Dissertatio theologico-legalis : de sponsalibus, et Metrimoniis ...

-/Li i--;i J)e Sponfalilus ,&Matrimoniis ,qua dFiliis familias contrahuntur Tarentibus infciis ,Vel rationabiliter invitis, DISSERTATIO THEOLOGICO-LEGALIS REVERENTI ISSI MI TATRIS FRANCISC1 NARI^E MUSCETOL^E Ordinis Tbeatinorum Examinatoris Synodalis Eminenti fsimi Cardinalis Vicarii, CT Conf ultoris Sacrat Congregationis Rituum ,pofied ad Adibiepifcopatum ojjanenfem promoti. SV MM4RIVM. ATRTMONII finis ,dignitas ,myfteria, &utilitas num. i. Quomodo ineundum ,&abufus circa hoc n. 2. Occafio fcribendi hanc Differtationem n. 3. Filii contrahentes matrimonium intonfuitis, vel invitis Parentibus ,regulariter peccant ,Sanftamque Ecclefiam hujufmodi matrimonia femper deteffatamefle ,atque proh buifle. Ex fententia gravium Theologorum ,&Canoniftarum ,qui fedulo expenduntur anum. 4. ufque ad 10. Ex Satro Cone lio Tridentino ,aliifque antiquioribus Sacris Canonibus»etiam Lcclefiae Orientalis an. 1j. ufque ad 14. Ex Cokctitis Provincialibus omnium fle Nationun. an, 15 ufque ad >0. Ex authoritate SS» Patrum\ n. ti. ufquead 24. Ex faci is teffimoriis vtteiis ,&novi 1cftamen- ti ,di<5fo num. 21. &num. 25. Ex Civili Politia ,feu Jure Civili, &Municipali omnium fuc Regnorum ,&Nationum a n. 27. ai 30. Leges Civiles, &Saecularium Piincipum fandiontsad rem conciliantur cum Jure Canonico»n. 31. &n. 125. Reprobantur aliqui DD. afferenteSj hanc filiorum obligationem efle de hontllate ,ac decentia inon autem de neccffitate, n. ^6. &27. Declaratur libertas in matrimoniis requifita»& offenditur, illam nen tolli, nec minui ex praefata filiorum obligatione erg£t Parentes anum. 32. ad feqq. Dilucidantur Sacri Canonis ,qui in oppofitum allegantur anum. 36. ad 40. Caufae ligitimae, ex quibus aliquando excufari poflunt filii refifientes Paternae voluntati in matrimoniis ,n. 41. &42. Filii indigrd cot trahentes multifariam ,gravidimeque peccare, videlicet Ex communi fententia Theologorum ,&Canomftarum ,quoium Catalogus texitur ,an.43, ufque ad 52. Ex fenfu Sacra Rota Romana, n. 53* Ex naturali ,ac Divino Praecepto honorandi parentes, 6n. 54. ad n. 57. Ex fundamentalibus rationibus pietatis, an. 54. ad feqq. Juftiti* ,anum. 58. ad 60, Charita* Tom./. tis,a n. 61. ad feqq.&r Religionis, ain.rfp. ulque ad num. 71. Multimode offenditur gravi {fimum fiandali crimen, quod ex indignis filiorum nuptiis oritur ,anum. 61. ad feqqnecnon facrile giurr, quod tripliciter ab lildem committitur 69- ad n. 71. Libertatis praetextus denuo in hac fpecie matri-] monii difpungitur ,an. 63.ad feqq. Declaratur in propofito regula ,quod unicuique liceat uti jure fuodido num. 63. &ii n. 65 *. ufque ad 67. Indigna matrimonia ,quaenam cenfeantur ,num. 68. Epilcapi ,caeterique Praelati non poflunt filiorum matrimonia cum indignis authoi izare» led debent Juris remediis impedire tx commu- ni 1heolegorum ,&Canoniftarum fententia an. 73. &praelertim an. 77. ad feqq. PnfLque impedire etiam per carcerationtm n.yp. &80. Nec licite pofleeofdem Ordinarios denunciatiombusdilpenlare, anum. 8i. ad num. 94 Ft offenditur gravis culpa Praelati difpeniaiitis n. 113. Paftoral is Officii debitum in filiorum matrimoniis interdicendis comprobatur ex Conjlittitionibus Synodulibus antiquis ,&recentibus plurium Lpiicopatuum, quae ligillatim adducuntui an. 95. ufque ad 105. Eademque Paftoralis obligatio conffabilitur ex plurmus titulis ,ntmpe- Lx Officio Judius praeltando n. io<5. &107. Lx cooperatione fcaudalola evitanda n. 108. Sc 109. Lx fandfitate matrimonii procuranda n. 110. Lx culpa in omifliune denunciatiqnum n. 113. Firmatur ,ex praefata Paftorsli follic jtudine imp.diendi indignas filiorum nuptias non violari matrimonii libertatem &num. 114. ufque ad n. 124. Declaratur Sacrum Concilium Iridentinum quo ad libertatem matrimonii n. 123. &124* Parochos aeque peccare affiffendo illicius matri-' moniis filiorum n. 111. &111. Concluditur ,idem refpondendum efle de quolibet matrimonio contrahendo per Parentes, Fratres ,aliofve Confanguinecs in familiae dededecus, num. 126. AObii- wDiflertatio The'oIogico-Legalis. »• .ijv, conu confirmata retractari valent aftu. 29$« ObliealiS', qu* oritor «x SpoofeUbus nuus l?.ad 197. inYoto interiori ,quam cxtenoii anu. 7Ref„nirur opinio afferentium libertatem filioad 119. rl..in.rumfaroilias ad ineunda matrimonia quantum- Otaligatio circa Sponfalia jurata d-- vis indigna, nu. tu- 140. ad 144- .f1Der indignis C«/>. lattrtpir* de Sfnfil. dtcUratm mm. 31X. ^nupliisdninTpar’ nfibus invitis, non obligant cum Meretrice laudatur, n. }II,’ cx communi fere Theologorum ,er nonfi Declaratur n. 513. &plur. leqq» r»m lententia, inu. _> ^5-”»77-_^^Papa concedens Indulgentias non intendit tertia r/w» lententia, anu.^r *//• . Eiufdemque condufionis fundamenta, & nesexpendur tar anu. i78.ad _t9Z. . luftaCaufa irritandi Sponfalia filiorum ,ob in- *fcelices exitus, fcandala, aliaque mala, qua: •inHipms nuptus cum Paya vwa. praejudicare n. v4. Nuntiae five afiliisfamilias ,five ab alus contra 4 &£ cum dedecore familiae adverfantur juri na* foelices exitus, fcandala, aliaque mau, qu* lj# Ibid. ex inaequalibus ,vel indignis nuptus cum Pa- .fam facere ad lucrandum Indulgentias rentum diirenfuoririfolentin.195.ad 210. non licet ex ?re alieno ,nec ex neceffarns ad ufta diffolutio Sponfalium ex indignatione Paidendu,n familiae n- 5l5. rentum ,&timore privationis hereditatis, aPinatjonemfufc.pcre relinquendo Ma-I ’-- trem fenem, vel Sororem Virginem. Ibid. Ad Bellum facrum procedere non licet Patr.fa, milias, qui Uxorem &Prolem lua opera nuj trire tenetur. Ibid. SeCh Meretricum n. 516- Indulgentias concedas ducentibus Meretrices,’ qui lucrentur, &quando. Ibid. —*•\IV 1r1innmnm *_• privationis anderatu/eadem promifsiode re illicita, nu bneftOTtur 5 .xcmpla in. *j’ 8' -. filiorum Sponfalibus refpondetur contrariis onluditurl 5 fiujuf^jf filiLm Sponfalibus, &iHc is nupti srepugnare veram prax.mtofius Ecclefiafetiam in fenfu Sacri Cm<l„ Tr,- farto remfisive- 'h ** 'seduSorem ,&corruptam juxta veterem Ecdef.ae difciplinam ,i tuprator Vfigims hodie compellitur, aut nubere, aut dotare, n. t55*-r- r )eflorans virginem fubfide ,&promifstone futuri matrimonii five fifta ,five vera tenetur praecise illam ducere "• M7- )eflorator non tenetur nubere deflorat® ,quando cx indignis, vel in?qual,bus nuptiis t.. meatur fcandalum, vel malus txitus, ve graimD“citm=u.u.. ve damnum ratione Parentum ,&fam.li® ,aInfama ,feu tu °™P^"um impediens ,non n. M8.ada89.&in.50..ad 5io. d,"T ’SU verfibus, „• 5‘4- Etpr®fcifs£ ponderatur damnum parentum ,&exprdlum npubertatis omifTo propinquornm inhujufmodinuptiis an.zp 8.De impedimento ex ad 50«. per tot. .iu eifdem verl.buf, n. ;Jj^cici habent imyireo infaioris conditionis ex ftupro etiam fub Excommunicati vitana ,verflbus * fpe nuptiarum admitto non acquirit jus obfipedimentum non expre ftente virtute juftitiae, &religionis an. 189. n. 516. ri, P7 n.227. ada9a. ... Alia tria impedimenta addi...Sanch^n^ 7^ Voto fimplkicaftitatis, vel religionis adftri&u. Peccatum mortale eft impedi m, vircinem data fide matrimonii corrumpens matrimonium, n. 528. &Icqq* ._V;j h•11 :-.on - Kr Avrnmrrmntcatio. 1D1U. non tenetur illi nubere n. 290. Sponfilisr fuccefsive contrahens cum duabus puellis ,tenetur priori Sponfc fidem reddere, etiamfi fecundam violaverit,n, 291. Seducfiio frequens filiorumfamilias illecebris fae* minarum expenditurn. 295. &294. -, sponfalia per puellam tenuioris fortun* 1nohi- dq,fi„a,n. 55'%V^vnodo (linendis ^»• *—.,^1 pilfeientia krv<at a Damnatus ad mortem quandoque panaro evadit ducens Meretricem in uxorem. Ibid. Vrrba Sanfti Hieronymi relata in Cm.mneJ i Vb ,at r,,,r ,z. o.!t4- i.expenduntur.n.j VeCa Sanfli foannUChryfoltomi»».,.^. 5J ad Theodorum lapfum expenduntur, n. 5 19. Diffenfus parentum non numeratur inter imped.J menta dirimentia, nec inter (impliciter imped dientii matrimonium, n. 5ao. __ . Impedimenta difpatitatis, &conditionis, in quo confiftant, n. 511» .• Obflaculum d.IlcnfusP-rentum admatr.mon.um Sacra Tridentina Synodus poft maturum examen rejecit, nu. jaa. Contrarium AliaVunt impedimenta matrimonii non exprelU in vulgatis verfibus, nu. jaj. &fe,W- .ilia per puenam icnciuus lununcc auw.»*- aCdivine adoletceate txiorta ,vel etiaiuccatum matrimonium, n. 528. &Icqq- . Item juramentum, &excommunicatio. Ibid. Interefiaum quindo impediat matrimonium, n, Impedimentum, quoddicitur Ecdefi® vetitun,; comprehendit diflenfum parentum, i. 55^ Et fahd, afieritur fuiflc/e)eia “m aSynodo Tn, ,de,-- --.Aefeaa. De Sponfal. &Matrim. Filiorumfam.’ j) J"rJem ,ea videlicet intentione (ut loquitur.?. quae ad Fidem fpe&ant ,&quos ad Reforma tionem, n. 352. Matrimonia filiorum fine cofenfu parentum irrita facere quare Concilium noluerit n. 335. In foro externo non eft ftandum Theologis ,fed Canoniftis, n. 334. Nec quxrendum an adiit peccatum. Ibid. Contrarium n. 33^.& feqq. Qui emilit votum fimplex caftitatis, fi matrimonium contrahat, peccat mortaliter ,&tamen acontrahando non arcetur perjudicem Ecclefiafticum, n.3 35. Contrarium, n. 340. Judex videns patrare homicidium poteft condemnare innocentem, qui ex proceffu Reus apparet, n. 356. Vid. n. 341. In damnandis matrimoniis filiorumfamilias fine confenfu Parentum contra&is. Theologorum, &Jurifperitorum conformis eft fententia, n. 357- Jus Canonicum fervan dum ,fi opponitur Civili ^in materia concernente peccatum, n. 339. SacraVienta adminiftrari poffunt exiftenti in peccat^, fi crimen eft occultum, f^cus fi publicum, n. 341. Qualiter vero differat in hoc matrimonium a ceteris negotiis, n. 343. Scientia Canonum fine Theologia claudicat, n. 344* Matrimonia indigna abfolute impedire Superioribus non licet ,fed tantum retardare paulifper ,ne praecipitanter contrahantur ,n. 341- Contrarium, &quod imo debeant impediri, n. 345. 'Ad vitandum majus malum minus tolerare,quandoque licet ,operari vero nunquam ,nu. 547. &349. Sponfalia etiam juramento firmata fervari, quare Ecclefia non femper praefcifse compellat, n. 448. Differentiae inter coa&ionem, &impedimentum refpeCtu certi matrimonii plures affignantur, n. 450. Anctum Mvtrimonii fjedus ad humani Generis propagationem naturali jure inftitutum,ac in lege Gratiae ad Sacramenti dignitatem aChrirto Domino elatum: Quo, &maxima noftra: Fidei fignificantur myftetia conjun&ionis, videlicet, vel Dei cum Anima jufti per vincula charitatis, velDiviniVerbi ad humanitatem per hypoftaticam unionem; vel denique' Chrifti cum Ecclefia, quam tradens femetipfum proeafibi defponfare dignatus eft :Quodque non pauca hominibus bona conferre compertum eft, tum in levamen miferiarum, quibus eft natura imbecillis obnoxia ;tum in Sanctificationem Animarum per Gratiae juftificantis augmentum ,necnon collationem Sacramentalis auxilii ad mutua charitatis officia inter conjuges exercenda ,ad compescendos concupifeentise ftimulos, &ad procreandam Sobo- S. Aug bid.c. 8 3 —,—v, uiuguftium )hac voluntate,hocfine, ut qui ex De fiup eis filii nafeuntur ,in Deifilios renafcantur ,ac ad Valer ut eos ex membris hominis in membra transfecap.4.t. rant Chrifii. Unde &terrena Jerufalem SViaedit. An ter Ecclefia de fuorum Civium multiplicanerp. tione laetetur ,&aliquando Cadeftem illam in aeternum manfuram Parentibus una cum filiis ingredi ,Deo miferante ,contingat .* Quodfiprovcnerity merces erit de Conjugio plena Jalieitatis, Faedus hoc tot nominibns Sacrum, magnum Sacramentum ab Apoftolo dicitur ,atque honorabile momnibus comubium conclamatur, adEphe nullatenus duCtu libidinis ineundum: fed cum <. Dei nmore, ac defiderio filiorum ,inquibus adHebe Cafteftes benedi&iones Parentes confequi me- 1? reantur .‘Porro mirum aeque, ac lachrymabile Tob.c.i praecipue hac noftri ?tate portentum protulit adolefcentium quamplurium impudenti*, | dequibus non immerito cum Angelo dixeris • Hi conjugium itdfiufiipiunt ,mDeum d&Tob. < afiua mente excludant y&fiu libidini ita vacent C. <5. ficut Equus, &Mulus, qutbus non efi inttlleihs: Siquidem non pietatedu&i, fed libidine vidi, eas fibi ftatuunt copulare uxore, bus cum converfari. ve1alloqui fine decoris ac honeftatis difcnmine non liceret: inde: odia mt*r Confangumeos ,ac difTiiia perpetua •inter ipfos conjuges concupifeentis adore extinao, jam pudore correptos quotidianae rixe v.ol.t.ones mnumere .inde familiarum nobu 7dePrdGr °><"ftituendis pernicioafocofdia. Inde denique tot, tantaque mi- U, five infp.ciatur Reipublic* d.fcrimen, Ii. ve Animarum jaSura ,quod non (ind animi nixrore infpici, .c vix fini juftorum fletu va. eat memorari. Quodque maximi zelum excitat eo pervenit infolens audacia ,ut ad hujufmodi matrimonia contrahenda ab Ecclefia prxfidium petere non erubefeant :Difpenfationem fuperdenunciationibus petularer qu*- runt :Initant mandari Parentibus, ac Consanguineis, ne audeant impedire: Qii$ , fimiiia (1 denegentur, ranquam de conculcata libertate, ac prodita abEpifcopis Paftorali cu SAmfi ra conqueruntur, in hoc gravnis peccante, llb rd Hujus infeiti* dixerim ,an petulanti, t Retundere linguam ,os coercere (facit Deu* ut contingat; &cupidinem mederan eoruffi' quorum, mtereft Nos urget Imperium, quod pro modulo noftrae imbecillitatis prxftare cbnabmnur ,dum five ad folidioris Theologiae pnncipia, five ad Canonicas Santfiones attendentes, fines libertatis in matrimoniis contrahendis fure Naturali, Divino, &Ecclefiafti-l' co requifitae fequentibus propolitis dubiis ae-i gredimur defignare. a 7' ** ¥V¥* *** ¥¥¥* >**j ¥* i. *jDV2 Diflertat.o Theologico-Legalis. 4du®iuMi. An Filiifamilias contrahentes matrimonium alioquin honcftum Parentibus inconfultisj vel invitis mortaliter peccent ? r . TklOn eft nobis fermo de aliis circunflan- *[tiis, quibus reddi valeat illicitum matrimonium; fed unice inquirimus, quid fentiendum de Filiis matrimonium, alias foetam honeftum, ac laudabile ineuntibus; Abfcondite tamen ,ne Parentibus innotelcat, vel ipfis confciis, fcd ratione aliqua duitis renuentibus confentire :funt ne damnandi lethalis culpae, vel potiks tanquam innoxii veniunt abfolvendi. <Vera ,& Communis fiue Tlnologorum, necnon Canoniftarum fententia eit , niios predi&o modo contrahentes utplunmum pec- TfcT^ur.' cUf»r4-5-f docet, peccare, qui omittunt confenlum ParentumT &hunc requiri de necefficate Precepti, Stt. in4.fent.dijl. iS.^efl. umt.s.m /J Petr. defit. loti. s-de matrim.. Molm. de ,om.[.trdl. 2. difp. 176.verfiadpr.mHt» arjumcntum. 8c alii antiquiores, quos, cumalant Sanchez,. de matrim. Itb 4. di/put. 25.»«. 9« &SairJ» elati, reg. lib. 7.Cap. 5•1™blS Sis erit ex iis referre verba Pan de Lcdejma in traEl.de matri. qttafi. 47*«*•*• v ^° Sec“"d* Conclufio >bi. regulariter &per Je loquendo,Ji filius debet contrahere matrimonium, illud debet tacere ex voluntate Parentum, &fi non fa- Ciat peccat mortaliter, &idem docent omnes Dottores tam Theologi,quam Jttnjperiti. Et in refponfione adfecundum argumentum fubdit. Etiamfi Pater nihil pracipiat filio ,contrahere contra ejus voluntatem ,ejfet peccatum mortale contra virtutempietatis. Hic L)oitor inter antiquos Difcipulos Divi Thoma rem accurate pertra&at, precipue in eo ,quod egregie interpretatur mentem S. Dodtoris ,qui perperam ^nonnullis in contrarium allegatur. Teftatur etiam de communi Gaucericus in addit, adfum. Cajet, verb, matrim. verf prater cafus. Addi poliunt ex antiquioribus S. Petrus Caltjlinus opuje. 8. part. 6. fe£l. prima Cap. 4. quod habetur in tom. 25. Bibl.vet. Patr.ibi Id •vero, quod dicitur,filia Patri dantifibi Virum non potefi contradicere iintellige fine vitio ingratitudinis ,&poterit exharedari. Beatus Albet tus magnus in 4. fient, difiint. 28. 4Yt. 4- Propofito dubio: an filiafam. pofisit in- •vitis Parentibus tradi Marito,refolvit ,quod valide nubit ,fed concludit ,quod peccat, clam dParentibus contrahens. «7 Apertius, (i fieri poteft hanc veritatem pofterbres Theologi tradidere. Megal. t. 2. partis infiitutionis Confejfariorum &Tanitentium lib. 2. Cap. 23. »• 5Z*ibi- filia,qua nbjque confenfu Patris matrimonium contraheret contra quartum Decalogi prace - ptum mortaliter peccaret ,er num. $7. idem docet de filiis. Francijcus Silvius infiupplem 3. par. quefi. art. 6.concluf. 4. Inire matrimoniumParentibus^ vel inconfultis ,vel rationabiliter invitis ,ejl regulariter peccatum mortale magna ejl inturia contra voluntatem eorum rationabilem hoc aggredi. Ludovicus Abelly Epifcopus Ruten. in medulL Theol. par. 1. trabi. 1. cap.$.feD.$. r.u. 5. quamvis matrimonium invitis Parentibus contra- Dum,fi alta conditiones nectffaria obfitrventur, validum[it &c. Certum ejl tamen, graviter peccare filiasfamilia ,fi invitis rationabiliter Parentibus ,vel eorum confenfu non requifito9 contrahant matrimonium, ut ex Communi Theologorum confenfu docent Ledefima ,&Gammachaus -&c. Gulielmus Eflius in 4. fent. difiinD. 28. §. 2* in prine. Ouamvis rata Jint matrimonia inconfultis Parentibus contrado. ,plerumque tamen fiunt illicita: nam nifijufiu coufia dtverfium fittadeat, tenentur liberi Parentum ConJUtum audire, &confienfium expeDare. Petrus dSJofieph. infum. de 4. Decal, pro— cept.art. 1. §.fedquidfifilius nulla gravi Causa adaDus nuptias dParentibus propofitas refipait ,probabilius videtur,tum peccare morta • Uter, eo quod in re gravi, Qrjufia, Patris pr*i ceptum nihili ducit. Francijcus Zypaits in analyt. jur. Pontifici lib. 4. tit. defiponfial. nu. 5. Ecclejia fiemper dete • Jlata ejl ea matrimonia ,qua filii contrahunt » infeiis, invitijque Tareniibus, ac idem iterh^ ttltatur tom. 2. in trabi, de JurifdiD. V. cap. 12. num. 2.. diti. tom. 2. JudeXt firat. &c. lib . 3. cap. 2. nu d. greo i. tom- 1• notit. jur. Belgic. lib. 5. tit.defiponfial. n. 8* Merbefius in fiumm. Chrijt. par.i. de Sac.ntd* trim. difiert. 7. quefi. 17. per tot. tom. 2* ubi probat, quod inire matrimonium* Parentibus* vel inconfultis, vel jufia Caufa relu&antibus, efi: peccatum lethale ,ordinarie loquendo, quia gravis in re gravi ab ipfis injuria Parentibus irrogatur. ' ., .p. Mauricius Thilippi Ord. min. Provivi • Flandr. in DireDorio Conficientia traD. if.do Matrim. cap. 4. quefi. 3. per tot. tenetur ordinarie filius petere confienfium Parentum ad ineundum matrimonium ,quia filius nubendo contra voluntatem Putris afficit irreverentia in re notabili contra ihud Exodi 20. Honora Patrem tuum deinde jura tam Canonica,qudm Civilia prohibent hujufimodi nupnai C. honorentur \iquefi. i* hinc. D. Jlmbrofilib. de cap. »lt- X"8‘fi pOmt wrh-mm-*-fi- liHifam. contrahens Matrimnmm contra vo- Imtatcm Taris t‘cc*i mT,d"‘r/«««*"» 'WtA* ipon: rtfolvit ,peccare mortaliter fit* 'Jl auAm uiorem Jfnttm, r.fpmns «,»* *&*»» > 2Tater docendam proponit.,r .Gabrula S. rmettt.de 4- W• 5-***• 5-'aqa'l\^'fZf'Ze«de abf- Catholicos peccare mortaliter fi >7 quelegitimi Cttufu Matrimomu cttutraM-t attj que Parentum conferfu. ^ Francifcus Amicus in Curf. Theol. •9- Sacram. Matum. di/pot.^.Jell. y»u •* * filii tenentur Parentum confenfum eq vi obfervantia ,fr pietatis Progenitori ’errant. aut abfque }»fia STJIatnm. Filiorumfam. - bitt ,unde graviter peccant -._Matnm0. -vel eoru.n Matrimonium contracjot abfq Caufa contra voluntatem Parentum nium contrahunt. _^nU/t a Mafirius in Theol. moral. 2. artic. ynu. 48. filiosf amittas, Doftores docent ,graviter pec fi invitis rationabiliter Parenti us confenfu non requijito *Jcan. Aiartinon. tom. z. de Sacram, dfp.JU feli. 9. num. \cj. peccant, filii graviter,quan 0 fine jufla Caufa Parentibus infidis ,vel invitis Matrimonia contrahunt. Leander tom. 1. de Sacram, irati. 9. rfp- • etuaft. 5.an peccent, mortaliterfilii >qHl * co.fi.fu Patris nubunt: probabilius refpouaeo. peccare mortaliter frc. Petrus Marchant. in Tnbuu.Sacram. •• trabi, ytit.z. quefi.^ conclufi^fi nubant ab/que pofiulato confiho ,vel afienju 1arentum , ilLsjufie renitentibus, peccant mortaliter. Florentius de Coq. tom. aprine. Theol. cap. lU ficti. 5. quifime jujta Caufa Parentibus incoujul • tis yaut rationabiliter invitis Alatrimomum ineunt ,peccant mortaliter ,inhonorando Parentes. Marcus Vidal. in Arca Salutar. de JuJt.,& jur. inquifit. 1.nu. 5. Graviter pcCCantfi.it ,q1il fineconfenfu Parentum nubunt ,faciunt emm ‘n re gravi contra honorem illis debitum, a. H» eadem explicat. facobus Platelliustom. 5. cap 7. §• 5*n% 1T1r* ordinarie confenfus Parentum necejjarius efi ad hoc ut licitum fit Matrimonium,ita ut graviter peccent filii ,vel filia contrahentes ,invitis Parentibus. Vfambertus tom. 6. in 3. part. Div. Thoma de Sacram. Matrim. dfiput. 7. art. 10. circafin. Peccant gravifsime filii,quando fine Caufa legitima contrahunt ab/que confcnfu Parentum. Francifcus Genett.to. 5. tratl. 9. cap. 8Jub tjHstfl. 1. filii non pojfunt contrahere matrimonium, infeiis ,vel invitis Tarentibus, altas peccarent mortaliter frc. Natalis Alex, in Theol. moral•tom‘tracl. de Sacram. Matrim cap. z. art. J* pr°P°f $• lcthahter peccant filiifamilias ,qui Parentibus inconfultis,vel julla ex Caufa repugnantibus matrimonia contrahunt :id emm vetat Lex Divina. Gafpar Juenin. inCommcnt,de Sacram.par,ii fPf di fert, to.quafl. 5. cap. 3. tnprine, cuique ratum efi %illiditas effe nuptias,quas filiifamilias,invitis aut inconfultis Parentibusyinierint. Joan. Cabajfut. ia Theor. fur. Canon, lib. 3.' cap•zj.nu. 4. Matrimonia filiorumfamiliasfine Parentum confenfu celebrata, confentiunt omnes, effe illicita,fr Divinisyhumanifque legibus prohibita, <& poenis effe dignos filiosyqui contrahunt , fr SacerdeteSy qui eis afsifiunt ;fr mehut n. 7. Armandus Hermam, in. 4fent. tratl. 9. difi put. z. qutfi. 3. nu. 4. dicofecundo ,ut validusfit contratlus matrimonii,non efi neceffarius confenfus Parentum ;peccarent tamen mortaliter stQ contrahentes. Ludovic. Engel. tom.t,. in 4. Decretal. tit. 2. num. 6. fi liberi abfque rationabiliCaufa,incon. fultis ,vel invitisparentibus matrimonia contrahunt, plerumque mortaliter peccant,&exinde pu * niri pojfunt. 8Idem ex profeffo tuentur Rebell. de oblig. juffit : part. z. lib. z. quaJl.iq.Setl. 1. Bfil. Pont. lib. z. cap. I. n. z7.y0an.FdUr. de differ, utr.for verb. matrim. dtjfer. 1. alique plures inter, quos Fagnan. fuper cap. tudy de defponf. impubtr. ,ubi egregie rem examinat aHegans concordantes precipue num. 13. &14. ,&novifsime P. Alexander Politus aSanto Sigfmundo fcbolarum piarum 7heologus in erudito tratl. de patria in tejlamentis condendis potefiate anno 1712. Florentiae Typis impreilo, l,b. 1. Cap. 5. 4.^fgq.fr hb. z. per tot. 1 pHis addendi veniunt etiam mitioris do<5iri- n*au&ores, qui etiamfi excufent ab omnimoda obligatione fequendi voluntatem Patris, hujus tamen confilium petere, nec contemnere filiosfamilias omnino teneri ;alias mortaliter peccaturos, unanimes affirmant. Ita antiquiores aliqui, quos congerit, &fequi— tur Sanchezloc. eitat. Bonacin. de Sacram. Alatrim. qaufl.^. puntl. 17. n. 15. Conindfde Matrim dfp. zis. dub.j. num jz. eoicluf Perfz,, de Alatrim. difput. 13. feti. 5. num. 6. Gafpar. Iiurtad eod. tratl. difp. 6. difficul. 10. nu. 36. teltans de communi lenfu omnium Dororum. Efcobar. hb. 15. fetl.z.dec. 175. ».714. in fine, Thomds dei Bene de immunit par. i.cap.X.dub. iy. feti. 9. num. 34* ^otton. comr.3 .cap 3.num. 93. Fihuc. tratl. io. par. 1.cap. 4. nn \3o.Trullen - ch.tom. 1.tn pracept decal. hb.4cap. y.dub. l.n.\z io Et confentiunt Canonift* Barboftncolletl. mLtuc.TridfiJf. 14 J e C ap. ,.«.1. tdl^.frfcr,i;d,f junt. tmpulter. mm. ,i. Rohert.Koni.r" .. ffffij ‘°m'1‘"' l'”- 47'Egregie Gmier. 'dt ”MrM-cap. 79.»*». xo.ibi.- Mmt affirmant, fr late probant, peccare mortaliter filium matrimonium ineundoyefique omnium Theologorum Sententia ,tenetur igitur fub culpa lethaU conjilium Parentum circa matrimonium petere . Modernus Potitus de Joriis de magn. matrimon. Sacram, quafi. .part. S. num.\6. &17. probabilius exifiimo ,fi(toS teneri fub culpa U- ihali conjilium Parentum circa matrimonium Differtatio TheoIogico-LegalisL f petere &(. ejuit juri natpra ,quo. £arentes in liberas funguntur,J'ub quorum potejUte fiunt., conforme ejl, ne citra Parentum cqnfdiftm aliquid de re tam gravi-) ut efi matrimonii vinculum, a quo totum vua infiitutum pendet, filius deliberet. ;jl Caeterurn ad abundantiam potius, &ad vulgi hallucinationem diluendam tot Doftorttm allerta coacervavimus, Quid enim alia authoritate indigemus, cum authontas iuppetat irrefragabilis ,vel Summorum Pontificum, vel Conciliorum litu Generalium, quam Provincialium, quibus conftanter hujufmodi matrimonia illicita, ac deteltabilia vifa funtf Ad hoc firmiter afferendum, abunde lufficcretvel unicum teftimonium Sac. Concil. Tridentini aperte docentis C-ap. i. Stjfi. 24. dereform.matrim. ibi: Sancta Dei Eulefia ex jufiijfsimis cautis illa (matrimonia Icilicec line confenlu Parentum contra&a ,qua: declarat irrita non effe) fernper detefiaia eji ,atque prohibuit: Hoc enim decretum seque improbat matrimonia chndeftitia ,atque «intratu, invms Parent,- bus inquit Tagna*. fiptr Cap. tu ide de/pmfit. ,l&optime ammadveitunt Sair. m cUvtn\Aib.yCap. ynu. 12.il)uOuiautplurimum mcommeda m-gnx ex eo, rodjd„rM- ,r,manium, iufiis, Mmvit„ Purem.hu,.,contrahant ,merito Ccclejia hujufmodt matrmenta femper prohibuit, confer, tiunt Marchant tam. i. loco cit. Cjtuft. 4" Genet. Op. 8. ut. tjuaft. 4. Sc alii- Et keenti patet ad lenium: nec coleure innuitur, dCurd. TaUavkt». in H.jl Cone. Trid. Ub. Ii-Cap. 4num. 1. Of ,1 Ne tamen antiquiora contemnere videamur, vel pauca (X>s attingere non pigeoit,- Abftincmus equidem dco.ttroveriia, unum falia matrimo!» altquando tta rejecta luerint ,ut irnta redderentur ,de quam oppoiitae ex diamet.o fertenuas abeuntes agunt Ba/il.Pont de mutum. Ub • t. Cap. I .§• 1'Fagntn. Fucer Cap. tua cit. »«>• &1‘HI; 3atn'C"P- 5’ cLn. i. conci, i- Aliique tuo. ex veteribus, rumex modernis Theologis ,&Jur.lperms; verum,amen farer, opo.tet, eu, qua: adducuntur ad probandum ,quod Ecclelta taba connubia irrita voluerit aliquando evidenter concludere, quod falteni ,ut maxime lllrcita, vetuit, &improbavit. 13Itaque in Cap. aliter caufi ^O.quefi.j» celeore illud Decretum legitur Evarifio Papa tributum: legitimum non fit coniugium, nfi &c. d Parentibus,&Propinquioribus fponfentur &c . aliter vero prafumpta non coniugia,Jed adulteria, vel contubernia ,vel fiupra ,aut fornicationes, potius quam legitima coniugia effe non dubitate :Et in Epfiola, unde prtfata verba tranferipta (unt ,additurfient kPatribus accepimus ,&aSanciis Fpoflolis ,atque eorum Succeffcribus traditum invenimus; ntque no» latet hanc Epiftolam Evarifio fuppofitam non levibus argumentis dudtos noftri faeculi criticos affirmare: nihilominus quicunque fit il- Jius Au<aor?faltem eruitur ix illa ,qualis fue* ric de eo tempore Eccleflx difciplini r anonofeculo arrae Chriftianar: Quod& Ce -’ denter evincitur ex altero contemn CV*’ teffe Nicolao Primo Summo Pontifice ponfoad Conju/tat. Fulgar, Cap, 3. ?jnJi re fi enim eos 'iuper monous Occidental"! rU pns cleliae in matrimoniis contrahendisfj quoque, inquit, confenfu eorum, qui. fi* * trahunt, &eorum, in quorum potefiatT celebrantur. Refertur in cap. nofiratcs cauC** quefi. 5.. Idem videtur tradere Vrbanusp^ mus relatus incap.fi verum caufi. 5uquefi dum de matrimonio, invito utroque pL’ * te, affirmat: C'anentem, &Ugum amhorith tJL fponfalta non approbat :clarius legitur in videtur ,qui matrim. accuP poff. cc,„/ rCaP* UJitmx.l ut arridet G4^1^' rnent. Juper eodem cap. five CLEMENTIS in ut autumant Natalis Filex. Tneoloa ^ ./ .,tftOYal tow. 6.pag. mihi 527.,^ Juenin. l0c.ruo \ ibi: Iaeo maxime Parentes recipiuntur &c, enun mehus recipi debent ,quam illi rum eji taterejfe &c. itant finem interfint^ confienjum non adhibuerim fecundum le<reSlt lumfiat matrimonium. Conionant verba^A rc XAND1U Il.apud IvonemuZ^r LE", dee/eti relata aNutali Alex, ubi Ibo ^ * ubi de adolefcente ,qui juraverat*^* -528* quaudatn le dudturum in Vxore^ bummus Pontifex, reum fuiffe perjurii quia quod obitrvare iegaliter non potui^r^ ne judicio Parentum, temere' jurare praefui pfic. 14 Nec diverfa fuit Ecclefia: Orientalis obfervantia: Quiaex Photii Nono Canone, qui no. no currente laeculo fuit exaratus, &ex Commentariis luper eodcin editis kBalfkmone XI I labente larculo, ik XIII. ineunte, ptrfpicu£ api paret inibi prrefata coniugia ufque adeo vetita fuifle, ut pro irritis haberentur, ut ex titulo 13. cap. y. 15 Conciliet Provincialia omnium Nationum in eandem iententiam abierunt. 16 In Gallus Concilium Fureliane»fe quartum calebratum anno 541. Canon iz.pronunciat matrimonium contra voluntatem Tarentum it»-, pi'e copulari, Labe ad ann. cit. tom. 5. 17 In Hifpaniis Toletanum tertium can. 10.fi^ mitis condit. 0d; Vtrginibus,habeatur ne contra voluntatem Parentum, vel Juam cogantur maritos accipere, apud Card.de Aguir ann. 589, nam. 40. 18 In Germania Concilium Colonienfe habitum anno \5^6.in tom. 4. Concil. Central. &Pro. vincial. par. 7. cap. 43. optandum,ut tollantur clandejtina matrimonia, qua invitis Parentibus, ac propinquis ,Teneris potius, quam Dei caufi1 contrahuntur :Nam quanta ex his mala fiubonuntur ,maperto eji :Interea vero fi non irrita, prohibita fialttm fint ,&poena Canonica, idejl, ^communicationi contrahentes ,&qui eis opeaut confiho adfuerunt,fubjaceant. 19 Item in Germania Synodus Provincialis Mogttntina congregata anno ifq.pjnfit.tcm. 4. >e bpon Comit. Gaser. &Prtmittc. cttp. r« fM ttdmncri, fJm atrim. Filiorumfam. 1 libe- 7 amimitis inire matrimonia prfament- to Denique iri Italia .» conji.ttttif» cie MedioUntnfis ex dtmt. fynedalfex Provm . Mediol. lib. 5{Hb.tit.QaeffMr^Zumdl U monti fpettant num. 17 fic legitur. fifi / /ut, hos Parochus valde cohortetur, ut Paren t bus, in quorum pote/late funt,eum onorei •buant ,illis ,infius quidem nedum tni rem tanti momenti ineat (idemque ferun Ecclefi Mediol. part . 4. Infime. Matumtt . Parochi diligent. )Ac ad indicandam necefs.tatem illud adimplendi laudatur in margin Concilium Tridentinum cap. r.fef 24ublt J. ,t^ tur femper aliter inita comugia bccieiiam improbalfe, ut fu arAuth or Epi- «1Hsec omnia protecto,ut tateiur 4 ftola: Evari/h Pontifici luppolit*, “Patruus accepta funt. Hi enimq. Decahg, prorepte, nuo naturalis lex exprimitur de Parent,eat ho - notandis firmiter adhaerentes, filios, illis lnvitis ,matrimonio fe jungentes perpe uo damraverunr,/fc Tertulliani lib. 2. ad uxor. cap. 9» tiam nec in terrisfilii, fine confenfu Parentum refle jure nubunt S. LEO Magn. Epifi. 61, ad Rufiic. Narb. cap. 4. qua in edit. Parif efi la i. inquifit. 5. Paterno arbitrio Viris junciacarent cuipa. , 22 Sanflus Bafilius inEpifi.adArphiloch. 1. can. 42. quafine iis ,q»t habent po*efiatcr» ,fiunt Matri - tnoma.funt fornicationes :nec ergo, vivente Patre, ii, qui conveniunt,(unt ab accufatione liberi. 25 Sanflus Ambrofius pluries idem docet, at diserte in Epijf adSiJmium , quae eft 64- M>. 6. ibi -Commendat prafatum virum, quod filio pepercerit qui ipfo tnconfulioVxorem acceperat. Vei iim filii culpam fatetur ;&fa&um improbat malo tmm ,inquit ,culpam fateri :ipfa paterna cjfcn - fio fuit :quoniam venturam in locum filia ,tuo debuifii eligere judicio ,cui fieres Pater ;fecifii , quod b. ni Parentes,ut ignofieres ,fed obfecratus; nam antequam rogareris ,non erat igno fere, Jedfaflum probare. jtt-4 Rupertus Abbas tom. 1. lib. 7. fuper cap. 20. Cenefisde Efau , quia uxorem duxerat contra praeceptum Patris, ait: Aut tanquam infipiens , aut tanquam vere fiultusfecit hoc Efau. Rurlumhis, ac caeteris Patribus praeivit /Z/wfiolus tum generaliter admonens de obedientia, quam fili tenentur parentibus prxftare ad Ephef,6. verf. 1.filii,obedite Parentibus vefiris {fic. honora Vatrem tuum, &Alatrem tuam, quod efi mandatum primum in promijfione. Et ad Colofi cap. \. verf. 9.filii, obediteParentibus per omnia iTum ubi docet Parentum muneris elle filiis de nuptiis providere prima Corynth. cap. 7. verf, 11,igitur qui matrimonio jungit Virginem fuarn, bene facit,&qui non jungit,meliusfa. flt. Quod &ex veteri tellamento luculenter confirmant Card. Bellarmin. lib. \. de ntatrim . cap. 18. Natalis Alex. tom. 6. Theolo moral. mihi Jjf., aliique Theologi paffim aj]j. tis exemplis filiorum ,qui Parentum mandat tum ad matrimonia contrahenda exequi curaverunt, ut dslfaac, Jacob ,&Rebecca haben tur cap. 24. ;&28. Genefis ,vel qui renuentibus abftinuerit ,donec ipforum confenfum impetrarent, ut de Sampfone narratur, Judic. cap. 14. Item quia praecepta Domini de filiorum nuptiis, nunquam filiis, femper vero Parentibus propofita fuere Exod.^^.De uterom'. 7. & apertiiTimej^mw. 29. date filiis vefiris uxores, &filias vefiras date viris;Et Eccl. Cap. 7* verf 4. trade filiam, &grande opusfeceris , viro fentato da illam. 26 Nec audiendi funt nonnulli, qui tot autho-1 ritatis momenta fatis fibi videntur elufifle, cum fevera fronte pronunciarint ,inteligenda effe de honeftate ac decentia: fecus veio de neceflitate, &obligatione, prxeipue ad vitandam laethalem culpam. 27 Etenim nihil abfurdius dici' poteff, ac iveritatis fenfu magis alienum ,quam quod abufus, quem femper Ecclefia detefbta fuit ,& prohibuit ,quem culpabilem ftultitiam Patres affirmant, quem adulterii, &fornicationis nomine audivimus appellari, quem impie pradiicari, ac Decalogi praecepto repugnantem tot Concilia Provincialia pronunciant, ac fub anathematis poena vetant: Quod, inquam, tam detefhbilis corruptela hoc dumtaxat mali praefeferar, ut tantisper decentiam minuat, &obfcurtt hondhtem ;optime ad rem noflram Fagnan.fuper cap. tua num. 23. in fin. de drfponf 1mpub.\bi.Confiat,ea coniugia adeo effefuris Canonibus invifa ,er exofa, ut appellentur adulte - ria, fornicationes ,&fiupra; unde cum tam Ecclefia qian civilis politia tantopere ab illis abhorreant ,non videtur annuendum,ut filia inire pofsit matrimonium ,cui Pater exprefe ,er ex legitima Caufa contradicit :Judicet proinde unufquilque, cui veritas potius, quam indulgentia (ne dicam laxitas) arridet, utrum haec omnia nil amplius importenr, quam decentiam operis, &honeftatem. 18 Ad haec cum meminerimus Civilis Politia; licet quoque ex illa ad rem noffia nQTi cacirdr argumentari :nam non minus leges Imperiales communes, quam Municipales Regnorum. nLR_ eril . m^Ublicayum ’Prarfata connubiapro-tonnumapro- fl.gare tom viribus contendunt ,&dimnant ,naturali juri adverlantia ,Reipublicae dmofeten"^r us 1XitUdin ' S’“'f' Jus (ane Cafareum rpnritm r' vnuptias ,in quibus Painfernus defideratur irritas decernere communis eft Theologorum, ac [urifpe ritorum Sententia JF .quam comprobant aperti tx usi» prwcip. Inftit. de nup. ibi: fi fiiiifa* 1tasfint, Confnfum habeant Parentum,quorun Textus in ,.Cottfinfum habeant Parentum, quorum fmttn potejlate; Num hufilri Mm //!*• Ver* niftjvstl.* ^/- 1 /rJTwperi debere ,&civili >Cr naturalis ratiofuadet, &infra :fi advsr- SUS' ea, qua diximus, aliqui coierint ,nec vir ,nec U%'°n-i . ntC 1nec Matrimonium ,nec dos, tn eigitur,£t fimilia habentur in l. nuptid la 2. I 8 pj/TertatioTheologicoTiSf lias ff. r,u *m'H' fi Pe omni P.‘ &de nt.nut. leg. fi De .D ,leg- >» conjHaUime cipum" gentiun>Legislatorum, ac Prin- •L*“ HCuiacins.etDu,- rZ mud“*° conjugia inita. Parentibus in- U. lZo*> «L&fafcntiant »/''V Poft 'pf „Uer. »*»• 8’His utl ;i ue lc- :l.A±'l corre^efle, non dubita- ^>rr&nooico “";tur ,„^ ,M ges ’ut perfp«cl7Jj, rapterilus, &alus :clayf.lap. os* ^"Liilio rodenti»' fefi i4..* fikJie>dLiiciari nemo poteit, ex ill.s .ti uc tSSZ-gZZi---**- xi0i^ey I# At 1[,n ;'; fmma in pra fatis denriltl eexpena “V*,bii .»* '*»«t?f’ 1K‘m PrlmP**• 7h»t>, &JMfMe* lrM- rriZf* ‘rmr,Tr»«sn,.hs e**,** riJat’",r“a'dc nX MEr »e» <fi“ 'a”p7 ris o^4’’ !* mf"s ItX “l’r tt ,([e ,ut '.u,tnt omnino ra v his verui» •»v"'- ^iarn fed naturalijure hoc ilitantU y fi in nuptus in conhabeant, incon.pe.to trarin»’ v>fi yeI 6l>£ 1 ,bgravifi.im.s pcens oVtSvaeskgrtPh®ere, ffib pcena eft »Cl *bia ?rol?bt’Gefirw in aiith‘ i^a‘‘Conis fi '»?TfjU Pro Regno l> acitionis I,C V« Sffell*'»'- 49 -„.pcr tot. Pro Lulitania t> C*t* <?*?•. 7„(. 8iio**».i.deqiio “s" “is R^rrJru». «*»«*«• ‘‘au n‘* rfuifle P'“r ! b“* vantia ^J^ UthdMc ^.n. i.&. FontantUn^^fi Galbarum latis nota funt 2. PrODi"?n i,&Confuetudines, qurbusMataj £di«a,^ rieidiflime puniuntur. de quibus latd £citatts Pro Ducatu »///». w„. ,fi milibus fecularium tDe his proteflof ac tft con. Principum Sanationibus ^r ^^._ troveriia ,an cenfeii debeant Jur' Canonico troveriia» an 'un ^j " brrRJt*;affirmantibus *™<r. ,it 4. i,yf»r. t5- abrfque quos congerit Tbom. dei Bene par.I•^Immunit, cap 81V- necantibus ver 6Gutitrez. lib. i. Canon, qu^jt. atutjl. i.per toto &aliis pluribus congcftis per jFrajtofpar.u deRepuol.Eccl. Ub.t. difp 4»«.85. &lato calamo perjitpracit. P. Aex.aS.Siois- Mvndo Scholarum Piarum in recenti tratt. de •patria in teftamentis condendis potefiate, lib. i» (fi z. per tot. Ita ut dubiam rem die ingenue fateatur Ftignan. fuper Cap. Tua cit.n. 1 8 .& 19. nihilominus intentum noftrum ex praefatis legibus efficaciter concluditur: Quod nemfciis \ **Jc?niu8ia in‘ta »Parentibus in- *Ve .ren ueotibus, enorme crimen contra e'entiam iplis debitam cenfeantur, ideo- 7. eugravifsimis poenis prohibenda; Quo gumento acriter utebatur Ledefma de marim. ad tertiam partem e/. 47. art.6. ibi: Omnes nationes, quamvis barbara, dttefiantur eos ,(jtti contrasunt matrimonium fine voluntate Paren~ tum ,(fi exifirmant,ejfe irreverentiam gravijfiman: ergo (fic. (jinjrd §. In hac difficultate, cum contrahere matrimonium contra voluntatem Parentum Ju peccatum contra legem natura ,(fi pacis perturbativum ,jufiumefi ,ut publisa aurhontate puniatur. Denique addit ex Soto peccatum hoc ejfe irreverentia ,(fi impietatis9 quod committitur contra Parentes. 5lf*,s ta ‘0 perfpicuis authoritatibus ,&rationum momentis nihil addendum fuperdt »nifi ,ut fpeciofum ,fed vere inanem, ac frivolum lioertatis praetextum ,quo fe tue *1^A ri omnino blandiuntur ,diluamus. Inquiunt enim jomnia Jura in contrahendis connubiis omnimodam exquirunt libertatem, ita ut unuiquifque fuo, non alieno arbitrio ad perpetuam ervijtuttrn valeat obligari ,ut dilTerit S.l hom.inq. dijhnld. zq. qtt .2,. art. 4. Ac ideo nihil laepius Canomco fiure fancirum, feu potius declaratum ,quam quod Parentes nequeant jufle filios adigere ad matrimonium ineun~ dum Cap. Tua,de defpon. Impub. Cap.de Neptis 3l.qtufi.i. Vel quoti dum agitur de matrimonio, contrahentium dumtaxat confenfum, non aliorum oporteat expe&are, Cap. Sufficiat 17. quffi. z. Proptetea cjuaelibet poena etiam conventionalis nedum in matrimoniis, verum etiam in Sponfalibus ,quia libertatem non nihil omminuit, ab Lcclefia improbatnr» Cap. Gemma de Sponfal.Quibus innixa frequens eit Canomfiarum Concludo ,quod de Jure Canonico ,dummodo matrimonium fiat cum Eccleliae folemnitatibus ,liberum Iit filiis ,ac filiabus fine conlenlu Patris uxorem ducere, vel nubLre, Je quolateCWrr.r.i. tit. dematrim• part. z. cap. 3. §. 8.« 5. allegars concordantes. ^>Verunitamen in fenfu veritatis loquendo, afirmata Conclulione non eft difeendendum ,&confi lenter afferimus fruftra libertatis honeftum nomen velanda turpitudini obtendi ,ut 3jebat Auguflinus tom. 7. hb. z. de nupr. cap. 15. fatemur &nos, ad matrimonium non filum confienfium ,Jed etiam confinfium liberrimum contrahentium exigi ,ut loquitur Emin. Bellarm.t.z controv de matrim.lib. i.c. 19. Huic tamen libertati duo repugnant :Vnum videlicet ,fi Pater filium omnino dillentientem ,&invitum cogat vivere cum aliqua. Alterum, fi metu mortis ,aut alio cadente m conlentem virum cogat ,ut confentiat :lecus vero, tertium nempe, fifilium ad affentien - dum inducat autheritate paterna imperando, quando revera filio ^conducit ,ita utfecundum retiam rationem diffintirc non poffit ,&hoc Patri li(et ,&filius oMrc tenetur .L.icet •—-*w4—•antm DeSponfal. &Matrim. Filiorumfani. p^ gnlm hocft fuo modo cogere >(J metum incutere mortis aternct ,non t*tncn propterek Matrimonium diceretur eoattum :Namque fi metus Gehennae aDeo incuffus his, qui inordinati Matrimonio fe jungere praefumunt, libertati ad illud requifitae officeret ;Vel de libertate a<5tum effit ,vel valedicendum tot praeceptis Juris tim naturalis, &Divini, qu&in Ecclefiaftici, quibus homines ab illicitis, licet validis nuptiis abfterrentur. His, qui Sponfalia cum alia contraxerunt, vel voto cafiitatis adffringuntur naturali jure, cautum eft ,re aliam, vel ne ullam Vxorem ducant ;Ducunt tamen valide, confequenter libere, ftd lethaliter peccant, &Rei funt Gehennae. Jure Canonico quot impedimenta non dirimentia conftituti fuere': .Quot adhuc vigent in Ecclefia ?Qui aliquo ex illis contempto, contrahit, an non graviter peccat? Nunquid tamen non libere contrahit ? 34 Nulla lex enim, nullum praeceptum eo, •quod obliget ad fui obfervantiam fub gravi culpa, ac fub poena aeternae damnationis libertatem tollit ,fi vc minuit :Aliter peccatum nullum ,nullus Reus erit. Efl optimum fimile ,inquit Lcdefna, qutfl. 47. cit. art. 6, i* refp. ad confirm. nam amor debtt ejfe maxime voluntarius tac Uber ,ut confiat: Tamen ex hoc ejuod homo ex th tritate teneatur Deum diligeret non fequtur ,quod aftus dilectionis nonJit voluntanus 35 Quod egregii confirmatur cx S. THO- MAperperam omnimodi in contrarium allegato :Ndm Santtus Dottor. 1. z. quafl. 104. artic. 5. in Corp. &in 4. fentent. dijlinCl, 19. art. 4. unice inquirit :An filius praecepto Patris pofsit compellit ad Matrimonium? &refolvit negative, quia fcilicet liber eft, ut maneat celebs, nec fe fubjiciat perpetuae, quae ex matrimonio inducitur, fervituri ,ut in fecunda 2. loc. cit.ibi :Non tenentur filii Parentibus obedire de Alatrimomo contrahendo ,vel de virgimt^te fervandt ,&in 4. (loco etiam cita- to )Pater non potefi coserefilium ad Matrimonium :nunquam autem fomniauit Angelicus <Do<5tor aflTerere, quod, fi filius ftatuat uxorem ducere ,liceat ei eligere illam, quam Pater prohibet rationabili caufa du&us, ut optime animadvertit Magal. mt. i.part.lib. z. caP' *3*num. 6r. Quin &oopofitum exprefse videtur docere a*t. 4. cit. dii naffirmat, etiam ad (impliciter contrahendum teneri aliquamdd filium ex necefsitate confingente ab illa caufa, qua Pater movetur ad nuptias imperandas, ex quo pernecefTe confequitur, quod ex obligatione fub gravi culpa etiam ad (impliciter contrahendum libertas requifita ad Matrimonium non laedatur. 13 6Mimas urgent quae ex Sacris Canonibus opponuntur ;nunquam enim Ecclefia filio, rum fovet impudentiam fartam taftam libertatem circa Matrimonia firmiter afferuit: ^t non minus reverentiam Parentibus debitam fatagit obfervari. •Egimie de hoc-pun&o -Tom. /. Eminentipsimus Card. Paleot. in tratt. de Nothi c‘p, 8. circa med. inquit :Sed quis umquant contrarium fiatuit\ Et pergit fingulos Canones expendendo ,qui in contrarium allegantur.* Nobis fatis erit animadvertere ,quod nunquam eft legere neque in Conciliis, neque in Pontificum decretis, licere filiis, infeiis, vel invitis Parentibus, Matrimonium inire: Quaque ex his objiciuntur, nihil minus fonare, quam hujufmodi deteftabilem licentiam. Im- ni °*. ^Parentum voluntati nimis videntur Sacri Canones deferre ,ut in Cap. Tua de defponfat.Impub. dicitur de filio ,pro quo nondum adulto, Pater contraxerat Sponfalia, pJquam venerit ad perfeciam atatem omnino tenetur adimplere :Oua verba omnimodam nece fitatem inducunt tut ait Gonzal. Tellez, in Ccmwent. at.cap.nu.6. deducens tunc eam fuifeEcclefiafiicam Dilciplinam ,&convincit Textui contrariam effe quamlibet aliam interpretationem. 37. Ad Textum in Cap,Sufficiant, facili refpondent Conual.Teitcz, loc. cit. nu 4. <jr Paleot. de Noth c>p.$.nnm. 10. quibus praeivit Glofs.in eodem Cap. ibi :Dtcliofolus non excludit confen - fum Parentum quinimo fubdit Gonzal. verba ill ifecundum legem Vatris confcnfum includunt, quem Legislatores fummoperb defiderant ,Et piuia ad hoc exempla congerit ex utroque Jure Paleot loc. cit.Facilius tamen refpondent Theo.ogt dicentes tam in citat. Cap. qu^m in aiis.h quae funt ,uoiinnuitur, quod folus umciat confenfus contrahentium, fermonem elle de 1iquifitis ad hoc, ut nuptiae valide, non vei0 ut heite contrahantur ;quod manitche eruitur ,ex verbis fubfequentibus ejuffffi [ext‘Qui confenfusfi in nuptiis folus fuerit ,eatert omnia frumantur, &infinuat ~°f' ibi: Dicitw,folus eorum Confenfus efl Caufa rjfeEliva Matrimam,. $8 M.gisdifhta dubio nofiro cafus, de quo mCap. d; Neptis 51.qu. 1. Rc.x enim Aragonum invitus, ac coa&us filiam cuidam mi- ‘tI d^lponfaverat, deindi petit &Summo Pontifice,an pollet, &deberet feivare promulum ,qui rdpondit ;Si filia virum illum °rmmo renuit ,&i» eavoluntatis authorit; ate per/ijt,t ,&r,ro ilii pro sus fe deneget nupturam, nequaquam eamejufidtm viri cogas coniug0fociari . jam tx his quomodo deducatur luere fifiae nubere ,Patie infeio, vel invito, percipere non valemus: Matrimonium fuif- Drorsfi rquil “ius confenfus omnind C' 6?*'; igitur Pater uer«fomificatori, non marito ;neqaurgere, ut cohabitaret Viro, in quem non confentiebat ;nequibat metu cogere ,ut con entiret. Q^iis unquam in dubium revocavit .Poterat ergb Virgo licite' ,fpretis Parentibus nubere alteri? Vim hujus confequentia: non videmus. 3P Poffremo non obftat difpofitio Capi Gemma de Sponfal. Rejiciuntur enim ex ilio pcensin Sponfalibus appolitae ,ut contraria: C~liber- 16Differtatio Theologico-Legalis. Hi I» <75 Pro certo refpondemus: Epficopos>rcliq iofque PrAlatos nec debere, nec pojje hujusge - .•_ n. .fijii twrYp •ltCWS nens matrimonia, fiu authoritatefujtinae mortaliter ipfos peccare ,fi adenmciationtbus 'ibflineri permittant :Denique pojje ,ac debere Juris remediis filios ,quos noverint paratos ad contrahendum indgne,&cum injuria Parentum pro Ciribus impedire . 76 Singulx refolutionis paitss iorent peculiari examine pertractandas; ne vei 6lon- gius, quo par eft fermo potrahatur, lsceac omnes unico difcurfu complecti ,liquidam ita. adinvicem conne&untur ,ut nequeas de altera quid proferre ,quin alias attigiOe dignofcaris, maxime in referendis Doliorum placitis, dum fere omnes omni procul diftinc- .tionefunt loquuti. 77 Hanc quoque refponfionem lubet m ^primis authoritate confirmare ,ne fingularitatem, aut rigorem nimium feCtari videamur: Neque enim in hoc punCto aCommuni Theologorum,^ Canoni(larum,c\fi\ ferio quae Ionem examinant, fententia Nos vel lato ungue difcere compertum erit ,fi illorum telhmonia, quae fummatim referimus, relegere non pigebit. Pauci quidem, fub noitns urminis punCtum attingunt, fed alii agentes de obligatione orta ex Sponfalibus. Alude matrimonio ,ex quo fcandalum timetur :Alii denique ubi de poteftate Epifcopi quo ad denuntiationes remittendas. Nos omnium dicta majori ,qua fieri poteit, brevitate colligemus. 78 Et incipientes afcandalo, quod apraefatis Conjugiis infeparabile abunde in praecedenti refolutione demonftravimus ,&utinam quae afferimus, non tam frequens experientia comprobaret. Jam vero, ut fcandalum vitetur, arcendos aMatrimonio Petentes illud contrahere praecipit Text.in Cap. cum in tua de jponfal. ibi: Si perfimagravis, cui fides fit adhibenda, tibi denuntiet &c. &de fama ,vel fcandalo doceat &c. aut etiam per te ipfum poffes certificari, de plano debes &c. eosquific contra - here nituntur ,fi moniti induci nequiverint, compellere ,ut dtali contrattu defiftant ..ubi Glojf. ver fi fcandalo. nota,podpropterfcandalum impeditur matrimonium•Cianus Panormitan. ibi num.\.Nota fium Textumjingulariter in eo, quod additur de fcandalo ;ex quo potes inferre, quod ubi inter aliquos fcandalum timetur ex contractu matrimonii,potefi ,&debet Judex interdicere matrimonium. Facit Cap. nihil cum fcandalo de prafeript. fimilia tradit fuper Capit. requifivit eod. tit.ubi docet, quod fi timeatur inimicitia ,inter parentes ,Judex debet ceffare acompulfione, non obftantibus fponfalibus etiam juratis, quae praeceperint. Idem adnotavit :Prapofit. fuper eod. Cap. cum in tua n. z. nota, quod Judexpotefi ex officio de fcandalo inquirere adfinem,ut impediat matrimonium, &infra :ubi Judex videt,quod fi duo cupiunt fe in Virum, &Vxorem ,etiam dato ,quod partes ipfie fint contenta contrahere ,nec alius contradicor appareat ,tamen >pj~e fcit, futurum fcandalum ,ex officio potefi matrimonium inhibere. Item Par00fi. in Collebl. fuper Cap. cit. n. 6. Notatur ad hoc ,quod quando fcandalum timetur ,inter contrahentium confanguincos ex matrimonii contratiu ,potefi ,&debet Judex contradicere matrimonium,&allegat concordantes, &fuper Capit, requifivit num. ultimo pluribus citans animadvetit in conjugiis inter Impares, femper malum exitum rationabiliter timeri. Imo, quod experientia comprobatupi fit, quod dum matrimonia inter inaequales contrahuntur infcelices exitus fequantur, tradit Corrad.prax.difpenfat.lib. 7. cap. 5. n. 49.$- Rmus de Zaulis in Orbe Viccfgerensin Obfer. ad flat. Faventia tom. i. /.£.4. Rubr. z6. n. 45. ub» cum Menoch. confl 69. n. 44. verf. pratered cum feq. fubdit rationem ,quia imprudens Ado* lejcens trabiatemporis patiens damna cb injuriam factam Parentibus ,&Familia ,aC dfeordiam exinde inter eos caufatam ,ut plurimum od tOxorem ;nam ille ardens concubitus ex immoderato amore proveniens odium maximum parit. 79 Conionant Canonifla recentiores, qui articulum pio rei gravitate expendere, non autem pettun&orie attingere curaverunt; egregie Uta\ Ulmus D. de Zaulis cit. Rubr. z6b n. 40. ubi loquendo de matrimonio Filiorum cum Faemina imparis conditionis, inquit. Ta - rentes poffunt, &debent illud impedire per recurfum ad Judicem Ecclefiafiicum ,&plures allegat, inter quos Efcobar. de nobil &purit. part. prima quxjl.q. §. 7. ».94. ubi monetJudices Ecclejiafticos ,ut ajsfiant ,&indulgeant ,& profequitur foluendo obiefta optime confi* derans aeque inhoneftam caufam,£t qua or* tum habent, &perniciofos effeCtus ,qui prediCta connubia confequuntur ;Ideoque Judex potefi tuta confcientia impedire hujufmodi matrimonia, etiam Virum in Carcere detrudendo ,donec aliud remedium fuppetat ,docet Pignattell.confult . n. n. 1. tom. 4.' quem fcquitur Carcl. Znt. de Luca adVentrigU in prax.tic. de teflib. in caufmatrim.annot. 5i. n. 6. verf. Zccedit, quod Judex,SabelLin Sum* ma §. Filiatio nu. 64, inflo. &§. matrimonium n.\.vtrfiquo lPater, RajnaldJjntax.crim. tom. 1« capd. §4. n. 75. 80. Alojjfius Riccius in decifi Cur. Architp. JVeap. d. 24 per tot. ps.Vcnet.imprefs. tradit, fe in facti contingentia confultum refpondiffe, quod indignum matrimonium poterat per Epifcopum impediri; nedum ad aliquod tempus, fed perpetuo, ad vitandum fcandalum, quod femper eft malum; ibi :Omittere matrimonium non efl peccatum ,quare fimpliciter potefi prohiberi ,nam omni tempore fcandalum efl malum ,&evitandum. Francifcus Anton. Tranchedinus confult. 55. per tot • ubi pluribus rationibus, probat licitum cfle Patri ex caufa impedire matrimonium filio etiam per Carcerationem ,&Praelatum debere voluntati paterns adhaerere ,nec ob id --*-- -CoKm wm uc bponiai. esc iviatrim. fYliorumlam. Concilio contraveniri ,nec libertatem matrimonii impediri fed perfici ,dum Pater curat, ne filius male nubat ,nam libertas ad malum eft potius imperfe&io ,qu^m effe&us libertatis. Xdemqueteftantur, &profequunturC^^/./z'^. 3. Conf. 41 1. Philipp. Pafchal. de patr. potefl.par. z, cap. 5. an. iz. pures allegans,Capiblanc.de Ba - ron. Prag.9. n. 26. abi tefiatur de continuapraxi, praeit. Pignatell.tom. 4. confluit. 11, per tot. ubi firmatam conclufionem optime propugnat, quamvis non fatis caute nonnullos DD/alieget, clariffime Donat, uinton. de Alarin. lib. z» refol quotid. cap. 132. per tot. bene Bafil. Pont.de matum, lib. z. cap. 1. §. z.J0t 4, chapeaville de mod. mtmfir. Sacram, cap. <5 .que fi. 19. 1£t individualiter de licentia denunciationes omittendi fupponunt unanimes Theologi ,&Canonifia peccare mortaliter Epifcopumfine jufta Caufa difpenfantem ,Card. de Laurea tom. 3. in 4. fentent. difp.iz. art. 15. n.,3 83. late confirmans, &teftans de commuiii, Salmaticenjis tom. z. Theol.moral. trabi o. C Zr 'Tr' 1'”• , 8'ibi •• omnet denuntiationes omittent '» taaur Rueret, «bmentur enim potejl«„ J1Ictmejfa. Barbof.m cotltcl.fuper Comti. Trid. JcU.14.de reform. matrim.cap. u«. 6o.Pax.Jordan. Elucubr. vol. 1. lib.^.tu.j. ».4, qui alios cumulant ^Dotiores utnufque Fori. Hoc pr&fuppofitojure, &ratione ab omnibus firmato, defeendunt ad quceftionem, an jufta caufa difpenfandi fuppetat, cum timetur impedimentum aParentibus ?&refpondent cum diftin- &jone>videlicet, vel praevidentur Parentes mjuft econtradituri <.x odio erga filios aut ex alio pravo fine, &,nhoc cafu non ^ bantdilpenfationem ;fi vero ad hoc, ut fi. l!us, vel filia indignis nuptiis Parentum honori non ch-t rabat, vel ne familiam deturper Indubitanter affirmant, nullo Jure difpenfauonem licere, quin &eam fore contrimenutnnfr^7, CUm gravi dentum injuria, &nZnT'F$h*hentk tuendU filium ofcorpm r’r 'pr jPr‘ae f^^iliae gradum, aede- ( ct)i em confervandi, ut praecureris docent. Jz Joannes Segura in direttor, Jud. Ecclef. %-caufc*? T*' m'9*Tinw Parentum non dimeJf fH$Uey!S educendum malitia irnpe- „on %Z' tttamji certum Jit ,quod Parentes 72JlTT* ™maliti«’Adolum ,^ tahmmam fupponit ,in Patre \onvenit ,qui l»P*rtam , cr Jurefuo utitur. 5?Puto Calamo articulum examinat Gutger.liEp. Canonic.qq. cap. zo. per. toe ubin 9.ex Z?m!n'SotPCqui tanqudm Theologus Concilio rt . *Mfuit )adnotat Conciliorum Pa- !*Um *nt - CntUm .in denunciationibus conftiuendis, illud int£r caetera fuiffe, ut Paren- 1ns innotefeeret matrimonium afiliis condendum ;&pergit firmimr demonftrannjus Parentum ,ut indignis filiorum nuntiis contradicant ;Ex quibus colligit ». 2, f ic 1~nS: Zon Ordinarius agreferre debet. iQtn% /• ‘-- ^. x7 quod matrimonium hujufmodi inter valde difpa* res impediri facile pojjit ,ji tot dennneiattones pracefierint, &quod Adulier ipfa abfque reme~ dto manebit.Quandoquidem Jure optimo,&tu~ taconfcientia id impedire pojsit Pater', &huicfe fponte expofuit periculo femina ,qua aitiorinubere vult, infeio Patre Ciri, ^dliud ergo quarat connubium fuoflatui condecens;Ouodfi honorem, &pudicitiam fuam indi feret e"^profuderit ,fibi imputet ,&concludit :Deficiente maLttofo impedimento ,£7* flante jufio, jurique confono ,potefi, &debet formam,fiolemnia Concilii integre, fuo ordinefervare. £4 Brevis Pax fordam d. tom. 1. lib. 3. tit. 'j.fub. n. 51. quodfi Paterjufe,&rationabiliter impedire nitatur, puta ob notabilem morum, divitiarum, nobilitatis,ac fimilium qualitatum differentiam, tunc dicetur jufeimpedire, necprafiabit legitimam caufam ad hunc efferum videlicet pro denunciationibus omittendis. n51rolixc totam materiam profequitur Menoch. Conf. 69, vol. 1. per tot. ubi fingula & Nobis firmata late comprobat, nempe, quod filii in cafu graviter peccant contta honorem Parentibus debitum. Quod Parentes Jure valent eorum indignas nuptias impedire: Denique quod non liceat Epifcopo denunciationes remittere. 85 Rurfum audiendi Theologi de utroque pundfco differentes jAlii quidem de Ture Parentum ad impediendum faepedidaJmatrirm nu v»de °^atione Epifcopi «a r Ps. rum jusfuftmeudumj Alii ver6 d/non Q^ tencUs denuntiationibus ob vitandum impedimentum quod creditur jufte lParentibus indignis filiorum nuptiis opponendum. 87Dicaftillo tom. 3.de matrim.dijp.4. dup. ^SJ propofito articulo.. An Judex poffit interdicere matrimonium fihisfamiliis &c. fic refolvit. Potefl Judex Ecclefafiicus authoritatefua interpofita impedire tale matrimonium , & lnfia. Poterit, imo debebit, Pralatus impedire; maxime cum etiam Parentes poffmt impedire tale matrimonium ,&implorare jupertoris auxilium ;Ergofuperior ipfe potefi, er debet tunc fuam authontatem interponere. 88Bonatein. tit. de iis qua pertinet, ad matrimi q. q.punbl. 17. nu. z6. affirmat, (e in cafu pra&ico ita confuluifle :Et fubdit motiva fui Confilii concludens :Parentes pofunt impedire matrimonium ,&licite pofunt implorare fuperioris auxilium ;Ergo ‘Pralatus potefl, ac debetfuam interponere authoritatem. 89 Adam Opatovius de Sacram, trac.de matrim. difp. z. qT8. n. 148. Proinde nec Ecclefa, nec illius Parochi debent concedere facultatem filiabus nubendi contra voluntatem Partntum% prafernm cum tale connubium vergat in illorum dedecus. 90 In terminis amplioribus Thom. dei bene delmmun.p. 1.Cap. S.dub. 19feti. 9.». 43.grfiqqjbi ..Si ex matrimonio ,quodfilius ,vel filia, contrahere cogitat ob difparitatem fponfiorum. Vel quid fimilt,familia dedecus, dijcerdU ,dr_ Dfian— DiHcrtatio' Iheologico-Lcgaii§. fcandala timeantur ,ideoque tale matrimonium fnu pexato contrahi non pofsit ,Parentes illud imptdire poffimt ,4C implorata Judicis atithoritate ;Mcujus officium pertinebit cavere ,contrahantur Jimdia matrimonia ex quibus fcandala ,infelices exitus feqiti conjueverunt. 91Bofsius de contraSl matrim cap. n.n 89. Certum videtur in omnibus Cafibiis in quibus filii peccant mortaliter Parentibus invitis contrahendo aliquod matrimonium') 1ralatum peccaturum gr«v.ter ,fifiliis faveret ,vel opponendo fe Prrentibus volentibus impedire ,w/ «{/- penjanlo in denuntiationibus ,ut facilius filii abfque Parentum impedimento contrahere poffent . 91 Solidifsinre totam hanc rem examinat perdinand.Rebell.de oblig.jufi•p. !4* 1. per tot.ubi plura adducit pro declaranda injuria Parentibus per hujufmodi conjugium inferenda; Ex quibus 1heologicc infert quanta fit obligatio Praelati ad illud inhibendum. Inter caetera n. 9. ait.. Pralatinon debent coniunoereeos, quos confiat in contrahendo injuriam aliis facere ,atque adeo fine peccato matrimonium inire non poffie ,&wt.a. •^ /Y*/*r* ejufmodi nuptias Parentibus injuno/as concilient, cooperabuntur peccato cow rabentium, &tandem concludit §at dices. Itaque non debet ab Ecclefia ,bonorum morum ,&probitatis magi[Ira, concedi facultas ad contrahendum cum peccato ;Sed potius diffiuadere debent talia connubia ;Ad idque tenetur PraUtus non folum ex pracep’0 correttionis fraterna ,fed etiam ex proprio Pafiorali officio. , 95 Et quod fpedat ad difpenf-ndum fuper denundationibus, Henriquez, in fumm. lib . 11. cap. 6.col. 4. Litt.H.Foluntas contrahendi infciis Tarentibus non e fi idonea caufa,ut ordinarius difpenfet ,nefiant denuntiationis. Q/j. Cardinalis de fauraa tom. ^.in fient. difp.11.art. iS.ri. 407. affirmat poflejulie difpenfari, fi timeatur irj uftum impedimentum aParentibus ,&fubdit ..Secus autemfi ex jufio motivo id faciant ,feilicet quia indigne contrahitur ,vel malum potius ,quam bonum ex matrimonio nafcetur &c. quod n. 400.confirmat :Quid prudens judicium non dictat ,ut quis impediatur ,ne Juafamilia utilitati falubriter confutat :__ 95 Hujus propterea obligationis docti, ac Religiofi Epifcopi fibi confcii illud in primis in fuis Synodalibus Conflitutionibus circa Matrimonii Sacramentum Parochis praeceperunt, ut eflent valde folliciti de inveitigando, utiiim matrimonio Parentes confentirent ,sc plerumque falutare ftatutum addidere, re ullo modo matrimoniis filiorum affiftere, neve denunciationes inchoare praefumerent, nifi conflito de confenfu Parentum, qui fi deficeret, ab omni adu ceflarent» totumque deferrent ad Epifcopum qui esufis renitertiae perquifitis ,de illarum fubfifien- Itia judicaret; Pauca ex Pluribus, quae occurrerent in medium proferamus.1 96 Incipiam ab antiquioribus :Inter Coni fiitutiones Ecclefia Veronerfis per Epifcopum Joannem Matthaum Gibertum tunc fungentem munere Legati Apoltolici per totam Diaecefim «ditasfub anno 1541. tit. 7. cap. i, fic habetur: monemus,ne deinceps quifque prafumat matrimonium contrahere ,nifi cum prafentia Sacerdotis proprii ,&Patris ,ac Matris,fi habuerint. 97 Synodus Monopolitana fub Epifcopo Antonio Portio non longe aConcilio Tridentino congregata anno 1585.cap. 17. quod eft de Sacramento matrimonii ,sic habet ,Licet matrimonia dfiliis familias fine conftnfu Parentum contratia, fi Canonicum aliud non cbfifiat^ valida reputentur, acfi ma% .Quid tamen San - tta Dei Ecclefia ex lufhfsimis caufis femper illa detejlata tfi ,atque prohibuit ;Parochi eorum prius voluntatem explorent ,Jive Parentum^ five aliorum ,ad quosfuturi Sponfi ,vel Sponfie tutela ,vel cura dignofcitur pertinere jquifi non confenj'erint ,paterne Sponfos admoneant,ne fuis invitis aliquid deliberare uelirit,fed Parentibus obediant ,nec permittit, illos ultra progredi, ut legi poteft. 98 In Synodo Auximanafub Cardinali Antonio Aiaria Galli ann. 159^ .fub tit. de matrim. cap. 9. Sic decernitur :mandamus ,ut nullus Parochus ,eos, quos fciverit invitis Parentibus matrimonium velle contrahere ,matrimonio conjungat ,fed ea de re nos reddat certiores ,ut quidfit agendum ,mature poffimus dibbtrare. 99 Gabriel Paleottus, qui ut Jurium Dodor pro Sacro Cnncilio Tridentmo Synodo interfuit ,poftea Sac. Rom. Ecclefiae Card. & Bononienfis Archiepifcopus renunciatus > fiatuta edidit vernacula lingua pro dirigendis matrimoniorum negociis ,inter quae illud legitur.. Cccorrendo ,ihe qualcloe figlio’o di famiglia,vofia congiongerfi in matrimonio, contradicendo ,©r cpponendoji dPadre,non fard ammeffio dal Curato fenz,a participatione dtll j Arcivejlovo. 100 Panormitana Synodus de anno 1586J fub Archiepifcopo Cafare Marullo part.z c.8. sic flatui t. Parocht officium fit ,filios ?natrim monio adneftendos abjque Parentum confenfu» veniaque petita ,ne ulud ineant ,monere ,nc paterna obendientia ,reverentiaque ojficto non fatisfiat. joiSynodus Catanenfis habita de anno fub Epifcopo Joanne de Oforio part„2* n. 97. Parochusfilios familias moneat,ne infciis Parentibus ,aut etiam invitis denunciationes haberi, aut matrimonio jungi velint inon proptered, quod ad Sacramenti matrimonii firmitatem ,necejfario requiratur Parentum confenfio ,Jed ut Paterna cbedientia ,reverentiaqut id tribuatur. 102 Cardus ity(7ftt*Sac.Rom.Ecclef.Card.’ in Synodo Faventina, qu^tm habuit de anno 1647. tit. 10. Cap. 10. (latuit :Vt Parochi non folum fponforum Conftnfustfed ettdm eorum Debponial. &Matrfm. Filiorumfam. XQQ' Parentum9fi filiifamilias fuerint,diligenter inquirant ,quodfi difficultates’ comperient ,nobis inconfultis addenuntiationes nonprogrediantur. 105 In Synodo Adoniis Regalis de anno 1651. inb Cardinali Francifco Perettofefs. 1.cap. 8.fic egitur. Si contrahentes Ftliifamilias fuerint, *Parochi ab ipfis quarant ,utrum confictis ,& permittentibus ,an infidis ,er invitis Parentibusjungi matrimonio velint ;ac fi de illorum voluntate non confiet ,interrogentur de Caufia, eaq.ic cognita ,graviter ipfios moneant ,ne Pa - rentum ,aut negligerc, aut parvifacere authori t-atem velint. ‘"4 I , n . t 2rCondituti.Mes Synodi Mazzanenfis mdiftz dCardinali Joanne DomlnicoSpi. «aanno^1641. hb. 2.cap. 10. haec habentur: Curatus,fi matrimonium contraiturifine Filifawt ias, eos valde cohortetur ,ne illud renitenti- Jtfi • a fi entl j}lis ineMt ,fied paterna obedientia °jfieto fiattsfiaciant. 105 Aliarum quoque Synodorum ejufdem tenoris decreta refert Gimttus tom. 5. Theolor mcralfig, z,o quibas adde Synodum PUcemnam f„b Ep.fcopo Philippo Sega anno 15Ss,- Cafenan». fub Epifcopo PetmBomventura 8_ jlh Franc,fcoBarbarino Decano anno ,«75 . rfd/few». fubCard. F!avio Chifio anno 16S*. _10 *^ec difficile erit afTequi undeemergrf »oc quot titulis confolidetur in Ecclefiae acoribus debitum indifpenfabile non foluux ti foveant damnabilem iffam filiorum impietatem» verum etiam» ut totis viribus, ac quibufvis Juris remediis, curent illos in officio continere: Attingam pnecipua Capita,tx qui- “us laudati Theologi }&Canonijl* hanc obiifD^Z mr"dUdfntereVinCUnt >- NeC On™fer^verb>s argumenta proponere; Quippe qui ml magis optem, quam qudd nemo credat, rem tanti momenti Nos profequi novitatis amore, verum folummodo priftinae Ecdefiafiics Difciplin* ftudio, ac zelo vitantis pretext!. 03 "qU^vfublnani -tuend3sllb2rta- Relieiofi om lrn ')l -jCSra^aid merito pii, ac SuSl!n,n£SV,dent>&n™i"'M1ri 0con- tx bfo 0^'r SaUr -confurgit hzc obligatio '«exercem r/Ud,C,S’- t'U0d latfum fervari ,us Fmm unicuique ilgis «vere deb l enent“f’“»** maneve laedere -ttp l ne fua authoritate laedant. At ce^um eft TtlbU ffavore" indieni rnnrrV injuriam* filiis 2)S r?trahentifiu sirrogari ,ut ex Jure nififtedp nm_f°> Civili ,etiam naturali mal0Pi ndftraV,nmS; Vt f-tcntur Theo- IntemmneS u . tr*u(^l ue Juris celebriores monJPreteS*, UJ t . et,arn i!li qui in aliis Matritati n?n,*Sn,s>maxime filiorum liberdiffirenr 11 tr3 r10neftat,s fines indu,gent >non vel favore^ Tt f qUe *^udcx’qui taHa con^gia> Vel nr> * 6P^^mtur, vel indulgentia fovet, »ra .^uo deficit muneri in re tam rl l'CU'FJ S#!»« valet exi cufari ;Hoc argumento utuntur DicaflUUoci cit. Bonaccin. loc.cit. n. 16. &alii, optimbRebelL loc. c/t. n. 9. verfi Probatur primo,ubi fubtiliter arguit ,quod fi Praelato liceret talia concilia-* re conjugia; Dabitur bellum jufium ex utraque parte inter Pr&latos talia conjugia conciliantes> CT Parentes ad eadem dfiolvenda contendentes, habent enim Vatres jus impediendi nuptias filiorum objufiam Caufam ; Quod plures affirmant, ufque adeo verum efle, ut in dubio de Juftitia Caufae ,praefumptio ftet pro Parentibus, ita Molphefi. in fumm. trabi.4. cap. 7, lice.: alias nimiam erga filios praefeferat fudulgentiam, tandem cedit veritati »« 24. concludens his verbis: Quambis in dubio prJtfitmendum e fit pro Pagentibus, &nunquam debent filii fine Parentum csnfilio,&conjenfk Aiatrimonium inire. 108 Secundo loco urget evidens abfuraum, quod Ecclefiae Prafules, quibus incumbit, morum honeftatem promovere, ac fuarum ovium peccata coercere, pro viribus, cum ingenti fcandalo tot filiorum criminibus cooperarentur ;Hoc utique argumentum liceat aliorun verbis proponere; Ita Gutierez. Canon, qtufi. Ub. 1.cap. in.nu. 15.ante med ibi:Ouinimo mhacfipecie, fi aliud facerent (Epificcpus )dum Matrimonio inter valde Impares favere vellet fibi fiorfian, ac fiua conficientia detrimentum afferrei tanquam Cooperator ,atque Exequutorpec - C Ztu Add,t ReUlL «mlsiPrLl T[”°d"V*1comi, i f ’j°t"4,bm'ur poccato contrahentium & •nferenda Parentibus injuriafodi erunt. & .J0 , 9Nec flc,s erit ^uitandum fcandalum fuumque manus adimplendum ,non coo- P"*Ufortll5e excufaret quemquam prium hominem non fudicem, non Paftorem; eeoenimvenficatur ,quod dumpoteflpro- &~r***.fi 4fift- »JT Judex videtur confientire,Felin. in cap. Cfiant* de Jent. exeam nse.i. 9Sc sbi :Innoc.Jnctran, Joan. Andr. ,&alii, quos allegat Card. 'W-p l°' 6’^r'P’C°;1clufi$Q4.. prascipue num 7, lui *^quod praeis: Pralatus teneaturprohibere Cllin Pr, JT u>ali*s Uniatur efi Textus in Cap. r*terea 23 ,quzfit. 8&in Can. Error.dtfiinEl. 83 . Hmetur igitur Epifcopus Matrimonia cum peccato, &Parentum injuria celebranda pro Viribus impedire, vel ob iftud motivum .. quid filius peccat ineundo Matrimonium in tali aventu: Praelati autem debent peccata impedire, tu netiam quia ipfi incumbitfialuti Subaitorum incumbere, rixas tollere,&fic.ndala impedire, Sic difcurritBonaccin .quafi 4citipuntt.,7. num. 26, verfi. Sifiumptis. r7 jV 1'° ^cri:i0 efficaaiffia, eevincitur quomoco Praelatus gravifsime peccet, five favorem prsaltet, five non prohibeat hujus generis con* nubia, ex fanftitate Matrimonii inter Fideles,' quod efTe unum de feptem EcclefiajSacramentis fide docemur Quodautem Epifcopalis muneris fit vetare ,ne ad Sacramenta fufeipienda indigne accedatur ,neve indigne miniftrentur, quodque horrendum fit ,favorem pix- 20 Diflertatio' Theologico-Legalis. prxbere, indigne accedere, &miniftrare contendentibusjveritas eft luce meridiana clarior, deuti ig.tar interprimas Epifcopi follicitudines illa adnumeratur ,ne permittat, Sandtum dari canibus ,&Margaritae projiciantur ante porcos, ut arceantur ab Altari» qui. notorii in peccato verfantur. Multo magis, qui in ipfo aftu Tumendi ,vel miniftrandi facrilege ,&irreverenter fe gererent ;It^ etiam cavere debent, rc Matrimonium contrahant ii, quos conflat non aliter contranere ,quam facrilege profanando Myfterium, quod perficiunt ,quatenus in ipfo a&u contrahendi Parentibus, &familiae dedecus, &ignominiam ingerunt,’ Neque enim quoad hoc differentia ulia dignofci valet inter matrimonium ,&alia Sacramenta faltem refpedtu contrahentium, qui nullo potiuntur jure ad Matrimonium facrilege ineundum,tnagis quam ad Saniftiffimam Euchariftiain facrilegc fu'cipiendam, quapropter ficuti arcendi funt ab Altari, fi peccatum eorum fit publicum ;Ita poliunt prohiberi a Matrimonio propter eamdem Caufam ,quae in Matrimoniis indignis femper urget, pam difoaritas contrahentium, ac Parentum jufta repugnantia femper notae funt, ac ideo filiorum peccatum nunquam cenferi debet occultum. 111Nec obftat fententia illoru, qui putant, Parochum non aeque peccare a(fidendo Matrimonio, diim contrahitur ab iis, quos novit peccato detineri, ficuti dum miniftrat Euchatilliam indigne petenti, quippe qui in Matrimonio Parochus non eft Minifter; Nam contrarium eft verius, ut folide concludit j4rria» gatom. 7. traU deSac. in gener. dfput. z1 . ffecl. 6. m36. dr feW' Praecipue attenta difpoiitione Tridentini ,ex qua per Parochi praefentiam redditur validum Matrimonium ,ac proinde inevitabile eft affirmare, quod Parochus affijftens, moraliter prxftat operam ad Sacramenti confe&ionem; Ac \fa6Sttarez, agnofcit in Parocho nedum parem, fed majorem obligationem quoadMatrimonium, quam quoad cetera Sacramenta, ita ut fpecialem in iflo diligentiam adhibere teneatur ,ut depraehendat, an contrahentes cum debita difpofitione accedant, fic docet in tertiam partem S. THOMffi fiperq <5 %.art. 5.difput. 18 fetl.z. drca med.verf. Dixi in Concluf Et poft ipfum Dtcafiili de Sa~ cramdn gen. difput. 3.dub. 1t. n. 771. ibi: Tnde in affendo cotrachti Matrimonii,(in quo quum- <vis non fit Minffer Sacramenti Parochus ,in multis ajjimilatur niinijlro,&non debet affere indigne Petenti )promittenda funt inqmfitiones dimoribus, ds vita,&c. &in Ipecie, quod Parochus ante omnia inquirere debeat de confenfu Parentum ,monent Barbof de Paroch. par. i.cap.ii.num.i.& P. Segneri in Parocho in- JlruUocap. 13. §. z. Luculenter, &folide pundum examinat Serrarius to. z. epufe. de Cathol, m.itrim.cumHaretic.ubi cap. 3, ex proieflo demonftrat, quomodo peccent Parochi alii flendo Matrimonio eorum, qui in flatu peccati, &atftu peccando contrahunt ,&cap. 4, !at£ probat obligationem Epifcopi ad impediendum, dum poteft ;ibi inter cetera argumentum deducit exTridentino,quod fejs.i 4c.10» mandat Epifcopis curare nuptias ,ut ea, qua decet, modeftia, &honeflate fiant, cujus rationem fubdit. Santta enim res matrimonium, &fantte trablandum. Itaque fi honeflatis, 8c modeftix cura incumbit Epifcopo: Quo jure negligere valet, quae fpedtant ad Religionem fervandam ,&lacrilegia removenda ?Idea concludendum cumCard. Laurea t. 3. inq.fen* ten. difp. zz.art. z2. n. 549. In mortali contrahiJ tur ,cr fic DEUS offenditur, ruinafpiritualis proximi inducitur,fidelitas in minijlrando non obfervatur,fanttum canibus datur,idejl Peccatoribus,&Sacramentum matrimonii fua efficacia privatur;A.d haec auxilium praedare, vel ea non impedire, utrum laethalem culpam inducat; Aliis relinquimus judicandum. nzMaxime in cafu, de quo agitur, irt quo nulla fuppetit gravis Caufa, Parochum,' ut affiftat ,Epifcopum ,ut faveat ,quin nec ipfum contrahentem impellens, ut ineat Ma-| trirnonium ,nifi ut fuam effrxnatam libidi-* nem expleat; Imo tot vigent motiva ab indignis nuntiis retrahentia ,quod poffit abfque haefitatione firmari, Caufam filiornm geri, fit arceantur aconjugio ,cujus quam cito continget ipfos inutiliter poenitere ;Etenim, cum ut plurimum hujufmodi Matrimonia contrahantur ab iis ,qui ob amorem ,libidinem,' blanditiis ,vel maleficiis non funt in re&o fenfu, diim faciunt id, quod alii fanae mentis non gererent, proinde cum tali prohibitione,' &diligentia poteft quis induci ad contrahens dum Matrimonium dignum ,&aequale iri re<fto fenfu, &jufto judicio, abfque eo, quod dicatur geftum contra libertatem Matrimonii,ut cum Capiblanc.de Baron lib,Z. Juper pragmat.y.n. 10. animadvertit Reverendtfimus de ZAULIS adStat. Faventia lib.ep.Rub.z 6.n,^z, 113 Qiarto denique clanf-irne apparet culpa Prxlati, fi fuper denunciationibus difpenfent, nam ejus facultas, ut fupra etiam tangebamus ,non eft illimitata, fed continere {edebet intra fines dSacro Concilio Tridentintf prxfcriptos ,ques fi praetergrediatur, lethaliter peccat, ut ex communi calculo Theologorum,&Canonijlarum jam prxmifimus; Concilium vero in noftro cafu nullam Epifcopo poteftatem facit ,quinimo in reprobandis clandeftinis conjugiis ,ac denunciationibus prxviis ftatuendis,hunc, inter exteros, finem intendit ,ut vitarentur fcandala, &difeordiae inter Confanguineos, qux frequentius fubfequuntur Matrimonia infeiis Parentibus celebrata; Quod ex Dominico Soto non obfcure deducitur in 4. fen.difiin. zS.q.i.art.i.column.t J &ex aliorum Doliorum fententia adnotavit/^V- dal.ins4rc.vital.ttt.de matrim. inqufit. 3. ».13.' Quapropter utc uque res fe habeat de aliis Caufis,de quibus non levis eft difTenfio maxime inter Theologos ;Hanc profe&o nullus approbat, ut fcilicet Matrimonium Parentibus injuriofum, atque fcandaloium fons, &origo clan- CL- De Sponfal. &Matrimi. Filiorumfam | r» ._ libertas nubendi,fedpotius regulatur, &perficitur *«/r. ^/‘/1n•1.\ cillum celebretur :Neque dubito ,quin Praeit0indulgenti, ut denuntiationes ad hunc finem omitterentur apprime conveniret, quod generarim de difpenfationibus in Ecclefix legibus abfque rationabiliCaufa ex S.BERNARDO fcripfit S. ANTONIN.par. i.tit. 17. Cap. unie. §. 10. verf. Thde de ffinitur. Non funi dijpenfatoreSy fed dtfjipatores,fi peccabunt ipfi diipenfantes cutn dfpenjatis, fi eis utuntur: Quamobi em pro cafu noftro concludendum cum Gutierez, lib.i. Canonic.qq.cap. lo.nu.z 5. adver • sus mentem Concilii fieret ,fi remitterentur denunciationes ,cum Concilium ob hanc rationem, matri innotefeeret ,voluit denuntiationes fieri fere iErgo ordinarius concedendo pradtBam licentiam forte excederet fines fH£ patefiatis ; CuidiftoconfentiuntD^W omnes pronoitra reiolutione fub initio laudati. IJ 4Reliquum eflet, ut quae opponuntur, iolveremus ,argumenta ,dilueremus difficul- Fa Jif s»Textm explicaremus. At quaenam objecta difficultatem faciunt? Qui Textus ,vel fpecie^renbs noftris refolutiombus adverfantur Fateor non nihil me trepidalTe, dum ugo audirem affari Matrimonia quaevis a quibufvis licite contrahi poffe :Diimque naurais ratio ,pietas ,Theologorum authori- ^»ac Ecclefiae difciplina inadverfam abire ententiam adigebant, adhiic fidebam dubius ne mihi inaUcjita (quo nihil facilius accidere pofle fentiebam )lateret difficultas. Fefellit metamen fpes dicam an timor? Dum quotquot licuit Autlo/es confulens, tracftatus percurrens, illud primo, illud poftremo ,illud juuee, viderim centies replicari ,nempe libertatem in Matrimoniis indignis cum Parentum, &Familias dedecore, cum fcandalo, cuni ddcordia inter Confanguineos ,contrahendis. De his Conjugiis loquimur ,de his Textum expetimus ,defideramus argumenuum ,quo ,vel apparenter valeant cohonenon vioh?C.^°^lb£ncio >haec impediendo, ZZZffTfffervatur-fic bus praetentis 'lT\ InteTetcs ’quos ™duabertatis ^olut,omt>us hiper pun&o li- o^rtatis allegavimus :Sic qudm plures abi quorum nonnullos fubdere LjJfZs ’ fiS*dnU?Uas Patri &c. u« Gabncla S. VltfCENTIO ds Sacra, atrim. fp.^.q.S.n.pfi.Ad matrimonii Ubertanonfpetlat, quod cum peccatofiat,fi cum man*ai arentum injuriafed matrimonii libertas tuc libTt** ^fine peccato efl ,ut patet de rMe creata, non enim poffe peccare ad horni «•sptrtmet librate»,, fe/ad d/feOum illius. rr 17Rebellius de obl.jftfi.p.z.lib.i.q, 14.. feti f At , dlcese(F« contro libertatem matrimo ' *enim minuitur 21 -- <S f'*'Jlrhlirir &c. effe enim liberum admalumfaciendum potius efi imperfetlio libertatis,quam conditio necejfaria• 118 Joannes Martinon.to.i. de Sacram, difpm 71 .feti.' 9. n. 118. Ita contrahere non efi uti, fedpotius abutifualibertate ;Debetque libertajt contrahendi effe jufia, fi rationabilis. 119 Barbof.fuper c. 17. requfivit. 17. deSponfal. n. 4. Hanc firmat regulamficoatliofiat ,auget fotiut libertatem,quam minuit: Dummodo ad id impellat ,quod fub peccato mortali quis facere tenetur\ Quod verificari in cafu noftro, ex iis, quae fupra firmavimus, quifque facile colliget* 12.0 Anton. aSpirit. Santl. in diretl.tratl.i i. difput. 5feti. 7.». 267. verf Fhde. Nec hac refiri - tlio efi etiam indiretle contra libertatem ,qu<t defidtratur in matrimonio. Nam libertasy qua in matrimonio dfideratur efi libertas honefia fi rationabilis, hoc efi quafecundum rationem ,efi debitum honeftatisjit. in Et aliis aliorum refponfionibus pratermifsis illam omittere non licet .Quod -fci- licec hic non agitur de prohibendo filiis (impliciter Matrimonio ,live de ipfis cogendis ad ducendam hac , vel illam mulierem arbitrio Parentum ,vel Praelati. De hac reftri- &ione libertatis, utrum quandoque licita fit, vel ob commune bonum ,vel ob urgentifsimam Caufam fuccurrendi indigentiae Patris, noftra non intereft rem decidere, loquimur dumtaxat de impediendo conjugio cum ubere ,vel ybro indigno ob vitandam infamiam ,difsidia ,ac caetera, quae in dies oriri roaia, etiam inter conjuges ex his connubiis defpiciuntur; Fafta in caeteris libera facultate fahis quamlibet ducendi fceminam ipfis bene vifam; In hac fane juffa tam tam honefta, tam lpfifmet filiis proficua limitatione non valemus capere quaenam violentia fubfir,quod- ve Ubertatis, vel minimum pr^judicium: Hoc optime animavertitM^»ocf;.//^4 prafumpt. 189. ». 02. cr feqq, ibi: Non enim matrimonium impedituryquia fi uni nubere non potefi, alteri potefi, &infra ,nu. 84. Non impedit matrimonii libertatem, quia, etji nubere prohibetur indigno , potefi tamen nubere digno ,&aliis allegatis tcauizCratian.difcept. for.to.] .cap j.nu. 1o.Ndm hbertas matrimonii licet non pofsit impediri in totum, potefi tamen modficari ratione perfona - ram contenXAtCard.de L,uca t•14.adnot. adConm ctiTria.difc.i6.num.iy efi $8.&fiderr Gratian. cap.z 15.num.ij. poft Felin. in cap 1. deSponfal, num. 20. Quamvis prohibeantur,nuptia cum aliquo, dummodo alteri pofsit nubere ,ex hoc no» impeditur libertas matrimonii. 122 Neque enim ad libertatem pro matrimonio requifitam neceflaria efl effraenata quaedam licentia ,per quam liceat contemnere honefiatem ,charitatem ,pietatem ,etiam juftitiam. Modum, ac menfuram in Matrimoniis cernimus diffinitam in facris Literis; InEcclefiae Canonibus, in Summorum Pontificum Decretis: Quin ex ipfis violatam libertatem liceat fufpicari. Eni Re- Diflertatio Theologico-Legalis." 11 115 Replicant nihilominus: Concilium Tridentinum videtur quid pius tribuere huic libertati :Ad eam tuendam Anathemate ferit eos, qui ad Matrimonia cogunt direde, five indirede; Sint Domini temporales» fint Magiftratus, fi ve alterius dignitatis, aut gradus exiftant: Ita fefs.iq. de rej ormit.matrim.cap 9. Ubi illam firmat regulam.- Maxime nefarium ejfe matrimonii libertatem violare . Igitur nemi- ni licebit filium contrahere volentem quovis titulo aMatrimonio coercere. 114 Verum tamen haec objedio ftatim evanelcit, fi locus Concilii percurratur, nec aliam maeretur refponlionem ,fi quidem ibi fermoeft folummodo de fieculi poteftatibus, quae ad certum Matrimonium Viros,vel Mulieres maxime divites, &fpem magnae haereditatis habentes minis, ac poenis adigunt, & compellunt.* Hoc prohibet, hoc (ub Anathemate Concilium vetat; quia proculdubio libertatem violat ,nec alia Caufa fieret ,nifi ex terreno affedu, &cceca divitiarum cupidine- Cxterum Concilium nihil de Parentibus, nihil de Ecclefiaftica poteftate ,nihil de iis, qui non cogunt ad certum conjugium ,fed ab uno dumtaxat prohibent. Nihilque denique de impedimento ex jufta Caufa oppofico ibi ftatuere communis fert Doliorum lententia ,de qua Gutierez. lib. 1. Lanonic, quafi* cap.io.nn. ji. Bofs. decontraH.matrim.cap.il. §. 3. ubi «0. 50. addit. exZjpao dcSponfal.nu.6. infin. excommunicationem Tridentimnon incurrere Judices,qui ad infantiam Parentum includunt alicubifilios ,nt cum ratione Caufam examinent &c. &congefii per Barbof. in Collett. Cencit. Trid.d: reform.mairim. cap. 9.cit, quibus adde Bonace, de iis, qua pertin. ad ma trim. a. 4. punB.17 -M n‘z6''buNeque cbflat decretum Tridentini ,tibi videtur injunxife excommunicationem cogentiaus ,&prohibentibus matrimonium. Ratio efi, quia Concilium loquitur de cogentibus ad matrimonium ,non vero de prohibentibus ,Ut multi DoBores reflantur. Tum quia etiamfi admitteremus ,Concilium loqui de impedientibus,intelligenium effet de impedientibus, afque jufiaCaufa, ut bene traditConinck^de matrim dfip' 1%dub. j.nu 48 Rebcll.par.i.lib.i.q.14 nu.9'Mt»och.to i.conj69. nu. 65. In hoc cafu matrimonium exjufia Caufa impeditur. i*5 Tandem ne vel leviffimam aliquam difficultatem filentfo praeterire videamur, occurrendum eft ,quorumdam praecipue Canonicarum authoritati, qui ut vitarent anguftias Jure Caefareo in Matrimoniis contrahendis definitas ,in oppofitam ex diametro fententiam defeendifle reputantur quatenus Jure Canonico omnes civiles illae leges fuerint abrogatae ,atque adeo circa nuptias ,nihil non liceat filiis etiam Parentibus invitis; Enim vero non eft valde difficile illorum dicacum communi Theologorum ,ac Perillu • firium Canonfiarum , fententia concordare ,fi videlicet affirmemus illos non fatis diftinguei re inter licitum, &validum ,ut moris eft Ds- Borum ,qui pro Foro Fori commentaria exaraverunt ;Nec aliud voluifte, nifi,quod filiorum conjugia quantumvis indigna, &Parentibus infcns, vel contradicentibus copulata,' firma ,ac rata habenda forent ,nec humano arbitrio venirent diffolvenda ,quod veriffi-' mum dTe refragari nemo poteft :Sic Antiquorum dida conciliari facile poffe authumat Card. Paleott. in traB.de fpur.gr not.cap.S» nu. 14. ibi: Id tamen non reticebo pojfe,gr me* diam quamdam in hac re opinionem adflrui ,qua c&tcris aquior, gr probabilior videatur nemp'e9 ut dicamus Jure etiam Pontificio conferfium Patris ex pracepto requiri ;Si tamen adhibitus non Jit ,non ideo dirimendum ;Quia gy alias multa legibus prohibentur ne fiant ,qua tamen faBa folent Juflineri. 1 16 Ha;c fane de Conjugiis Filiorurafami-] lias dumtaxat profecuti fumus ,ac ne videa-' mur aliorum indignas nuptias filentio com^ probare, fubdere fas eft, quod idemomnina fentiendum erit de quolibet matrimonio cum detrimento familiae ,ac Confanguineoruol dedecore contrahendo ;Sive parentes five* fratres ,vel fimili proximo Confanguinitatis gradu conjundi, fi uxorem ducant infamem, longe imparem, unico verbo, quae decus fan«' guinis notabiliter denigret ,mortaliter pec-j eant, nec unicum ,fed totidem admittunt crimina, quot demonftravimus filios indigne contrahentes inexcufabiliter detineri, injufte laedunt famam ,honorem proximi :Illicite odiis ,difeordiis caeterifque peccatis viam’ apperiunt ;Virtutem pietatis, qua non folum filii erga Parentes ,verum &Parentes ad fi-' lios,ac omnes Confanguinei ad mutuo fe colendos obligantur turpiter violant,- Rem ita fe habere perfpicuum fiet difeurrendo per fingula momenta rationum ,quibus propofitas refolutiones fatis credimus Habilitas ; Adeoque nomine Parentum in hac materia veniunt etiam in fubfidium proximiores,1 qui locum parentum tenent ,&fub quorum cura, &cuftodia exiftunt, AdText. ini. micj §.OportetC.de rapt.Tirg.l.In coniuBione lO.C.de nupt.Cap.Tidetur^qui matrim.accufar.pofs , &ex Pontio ,&aliis notant,Bofs. de comraB. matrim cap.y i.§.$.n,%%.Paniwoll.dec»i{ 5,nH.iS.8^ paffim Zuthores fupra relati. DVBIU MIV. Vtrum permittendum fit Filiisfamilias mire Matrimonia cum Ferfiona indigna, dum prtecefferunt cum ifia Sponfia* lia juramentofirmata. 11 7 YNfandum fcelus tot nominibus exe- Icrabile ,pejori facinore tueri contendunt effrsnes juvenes, eorumque callidi Defenfores ,ut jura, quibus indigna Matrimo- De Sponfal. &Matrim. Filiorumfam.' 23 & dum enim Jura cogendus eft Tir, ut mulierem aexcipiat in Exorem, niji aliquis Cafus interveniat , c/i... r.. -- nia prohibentur, eludant, [ure jurando fe obftringunt illas ducere in Uxores, quibus uti caeperint Concubinis. videlicet ab iniquis Genitricibus edodae, omnis generis lenocinio Adolefcentes alliciunt ,ut perdite exoptent, enixe petant, quod fub fpecie pudoris, fe nunquam conceffuras teftantur ,nili jurata fide futuri Conjugii. Itaque Dei nomine invocato fe coinquinant ftupro; Exinde fpeciofo prptextu fervandae fidei, adimplendi Juratmnti, ac compenfandae injuriae honeftae Virgini illat 3e,Ecclefiae praefidium incredibili expo ulant audacia, jaditant non fuam caufam agi,fed Sacrorum Canonum,quibus ftatuitur, ju *tur, Jusjurandum inviolabiliter fervari, refarciri damnum illatum ,ac defloratorem .Virginis eam fibimatrimonio copulare. 118 Ufquequo haec vera fint,atque utrum aliquam limitationem recipiant, explicare (inviti licet )aggredimur. Urget quippe Sacrorum AntiititumZelusnon valentium ficcis oculis intueri, quomodo periuria, ftupra, impietas erga Parentes, Sacri tederis nuptiarum profanatio, vetera denique fcandala fupenus enarrata ,nedinn impune graftentur verum et,,™ fub pieutis p^xta?^ rium favore, atque tutela potiantur. *' »9 It. ut veritas, fatis fub generalibus refcU.is obnubilata perfpicua fiat par fore ducibus, has duas obligationes fejundim pertractare,- Prius videlicet illam, quae ex Juramen- to inducitur pro adimplendis fponlaiibus de futuro; Deindd Verba faduri de altera ,quae ortum haott ex fpeciali ratione ftupri. Sponfaiia definiuntur mentio, &repromiJJiO'futurarum nuptiarumL.i.ffDc Soonfi'’& tn CaTNofirates Cauf.^o. qaajl. afuturarum nuptiarum promifsa, eamdemque defi- ' rationem ampleduntur unanimiter Theolon pofi Magiflr.fent.in 4.diJl.ij.S Thom.ibi qui. urt. 1.tncorp S.Bonavcnt.difl. 1S.art. 1.qutft. 1. faLib^Pr *Canonlft*/^Rubric. de Spon- Wr.tom.l.in Epii ,'j''' '“'fi' Co' Ctl r„n .'par. l.ds Spon- C“f\'• »• Ex recent. Dori™' asJL. Gonzjcil. Tellez, ZcZ Jr** l’J inprimo de Sponfal. kn.T/ Ca?Pr*tere* ftibmmutXr&^cceptaH^'"'5prom;ffi ” adimplendi ptomiffumVit" «*WfT nium r „^e ft b‘tUm ^°ntrahe"di ™tr!mo US . pZd 1’ ^ f' ratl0nibilis «u& ex rufer, pocul orrinr dubio tenendum eft cum co.nrerm * loe f'on lorH fni &Canoni/larum, itaut qui c^are Sponfalibus lethaliter peccet, tali nJmilS rr 0C0C*i‘ad 2‘* Dicendum quod ex nium, °bli &at(*runm aliiad r Qt COntr' z”!ndum ,&peccat mortaliter non mcrZ^y^"*» nifi impedimentum ero Cn r• A’Bomv-loco cit. Si dicat quit **&**'«* «Tex Se confenfurum promittit **vero efl promiJJio ,^^ l*J£JJ quifolvat Sponfaiia.S. Antonin.fum. 3. par» tit.1. cap. iS. §. i. ac reliqui omnes, quos la-« to calamo congerit Sanchez, de Matrim.lib. 1.’ difput. 18. ». 7. &poft ipfum Martjnus Verex* difput.6.fcft. r. Bofs.de contraB, Matrim.cap .11. §. 5. num. 16.Card.de Lauraa,in 4.fent.tom.3« eltfp. 37. art.j. Gonxalez, Tellez* in Comment.fu* per Cap, Traterea cit.n. 5. r31Evincitur autem haec obligatio ex ge-* nerali ratione padi, &contradus ,in quibus invicem fihi aliquid promittentes tenentur exequi quod promiferunt, ac fi materia gravis fit fequitur obligatio fub gravi; Nihil enim tam fidei humanae congruum eft ,quam ut pada ferventur, &ad impleantur leg.1.ff. dt patt.cap. i.tfr z.de patt.idque negare repugnat principiis Juris naturalis. Divini, &humani, ut bene obfervat Bos. cap. 11. cit. n. 36. 133Neque obligatio praedida procedit ex fola virtute fidelitatis, ut videtur fentire Hurtadus de Matrim. difput. i» difficul.6 •num. 123.’ verum etiam ex Jufticia commutativa, ut poft: Sanchez. de matrim lib.i .difput. 27. concludit Perez. difput. 6.fett. 2. &lolide confirmat, maxime quia Virtus fidelitatis refnicit folummodo debitum liberalis promiflionis, at in fponfalibus adeft ultro citroque obligatio correlpediva ,&promi ffio repromifiione compeniatur, eo prorsus modo, quo in reliquis contradibus onerofis,ex quibus ftridum Jus quaeritur pro utroque contrahente ,ac proinde rigorofum debitum Juftitiae refultare Dottores omnes agnofeunt :Sive igitur fponfalia reducantur ad contradum innominatum facio ut facias ,ut innuit Sanchez. difput. cit. ». z. five habeantur pro contradu nomina- to, prout affirmant Robert. Konig.fuper Tit. u de Sponfal. n. 5[. verfic. Ad hac ,&Chriyjlcph . Schambogen.eod.tit, n. 25. ex iis ftridam adimplendi obligationem confurgere, ne Jufticia laedatur jure non poteft in dubium revocari, quod alios cumulans optime confirmat Gonz.alezSTellezfuper d. Cap. Praterea n. 8. circ.med. 134 Revocatur quidem indubium, utrum afferta obligatio locum fibi vindicet in Foro exteriori .In contrarias fententias defeedunt tum Theologi ,tum Canonifla. Neganr aliqui ,alii affirmant ;plerique diftinguunt.* Si Sponfaiia fint n-uda putant [udicem non pofie compellere ad implementum ,poffe tamen,ic debere fi fuerint Jure jurando corfirmata. Singularum Audores, ac Viam ipfos conciliandi tradunt Sanch .de matrim. lib. r . difput. 29. n. 5. £7' Averfa de matrim. quaJl.S. feti. 8. verf. 5. dubitatur. Nos fatius ducimus ab his abftinere, ne videamur perfequi novitates, ac contra fententiam pafsim in Curiis ufu receptam procedere. Creterum animaduertere fas eft fententiam negantem obligationem Sponfalium quoad Forum judiciale do~ cuilfe S. 7hornam in^.dijl.zj. quafl.i.art.i.ad •/* ••r. f« %. aliofque graviori, notae DD. quos dabunt San- 2±"... Diflcrtatio Theologico-Legalis. Sanch. &Averfa locis citat., quos immerito er - roris damnat Covar. in Epit. tom. i> par. l. de Sponfal. Cap.4». 3.,&f*b n. 51. 135Recepta itaque nunc temporis opinio, &ad prsxim quotidie revocata fert fponfalium obligationem procedere etiam in Foro Fori, atque compellendum efTe renuentem Juris remediis ,ut matrimonium ineat ,nifi rationabili Caufa excufetur: Idque verum effe, five fponfalia fir.t nuda, live jurata Ita DD . feie innumeri, quos congerit Bos. d. Cap. 11. ».5 j.,Ricc.refol 406., 4\9.Card dsLauraa in 4. jentent,tom. 3.«.13 1.difput.) 7.citat. art.j., Perez,difput.6.fetl.z.n 6.,Card. de Luca de matrim.difc.S.n. z.,iy 3-, Gonz.al Tellez. fuperCap . praterea cital. n. 5., Adden.ad dccif.41 1.tom.i. par.4.reten. n. 64. Idemque pluries velut certum fuppofuit, vel decidendo firmavit Sac. Rota, ut in Mediolanen. Sponfaltum coram Pamphilio 14.Martii 1608 .inter ejus imprejfas 96. num. i.,& in dec. i<\z. part.1 5 .rec.An prine• &a^i- ,. 156 Non obftantequodex Jur. Cod. & videantur fponfalia nullam parere a&ionem in Foro externo, sic in L. t. C. De Sponfal. ibi: Alii de fponfate renunciare Conditioni, &nubere alii non prohibentur, &ibi Glofs. afnrmans id licere cum Caufa, &line Caufa, cui videntur confentire Gn. Cratian. &Panormit• de quibus Sanch. ,&Averf. locis citat..Namque vel praefatus Textus aequiorem recipit inter pretationem, quatenus intelligatur procedere fuppofito confenfu Sponfi, ad differentiam mntrimonii ,in quo non licet etiam de confenfu refiiire, vel dicendum corre&am fuiffe difpofitionem Civilis Juris. Jure Ecclehaftico, ut praeter DD. relatos notat IConig fuper 4.Decretal. Tit. 1.de Sponfal. n. 51 . 157 Fateri tamen oportet aflertam DD. fententiam, &Curiarum praxim non ita aperte txjure. Canonico comprobari; Enim vero, ut moris efteursim feribentium quam plures allegantur Textus ,qui legenti nil minus fonant, cum procedant vel de fponfalibus per verba de prafenti, contractis, quae funt verum matrimonium, vel de promiffionibus juratis, in quibus apparet perpendi fpecialem rationem Juramenti ad inducendam obligationem; Fruftra in primis adducuntur Cap.Atho Cap. Defponfatos ,&Cap. Conjuges Cauf. 2,7. quafi. 2. quorum Cafus erant de matrimoniis ratis, ut ex tenore Textuum,&Glof. animad- \tn\zPerez, difput.6.fetl. i. Frufira quoque afferuntur Cap. Ex literis il 1. &Cap Requfivit de Sponfal, elt enim in his Sermo de Spontalibus juratis: Immo ratio decidendi praecipue in Juramento fundatur, Jic in Cap. Ex literis: quid igitur praditio C. periculofum efi contra, fuum "Juramentum venire mandamus &c.Et in Cap. Requifivit,quod MulierJuris jurandiReligione negletla nubere renuit ,cui fe nupturam interpojito Juramentofirmavit, minus id evincitur per Cap. Juramenti 22. quafi. 5.qui dici-» tur dCcvarr. optimus Textus., nam illius verba defumpta ex Chromatio non habefttvimle* gis, &infuper nulla fit mentio Compulfionis in Foro externo, imo folummodo procedit de Judicio Dei ideoq; quoad Forum Cofcienti^. -138 Unicus Textus ,in quo nulla mentio Jurisjurandi, fuppetit in Cap. Pratered, in quo affirmatur illos qui mutuo de matrimonio contrahendo fibi fidem dederunt, commonendos ,&omnibus modis inducendos ,ut promiflam fidem obfervent, verumtamen neque ex hoc Textu evincitur intentum ,Tum quia agebatur de Sponfis, qui communi confenfu ftatuerant refiiire, in cujus fafti fpecie nemo dubitat, quin liberum fit fpondentia fponfalibus recedere ,tum quia imo ex Ver-, bisliterae manifefte deducitur Judicem non debere illos adigere ad matrimonium contrahendum. 139 Ex hoc itaque Canonum filentio circa fponfalia non jurata, non pauci Dotlores,quot colligunt Card. Mantica deTacit. lib. $.tit. 17. &jdntonell.deRegim. Eccleflib.yCapz.n.4. inferebant judici tunc foliim incumoere munus compellendi ad exeeutionem fponfalium, cum confiat ea fuifle interpofito Juramento firmata :His autem non movemur ad difcedendum afententia communius recepta maximi ne videamur contemnere tot graviflimorurn DD. authoritatem, ac frequentiorem praxim.' Curiae Ecclefiafticae ;Attamen fatendum eft non ita facile deveniendum ad compulfionem pro adimplemento fponfalium quibus non acJ ceffit Juramentum ,ac leviorem caufam fufficere, ut Judex juflest coa&ione abftincat* quod praeclare infinuavit Abbas in Cap. Requi ^ Jivit de Sponfal. in fine Prapofitus in cap. i.n.iZm de pati. &alii quos cumulat Mantic. de Tacitd Itb. 3. tit . 17. n. 6. &Rota inComen. Sponfalium io. Junii 170 5.§• Pramiffaque,coram Reverendi] fimo Molines Decano. 140 Ex hadeniis firmatis circa fponfalia nuda facile colligitur quid veri fit, fi fuerint Juramento firmata :Etenim dubitare non licet quin jusjurandum novum vinculum ad dat, quodque magis peccabunt qui fidem frangerent fub Juramento promiflam. Non defuere quippe ,qui dicerent fponfalia jurata eamdem vim habere cum nuda promiffione; eo quia, quoad Deum paris conditionis efifimplex promiffio,Cr Juramentum ,Bojs. cap. 11. citm num. ^7 &Addtn. ad dec. 43 i.par.q to. %.re~ cen. n. 64. ubi quod Deus non facit difiintliomm inter Juramentum,&Jimplicem loquelam,qui dixitjitfirmo vefler, efi efi, non non&c. Verum tamen hjec per exagerationem prolata cenfendafuntjad concludendum fcilicet quod promiffiones mutua; vim habeant obligandi quamvis Juramentum non intercefferit ,non autem quafi negetur fpecialis reverentia Dea debita, qui per Jusjurandum in Teftem advocatur ,ut bene obfervat Glofs. fuper Can. Juramenti zz. quafi. 5*verf. Dijiantiam. Nemo igitur cx Catholicis vertit in dubium ,quod fponfalia potiorijure fint obfervanda ,dum De Sponfal. &Matrirri. Filiorumfam. 25* npnfnrv% ]_f*11 •r- .. .. idditiirJuramentum ,quodque ab illis fine jufta Caufa reccedere fic gravis noxa contra Religionem ,quatenus non tantum Homini, led Deo quoque teneatur reddere prorui(Ium, qui promittendo juravit, quippe qui Deum 1eItem, &quafi FidejufTorem adhibuit ,ut prO more egregii antiquioribus allegatis expenrdit Suarcz,tom. z. di Relig. tratt. de luram, hb. z.cap, z. Cafiropal. par. 3. mtfZ.14. difpt.z. puntt.u n . 4. &innuit S.Thomyin/\. diji. 17. «pe/?, i. art. 1. ad z. ubi de fponfal. &clare docuit de Juramento promiflorio in genere z. z.queJL 89art.y. confentit S.Bonav. to. 5. ^fent.dfl.z8. art.i. qteqfi.i. Confonant Iurisp,nti ,quos cumulat Barbof. tratl. var. de «xtm. rur. axiom. 134. *. Gonz.al.Ttll.fuper mpr,mo dc 6-ac U* V!'l &tradltur ,n perfp.cuis Textibus Cap. Debitores, Cap. Si vero, Cap. Cum contineat de Jurejur.Cap.de illis, Cap. Ex literis, Cap. Commiffum de Sponfal . Itaque res adeo certa eft ur iupervacaneum foret plura in illius confirmationem adducere. rma 141 Nequ£ hic locus eft j* 1 Mtrpntes , quim ,nter Tha,g fam de vt, qua poHet JuramenimXoX- °ubium '«* Pertrafitnt hb precipuecap. i9.Sancb. 7; *T* ntatrtm.difput ,,Bafl. Pont. de matrtm.hb. II. c. 8. Cafiropal p*r.$. trall. la.di/b. ^.pu*tSt.9\&ex Canoniftis Gonz,al. Tellez, jitper Cap. cum Contineat 18. dt Jurejur. Cutier. AeJuram.coHfrm.par.t. cap. 54.^ 5j.Barbof, W«-ew Cum commeat 18 c/i.altos colligens. Squidem quod (pefiac ad Contrafium Lnfalmm mutilis prorsus eflet difputacio^ ut tgregie difcurm Gonaad. Telle*. r uZ’Ut Cap Praterea de Spoufel. n. 8. .U\[L\tn ‘‘ tn \ troveffia locum I101 vindicat :Qum,J 0adhi.- bir ju ntum dvalorem aftus aljasjn _ peccatumnullum verfat-ur temaaus,q„i ali r°^lbeatur cl . r , ca validita - Ruitur naturam X"“r*Va ldus C. De non num.pecun Cap Qui *j***} rejftr. unde cum cn^/y^ema^m°dum de Iudjuramentum'tantbm ',j'"a*US "«wfi* temfitadieflumdeb-t fCn• ma^,rem firmita- &quidem in matetL?^us naturam’ femper fententia Rou precipuffT^ fuit Sponfalittm coram C,clou ‘„ fuT que facit quod ifia fiponfalia VJ ‘8’’b,; N'~ fepervenerit nova Caufa Juramenti"* ’Vr ^ oam agumat naturam, 1clT mn"U'^t Uui rui soA '.,^Auditiones Contra- “tradidp ,^emclue Pnft antiquiores ‘de Io rU / nt Barbo ff HPer Cap. Praterea ilprimo de Ipofrj”' J&Zy"4‘^"‘‘«tfuper Tit.u /a JJn'^°* ^311 ft 113111 plures. fnnnC i*L atenc^urn nihilominus, quod dum rponf^bus acceffit Juramentum ,fortius compellat ipfum etiam per Ceftfuras, ut de^ terreatur afrangenda fide, &abftineat aper-; jiirio, prout unanimiter tradunt DD- Sanchez, Ub.i.difp. i 9.n.^. Bojs. tLcap. 11, n. 38. jivcrpt quafi. 8.feli.8 . verf.Quinto dubitatur, &ex Canoniftis Prepofitusfuper Cap. Requifivit de Sponfal. n.1. j4bb. fuper Cap. Ex literis il 2. K.3.& fuit exprefia fententia Rotx in dec. 111z. coram Seraphino n. z. ac decrevit Sacra Congregatio Concilii apud Fagnam. fuper Cap.Is quifidem n. 11. deSponfal.du.m refpondit, eum qui juravit contrahere matrimonium cogendum efle *b Ordinario per Cenfuras, 145 Tandem non licet; filentio prasterire quatenus compulfio Judicis ad inducendam partern renitentem adimplere fponfalia ,five nuda five jurata, non debet effe praecifa, fed mo^ derat3,ut loquituri?<?/.<?.^. 111z.n.i.cor,Serapbin. itaut fi praevideat Cenfuras futuras inutiles,abftinere debeat acoa<ftione,^.cor. Tam phil.dtc. 96,n.6. ac fi poft declaratoriam Cenfurarum altera pars pertinaciter recufet matrimonium contrahere, etiam fi non petat,veniat abfolvenda, ne fcilicet fi<fte ,ac fine confenfu matrimonium exterius contrahat, vel ita coa- <fte confentiat ,quod ex Conjugio pravus exitus timendus fit, ut colleftis concordantibus, ac plerifq ue Sacra Rota Dtcifionibus firmat Barbof.fuper Cap. ex literis il 2. de Sponfal. n. 5. & fuper cap. Requifivit 17 tod. tit. n. i. additis recentioribus mManen. Sponfalium fuper C^flS nLJ’ decembris 1710. §. Ferum &feqqm cor. R.P.D.Anfaldo,& z6.Imii 171 1A.Et hinc cor. R. p. D. Scoto . Sic conciliatur quae in his auobus Textibus apparet contrarietas .* quod nempe mCap. Ex literis decidatur, compelnum efle per Cenfuras qui renuit adimplere pon alia, at in Cap. Requifivit potius mo- /nendam elfe ,qUam cogendam mulierem renuentem nubere ei ,cui fe nupturam juraverat, ic p>a:ter relatos aBarbofi tenent Bofi. d. cap. ii.n.43. Averfia quefi. 8fepi. 8. udntonell.de egtm.Ecclefihb. 5.cap.z.n. 3.Panimoli. dec. z3. n'1Card. Albit. de inconfl. infid par.i.cap.g, num. 20. r J44 Lubuit hxc praemittere, atque in Veftioulo longius forfan quam par erat immorari, ne quis fufpicetur eo Nos tendere,ut fuadeamus impune licere religiofum fponfalium faedus violare, ac promifiam matrimonii fiem in ringere, etiam Jurisjurandi religione contempta, atis ab hac Calumnia nos cauifoZTlJZf refolationem pr°p°fiti tt ]^5 difficultas verlatur in hoc: trum *udatae leges de obligatione ex fponaj us maximeJurejurando interpofito, conlurgente, locum habeant etiam cum Adolefcens, vel Puella juravit fe contracfturam indignas nuptias, quibus parentes caeterique dc familia juremerito contradicant qusque totius nobilis Domus decorem minuerent, ac famam deturparent juxta tradita in fuperioribus dubiis, praecipue in fecundi Dubii refo-; lutione. ~-*’ 145 Ve- Differtatio Theologico-LegalisI 99 » 99 a9 99 9? 99 9» >9 * 9» 9» 9> ' 02* Ionii eft ir, squalitas Viri, &Mulieris: Unde ;ftequenter aDeo punitur earunr tememas cum lint humiles ,aut inopes ,cum nobili bus, aut Divitibus inire Matrimonia contendunt &c. Nam difparitas conditionis frequentes invehit d.ffentiones. Hios Del Bent deImmunit. far.l.fap.s. aut>. ,\g.feh.g. ».45. Ad Judicis officium pertinebit ’cavere, ne contrahantur l.rmha mammona (fc ili cec inter difpares) ex quibus (candala, &infoelicesexitus fequiconlueverunt. io6 Mam Oftcv. 4'Socram.Traa.dimirim. difp. I. q«4‘- 7' ?• l0 5’ Sl >"ter 1arentes Contrahentium odia interveniant, ita quod fe opponant contrahendo matrimonio, propterea fponfalia diflolvipoffiint ,av, e-nt, i quidem timendi funt aliqui infee ices eventu • 207 Reoinald. in praxi poeniteri. ta. l.M. 3l. ». 24. de Filiis contrahentibus matrimonium» invitis Parentibus, ait „Imo faepe eemo>r a le ob fcandala ,&alia mala, quae ex taliter le od icanaa a,•:r;conlueverunt. ”108'pr To^r2nt^7 .T.iTff‘‘Hujulmodimatricontra»'** gignunt fcandala, miminionia regulariter g*5“u.1? .tcitias, perturbationes, &lites mRePa» inter Affines ,&Cognatos utriufque Parm, fi Perfons fint nobiles ,vel falcem mdomibus Parentum, fi fint infims fortis :&polt pauca addit ,contrahunt multi turpiter, « indecenter cum maximo damno focietatis humanae, ficut videmus accidere, quando familia matrimonia contrahuntur maxime inter Nobiles. .. 209 Denique, exteris omiiiis ,non licet praeterire perfpicua verba A*/«*e,qui prx exteris indigna fponfalia formidat improbare: Is nihilominus!om.\ JeJufTrall.i.dfp. ij6. ver [.Contrariamfsntentiamcirc. med. iic loqui - tui " experientia tefiatur,eos, qui ita contrahunt folere poftea non rato dolere, quod ita contraxerint, neque fumi» matrimonia exitum profperum habere confuevennt :Infuper affirmat; huiufmodi matrimonia non contrahi, mfi cum magno fuo proprio, fuorumque Pa- „rentum fpirituali ,&temporali damno, ac ;; cum perturbatione &dedecore Re.public*. Ea videlicet eft veritatis conditio, ut Adverfarii quoque Teftimonio confirmetur. 210 Reaflumendo iterum vim argumenti, fic rem configimus. Spontalia quamtumhbet jurata vel ab ipfo principio non obftringunt, vel veniunt omnino lolvenda »quandocumque ex adimplemento deterior exitus Jure formidatur. Hoc eft principium Juribus ,ra- .tione, authoritate ftabilitum. Atqui ex fponfalibus, invitis Parentibus, maxime cum Perfona indigna contra&is: plerumque, frequenter, ut plurimum, deterior, ac infeelix exrtus oriri confuevit ;Hoc experientia quotidie comprobat ,V. /• Interpretes, Theologi omnes fatentur; Ipfimet Adverlarii ultro concedunt: Igitur regula eft >hujus generis promiila, 19 9, J> 99 99 99 99 99 99 9» 39 99 99 99 9» quamvis Juramento firmata nihil obligarei quodque illorum exeeutio ut plurimum, ple^ rumque debeat impediri. 211Quod, totum efficaciter, fuadetur ex alio theoremate communiter admiffo ,atque SacrorumTribunaltum conflanti Praxi confirmato: Quod fcili cet fxpe di<5ta fponfalia, nec in vim Jurisjurandi cogant, ut impleantur, fi fupervenerit gravis Parentum indignatio ,Si multo magis fi filios (jufte, vel injufte nil intereft )fua Hxreditate privare comminentur*1 Ita tenuit Rota in Tullen. pratenji Matrimonii dec.i xfi.cor.Seraphino in cujus margine plures fimiles Decifones allegantur ;&in alia fimiliter Tullen. coram Rena 15. Maii 1596. qua eft la 517. par. 1. cor. ^.quamque per excenfutn adducit Bofs. de contratt. matrim.cap.ii.n. 97J &cum illa tanquam magiftrali procedi dixic Card.deLuca de matriw.difc. < £.n.io.& ii. notans, hanc juftam efle caulam, ut fponfalia diffolvantur, &in terminis fortioribus Bofs. loc• ,, cit. n. 97. fcripfit, quodob timorem probabi- „lem magnae indignationis ,&maledictionis „Parentum tali matrimonio contradicentium ,, hxc fit jufta caufa, ob quam Praelatus non de „bet. Parte inftante, cogere ad implenda fpon- ,, falia, fed potius (NotaJ teneantur fponfalia diffolvere, &refeindere: &articulo maturius difcuffo tenuit Rotadec. 19. n.^S.par.io.recen. &in Viennen. pratenforum Sponfalium 12. Ja* nuarii 1705» [Quinimmo cor.Reverendifs.Kau^ nitZj in Comen. Sponfalium io. yunii I7°5« [HancautemjuJiamycor. Reverendifsi Molinam 212Porro ex hoc duo refultant pro verita-; te, quam tuemur, validi ffima argumenta* Unum fcilicet afortiori: Quoniam fi Judex tenetur folvere fponfalia ob metum indignationis Paternae erga filium ,&amiffio temporalis lucri eft fufficiens caufa, ne jurata in Sponfalibus fides fervetur: Quanto magis tenebitur fponfalia folvere, dum exiliorum implemento, innumerata Peccatorum ,fcandalorumque feries in DEI offenfam, &animarun ruinam agnofeitur fequutura. 21$Infuper argumentabimur velut £priori. Stante gravi indignatione Parentum, Filius non obftringitur vi fponfalium, £quibus licet recedere, quaeve Praelatus folvere poteft» ac tenetur :Ergo Filiifamilias non valent fe excufare, neque aculpa indigni nubentium» neque apaena fub praetextu Sponfalium ,quas habentur, ac fi nunquam praecefsiflent,dum ob praefatam Caufam ipforum vinculum non perdurat. Et mirum fane foret ,fi liberum foret Filiis, fi ve cum praejudicio Sponfae ifponfalibus refilire, fi ve cum injuria Parentum, &Familiae infamia fponfalia fubftinere; Quodque Praelatus teneretur, arbitrio fil» 9eundem abfolvere ,fi temporale lucrum profequi ftatuerit ;vel favere ut Sponfalia exequatur ,ft Concupifcenti* pbtius morem gerere ei placuerit ,contemn/ndo quidquid in ipfiufmec filii ,exterorumque Spiritualem ruinam cx illius effrxni libertate, fore vt contingar, mat oifeftiffime depraehendit. »14 Tan* be^Qnfil. &-Matrrm. Filiorumfkm. 35 ^1-t Ai &fV'i lilii ^/4 m«x •*m,JaAt/Y' 1•^ 214 Tandem illuc redeundo ,unde exorli fumos. Inconc^flijuris eil ,quod Sponfalia fint irrita quoties Perfonie fpondentcs non valent licite contralure matrimonium. Verius iftaapud omnes in confefto eft, nec de ea audentdub.tare illi quoque, quorum int-reft libertatem in matrima fcrupulum ufque contueri .Quia, lunt Verba Franafc. simie» •i*fine: Cum Sponfalia iint ?» promifli) ex J^rtitia obligans ad matrimoj» nium tuturuui contrahendum, nuilaque illiti- „ta promiffio poffit PrornilTorem ex jufiitia ad Ufervan^um obligare, quotiefcum- }\ Sl } eeft illicitum ,etiatn fi fit j> validum ,invalida erunt fponfalia. Dtca- (lillfltorn. 5. de Sacram.tr. 10. de Sponfal.dijp. 1. „dub. 5i. n. 4$ z.Generaliter loquendo qui ne- <*? quit contrahere licite etiam nequit valide g» promittere ,neque enim valet promiili i, a» quam promittens implere non poteit liene, »* nulla enim promiffio rei illicitae valet, aut 9»°bligat. .Difertius pro cafu noftro Kobert. 'K°?%'P*per 4. Decret. Tit. 1. de Sponfd. 6. ”M; M«er,a feu objeSum SponUliuru.elt *mssF*l,citum *d,x' ,, vero valide p-offiKt! nequit rrifi per. fe irate ”™""ahrp((nt. Nam etiam juxta .legitimas Sanctiones padtum turpe, aut lmpoffioiie de |? Jure, vel defado nubam obligationem irwdu- *5ilr*J^urfum Filiucn familias ducere Uxorem Parentibus ex jufta Caufa relun&antibus ,& inire matrimonium indignum cum Familiae dedecore, &Confanguineorum injuria illicitum perpetuo eft, quippe quia advertatur Jufc r* naturali ,Divino ,&Ecdfitjhco :Itaque huUa Sponbliava.ent, nulla au lui cxecutionem obftrmgunt fempersc refpiciunt matrimonia lftius;modi circumftantus benoneitata. 215. Haftenus in abflrabto de Spontalibus oquuti lumus ,modo non taedeoit unum, ve alterum Cautam afferri, atque audire quid - ?l\* C rS°nfulU TPe°l°gi rdporidemnt. VerU e* e /lus f HPer hDThom.in Audario 5» la NrfhT^ 4*hc fabtum enarrat: Puel- 3bili aJ wlx ^c*mannorum cuidam nohar f°eiC ,entl >fed inferioris fortuna?, >rma Verborum fe obftrinxit: Ego Nl^^-ino N‘iurans Per SS.T1U- me rnn ^Per ^an!^aEvangelia &c . &ex^vi^Uarn a!te . r*nuPturarn>' eumque accepi, ftrnm 4nCaCcipioin Maritum, etiamii nofen nir m^r*rooniurn per multos annos non 3> »^-Ur’J} forte ejus Parentes vel mei id vel- ^nt impedire. Nil folemnius dici poteit pro ‘P°ntalibus confirmandis. Subeft multiplex lormulajpamenti.Praevideiiturquae fi fuident P^culta poffent defedum Intentionis arguere. °n urget dilparitas Natalium, cum affirrne- :* ^ Adolefcens ^que nobilis, folumque divitiis tU 3r a^ratur*Adhuc tamen Laniatus or reipondet primo attenta Parentum mft, averfione locum elTe difpenfandi in Sp0l!fa u! MS,& Jurejurando; fecundo his Verbis fub » 9* 3» » »•> *> »elTe difpenfatione, quia juflitia non potell ob- „llnngere ad id, quod fine peccato fieri nequit; „Q^uale eft matrimonium cum Proximorfirh >, fcandalo, &Parentum gravi, &jufta indigna- „tione. b•' 2 1 7Similem proponit Cafum Georg.Gobat to; i.Expertem.Theolog.TraSl.i 6. Caf3.&abfque ambagibus refolvit ;ait itaque: Cal!ima?- »cus honeftae Familiae, &fortunae defpoq^vit »> fibi Calfurniam Virginem aliquanto hqneftioris Familiae.- id fecit tamen infpis Parentibus. LJbirelcivit Pater Calfurniae fafta efle ,, Sponfalia ,non tantum excanduit fummape- ,, re, fed ferio fuit minatus filiae, .fe ilkm pmen«turum mTeftamento, mfi nuncium mirte- ,, ret Calhmaco ;At cum haec mittere noflet, ,, adivit Sedem Epifcopalem, poftuiavitque ut ,, dirimerentur Sponfalia; quia tamen non im- ,, petravit, quod petebat, perftitit in propofi- „to exhaere dandi Filiam. Super quo Cafu duo „e format dubia. Queritur primo an Calfu^nia ,, putuerit lalva Confcientia contrahere ilU ,, Sponfalia ;Secundo An Parens potuerit age- „re quas egit, ad quae n. 111.ita refpondet: •33 Ad primum apparet deliquilTeCalfurniam, dum contraxit Sponfalia infeio Parente; Sciebat quippe, vel fufpicabatur exorituramala; ,, nec deerant quibus ipfa apte nuberet. ,, Apparet fecundo non valuifte ejus Sponfa- „lia, quia (Nota; nequibat fine gravi peccato „mParentes inire matrimonium tale.' ”ApparetTertioJudicemEcclefiafticum immerito tulifle fentenciampro valore, &obii- ,gatione illorum Spon(alium: 118 Plura fubne&ere exempla fupervacaneum foret, cum ifta fatis fiut ad evincendum longe potiorem urgere rationem in cafu noftro, dum non agimus de Sponfalibus inter Perlonas parum dilparis Conditionis, fed de Matrimonio contrahendo cum Faemina ,aut Viio indigno, in quo luce meridiana clarius fimul militant omnia abfurda, quae vel di vi - sim fufficiunt ad detrahendum valorem Sponlalibus, tivead illa folvenda, quaeque adigunt Praelatum ut illorum exeeunonem luris remediis impediat. Siquidem omnirto animadvertendum. DD. in totodifcurfu allegatos ia enumerandis caulis ,per quas vel numquam oritur, vel extinguitur Sponfalium obligatio afferre eas lub difiundione ,five ,fcidicec propter grave in commodum, five propter, injuriam Parentum ;vel propter fcandalum ve propter inimicitias ;tti.tm propter dedecus redundans in Confanguineos, aut propter deteriorem exitum verofimiliter timendum, jam vero Nos verfamur in Cafu, in quo non unum ,vel alterum ,fed eunda fimul enumerata mala, &facinora regulariter occurrunt, quod fatis demonftrafle credimus tertium pramiiffum dubium pertrsdantes. Ex hoC autem concurfu caufarum efficitur ,ut quamvis lingula? minus efficaces cenferentur ,efficaciffime valeant dum copulantur ad vim fponfalium infringendam ,ut fingulariter a^- Hver- n )> '3-4 Diflertatio Theologico-Legalls? verti? Gobai. Cit. trabi. 10. Caf 8. n. 34 ^* *b‘- -Fit quandoque, ut concurrant plures Cauf£ „diflolutionis, quarum fingulae, etfi non fint ' iy fuficientesi tmiverfaz' tantfen fufficiunt, quia „fcilicet faciunt notabiliter difficiliorem corf*; Mtra&ura Matrimonii. 'Ratldjeft quia fifigula, quae non profunt, multiplicata juvant.^ 219 Stabilito firmiter (ni fallor )tum au- :&oritatum pondere, tiim rationum momentis, quodpromifsio indigni Conjugii vergens in aliorum infamiam, praecipuae fi promittens fuerit Filiusfamilias ,idcjtre; preftare auferit infcio ,vel abnuente Parte ;vel ab exotdio fit invalida (quod puto verum) yel faltem venia irritanda, fupsrfluum prorsu^ Apparet novam inftituere quaeftionem ,utriim liceat Sicclefiae Praefuli ab executione Spontalium rebelles filios impedire. Equidem fi Spontalia, fi jusjurandum ,Matrimonium promiffum non Valefit immutare ,neque ex illicito licitum reddere :Si Divinum praeceptum de Parentibus honorandis, fi charttatis vinculum ,fi juftitirc debitum non folvunt: Idem turis erit de Matrimoniis, prsceflermt necne Sponfalia, vel juramentum; ac proptered-ful- ficiet recolere, quae de munere . Praelati mdeeifione tertii Dubii abunde fatis cumulavimus. Eo magis quoniam Theologi, &Canonifix, ques retulimus, plerique loquuntur etiam fupponendo ,quod Sponfalia praecefserint: Si vero aliorum Teftirhonium qu^rat aliquis, plures in promptu habertlus ,qui Sponfalruin meminerunt. ‘ ‘•j 210 Dicajlillo tom.^.de Sacram. artic.10.de Sponfal.difp.^.dubit. \%.num.\\ 80. ,, Quamvis y, autem forte praecefTerint Sponfalia: Nihil ‘ob- ,, flat quominus impediri poffint, quia nemo te- „netur Sponfalia implere ,quando inde immi- 3J net maluro ,aut fcaudalum, &ex di&is colligitur poffe imo debere Praelatum impedire Matrimonium contrahendum aFiliofamilias cum aliqua indigna, fi inde prudenter timeatur fcandalum. • 221 Gobat.7rabi cit, 10.caf.^.n. 106. ,, Si timeatur "ravis, &diuturna Parentum ofFenfa; Si denique grave fcandalum: Irrita funt Sponjalia, potefique, ab debet Magiftratus Eccleiiafticus impedire meditatum Matrimonium. 222 Robert Koniv piper 4* Tecrstjit.de Sponfaln.7, T. quartus Cafus. ,, Si ex tali Matrimonio fcandala, &infelices exitus metuendi lin quandoquidem virtus juftitiae obligare nequit ad a&um, qui fine peccato impleri non potefb.Unde Pontifex jubet in tali cafu Judicem debere interdicere Matrimonium Cap. Cum in tua. de Sponfal. 223 Pax Jordan.volum.i.lib.y.tit.i. dedif. penfau nu. x6%. Nono Epifcopus impedit Sponfa- .r-<T—.— Hafecundum terminos Cap. Cum in tua. de Sponf ,, neque etiam cenfetur impediri ,nifi quando 224 Ludovic. Engel. in 4. Decret.titde dtfpon- ?> impeditur ad id, ad quod quis habet jus :Idi fat. Impuberum §.2.«. 11. „Unum adhucno- „autem non habet filius ad nuptias Patri inju- 3, tabile placet hic adferibere ;quod licet dif- „riofas&c. „fenfus Patris non invalidet Matrimonium jam 231 Gibalin.de Vfur.t. 2Mb.q.cap.j.artic.pl contra&um: Si tamen fola Sponfalia jam cou- •» n. 4, Neque libertatem, quam in Matrimoniq 5) 5? 33 33 3» )» 3» 33 J> 33 53 trada fint ,&inde ex diffenfu PargnHnb Confangnineorum, fortk propter iriaequalita- „tem, aut aliam Caufam magnum fcandalum, „vel alius malus exitus timeatur, poffit Ju^ex „Ecclefijfticus tale Matrimonium prohibere,’ &Sponfalia irritare, cum virtus juftitiae non „obliget ad a&lim pecca minofum. 215 Egregie RaphJil ^dverfa de matrimonii qmft. %ftfl. 15•§•Et quideni:Si ob notabilefcari* dalnrti 'non erat' ei Utitum cum tali ptrfona con* jugari, poterit etiam aJudice inhiberi ,ne contrahat ,1 &Quarl itiamji ipfe nollet rece-J dere(aSponf alibus etiam Juratis )meritopo« terit aJudice ex officio ,vel ad infantiam aliorum, quorum interefi inhiberi. 22'6 Hoc idem expteffa mentione praevia® promiffion is tradiderunt Thom. dei Bene de Iramunii:tbdx; cap. S.dufr.iy.feB.y.n.^ .lAd JudiA cis Officium pertinebit cavere‘ne contrahamurii Layman.lib. 5trabi. lO.cap.i.deSponJal.num.i^J verf. 'Enimvero. Farernei impedire poffiunt ,aa debent,\imploratk Judicis auttoritate ,ad, cujui officium pertinebit cavere ’ne contrahantur ,&C* ac alii quorum verba fupra defcripfimus. 227 Huc quoque fpedant ,quae tradidit Riccius in prax. rer. quot, t.1.p. i.refol. 2f8 .«.4^ ?, 1ertia conclufio inter Caufas juilas, ac legi- „timas non contrahendi eft magna difparitas ,, i-nrter Sponfos ,puta fi unus arat ditiflimusj 3, alter vero pauper Varis Conf.^S. n. 37. 4.« 3, Cacheran. conf. 23. ,, Item nobilis alter vera( P> ignobilis, ut faifTe decifum in Rota Romanaf „teibtur Caefart de Graflis in decif. 1.de Sponf \228 Perfpicue tandem id innuit Sac. Rotd decif437.^cit. cor. Coccinopar. 1.ibh». 3,H<tc jujld videtur Caufa,ut Matrimonium impediatur,ea | nempe fi infelix exitus timeatur. 229 Neque locus eft timendi, quod vel uriufque fpondentis minuatur libertas ,aut quod Jus qua.-fitum per juratam promiftionem in minimo laedatur. Fruftra clamant nonnulli parum experti Forenfes: Perperam fcrupu-J Ium ingerunt ,vel in officio ,vel in fcientia’ Tyrones Confeffarii, dum Judices pulfant^ dum Pcenitentes terrent ,ne fides frangatur^ ne jusjurandum violetur, ne juri j4mquaefito denegetur. Nulla Fidei, nulla Religionis, ju-- llitiae nulla obligatio Sponfalibus indignis fufFragatur. Innumera id fuadent argumenta ex Juribus ex tutiorem confenfu, ex naturali ratione faepiiis in praemiflis dubiis inculcata Nihilominus vel pauca Teftimoniafubne<fte-» re non abnuimus. 230 Et quod fpe&at ad libertatem folidif-] fime refpondet Dicaflil. 3.de Sacram, trabi, ioj de Sfponf.difp.^, Dubit. 18. w. 179. ,, Neque j» vero confetur impediri libertas Matrimonii* 3» quia haec debet effe citra fcandalum aliorum; 9> im. ani. 3> requirit Ecdefia violant, fed libertatis1 ,qu4m ,, protendunt ,abufum :Neque enim- „omnimoda libertas requiritur in Matrimonio, alioquin nunquam Judex poffet querb«f ,, quam cogere ad Matrimonium. --iVi <e ti3zFortius argumentatur^ Adam Opativ* de matnmJifp. tejutfu. 1 8 .#Jt 58. „Nottf {}< „contingat quod Pater Sporifalia invita filiarex: *» jufta Caufa diffolvat ,dico quod libertas nujr» bendi non minuitur ,fed regulariter per ficitur, &ratio eft, quia efTe liberum ad malum *faciendum potffis eft defe&us, &imperfeftio #) libertatis. -*sn.-itif ••• ,,rn'; 2-3 3Fruftra autem fcindalo commoveretur ~u,e r n , s .j,tiern -folvere ex jufta Caufa -- Sponfaha filj^,qmppe7quihoc JusPati-ideder-r; mquoa^Spoftlalia etiam jurata ex apertoT**- «mapi Aftdier 32. tjtfdfl. z, optime advertit agnanrfitptr CtpETtia,de defponjat. Impffb.nl iz . VerbH Tex.us funt :„Mulier fi quidquam voverit $1 &fe confirinxerit ,qug edin Do- "fLr &1“adhbcpuellari exi- ,, , *34 Respuat jVitur a- Tj3^eris 9 fi 11 *hanc el kneftram aperire impudentium Juvenum inff a . 1Cus Juex ”volunt peffine confulunt, &qn£ fdicitas,qui Sutela,, nec re"Tbi „lXST“ ”fuecfmMatrimonii, «Ifit ,qL invitis Paviolare, qui„&pondXcl ilJ -rl ”“""lhuntu^Quidde odiis inter Epifl. t57.»«.8. hP°"„ cu™»Parentes, &liberos, inter foceros ,&generif„m™. Hscenlrn voluntas libera •• ros hi„,- n,r.: o.i:.:.a r_.. •,»ene 5. “"to ent 1 1'benor, quant0 {snio £° ;Xl'bCra -f’ cu'dominatur iniq°X tj '4l’,u 7°m»8. Non dicas lib-rfum "ad liberfe peccandun n,,‘ lb£rtate abuti ”ra, fi erit pii ’Em volunt*tua l.be- . 2$f Minus fubfiftit alterum „r piunt propugnaculum T•^U.° ^ereci“ fpolianturV.r 8 0ir« Lr‘ T“rp,ter '"fiurnnr. r~ J’ 9> 5*f' -fac.TeJt. ibi HarpreEl.Crtrd.dcLuca de alienat contynd. prehibit. di fi. $6.per tot. Imo etiam fuhdito licet alterius bona retinere fi certa agnofeat illorum reditutionem Domino ,vel -alterifiibdhiramS.Thom.i. 2.qm[i.6i.artic.^: adprimum :Dicendum quod quando res re-* fbtuenda, apparet effe graviter nociva ei, cui reditutio facienda eft ,vel alteri ,non ei debet Xancjeflituit Cajet. &alii Commeataterei ibi. Late pluribus citatis DifcatiUo de Jur.lib. z, trad z,dfip .\o. dub. 3;&CardedeLmo dejiiji. rb\ ,difp, z1.feli, z.n. 24, ubi exempli fi - :cat meo ,qui petit gladium proprium ad fe vulnerandum ,vel pecuniam fibi debitam ad ie inebriandum, vel ad fornicandum, &«. 29. *Fimr.tquod reftituens rem, qua Dominus providetur abufurus in alterius injuriam, pec- ;-cct contra jufiitiam ,ac teneatur id damna, li;qu2confequantur. 237 Porro hxc verificari in indignis nup-’ tiis ex faepius firmatis credimus juremerita affirmare. Quaenam filiorum ex turpi conjugio utilitas fperanda ,qua; non timenda Animr, ac Corporis pernicies? Enimvero inquit Acac,de privil.Par.cr liber,prhil. 6.c ;p6,n. 1<5. ^DflS Jir>^rK *C1T1J P1 CmAnAM^a O >» » » f* »> fpolianturVirgires rP r IMr ln(luiunr> fure per spon- Judtcis au<Jn *' t ,Prorui 'miquum elt, ut piatur. ritate Ca fn enormis inj uftitia fuittiffione, QnXinp'P! ''i af|r . umitur,dum ex proal iquod coXurt e Ct3^ tI0nem, COnt ^T C°ffi r,Tiatur. Id contra raftnfum dd ^Ur3j denique communem bavimus: AtTtu^AH fj‘iS C0Irpr°' expoftu|ant.A^v^rfirns, quodimm - bus praefatis mV^uPPonarnus ex Sponfali- Nonne Judex poK(fete *,‘l aodvolunt Jus. luo lure J„;,L POtd! *ac debet prohibere ,ne ros hinc nafei folitis IInter ipfos plerumque „qui coeunt ad iftum modum, difeordis, diffi- ,, diaque, vel hac ipfa de Caufa oriuntur. Vrgtfaspi usinfinuata Fimilise ,Confanguineorum, potiffimum Parentum denigratio, adde fcandala, odia, quae fupra recenfuimus.* Nonne claret fit contrahentes inique abuti prstenfo jure in fui, fuorumque perniciem iu Ecclefiafticae ,ac civiles politia? diferimen? Itaque fi ameditatis nuptiis rejiciantur, ipfis optime profpicitui :Jultitiae, &Charitatis leges apprime fervantur, 238 Pergat itaque Judex fuo muneri refpondere, prohibeat conjugium ,exquomaxime Sponfis cupidine excaecatis, deteriorem exitum confpicit imminere :Neque hoc (ait Letius Alancin.yur coutrov.to. [.dijfcrt. 10. c. 2. ^«,32.) Neque hoc Sponfo, aut Sponfae, cui >fides rumpitur damnofum videri debet, imo eis coniulitur, falubriterque providetur: Sic namque invitum invitamve Judex fervat, &quali gladium, quo fe enecent petentibus mgau Et Adam Opatov.de matrim.difp. i.tpu&* 55 55 55 55 f“° Jure ^J^^cbaprohib^e, ne „negar. in aliorum perniciem abufn ’Vl! U’’!- z'Edices quod judex Acfton fa-' • ‘liquem liccr i• 'fed fervat, qui Prnri;~ *nvltLim impedit aruina. Sic Prodin-o \^vitum impedit aruina. Sic minini r^U*du^° P^cul jus habet, ac dodicitnr j U°rU?Honoruni ,eorumdem inter- Et hn 3m,n,ftralio Li*/ de Curat. Juri0r tellipat et,a?Per JuJlcemibi Glofu itaut inI Teff Ur adern ^t<*^cultas etiam teftandi & lt?,ZTEf°™d'mm ir™“habef. SPr«digtiSntn ^pCrm£ >> » ii » c«»ret ir-juriam. Refpondet illum non facere, nam illius utilitati ccr.fulit. Siquidem liberat eum apericulo continuorum lurgiornm, &dilfentionum. F; xhactenus enucleatis facile refpuitur inutilis aliquorum ja&atio, qui animadvertentes contrarium affumptum cmni fundamento juris, ac rationis deftitui» clamant fibi favere praximEccle(ic?,quae in profequenprecipue juratorum^ nihil & ,nihji confusvit» five Parentum diffenfum, five familiarum difpantatun .Id pi*i' jnys incidenter knpfit.Molina tom. z. dcjffjt. .trabi. 2. difp. &itUxiilSanch de ma- ,trimJib. Udift- I4.»^qul tamenfuhdrtTmitaciones fuperius ipiinuaus*, • 240 Nihil protecto veritati adverfius, aut magis inEcclefi^Pi/®iu^sinitii* ioll^is tlici po- •teft ,quam quod illorum iuifiagiafcandalofa, ac iniqua connubia, vel unquam compiobata fuerint, vel in potentiarum comprobentur. Praxim EccE.fi* non .ab arbitrarioah- cujus dido, verum aSummorum.Pontijicum refponfis Sacris Canonibus Conciliorum live Generalium ,hve Provincialium, tandem ab .Epifcopis ipfis in Synodalibus fuarum Dioe- ~cefum Conilitutionrbus acjdifcere parieti: Quapropter quae ex his fontibus JaaUfff protulimus fidem faciunt, verara^ Hccleuae praxim Temper fuifie in detefhntts, pfofligandifque nuptiis, vel ex folo Parentum .ra- -tionabili 'dtffcnfn UVicitis reputatis.. Hxc de- >nu6 refricare non di anvmus. Cogimur tamrtummodo huicPraxiEcclehs imaginarie con- .fidae, &incautius prolatae ,Veram EcdeipE difciplinam objicere irrefragabili Sacrofanbi a ;Triden. Sjn. Teftimonio expolitam,cujus verba in refolutione primi dubu ,reddita,Ji»c re- •petere congruum videtur: In cap. n/fj/fH* reform. matrim. De connubis lilioiumrarnilias fine confenfu Parentum concrattis fic lo- •quitur. S. DeiEcde/idexjujlifsimis Ov illa -femper deteflata ejh atque prohibuit. Dedimus fquoque Theologos, ac Juris Interpates te- -liantes praefata verba nedum Matrimonia •- clandellina percutere verurn etiam ,quae aFiliisfamil. Parentibus infeiis, vel invius ineuntur: Illis nonnullos hic addere permi (Tum fit. 141 Fran ifctts Zypaus de furifi. Ecclef.t. z. lib, 1. cap. 12..». 2. ,, Si tamen FilufamihasPa- ,> rentibus inconfultis irreverenter contraxe- „rint,- Cum Ecdefia femper hujufmodi matri- ,rmonia deteflata fit Cone. Trtd.fefs. 24. de reyrfirm matrim.cap. 1. Itemlib. I. cap. 33. n. 4. „Statuta poenam imponentia filiisfamilias ,U „fine Parentum authoritate contraxerint; Quod „ut ait Conc.-Trid. Ecclefia illa Matrimonia ,, femper deteflata fuerit &c* 242 BoJJius de contrabi.matnm.cap. 1».79. „Licet Tridentinum dido capitulo primo Ita- „tuerit in matrimoniis contrahendis pro ya l- ,, ditate non effe neceffarium Patris conlcnmm, a,tamen fubdit, quod Ecclefia Filiorumfamilias Matrimonia fine Parentum confenfu contrada ex jufliffimis Caufis femper efl deteflata«fc.&*# 87. &hoc pado pofTet intelligi anthotitas Tridentini dicentis, quod Lccleha Matrimonia invitis Parentibus contracta femper deteflata eft. 243 Gibalin.de ttfur to.z. lib. ^.cap.j. articjp. nu.7,. de matrim. Filiorumfam. ,,Sic habet. Irir ,3dentinum tandeip fuo decrero confirmavit ; ,Non tamen licita unquam efle voluit ,unde, &graviorem noxim in ejufmodi conjugiis 3) 3> 33 1CO- ,, contrahendis alibens committi pafFim fateni ,, tur DD. :;:I 244 Sayr.in Clav. reg.ltb.rj*cap. 5. num. 12^ j^Quia igitur ut plurimum incotoraoda raagn^, „folent ex eo quod filii, &filiae Matrimoniume ^dnlciis.aut inv-jpjs Parentibus contrahant fequi, „•Uierito Ecclefiafemper hujufmodi Matrirfio* jjf nja prohibuit., u,t notat Cone» Trid. &c. ^ 24 sProinde Sacri jCo«ci/»Teftimonio moti pafTui^ dD. •adftruunt praefata connubia. ,Sacris Cmombut damnari. Mcifef. in CommentA ad confuet. Neqp-.to. i.iii fin.par. 7 . confil. num. 3<5. 3, Imo Sacri Canones jubent filios debere con-. ,r-trahere matrimonium, de Confenfu Paren- ,^;tum, &peccare mortaliter, fi contra vbluntatem Parentum fine^iCanla huberent» ,24<> Fagttndfz, to, io. in pracept. Decal.lib.4.1 4* Quamvis Ecclefia -Matrimonia contrada contra voluntatem Parentum, tanquam valida tueaiur., non tamen approbat .modum contrahendi »fed potius reprobat, .janquam inhonettum ,&peccaminofum ,Sc •iOeritb, cum inde Plentes graviflima affician-. tyr injuria &c. ZA7Denique Conz.al. Tellez. in 4. decretal, tit . 2fuperCap.Tua de defponf.Impub.n. 1r. prope Jit. adnotat, &pluribus firmat, conjugia, in quibus Parentum Confenfus defideratur, inter Clandeftina fuifle per veteres CanonesrefCenfita ,&novi{fime aCone.Trid. recenferi? ,» Cum inter alias lolemnitates Confenfus Pa-* jvrentum exigatur, non immerito aliter con- „tradum matrimonium clandeflinum appel—,; ,, labitur ,atque ideo inter clandellina „Matrimonia illud recentet Triden. fefs. 24. de' reform. matri, cap. 1. Non utique dum dande-, fhna connubia irrita declarat, verum ubi i!^ Ia docet perpetuo ab Ecclefia vetita fuiffe, ac reprobata. „• .; 248 Ad hs:c falso affirmari,quodEcclefiac Forus praelio (it Uberis ,ut indigna Sponfalia adimplea utquifque facile comperiet. Si Sacra Rota decifiones percurrere ,aliorumv® Sacrorum Tribunalium Decreta non recutet- Quippe qui inhujufmodi monumentis nullum affertae Praxis, vel tenue veftigium fupereffe deprehendet. 249 Non itaque dubitand um Judici, quia ab tjufdem Eccltfiae Praxi ,vel mininae aberret fi nefariis filiorum conatibus viriliter refiftat, atque modum flatuat ut libere quidem ,fed non ultra fines libertatis Divino, ac pofitivo Jure defignatos Matrimonio copulentur. Imo potius aliter fe gerentes timere merito poffent ne prorsits fub inani praetextu tuendae libertatis, &debitas Sponfalium fidei ,fceleribus, &fcandalis prxfidio fi nt, aedum praetenfum Jus per fas nefafye nubendi fer vare ftudent ,totius honeftatis, .Juflitiae, pietatis quoque ,ac Religionis jur^. refolvant. 250 Rogare tandem liceat, quos audaciam crediderim admonere ,ut meminerins .moliti L^s Leim Jmpfn GoljUnMr.liS. N»* J» De Sponfal. &Matrim. Filiorumfam.' qj\*7 >in^innnm i*— Zi! co/1* J..-- 3^- tactus eit indulgentis locus, ut liceret Matrw mOnium mfPr Virum _Rt fruminAm !11*•_ Nimis eft indignum ,nimis item impium »» flagitiis prxfidia quaerere ,ut petulantie fer« vire liceat: Injufta libidinum defideria nulla •decaetero venia defendet ,nullum fublevabit »•> 9> 0,adminiculum. \»*\..,\ DUBIUM V. Utrum fi Sponf ilibus additumfueritftu- (rum> teneatur Filius familias ducere foeminam alias indignam, non obfiante fcandalo,atque injuria Farentumfeu Conf anguineorum. rja ULeraque de variis acceptionibus ftu- 1Pr*> acc^epoenis utroque jure contra Stupratorem fancitis nobis non eft otium curnu andi .Pauca tantummodo praemittere fatius erit ,ne plura ad eruditionem venditandum coacervare videamur.- Ut ftupri nomen tbm Virginis, tiim honefts Vidux con SS' ^Tdetur; U^"emod6 ,d ’S“»"> extendatur, dmpnric /r rnu ,er*shoneftam vitam ouas nrJT Tt,n r£rtringjtur :Inluper quas propter fingula ex his rzterifque fpeciemcioni%na T/5fibi StuPraM?con'rahit Lr^ureCafareO' late traduut Harpreck. aC jmm jt nt^HPer §hem/a; Julia de Mult ln\ *a. fufrantHl lib. 48.ff. „i I,, jhL dt 57 &HldmdeFarimc. i» Pruc. {f i-t.idr cUia Car», a•47 *l S;Moni(tisGorz.al.nUz.fup,Fc'J,j. ’f. " Cmnr.Cmon.aaaflMh., ILMul,‘ •ntiquiores. Ura htrZT’tUm '1]J'‘>“,m comta. longihsTbe^3 I e r Vet J°rEcc,efi ®difciplina cere VirginPm sut ad,£eret quemquam dudamnavit nuDtL qUam ^duxerat »im6 verd *W*m: Docemur Mex CalfT' T&d°r /educunt J,* a> jacuit, ut hi qui foe ninas *> Quamvis eis nr? u^at ^n^shabeant uxores : 9,dotaverint mod^. 11 conveniat ,aut eas «rentum fuorurn nUptla!it .ercum confehfu Pa- ’» , ver<> eam Iduxerit”^™!* *&infra :Qui >. habeat &c. Qu* veJdTq"am,eam uxorem ferunrnr 3rerba diminute quamvis re- 7pTmin 5«.*. r . laudabilis illa r'qU'dr'S /.°ris <l uotl"eferebat Porihuc 3^anomm feveritas prifcis tem- Polhn * ac :comodata >quaterdis foeminam fe "ulli finebat Viro nu- ,1r»fMT'‘ GREGORIOi»Ep. 17.alids r/r caP'd* fydic Itb,j4. ad Felicem Me(farU oZ:l z; i\fTm‘ lmere Tqk. F^^uaD :^°4ue timen » 9t 9} >9 99 » >9 --«» iiccicl xviacriw momum inter Virum ,&foeminam illicite» concubitu jam foedatos: At nonnifi poft nalem peraftam poenitentiam: Ut deducitur ex Eufebn Papa decretis,,&ex Jttguft. in libi de bono Conjugcap. 14. verbis relatis kGratia*: i» Can.denique $i.q. 1. 154 Vigebat adhuc undecimo labente feculo rigor la udatae obfervantiae ,ut aperte teftatur D.Ivo.Carnotenfis in Epifi. s6.JVulterio Meldenfi Epifcopo dire&a in princip.ibi: „Humilitatem meam confuluit veftra fraternitas, utrum quis habere poflit eam mulierem ia j, Conjugem ,quam prius habuit Pellicem; ,, quod idcirco vobis videtur illicitum ;quia apud vos hadenus fuit infolitum. Exinde profert teftimonia, qua: videntur partem five affirmantem, ftve negantem comprobare; ac utraque conciliare contendens ,concludit fecundum juftitiam non licere, at nonnunquam fas efte Canonum rigorem indulgentia temperare :Ut habita ratione falutis Animarum, pro qualitate Perfonarum ,pro opportunitate locorum, &temporum, nunc feveritas Canonum poffit exerceri ,nunc indulgentia quibus oportebit impendi. Hxc adnotare placuit ut fcrupuli eximantur ii, qui monftrum narrari putant, dum audiunt ar* cendum non femel Virum ii connubio cum vitiata Virgine contrahendo: Falsd nempe fibi perluadent id Juri naturali ,aut hivino repugnare, quod fi verum edet ,nunquam Hcclefix Canones contradixiflent. 255 Mitiorem deinceps viam aggreflft fuit Sanfla Mater Ecclefa^ labentium imbecilitati fimul indulgens, &violatf Virginis confulens indemnitati. Sufcitavit quodammodo jam mortuum judiciale praeceptum veteris legis, quod habetur Exod cap, zx.ac ferebat, ut is qui/eduxerit Vrgwem, dormieritque cum ea ,dotet eam ,acfimul habjat in Vxorem,Sc refertur in cap. 1. ac Adult. Poife itV aut rigorem mitigans ,aut explicans quomodo mandatum illud renovare intenderit ,praecepit Stupratorem ,aut Virginem ducere ,aut in Monafterio derrudi a1peragendam perpetrati criminis poenitentiam Cap Pervsnit eod• />>.ubi referuntur verbaS.G REGORII Tap<e, hc refpondemii. Acctffit tandem luterpretum confenfum .&recepta ab omnibus conluetudo, qua vel antiquior expofita ,vel nova fanuta fuit ltx, ut fcilicec ,qui feduxerit, ac violaverit Virginem, ipfam pro fui optione ,aut uxorem ducere .aut dotare compellitur, prout uno ore fatentur tum Canonici fu^is [nterpretes ,ut tradunt Barbofi in Collettan.fuper cap. \. de sidult. n.7. Con^al Teilex, fiuper caq i.cod tit.Joannes ChnflophorusSchambogen.in lett.Jur.fitper 5decret ut. \b.anu.\ 7,' Rubeus in adnotat ad dei i fi. 4J1•par. 4f. j. recett» nttm- 110. Antonell.de regtm-EcclefJib 6.cap. 30, Card.de Luca de dot.dijc. la^i.n 7&ex Theo-1 logis Fagundez, in 6.pracept. Decal tom.z. lib. 6. cap. 6.Bofs de mairim cap. i.a n.zz. Dicafiillo dt Njufi. ( 3*Differtatio Theologico-LegaliV juji. lib. traEl-1.difiput.jJubii.9- num. 11 $. Quam regulam magiltraliter firmavit Ret. m 'JUturinen.matrimonU 24.Januarii 159°* coram Tena, cujus meminerunt Card.de Lnca,& Rhbius locis citatis ,&per extenfum allegant Barbofia , &Bojfius locis citatis, Ciarlin.to.i-con* trovforen.cap. 17t^.n. z)6 Non fatis tamen ex laudatis juribus, & Praxi valet inferri propofiti dubii refolutio: Quod ex una circunftantia videtur Deflorstoris crimen minuere ,quippe qui non praefert Virginis renitentiam ,neque vim ipfi illatam: Ex altera vero augetur obligationis argumentum, ratione Spontaliorum, fub quorum promiflione Virgo fe Viro obtulit vitiandam. Additur itaque in Cafu noftro promif-. fio ducendi ftrupro, quibus fimul jundtis,non congruit eadem ,quae de lingulis ftjun&ini conuderatis, procedit Juris difpofitio. Nili velis promiffionem ,fub cujus fpe Puella ad fui deflorationem inducitur inter modos feducendi connumerare,-ita enim fiet, ut qui promiflo conjugio Virginem corrupit, ledmftor cenfeatur ,ac propterea non omnino illam Conjugem habere .fed profua optione, vel ducere tenebitur, vel dotare. Neque ut puto ,nimis iveritate aberraret ,quia ita fentiret de fi&o Promilfore ,qui nempe animo extorquendi copulam, verbatenus dumtaxat ,Matrimonium fpopondilfet: Quis namque dubitet lic fceminam decipi turpiter, ac {educi ?Fidus enim Promiffor in hoc calu «quipiratur vero., itaut teneatur Puellam i. fe defloratam defponfare ,ut magiftraliter firmat Rota in Monafterien. matrimonii 17. Junii 196§.Mulier,coram clar.me. Card. Caprara &in ejus confirmatoriadie 5.Decem,ejufidem anxi §. Abfolutum cor.eodem, ubi concordantes. 257 Verum enimvero ,utcumque res fe habeat ,dum agitur de fimulatis promiflis : longe major eft ratio de illo ,qui fub ferta pollicitatione nuptiarum Puellae confenfum in Copulam eft affecutus: In hac enim fadi fpecienon venit folummodo attendenda obligatio emergens ex dtlido ftupri, &danno Virgini fedudae ejufque Parentibus illato, verum etiam natura, &vis condradus, in quo pro corporis traditione futurae nupti^ pollicentur ,atque implementum jam redditum imuliere, quae fe Viro permifit, idcirco nullus videtur fuperelfe poenitendi locus ,& cmnino cogendus Vir ftare Sponfalibus ,ac violatae Sponfae fervare fidem ,ut communiter utriufque Fori Dodores affeverant ,& Praxis Tribunalium maximeEcclefiaflicorum obtinuit,innuunt S.THOMAS t.j.in 7.%.quaft.unic.art.z ad^.S.ANTONINUS ^ p.t. 5>c.6.§. 1.verfilnfin.aute confcien.Cxteri ex antiquis, quos magno numero citant, &fequuatur Fagundez. cap. j.cit.num. 1i.Dificafiillo <litb.9'Cit.n.i i^.VorteLt.i.par.^.refiponfimoraL eaf.6.per tot .Plurimi quos paulo inferius afferemus. Ex juris peritis colligunt concordantes Ciarliruconcn 1J\.cit n. jo.FrancificmZypaus refiponfiCanon.to. i.lib.^.refiponfi.^. tit. de dlvoril per tot Rubeus in adnot.ad decifii 431, cit.». 85« &pluries firmavit Rota praefertim in una Ca* luguritana coram Ahltio la 16<.par. g.t.\.recnum. zo.fifiq ibi: Dum yingela ex promijfion* Joannis tradidit corpus fuum ,ac pajfafuit deflorationem, partemfiuam adimplevit,vnde alter tenetur etiam adimplere ,(fi num. 25. Necfiatis eft tali cafu pecuniis fatisfieri ,fi Sponfialia Contrahens ,acfubfpe futuri matrimonii Virginem deflorans,tenetur eam ducere*. Et novifli ein Pampilonen. matrimonii 23. Junii 1702. infine coram R.P.D. Lancetta,fi inCamerinen.Spon» fialium 12. Junii 1711. §-final. coram Emine»- tifisimo Triolo. 258 Abfit itaque iut Virum Virginis fe-? dudorem, vel in minimo tueri velimus, quinfuae libidinis poenas luat ,quin adigatur damnum fimplici Puellae illatum tametfi cum fui gravi incommodo refarcire ,fibi imputet ac fuae malitiae, quos iniquos licentiae exercitae effedus experitur :Atque Virginem,quam volens libens foedare aufus eft, non erubefca^ Conjugem habere,invitus etiam compellatur* 2.59 Verum tamen nos Caufam omnind diffimilem verfamus: Non pro juvene contra mulierem agimus ,cum Inter ipfos nulla fubfit controverfia ,quinimo in malo turpiter concordes reperiantur Parentum, Familiae, Reipublicf,Ecdefiae quoque difpendium vitare quantum fas eft unice meditamur.* Cun-l da enim in peflimum difcrimen adduci faepi contingit, fi indigna connubiafaepiusdida£ Filiisfamilias contrahenda nedum permitte-! re, fed praecipere necefle fit, nec unquimi liceat impedire :Praeftat igitur examinare piim quandoque talis fubfiftat Caufa ,ut noni obftante ftupro cum Sponfalibus jundo,poffic imo debeat Filiusfamilias jure compefci, neducat Virginem ,quam violavit. Duram' cuique videbimur coepi fle Provinciam; iflam tamen fugitare quid cogit? Nihil profedo ad dicendum veritate facilius inquitS. AMBRO* SIUSin Homilia fic. Pro more igitur in praemiflis dubiis decidendis fervato plura ,quas meditati eramus ,mifla facimus ,ea folum^ modo proferentes,quae ex gravioris notae,five Theologis,fi ve Canonifiis decerpe re potuimus* 260 Paucis quidem verbis negotium con-* ficere valuiffem ,affirmans eafdem ferm£ de Sponfalibus cum ftupro ,quae de Sponfalibus juratis, limitationes traduntur iDottoribus, quos profuperiori dubio congeflimus: Nempe afferunt, dum Parentes diifentiunt propter ignominiam ex nuptiis fibi irrogandam ,ex quo fcandalum immineat, &parum fcelix exitus timeatur :itaut Matrimonium abfque peccato perfici non valeat ,neque Sponfaltai’ neque ftuprum obftare quim poflit, imo debeat etiam implorato Judicis auxilio Con-J jugium &Parentibus impediri :Lubet nihilo-j minus eorumdem au&oritates ,in quibus ex* prefse meminerunt deflorationis vi fponfa* Jiorum confecutae in medium proferre ;nec De Sponfal. &Ivlatrim. Filiorutnfam. nIIP 'V/lnPAw*n non plerofque adne&ere nufquam in praecedentibus laudatos, ut vel ex Tertium numero veritati, quam profequimur,pondus accedat. 261 Dtcajhllo de jufl. lib. 4.tm#. 2.difiput.7. dub.<f.num. 128. Afferendum quinto fi Vitiator promifit Conjugium, &eafipe ,Conditione f^irgp in Copulam confentit, tenetur eam ducere, fubdit vero cafus ,in quibus st nuptiis abftinendo fatis erit fatisfacere pro damno Virgini illato, &n. 13$.fic habet: Deinde etiam refiitttlio[afficit quando timetur ex matrimoniofcanda - lunhvclmalus exitus,velgravedamnumfuturum. z6t Apertius loquitur to. $.d: Sacram.in 39 l 91 >» l) » » eft de eo cafu ,quo promifsio fuit vera, &ex *» apimo fa<fta,fed probabile eft,quod ex illo Ma-5 trimonio grave aliquod fcandalum oriretur. 267Antonius dSpir. Sanci in dirett. Ccnfefs. tratt. lOtdifput.i.feSi, 8. de Viro nobili, qui (e rio promittens Conjugium Virginem violavit fic habet »«.58. ,, Tunc ratione promiffionis verae debitus effet totus ille exceffus, ad quem reddendum Promifsor ferio, &confcius notabilis 'exceffus fe obligare voluit'.* »j Ho^: tamen intelligi debet fedufo fcandalo, „vel malo exituMatrimonii,ut fupradi&um ert. tratt.de Sponfal. difont 'duC \'l” .Naidus in Sum Vtrbo Virgo nx. :,Virfirmat Sponfalia non obligare ,* fi ™'x Matri- *deflorans cum promifsione illam dumesmr notlblle fcandalttm thHdv' „titnr tamen h*c fententia &c’Non lenetur eam ducere fi ex tali Matrimonio magnum fcandalum,aut detrimentum timeretur &c. 269 Marcus Serio de Cjfi Parochtratt. 2.dc reftit, difiput. j.difficult.z.q.j.nu.i. „Qui Vir- „ginem defloravit Matrimonium ,vel ver£, »vel ex animo promittens teneri eam ducer# ,» eft communis Do&orum fententia, limitatur ,, tamen &c. nu.4. item non tenetur eam duce- >, re fi aliquod grave damnum, vel fcandalum „ex tali Matrimonio fequatur. 270 Petrus Adurebant.in Tribun.Saeramen. tf}. ‘tratt.p.tit.i q. z.^^.dub.i.refol.z. ,, Qui »Virginem defloravit promittens ei Mati imo- „nium, tenetur eam ducere :In cafu autem, „quo illam ducere non poffet ,tenetur eam dotare .* Cafus illi funt :Magna perfonarum ;Commodum, quod inde oriri folet ,ac ebere Judicem interdicere mtrimonium\ atque pluribus citatis fubdit id verum effe, tttamfi fecuta fuerit Virginis defloratio :Hic tmm etiam quando promijfio fuit non fitta .tenetur quis ad evitandam talia fcandala non contra- Zf fT cof^UM.,8.». ,8 .. rmZL’ Mt‘at0 . rVirSinis f“b pro- •&1„L Matrimonii teneatur eam ducere, ««w». }. fic refolvit: „Neque enim fida ;; L°t mr,V *sponfalia -siSobligat p0f- ,iftorflr?jwt . Ver . a> *qu? Caui£ permittent , °mm diffolutronem ,illorum quoque re- ** fcifsionem patientur :Quare fi erave Illa ”“nd?luni jure merito timeatur ex futuro illo »ex"~’ &ut Ruuntur ,malusTliquis i, fivefi4 'f n -nt contrahsndum ,fi ve verS »live h^e fuerit promiffum. vcre> 2«4 ^f^liiTMlmlnflrua.Sacrdlil, r Cf’1'ftupratore lic feribit. sirur" »to* Zutt Z^*. 3Ut ruramen- ». &poffu ducere” , fi < 'rim' V,S •Vtt^Proroileri ft,quodfcanrJ.1 Vrr^01611 t,meret grave ali- »V4r. cuius 3Tf U®c,et dot»f> &cuat,Nn. -w{,ba ,ubd| n™s. de VirginiTn 18. 5, proS eH £i°r3t0re ,ic loquitur :„Si •> ex animo v, L'^ L ; IrLlnl »Uve promittat ’* P^ndaZS >*L Ve fi f? ob%«- ‘d«- a, mento firmavh MrT '° “o8’3fi id 'ura ,aJd Vlt ;M! ,(nntA \pfln,M1JV ; ii ff 9> J) » » » >> 99 ««suco nrmavit .\T:r ^Zp d~ quales «renere {,ma)e^cnt valde ira:- nohilic -\. Vel aivitiis, puta fi Vir effet a, nobilis ,&iH, :a!vn„5 »enim cafuiudir* mecanici Filia » =* a®PKs quam aidandum °b'iSltl,r ** «tum opushab-f^T? e‘tantuni quan‘ »> ritum wta em adipifeendum ma- »Ceretur* Cnj-^ n°ne^et ‘nfamata «dipif- ««hflio fuir Zd !5endun?deeo caTu’quo pro- »» babile \Cra^ex animofad3,fed effet pro- „prandi ex matrim°nio eam confecuturo •2^aHU°dfcand^um nafceretur. .pnaicciccur, lii AOojmas Philiar. de Ofiic.Sactrd.t. t. », ^o.a.c. t-? Fit-fl di. nr* t« fe ;u. m7'” JJetl°rator Virginis fi promifit S^“”l fi -ex animo, five fi^ 1* tenpf —7uve ex anirno, live hc^ insqualitas: Grandes Parentum inimicitiae: „gravia fecutura odia &c. 271Tbornas Tambut inus in explicat. DecaU '^•7*^.5 §$.»«.34. aSi vera fuit promif- 19 ho, multo magis jurata, Defloratorem obli- 91 gari ad nuptias celebrandas, nifi legitima ac- ,, cedat excufatio certum ert ,nu. 39. Excu- ,, fabitur fi ex tali Matrimonio probabiliter ti- >, meatur oriturum magnum fcandalum ,vel .. fore malum ejus exitum per rixas, difeordias &c. Sicuti enim haec diflolvunt Sponfalia ,ita &promiflionem de qua loquimur. 272 Regin inPrax/For.pcenit.to.i.L 5i.c. 5j,' ^•255. ZJhima propofitto tjl fitte promittentem, quifub ea promijfione Virginem defloravit teneri Jub mortali eam ducere ore. imitanda eft autem propofitio hac, mnon procedat,fi ex matrimonio fcandalum magnum,aut malus exitus probabiliter timeatur,quia tunc fatis effet pecuniis damnum illatum refiarcire,etiam/iSponfi.Ua effient vera. 275 iVEgidius Truilenc.in expofu.Decal.to.2.' hb.j.cap 9dub.ynu. 1. „Si Deflorans Virginem ,ipfe vere, &ex animo Matrimonium jj promifit, tenetur eam ducere &c. quod limi- i> tant ,modo ex adimpletione promifsionis i> non fequatur grave malum, vel grave fcanda-' j> lum, aut incommodum ,ut graves rixas inter Parentes contrahentium :quia juftitia non obligat ad faciendum malum ,maxime fi ftunr.fnr pilrt niirA„d.--——to 1 1 --_—-( 9» 99 O*"vu«uui illrfiuiil ,ftiJa JLilllC ll „prator eflet dives ,&potens ,Puella ver& „quam violavit effet Perfona vilis, &pauperri- ^-v-im 8r •__r MI 1i ^——*vuvv xv-i iuud ma, &non convenit eo in cafu illam duceret 274 Am- Diflertatio Theologico-Legalis.' 46 274 Amplioribus terminis utuntur Theo- Vgi aliquantulum antiquiores :Sic Gregorius de Palentia t. qCommentar.Theolog.difput.9>q. 5* \%jq.verf.lnfpccicfiv\: „Vio» 1, lator Virginis tenetur eam ducere fi virgini 9,Matrimonium promifit vese, &ex animo, 9, &fatim limitat fubdens: Si perfonae ipfenon „fint adeo conditione difpares ,ut ob eam „insqualitatem fecutura videantur magna in- i, Commoda in Matrimonio tali. 275 Lopez, inlnfiruttor.Confcien. i.par.c.jp. Quaerit ad quid obligetur qui animo vero, vel fido promifit (e Virginem dudurum, fubqua pollicitatione, &fide ipfa illi fui corporis copiam fecit ,&refolvit teneri eam ducere ,duplicem vero fubdit exceptionem. Primo nifi valde inaquales genere ,vel divitiis efitnt.^.Atque hoc. „Secundo vero fi elt probabili, quod ex tali Matrimonio grande aliquod fcandalum oriretur. 276Corduba ia quafiionib. Theolog.lib. q. 13 .ditt. 1. Quicumque vere promifit fe Virginem dudurum in uxorem, fi ve eam co- „gnoverit, five non, regulariter tenetur pro- #,rniffum adimplere. Dixi regulariter quia] eft ,, excepti in aliquibus cafibus ;puti fi extali wMatrimonio grande fcandalum immineret. 277 Jacobus de Grajf. par. t.lib.i decif.aurear.cap.jp.n. 3. „Deflorator Virginis, qui animo vero, feu fido per prius promiferat ,, eam ducere in uxorem adftringendus eft ad (.fervandam ei fidem ,• quod mul to magis pro- „cedit, quando fe ad id juramento adltrinxe- „rat :Sed ecce limitati Quod intellige, nifi ,, probabile eflet, quod ex Matrimonio confe- „cuturo grande aliquod fcandalum nafceretur. 278 Audiendus omnino Saj/rus in Clav. Reg.lib.ix.cap.xn 35 »j» Si Deflorans Virgi- „nem promihc ei Matrimonium vere, &ex ,, tanimo, tenetur eam ducere, fic Navar. Mar- „in. Ledefma, Michael Salonius ,&alii Do- „dores communiter &c. hoc tament limitant „praedidi Dodores ,ut non procedat quando „edet tanta difparitas ,ut non eflet honeflum „illam ducere ,&magna incommoda ex tali ,, Matrimonio fequerentur, tunc enim docent ,, fatis efle, imo teneii ad dotandam Puellam ,, violatam fecundum qualitatem Virginis ad „arbitrium prudentis Viri ,&fubdit : Hanc ,, Dodorum limitationem confideratis circum- ,, llantiis in Praxi obfervandam efle. 279 Clarius fe aperit Georgius Gobat. in Theolog cxpcricnt.traPl.io.Cafi^.n. 106. ,, At „vero ii timeantur graves rixae inter Parentes „contrahentium: Si diuturna horum offenfa, ,, fi denique grave fcandalum ,irrita funt Spon- „falia ,&extendit Sanchez etiam ad Cafum, „quo Virgo eflet deflorata fpe Matrimonii : j, fed ego dodrina Sanchez approbo in Cafu, 9, quo pietas, charitas, aut alia fimilis virtus 9, clare prohibet nuptias cum tali &c. 280 Idem Caf. 8. n. 33 5. jit quidfi Sponfus fpe matrimonii impragnet Sponfam ,&Pater minitur exharedationem fi ducat ?Saycbez* diceret teneri dejerereillam adhuc impugnatam, fifecuturafit perpetua ojfenfa Patris. 281 Plerifque tandem omiflis fufficiat duos fubnedere, qui praecipui merito habentur inter Dottorcs de Matrimonii Sacramento ex profeflo diflerentes Theologum unum, alterum Canonici 'Juris Dottorem. 282 Sanchez, lib. i.dfip. 14. n. 3. poftquatn audoritate ,&ratione mprocedenti dubio ^nobis in linuatis ,firmat Sponfalia fervanda non efle cum ratione fcandali fervari fine laethali culpa non valent ,citans pro fua fententia Navarr. Lopez,, Capuam,&alios, pergit his verbis :Qui loquuntur quamvisfecuta fit Pirginis defloratio fuh ea fpe matrimonii futuri i quod quidem veri fimum efi propter rationem dU Piam. Ratio autem praemifla fuerat :Ouia virtus jufiii ia obligare nequit ad aPlum ,quod fine peccato impleri non potefi. 283 Plura ad rem noltram tradit Joanne % Gutier . qui conftanter affert^ fententiae ad^ haefir,prgefertim lib. 1. Canon.quafi.c. $j.nu.ij* ubi fubfcribit opinioni Navarri, &Corduba, quorum verba modo retulimus: acriter ver» illam confirmat Cap.to.nu.it,. &7*4. verbis ex parte in refolutione primi dubii £ nobis proditis, ibi. „Neque Ordinarius zegie ferre 9, debet, quod Matromonium hujufmodi inter •9 valde difpares impedire facile poflit, &quodl »mulier abfque remedio manebit :Quandoj> quidem jure optimo, &tuta Confcientia. >» Pater abfque malitia aliqua id impedire pof*^ 99 fit ,&huic fe fponte exponit periculo fcemi- ,t na, quf altiori nubere vult infeio Patre Viri,' „quod fi honorem ,&pudicitiam fuam indif- 9, crete profuderit, fibi imputet cum Profatui ,9 Pater jure fuo contradicere valeat &c. 284 Confentit aperte his citatis Epifcopus Pax Jordan.t. \.elucubr.Canon.lib.^.tit.j ia verfi Imo, ubi agit de difpenfatione fuper denunciationibus, &fic habet :„Imo fi filius „Virginem defloraffer, data fide Matrimonii, „fi inter eos talis fit difparitas ,ut verifimilU „ter gravia fcandala oritura fufpicentur, non „erit legitima difpenfandi Caufa ,fi agatur de j, evitandis paternis fuafionibus contra Matri-f „monium: Secus dicentes, quando nulla effec „difparitas. 28* Francifcus Zjpaus Refponfjur.t. 1.lib. 4 J RcfponfiCanon tit.de divor.refponfq.nu.e^. quod edidit pro tuenda Virgine provis Sponfalibus Chirographio feriptis, nec non juramen- to firmatis, infuper facrilego dolo coram fido Parocho defponfata ,ac tandem fic ftuprum pafsa :Cum vero ad vitandum Matrimonium ex parte Viri opponeretur natalium difparitas ,Au&or admittit hanc fufficere, fed adhibita limitatione ibi :Etpropterea qui tradunt inaqualitatem Contrahentium obfi flere Sponfiilibus ,accufant quod ex inaqualtbus nuptiis Jcandala ,odia ,fimiliaque incommoda oritturafint ,qualia evitare jubeat charitas,&que finepeccato abmitti vix pojfint. 18$ Advocato conanit Judex inempe yonn» De Sponlal. &Matnm. Filiorumfam. Joannes Baptifia Ciarlinus lib.2. Controverf(0- renf. cap. 174, ibi late examinat Caufam inter 'Defloratorem ,&mulierem praeviis Sponfalibus juratis violatam ,quae pluribus annis cum illo verfata ,pluries ex ejus concubitu conceperat, ac filios genuerat: quibus non obftantibjs cenfuit Author non effe cogendum Defloratorem ad nuptias ,eo nixus fundamento, quod fubortis inter Sponfos odii, ac malevolentiae feminibus, merito metuendum erat, ne Conjugium parum fodicem exitum fortiretur :Quapropter morem fe gerere Sacris Canonibus debuiffe credidit,permittens Reo ut £nuptiis abftineret, videatur pr^cipue m77. 78 &79. 187 Claudat pro nunc DoElorum agmen S. THEOLOGUSJuris DoEl. &Epifcopns An- *0w/>7.perfpicue idemdocensp.a.m^.c.tf. §. t, cir .mccL ubi.Etfipromifijfit etia ducere in uxorem, ut Copulam ab ea extorqueret,fervet promiffum, &multo magis juramentofirmatum :Et illito fubjungir :Et hoc nifi nimis dtflans effit eorum conditio yputa mulier plebeja. Vir nobilis \Vel etiamfi magnitnfiandalum inde creditur proveturum. Putant aliqui id locum habere dumaxdt cuti prorm {In fuit fimulata: Veium praeterquamquod recitata verba nullam exprimunt diltir.ftionem, tametfi illam exprefrJViAvl t inarent ,valeret argumentum ^promif- >one hda ad veram femper, ac adftruaturex «cta promiffione oriri debitum juftiti* ut juptiae contrahantur ;Quandoquidem fi af ^rta obligatio ceffat ratione fcandali ex ni- ,mia djfpantate imminentis, confequitur ilb"e ^Keet,amin feri, ,nam. 5incnS'qn ecavendu!" ^,neaffi.metur rVTfel’ arari -' Qyamobrem^ l pro eadem noftra fententi* non immerito ,ddu- "S»«quot affirmant pro ftupro pafatis .(T ACta Prorn*l*'one Matrimonii non agn „um crpenfare >nifi °mniexcipiunt rj' quique unanimiter ris exitus el U -nIraV1S fcandalbaut deterio- Propter notabili— pa,?nt.. ™indignatione tuendi generis difparitatem ,meneviH Confulto tamen ab i! fto fueTin^ emendicare cumtot praejores. 288 tamen ab illis abftinemus, emendicare cum tot prae- ^omni quidem exceptione main Cala^rhana^This omnibus Sacra Rota jar.io.reccn. In^—matrimomi deciP'9- •teiurn a&a fuit Caufa inhr •—.iciurn; z'- rvirginem, &Virnm ••'r ;n;„, r rum *9UI omnino confiis/, f nn *1 l^^mtidi jin t0ntM ^tuinal pronunciaverat pro muliere ciiC;u;. •r3Vlrurn, qui omninc nubium iD'(a 'n?-COnr ‘ tionis ?Pollic . ens con' ’pfa potius fuerat ,in qua jsm Sacontra r> ri difcufr ttloratorem: Re tamen maturius decific 3’fXnov‘tfrenarratis circumftantiisl \jsv»r^eCe^e^S^*rum ahfolvit ;Quantumti vi1 "?Pr®cipurn mutandi fententiam moapnov~Uerit fubfequensfornicatio Sponfae, gnovit tamen Sarmm a.j: :j.. * dem^ tam ] en -Sacrum Auditorium ad eumnem obtinendum Plura fuppeteie vali- Jom* A'4—— < da argumenta ».45. ibi; Vlterius conflant etiam degravi indignatione Parentum ,&Conf anguineorum :De odio ,<& maxima animi avtrfione in Sponfio contra Sponfam excitatis :Nec non de imminenti fcandalorum periculo ,ac de maximo infelicis exitus timore ,cafiu quo fequatur tale matrimonium. Exinde nu. 55.56 &^.confirmat au&oritatibus ,&rationum momentis Caufas enumerata fufficere, ut recederetur a Sponfalibus fupradidis, quae videlicet junda fuerant cum Virgines defloratione. 289 Hadenus firmata evincunt, neque novum, neque difficile authumandum didum, quo Filiofamilias fuadetur ,nec debere, nec pofTe licite inire Matrimonium indignum,quamvis Virginem fub jurata pollicitatione Conjugii vitiaverit, femper ac ex rationabili Parentum contradidione imminens fcandaluaa ,ac miniis foelix exitus non inaniter formidatur :Quandoquidem praeter tcim multas ,ac gravifsimas audoritates fulcitur afTerta veritas iifdem fundamentis ,quibus Sponfalia Sacramento interpofito confirmata tantopere demonftravimus in fimili Cafunullatenus obligare. Namque ,ftuprum non valet parere diverfi generis obligationem, atque ad fummum auget illam ,quae vi juftitiae oritur in Sponfalibus; propterea fi imminens fcandalum ,fi probabilis timor deterioris exitus ,fi tandem injuria ,quas Familis, quaeque Parentibus per indignas nuptias irrogatur ,vel ab initio impedimento funt ne contradas valeat ,neve jurisjurandi religio liget, vel jam indudum ligamen folvere fatis funt ;eadem vi pollebunt adversus ftuprum, five impediendo ne pariat, five jam partarii per illud obligationem fubmovendo ;neque enim aliquando dumtaxat, fed perpetuo, fen - per virtus juftitiae nequit quemque adigere, ut impleat opus quod iine fcandalo, fine peccato non eft ipfi liberum adimplere. 290 Et proculdubio toto coelo rl veritate difcederet quifquis asftimaret tantam inefse ftupro vim obligandi, ut econfpedu ejus, etiam Divini "Juris praecepta, nedum caeteras virtutes omni effedu vacuas perperam affirmaret: Quamplura fuppetunt exempla,quibus perfpicue comprobatur ,nullum Jus ad nuptias adipifei Virginem ex ftupro fub illarum fpe incaute admifTo ,five quia altera virtus illicitum reddit Matrimonium five propter praecedentem aliquam obligationem juftitiae quantumvis minoris ponderis ,&momenti* Sic qui obftridus voto, vel fimplici caftitavel ingrediendi Religionem, Virginem tis data file Matrimorrii corrupit, nec tenetur, nec poteft liciteif.fi nubere obfiftente virtutfc Religionis ,quam violavit promittens, acirrita fuit promiffio ,utpote de re iniqua ,uc folide comprobat Navarr.lib.4. Confil tit. Qui 'Clerici,vel voventes confi. 1.per tot.Vivaldus it» Candelab.par.^.cap. 14.», 6^.Rodriquez, in Sum• t,\.c.zoj.n. 1uGabr.dS, VINCENTIO de matrim.dif. yq i.n.i feqq.Martinus Perez. Ldifp- 5* Differtatio Theologico-Legalis. 48 illumquead refipifcendum hortatur propofita fpe veniae ,quam ex Dei mifericordia ,ac immenfa erga fpiritualem animam charitate nititur confirmare :Atque inter caetera quae aurea profedo eloquentia congerit argumenta ,profert hominum exemplum inquiens Jsfttm vides quod deformes ,impudentefque mulieres proflituta vix poffunt obtrudi Gladiatoribus ,&iis quoque qui cum Befliis depugnare folitifmt ?En quid de Meretricibus afferat, vel affirmet. Pergit vero Caterumfi qu<t bona forma ,fi ingenua ,liberalique facie per occafionem in eam inciderit calamitatem. De hujus generis faemina ingenua non vulgaris conditionis ,non Meretrice ,non proftituta ,fed quae per occafionem ineam inciderit calamitatem .* De hac inquam fubdit Quemlibet generofum eximiumque virum nihil pudebit ,vel Connubio fibi talem adjunxiffe. Deinde concludit quod fi tanta efi apud homines mifericordia quanto benignior facilitas erit apud Deum erga animam propter fuperni generis prafiantiam ific» Itaque neque ex verbis* neque cx mente Chryfoftomi quidquam fubfidii adverfariis accedit. Non quidem fuffragantur verba quibus de Meretricibus aperte teftatur oppofitum :De aliis vero Mulieribus per occafionemlapfis narrat quidem illas quandoque a generofis viris haberi uxores ,attamen fi-, dum, neque improbat ,neque commendat. Verum inquies approbare cenfendus eft quia sd Divinam mifericordiam extollendam ipforum utitur fimilitudine, vel exemplo quod perperam afTumpfifTet fi indignas hujufmodi nuptias authumaffet: Quamobrem fi non ex verbis ,exfenfu faltem Chryfoftomi is qui fibi jungit meretricem omni eximitur turpitudine. Nequaquam fane porficit haec argumentatio, quippe qui exempla nequorum hominum ,&inique geftorum faepe ufurpantiir aPatribus eo prorfus fenfu quo in Sacris litteris ,vel etiam aChrifto Domino non femel fuiffe adduda nos docuit Sandus Auguftinus lib. i. quafi. Evangeliorum qu. 34. ut exempla de villico fraudolento Lucae 16. De judice iniquitatis qui interpellabatur a viduaLucje 18. atque alia hujus generis pleraque ,quae nempe non ita accipienda funt quafi nobis propofita ad imitandum :Sed etiam (Ait Auguftinus) econtrario ducuntur ifia fimilitudines ut intelligamus ,fi laudari potuit ille dDomino qui fraudem faciebat ,quanto amplias placent Domino Deo ,qui fecundum ejus praceptum illa opera faciunt. Sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur dvidua comparationem duxit ad judicem Deum ,cui nulla ex parte judex iniquus conferendus efi. Et iterum de eodem argumento q. 45. n. i.circ. fin. hxc habet. Hic ergo iniquus judex non ex fimilitudinefed ex difiimilitudinc adhibitus e(ltut offenderet Dominus quanto certiores effe debeant , qui Deum perfeveranter ragam cum apud iniquifi 'fimum judicem ufque ad effeblem implendi defidtrii valuerit perfeverantia deprecantis &c* Ex quibus omnibus liquido conftat tam inaniter ex audoritate Chryfoftomi, &Hieronymi, quam futiliter ex refponfo Innocentii argumentum peti ad patrocinandum, fi ve filiorum familias ,five quorumcumque coni nubia, quig vel obedientiae Parentibus, vel pietati cujufvis gradus confanguineis debita;, vel charitati erga feipfum ,Divino ,ac naturali Jure imperatae, vel denique honeftati, aut Juftitiae quomodolibet contradicunt. SECVNDHM ARGHMENTfM. 310 CImile prorfus primo eft quod fecundo loco proponebant argumentum ex altero quem credunt. Canone dedudum.* Ex Catalogo fcilicet impedimentorum five dirimentium ,five (aut ajunt) dumtaxat impe-j dientium matrimonia ,communi Theologoi rum, &Canoniftarum confenfu recepto; tri-j tis illis Carminibus explicato Error ,cenditio votum &c. aliifque Ecclefia vetitum &c. incefius &c. prioribus fcilicet ea. quae nuptias dirimunt ,feu irritas reddunt ,pofterioribus vero quae illas fieri prohibent ,itaut illicite fiant ,edi valeant jam contradae ,impedimenta recoluntur. His profedo novum aliquod impedimentum addere ex fuo capite vulgarem aliquem Theologum piaculum effe clamant; cum jus impedimenta five irritans tia fint, five tantummodo impedientia ftad tuendi ita fit Summis Pontificibus, atque generalibus Conciliis refervatum, ut nec Epifcopo id liceat in fua Diaecefi ,vel qui* haec facultas numquam Epifcopis atributa* vel quod pofterius fuerit adempta ,ut late pro alterutra parte differentes docent C0-1 varr. tom. 1. in Epitom. 4. decretal. de matrimon. i.par. cap 6§. 10. «. 16. Sancbez.de Aiatrim. lib. 7. difp. p. num. 9. Perez, dfput. 21, feli. z. &4. Dicaftillo tom. 3. de Sacram, tr. ioj de fiponfial. difiput. 7. dubit. 1. per tot puacipue nu. 16. &feq. &alii ab iifdem addudi ,&a Diana oper. Coordin. tom. 3. Trabi. 1. refol. 88J Leandr.part.i.de Sacram, trabi. y.difput.v. q. 9,; Enim vero novum omnino ,&prifeis temporibus inauditum eft hoc quod adftruere nitimur ex contradidione Parentum, vel Tutorum, five confanguineorum. Cui namque ex impedimentis in laudatis verfibus de-J feriptis valet adnumerari ?Nulli profedo, uc patebit fingula ferio expendenti. 311Confirmabant objedam argumentationem praecludendo quod dnobis excogitari fingebant efugium. Putabant namque five ad impedimentum difparitatis ,five ad alterum conditionis didum fortaffe referendum quod de filiorum familias conjugiis affirmamus :Neutrum autem ad has nuptias extenH di jure optimo contendebant. Namque difparitas quam unice matrimonium impedire, atque dirimere Sacri Canones definiunt, illa eft: quae ex cultus feu Religionis diferepantia ori-; tur inter virum, &rpylietem; Et quod condi- ~~tiopis De Sponfal. &Matrim. Filiorumfam. 49 t13 tionis nomine fignificatur obftaculum fervi tutem tantummodo defignat, illamque alteri ex contrahentibus abfconditam, ex notiflimis juribus in Can. non oportet,&can caxe 28 q. r. Cunone Chalcedcnenji 14.fr Laodicen. 10. &11. accedente totius Ecclefiae praxi, de qua unanimi voce teftantur Do&ores, &de fervili conditione Ca.ft cjuis ingenuus 19. q. 2« par. i.cap 2. 3. &vltimo de conjug fervor, de quibus videndi S. Thomas in 4. dfl. 30. q. 1. articulo t. &diflint. 36. articulo 1. S. Bonav . in i.dijlint. 39. art. 1q.i.fr dfl. 36. art.u q.2. Barbofi. in CoileEl, fuper cap. cave ,&cap. non oportet cit. &fuper cap propofuit de conjug. jcrvorum. Cabajfut. inj heor. jur. Canon.lib. 3.. Ca, 11. er 2.3. Gutier. cap. 104. &cap. 90. de matrimon. Gonz,alez, TeIlez, in Comment, fuper cap fin. de conjug. fervor. Dicaftill, tom 3. de Sacra n. traEl. to. de matrim.dfiput. 7dubit.6. &dubit. 59, Perezj difput.z ^,febl^ i.&feq. & dtfpm. 36 fe5L1. &feq. denique omnes quos Mto calamo congerit Sanchez lib.j.dfip. \9.& yi-pertotas: Nemo autem cogitavit unquam difpantatem natalium aut vilem conditio- -m*ititas rponfi lub altero ex his duobus impe imentis comprehendi :Neque valet tudicari aliud ex defcriptis in fiilabo impedimentorum communi Dodorum utriufque ori confenfu approbato ,cui debeat inaequabas dignitatis fponforum applicari. Qua- *!vo .rem nifi Theologos omnes omnefque juris interpretes infciti* fi ve incuriae temere ceu are audeamus, fatendum ingenue concumn lnter v,rum *&mulierem quantumliciraVfrQ lnter fe diftens gradu ,&dignitate, fanpni "neC^U5Pf^e ad Parentum ,feu congneorum inffantiann ijudice prohiberi. nJ.Ufterum COn firmabant ex eo quod -n um ob .aculumex difTenfu Parentum rum aTridentino magno aliquo- Canone t ftll!Um COnatu ProPrrKl;m>uc edito c^one Uproprmum, ut ea.to dilTi-nn l‘eretur ,atque in pluribus do- <21111 morum parn,rr. ^1/ri ' atjum congreflibus mature expenfum ,explofum tanHpm nrirpri -nrr ... um tandem extiterit, utpote eeens. libe, tutem filiorum tantopere' ex «omrrL ^r,S ’nec non Ecclefiae Canonibus det remii 3tUm*Quarnc krem quem non pudaci* ! ,nC lt£rUm in dubiurti revocare, aupiam a ’cadare. tementat‘S"0n iramerit0 <lui(' horum aoparMu* ob)iciebantur veI" piguit, nec difplicuit exagerare ,ut deinde «Ppareat quam levia fint, &omni vacua difcuuate, ita prorfus ut non dubitaverim ^n7L ar^advCrfarios >vel fingere Tjem fcbutem, vel aerem veberare. Id ut eluceftotam illico perftringimus refponfionem. aum omnino eft omnia impedime aqui- US licite fieri nuptias prohibetur, vulgaribus «hs veifious contineri. FaKum quoque juftam parentum refifien- *mplearIUrn tX cnumeuris impedimentis Tom. /, Infullum atque rifu potius, quam refponlione dignum ,qnod objicitur de difparitate cultus, aut fervili conditione. Certum denique numquam in SynodoTridentina quod praetendimus impedimentum fuiffe reje&um, imo apertiflime aSacro Concilio fuitle receptum,, non ut noviter ftatuendum, fed ut ab Ecciefia perpetuo tempore coprobatum.Age jam fingula profequKmur. 31410 memorato impedimentorum Canone nihil de infanis ,aut furiofis quorum matrimonia ,quandoque irrita ,faepe dumtaxat illicita haberi, extra controverfiam res eft: fiquidem fi perpetua fuerit amentia irri<f tas effe nuptias ,fi autem lucida fuperfintintervella ,eoque tempore quo contrahens fui compos extiterit copulentur, validas, fed illicitas ,ftatuitur in Ca. dilettus 24. de fponfal. &Can nrque furtofus 32. q. 7. ibique Interpretes ccngejli per Btrbos. in Colleblan. fuper utroque Cap. cit. &per Gonz,alez. Ttllez, in Commentar, fuper cap. diletlus cit.udlexan. Conjil. 54, lib. I. Dtcius Confil. 111. in prine, Gutier. de matrim cap.S an. 14. Sanchtz. pariter de matrim. lib. 1. difput. 8anu lyBoJfiut cap. z1. Ptrcz, dfp. i.fetl 4.».9 Sotus in 4. fenten.difl. 34. q. ume. art. 4. jidverfa de matrim q4. feti. 1. Regina!.Prox panit. tom. 2. lib. 3(• CJp. 3* nu. 1j. catenque Theologi fecuti D. Thomam in 4difl. 34. q. \. art. 4.per tot.& S.Bonav•tom.5« in 4. dflint.34. art. 3qi.Et quidem de perpetuo amentibus nemo dubitat quin attento jure tum naturali tum Divino ,incaffum contraherent ;&de illis quorum furor non eft continnus, SS. Ecclefiae Do&ores Thomas ,&Bonaventu aabfolute pronunciant etiam dum funt rationis com-* potes anuptiali faedere prohibendos. Sic S. Bonav. q. r. cit. dflinc. 24. in concluf. fi vero non ejftaltu furiofus ,fed habitu ,etiam (i ha* bsret lucidum intervallum non deberet contrahere propter periculum ,quia tahs nefeit prolem educare ,nec cum uxore debite cohabitare. Et apertius dub. 7.Furio, us vero in habitu non potejl de jure contrahere ,quia prolem nefeit educare. Angelicus autem art. 4cit. Aut furiofus habet lucida intervalla ,aut nen; fi habet, tunc quamvis dum eft in illo intervallo non Jit tutum quod matrimonium contrahat ,quia nificit educare prolem ,tamenJi contrahit ,matrimonium eft. Qui vero pofterius punctum attingerunc Theologi aliqua limitatione ufi funt amente laudatorum Patrum ,fortafte non aliena .* Allerentes quod fi prolis periculum aliaque mala valeant pr^caveri alterius conjugis fanas mentis, vel confanguineorum tutela, permitti pofle temporanee infanienti matrimoJ nium; fecus vero, fi urerqueeonjux infaniat, vel abfurda quf praevidentur nequant alia via evitari ,tunc enim ab i-lorum connubio penitus abftinendum. Ita primus, quem viderim ,tenuit Sotus loco cit. quem fecuti funt Sanchezj cit. lib. l.difip. 8. n. (7. verfic. obfiervandum eft. Reginal. cap. \1.cit. n. ix.BoJJius ca.$i N§21. : ,yo Diflertatio Theologico-LegaliV §.2,r .infine Laywan lib. ^.trafi. io. parte z. cap.ln. j.Adverfa q. ^.fiecl- 1.vefiiculo itaquefi fiunofii Genz,alez> Tellez, /aper cap. dileilus de fponfal. n. 5.Gutier cap.%. cit na. 14. verfi tandem ibidem, &alii . De veritate autem explicatae limitationis dubitat Rica. prax.for Ecclefi. decifi 25r. £7* collefi. p.5.collefi. 1751.Ledefima de matrim.q . 58. a:t. 3. §.W 2. refipondetur 1. i*fi. non contemnenda ratione permotus: ibi :Ifia moderatio nonvidetur ita certa ,nam prolis educatio per Parentes fieri debet ,vel ipfi de hoc debent ejfcfiolliciti &c. En itaque duplex impedimentum alterum dirimens ,impediens alterum matrimonii contradum,quae laudatorum verfuum Authoris memoriam effugerunt: Quamobtem non eft religioni habendum fi afferamus aliis quoque Capitibus in fupradidis Carminibus non expreflis, matrimonium dirimi, vel impediri. Supperit quoque aliud certiflimum, atque in Ture expreffum impedimentum extra illa quae metricis illis fillabis recenfentur ,videlicet quod confurgit ex defe&u pubertatis, fiye aetatis annorum duodecim in faeminis ,in tnaribus vero quatuordicem ,ex quo irrita fieri Conjugia aperte declaratur in Cap.Vbi non tfi. Capitulo >continebatur» Cap. Attejla - dones. Cap. finali.de defiponfiat. impub. & Cap. Vnico. eodem, libro 6.ibique omnes interpretes cumulati per Barbofi. in collcfi. fitb Cap. Attefiationts cit. &pofi ipfum Gonzalez, Tellez, fiuper Cap,Vbi non e(l. cit.dn. 3. late Pagnan.fiup. Cap. De illis il z.n. 18. eodem. Gutier. de matrim. Cap. z.n. 17. Henric. Zoesin 4. decrctal tit. 2. Comment de defiponfiat. impub. n. 10. Robert. IConig. princip./fur Can. eodem tit• r. x. Theologi quoque omnes poUS.Thomam in ^djl.x)6.q’,aefi. t.art.^.S Bonav in ^.dfi. 36. art.z. quaft. 1. Perez. dfiput. 37fefi.tz.Boffius cap. 3.n. 147,Reginald in prax pxnit.to. 2.lib . 31• cap.^.n. 25, ac reliqui omnes. Iftud inquam impedimentum certo dirimens ,quodque ex altera parte non immerito diceretur impediens ,quandoquidem praeter illos in quibus malitia fupplet aetatem, quorum conniugia valida deciduntur in cap. puberes aliifque notiffimis de defiponfiat. impub. &uno ore clamant utriufque juris interpretes ,&Theologi quos cumulant Barbofia in Collefi. ad eumdem Tex • tum Gonz,alez, Tellez, ibidem. Late Fagnan. fiuper cap. de illis il 2. eodem per tot. prafiertim vero n. 3. er 47. allegans Sacrae Congregationis refponfum ,adhuc non nunqunm ante annos pubertatis expletos confentit Nicolaus primus permitti poffe connubium verbis relatis in cap. ubi non e(l de defiponfiat. impub. ibi nfi forte aliqua urgenttfsima necefidateinterveniente utpote pro bono pacis talis conjunfiio toleretur. Ad quem textum tria animadvertunt Interpretes. Primum quidem ut licite id fiat opus effe difpenfatione ,quam Epifcopis authumant ,vel concedam ,vel non ademptam. Secundum tolerantiam ,feu d.ifpenfationem tuae folum locum habere cum dubium fubeft an malitia, feu potentia ad conjugales adus aetatem fuppleat ,&qui contrahere cogitat proxime ad annos pubertatis accedat. Tertium denique laethalir culpae reos effe audentes abfque praevia difpenfatione in praTatis» cafibus matrimonio juogi. Ex quibus ideerte concluditur ,etiam ubi difpenfationi loeu» eft ,vel declarationi quod £cas fuppleatur a potentia ,impuberes impeditos effe ,ne faltem licite connubium perficiant ,de quibus videndi Gonzalez, Tellez. in Comment. fiupra cit. cap. ubi non efl. nu. 7. circa medium Barbofi in Collefi:, ad eumdem Textus «.3. 5. Fagnan. in cap. de illis il 2. eodem per tot pracipue anum.33. &fcq.Hcnriquez, in fiumma lib. 1r.cap. 13 .», *2. Infuper excommunicatos vitandos ,atque 326 Haereticos nec poffe licite matrimonium celebrare ,neque Parochum eorumdem nuptiis praeftare praftentiam, nemo auferit refragari, idemque impedimentum ne unquam Parochus affiftat matrimonio inter Hereticum ,«Se Catholicam pluries Sacra Congre* gatio Inquifitorum declaravit, ut inferius attingemus. .igitur iterum Jure optimo pronun^ cumus affumptum dicentium nullum fubeffe impedimentum procer ea quae fsepe fatis car* niimbus memorantur :Idque praefertim tuto afferimus de iis quae imoedientia dumtaxat; agnofeuntur: Horum enim duo folummodo» prodidit Audor metri duplici verfu contenta; Fcclefit vetitum nec non tempus feriatum impe^ 327 diunt fieri ,permittuntfiafia teneri. Tertiurr» vero quo tria certiffima ,&fortaffe majoris! momenti recoluntur impedimenta :NempS Atque Cathechifmus Sponfitlia ,jungito Votum% addidit Thomas Sanchez, ,ut iplemet teftatur tom.i.hb.~j.de matrim dfip .6 n. 5. Quamobrem non videtur ,vel minima fupereffe difficultas, quin liceat texere Syllabum vel metro componere ,quibus non d* ii dentem impedimen-] torum numerum affequamur. Neque enim me-’ trica ,illa feries fuit aliquando ab Ecclefia re« cepta, aut propofita tamquam Canonica, ad quam opponere feu minuere de ipfius Verbis Sicrilegium reputetur. 328 Ad hoc,nec Canoniftff, nequeTheologi antiquiores iftam feriem impedimentorum fecundi generis tanti fecerunt quin enumerantes ea qu^ nuptias impediunt, &non dirimunt ,illud in primis agnoverint cujus nulla mentio in antedido Canone, quodque tam acriter ab adverfariis impugnatur ,videlicet Peccatum mortale,propter quod contendimus indigna Conjugia Filiorumfamilias merito impediri. Praeftat audire egregium Canoniftam Didacum Covarruviam to.i.in Epifi fiup. 4. decret par. z.de matrim. cap. 6 in prine, ibi :Ex his qua hunc contrafium illicitum reddunt ,qufrj dim fiunt qua impediunt matrimonium contra 4 hendum ,non tamen dijfolvunt illud Ji centraha* tur. Quadam et(i ante contrafium contingerint dlud omnino impedirent ,&contrafium irritum faciant, pofi illum tamen accidentia non dirimunt ma~. De Sponfal &Matrim. FiJiorumfam: am. Onadam 7Jfirn itrt ... matrimonium. Onadam vero ita impediunt Ht eontrattus matri,nodi nullasfu ip/d Jure ’£t incipiens exponere fingula impedimentorum genera pergit dicens Prima quidem varie proponi pojfunt. Nam exiftens in mortali Crimine non potefi abfque novo peccato matrimonium contranere, trattat emm indecenter Sacramentum hoc maximum.Subdit Audores idem confirmantes nempSSandum Antoninum,Navar. &comprobat affertum ex Concil. Colon . Pergit, &alia explicare ejufdem generis impedimenta ,Juramentum fcijicet, excomnmmeationem &c. quae non minus quam peccatum lethale filentio praeterit Audor Carnainum quae pro Canone habenda preperam contendunt adverfarn. En igitur Canoniftam •ptgiummter primos, qui Concilio Tridenm°aci^UIt >non ut Moralifia,fed utEpifcopus, atque eximius Decretorum Dodor l Cunftis habitus ,qui tamen primum contra- en ‘?niu§11 inripedimentuinPf(rc4r«OT morrtlr*'"* *nihil «>««. Aii Can°nem violare. ,qui Do(fTUS ! UnUm *vell!terum Theologum rnmf jr VU ?at !onen}decantatorum Carmi- 'E»-eVu , nciatr3llRon io traditus ediderunt, oS*c ad rem noftram Hermannus Bufem- ^smfua medulla Theol. Alorai hb. 6. par. z. tn? *CaP' ** Pau ^ls lane verbis rem am explieac, &argumento ad/crfariorum ^ . Urr,t*Querit ibi laudatus D d >r Oua dit lment*impedientia tantum ?Et luotXc e jpPndetitr prettr peccatum mortale ,& 1rimon,u Catl °!lem'f exPot 'f l‘um reddunt Matum tlllCttttrn >fciucet Ecclejut verilam e<v* i Pr°'il ^ue Carmina toties dida. •lmnMi 1,l:ernus pi imum,atque praecipuum •«rcluo iUiciturn redditur matnlTa Aeramentum ,Peccatum mortale tJ-n aL LUm - £^e’habemus quoque nihil fertum, n V hintati quam illud afcere, auoV nutr,rnoni0contrahendo offificetur,Ad fra^at0 {Tiel:r *co indice non ligni- ^Carminibi,^lrPer^R0S adraonet ind,cc> dimenta im >.’non °nania recoli impemrefponfinKJS^lQ r n}' 1*' Sic enim habet. Dixi *ha tria i,hpe°J^**mtew*^iapraterfupraditta 19finguladecl *'Wema numerantur. Ecpergit ^ipro illis remorci 3^* kfikfct Clandeliinitatem -nodus non fuerat^ ln ^bus Tridentina Syproclamationum Iprom , ul8ata *omiffionem [u*. ac tertio (i ?>'nodo lhtU •tenediftio conf„fM,'8"rln P^imts nupi.s -omnibus a(Terra ;* & . C.‘ Hj:c ‘‘ clmden'ab ’* Carminum *3nipedimenta ,ab Audore &iterum Tn1fu€runt memorata. Subdo, quiorn 1"eo*ogum recentiorum ;anti- 5Jturfum i^an J clue fuperius allegatos piget hic «e EcdJ'r°ducere*Fehx Patefiatis in examicenfurain^ i^'5‘caP’ [,ft 44i°-agensde •ntur 1nUm fcilic “Vl ,llius arc«- «Bn non vetsri Fv me-nt°"“"T™ ’ UtfiW (qui ’^'P,c tarr'en SIC dl«"do r *>nempe contrahere intendunt) Si Sunt culpabiles ,&fpecialiter interditti ,non pojjunt licite mrtrimonium contrahere :/daut JpecDdi titulo .(Quaefo hic qui nam fi fpecia-’ iis lite ititulus animaduertat) idque fpeciali titulo ,quia fcilicet ponunt obicem gratia per Sacramentum recipienda. Satis fuperque ni fallimur tum exemplo } tum audoritate ufque modo evicimus Carmen illud non ita facrum habendum, ut facri**' legio tribuatur quidquam ei adiicere, vel ex eo minuere. Sacri Ecclefi* Canones ,Verbum Dei feriptura ,fi ve traditum tale fibi vindicant obfequium, fecus aute^m qui e* arbitrio cujufpiam compadus fuit impedimentorum index, yeruntamen ,&quodfecundo loco polliciti fuimus, impromptu eft ue praeltemus rDicebam autem falfum effe adverlanorumaffumptum, quod nemp^ impe , oimentum confurgens ex jufta Parentum remtentia ,nequeat adferibi alicui ex illis quae relatis yerljbus recenfentur .* Nec dixifle pemtet, fiquidem non video, quid vetet ne Primo adfcribatur, dicaturque per Ecclcjia vetitHm non 0Acure defignari. Video nonnullos coi rugare frontem ,atque hujus aflerti ,teem quaerere, &rationem :Valebit pro utroque ineludabilis Synodi Tridentine audoritas quam centies inculcavimus :Ubi tam aperte nos admonet.- Conjugia Filiorumfamilias fine confenfu Parentum Santtam Dei Ecclefum ex jufiifiimis Caufis femper deteftatam Me, atqueprohibuijfe. itaque prohibet amrmare ,imo cuinam liceat dubitare ,quin illis verbis Ecclefi* vetitum Filiorumfamilias quoque nuntiae comprehendantur, nili qui nelciat prohibere ,&vetare Synonimia apud Oramaticos haben? Haud diffimili argumen- to ut occurreret Dodor Angelicus fimilem prodidit folutionem in 4feut. difi. 34. art. 4. ltatuit furiam quandoque irritum ,aliquando lUutum reddere matrimonium :Aif quidam oneu. mtfic, i» Nerfibus pradittis fufficienter continentur impedimenta dirimentia matrimonium ,fed ibi non fit menfio de furia ergo &c. Nonne hocidem prorfus eft, qno nos urget adverfarioium argumentuui ?Audiamus ut ab illo fe fandus Thomas txoedist. Refpondetur dicendum quod hoc impedimentum reduci-’ tur ad irrorem ,quia ntrobique defettus Confenfm cx fmc ratiems eft. Liceat itaque, &no b , ldde™refP°nd«e verbis. Diffenfus Pa. &°nnnH 'uiu^us ac rationi confonus, iicut Sanftnl Mn°'0r,U™Pecc3,u’n quo .V. Oatrrmonn fsdus in ipfo contraiSu vioiautur, reducitur ad Ecclefi* vetitum , quia bc contrahere Santta Ecdefu ex juflifsimit Catejis.femper d, tefiataefl, atqueprohibuit. Concil. Tndfefs, 24. Cap. 1.de refor. Matrim. Alt fi verum fateri liceat ,pudet tandih id his ineptus ,feu quifquiliis ledorem occupafTe. Firmiora enim funt quae propofuimus alTerta, quam ut valeant levibus hujufcemodi ratiunculis concuti. Frigida quoque ac inania ludader pronunciamus ,quae de impedif Di/lcrtatio Theologico-Lcgalis." •5* *mentis diTparitatis ,&conditionis fubdebat adveifarius. Quis ei infomniavit unquam his adfcnbere juftum didenfum Parentum, aut irjalHtiam qua: indigna Connubia inhoneftat? Procedamus ad graviora. Graviffima profe&o di quam efutiuntcalumna ,dicentes in Tridentina Synodo propofitum, atque expenfum, quod verfamur impedimentum ,fuiffe tandem aDo&iffimis, piifque illis Patribus improbatum. Turpe prorfus convicium ,nedum nobis ,verum etiam Sacro illi Concilio injuriofum, hoc apparebit cuipiam,vel illius Textum,ve!ejufdem Hiftoricam narrationem abfque praevio judicio percurrenti. Utique non eit Confilium :eunda hic revoluere quae de Filiorunifamilias conjugiis Sacrae illius Synodi ada fuppeditarent :Satis erit indicare pauca quibus adverfariorum ,vel detegatur allucinatio ,vel calumnia contundatur. Et primo quidem adnotum eft dubium in Concilium propofitum ,ac pluries examina- .tum, illud tantummodo tuliffe, an fatiuseflet Connubia Filiorumfamilias fine confenfu Parentum irrita facere ,fi ante praefiniendam aetarem inirentur. Id ab Oratoribus gallis quaefitum: Idque attentius difcufTum prodit Emin.TaiavicinusHijl. Conc.Trid.edt.Rom in 4 j4n,\ 66i >'par. \.lib. zz. cap. i.n.iS.pag. 599. cap.ty.n. z. 3. &feq. Neque in dubium revocabatur an illicita, an vitanda: Ii enim compertum erat omnibus ,praefatas nuptias nexias ut plurimum ,familiis indecoras ,ac odii potius inter Conjuges quam maritalis charitatis fomitem exidere. Infuper animadvertere necede eft Decretum ,de quo agebatur nullum praetuliffe difcrimen inter nuptias dignas ,vel indignas: Nullum inter lationabilem ,vel injuftum, aequum, vel iniquum Parentum didenfum, fed ipforum arbitrio ita totum negotium permittebatur, ut iifdem quomodo libet infciis ,vel invitis nequirent filii aetate minor? s rato, atque legitimo Matrimonio Copulari: Ut decreti verba prefert laudatus Hiftoricus .lib.11.cap. 4. pag. 61 5. Porro Decretum iflud utcumque nullis limitibus circumfcriptum ita plerifque ex Patribus arrifit ,utApolrolicae Sedis legati affirmare non dubitaverint 33* approbatum irri, fi ut reformationis Caput, fecus vero fi ut fidei Dogma proponeretui : Ea ratione du&i quod in Concilio pro legibus ftatuendis major dumtaxat fuffragiorum numerus requirebatur ,at fidei articulos ut declararentur fere omnium fuffragiorum calculo decebat approbari. Tertio recolere non pigebit: Illos quoque ex Patribus qui abunde abnuebant ,ut filiorum Conjugiis firmitas adimeretur, cenfuide tamen eadem improbanda penitus ,sc fub gravioribus poenis prohibenda. Ira de Eminenti (fimo Madrutio teftatur Pallavic. cap. 4. .cit.mtm. 7. Tandem ut res conftda fuerit aperte demonitrant verba ipfius Concilii toties repetita, quibus haud irrita fiunt, verum improba ,ac deteffabilia memorata Corjugia declarantur. Nihilominus Sanbla DEI Ecclefht exjujlijjimis Caufis illa fimper deteftat aef ,atque prohibuit. Ex his, ac reliquis, quae in Concilii aftis deferibuntur, itd concludit Jo. Baptijla Duhamel inJua Theologia fpeculat. & praei. tq.trat d: matrim difir.z.c p4nz.tnfin• Patres Tridentini hujus generis connubia deteflari, &prohibere con enti ,dife plinam jam ab aliquot Jaculis receptam immutare noluerunt, nam majus erat quidem ,latius diffufum malum, quam ut flatim excidi pojfet ,&cap. 5 . cit» differt. na. 7. prope finem ,ait :Qua liberorum citra Tarentum Confenfum fiunt matrimonia, dete[lar i ,ac prohibere tantum potuit Concilium non penitus extirpare. Praedat quoque, &alterum omni exceptione majorem audire Teftem ,eximium Theologiae M-giftrum ,qui Concilio adfuit inter Theologos aSummo Pontifice Tridentum miffos, ut Patribus Concilio eflent ,AI; onfum Salmeronem. Teftatur hic Dodbor tantum avero abede, quod intenderent ^Patres indignas liberorum nuptias 33 $tueri, quin potius ideo praecipue abftinuerint aDecreto abrogante Matrimonia fine Confenfu Parentum celebrata ,ne fic Tyrannide Parentum fieret, ut quandoque .liberi ad indignas nuptias cogerentur. Ita enim habetTV z.inEp.PAVLl dif. 14 pag.mihi 114J coi. z. fub verf.Argumentatur Erafimus.Non auji Junt Patres quidpuam de ea re ftatuere ,non ignorantes quanta libertate filii ipfi fungantur 4 er quinta janua Tyrannidis aperiretur Paren» tibess in filios ,ut cumfervis fiuis nuberent,quod effet fiumme abfiurdum ,&minime tolerabileJ eetci iim ne ex hoc ardam filii ad nuptias in-* vitis Parentibus copulandas arriperent, fic proluferat pag. 115. ccl. 1. Sed nos ad hac in primis refipondemus ad contrahendum matrimonium Fthifamilias necejfarium juijfs JemptrConfienfium Varentum :Quod facile efl comprobare ex fure Dtvino veteris ,&novi Teftamenei,ex jure etiam Pontificio, &Civili , &pergit ex iis omnibus locis petita prodere argumentaJ Confonat fibi iu Commentar Auytr Evangelic* Hidoria 7o.8 trabi. 46.pag. mihi 361.cc/.1.ubi exponens Textum cap. 2. Genefi. Dimittet homo Patrem ,&Matrem ,&adharebie uxorifiua» fic Eedtorem admonet. Nec fecundo hinc accipias in ineundis copulandificjue matrimoniis non cfjet neceffario ullam de Confenfu Parentum habendam rationem'. Ouafi homo ita relinquat Patrem ,&Matrem,ut non requirat eorum Con - fienfium'. Quia hic fenfius abfionusefl ,&pugnat contra bonos mores ,&contra naturale officium dliberis debitum Parentibus ,centraque Patriam potefl atem. Denique hunc fitnfium verba non capiunt,quia loquitur de iis, qua fieri oporteat in matrimonio cor.tralio ,non quid fervand dum fit dum contrahitur,ahoqnin docerenturfilii honorem Lege D£I Parentibus debitum fubtratoe re.AUhacDominus huicprimo matrimonio adfuit* DeSponfal. &Matrim. Filiorumfam.' 53 inio illud conciliavit , <5»« ^primis hominis ,imo amborum Pater ,(fi ceteri Conjuges formant fumercnt y(fi doctrinam :Ut ineundo motrimo « inconfultis Parentibus nihil faciant ,na n hoc abf-jue culpa illos facere non pojfe ,ratio,(fi B. AMBROSIUS aperti docent.Hucufquc laudatus Salmeron. En itaque cx Hiftoria, ex Textu Sacrofan- &ae illius Synodi ex Theologorum,qui eidem intei fuerunt Teftimonio ,apertos cuniculos, atque dete&am adverfariorum ,fallaciam. Nolueruut Tridentini illi Sapientifiimi Patres novum ftatuere impedimentum,quo filiorum* fam. nuptiae abrogarentur, idque ex juftis plerifque Caulis ,non autem ex illa ,quod indigna, impiaque Conjugia cenferent approbanda: Quinimd ne unquam tam injuftafulpicio admitti pollet ,perfpicue tradiderunt quid de iis perpetuo fenferit Ecclefia, qui iplimet fentirent ,Oraculo faepius inobis inculato, qtodque ad retundendam quamcumque oppoliram argumentationem fatis le folj valeret :Nempe quod hujus generis connubia Sanfta DEI Ecclefiafemper detefiata eft, atque prohibuit.Ratum igitur, atque firmum eile Matrimonium etiam interFiliosfamilias,quantumvis difparis generis, initum detredat nemo :At non minus ratum agnofcitur Sacramentum Biptifm’ aParocho excommunica- to collatum, Sacramentum Euchariftiae 4Sa- cercedote irregulari confe&um: Nihilominus ut irregulares ,&excommunicatos ifacrilega admimftratione arcendos omnes Catholici affi mant, ita quoque fi iosfamilias, ita quofcurnque, qui notorio (acrilegio magnum Matrimonii Sacramentum violare adnituntur, judicis au&oritate compefcere fas eft, &vi cohibere ne peccent. TERTIUM ARGVMENTPM* TEviora prorsus habenda ,quae addebant ad labefafhndam veritatem argumentorum momenta ,non ideo tamen filentio praetereunda,neque enim raro contingit, ut quas plerilque futiles apparent, &inanes, nonnullis grave negotium facelTant argumentationes: Itaque fic objiciebant .Iniis, quaeadexte- 354 riorem fpe&ant Ecclefiae politiam miniis Theologorum placitis inhaerendum ef!:Quippe qui regulas pro regimine judicialis Fori Sacris Canonibus ftaturas ,vel negligunt, vel ignorant. Ipforurn eft fidelium animas iis omnibus inftruere, quae ad ^ternam fcelicitatem affequendam per previtas a&iones necef- ^aria, vel utilia comperiuntur: judiciumquoque in Sacrrmentali poenitentiae Foro exerce- *&fantenriam dicere :Verumtamen nih»l ipfis cum Foro judiciali, nihil cum politiatque Forenfi Ecclefiae difciplina :Huic “fe immifceant falfem in alimarri meffem ^lttere perperam adnituntur. juris Canoni- Cl peritis demandata Provincia haec eft tHos H°nfulere ,hos audire Judicem oportet pro Tom, /. Tribunali agentem: Siqnidem munus ipfius eo tendit, ut exterioris Reipublicae pax, commercia, externus quoque ReligionisCultus ad normam legum Cononumque farta te&a ferventur. Qujc vero occulta ,vel Confcienti* finibus ,five prava, five laudabilia opera intertius continentur DEI Judicio,&Sacerdotis Cenfurae finere Ecclefia perpetuo confuevit. Exinde ut ut verum fit laethalis nox£ reos effe five filios, five quofcumque indignas nuptias cum fcandalo ,cum familiae dedecore, non fine propriae falutis difcrimine contrahentes: Utcumque Theologi in iis improbandis confentiant :Judicis pro Tribunali Cedentis nihil intereft haec attendere :Neque enim ipforum munus eft fubditos apeccatis arcere, aut acriminibus jam commiffis abfol - vere :Ad illud dumtaxat deftinatus eft ,u* jus publice petentibus reddat, &juftitiam miniftret leges lervando ,&legum interpretum, non autemTheologorum veftigiis inhaerendo. Satagant ifti confilio exortatione ceteris quoque ad poenitentiae forum fpedantibus remediis ipeccatis abfterrere :Atqui forenfis judex fuam praeftabit operam, ut horum libertatem in nuptiis ineundis totis Viribus pro fui muneris debito afferat ,atque tueatur. Id ut confirmarent duo fubdebant exemj pia quibus ita rem totam confici ,atque finiri litem cogitabant ,ut ingentem illam fuperius difpofitam moralium Catervam profternere non dubitarent. Profe&d Religio mihi eft, ut ea dum proferam adverfarii verba Phrafimque, vel tantifper immutem ,ne videar argumenti vim enarvare, vel minuere: En itaque ut argumentabatur. Ulterius ego peterem aCaterva moralium (qui 33:5 adhunc effettum facile negocio allegari pcjfunt, &in numero btfcentum,(fi ultra (fic. )An contrahens matrimonium pofiqitam emifit fimpltx Totum Cafiitatis ,vel Religionis moralirer peccet, Non potefi huic quafito ,niji affirmative refponderi ad litteram Textus in Cap. Rursus. Qui Cleric. vel vovent :Et tamen nemo unquamfomniavi ajferere quod fit in arbitrio Ordinariorum ratione peccati mortalis impedire ,vel retardare cjfeftuationem matrimonii cum eo ,qui Jimplex Totum Religionis, vel Cafiitatis emifit 1 Atque inauditum eji in Curiis Ecdefiafiicis ,quoi ex hoc unquam retardata juennt matrimonia, (fic. Pari animi alacritate alterum fubdebat ar- 3*6 gumentum ab exemplo inquiens. Tandem ego petertm anidis moralifits,an fudex, qui vidit Cajum occidentem Titium ,pofjit condemnare Sejum ,qui ex procejfu apparet horniridP. Princeps Theologorum S. THOM AS z.2. qart.i. rotunic aferit quodfic,cumqfequuntur alii Theologi apud Pajferinum in Tribun. regul.qu. 18. art.\ 4. Et tamen nemo potefi negara quod committat peccatum mortale ille ,qui procurat condemnationem Seii innocentis mediantibusfalfis Tejhbus.Igitur (attende quae- Ofo 54 Differtatio Theologico-Legalis fo mirabilem confequentiam )igitur in jndi*nuptiarum Dcfenfores, quemlibet appellant* uktnnp *.. candis non funt habendam in anfideratione ea, qua concernuntforum internum &c. Ita ille. Enimvero perperam clamant, &fuftra in haere Theologos cum Canonici Juris interpretibus committere adnituntur adverfarii. Hos praecipue filiorum Conjugia Parentibus Jure invitis, damnere, acriulque infectari, quam morales (utimur adverfariorum nomenclatura )auferit inficiare nemo ,quem non piguerit ipforum verba legere, quae retulimus: Textus confulere quos indicavimus. Innumeros fete dedimus utriufque Juris Canonici pr^fertim ,peritiflimos. Panormitanum. Praepofitum. Cardinalem. Ancaranum. Calderinum. Turrecrematam. Paleo&um. An non ifti Canoniftis adnumerandi ?Protulimus verba ,loca Fagnani. Gonzalez Tellez, Barbofae, Me- Judicem ,ubique objurgationis, nullibi prs* fidium obtinebunt: Accufant Theologi, damnant Canoniftae .Civilis Juris interpretes infectantur. At quod longe majoris ponderis eft damnant ,atque deteftantur Summi Pontifices, Epifcopi ,atque fuprtma Ecdefiae Tribunalia. Neque hic faseft Sacros Canones ,Decreta Conciliorum ,five Provincialium ,fi ve Synodorum Dicecefanarum, Decifiones quoque Sacrae Rotae fupra recenfitas refricare. Adeat praecedentia hujus Differtationis Capitas ,adeat, fi lubet ,adverfarius, quae prodidimus SummorumPontificum,SandxKommx EcclefieCardinalium, Epifcoporum refponfa ,Ordinationes ,Statuta .* Et .de fine tproculdubio Theologos irridere. Porro fatis non eft adverfario de Theologis quos morales nominat male mereri, quippe twuidics nuimnac maie mereri, quippe nochn, Francifco Zyppafi, Cardinalis de Lu- 338qui nefeio an apud Cordatos Sacrorum Ca - ca ,Ludovici Engel ,Joannis Chrifoftomi nonum Profeffores, an apud Ecclefiaftici Fori r11-n1*’ ^T\Z TiirllAen _J*v»• Schambogen ,Roberti Koninch, Pyringi, Pi» gnateli ,an ifti quoque moralibus adeifeendi ,qui Ecclefiaftici Fori regulas, vel negligunt, vel ignorant ?Poffemus, &alios quam plures allegare .* Verendum tamen ne importuno indulgentes adverfario ,taedio ledorem benevolum conficiamus. Satius erit uno, vel altero Iefiimonio Theologorum, ac juris Peti torum confenfum non femel in praecedentibus dubiis adnotatum ,iterum, atque apertius comprobare. Audiatur primo Joannes Paulus Vvindech 537 inOpufculo quod infcripfitTheologiaJurifconfukcrum ,in quo lib.z. cap. r^.pag mihi 71. haec habet :In hoc igitur dubio duocon - Jidcranda funt.Primum utrum Confenfus Pa-i t rentum requiratur in matrimonio contrahendo• Secundum utrum matrimoniumfine ConjenfuParentum valeat necne :In primo membro conveniunt omnes :Nam Theologi Canonifla, &Legi fla fentiunt in matrimonium contrahendo Confenfum Parentum adhibendum ejfe: Theologi allegant quartum praceptum honora Tatrem, &Matrem,er aliosfi'miles locos Canonifldt habentOan.Noflrates $o.qu.j.Can.pcnuL quafl. 2.32. Legifla allegant legfTttiaJf. de verb. oblig. Nec efl dubium quin liberi peccent fine Confenfu Parentum contrahentes. Dubium folummodo excitant Caufidici, quitum maxime Sacris Canonibus contraria effutiunt, cum ut vitent Cenfuram Theologorum Canonici Juris Interpretes appellant. Audiamus, &alterum cjufdem Concordfe Ieltem eximium Petrum de Ledefma inTraft. de matrim.quctfl.^j.art.6. verf.Secunda Conclufio regulariter, quem initio hujus Differtationis protulimus.* Iterum proferre cogit importunitas adverfarii :Sic laudatus Dodor. Etiam fi Pater nihil pracipict filio ,contrahere contra ejus voluntatem efl peccatum mortale , centra virtutem pietatis :Lt idem docent omnes Doflores tam Theologi ,quam furijperiti &c. ^Quocumque igitur fe vertant indignar uni Judices bene audiat quod ipforum nihil interefle debeat quin Chriftifideles &peccatis Iaethahbus arceantur. Diffona profedo vox tfTnTr VC T*?hriftian0 Caufidico, "n^Cmonici furis Dodore proferatur QiiiS enim hnes per Sacros Canones ab Eccleha intentus, nif, ut ad sternam fcelicitatem fidelis Populus perducatur, adillamque affequendam media proponere ,quaeque impedire valent obftacul. removere ?Hxc concors eft Dodorum fententia, Communifque quim tradunt nedum Theologi ,veritmpotiffimi ipfiufmet furis Interpretes ,Canonici Turis definitio, perquam iCivili, &apolitico Jure primario diferiminatur. Lege vero Ec- C9lnclu‘c»J°f eph Gaballnus in praeclaro opere quod edidit de fcientia Canonica :Leges Leaefit ut qtudam fiirit uilis Refpublica efl, &ut adfinem ,felicitatemfnpernaturaiem tendit ,non feruntur nifi intentione Religionis, &Divina Juflitia ,'habentqne bonum ammaprofee, atque adeo pro materia aliquod adfinem illum ordinatum, dicunturque EccLafiica, &ex us nafeitur Jus EccUfiafticum, Lod &Canonicum vocant, ex eo quodlegesexquin ff fi 1Ar ^anonicAdicuntur, fnris igitur Ecclejiaflict [ive Canonicifinis primarius efl Religio Chriftiana ,quam unam attendit, ut per eam tanquam per medium non modo maxime idoneum, fed etiam unicum,Ecclefiam ad beati - tudwem fupernaturalem promoveat. Hsc lau- &rtusK\it\toiTom?iMb.\.cap.i.qH4fl, 1.».8. Ac foitalle fafudio erit adverfario in hoc quoque Capite audire Theologos differentes, audiat igitur Canoniftam ,lllumque egregium ,8c proculdubio nulli fecundum ,Abbatem fcilicet Panormitanum in Proemio Cemment.feper primo Decretal.nu. 16. circafinem. Hicpluribus prtemidis ad lcienti* Canonicae naturam affequendam fic concludit. Ex hoc patet excel- Untia hujus fcientia ad Jus Civile ,habent enim jeut anima, &corpus, licet enim utrumque jus intenaat inducere hominem ad bonum commune. De Sponfal. Bc Matrim. Filiorumfam. tjq dffemnt tamen in modo inducendi ,ndm fus Civili intendit hominem dirigere in bonum comunefecundum quod congruit humante focietati civiliter viventi ,fecundum quem modum bonum comme habet vimpromoveri per juflitiam lega- Lrm ,&Civilem amicitiam. Jus vero Canonicum intendit dirigere hominem ab bonum cornu - ne Secundum quod congruit humana focietati qua non fioium civiliter vivit ,Sed fecundum fidem in DEUMintendendo,& vitam aliam expetiando. Bonum autem Comune fic acceptum non potefl confcrvari per folam Juflitiam legalem ,gr Civilem Amicitiam: Sed ultra hoc requiritur quadam cAeflis amicitia >fine qttaimpoffibile ejl hominem in Deum tendere :Sicut ergo potijjima Virtus ad quam conatur fus Civile efl ipfa legalis fufiitia ,gr Civilis amicitia ; ita poti[sima virtus ad quam conatur Jus Canonicum efl ipfa calefis amicitia ,quam charitatem vocamus.Quid vero his luculentius dici poterit, ut Ecclefiaftici Judices fui admoneantur inftituti? Equidem nihil eft quod ita charitatem ,ac celeftem folvat amicitiam nihil quod ab aeterna felicitate fidelem hominem abducat ,ut peccatum mortale ,cui uc occurrat cstera quavis poft habere par eftEcclefiae PraTuli, atque Ecclefiaftici Fori Jus dicenti. Quamvis enim Canonicum Jus pleraque verfetur, quae externam politiam fpedare videntur ,adhuc ifta ad excellentiorem dirigit finem, ut videlicet utilia funt, fi re&e illis utamur ,ad aeternam vitam affequendam.* Idipfum quoque nos edocent Canonift» :Sic enim Robertus Konig. to. 1. princip.furis Canon, in Froemfi.6 Objetium,/eu materia furis Canonicifunt atiiones Chriflianorum dirigibiles3gr regulabiles per normas Ecclefiafiicas ad retiam vitam ,(f beatitudinem fupernaturalem ,circa ejufmodi enim atiiones Jus Canonicum occupatur. Alee obflat quodftpe etiam difponat de rebus ,qua mere exteriores funt ,gr temperalis, veiuti de contratiibus,fudiciis,ultimis voluntatibus g;c. quia hac ,gr fmilia tratiat ,gr attingit fub ditia rationi fupernaturali ,gr ut faciliusfnemfuum affequatur grc. Proinde nihil magis iveritate alienum quam quod Ecdefi» Forus non fit follicitus de vitando peccato ,quin potius id praecipue iatagere debeat ,ut Subditos ii peccato, ac peccandi periculo pro viribus coerceat.* Dumque de iis judicat, quae maxime ad Civilem focietatem necdTaria ,vel utilia comperiuntur ,id primario fui muneris efie [udex agnofeat ,ut afubditis fine noxa prasfertim laethali ,nec contra Divinas Leges exerceantur. Uc optime expendit Cibalmus de Scientia Canonica tom.z.lib.f.cap. i.qu. x.num. 5. ibi: Vides amplitudinem materia furis Ecclefiaftici , cum omnia fere ad Religionem ,aut Juflitiam feduciqueant ;gr ver faripofsit circa materiam Civilemfed altiori, gr nobiliori modo quam fus politicum ,quatenus Jcilicet efl materia peccati, fac ubi agitur de peccato vitando ,gr de pericu- 0animx quod Fortunius trati. define ultimo furis Canonici ,gr Civili nu. 151. Fufiusprofequitur ex communi Dotiorum. Praemiferat autem laudatus Au&or affert» veritatis ineludabile fundamentum nn. 1ii fic argumentans. Quia peccata omnia nos afine fiupernaturali abducunt ,gr bonis omnibus fipiritualibus, atquefialuti anema opponuntur, idcirco ad eamdem legem ,gr Juspertinent ,cum contraria ad eumdem ordinem revocari folcant. Addeprimarium atium imperatum ab hoc Jure, ej/e cultum ,gr honorem Divinum ,fiu rdigiofim atiiomm :Divino vero culti pracipuo quodam modo opponuntur peccata ,quater, us funt injuria DEI: Igitur ad idem quoque JusEcclefiafiicuw, quatenus peccatafiunt pertinebunt,gr de Us (erigant quaefo oculos, ac' mentis aciem intendant Cauhdici ,Judices ,caeterique Ecclefiaftici Fori adminiffri )Et de iis ,fcilicet dw peccatis hoc Jus pronunciare,gr* definire, atq,prohibere,damnare,atq; adeopunirefuo modo poterit. Denique huc fpe&at tritum illud apud Canoniftas,atq;Theologos axioma,quod nem- 319 P^SiJusCanonic.contradicat civili.fervandum fit Canonicum ,fi materia concernat peccatum, fiu animam.Verba funt Andre» Vallenf. in Paratitla Decretal.in Proem.^.y. nu. 4. Nam ad vitandum peccatum P&pPiis Ecclefia leges emendant imo ,gr abrogant Jus Civile ,quia ipfie Leges Civiles cum pugnant cum Jare Divino,gr naturali, jufla non fiunt, grJpeciem legis habent dumtaxat,ejus tamen vim,gr autioritatem obtinere non poffunt, ut feribit Gib. loco ante cit.q.4. ».?.Idq; comprobatur ex Textu in Can. i.difi. 9-Can.i.Can Non licet, Can. Certum efl, gr aliis pafsim diftinti. 10. Nec pauca fuppetunt exempli ubi agitur de Votis, de Juramentis, de Ufuris, de Matrimonio, de Pradcriptionibus mala fida inchoatis, ut poft Gail. lib. 1. Cbfervat. 14.1, nu, 5. adnotarunt Konig, Proem prine. Jur.Cavon.§.q.nu,%, quibus praeivit S.THOMAS quolib. 1z.q. 16. art.i4.gr 25. Pauca haec deiibafe fufficiat ad demonftrandum. Judici pro Ecclefiae Tribunali Sedenti nihil antiquius habendum effe quam ut peccata repellat, ac tunc maxime Juftiti» morem gerere ,ac fuo muneri refpondere, cum pro vitando peccato caetera parvi facere non formidat. Regulam iffam, ut in reliquis omnibus feq ui fas eft, ira praecipue fervanda ubi agitur de Sacramentorum adminiftratione, qui nihil fandius, nihil in Ecclefia Chriftiana dignius ,ut majori qua poteft veneratione exerceatur. Plura fuper hoc in fecundo hujus opufculi capite differuimus, nihilominus optre pretium erit plenius adhuc adverfario fatisfacere exemplo ,&auctoritate Summi Ponttficis PAVLI V.de quo spud Cardin. .filbic. in fuo famigerato opere de inconflant. infide cap. \6.n.z 16. Confultus prrefatus Pon-i tifex IPHTLIPPO III.H»!paniarumRege,an fibi liceret Hfretico Regi de quo reqmfitu fuerat ,filiam nuptui tradere ,fic refpondit 1 La Saniita di Noflro Signorequanto ddetto Ac* cafamento dice ,ch: non puofi non improvarlo ' ede - ’ » 56 Differtatio Theologico-Legalis. edetefiarlo per ejfere (notet quaefo adverfarius verba, fignet roifterium) per efferefimil matri* monlo illecito ,efottcpofio apeccato mortale igravijfimo.Rursum rogatus Papa ,ut pro ineundis nuptiis difpenfationem elargiretur conflanter abnuit eadem dudus ratione ne Icilicet peccato conferri opera ,vel along£ permittere videretur. Enon sd vedere la Santita Sua ,come al prefentefipojfa afcoltarefimil propofia ,trattandofi di difpenfare fopra un atto tanto illecito,ecooperativo di peccato mortale,fe infieme non J egh proponefero Caufe ,eCondicio- ni giufti JJime ,evidentifisima utilitd per fervido di Dio ,edella Santa Fede Catholica. Nonne largitio dffpenfationum in Matrimoniis contrahendis ad ‘externam quoque pertinet Ecclefiae difcifpiinam? Cur itaque Summus Pontifex ne cooperandi peccato occafionem praebeat ,a. difpenfando ,vel cum magnis princibus fibi abflinendum tam aperte profitetur.? Poterat fane judicium de peccato finere Confeffario *qui pro fuo munere in Foro Confcientiae Regem admoneret, quid enim ipfius intererat ,dum pro Tribunali federet dum Summum Ecclefig Principem ageret.* Ne dum de peccato verum etiam de non conferenda peccato opera tam fedulo praecavere? Abiit aurem utCHRISTI Vicariu,imd ut cseteros quofvis Ecclefiae Praefules Succefforcs Apoflolorum de munere fibicommiffo tam demilTe fentire fufpicemur :Sciabat optime Sapientiilimus Pontifex hanc ipfi in primis aCHRISTODomino demandatam fuiffe Provinciam ,ut gregem fuum per quamcumque femitam in aeternam dirigeret vitam, arque fibi collatam in utroque Foro poteflatem eo refpicere ,ut commiflis ovibus viam falutis offenderet, ruinam vitare, fecurum profequi callem doceat, jubeat, atque compellat. Haec fi adverfarium animadvertere non piguiffet, non dubito quin hujus generis argumenta contemnere non recufaret. Neque ullius momenti efl quod pro futili argumento confirmando abfurdius fubdebant exemplum. Ecquis enim fatis mirari valeat Canonici Juris Dodorem fic clamantam: Nemo unquam fomniavit ajferere quod fit in arbitrio Ordinariorum ratione peccati mortalis impedire ,vel retardare rjfeSluationem matrimonii eam eoyqui Fotumfimplex Religionis, vel Caflitatis emfit :sitque inauditum efi in Curiis Ecclffiajiicis ,quod ex hoc unquam fuerint matrimonia retardata. Offupenda vere in afferenda ia! litate fecuritas! Quis enim aufit in ubium revocare quin Epifeopi valeant imo debeant eos ,qui Voto CaRit-tis ,aut Religionis adffridi Matrimonium inire moliuntur ne contrahant impedire ?Id aperte Sacris Canonibus ff abilitur :Id omnium Canoniffarum ,atque Theologorum calculo comprobatur ,Omittimus Theologos, non quod ipforum audoritatem parvi faciamus ,fed quia pervios cuique credimus: Prodimus Sacres Canones, horumque Interpretes quos adveifarius ,velnelcire fimulaf, vel ignorat. Et primo quidem in Cap. Canfuluit Cap. lr eniens Cap. Rurfus qui cleric. vel vou. matrim . &c. aperte definitum legitur ,votum fimplex five caflitatis ,five Religionis nuptias impedire, neque annuendum tali voto obnoxium conjugio copulari, ut in Cap rurfits dt. Quod fi aliquando jufta urgeat caufa ut matrimonium contrahatur ,remittenda flatuitur congrua fatisfadio, &obtenta ii Summo Pontifice dilpenfatione nubendi licentia tribuatur. Sic aperte in Cap. veniens dt. PorrO quamvis in propatulo fit praefata jura ne dum occultum ,confcientiae forum, verum etiam judicialem Ecclefiae curiam moderari.* Quippe qui non placitis Theologorum in Sacramento paenitentiae abfolventium, fed Summo-! rum Pontificum confultorum ab Epifcopis pro regimine fuarum Ecclefiarum refponfis confiant: Ne tamen, vel minimum Cavillanw di locus fuperfit ,prae flabit audire ut laudati Textus aprobatiflimis interpretibus accipiantur. Apprime ad rem noftram jlntond Rutr, fuper cap. rurfus ,qui cleric. vel vou. ubi ei qui votum fimplex caflitatis emiferat, quamtumvis deinde fponfalia juraverit, matrimonium interdicitur n. 4. fic habet Et fic nota quod ex voto fimplici oritur jus ,quo Ec - clefia compellere peteft voventem ad votum fem lenni&andum :Deinde concludit. Et nota ex hoc ,virtutem votifimplicis qua matrimonium impedit contrahendum ,fed non tollit jam cortd traclum. Innocent. fuper cap. Feniens. eo. In' quo Summus Pontifex cum muliere voto fimplicis continentiae ob(Irida poteft indidam ipfi congruam fatisfadionem, jubet difpenfari ut nubat ,ad illa verba licentiam nubendi ,ita inquit de Ai'ife ricordia}nam de rigore juris pojl votum fimplex non datur ei licentia nubendi. Gonzalez Tellez fuper eodem Capit, veniens cit. totum luculentius exponit n. 4. jnquiens Dicendum efi Pontificem in hoc cafiu immediate difpenfiajfe ,ideoque ad Epificopum fieripfijfe yut licentiam dare non dubitaret,idefi non prohibere talem feminam nubere :Ottod non efi intelligcndum in fieufiu tantum permijfivo ,feti, hocinfienfu ,quod Vapa aijpcnfando tollii impedimentum ,propter quod Epifcopus pojfet tale matrimonium prohibere. Ad ultimum ne de voto fimplici religionis audoritas deficere videatur, fubdimus aperti (limum Textum in Cap. porrettum dt regulat. Ubi qui infirmitate gravatum votum emiferat ,ut fieret Monacus, compellendus dicitur, ut reddat Domino quae promifit.1 Ibique tradidit Fagnanus n. Oui votum religionis emfit ,etiam in foro externo Ecclofi* compelli potefi ad fervandum votum :Et congerit concordantes. Vigilantes profedoTefles protulimus quij bus evincimus ut multoties caufidicorum clamores j.ufle contemnantur ,quippequi non raro contingat audire intrepide afhr-J naan- Dc Sponfal. &Matrirn. Filiorumfani. Sj mantes nemo dixit,nemofomniavit ,cum agatur de re certa Sacris Canonibus ftabihta, atque unanimiter ab Interpretibus admifla. 341Alterum fupereft expendendum exemplum, feu argumentum du&um ex au&oritace San- Thomas dicentis judicem poffe damnare virum ,quem certo novit innoxium ,fi reus appareat ex forenfibus a&is. Primo quidem plerique multi nominis Canoniftae ,ac Theologe Profeffores in contrariam abeunt fententiam ;Alii parte admittunt, parte contradicunt. De his late Covarr.lib.1. varior» cap uper tot Card de Lugo de juftit. tom. 2, difput. 37feft.4DicajHUo- dejufiic.tib. 1Trad.i, dijptr.^.n. 75.QU caeteros allegant. Ut cumque rts fihebeat, neque neci Tuas urget, neque otii.m eft opinionem iltam examinare: Efto vera fit (neque enim refragari licet quin illi maximum ex Angelici Dodoris audtoritate pondus accedat >quid tum inde ?Illud frtaffe quod fi in agendo de filiorum nuptus ex Teftium didus ,ceterifque judicialibus adtis ,non probetur Parentes relu&are ,vel eorum diffenfus iniquus afferatur, five tandem nuptias quam judex privata fcientia indignas, novit, ut ajunt (ecundum allegata, & probata appareat perperam ignominia notari, tunc ei liveat negletta fua occulta, publicam ,atque in foro probatam notitiam iequi ;fi tamen prius nulli pepercerit induftriae qua pffioile fuerit detegi veritatem. At aiiud eft de quo contendimus argumentum. Qmd agendum Sa. ramentarum Miniltris fi peccator occu'tus publice ptat >non elt hujus lovi declarare. Illud unice modo inquirimus ut fe gerere debeat Epifcopus, Parrochus ,dtm Parentes Palam ditlentiunt ,ne filiae indigne nubu :Dum aperte confiat nuptias finelcanjklo ,fine injuftitia ,fine peccato non contrahu Hanc tantummodo tra- &a mi seaufain .* Dc peccato manifefto ,& notorio faeiTegio, quo matrimonium fazdare in cafu difto fi ii fanihas moliuntur controvg fi 1eft :Afferant advetfarii fi ipfis fupperit exemplum quo liceat notorio peccatori, qui in ipfa Sacramenti perceptione Sacramentum violare dignofeatur, Sacramentum adminiffrare: Prodant cau‘am in qua liceat judici five civilis ,five Ecclefiaftici fori opem ferre peccanti ,cujus crimen Teftes, aeftaforenfia probent ,vtl fua notoria/turpitudine mmifeftum fiat: Tunc nifi aliunde innotefcat difparitas argumenti, manus dedere non pudebit. 34,2 At inquiet aliquis nonne in crimine quamtumlibet occulto ,verum efi operam conferri ajudice, ab adminifiro Sacramentorum ? dMhilominus hoc licere annuunt omnes; Quid itaque prohibrt ne liceat itidem praefidiotffe fihis, ut marrimonium ineant, efto appareat alios peccaturos dum nubent? Ne utiquam Omnino id licere refponden u% :Cur enim dicat adverfarius )fas eff judici occultam *eftium calumniam permittere, &virum in- Tom. /. nocuum capite damnare ,at fi falfitas innottfcat omni jure tenetur innocentem abfolvere .<* Cur Sacerdos peccatori occulto publice Euchariftiam petenti ,vel aliud Sacramentum ,poterit miniftrare ,nequaquam vero fi velfecrtto petat, vel crimen fit adftantibus manifeftum. Cur denique dum agitur de matrimonio ,peccatum nedum abfeonditum, verum etiam manifeftum ,atque notorium non valebit Parocum atque Epifcopum abfterrere ne prefto fit peccantibus ,in ca teris vero caufis ea fervanda erit lex , ut notorio crimini ,ut Sacrilegio manifefto nunquam liceat opem ferre ?Quaenam ifta difcriminis ratic»? Nulla profe&o; Sed in omnibus eadem caufa urget ,ut fi aliud s<fta forenfia praefeferant, aliud privata fcientia doceat: judex, aut quifvis publicus Minifter propria' pofthabita ,publicam notitiam fequatur: Quia fcilicet ut differit Santtus Thomos 2. 2. qu<tft. 6j+ - art. 2. in rcfponf judicare pertinet ad judicem fecundum quodfungitur poblica potefiate,&ideo informari debet in judicaudo non fecundum ,id quod novit ,ut privata perfona ,fed fecundum td ,quod ipfi innotefett tamquam perfona publica. Hoc au em innoteft it fibi in communi in particulari ;in particulari negocio aliquo per injlru menta ,&Tefies ,&alia hujufmodi legitima documenta tqua debet fequi in judicando magiiquam id, quod novit,ut privata perfona• Ut autem haec locum habeant in adminiftrandis Sacramentis ,atque in neutra caufii judex five Sacerdos injuftitiam admittanr, neque alterius criminis participes cerfifi poffi •t. Luculenter explicant. Dicafiill. de juftit. lib. 1.Tradi. 1. difput. 4dubit 5n8y &Jeq. ibi judex pofl addita omnia media moralit^r pojfmlia ,quibus innocens liberari poJfityetiamft materialiter injuftitia mco mmittat,tam/en fecundum eamfcuntiam >qua in ju licando uti debet, jormaliter jujlum agit ,ac proinde nulli facit injuriam, ht inferius Hac ratione Sacerdos qui fcientia privata agnofeit aliquem occultum peccatoremfcientia vero publica habetur, veljuftus, vd nte penitus prebet Euchariftiam licite,immo nes potejl negare pubicepetenti. Audiendus quoque eximius S. Thomae Interpretes Cardinalis Cajetanus in coment, art. 1. cit. ver f. arguitur, tioi obiciens, atque egregie argumentum de non praeftando auxilio Ttfti calumniam adftruenti ;fubdimus ipfius Textum Arguitur pojlremo ,quia te/1es ,per quos innocens contra veritatem convi&us damnandus ejl ,vemunt mveftimtntis ovium ,(f is.trinfecusjunt Lupi rapaces rerum ,vtl vita :Ac per hoc Ji judex certus de innocencia judicat juxta eorum aicla fMtntfler eft homicidarum ,vel pradonum &fc non txcufatur. Vides ut optime objtdbm dtffi, ultattm de opera, quas confertur peccato Teftium exoonat Eminentiffimus Dod:or verbis illis Miniflcr efi homieida - rttm,&pradonum. Audias modo ut perfpicue illam diluat. AL poftremum dicitur licet Tefies veniant intnnfecus ut Lupi,judex tamen Pnon Ex commiffiofteRmi.Patris fratrisGrec^oriiSelleriSacri ApoftoliciPalatHMagiftri legiDillertation^ JTheologico legalem Sponfalibus, &Matrimoniis}qua afiliis familias &c. Audore /limo &Rmo. DD. Francifio Maria Mufactola Archiepifcopo Roffanenli, cui annexa habetur Appendix, in qua pariter Do&rinae robur, &excellentia gravitati materiae refpondet. Cum alias nihil contineat Fidei Catho - tfcae, vel bonis moribus contrarium, pofle utiliter typis mandari arbitror. Romae Die 50. januarij ?7H- D. Antonius Mamilius Abbas Generalis Congr. Lateran, Sac, Congreg, Indicis Confultor,&Examinator Synodalis Urbis, IMPRIMAfFR. Fr. Gregorius Selleri Ordinis Prcsdicatorum, Sacri Palatu Apoftolici Magiftcr. 'i. 1 2i r