^ El. Profeta Nathan propone. al Rey delincuente -Oq fos una pa*ábola. Sic Davidem allocutus. est Propheta Natham. Erant in eádem urbe duo homines: altex : HISTORIZi SACRJR. 57 dives multos boum, caprarum, atque ovium reges alebat: alter veró nihil habebat przter 9vem unam, quam ipse emerat, & apud se diligenter nutriebat. . - Venit ad hominem divitem hospes quidam; Suümque ei parandum esset convivium, dives !le pepercit suis ovibus, & oviculam pauperis .Vi ereptam, hospiti edendam apposuit. — — Tuum est, ó Rex , de hoc facto judicare. "iplícale el Profeta á David esta parábola. . Rex indignaus respondit : ipiqué fecit, quisquis ille est; pro ove ablatá quatuor oves Teddet, . Tum Propheta aperté ; tu, ait, tu cs iste Vir : te Deus bonis omnibus cumulavit , te re- 'Bem fecit , te ab irá Saulis liberavit , tibi re- Blam domum , regias opes tradidit. Cur ergó uxorem Uriz rapuisti? cur vi- Tum innoxium tibi militantem gladio hostium Interfecisd ? His Prophetz verbis motus David culpam 8gnovit & confessus est. Cui Propheta ; tibi , inquit, Deus condo- . 7t peccatum tuum : attamen filius, qui natus €5t tibi , morietur. David ayuna , y pide á Dios por la vida del nifio. ci g Paulo post infans in gravem morbum in- i» p Pér septem dies David in magno lucin SS i fuit , cibo abstinens & orans. 64. EPITOME . Jeroboamum é tribu Ephraimi. Dux tantüm tibus in fide manserunt ; scilicet ; tribus Jude & tribus Benjamini. .. Bie duo ex uno regna facta sunt , alterum Jud, alterum Israelis. Jeroboamus , ut populum suum à consuetudine eundi Hierosolymam abduceret, propriam religionem eis instituit ; & falsos Deos proposuit colendos. « . Breve duracion ,. y fin del reino de Israel, Non diü stetit regaum Israeliticum , quia omnes dd ununi reges fuerunt impii, Ad eos Deus szpé misit Prophetas , qui eos admonerent , & ad verum cultum revocarent; sed illi Prophetarum monitis non paruerunt, lui eos contumeliis, poenis, morte affecerunt. — — | | Uic Quaré iratus Deus illos in potestatem hosdium wadidit : devivii sunt à rege Assyriorum, qui decem tribus eaptivas fecit, & in Assyràun deportavit. Historia de Tobías. Inter captivos , qui deducti sunt in Assyriám , fuit Tobias, ít; Is ab ineuute xtate legem divinam seduló observabat. Quum esset puer, nihil tamen puerile gessit. Denique dum irent omnes ad vitulos aureos , quos Jeroboamus ; rex Israel, fecerat, & populo adorandos proposuerat, hie solus b Mm. : ' HISTGRIZE SACRZE. $ fugiebat Societatem omnium ; pergebat autem "d ienplum Domini; & ibi adorabat Dà- Düinum; | on - Conserva. Tóbíás sü piellád viviendo entre los - ph. Gentiles. Tobias adults uxorem duxit , habuitque filium , quem ab infantiá docuit ümere Deum; & ab omni peccáto abstünere. Quum in captivitatem abductus esset, eamdem in Deum pietátem semper reünuit; omlà bona , qua liabere poterat , quotidié exi- Lsui comitibus impertüiebat , eosque monitis Salutaribus ad coleaduin Deum hortabauir: - Gabelo cuidam egenü decem talenta , quibus à rege dónátus fuerát , perhumaniter coni- Inodavit; * Da sépulturà á lae cadáveres de los Israclitas Con riesgo y exposicion suya. : Posteà exorius est novus Assyriorum rex Israelitis infensus , qui eos vexabat j necábat, & sepeliri vetabat: piit c 2382595 In hác calamitate Tobias frattes invisse- ?3t, miseros consolans ; egenos opibus suis Jüvans, & mortuos sepeliens. -- b res nunciata est regi; qui jussit To- !àm interfici, & bonis omnibus spoliári. ^ At Tobias cum uxore & filio delituit ; sic- QUe regis iram effugit; ^ 66 EPITOME Persevera en la práctica. de este. piadoso oficio no obstante las amonestaciones de sus amigos. Die quodam festo, quàm domi lautum convivium paravisset , misit filium ut aliquot sociis ad prandium invitaret. Reversus filius nunciavit patri hominem Israelitam jacere in foro mortuum. - Exsiliens statim "Tobias cadaver occulté portavit domum , ut illud noctu sepeliret. Sui illum amici ab hoc officio dehortabantur; at Tobias magis Deum quàni regem timeus , id facere non destitit. Pierde Tobías la vista , y lleva con suma pae a ciencia este trabajo. Tobias in praestando solito officio defatigatus , incubuit parieti. & obdormivit: forte ex nido hirundinum stercora calida inciderunt in oculos dormientis , undé czcus$ factus est. Quam calamitatem ideo permisit Deus illi evenire , ut esset illustre pauentia exempluu posteris propositum ad imitandum. . Nam Tobias adeó patienter tülit czecita* tem , ut neque illum querenteai quisquam au* dierit , neque ille eó minus constanter. Deum coluerit. Su escrupulosa justicia y rectitud. Uxor Tobiz in texendá ielá comparabat €a, quz ad victum erant necessaria, Quáda mi HISTORIE SACRE. —— . — 6j Jie domum attulit haedum ; quem pfetio labo. "I5 quotidiani emetát; ^ ^ 009 8 , Hadumi balántemi audivit Tobiás ; & ve- Titus.ne furto ablátus esset ; dixit uxori : vide Tie iste clàni alicui ereptus sit? redde iliüni do- Uiüo suo; nefas enim ést nobis ex rapto vi- Vete, Adéo vir justus ab onini Imiprobitate ab- Orrebati "go. Consejos que da á su hij. — , Tobias mortem sibi imminere putáns , voravit filitim suuin : audi ; inquit j fili ini; ver- 3 patris amántüssimi ; éaque penitus inemo- Tie tux infixá hareánt; ut vitaui- Sapienter düstitijas: ' e js at p . i ; .Qüotidié Deuin cogità , & cave ne ünquàm in euai peccés ; ejusque piécepta negligds. ' .-— Miserere pauperum ; ut Deus tili misetea- Ur; quáiitütii potueris ; esto benéfiéus & liberalis: si tibi mágna: opes sdppetant j 'thuültüm Aibue; si parvz j patüdi , sed libentet; quo- "niam 'bénéfiéntià hominemi ab ater. inorte iberát — Sd .,. Büperbiati fugé, heque eadi id nimm Aut ig sermone sinas obrepere: — " "UUL.'--— Continuácion dé ellos. EE ide ; , Quod tibi nolis fieti, aliis né facito: fili 5 8i quis tibi opus fecerit; statim ei inerceic pétsolve : consilium $empér à viró sapiengi tite ; né socieateri cümr improbis jun- Uh uis 68 «s EPITOME ...; Quüm,ex. hác vitá decessero , sepeli cor pus meum: matrem tuam colito, memor malorun, qua passa est, düu te in utero gestarer;.& quüm ipsa supremum diem obierit, eam ponito mecum in eodem sepulcro. jd Adoiértele asimismo que tiene prestada á Gabelo z unà cierta suma de dinero. m (551 i Ofrécese el Angel Rafael. á acompafiar. al. jóvc? ^H Tobías. "T . Egressus Tobias invenit juvenem stantem & accinctum ad. iter faciendum; quem igno* rans Angelum Dei esse , salutavit : Undé es, Ó bone juvenis? Sum, inqui Àlle, unus ex Israeliuis. bou osti-ne , ait Tobias , viam quz ducit i? Mediam? Novi, inquit, & sepe usus sum hos" piio Gabeli , qui ibi habitat, Tobias ea letus renunciat patri, qui a^ / SAT | BHISTORIZ SACRE. . . —— 69 CeSsitum juvenem interrogavit an vellet esse li comes & itineris socius ; promissa merce- 9? ld se velle, respondit juvenis. Itaque Tobias valedixit parentibus , simul- | Que ambo dederunt se iu viam , & canis secuj| ls est eos, Llantg da su. madre. con mativo de su marcha. .' Profecto Tobiá, ccepit mater ejus flere, & 3Cetbé queri quód vir suus dimisisset filium. — Cur nos orbasti solatio senectutis nostrae? Tellus fuisset carere istá pecunid ad quam re-' C"uperandam filius missus est : satis erat riobis quód filii conspectu frui liceret. - Med. , Cui maritus ; noli flere, inquit : incolumis filius perveniet in Mediam ; incolumis ad nos redibit : Deus mittet Angelum , qui ei prospe- Füig iter praestet. &urnd Quibus verbis sedata mulier tacuit. Liberta el Angel á Tobías de la voracidad/ de un ron pez. : Intereà Tobias & Augelus pervenére ad Umen: Tigrim , & quüm adolescens accessis- Es s abluendos pedes , ecce piscis ingens ex- SUI, quasi illum devoraturus. d cujus aspectum Tobias perterritus ex- S'amavit : Domine , invadit me: cut Angelus; 3PPreheude illum, & trahead te. ^: c a2 iscis attractus in ripam aliquandiü palpipue » & expiravit. Staub "Tune. jussit Angelus fel piscis seponr ut- 79 . . EPITOME poté medicamentum salutare: deindé partem carnis coxerunt comedendam in viàá. Llega Tobías á. la ciudad de Ecbatana. .. Ut appropinquaverunut urbi , quz. vocabatur Ecbatana , dixit Tobias Augelo: apud quem vis ut diverseinur in hác urbe? . "Cui Angelus ; est hic , inquit, vir quidam cognatus tuus , nomiue Raguel: is nos hospitio excipiet : habet filiam uuicam ,. quam te oportet uxorem ducere: pete eam à patre, nec dubito.quin. postulationi tuz libenter annuat: Deus enin has tibi destinat nupiias ,.& omnes Raguelis facultates jure haereditario ad te pervenient. go oia COS TVAPRUSTE . Hospédase en casa de. su. pariente. Ragucel, Eos letus. excepit Raguel ,, qui conspicatus Tobiam dixit uxori suz : quàm similis: est hic adolescens cognato meo ? Tunc ad hospites conversus ; undé estis; boni juvenes? - Qui responderunt: sumus ex 1s- raelitis urbis Ninives.- Nostis-ne Tobiam?. Novimus. - Tunc Raguel coepit Tobiam laudibus efferre.: quem interpellans Angelus ; "Tobias, inquit, de quo loqueris ,. páter istius est. Ragael complexus adolescentem , ait : tibi gratulor , fili mi , quia boui & optimi viri filius e$t uxor Raguclis & filia collacrymaveruut. Casamiento de Tobías. "m ., Deindé Raguel jussit apparari conyiviumy à HISTORIE SACRJÉ. 7t. quümque hospites hortaretur ut discumberent;: neque ego comedam , inquit Tobias ; neque biàm , nisi priüs filiam tuam mihi desponderis.: Cui Raguel: Deus profecto meas preces 3udivit , vosque hüc adduxit , ut ista cognato $uo nuberet: quapropter noli dubitare quin *am tibi hodié daturus sim uxorem. oss ^ Acceptá chartá , fecerunt conscriptionem Conjugii, & laudantes Deum , mensa accu- Juerunt. | Asiste Gabelo á sus bodas. .Raguel. Tobiam obtestatus est ut apud se quindecim dies moraretur : cujus voluntati obtemperans Tobias rogavit Angelum ut solus adiret Gabelum, paternamque pecuniam ab lllo reciperet. | | . Itaque Angelus sumptis camelis propera- Vit Ragem , suum Gabelo chirographum reddidit . pecuniam illi creditam recepit , eumque ad nuptias Tobia adduxit. ] J Inguietud de los padres de Tobías por la tardanza en su regreso. . 7 Intereà Tobias pater erat animo anxio & ito , quód suus filias iu redeundo tardior esset, Quaré tandià moratur filius ? inquiebat "erens. Forsitan Gabelus mortuus est, & Demo est qui illi reddat istam pecuniam: illum *5$e. à nobis vehementer doleo ; cceperuntqc ipse & uxor ejus flere. IDs 25pjni Praesertim luctus mauris nullo solatio leva- ' 72 EPITOME ri poterat.: hxc quotidie domo egressa circuibat viag omnes, quà filium suum rediturum. esse sperabat , ut procul videret eum , si fieri posset , venientem. Vuelve Tobías á casa de sus padres. Consumptis quindecim diebus, Raguel vo« luit Tobiam retinere: sed Tobias ; oro te, ait, dimitte me quamprimüm : scis enim parentes meos nunc animo angi meá causá. Tandem à socero dimissus cum uxore ad patrem redibat. dE — lu itinere dixit illi Angelís : statim ut domum ingressus fueris , Deum adora ; & come plexus patrem , lini oculos ejus felle piscis, quod servasti: tunc sanabuntur. oculi ejus , te- . que & ccelum pater lztus conspiciet, — | Su. llegada á ella, - Dum Tobias urbi appropinquaret , eum mater ejus , ut solebat , in vertice montis sederet, unde prospicere in longinquum posset, vidit illum proeul venientem , currensque nunciavit viro suo. ^ Tune canis, qui simül fuerat in viá, przcucurrit, & quasi nuncius adveniens caudá: suá hero adulabatur, - 1 . Confestim pater consurgens cepit offendens!pedibus currere , & datá mann servo pro* cessit obviam filio. Osculatus est eum ,. ccepe« runtque ambo pra gaudio lacrymas fundere. HISTORUE SACRJZE. 73 Recobra su padre la vista. ^ Quüm ambo Deüm adoravissent , eique . Bratias egissent , consederunt. Deindé Tobias oculos patris linivit felle piscis , & post lnidiam fermé horam ccepit albugo quasi Tmmbrana ovi ex oculis ejus egredi, quam 3pprehensam filius extraxit, atque ille staüt visum recepit. | . Tunc Izti omnes collaudabant Deum: pro- Pinqui quoque Tobi» convenerunt, gratu- Auies ei omnia bona quse Deus ili impererat. Descábrese el. Angel Rafacl á Tobías. Deindé: Tobias narravit parentibus beneficia. quz acceperaKab eo iüneris duce, Quem hominem esse putabat: quaré obtulecuit- illidimidiam partem. pecuuie quam attuleraüt. . Tunc ille dixit eis: ego sum Raphatl Angelus , unus ex septem qui adstamus anté ?um : misit me Dominus ut sanarem te : nuuc Vmpus est ut ad eum revertar à quo missus du Vos autem debitas Deo grates repens Hzec locutus ab illorum conspectu ablatus **t , nec uitrà comparuit. Muss; tranquila. de Tobías , cuyas virtudes Tears hnita su posteridad. 5 -Obias ,. postquàm visum recepisset, vi- 8o EPITOME Inmítale en. sus vicios su hijo Amon , y goza poto tienpo del reino. Piedad de Josías su sucesor. Amon , Manassis filius , paternam iupietatem imiiauis est , non veró paenitentiam. . Non ulta biennium regnavit, & à suis domi interfectus est. Cui successit. Josias, vir sanctus & reli* giosus; qui, à puero virtuti deditus, populum ad legitiuuum cultum revocavit. At illum deindé inconsiderata fiducia petdidit ; nam contra JEgyptios exercitum duxit, admonitusque à Deo ut przlio abstineret, nihilominüs. acie dimicavit. Itaque; re malé gesiá , vulnus accepit ; & paucis post diebus mortuus est. Ocupan el. ireno. sucesivaménte. Joachás y sus dos hermanos. | Josias moriens tres reliquit filios : ex hi$ 4Joachaz tres dumtaxat menses regnavit: bello eaptus est ab Assyriorum rege. ) .. In joaehze loeum.suffectus est Joakim quo regnante Nabuchodonosor . Babylonio- ^" pum, rex Hierosolymam expugnavit, .cives Babylonem transtulit, reliet vili plebeculd, cui praefecit Sedeciam. posiremum regem. Quüm Sedecias | rebellasset ,, Nabuchodonosor reversus urbem diruit , templuin incen? dit, & Sedeciam, eífossis prius oculis, 3 carcerem misit: HISTORIE SACRJE. ? 1 Son recogidos y criados. eii el. pülacio de Na. bucodonosor Daniel 5 otros tres jóvenes. , lüter.capiüvos , qui Babylonem abducti erant ;. delecti sunt. pueri eximiá formá; aniel, Ananias, Misaél & Azarias :- hi Cum aliis multis in ipsá regiá educabántur; lit posieà ad mensam regis corisisterent ; ique accumbenti ministrarent. . Nabuchodonosor jussetát eos, quà melio- Te vultu. essent , iisdem cibis ali , quibus IPSe vescebatüt ; at generosi illi pueri , cibis Profanis , quia id lex vetabat , uti noluerunt; Sed solis leguminibus ;. attamen robustiores ac Ritentiores facti sunt czeteris pueris; quibustum nutriebantur. - Los tres jóvenes en él horho; . Nabuchodonosor sibi posuit statuam aiu- Itam , quam áb omnibus jussit adorari , pro* Positá mortis poená iis qui patere nollent. , Ananias, Misaél & Azarias mori malüe- Tum quàm honoret soli Deo debitum stideferre. —. lratus.re& eos véstitos. B catehis vinctos ?UJecit in fornacem ardentem, sed flamma l illis nocuit: néc corpus adussit ignis; € Vestes quidem mutavit , at solvit; tantum- 9*9 vincula quibus constringebanturj ità ": llizsi in mediá fornace ambularent; : T $2 EPITOME Daniel en la. leonera. Daniel gratiá plurimüm valebat ob singularem prudentiam : quapropter invisus erat aulicis, qui ei insidias parabant : suaserunt regi ut edicto vetaret queinquam , nisi se ipsum coli, per dies triginta. Non paruit Daniel edicto impio ; sed quo* ' tidié Deum precabatur , uti facere anté con* sueverat. iR Explorantes eum aulici accusaverunt; rex que coactus est hominem sibi sarum objicere leonibus : nam ità lex ferebat. Sed ferae Danieli pepercerunt , rexque mi raculo commotus ipsos accusatores leonibus . devorandos tradidit. Historia de Esther , esposa del Rey Asuero. Mardochzus , unus ex captivis, Judzos é magno periculo liberavit. Filiam. fratris sul utroque parente orbam, nomine Esthe* rem , educaverat. Hanc rex Assuerus duxerat uxorem , & valdé diligebat. Erat tunc aulicus quidam apud regem gra* tiosus , nomine Aman, qui favore regio su* perbiens adorari se volebat ;. quod facere re* nuens Mardochzus , grave in se odium Ama* nis accenderat. Aman ulciscendi inimici causá universam? Judaeorum gentem perdere statuit , edictuum* que eà de re ab Assuero impetravit. HISTORIZ!SACRZ. 83 , [1] Mardocheo da á éonocer Esther el peligro nn -csn de su pueblo. huc "Ubi-ad àures. Mardochzi crudele edictum Pervenit; statim 'conscissis vestibus saccuin Induit ; conspersusque' cinere .perrexit ad Tcgiam ; & iilam implevit questibus. ^ . Esther , lamentantis* Yoce audità j quesi- Vit quid istud rei esher: üt cognovit Marüo- *um jJudzosque omnes esse heci' desiina- 005, invocato Deo , adiit regem , sud gen- Us ruinam deprecatura. Non tamen continuó Tem apérüit tegi; sed eum ad convivium iü- Vuavi —— cimus ss : "TU Oilaon ECIMII Hos Desgracia de Ztmán * $unuerté ignómihiojá. .. "Assuerus ad convivium Cum ZAimáne vehit; & quüm hilari" esset- &nimo ; Ésthér ad lllius pedes se abjecit SüppleX? (00: vou 3co 4, Cui tex promisit niliil 'éi' se hegaturuim, etiamsi dimidiam regri sui pártem peteret ^ , Tüm Esther: meáàtn , 0 rex; inezque Bentis'salitem precor i nam crudelis iste "man nos devovit neci, - 055 00000 e .. Quá re pérmotus est Assuerus ; audiens- Que crücéri àb eo paratüin esse Matdo hzo, marem ipsum eidém *Cruci jussit img X ÜOyro ,-Rey de: Persia ; se "hücé duco de Bü bilonis y" concede" la ibiriád 4 fos Judios, e. f del münlo 3470. res | Capüvitas- Babylohicá per septuáginta 84. OSQSEPITOME. (25 annos duravit, idque przdixerat Deus. Postquàm. illud. tempus. effluxit, Cyrus ,. Persarum rex , devicto Babyloniorum rege , Judzis fecit potestatem in patriam remigrandi , templumque restituendi: sacra etiam vasa , qu£ INabuchodonosor abstulerat , reddi jussit. Itaque Judaei , duce Zorobabele , Hierosolymam regressi sunt, & prima novi templi fundamenta Jecerunt ; sed zdificatio diü inter" amissa, fuit, quia illam impediebant vicine gentes.,,. i d a9 i v i ii » Situacion. de los Judíos despues | que. salieron del cautiverio. ILI. Reversi in patriam Judzi , composito ur-. bis.statu, non jam reges habuere, sed imperium, penés pontifices fuit: tributa tamen pensitarunt ,. primüm. Persis , deindé Grzcis, post devictum ab Alexandro Darium. ..Nec deinceps ab avitá religione unquàm desciverunt , quamvis eá de causá à pluribus regibus vexati fuerint, ac praseriim ab Antiocho rege Syriz: quae pars historiz. Judaic nune narranda venit. | — s Historia de. los. Machabeos. | Antiochus, Syrie rex, sacram Judao* rum legem evertere agressus est: edixit ut om nes, relictis majorum suorum institutis , gen iilium ritu viverent: aras falsis diis. pef universam Judzam. extruxit: omnia templi Hierosolymitani ornamenta detraxit; jibro? HISTÓRI SACRE. 8; Sacros jussit comburi : reluctantes inaudiüs Supplieiis affecit: urbem innumerá czde vas. vitz. ac ne Judzxi tot malis oppressi rellarent , prasidium in arce collocavit. Constancia de Eleazar. Ex ]udzis mult patriam deseruerunt, - declinandi periculi causá : multi mortem op- Peüerunt, potiüs quàm à lege diviná dis- Cederent. IPM ' Insignis fuit Eleazari senis constantia. Is Sperto * ore compellebatur carnem suillam Comedere , quà Judazis.lex intetdicebat. | "At vir fortissimus cibum vetitum" respüebat indignans: quam ob rem quüm ad süpplicium duceretur , sui eum amici" Rortabanlür ut aliam carnem , quam áttulerant, comedendo , simularét se regi paruisse ,' sic- Que mortem vitaret. Misios SU. o pb» ' Su muerte. Y ires. pR- -""Eleazarus rem" pravam suadentibus noluit 3Ssentiri : aetati nostr , inquit , non con- Venit jsta simulàátio: nón' committam ut pe- Féulosum éxemplum adolescentibus rélin- Quam: mult satius est perire, "quàm prop- Vr brevem vitz usuram turpitudinis notam "10 nomini inurere. Si vestro obsequar con- Silio , hominum quidem suppliéiis eripiar; Sed. iram divinam non effugiam. '' P ^ His dictis , mórtem fortiter. subiit , zter- Damque gloriam est consecutus. ^ ! 96 — ,-EPITOME 222! . Martirio de una. madre, y de sus. siete. hijos. ..Praeclarum Eleazari exemplum secuta est mulier quzdam cum, septem filiis. Hi omnes simul comprehensi sunt & virgis. cxsi, ut ad peccandum adigerentur ; sed eos .nulla. vis potuit.à lege diviaá abducere. Illorum. natu maximus declaravit se suosqué fratres paratos esse mori, magis quàm. culpam committere. cc Pre | .. lratus rex ollas zeneas succendi jussit; tàüm ei qui locutus fuerat , linguam amputari , cutem capids detrahi, summas mánus ac pedes, praecidi, & truncum corpus in. ollá torreri.. T 'ascnibai .. Aderant tristi spectaculo czteri fratres cum matre, Seque. invicem hortabantur ad mortem, fortiter .tolerandam, , ebrsbsnn . Tum comprehensus cst secundus, & post detractam capitis cutem cum capillis, iuterrogatus num vellet carnem oblatam edere , negavit. se :id facturum : quapropter. .przecisis membris in ollam ardentem missus est; ... Quüm. extremum. spiritum ageret ,. ad regem conversus; tu quidem , ait , hanc. vitam nobis eripis ; sed amissam nobis reddet Deus , pro cujus lege.eam profundimus; - Post hune terius similiter. cruciatus .est: linguam postulanti protulit amputandam , má* nusque protendens , dixit: hzc membra à Deo Acepta nunc propter Deum contemno , . qui spero fore ut ea recuperem, HISTORIZ: SACRJÉ. 7 , Rex & alii circumstantes admirabantur *üimum adolescentis, qui acerbissimum do. orem pro nihilo ducebat. —Hoc.exiincto , quartus eodem supplicio necatus est. Quüm jam. morti esset proxius dixit : nobis optabile est letho dari; Quoniam mortem pro diviná lege oppetitam lnmortalitas consequetur. . Quüm quintus à carnificibus torqueretur, 3ic locutus est; abuteris, Ó rex , potestate tud: Scilicet, putas.nos omainó derelictos esse à Deo; ' omni ope destitutos , atque idcircó inpume- Tis malis nos opprimis; sed mox ipse divinz potentie vim experturus es. Ari constantiá sextus verbera & tormen- a pertulit, quibus pené confectus regem sic tompellavit : noli errare, & malis nostris glo- Uiari: nos propter peccata nostra hzc pati- Tur; at brevi cum Deo in gratiam redibimus: Uu vero superbie & crudelitatis istius. paenas abis gravissimas. .. Ex septem fratribus unus tantüm supere- Tat, natu minimus. Quem Antiochus coepit ilcere ut Jegem desereret , affirmans eum divilem fore & beatum; sed adolescens nec mi- Bl5 movebatur , nec promissis. uaré matrem rex hortatus est, ut filio Suaderet imperata facere. llla irridens. crude- "I1D tyrannum ,.sic filium allocuta est: mise- . "ere, fili mi, miserere matris tuz , que te Mero gestavi, qux te natum lacte alui: noli Fàterná virtute degenerare ; noli timere car- L 88 ^." EPITOME nificem istum. Deum unum time , Deum intuefe, à quo mercedem recipies; ^^ ^^ s His verbis confirmatus adolesceüs |exclamavit: non regi obsequor , sed legi: tune conversus ad Anüochum; tu quidem , Ó sceleste; Dei omnipotentis iram non effugies : erit tem- . pus quu ab eo percussus & dolore victus te hominem esse confiteberis. Nisi géns nostrá in euin pecca visset , numquam inhas: miserias iücidissemus .sed' mox Deus meo fratrumque imeorum sanguiue: placatus, genti nosira reconciliabitur , .& nos post mortem patienter toleratam zterná vitá donabit. ^ ^^ Tum Antiochus iudigné feréns se aérssite esse, in adolescentulum erudeliüs: etiam quàm in caeteros deszviit , & Els exquisito de sede necavit. ^0 : Denique septem: fillórqc: czedeim tnatris nece cumulavit. Hac muliér '»plané: admirabilis, & sempiterná memoriá digna postquam filios ceriantes & aspectu & verbis adjuvéráta postquàm 1norientes : tna gno: aniio ''Cotispexerat, ipsa. diram morteín sübiit ," sauaiqüé sángui-. nem cum filiorum: sanguine T Zelo de Mathatías: y de sus hijos, ^ ^5 "Erai tunc Hierosolymz sacerdos , nomine Mathathiaé cum quinque filiis j' Judá , "Jona: thá , Simone , Eleazaro & joaaüe: "Hi relictá urbe: , ne viderént mala, quibus ea conflictbatur , secesserunt in solitudinem; Eó confluxit: multitudo hominum: ; quibus HISTORIE SACRJE. 39 cordi erant leges divinz , brevique ad speciem justi exercitüs crevit. "Tune, duce Mathathiá , statuerunt patriam armis liberare , & religionem tueri: itaque aras passim falsis numinibus erectas everterunt neglectumque veri SDes cultum restituerunt. " marre Mathatías. Primeras acctones de Judas du Macabeo. Intereà Mathathias mortuus est , moriens^ que éxercitii praefecit Àj udam flium, qui dictus-est Machabaus. ' "^ ^Ts bellum à patre susceptum strenue per: secutus est. Omnia optimi ducis munia egreg ié Wbplevit : : divino ; "quod. invocaverat . A auxilio fretis , castella expugnavit ; urbes praesidiis munivit , Apollonium unum ex praefectis Aner vicit, & Tes suá manu in acie interfe- ; efüsque gladio , quem illi detraxerat ; in pralis doit non est." SI lahie eon! co Mece, y — á Nicanor. Oye ^v! Agteehus; ubi audivit' victum: fuisse A- pollonium , irá exarsit : mandatum dedit. Lysiut "Jüdeam: Nastátet. j gentémque üniversati doleret. mp. "Lysias — '& Gorgiam adversüs Judisos misit , quibus. "dedit quadraginta pedituin '& septem equitum millia: hi castra posuerunt non longe ab urbe Hierosolytná. (o gudas cujus spes omnis in Deo posita. E T WIE A CINE NE oW d E UL UL NEN ! bsp ELM dnb amm dive as Mri. ainlkee Ps vitanda po wn i15q s5bhud*t-ius sulmón ; S nit ized ur insq iiofhià ^75 0 jen uirium: dab fap Qeshbpni]I C : i5 ME drytlitddis ih quit. abrgilen s lacis d su iiéicasunist * faga "Ai A- ^ SEES. dct PM E Eu É HT. HN : wie cV ARE aile Opt dd au : AXE Bess Jade vompti vi iua ed ra4vfesT "cog irkareintes Venit edem | *dritasoob. JisnH- xol aso rec eu * (ni sabia ; -eH Cai eov i363. s acp sh awasiyscda 2ni cuni -inog pru Mi cai0ab nisg apu. se olislidaa else up apt gd is oh. ; aebacsi atq x .&51uob. áo kg ois 29i! 8t obofzna enuzglqia: E 2l nei &ü.sop One 13.25. 9125. Up, SuoqHa "9e. esu -Daa 6 PM p.225 90908 '" *j od ig z ein: HM " f J DICCIÓN ONA An I0. t obssqols E ! M AGE Vido »idiü QU 6i i -szaei$E asi DE Lad d ob obo*sm z PÁLABRAS £XEib abbgpih -Utrt'y5a.:5up. " VBRAS ica X: nui HT. SHE —— 2320915215. 201 432 uf DE QUE SE. : esp uo 2cvi loniae go A E o E atsal eut -Di. và Sepa o E nugfn. ia ». pOTECÉE Qpad Ure RM ' 3$ d , Péoqt es iuis vai. iy 6 33995: we " ?AUVLN.. vi SOM Au 2 DTS 1r e dir 9üP , giu gu — zob nang! M8OO-Se 0139 no^ -—ELiBN iba ob 'saLicsi notdosan ex NATU. dq. $uugai, noiossoviupe. fig"s8p .obegees eup a&qusi: b eo2so ool p bsbit; ^t e£ flo3- qt QeBiob eti 330900808 S00 » X^. Gib ap, ic DT n9 0329. nie obsssindate 5/7575 s» 1599 cb 453 B.esUOWiessoq ot oD:píodq"91 1-06's530 eshji! —9i et9 enhos r09 sbiimaz sb xéL Toe rábver -3i[9 33.s0Pisnoio»ib soraicihoor m» sepoob. conftib. uiesbnsig antt in02 277; col 95 ru aii 9A Bo ow -Odq n&T in pe js 19: a T 4nsiroq 18505 eup aon y isi d lv [1 T BVE o1 bc L2 2b [3 TS las abreviaturas de que en este vo-. cabulario se usa para denotar la especie, accidentes y propiedades de las palabras , son las regulares y empleadas en todos los diccionarios, como se supone que este es el primero que ha de manejar el nifíio, por eso se explican á continuacion, y el maesta. gyidard ge Yu de ADE.ZUIAZO Ééllas mas ;menudam En los nombres y verbos se ha adoptado el método de separar con una rayita las letras radicales ó invariible$, dé [4s otrds que se mudan y varían en los diferentes casos y tiempos : por ejemplo, 2449-e7? , 4Z—4J45j-icio ,iciy , ecl, ectum , icere. &2c, &2c. En los nominativos en que no hay, raya, es. porque.toags sus letras,gon radicales : v.g. 24mor, is.—— 442r , is. Y si algun , otro verbo ( muy raro.) Jesupida osys , se pone por enteró: como 2270, agis, egi , acfüm, agere. Con esto se consiguen dos cosas: primera, que el nifio forme mas bien la idea de estas variaciones: segunda , que sin equivocacion ninguna y con mas facilidad lea los casos ó tiempos que aquí se indican, y forme igualmente los demas, para lo cual se hallaria embarazado sin esto en algunas ocasiones respecto de no pocas voces, á no verlas repetidas de seguida con todas sus letras, ló que en poquísimos diccionarios se ejecuta, aun de los que son mas grandes y difusos: y así es que por no bacer esto ultimo , ni tampoco aquella otra division , tienen que andar poniendo y quitando sílabas ó letras, dejando todavía * 99 en dudas con ello á los: cliicos: v. g. po is, abjeci ,' ectum y" ere: é2c.-£2c. que es como;se ice en el diccionario de Valbuena. En las palabras que tienen muclios;significados , no se ponen.sino aquellos en que estan usadas en este libro ; &-finsde no confundin. ab nifío con la eleccion. entte.éllos ; jy las frases;son tambien las que se encuentran en él. S Se han puesto asímismo en artículo separa— do los pretéritos de. los. verbos para-ahorrar dificultades y tiempo á los principiantes, siguiendo tambien en esta.parte-el ejemplo del-diccio- nàrio de Valbuena, 55; Ad [or Y si alguna otra COsa restase que advertir para ensefíarles á los nifiosél manejo «del .diccionario, se la mostraián-lós: maestros, ;pues que esta;se hace:de viva pocas mas facilidad y en muy BIPHREIHE USE. jq 51 oS RI Ie Ut 1 Hs -UA53 E»plicacion de las abreviaturas, dioi 5 £20151 » 89ilqoy EVET n los nombres. 0b abiti oc aphrigmuie eof ac -bsb $. m, sustantivo masculino, s. f. sustantivo femenino. $. f. sustantivO neutro. $. m. f. sustantivo masculino y femen. 2. plural. ind, indeclinable., N. H. nombre propio de varon. N. M. nombre propio de muger. N, Rh. nombre de reino. N, p. nombre de pueblos. Nt. nombre de ciudad. fron, pronombre. "400 SY. go: adjetivo. S260ff.) 6 comun: átodos géneros, . - En los verbos. zt T4. verbo activo. Qood verbo: neutro. "b -osl*gsd;iess ^ verbó deponente. [ux dui C vy la .. verbo pasivo. - c«m. def. ^" 5 verbo defectivo. f spi, po msan. verbo. anómalo. L ob y. ümp. ^ ^ verbo impersonal, i B ws » onde pretérito. .--- tant" ob part. participio, b orti 15v Hg "ep DRE £209 m1316 | 4 En las: ieitis palàbras; i eol 5 [mgigirm suo ip. ,:c1722:0 adenbio.téour gi ) v prep. ac. o -preposicion Mio acusativo,-- grep. abl. —— preposicion. de: Ni lenqe: Lei] CÓnj. corjuncion. A5 mnbi$svs s : ENG La raya vertical | denota E entera diversis dad en. Pars significados. rob TT 715 f" 1 $4 ^ AMD ovi deti ipldpppeldpipteieieldeiep Hn)" dede obf A, ab: prep. abl. de; pori desde. À Abdu-co, cis, xi, ctum; cere: * 9. a; llevar, apartar. - 4b- -ducere à lege divinu : apartar de la ley de Dios. Abel-us, i: 5. 7r. Abel. N. H. Ab-eo, is, ivi vel ii, itum; ire: v. n. irse, marchar, "salir. Abfui: pret. de Absum.-Pa- rum abfuit quin... poco -faltó para que.. en poco estuvo el que... Abhorr-eo , es, ui, ere: v. a. aborrecer. | Abi : imper. de Abeo. Abjeci: pret. de Abjicio. ; Ab-iens, euntis: fa*?. 4e Abeo: el que se marcna. Abii: pret. de Abeo. Abj-icio, icis, ecl , ectum, icere: v. «. echar, arrojar.—Adjecit se ad pedes: -.se echó á los pies. : Ablat-us, a, um, arf. de Aufero: quitado, llevado. Ablu-o, i5, i, tum , ere: v. 4. lavar. . , Abou-o, is, 1, ere: v. fr. - rehusar. Abraham-us, i: 5. f. 4ibra- | ham. N. H. Absalon, is: s. t". Absalon, Abscond-o , is , 1, itum « ere: - 4. 4, Ocultar , esconder» Abst-ineo, ines, inui, eütum, inere: v. a. abstenerse. Abstuli: pret. de Aufero. Ab-sum, es, fui, esse :.O- .'anom, estar ausente, distante.- Tantum abest ut... .uS0. . Ac: conj. y... 7g Acce-do, dis, ssi, ssum, " D i e -tam lejos.de.eso, que.. - Absum-o ,.i$, psi, ptum, ere: v. 4. destruir. - Absumpt-us;'z, um't part? de Absumo: destruido. : Abundanti-a , 2: s. f. a— bundancia. :' - Abu-tor , teris. sus sum , tiz: v.d. abusar, hacer mal dere, v. n. acercarse, agregarse. - Dolor alius accessit : se agregó otro pe- Sar. Hr, Acceler-o, as, avi, atum, are: v. a. apresurarse, dar prisa.- Curzyum accelerare: apretar.la carrera. Accen-do, dis, di , sum, dere: v. 4. encender, - 4c— cendere odium grave: mover, excitar un grande odio. : Accens-us, a , um : part. de Accendo: encendido. Accepi : pret. de Accipio. Accept-us, a, um: part. de Accipio: recibido ;' gratoá... ; bien quisto de... Accid-o, is, i, ere: e. 7. ocurrir, acontecer, — XAc- . cidit ut... sucedió que... Accinct-us, a , um : fartic. de ARE ceiido 5 preparado ó dispuesto. - 44c- cinctus ad iter: pronto marchar — Accin-go , gis, x1, ctum, gere: v. 4. celüir, preparar. —Accingere latus gladio: ceiiirse la espada. Accinxi: 2ret. de Accingo. - Le A. "1*3 Accusator;, i$: s. s. acu-— dog Ae ee , Acc-ipio , ipis, epi faite ]pere: v. a. reci mar. ' ir, tob HEADS iU Adduct-us, a, um* sari de Adduco: llevado. Adegi: pret. de. Adigo. Accis-us, a, um: a.,cor- |] Ademi: ?ret. de Adimo. tado. — Accisus crinis: càbello cortado, : Accommod-0;' as, avi, a— tum; arez v..a, acomodar, «Hoile9b .u Accu-mbo; .mbis; bui, bitum, mberte? : v, n. recos- —tarse.- Accumnbere: mensa: sentarse á la mesa, sadofz:zd , "1&enes Accus-0, as, avi, atum, are: UsPQdsare, JT. Acer, ris; re: 4. agudo, -penetrante. ... .. , Acerbé: adv. acerbamente, cruelmente. : Acerbita-s, tis: s. f. rigor, dureza. Acerb-us$, a, um : 2. acerbo, cruel. Achab-us, i:,y. m. .4chab. N.H. b. Acie-s, i: s. f. ejército en batalla. -.4cie | dimicare : pelear en batalla campal. Acriter: adv. acremente. Ad: grep. ac. a , al; en; se- un; tocante á. Adam-0, as, avi, atum, are: 7. 4. amar con pasion... | Adam-us, i: sx. m. Adam. Adaqu-o, as, avi, atum, are: v.d. dar de beber, abrevar. Addi-co, cis, xl, ctum , c2- Te: v. d, entregar. — d-— dicere in. ferviitutem: reducir á cautiverio. Add-o, is, idi, itum, ere: 7.4. üliadir, acreceotar. Addu-co, cis, xi, ctum, cere : v. g. traer, comducir. "Adeo ut: conj. de modo due ene SE ' Ad-eo, is , ivi beZii ,, itum; | jre: v. n. ir ácia alguna parte, llegarse. 4 'Adept-us, a, um : part. de Adipiscor : el que bà conseguido. 3 .Adhe-reo, res, si, sum , re- | Xe: 7. ». arrimarse ; estar Je 5 quedarse. ... , Adhib-eo , es, ui, itum, ere: -U.. d. emplear. - Fidem : dar crédito á... m Adhuc: adv. todavía , has- - ta ahora. Ad-igo, igis, egi , actum, Bere: v. a. mover. á... incitar-.4d peccandum: á cometer un delito.- 4d petendam pacem: obligar á pedir la paz. : Ad-imo, imis, emi emptum , imere: c. a. quitar. Ad-ipiscor, ipisceris, eptus sum , ipisci :. 7. d. alcanzar , conseguir, llegar á... Aditu-s, S3 s. 7, entradas acceso, r Adjudic-0, as , avi, atum, are: 7. a. adjudicar. Adjument-um, i: s. 7, ayuda, socorro.— Esse adju— mento: servir de ayuda. Adjun-gO, gis, xi, ctum, gere: v. a, Juntar, ailadir. -Adjunxit romano imperio: agregóalimperio romano. Adjutor, i5: s. m. protector. -$e prebere adjutorem: mauifestarse , ó declararse auxiliador ó protector. Adju-v0; vas, vi, tum, vare: 7. 4. ayudar... Administr-0, as, avi , atum, are; 7. a. gobernar, AD. Admirabil-is.;& e: z.:admirable. v Admirand-us admirable. a, um: zi Admir-or, Aris, atus sum;.]. ari: v. d. admirar , admirarses 7X 1077. Admi-tto, ttis ,'si, sum , tte- - re: v. a.admitir; cometer. Admon-eo, es, ui, itum, -ere:v. a. advertir. Admonit-us, a, um: fart. -de Admoneo ; advertido. Admo-veo, ves, vi, tum, - Vere: v. a. arrimar.-Ori admovere : acercar á ]a boca ; gustar. ) Adolescen-s, tiss:s. m. P. jóven. -— Adolescentul-us ,. i: 5. - jovencito. - Ad-olesco, olescis, olevi, .ultum ,'^ olescere : v. 7. crener., ivs )gutA ,Adopt-o, as "are: T.i -avi E atum, ptar, tomar. »por hijo. ..: Ador-ior ,: iris ,..tüs sum, | iri: v. d. atacar, asaltar. Ador-o ; as, avi; atum, are: v. 4, adorar.- Adort-us , a, um : fart. 'de Adorior: que ha atacado. * rab Adst-0, a5, iti, are: v. ft. estar en pie; cerca de...... Ad-sum, es, fui, esse: v. "4nom. estar presente. Advenien-s, tis: part. de -Advenio.:-el'que llega , ó llegaba. Adven-io; is; 1, tum ire: v. n. llegar. Adventu-s, $: 5. sm. llegada, venida. Advers-us, a, um: 4. COn- .trario, adverso.- Ex üdv£f£0: de la. otra parte. Adversus : prep. ac. Contra; ácia. m, - || « impacienucia , ó 'Adulatio, nis: f lisón; ; Adul-or, aris, tus e z ; "ari? c. d. adular. "E | Adultér-o, as, avi, atum, -are. v. a. cometer adul- | terio. | Adult-us, a, um: art. de Adolesco : adulto, hombre formado. s . ; Advol-o, as, avi, atum, are: v. n. correr ácia.... Adu-ro, ris, ssi, stum, reret v. a. quemar. , JEd-es, is: ». f. templo. ; JEdificatio, nis: ». f. construccion , edificación. - ZEdific-o ; as, avi, atum, | are: v. a. edificar , levan- | eft ar - ) » JEg-er, ra, rum: z.- enfermo,- ^ ME |JEgré: adv. con trabajo.— h duré ferre : llevar. con |ZEgrot-0, as, avi, atum, ! -are: v. «. estar. enfermo. JEgyti-us, a, urn: a. Egipcio; el eatural de Egipto: POASTEORUPS i: f. Egipto. JEmul-us, i: s. m. rival, 53 imitador.-Fxaterne virtutir: imitador del valor de su. bermano. UT JEne-us , a, um : 2. de bron- AUS lu t$ imoVAeODdut JEqual-is & e: a. el que es de la misma edad. r- | Z&que tadv, igualmente. -* JAEqu-0, as, avi, atutn, are: v. à. igualar.—.$o/0 «equarei« arrasar , -asolar, 1 ^. M JEqu-us,a, um: 4. iguales, ^", | ^ AKquo animo: con ámiing ^ / -tranquilo, ó sereno. En / Aet, is: 5. 7. el'aire, 5. " / JEre-us,a,um:'a. dé/brone E 234, ce. x / - JEtumn-a, 2: s. fr aflic- /55 cion. 8 5.4 Jj 7$ L^ p" P P € N NS y M Vi Y 3 104 AE JEstim-0, as, avi; atum; ate: v. a. estimar.- JEta-s, tis: f. f. edad.-45 ineunte cfate: desde sus tiernos aíios, ó desde la nifiez. JEtern-us, a, um:-a. eter- 110 , perpétuo. «i Aífect-o , as, ayi, atum, , are: v. n. aspirar 4«..5 co ' diciar. : A-flero, fers, ttuli, la tum, fferre: v... traer. Aff-icio ,' icis , eci, ectum, . jeere: v. e, hacer sentir, afligir... - Affi-go, gis, xi, xum; ge- 21.0, (s Clavar. A firm-0, as, avi, atum, .are:v..2. afirmar. Afüxi: pret. de Aftigo. Affix-us; as um: partic. de. - Affigo: clavado. fflet-us, a, um: part. de ,'Affligo : afligido. -Res. af-. dietas cosas enamal . esta- A Hi-g9j gis, xl, ctum, ge- 4e: 1v. 4, atormentar , aba- ir. Afflu-o,-is, xi, xum, ere: -4. m. correr lo líquido.- Qpibus et. deliciis: estar lieno de Tiquezas y place- -re8. «! Aífric-a , mios FK Mfrica, una dé las cuatro tantes del mundo; Age , agite : imper. de Ago: ea , vamos. . Ag-er, rit. 5. 7. campo. ARGIS GO HACK $sus sum, "; d. acometer ;; emprender. : Aggres-us ,a,um: part. de Aggredior : el que .ha -acometido, Agn-osco , oscis , ovi, itum, -OSCere * 7, a. reconocer, A80 , agis, egi, actum , age- | | | | | | Alius, a , ud: AL re:.7.:2. hacer.-Gratiass , dar gracias. ' Agricol-a, 2e ; 5. t7. labra— dor. A-jo, is, it, junt: Uv. def. igo, dices, dice, dicen. ' Albug-o, inis: s. f. catara- | «ta en el ojo. ^ ' Alexand-er, ri: s. 7. Aledgandro. N.. Hi. iÁ ienigen-a,2 : 5. t7. f. extrangero. .Alien-us, a ; um: 2. extraiio, de otra familia. ' Aliquapdiu z- "adv. durante algun tiempo.: ; Aliquando: adv. algun yi | "alguna vez. . ; Aliquot: nd. algunos. adj, otros diferente. 4/7 4/0 dilap—- 321: dispersados uno por. una parte y otro por otra. Allig-o , as, avi, atum, are: v. a. atar. . ! Allo-quor , queris , cutus sum, qui: 7. 4. dirigir la palabra. Á alguno: ha-—. ar. Al-0, is, ui, itum , v. à. alimentar. Altar-e, is: s. 7. altar. Alter,a, um: a. otro; el segundo de dos. Pitorcatiós nis: s. f. dispu- a. Alt-um, i: s. 7. lo alto.- Fluitare in: alto: nadar sobre la superficie. Alt-us, a; um: a. alto, levantado. Alve-us, i:.4£. m. la madre de un rio.-P/eno aiveo diete: ir muy crecido un. ^ Alui: gzet« de Alo. Amalecit-: , arum: s. aq. pl. Amalecitas,.N. P. | 4e is: 5. m. dim N. eres. AM. Amar, tis:2, el que-ama.* - NNovitatis amans amante deja novedad. ., -- |. Amasi-a$,;28: 94 m. mac. -QTédn N:iHeLdveUs Amb-o, 2: 0: adj. dos ,1os 4dosa Mot SEUM . uA Aumnbul-0, às, avi, atum, are; v. n. pasearse , au— daft ids a Ub ULmR e Amenss, tis: a. demente, insensato.—4mens furort: -trasportado de ira. Amicé: adv..amistosamente. Amiciti-a , 2e : . f. amistad; conexion. Amisi: pret-de Amitto. - Amiss-us,' a, um: part. de Ami-tto , ttls', si, Ssum,. ttere :.7'. a. perder. 1 Amn-is, is: s. 5. rio. Am-0, as, avi, atum , are: 7. d. amar. "m Amzn-us,a;um: a. ame- .nos agradable... ^ :'*v Amon: 7m. 4mon, N. H. Amor. 1s: v. 7. amor.-Corm- lecti amore: amar. mo-veo , ves, vi, tum , Vere: v. d. remover , quitar. Amplex-or , aris, atus Sum; |, ari: v.d. abrazar. Amplexue-s, 8:5. ». abrazo. Ampli-us, a, um: a. espacioso ,rico/ Ampla prada rico botin; ó presa. Amput-o,. as,: avi, atum; |. are: v. a. COrtàar. AD: couj, sip .^ "Tie Angeleus, i: s. m. ángel AD-go0, gis, xi, gere: v. 4- apurar , inquietar. Apim-a,2:5 f. el alma. J Animadver-to , tis, ti , Sum, tere: v. a, advertir , 0 servar. Animan-s, tis: conr. vivien- .te; animal. . .. : Anim-US, i: s, m. alma; ^. AN xoà | .váloP, brio, ánimo: -' ' Annon-a , £: 5. .. vitualla | "provision de viveres. 7? | Annui z/ret, de Annuo. : , Annul-us, i: f: ». anillo. ^. lAnnu-o, j$, K, ere: v.' a. ' "'Conceder, consentir. ^ 4 , Ann-us, i: f. 9. afío. 2.72 ! Antece2do, dis, ssi, -ssum,- dere:.v, a. preceder, it 'delante.- : Antepo-no, nis , sui , situm, pere: 9. a. preferir, po— ner delante... E Antequam :: conj. antes que. Aütioch-us, i: s. m. JAnti0^ co. N..H. * Anxi-us , a , um : a. inquie- — t0. : .Aper-io, is, ul, tum, ire: T. 4, abrir. : . | Aperte t adv. manifiesta I to. k - | Apparatu-S, S: 5. 77. apara ; prevencion. — - 'Appar-eo, es, ui, itum , grez- ^4. n. aparecer; presentarse, Appar-o, as, avi, atum, .,are: v. a, preparar. Apparui: ?ret. de. Apareo. Appell-o, as, avi, atum, ! t0, . are: v. a. llamar. ^ Appet-o, is, ivi, itum, ere: -. d. apetecer ; desear CUn- | ansia; acometer.-Lapidi- - bus appetere: acometer pedradas;. ^. ^ ' Appo-no , nis, sui, situm, nere: v. a. servir, poner delante.-Cibum apponeve: 'servir.de comer. - Apprec-or, aris, atüs Sum, t ari: "D. d. rogar.-Faus [^4 omnia: desear toda felicidad. P 28^ Apprehen-do , dis,.di , sum, dere: v. a. coger , tomar. | Apprehens-us , à , UI: 2477, | Imsntens-ce e mde bif. | Apert-us , a, um: a. abierr 112 co Co -idere :-.v.12..canceder;| | Confestim: adv.:al:instándejar. ctt te, sin dilacion. Concess-us;:a , um «part, | Cont-ició ; icis;'eci ; ectum,; de. Concedo: concedido. jcere.3 v.a. bacer.- La— i:Concid-o ,; 15,; erezs v, iz, | 7 bore conficere : abrumar Caer.- Animo concidere: €a- | ..de trabajos. : : ser'de ánimo. . 7500 Confi-do, dis, di, Sus sum Concitat-us., a um gart. | - /dere* o; n: confiarse ; po- - de: fL-ahiup ner su confianza. . Concit-o, as., ;avi-, atum, | Confirmat-üs, 2',um: part, . are: v. d. sublevar, al^ prryiHus si borotar, instigat. - 5: | Confirm-os a$ ; avi; E Conclav-e ;.is :: gal; fi cuararet qg.ou. afirmar - 4 [m Miele -de.una casa. rdi-a , ces. .f:.con- "cordia, conformidad.-$pele etie erestituendge-concordte: lor.de. restablecer: la - union. Concupi-sco, scia sis dum -— SCcete:;: CU. d desear. - oh Concur-ro , r$, Sum , .rére: auf. , n. correr.junto :con otro; vo H9 «mua 'Coneu-tio , tis:j.;Ssig ssum, ogtere::;v« a.. agi 47con- mover. joues 19 oridi-a S, yl, tum , 7e ^v. 4, embalsamar. un *ca- dáver. . obs eid g TU nis ; 3f. condis -oBurar .. 29)0e$- ; Conf-iteor , iorins -essus -5suim; iteri: v. . . confe- Sar, Corifiict-o£., aris; "atus sum; ari: v. pas. estar "afligi- - d9, ó atofiMentddó: ^ - Confli-go:; gis- 3 xv,: etum, fingere : :o.. 2 -Cimbatir; P kar - 912b ein gadsu Confl u-0, iS, xi,. xum - nb: AA OIN atudic^en trol Cónfo-dics. dis odi, sum; dere ico. d. traspasar.- PA ES jeu ib, am^" part. . de Corffod io *4travesado; Confugzio : i5, - i, 'vitum, cere: cs. hüie. »Tefugiar- (c0; - $190 Umns Congerie-s: nop ius 5 mon- *: ton de cosas | Conge-ro' e 'ssl , stum, rere. vb ue &móntonar, juntar; * e^» ww: 9951I Cond-o , is. idi ;itum ;ere: QUT. t 'ocultar y guardar; "Condon-o , as DAVE, -sAare: v.a. perdonar. ^ Confect-us,a , um : 4. condpsamio ,.arruinado.. moO-q« 'Co-nfero ,'nfers, ntuli, la- | Congre-dior, deris, ssus tum , nferre: v. d. colocár, | r sum , dit 2v. d. comba- :- juntar algunas cosas.-Qon- -Ufir, 1518 ' Ferre castra: sentar» ó || Conjeci : prit de: Conjicio. poner el. campo-em. freb- || Conjector,«ds« om. in- .:te-de: otro.-Conferre ma— l térprete de suetios; adinus cum hostescénir á';. winoi'. 77 (5900 Jas. manos: con. los. ;ene- "Conj-iclo ; icis ,'eci,: :ectum, migos: trabar combate: cere: U- d. arrojar , 'dis- «cen ellos,a , sto: mo2 | rar. c iintiens -us, a4jums. part. | Cópjugium, [E s. n, mamde. Confiteor ; . confeso, ) do trimotie. ^5 o0 Conjunct-us, a , um : part. de. . . : Conjun-go, gi$, X1, ctum, . n 2 P5 "dis juntar.-Con— junctis copiis : habiendo reunido trOpas. , Conjur-0, a5, avi, atum, are: v. n. CODJurar. Conju-x , Bs: s. com. Conjuge, el e$poso Ó esposa. Con-or, aris , atus sum, ari: v. d. procurar , intentar. í j| Conscen-do,, dis, di, sum, dere: v. a. Subir. Consci-ndo , indis , di , ssum, ndere: v. 4. hacer peda- 208. . Consciss-us, a , um : part. 'de Couscindo: hecho pedazos. : Consci-us, a, um : 4. Sa— bedor. . Crito, papel.-Cen ugii: contrato matrimonial. Consecr-0, as, avi, atum, "are: v. 4. COnSagrar. Copsecut-us, a, uin: part. COREL qüots queris, cutus sum , Qui; v. 4. COnseguir. | seguir á otro. Conser-o, is, ui, tum , ere: 've. d. venir 4 las manos. Corisideo , ides , edi, essum, idere : v. a. sentarse 5 des- " cansar. Considerat-us ,q,um: part. de : Consider-o, as, avi, atum, are: v. g. Considerar. | Cons-ido , idis , edi , essum, idere : v. n. serénarse , Cal- . marse,- Régis furor C0nJi- debat: se le calmaba al Rey el insulto. . ' "y Coüsili-um, i: s.» conse- 30 , dictatuen , design!o, resolucion.-Caperé... t0— Conscriptio, nis: s. f. es- | CO. i mar una resolución. 9,5 consilio ? con que intento .Cons-isto , istis, titi; titum, istere : v. m. detenerse: 'estar en ple.—Zd mensam; delante de la mesa. Consólan-s , tis: part. de Consolor: consolador , que consuela. Y Consolatio, nis: s. f; con- Suelo , alivio. "1 Consol-or, aris, atus sum,- ari: v. d. consolar. 2 Conspectu-s, $: 5. m. presencia. 1 : Consper-go, gis, si, sum, gere: v, 4. regar.—Lacrymis: regar con lágrimas. * Conspers-us, a, um : fart. de Conspergo: rociado.— cinere: cubierto de 'ceni- Za. Cónspexi : pret: de Conspi- Cio. uec . Conspicat-us , a , urn: part. de Couspicor :- habiendo percibido. -- *-*— Consp-icio, icis, exi, ectum, icere: 9. z, percibir , mirar. Conspic-or , aris, atus sum, ari: v. d, mirar, ver. 1 Constantér: adv. constantemente, animosamente. Constanti-a , 2^: s, f. constancia, firmeza. Constitu-o, is, i, utum, Uere: v. q. colocar, establecer. - : Constri-ngo , ngis, nxi, ctuni, ngere: v. 4. atar; apretar. . AEn Consue-sco , scis ; vi , tum, Scere: v. a, acostumbrar acostumbrarse. E Consul-0, is, ui, tum, ere: v. 4. consultar. | proveer á.— uz saluti: mirar por su conservación, 14 CO Consum-o, is, psi, ptum, ere: 2. a. arruinar, consumir , usar, Consumpt-us , a , um ; part. de Consumo.-Consumptis diebus quindecim : despues , de pasados quince dias. Consur-go, gis , rex1, rectum, gere: v, 7, ponerse en pie. * Contamin-o , a3, aV1 ; atum, 'are: v. a. contaminar, profanar. Contem-no , nis, psi, ptum, nere: v, a. menospreciar. Conten-do, dis, di, sum ' vel tum , dere : 7. "n. marchar apresuradamente. , Cont-ero,, eris, rivi, ritum, "erere: v. a. romper , desbaratar. .—. Cont-ineo, ines, inui, en- . tum , inere : v. 4. retener, wen Conti-ngo, ngis, gi, ngere: 7. n. Suceder. Contlnuó: adv. al momen- Contra : prep. ac, contra. Contract-us, a , um: fart. de Contra-ho, his, xi, ctum, . here: v. a. Juntar,- Exer- FUP reunir un ejérci- 0. -"Controversi-a, 2e: s. f. dis- * *. puta. e pret. de Contun- o. Contuli: pretde Confero. Contumell-a , 2e : *. f. afrenta , injuria.— 4f ficere coniumelüs: lenar de injurias. ^ Contu-ndo , ndis, ndi , sum, ndere : v. 4a. reprimir; .. abatir. Conven-io , is, 1, tum , ire: T. n. convenir ens; Juntarse.-Conveniebatur: ven———————n— ————————— — — DEMNM — Bá — á — —— — cO nian de todas partes, Convers-us, a, um: part. de Conver-to, tis, ti, sum, tere: v. dà. volver ; volver acia otra parte. . Conviciator, is: s. 5; insolente , ultrajador. Convivi-um , i: s . mida, festin. Convoc-o, as, avi , atum, are: v. a. cofivocar , juntar. Copi-a, v: s. f. abundan- Cia, cantidad. —. Copi-z:e, arum : s. f. 27. tropas. : Co-quo, quis, xi, ctum, quere: 7. a. cocer; hacer cocer. Cor, dis: s. 7». el corazon. 7". CO- . Cornu: s. n. ind.—-En plural. Cornu-a, um: el cuerno; los cuernos. Corp-us, oris: 5. 7. el cuerpo. Corrept-us, a , um : art. e Corr-ipio, ipis, ipui, eptum;,ipere: v. 4. COgers asir. : Corru-mpó , mpis , pi; ptum, mpere:' v. a. Corromper, pervertir. Corru-o, is, arruinarse. Corrupt-us , a , um : part, de Corrumpo ; depravado. Cortin-a , 2: ». f. cortina, pavellon. Corv-us, i: s. zs; el cuervo. Cost-a , € , 7. f. costilla. Coxi : pret. de Coquo. Creator, i5: 7. ». e] CnrA- j, ere: 9. n. pOR. Credit-us, a , um : part. de ' Credo.-Pecunia credita: dinero prestado. Cred-0, is, idi , itum , ere: CR: Cu. E - ; t... creer..] confiat. ... Custodi-ze, arum : iac cmi. um:.z. Créc Eentinelas "1 ki S ARios «dülocdue 1. zt ocu y ustodi-0 , S ,.- Vi, . tum Qf, avi ,atum., "id *re: o. d. guardar. 2m. v. 4.-ctiars sacar dela utbs y die tds T BUT na UERSUM : ier M Cut-is; 1s: v. f. e llejo Cr e cis vi , tum, /6., cutis. £5 &-. s ; n Scere:'v. n. crecer; au- | Cyr-us, its. m..Ciro. N. H. mentarse. rou : H3 - Crevi: pret. de Cresco. ELT b 8... ajeididan Crin-is, i5: ». f. el cabello, | sena s Cfuciatios: S: $ "7. tor- | E vt mento. , Cruci-o, as, avi, atum, are: QU. a. atormentar. Crudel-is e: d. Cosa cruel. : . Crudelita-s, atis : 7. f. crueldad Crü-s, ris: ». . la pierna. Crü-x , cis: 5. f. la cruz. .. up us i: 5. m. el codo. -0,2$, aVi,atum , are: , 9». recostarse s tender—- se. EM et. de Curro. Carus 2: s. m. calia de à otro gràno. ^g: ow £o culpa; adorador. ,1$: wv. m. : 7». Culto; * dto S: 4. ; igion. : dim prep. abl.cOD. . Cumul-0 ; .a$5, aVls atum, are: v. a. Colmar. Cupideus, Y i deseoso. ur: adv. porque. . Cur-à, z: s. f. cuidado . Gerer& curam.: tener culdado. ! Cur-o , as, avi , atum, are: v. d. cuidar.-Curare fusius: Cuidar de los funera- |- . les.. Cu-rro, rris, curri, rsum;- prere: v.-a. correr: Curr-u$, s: s. 7". Cursu-S, s: s. m. ra, carro. carre-— . Dari-us Dalil-a, $e: 5. 7f. Dálila, N. M. Damn-um;, i:.5. -0.. dafío; periuicio. Daniel , is: s. 7. Daniel. ,1:o5 m. Darío. 4NA " Zi ! Datu-s, a, um : part. de Do; * dadó.ss 4-129052 x. David, is: 4$ om. David. de eR VP : 2 De: prep. abl. de. Deambul-ó , as , avi, atum, are : 7. m. pasearse. . Deb-eo , es , ui , itum , ere: ME deber. It-u$ , a, um : part. de Debeo: lo que es debido. Dece-do, dis, ssi, ssum, - dere: v. m. salir. | morirse. ; ; Decem : :nd. aiez. . - Decepi: pret. de Decipio. Decept-us , à , um.: art. de . Decipio.: engaiiado.. Dec-erno , ,ernis , revi. re tum , erneré.: v. g. ordenar, decretar. . Decerp-o , is, Si, tum,. ere : 7. 4, coger con violencia. : Decert-0 , as, avi, atum are: v. d. combatir 5 dispütar. : Decid-o, is, i, ere; v, «, caer. ; r6 DE Dec-ipió ; ipis/; ept ; eptuin; | lpere: v. 4. engatiar.. Mop Déclár-o,. as:,; avi! atum; are: 9. d. declarar. ^' Declipatio ; nis: $Pf. rode; . vuelta. rd obi etn juo Declin-o ,. a5, avitiiatuih. aret T. 0. y n. apartar; y evitar. Decret-us , a, um: fart. de Decerno: :decretado. Decuss-0, as, avi, atum, are: v, a. cruzar.—-/Makc ips. serudat ds | Dedi» preti «dé LDowu-ne Dedicatio, nis: s. f? dedi- -cacion de. uh templo. ^ Deditio , nieis réef entrega de üna: plaza. . H Dedit-us; a,um: part. de. Déd-o, is; idi, itum ;'ere: uc d, dedicarse ; enttegar- 2xSepd . Dedu-co y cis, xi; ctum, Cere: v. d. 'SaCar , condu* "CIPD - Deduct-us , a , um : part. : de Deduco: sacado , conducido. Defatigatu-s ,- a ,- um: ^ d. fatigado , cánéado, ' Defeci : pret. de Défietó. 7 Defen-do ,.dis, di , sum, dere : v. 4. defender; pro- UN fers "tuli, latum, ferre : v. a. "llevar.- Horiovem ; tributar honores. Defer-vesco , vescis n bui | Opel vul; 'Vescere : aciguarse ; Silmarse Delico; icis; ec E | E | * : " jeere: v. à. Separarse de... abandonar. Défigo, gis, xi; XUR 4: ew i2 a. clavar, fi-. bide cio", ctis, xi, xum, etere:; v. 8. apartarée.-! |. t ij, ectum, . DE Ad -Wiha: ' eutréga S "305 vicios. : " * mes SEE sic Correr de^ alté?d bajo-- AN dj ur-us, 2, üm: V. "que ^pa de faltar. arez v. a. degetérat^- Y! pelotor, aris; dtu&' sim, Mond ; Dejeci ratidgi 3S sr ere 3' v. derribügp abatir. mo | Denceps: adv. en adelüht-, e. Dela-bor, be Sitter, prt , Detlu-o is, xi, xum dfe Defui: pret. e Desi. . Degener-0 , as, av vünifü, i: v. d. apartat ; zdi^ L.De -icio , icis, A ectum ; Dein: adv. despues. Deinde: adv.: desptieszamQ Delapsu-s, a, um :'"part, de DOO: e —€ Delátü-s , ja dé Defeto : 'uevado. REP Regem delata ; ne&odroréxe tado" á la deo eiston del Rey. T Delect-o , a$ ;" 'avi, atüm, are: d. a; deleitar.- lectari venatione : gustar de là caza. ect-us, a, um't! £ürt. de Deligo: escogido. Dele-o, s, vi, tum, re: V7. &. borrar : destruir. Delet-us, a, um: arf. de Deleo: borrado , des. truido. ! Delici-? , arum : s. 7. £l. delicias , placeres. Del-igo ; igis , egi , ectum, igere :. 7. 4. escoger , ele-- gir. - Delini-0 ,' S, vi, tum , re: .9. 4. Ccalmár, suavi- Zar. Delit-esco , escis , ui; 'es* ^ - mE SHE gu ES *2 MS. & s fipibae, 4. , jeDCFUGIecerse s enerse.; rm MS UR 349 Mr AE on m appe pono cR di, sum, ; dere; T. f bajars. iisov ciis | Pe dane u 20 »rrait M B i74 rip ie «rd | bu Ppiterir buen reel je purs Sus .padres.- *j yen. fà, f amità religione :de la ig 3 ? : f nalmente. j| «iellgion. de, sus , mayores. ii nime - || Dese Pra día , ul, UI. ere: quls CS onar , dejár.. - - 3 isignatzus, sd UA, M HR 4. gs HE i. Ee rati, ; ; adus Al Bei us. , Pi ? -ltum, m D [5s ; VAI bajar. sal "1 7$ ret E dstiós titi , ditum, CIAR pornos a , ps | 4 isterg v, 1. desistir , ce- J Sectio à.) Degpéramce, tins d e xm -0., 284 IS. Al: TN v.d. desconfiar., : sims KE Ich $ ,hdes. , . ndi : pret, de. Depono. "pondi, nsum ,.nge- 2 8; Sum. je: Sue. »prometer en t ar.con| "matrimonio. ... nda pmi 1|, Bestin-o ,« as Tu ;atum, ;di, sum, are: v..2. desti sorprender; Destiti P" ide Dess. TIU zl Desutu-e , , tum , ere: rd ORE. ico : Dvsu. destituit, diesám- RN E. us qu A155; | 3 ret. y mz. . "TEIP Ruta àr o 35 dece Desiituo: Tid -Péreigenis a Ua sant. Er * CO. r s : : x i Kk d U. .janon. ;: fa mM... 46b " i 5: :quijl |; D. terr-eo ui, jit m sper uo, dhduita, qu & res c 2 Sie LOU , : nque "s U. , : hU icd Reus a ,; drentando-d gerosolyma Wes, di sum. | adeunda: de Àr & Jeru- Q4| salemee«npwo» jT VE puri in ] "Dette hAe diis ; 1 xi. ctum, 5. a AIR meet. dd here ; v. 4, quitar, arrane 60:5, burladó. wn ^ Détriment-urm 3 1:5946 01 xs » $,, - tum, re; dailo , perjuicio. En m el E 318 — dE ^DI "Bétru-dó 2 81937817. sim, ) pigréxaior « a dene ase du 2. LÀ echar 4: dm: gum d : 7s 4 Aja 0 42. ^A t ^ Detrusb? y M rers 'de Detrudo. Difresséus: 2,um: Deven-io , X Tilesan. ire: 4... de Digredior: r " Dapatrs equo ne venit] "llegar. 1 "Dya-bor, us $ mens iue Jun ida A SB: SZ. ud m vict-us;, a 3 ilaps-us , aos | m Pi EN évicaco ; 2hdé, situm, s 4x ip Abi ie Jun ^ncere vi /g.^ 'vencerz-^ 1. petsáronise D d I d Dee diy "evi , "atu. lado , are: dave Wr E UE ^s , s FS nu $£ar t N - o "Di ppp: rms Dévo-veo ; ves. ;| nme ax d M Der D i exi Üieefinm —'con voto. -iNedi : a recer- | ; i Gio CK zs P se.á morir., sl 3i enfer: ado Culdddomeus; TIS Wi Dis s -m ü*1tii 519 fiof-y' UE délii| Dili-dpi v f? spe verso. Dextt-a, d: rfc dà i zi no derecba, ^^ Ae ud Wero tis* mn Haee a i Vos hec J , dema. — Imponere E la NN S n Dime ums part. :oneria sobre. Ja cá " rofiar- 3 t Ibro: ] 353 DOE ar ctum cere: V. à. decif - Dictit-o ; 2asj^ :avbs ; ogeafa, are: v. di decir á menudo; 2 repetir. tesi ict-um ; ier. m.- orden, "^ precepto.7Djefo. parére:— dicto audiens esse: obe- "decer el rharidato. -4 LE ED Meine Los de. 2t LENS "ui a AUi, Nm i tere: ure M erba db v $2 empres T 1$909 mrez py ier Dico : ipio quear , rre -nbt 'pi 4$, dU tüm?^ e: DE Viper iru-5, a 5 P" "Disce-do ,- qi, di; di: iere 2d ^ jnarcharee, artarsee.—4 lege : abandotiar la je de pios Di-$co'^ $cis;, di 5 SCere: v. a. a "EL -piscu-mbo ,: p pie "bui, "en: bur nii iai Ax€ gra ifiaó, dis, sus "gum, dére: v. '".: desconfiar, ! | no tener confianza. ; Di it-us, P: 5 m. el de- 0.— Digitus Dei: la ma- E de s, di: s V. di ' Dignita-s 5 - nidad, - 1 &- A4. * - SR Dimic-o, a$ji insi dtd, x DI ..bitum., mbere; 7. 14 senfarse à la mesa. — 3ispensator, is: 5. 7. mayordomo , ecónomo. Dispo-no, nis, sui, situm, ^ mere: v.a. arreglar, dis- - ponere : : Dissidi-um , i: s. n, disension. Dissimul-o , as, avi, atum, are: v. 4, disumular , 07 -.,, €ultar. : Dissip-o, as, avi, atum, are 5; v. 4, desbaratar , derrotar. Dissua-deo , des E] si E] sum, dere: v. a, disuadir , retraer. Distribu-o, is, 1, tum, ere: v. d. distribuir , repartir. "itio; nis: s. 7. imperio, . mando. Diü: «dv. largo tiempo. Divers-or, aris, atus sum, ari: v. d. hos rse. -Div-es, itis: s. s. f. €l rico. JDivi-do , dis, s; ,sum, de- J^ rpe:Uv.4.dividir , repartir. JDivinitüs : adv. por inspiracion ó voluntad divina. Divin-us, a ,um: 2. divino. -Diviti-:e , grum : ^. f. pi. . riquezas ,' bienes. Diutiüs: adv. por mastiempo. JDiuturn-us, a., um: 4. de larga duracion, durable. Dixi: pret. de Dico. D-o, as, edi, atum , are: V. d. dar. Doc-eo, es, ui, tum, ere: v. 4, ensefar. Document-um, i: 5. m. lec- Cjon, instruccion.- Capere documentum : tomar' leccion ,- aprender. Ol-eo, es, ui, itum , efe: v. ^. dolerse. -Dolor, is: s. m. dolor. Domestic-us , a, um: 2. do- ,. Iéstico, famillar.- Virtus | | DO rr9 domejtica. Virtud heredj- ' taria. Domin-us, i: 5. 7t. el setior, "Dom-o , as , ui , itum, are: T. a. domar. " Domu-s,s: s. f. la casa.- Domi: en casa. Donec: conj. hasta que. Don-o, as, avi ,atum ;, are: T. à. dar graciosamente, regalar. Don-um,i: s.7. don, regalo.- Dono mittere; enviar de regalo. Dormi-o, is, vi, tum; re: v.n, dormir. | a Dubit-0, as, avi,atum, are: v. n. dudar, poner difi- ' cultad. Ducent-i,, a: a, doscientos. - Du-co, cis , xi, ctum , cere: T. 4. conducir, guiar. — Pro nihilo ducere : contar por nada.: ; Dpulc-is & e: a. cosa dulce. Dumtaxat: adv. solamente. Duo,2, 0: a. dos. . Duodecim : ind. doce. Dupl-ex , icis. a. doble.-$0n;- nium duplex: dos sueiios. Dupl-us, a ; um: a. doble, Dur-0o, as, avi , atum, are: T7. 4. y n. durar. Duru-s,a , um: z. cosa dura , penosa. Du-x, cis: rv. s. conductor, gula , capitan. Duxi: ret. de Duco. E Es;ex: prep. ablat. de, d Ecbatan-a, orum, r. n. e, cbütana : ciudad d Media. cim Ecce: adv. hé aquí, hé ahí, Edi-co, cis, Xi, ctum , cere: v.4» manda rordenar, / /ÁRMnos /& ? f». , | O -Srv] LA e Ne IDs Fey . ED : Kdic£um f. y órden. Edidi: pret. de 'Edo. 120 Edit-us, a,um' part.de Edo. - dàdo à luz , nacido.- Zocus editur , lugar. elevado. , E-dó , dis vé, s, dit vel st, di,sum vel stum , dere: oU. d. comer. Ed-0,is, idi, itum , ere: v. 4. dar á luz.- Clamorem: despedir ó dar ün grito. . Edoct-us, 4, um: pari. de Edoceo ; enseiiado. — Cala- . mitate: por la desgracia. educar ; criar. - (Uds. Edu-co, cis, xh etum, cere: 7. d. Sdcár afuera , llevar. Éduxi: fret. de Educo.. Effectu-5, a, um: part. de Efücio : efectuado , Con-. cluido. E-ffero, fers , xtuli , latum, flerre : v. a. levantar.- Laudibus; ensalzar con alabanza$. . Eff-icio , icis, eci, ectum, icere : v. a. hacer, acabar. Effiu-o, is, xi, xum, ere: U.n. correr, deslizarse, ' Effüuxi: pret. de Effluo, Effoss-us, a, um: part, de o om oris oculis: con 108 0]08 sacados. Effo-dio, dis ; di , ssum , dere: v. 4. extraer cavando.- Oculos: Sacar los ojos. Effug-io, i5, i, itum , ere: v. a, escapar , huir, evitar. Effu-ndo, ndis, ndi , ussum, ' Jndere, 7. a. detramar. Egen-s, tis: z. indigente, necesitado. , "Egen-us, a , um : a, pobre. Etesta-s , tis : f. f. pobreza. Egi: pret, de Ago. E20, mei: pron. pers. yo. Egre-dior, deris , ssus sum, di: v. d salir. Egregie ; «4v, insignemente. EG Egtepi-us, a , unr: d. insigne, distinguido. Egress-us, a , um: salido, || Ejeci: pret. de . 2 'Ej-icio, icis, eci , ectum, "jcere: v. g.echar, Ela-bor , beris, psus sum, bi : v. d-escurrirse , pasar. ^Elapsus,a , um:, fárf. de ' Elabor; escurrido, pasado. || Elat-us, a, um: part; de ;| ,Effero: engreido, - Z'icto- . ' TiÁ: con la vitoria. - 1p MG ;| Elect-us, à , um: Part. de Educ-o,às,avi,atum,are:z 'escc Kligo: escogido. ^ ''- Elegan-s* tis: a. elegante, | bonito. D508 .Elephant-us, i: s. m. el lefante ; animal. "Eliezer, is: s. m. is Eliezer. El-igo, igis, egi, ectum, ! "gere: v.a. escoger.- '' 'Elu-0,is,i,tum; ere: v, se sia dre e : Emer-go, gis, sl, sum, ge- .. re; v. n.-Salir-del agua. Emi: ret. de Emo. Emin-eo , es , ui, ere: v. . sobresalir. Emiss-us, a, um : part. de Emi-tto , ttis, si , ssum, ttere: v, n. enviar fuera.- BSpiritum : espirar. Em-o, is,i, ptum; ere : 7, a4. comprar. En: adv. ve aquí. Enarr-0, as5avl, atum, are: 9. a. contar. Ena-scor, sceris, tus sum, sci: v. d. nacer 5 salir alguna cosa. Enat-us, a, um : fart. de Enascor : nacido. Enim: conj.porque, Eni-tor, teris, Xus, ti : v. a. parir ; dar á. luz. Enix-us, à , um: part. de P paridos o . nitor: habiendo p EQ , i5; ivi, itum , ires v. ! ER n. ir,— ÉZümus3 vamos.— Etui. est obviam * salie- --ron- al MDeDM Ephraim-us3 Xu qhraius NSHO Epul-or; *aris ,^atus* sum :1 ari: v. d;' comer en'un . convite 3 regalarse.' on es j itis.:- J. no sol ldado .de: & caballo. : "Equ-us , 1: vom. caballo. | -Erect«us , 8 ..umpart. de | sno apreba- | tado... 1x2 i .Erexi t: ut .de Rrigo. HI jd Erga: prep. ac. ácla ; para, !| - .[,cong!contra, . XX i Ergo UIj; :pués 5 por son- | secuencia. ? diptet ;igis, exi , ' ecturi,! | SEL geret... 74; .erigir " le! "Vantar.'5 | -Er-ipio ; ipis ,ipui,, eptum, " jpere:v. ü.. arrebatar, -S8-. "car.-E periculo. TE Jibertar: devun/-peligro. ^-^ -:0:z3 | "Err-0, 45; avi ;atum , are:: ]3'2 n: engatiarse 2 errar,- aL JVoli errare : no te en 'gafies. gf Error »:is poe Uh engatio, Nur 3:70 CN ! Eru-mpo , inpis; pi, Pom, mpere: v. a..salir cón. violencia. C t "Voces tas palabras: »G -Esa-us 5 i: $e fH erupit: prorumpió en es- E Esai. LJ Esc-a, e: 5, f. alimentó. . Esther, ids o£. f.oEsther. SEVA. 0f. Eva, nuestta primera madre. ,Eva-do ,-dis ;.si , sum, dere: v. ». escaparse. .Even-io, js; , tum, ire: Etiam :-eonj,- tambien ; aán, | M Eventus", St fes f. "SUCeso; Yo Et. vero : y en J EV — crar Ops venir^y "sucede '"Evenif Ait. sucedió :Iméxito, ! osea" Ever-to; tis; ;t1 ;;sum ,'tere: 5915, echar. por. tierrai -Eutópza : ie useF Europa, una .de las cuatro. tes -9uder xnundo. . , 2M uixd UEx s prep. abl de.- Es quo: desde que»20-5 590 $,a5 um: part. de Exigo : pasado, concluido. -Exan it-us;,à ,um4 "báürt. de Exanimo: desmayado. - xLassitiidine $ muerto: x fatiga. .' deo; . des , si deri : [exa D» enardecerse, sv de RAS S. " nx: ES mr A s LIS Exce-do ,. dis, .Sshjce, "dere: v.n. saliri- E: vitá: pn odie Sae. xce S , tls: .4., distin- .^'guido ;"excelentes: 5-1 Excepiz fret. de. Excipio. ^"Excessi : pret« de -Excedot -Excidi-um., Àt s. n. destruc- Exec ruin, e end C7 1plo ,- ,€ eptuin ipere: 9. a.- Bénin d | Excit-o ; 45, avi, atum, are:o. a. excitar,- E yoki- 01 despertar. ^* ^^ Excitat-us, a, um: part-Xe Excito. , Exclam-o ; as; avhyatüm, aret. 4. exclamar.: Excusatio , nis ;. $5 (fy dise culpa: : Exegi: pret. de Exigo.; : Exempl-um, i: 5. n. ,Gem- : ploonss Ex-eo , i6, ivi ; itum , & ire: 0o. n. salir fuera; marcliar, Exequor.: véase Exsequor, -ExetGitu-S , 8: 3y ffi; ,elérp —N» E EE peu no. ha. sido Aue, | ;Impedi-o.,:8, , vij. tum;- l-e, a, ud: ron. aquel, IM: | re: v. aq, impediri: aquella ; aquello.,« «| Impedit-us, a ;; um: 2art.: líl-icio 3 icis , exi ,- ectum, icere: v. 'g. atraer. con alhagos. - i 251 Illicó : 2d. al instante. - |: liue: adv. alií; alás en | aquel lugar. |, — lllu-cesco , cescis, Xi, cescere: -v,- n. amanecer, -esclarecer. . Iiustri-s & ^e: a. ,tre s esclarecido. . . llluxi: ret. de illucesco. lmitat-us, a , um: part. e ' (^ Imit-or, aris, atus Sum, .'ari:, v. d. imitar. hi Immemor, is: a. el que rs se acuerda ; olvida- 0. [ .T .U9 Immens-us; a, um: 4 lnilus- - menso. r| X3mmin-eo, es, ui, ere: IwU.n.. amenazar s estar - próximo.-Zdors:. imminet: | a muerte está encima, : 6 próxima. . 191 "^Xaminu-o, is, tum, ere: o7. 4. disminuir, taf. d Imminut-us, a, um: a. fart. de 1mminuo ; debi- -littado« .—« |... Immisi: pret. Immiss-us, a, um: »de APüfb X ..2 :1 4 YXmmi-tto, tis, si, ssum, -ttere:, v. 4. Introducir; enviar adentro. Immol-0, as, avi, atum; . are: v. a. immolar, sa- . erificar. ADS Immortalita-s , tis : y. f. in- : mortalidad. lmo: adv. antes; antes BUE iv Labs 02v oCsI Impatien-s , tis: 2. impa- — ente , no sufrido. . lebili- | -embarazado en, óÓ-con... : Imp-ello, ellis, uli, ulsum, ellere-: v« 4.: impeler, .empujar. .. -- 'Imperator, is: 5. m. Ge- | ,Deral de ejército. ' Imperat-us, a, um 3 parf. de lmpero: cosa inanda- -da.—- Facere. imperata: hacer lo que se manda; .cumplir.las órdenes. . Imperit-us , a , um: a, imperito, ignorante. |. Imperi-um , i: s. n. Órden; imperio, mando supremo. Imper-o, as, avi, atum, are; v.. a. mandar, Imperti-0 , s, vi , tum , re: b. '4. conceder 5. dar par- | de lmpedio :, impedido; Impetr-0 , as, avi, atum, are: v.a« alcanzar , obtener. estia Impetu-s, $: s. 7. ímpetu, choque.—$ustinere 7mpetum; resistir el ata« que. " Impieta-s,. tis: s, f. impiedad. L] L Impi-us, a, um: a. im- -.. pio. Implacabil-is. & e: z. implacable. í Imple-o,.$, vi, tum, re: 7T. à. llenar. Implicat-us, a, um: part. de Implic-o0 ;:aS$, avi, atum, are: 7.,4. envolver, embarazary ; Implor-o, aS, avi, atum; are: v. a. implorar.-Qpemz pedir socorro. Impo-no, nis,.sui, situm, nere: 7. a. poner sobre, ó encima. Imposul: pret, de Impono« IM: Imptimis: adv, sobre tódo, - primeramente. ct Improbé: adv. malamente. Improbita-s , 'tis : ;. f. mal- . dad; perversidad. ^ '- Improb-us, a,um:-. malvado. * Impuls-us, a , uní: fart. - de: Iimpello: impelido. - Impuné: adv. impunemente. In: prep. Gc. y abi, en. lnambul-o, as,avi, atum, are: v. n. pasearse. Inaudit-us, a, um : 2. in- . audito , no oido. lnaur-is, i5: s. £- pendiente para la oreja. Ince-do , dis , ssi , ssum, dere: o. n». andar. Incendi-um , i: s. m. incendio.-- : ""dere : v. a. incendiar, . poner fuego. de Incendo : incendiado. | Incid-60, is, i, ere: v. m. caer en..-In morbum: "caer enfermo. i Inclam-0 , as, avi, atum, are: v. a. llamar á voces. Inclin-0 , as, avi , atum, are: v. n. inclinar, bajarse. 3 Jnclu-do, dis, si, sum, dere: v9. a. encerrar. .Inclus-us , a ; um * fart, de. Includo : encerrazo. Inc-olo, olis , oiui , u]tum, -"oleré ^v. a. habitar. "éIncolum-is & e: 2a. sano, salvo. ! .Ancommod-um, i: 5. ". 1n- coniodidad , detrimento. .-4ncommod-us, a , um: a. .^ ineómodo , molesto. .Anconsiderat-us, a , um: a. desconsiderado, temerario. "Incredibil-is & e: a. iücreible, - IN — rag | Increp-o , a5, àvl ; atum, are; v. a. increpar ;, re-2 prender. jT Incub-o , as ; ui , itum, are: v, a. estarechado.— Terre: en el suelo.—Pa- Tleti : contra una pared. Incu-tio, tis , ssi ; ssum, tere: v. a. infundir, -24e- fum: poner miedo. Indé: adv, de allí: por lo Cual PP Indicicum , i: 5s. n. indic10', "seffaT,! » *nv- Indic-o, as, avi, atum, are: v.a. indicar ; dar á conocer, Indignan-s , tis : indignado, Indignatio , nis: s. f. eno-. jo, cólera. Indigné: adv. con indigquus 3 Indignita-s , tis: s. f. vileza , iniquidad. : v. a. poner. — ZVoren: po- * E» nombre, ndol-es, is: s. f. índol carácter, : ii Indu-co; cis , xi, ctum , ! 1 Inceni-us, a , um : ?zrt. | Ind-o, is, idi, itum , ere: cere: 72. a. bacer entrar. Indulgen-s , tis: a. indulgente, —'- Indu-o, i$, i, tum, ere: T. à. revestir. Industri-us, a, um: a. industrioso- : - - . Indut-us, a, um: gart. de Induo: revestido. In-eo, is , ivi , itum, ire: v, 4. principiar.-Convieium: sentarse /i.]a mesa para comer, -Anfan-$, tis:.s. com. nifío. | Infantul-us:, 1: s. ». infantico, nifo tierno. Infens-us ,:.3 ,um: a airado, ofendidoó, contrario, I-nfero , nfers, ntuli , ]]atum , nferre: v. a, intro- y 130 IN ducir, — Bellum : - moyer guerra. Infest-us, a, um 1 2. contrario, enemigo. . Infinit-us,.a , um: a. infinito, : Infirm-us, a, um: 4. enfermo , delicado. Infix-us, a , um : Part. de Infigo : fijado profundaménte.:5;. 4 TT Infrà: adv. abajo. Infra: prep. ac. bajo de... lngeni-um , i: s. n. inge— nio, penetracion. Ingen-s , tis: e. grande. Ingravesc-o , is, ere: v.n. hecerse pesado ; aumentarse. Ingre-dior , deris, ssus sum, di: v. d. entrar. In-iens , euntis: a. el que principia.-.4b ineunte czate: desde sus primeros aiios. Inimiciti-a , 2e: s. f. enemistad. Inimic-us, a , um: a. enemigo,. contrario. Iniqué: adv. inicuamente.- Fecit... se portó malamente. Iniqu-us, a, um: z. inicuo. l desigual. — Iniquo animo: con ánimo torcido. — Loco 7niquo; en un lugar peligroso. InjJuri-a , 2: s. f. injuria, dafio. : ; Injust-us, a, um: a. injusto. lInnix-us, à, um: a, apo— yado. i Innoxi-us, a, um: a, inocente. lnnumer-us, a, um: 4z. innumerable. ^ Inopi-a, €: s. f. escasez. Inqui-0, $, t , mus, unt:. 7. def. digo, dices, dice, decimos , dicen. Insecut-us , a , um ; part, de — — ———— ——— —— — —Ó— — —— IN Inse-quor , queris. cutus sum, qui: 7. d. Seguir. Inser-0, is, ui, tum , ere; . U. 4. introducir. - Ins-ideo, ides, edi, essum, 1idere: V. n. estar senta- 0. Insidi-e , arum : s. f. 4. asechanzas. — Parare : po- .ner asechanzas. Insigni-Ca, um; $. ". $^ insignias , ornamentos. losigndis & e: a. insigne, oBojdbler. ^ irre iuge: Ins-ilio, ilis, ilui ve ilii, ultum , ilire: v. n. saltar Inson-s , tis: a. inocente, Instan-s, tis: 4. COSA ur- .gente, Instar: ind. á modo de... lustiti: pret. de Insto. Institu-o , is , i, tum , ere: V. à. instituir, establecer.- Vitam: arreglar. su vida. Anstitut-um , 1: 5. 7. institucion; costumbre... .. : Anst-o ,.as, iti , itum , are; 7. n. insistir, estrechar. Insult-o , as , ayi ,: atum; are: o, a. insultar. In-sum, est, esse; v.dmnomt, estar dentro 4$ó en... Insuper: adv. ademas. Intell-igo, igis, exi; ectuni, gere: v. a. entender. Inten-do , dis, di, tum, dere: v. a. aplicar, arrojar. E Inter: rep. ac. entre. -In- ter pugnandum: enel combate. : Interclu-do, dis, si, sum, dere: v. a. encerrar. Interclus-us , a, um : part. de Intercludo: encerrado. Interdi-co , cis , xi , ctum, cere: v. 2. prohibir. Morena s &dv, durante el a. i . YN Iueutha: adv. algunás. ye- Tus 2 nd entretanto. Interemi : pret. de Interimo. Inter-eo, is ; 1!; itum, ire: v. n. morir, perecer. Interf-icio , icis, eci , ectum, icere : 7. g. matar. . Interim : edv. entretanto. TInter-imo, imis , emi, em- Bum 4 Imere :' ;U.24. inaintét-oF & us: a. cosa dn- . terior. Intermiss-us, a ; um: *j Ínma terrumpido. Internecio, nis :.*. f. mortandad , destrozo. ... s Interpell-o as, avi , atum, .,8rei-v« a. interrumpir. . Interpre-5, tis: s. com. de 2, .. jatérprete. Interpretatio , nis : 5, f. € exlicacion. in CFBreL 0T » aris Im atus sum , ari: explicar. Interrog-o ; as; Ep atum, are: v. d. pre IntaT. : Inter-sum, es, fui, esse: --*«. anom, estar presens Intinct-us , a, um: gart.de Intin-go. . gis, xi, ctum 5o v. d. mojr,. m- ar. 3nfolerabil-is & e: in- —. soportable. AIntons-us, a , um: 4. -In- tonso; no cortado el cabello.' Intra: prep..ac. dentro de. Intrà: adv, adentro. Introdu-co , cis, xi , ctum, . cere : T. d. introducir, hacer entrar. Intu-eor, eris , situs. sum, e eri i m. d. mirar. Intuli: pret. de Infero; Antuim-esco , exp. iis escere : v. n, hincharse. Infüs : edv. adentro. P | Es JN agr Inva-do, die , si , sum , de. nTEs UD. d. acometer ,' invadir. Inval-esco , escis , ui, escere : Q. f reforzarse, Inven-io ,'is .1, tum, ire: v. a, hallar. Invicém : adv. mütuamente. nvi-deo, des, di, sum, dere: v. a. envidiar, tener envidia. Invidi-a , 2e: 5... envidia, Invid-us, a , um: 2. enyidioso. . . Invis-o., is, is um, ere: T. Gr & ver, visitar. Invis-us , a, .um :: a. odio- 'S0 , aborrecibie. | no visto. Invit-o, as, avi, atum, are: v. a. oM ne ; Inult-us ; a,. Dod. da- -ulto ,. im 2o: e Invocat-us, a, um: | part. e Invoc-o, aS; avi, atum, are: v. d. invocar , implorar. .. Inu-ro , ris, ssi , stum , zi re: V. d. marcar. con hierro ardiente. - ZVotam : una marca. de infamia. Joab-us , IE $4 7. Joab. joach-az mo zi cház. N de. gos Joakin : s. z. ind. goacin. 0-a5, 2 : r, m. oa. N.H. pajtcass 3.28 74e ffe goat hás . Jdaisd-as; gei o£. WU. [Voyádas. * * Aionaiess 2b 1.5... TFonatán ON. 'H.. T done Joram-us; i: bf m« "Sorám. Jordan-is , is: $.fz. el rio grordan. JEER 39. 1: nom. go. 132 jo —saphit.. N. H. Joseph-us, iz. m» Josef. Josi-a$ ; gioco m. osias,' qJosu&; $tslm: LP N.H. Ips-e, a, um.: ron. el mismo, la misma ,lo mismo. 1r-3,' 2:5 f.ira, cólera. Tra-scor , ;sceris , . atus sum, SCi : v. d..enojarse, . lrat-us , a., um :. part. de lrascor : enojado.: "n Irri-deo , ces, si 7 Sui; de- DYmes .U. ad. bürJarse. - Irrig-o; as. dvi, atum , are: V. à regar.. Irrisu-5, 8: 5. 7. mofa, bur- i la , insulto. Irru-o , i$; i; tum; ere: . "s echarse con Rd sobre: algo. . : Irruptio , nist s. f. irrup- - eion*, invasion , tida. I8, ea, id: fon. éste , écia, estorii E 1saac-us, » : 5 7. Isaac. IN GUE22:V 122 , ;UTSERI Isai-as, e: y. Uh Isaías. NOH..US Israül, isfoom. Israel, mombre de Jacob. - ^ Israeiit-2e, arum : s. 7. Dp, los Israélita 6 "Hebreos, Israelitic-us.;,' a., um: a. cosa de lsrael. Ist-e , à» ud: fron. éste, | . ésta, esto. tà: adv. asi.— Ità. "T de. : modo que... "Itaque * tanto. "Item : "adv. tambielts del. mismo modo. — /Von item. est ; no es: del mismo modo; ni así tampoco. '"It-er, ineris: s. 7. camino, viage. — Facere iter; Cà-. minar. -- ; acome- | €onj.- y. así 5 "pór| m jU terim : adv. segunda vez. ]u-beo , bes , ssi , Ssum, - bere : v, a. ordenar, man- '" dar. Judze-a, 2: s. f. el pais | de yudea. Jud-as, e: s. m. gudas. N. H. Jüde-us, a , um : 4. judío, "el nátural de gudea. : Jud-ex, icis: s. m. juez. Judici-um ; ips. m. juicio, fallo ^ Judic-o , as, avi, atum, are: v. d. juzgar. Jun-go, gis, xi, ctum , geqi np, juntar. - Amici tiam: hacer amistad. Junxi: pret. de Jungo. Jurament-um , i: s. z. juramento. | Juro, as,avi, atum, are: ^0,05 jurar. Ju-s, ris: s. m. derecho. —- Primogeniti: de primóge- |: "nitura. Tustcas, s:5.m7-. mandato, uss-üs, a , um: àárt. de *"Jübeo: mandado. ^ Ped à; um: 4. Cosa J 2 Juvan-s', tis: a. b sue "yuda.- Juven-is , is: s.om jóven, mo2z0.- Ju-vo , vas, vi, tum, vare: 7. a. ayudar, socorrer, ace E Làban-us, Ó: s». m. Labam, N. H. Làberi-s, tis: a. el que cae. La-bory beris. psus sum, | bi v. d. caer. Labor ^ ds: fo dU. Ceo . pena. Lac; tis 55. m, la leche. - FE YE ag Lacess-o, is, ivi vel. ii; | Lenizo, s, vis: tum, itum , ere: v. 4. provo- 7 3; "mitigar , aplacar. Len-is & e: ON Suave. Lenitér: adv. suavemente, | Lencs. »; tis zs. fva jenteja- 05 nis: 5. 7. €] leon. Im 2: f. lepra ,enermedad Lethal-is & 6: a. mortal.- Ictus... golpe mortal. Leth-um, i:.*. ». muerte.- Dare letho : matar. . Lev- 8, avi, atum, are: T. d. liviar suavizar. Le-x,gis:s.f.ley, pacto. Libenter : adv. de buena na, con gusto. |..; -er, ri: s. m. libro. Liber, a, um .: 4. libre. Viber]-is & e: 4 Jiberal, Iioc ar orum: ". qm. p. los bijs. - |Liber-o , as, avi, atum, are: 7T. a. libertar. Liberta-s , tis: s. f. libertad, Lib-et , uit.ve7 itum est, ere : t. n. agrada, se quiere. - Animo. libenti ; de buena voluntad. Lic-et , uit, itum est, ere: v. n. Ser permitido, Ut dia ,2, Um: d. cosa ecba de madera. Lign-um , i: $n leiio, madero. |^ Lig-0, as, avi, atum , are: .4..d. Ala c Lim-us,. 1: vs. mn. limo , barro. Line-a, e: s. f. línea. Lingu-a, 2: s. f. lengua.- proferre ; presentar. la lengua. car, insultar. . Lacrym-a, 2: f lágrima, - Fundere . lacrymas: " derramar lágrimas. - : Let-or, aris, atus sum , ari: v. d. alegrarse. Lat-us, a, um: 2. alegre; contento." Lev-us, a, um: 4. izquierdo. Lagen-a , 2: s. f. botella, redomá. Lament-a, orum: f. m "lamentos 3 gemidos. sig ME Lament-or aris, atus. sum, :v. d. dar gernidos, ; dis : U La an- 23,2: lanza, api-S , dis: 5, m. la piedra: idezus, a, um 4. cosa ra. inis: o» f can- ' sancio, fatiga. ---- Laté: adv. á lo lejos. Laten-s, tis: z, el que es tá oculto. .Sb Lat-eo, es, ul; ere: v. ". .Lestar, á ser ocultos Oocultarse. Lat-üs , eri$:. 4.. 5. lado, costado. Laud-o , a$,; avi, atum; —Aret 2..a. alabar.: Lavi: gret. de Lavo. - Lauss.-dis: f. f? alabanza, gloria. baursus ; a ,um : 4. espléndido. — Convivium lautum: anquete exquisito. - Lectul-us , i: s. m. Cama LM camita. pnio,s, vi, tum, re: v, N- us,a,um.: a, le- a. untar, imo, conforme 4a ey. | erba o 5..m. Orilla, kegum-en ; inis: |J. 7» del mar. . gumbre. LL i: os m.. lugar. |134. X0 , En plur. Loca, orum : E —*4 lugares: . Ocut-us ,:a,. um t NT Loquor : , habien 0 .habla O0. ? Longe : 39. tih. 4 lo lejos. - Longe alius : muy ^ otro , muy. diferente. Lenginqu-us, a, um: lejano. - In: longinguum : : :) lo lejos." - Long-us, a , umi: 4. Tatitol Lo-quor; queris, c sum, qui: v. d. hab la pe Loric-a tos un origa, coraza. Lot-us ,a2,um: art dé Lavo: lavado. -Lotá faiie: habiéndose lavado la cara. Luctu-$,. $5: Am 1. luto. L afliccion. ' (3 X5) ie Ludibri-um , ir fem. befa, - escárnio. : ) Lu-geo , "ges, P ctum, : gere: P 8. lorar. 2 Lun-a fof.la luna. Lu-o, fs ny ere :. 9. 4. pà^ à gar. -Pends: là penà ; ser castigado. Lu-x, cis: s. f. la luz. Luxit pret; de Lugeo, Lysi-aS , $9: s. m. Lysias. L] H.- Machaba-i, órüm: s. m. * pl. los 7Macabeos. N. H. Macilent-us ,. a, um : a. flaco. ' - Macte : * wbcdtivo de singu- "ar. En el plur. Macti. Se Usa como interjecion ,. y * significa : ea ; ánimo. Macul-a , ze: f. mancha. Madianit-ze , 'drum : omi 2l. los Maüdianitas, N. P. Müágis :^ adv. tnàs. 9 | MÀ Mighific : adv. magnífica- | Magoibius a um; XA - magnifico. Magnitud-o , inis: 5$. f. magnitud , " extension. ) | Mirene, a, um: 4. icm Majésti-a tis: T | 48 mágestad. Major-es , um: Je HU. gi los antepasados; 01 Malé :-adv.: ma], mala- Enos precari: de- Maledi-eo , jseis, xi j ctum, Cere?v, a. ak ups , de- -seáar mal. - Maledict-um AL DS r ii - -juria., ultrdge. "^ Maledic-us ; 8 49 TUR , nm or Malevol-us; a P^ a^ bu B: ip-- »Jésolo. Ma-lo , Vis, vult; di, lle: Up m. anom. ' querer d preferir. ' ' Mal-um;i: r. 7. mal, darioi - at. Mal-us, a, um: 4. malo, malvado. - Maloanimo : 'con:dáitada intencion. - Matas-es , is tor. omm. aa nases. N. H. Mandatzum ,:: $..n. mandato, órden. .': Mand-o., as,.avi., atum, are :.v. a. mandar , ordenar. Mané: 5..ind. la maiiana. Mo es, si, sum, ere: Tig ; permanecer , morar. Mariifest-us ;a', um: .a.manifiesto , evidente.: Mahfipul-us, 1: s. m. manojo de yerba. Maunza ind. e] maná , a- . Jimento milagroso. Manw-S4.S: 5, m. la mano. -Violentat manus inferre: MA poner las manos, -mal- [ -tratar. edu Mardochze-us , ism. Mardocheo.-N. H.' x Mar-e; is: 5. n. el mar. Men ee ta el "ma- Mathatbi-as, e: nom. 2 - : thathias. N. H. Mat-er, rls$: 5 7- rhirille. Matrimoni-um ; 1: *. m. . matrimonio. - Accipere in matrimonium ; casarse. Matur-esco, escis, ui, es- | Me cere : v. n. madurar. S Matür-us , 'a, um: 4. "maas. zs CHO pronto xill-a ; 2e: s. la quij ada. a; "sdv. muy ;, muho ecialmenté, ^-^ .] m Sy us um: ü. má- "muy grande. -Na- ree f I. eJ mogenim A, [7 gu $$. m.p 1. 1. Jos Md mm 5 MEA, ei 4 la redii R. RN Medicamentzum , T EL medicamento. Medit-or , aris; atus: 'sum, ari: v. d. ,meditar , refle- - xionaf^ . Medi-us , ,um:4. Jo que --éstá en imbdioné - Habentes | di udanr: teniendo ^en medio: de 'éllos 4 | SET 7 rog dac miel; ^ Meli-or & us: a. mejor.— (Oud melierem mentem uc | ET aei jeelordsth de int nue Ó pro fos 419 Meliüs : Lei IP -Mefüibran-a ; Zt A Peine piel delicada 0i: ó telilla del "meu Ts "Membr- -um, L — o- M ts.f. memsilem-] -—— VL Memini; sti ; $56 ; v. gor. -'acordarse. Memor , is: 'acuerda Memorabil-is & e: a. me- "morable.. - 4. .el que 'se emori-a, *: s. f. memoria, recuerdo. Mendaci-um ,i: s, ». mentira. ' Men-s, tis: 5. £. mente, entendimiento , espíritu.-7/enit ín mentem : le ocurrió. ,78 : 5 f. mesa. - ; Mens-His , is: s. m. el mes, Mentio;, nis: v. f. men- Le cion. - Facere mentionem: hablar de alguno. : «5 Mercator , 1s : 5. 7.:mércader. EP THUTEST! Merce-5, dis : Lt . recom- | pensa. - Meritó z ai. .con razon. Merit-um $ 15 Jh É mérito, servicio. 911517 Mesopotami-a 4528 2 2d y. "Mesopotamia. N. R. Mess-is,is: x. fl. mies. ; Met : particula. que. no se :.usa sino unida à. los; pronombres . personales ;. sig- «a nDifica | mismo. - Egomet': yo mismo &c..s.- Met-or, aris, atus sum , ari: v. d. trazar.— Castra: de- -— marcar un. campamento. Metu-o, is , ui, ere: v. a. ." temer. - Non est quod the- Ouas: no tienes que: E mer. Metu-s , Ss: rom. miedo, "temor, espauto. 22H Me-us, a, um: Pom mio, i5 mia ; mio. . .- Mic-o , as , uk, are : v. n. brillar. e Mil-es, itis: rm. soldado, :Milit-0 , a5, avi, atum, are: T. n. servir eu la milicia' pr Ubro; 7 . "parte : de cuerpo. Mille: vind. En pi. Milli-2, i20 — "MI n, mjl,. millar,: Min-a , arum ; 4. f. pi. a- -menazas. . i Minime : : adv. de ninguna - manera, 5 s! Minim-us , a , um : a. - el. mas. pequefio. — JVazu * el menor de edad.. .. Minist-er , ri: s. m. servie dor, ministro. Ministr-o'; as, avi, atum, are: U. g. Foot ete ser- | vir Minitan-s. A tis: a. el-que Aménaza... ::6^. 4 Pl Min-or & us: «. menor: Min-or, aris., atus, sum, ari: v. d. amenazar. . Minüs.:: adv. menos. - ^ Miraculum, ó:. 7. pro- ' digio ," maravilla. , "Miran-s , ti$: 2. admirado, el; que se-admira. : Miré*: .ado. : maravillosa mente. Mircor ,^ aris "atus sum; ari :/v. «d. admirar, maravillarse .* : Mir-us;; a. um: az. maravilloso.— Mirum in mcdum: - de. maravillosa manera. . :Mi-sceo , Sces, scui, xtum, Scere; v. a. mezclar. "Miser . "a, um: 2, miseráble, desgraciado. .Misere : "4dv. miserable- .» mente. " -Miser-eor, eris, tus sum, "teri: v. d. tener compasion. . Miseri-a , fpa rd miseria, - afliccion. x Misericordia , sf com- |. piedad. LQUSSM. 1 a. el ! pasion , Mi sert-us, a ,um: que -tíene compasion. : iss-us, a, um : garz. de - Mitto : enviado. - Lapide Tifro fundó: arrojando una piedra con la honda. Mitigat-us, à, um. fart. MI | ides Mitigo:. mitigado: - Mit-is & e: a. suave; afable.-Consilium mitius : una resolucion mas. benigna. ; Mi-tto,, ttis , si, ssum ,-tte- | LE: V. d. enviar,.a rrojar. MRITMÉ 4: um: port. de T isceo : . mezclado. | odó: adv. poco há.- Non -m0do...sed etiam :,no so- /.,10.. Siuo tambien. - d-us, i: ^ m. modo, " manera, Mesloe, is: s.m. atiiccions pesar. teza. Mol-es , is: s. f. mole, peso Mon-eo, es, ui, itum, T. d. deoneial, adver Monit-um b Ee Jesi tencia , Cünsh ide Monit-us, a d um. part. de Moneo : a vertida,. Mon-$,.ti$: s. .m. fontes montaiia. g Monumentz-um.,. T of JR monumento... .... Mor-a, 2$ : s. f. dilaciom, ^ tardanza.. Seti Morb-us, i: s. m.. 'enfermedad... . Or-es , um : $. f/i. Lh Ccostumbres. Moriens ,. tis: a. ..moribundo, el que se muere,: | Mor-ior,: ieris, tus: sum, i; J..d. ImOLlp, 9 «e or-0r, aris,.atus. sum, Em SANUS SU, PU 1 quedarse en. "algun ugar Mor-5, Dis $55, 7. la WE PA See cad] "morte: estan- o próxi po á espirar. Mortu-us$ ;, erto. Mo-s., ris: s. ^n. Costum- a,um;:.a, mus | Marre tis: a. triste, as : Mastiti-a ,. i5 se rise u MO s: bre,-Zzore leonum : como 7-Teones. : Mot-us, à, um: part. de Mo-veo, ves, vl, tum, ..Vere: q.d. IDOVer y. Sus- .. Citar. i Mox: adv. luego;; Mülctrosi a$4 avi, atum; aré: v. a. castigar. Mulier js: 5f. a Mhititud-o , inis: ;. fF. mulsilud». mucbedumbre., .: ult« Muitüum.; f Ad": Inucho. .. Mult-us, a; Jum: a. mucho ,. numeroso. : Mul-us, i: 4m el mu- ,lo46 macho. 5-05 Müglofis: orum: 6. m. fl. o ficlósen 6 ampieos pá- Nunizu 9a $ Vt tum , re: 0 Inu* Munitzus A . de. Mu YE: o Loca, porum, munita sitios dad. pagages poco defendidoS, | «5 Mun-is ,- eris.: * n. didi P m -] füncion , ó encar- MUt-uss bpm muralla; . muro. ., Mussit-0 ,. 435 "avi, atum, are: v. f. hablar, por..1o bajo murrnallat. Tnm Mitial- -u$, 2, in d. mutilado ; cortado Mut-o, à$, AV aré: v. d. iuda. JMutu-us 5. à,, "um.: 4, rein [ocpis: Endun vi d - 25 *ofp] 3 & e: a. natal, Mio "r3 1 «Tt I2. É ANC "£j pa 5 ^51 Nabuchodonosor ;. is: .JVabucodotosor. N. H. Nact-us, a, um :.parr./'de - INanciscor : "habiendo: ens contrado. Nam: 0 Namque: Na-nciscor , . ncisceris.,. ctus /sum , ncisci : v. d. en- «contar. . Narr-0, as, avi , atum, are: v. 4. Contar... Na-scor, sceris ,- tus: sum; Schn d..d. nacef.^ : ^ - »conj. orte E qatalicia Die :-el dia nacimiento. . -." imis 4. d .naciong lo. tn: qnae Nat-0 ,-à$ , avi » atum -are: v.7-. nadar,o557- 1 Natà : abl. P'Maximussel ma- .yorominimus: el mas ;józ ver. "ES MALUI Nat-us;/ a ,umcpart. dé Nascor .::5 macido.-ZVatur ciangos 1riginta :, de edad de treinta aíios;..-. Navris, 1$:.5. f£. nave, ó bagele-In.|srodum . maris: en. forma de nave... Wav-ó, .as,. avi, atum are: v. a. servir, asisstir IN aváre:: operam : "faz L61j09.: swiou oA Ne: conj... nas. parque ^ Doe. quis extretu ipd" ra que nadie uev Nee:: i 'Neque : Véonj. ni. | ;Necat-us; a, um: part, de Neco: muerto ; violentamente). * "Necdum ; «dv. aum no. iNecessari-us, a ,um : 4, CO. sa necesaria. .2