Catonis Disticha moralia : cum scholijs Des. Erasmi Rot.

~lacTL, CATONIS DISTICHA MORALIA CVH.JChO- lijs Def.Erafm; 3^*1-^ Rot. 4}, -,„,, . Reliqua, qua in hoc opttfculc habenturt fequcnspagella indicabit. HISPALI. u4pudxAlonfum Efcriuanum. u4.no. i57G. , geas,velturpius rempares. Verecundiam ferua. id eflfierua te incontaminata, acpurum ab iniqua, men tti libidinum. Caflurn enim verecundum dicitur. Ejl au tem eetatis flos,hispericulis obnoxius. Diligentiam adhibe. Reddithuncfenfiumfis attetus diligenti*. Cura in omni replurimum valet. Negligentiafemper comitem habet infelicitatem. ^Libros lege. Kan: ex his cito difcitur,quod longo vit* vfu vixaffit* qui queas. Quod legeris memento. Namquidam onerantfe le{lione^alUfuper alia ingeren tcs-ec-quicquam infculpunt memori*. Familiam cura. ' •25 omefiica nevocia tibi curandafiunt mon aliena. Blandus efto. -Mefi, comis tncongrejfiu. Iraiciabrenoli. Nefis morofius. Namomnino non comoueri,ftipitis, ejl, potius quam hominis. Neminem irriferis, "Ejl enim argumentum arrogantisfiultiti*. Vel. Miferum ne irriferis. Sic enim quidam codices habent. Hocejl, ^nimivitia rideri merentdricalamitas miferjcordiam meretur>po~ tius tius eluant nafum. Mutuumdato. Cui des videto. , £ft quidem aliquando dandapecunia mutuo, fednon qui -buslibet,fedreddituris bonafide,fed dignis ofjicio,de/n~ que ijs9quibus nongraueris &dor.o dare. Iuditio adefto. ^fdfunt aduocati id olim erat officiumpraecipuum in amicos,adeffe iudiciqs. Conuiuare raro. *Sapius -vocare ad conuiumm.exhauritfubjlantiam-,fapius iread conuiuiumfordidum eft.^At rarius -ptrumq- facere humanitatis ejl. *- Quodfatis eft,dormi. Hocejl,non ad -voluptatem,fed necefitatem natura. Iufiurandum ierua. Nonejl temere iurandum:quod autem iurartSjpraJlan * dumejl,niffcelusjit,quod iurarif. T Vino te tempera. Efto moderatus in -vino,H>elabflined-vino. Namadole* fcentidare yinum,efl oleum igni addere. Pugna pro patria. Pugnandum ejl,nonpro quauis re ,fedpro defenjionepa tria.NamCarum more mercede pugnare ,titrpijlimum •ejl,&plus quamgladiatorium. Nil temere credideris. idcft,nefacilisfis ad credenda quauis dicuntur. Nji 5Tu te c* Tuteconfule. w/f te ipfopete confilium, qui te tuaq - }optime nofli. Aut, Tuto confule. ideJljCctue iconftlijspericulofis :tuta confuta fequere. Namduplex eji ieclio. Meretricem fuge. Literas difee. Aetas enim primaJtudio literarum optime coercetur,<* fcortts. Nil mentiri debes. Turpe in puero ingenuo omne mendacium.]?lanudcs fegit,Velis,pro debesJ&magts arridet. Bonis benefacito. Beneficia nofunt confereda nifi in bonos,alioquipereunt Maledicus ne efto. jd ejl,a conuitijs tempera,neqcarpas -vitam alicuius. Exiftimationem retine. Bonamfamam tuere,neperdas:perit enimfacile,at non facilefarcitur. Aequum iudica. jd efl3no ad lucru,aut adgratia,fed ad regula equitatis Parentes patientia vince. Terendifuntparentes,etiam iniquiores. Beneficijaccepti memor efto- Nadatipulchru efl obliuifci. Acceptimeminiffe decet. Ad prattorium ftato. Multaenim difeuntur in agendis caufis. ..-. ' Confultus Confultus efto. id eft,calleatfcientiam3&morem iurhjhtpofis amicit opitulari. Vtere virtute. ' Non viribttSjficcjue dolo. Iracudiam tempera. JCtite monuit non effe irafcendurnfine caufa :nunc admonetjuflam etiam irammoderandameffe. , Trocho lude. Aleas fuge. Trochus conucnitpueris. ^Alea infamis erat &apud gentileis. Nuncprincipum Chrijlianorum lufus ejl ,imo quorundam etiamf acerdotum deliti*. (Nihil ex arbirrio virium feceris. Tyrannicum enim ejlyefpicere quantumpofis, no quatt tum liceat. Minoremte non contempleris. Nefaflidias inferiorem te}<ptod efl elati,non cordati,. Aliena concupifcere noli. Tflo contentus tuis. Coniugemama. Vt omniumfortunarumfociam. Liberos erudi. Filios cajliga}&inflitue. Patere legem,quam iple tuleris.' Quamconditionempneferibis alijs ,eadem vtere ipfe in alios. Pauca i Pauca in conuiuio loquere. ¥tfit aliis etiam loquendi locus. Illud ftude,quod iuftum eft. - Quod turpsfaftu efi,id ne ajfecles. Amorem libenter ferto. Odium omnibus modisfugiendum efi. vAmor ampletien 4us,etiamfiquisparum dignus efi}yui redametur,tome amaritepatere. DISTI CHO RVM CATONISL1BERPRIM VS. 51 Deus eft animus,nobisvt carmina dicuf, |Hic tibi praecipue fit pura mete colendus; Vulgus exifimabat Deum placari vicli- 'n-tispecudum,rebusq; corporeis. Verum eunt Deus ipfefit animus,hocefi, mens,non corpus•, &con*• fentaneum edi, fimilegauderefimili-,nimirumpoti fimum coleaus edipuritate mentis. Quin &hodie vulgus ChrU fiianorum corporeis quibufdam caremonijs colit Deum, cum erati fimus cultusft animipietas.Tales enim adora iores quaritpater,qui infpiritu adorent,cumipfefitJpiritus. Nullagratiorpietas diuis ,quamfi vitam illorum imiteris, hoc efi,tolerantiam, manfuetudinem, cafiimoniam.JL tquihac animifunt.^Animus ejl Deusfacqua tumpotes acorpore te abducas,& adillum quantumpotes accedas, &grati fimumimmolarisfterifeium. (Ptt ramente)Nam vulgus lotis manibus ,acpedibus adfuerit accedebat. Tumentempurga. Huiusfordes Deum offendunt,qui videt ea,quafunt in animo, no in corpore, XSi Deus )Si,hic non dubitantis efi ,fed ratiocinantis. {Vt carmina) NamVergilius infexto ,Deumfpiritttm &mentem vocat.(Pracipue) Vtintelligas non damnari cultum corporalem ,/ed hunc tamen, nempe animi ,e[Te Deogratifimum. Plus CjtT ONJS. tPlus vigila femper,nec fomno deditus efto. Nam diuturna quies vitijs alimenta miniftraf. Senfus ef.Ciim Vita, Vigiliajit iuxta Plinium,catte» dum efiffie maximam Vitapartemformioperdamae; pr& fertim cum efomnolentia Vitia multa nafcantur,0* cor ports,& animi. 3yirtutem primam elTepura compefcerelinguam: Proximus ille Deo,qui icit ratione tacere. Primajid ef,fumma,maximacp„Tirtus ejl moderari linguam:ne quid temere loquaris. Deae enim,quifapien - tifimm ejl/raro loquitur,&non tiiji necejjaria,cltm ni - hjl non Videat nihil noninteUigat. itaq•proximus ejl i>eo,qruifapienter &* animiindicio riouit tacere. 4Sperne repugnando tibi fu contrarius effe. Conueniet nulli,qui fecum difsidet ipfe. Quifecum ipfepugnat,necfibi confiat, huic cum alijs 'conuenire nonpotcft.Hoc ejl, qui moribus eft inxquali- Jms,nec vllo certa Vitet infirma,is non eft aptus ad aliorum conjuetudtnem. ^Si vitam inipicias hom;num,fi deniq5mores , <3um culpent a!ios,nemo fine cfimineviuit. rMortales alioru notant Titia,fua nemo Videt,cummi Ius Vttijs careat,fquispropius Tita ac mores excutiat. 0Qusr nocitura tenes, quamuis fint chara,relinque. Vtilitas opibus proponi tempore debet. ^Aliquoties expedit in loco res charifimas ahqcere, ftperi- LIBER PRIMVS fipericulum afferant,velutigeramas&aurum,quo Vtt-a fit in tuta:aut voluptates,qub valetudini confuUmsts. Non enim voluptatesfbeclari debent,fed vtilitas. Conflans &lenis,vt res expoftulat,efto. Temporibus mores fapiens fine crimine mutar. Pro tepore licet alios atqalios mores fumere, vt mo dogranisfis,modo lenisfhoc ejlplacidus ac remiJfus,pro reprof hco.Vide num legendumfit lenispro lenis,quod magis refpodet ad confiastvtfitjenfus: aliquando perfifiendutn infententia, aliquando mutandum cofiliumpro temoove.Porrb verfus conflabit.filegas. 'Conflans &leuis,vtrcs cunq; expofiulat,efio. Neadubitem affirmare hanc Germanam effe leclicne. Tametfi Planudcsprioremfequiturfentcntiem. Nil temere vxori de feruis crede querenti: Sape etenim mulier,quem coniux diIigit,odif. illud vxortbusfermcpeculiare efi ,vt maritos infii d gentinferuss. Vnde monet,ne temerefidem habeant htt iuf modiquerelis. Cumq5mones aliquem,nec fe velit ipfe,moneri. Si tibi fit charus,noii defiftere captis. Nonfatis efi leniter admonere peccantem amicum: vrgendus efi,infifiendum, vt vel improbitate vincas ,fi cjuid erit,quodadfamamillius,autfalutcmpertineat. Contra verbofos noli contendere verbis. Sermo datur cuncus,animi lapientis paucis. Si cum 2GAIT ONIS “;Sicum cordatis agas, non efl opus multis verlis;flat fluito,fruflra bontendispropterea quodfluititia Herbo* flflimaflt. i\ Diligi fic alios,vt fis tibi charus amicus. Sic bonus efto bonis,ne te mala damna iequantur. - Sic amicis utere,ut ipfl tibifisproximus. Sic alijs be nefac,ne tibiipfl noceas. Inpriore uerfu efl uenufla red~ ditioflmilium, in dilige, &amicus:in fecundo contario« irum,bonis,&mala. 12 Rumores fuge,ne incipias nouus autor haberi. Namnulli tacuiffe nocet,uocetfoquutum. Neqtiid in -vulgus fparferis ,prof>tered quod rumor ftpe numero in eius caput recidit, dquoprofechss efl. Si rumor nihil habetpericuli ,tamen nihil nocet flluiffe :fi quid hahet,nocet loqmttum ejje. jj Rem tibi promiSTam certo promittere noli. Rara fides,ideo,quia multi multa efle loquuntur. Noli certopromittere cuiqua,alienipromifli flducia. Quodin tefltum efl,idpraflarepotes:alienamfidempr$ ' iflaremonpotes. Et -vulgus hominumadpollicendumfu* , cilimumJn pr£flandof&pefallit. '4 *4 Cumte quis laudatjudex tuus effe memento. Plus alijs de te,quam tu tibi,eredere noli. Ne teipfum eeflimaueris alioru laudatione,fed tua ipflus co ifdentia.Teip/um interroga,qualisfls,&fi animus ti bi reflioderit te longe alii} eff•, qnam hic aut ille tefacite mazis C> LIRER PRIMVS, i»Agis credere debes tibi ipfi,cui notior esgphanialijs. Otriciutn alterius multis narrare memento. Atq$ alijs cum tu benefecerisjipfe fikto. Bencficij accepti memini feoportet,obitui fci dati. Qui dat beneficium, eius ejl difmularefe dedifje, ne comemorado 'videatur approbare.Eius,qui accepit, eslpafim pr&dicare$ne videatur ingratus&immemor. Multorum cum fadafenex& dicta recenfeSi \g Fac tibi luccurrant,iuucuis quar feceris ipfe. Senes qui multa viderunt ,&audierunt, multarunt diclafaclaj:folent referre. Sed curandum ejl, vt ita nos geramus in iuuentute,Vt infenechttejucurrat nobis, no folum,quod alij redle dixerint autfecerint.Verum etiam quod nos ipfi. Necures, fi quis tacito fermone loquatur: Confcius ipfe fibi de fe putat omnia dici. Cum videris quofdam interfefecreto colloqui,nefla tinifufpiceris eos male de te loqui. Nani idftgnuni eft ho minis malefibi Confcif. Cum fueris felix,quae iunt aduerfa caueto: 18 Non eodem curfu reipondent vltima primis. In rebusfecundis, ne quid accidat aduerfi, catte dani eft. Solet enimfortunafepiUs verti in diuerfum, &Ise. tis inittjs addere iriftem exitum. Ergo cumres/ectir.dx funt maxime,tum maxime meditandum rfi ,quopaclo aduerfamfortunamferas :nefin expediatavenerit, & Bimproui- CATONIS caproptered quid ex iurgio reficient in animis vcttigia qu£dam,qu£ benenolentiam t>ertut aliquoties in odium. Et non optime coirefoletfemel refeiffa concordia. Ergo moroftas omnis afperitas debet ahejfc ab amicitia, . ^7 Seruorum ob culpam cumte dolor vrget in iram; Ip(e tibi moderare,tuis vtparcere poisis. Nepuniasferuam aut difcipulum ,quandiufenferis te ira carnatum.,Pefimus enim autor rerum gerendaru iratfedprius teperes ammo tuoyvt[edatairacundia, ~vel irnofcas/vel.mitittspunias.Ita Phdofophusquida,Puni rem tepnquitferuo,niiratus effem.Et Platofublato in feruum hacuhjcigntus quidageret,Ego,inquit, Cattigo hunc intemperantemfapfumfgnifcans ira concitum 3?Quem Cupcrare potesjinterdutn.vince ferendo. Maximaenim morum (emperpatientia virtus. Maximianimief,cumpofis -vincere, pati tamen i>t -vincaris,&nefigere aduerfarium. Hac -virtute inter mortales non ejl aliaprxflantior, 32 Conferua potius,qmeilintiamparta labore: Cum lahor in damno eft,crefcit mortalis egeftas. ; Facilius ac tutius ejl feruare, quodtuo labore qua(i* tum ejl,quarhfarcire,quodprofufione diminueris, ae de triueris. Cummimlaboratur integrare ,facile defendi * tur inopia. Verum cum laboratur indamnofarciendo,in crefeit,^ obruit nos egestas, '„ LIBER SECVNDVS Dapfilis infcrdum notis, charis,& amicis, 49 Cum fueris felix, femper tibi proximus efto. Cum tufelix}hoc e$lJautaforruna(fu.eris interdum dapfilis)id esi>liberalis('Noiis-jcharisj&' amicis) Notis yt yicinis:ch aris,quos cltligisfamfis,ut cognatis, (Sem per tibiproximus ejlo)interdu in illos fis beneficus: in te femper.Et ita amicisfis amicpprt tibiipfifsamicifim?,, DISTICHOR VMLL BHR SECVKDV S. gjSp Elluris fi forte velis cognofcere cultus. -~z> _- Vergiliulegito:quodfi mage ito (e laboras BpfcHerbaru vires ,Macer tibi carmine dicet: ^SiRomana cupies?^Punica noicerc bella, Lucanum quieras,qui Martis pradia dicet. Siquid amare libet,vel difeere amare legendo, Nafonem petito,fih autem cura tibi hax cft, ? Vtfapiens viuas,audi,quo difccrepofsis. Per qua’iemotum vitijs traducitur amum. Ergo ades,& qmrfit iapkntia,difcc legendo. .Hocej } 3Exaliispoetis alia licebit cognofcere. Vergi lius in libris Georo-ichn docet agriculturam. Haeer trtdit ~i>ires herbarum iquanquatn altus auiffiam fuit diic Macer,aptam is, quemhabernm ~aidgb,nifallor. Luca.' ftus narrat Romanorum ciuilia bella 1ybi legendum ar~ bitror Ciuica pro Punica, Nihil enim de Punicis CATONIS fcripfffe legitur Lucanus.Ouidius tradit artem amandit &in Elegijs docet amores. Quodfi cupis artem &ra~ tionem rediebeateq;'viuendi cognofcere3hunc librum le gito.ls te docebit non -vulgares artes &nugas 3fedquo padlo -vitam exigasfemotam3id ejiJLiberam &immu - nema vitiis. *Sipotesfignotis etiamprodefTe memento. Vtilius regno,meritijs acquirire amicos, PJonfbihm in amicos oportet ejje beneficum3-verum ignotiquoq; conciliandifunt,ac deuinciendi beuefcetia, 7fimodopoliisprodeffe.Vtilius enim efi3quamplurimos amicospararc(meritis)\d ejl,beneadlis,qudm parare reg nism.Regmmemm eripipotefc-.amicifuccurrunt eieclo3, frmioresfunt3qtios hienefeio adiunxeris,quam3qtm poteflatepremas. |Mitte arcana Dei,ccelumq3inquirere quid fit. Cumfis mortalis3qua? funt mortalia cura. Juxta Socratisfententiam ,Quxfupranos ,nihil ad nos: admonet ~vt omiffofludio naturalisphilofophice ,ea curemus3qu£ advitahumanapertinet3hoc ejd3admores componendos ,&* animum malispurgandum affedlibus. ' 4Linque metii lethi ,nam ftultum eft teporein omni, Dum mortem metuis,amittis gaudia vitat. Eademfententiam legis inpriori libro. Pro amittis arbitror legendum amittere. Quimortis metufemper ax LIBER SECVNDVS xius niuiefhfltefacitiprimum enim mn Ditat id,quodfi met. Deindejiquid habethxc Dita iucunditatis,eamfuo Ditioperdit. Irarus de re incerta contendere noli. 5 Impedit ira animum,ne pofsit cernere verum; Pyrrhm admonerefolitus esltjrones, ne irafcercntur :at multo magis oportet cauere iracundiam eos ,qui, diflutant.Melius enim iudkat^qiii Dacat ira.contra,ira -sbftat animi indicio. •stMs Fac fumpium propere,cum res defiderat ipfa: £ Dandu etenim eft aliquid,cu tepus poftuiai?,Stftftfsi Equidem opinorprompte lege>idum,propropere.SP.p~ tum.qui nrcejfariofacietidm eft,libenter &promptefa cito, ne Didearisgraiixtimfacere. Nam aliquid omrinoinfumenitm ejt,non pafimpfed quoties ternpm'auiceiic'a [a poflulat ,hbc ejt, vitiuptfd,infeftu ,item in amicosf ' Pjanudes l$ijgc altaniferifuin exprefri Grace. [ 1‘p Sentit amplos etiamfumptusfaciendos, Dbirep'pdflu htt. Caterum adresgerendas non temere vfumendniri tempus^quod huiusfumptasfitpretiofi fimus , Quod nimium eft fugito ;paruo gaudere memento/ 7 Tuta mage eft£uppisJmodieo qua: flumine fertur. Humilisfortuna tutior 'eft ,quam excelfa: Dt naittf. tutior,qua \nparuo eftfun-ine, atsam,qtt4 inpdaglfu- &bwnatat. 'CATONIS 8Quod pudeat,focios prudens celare memento:. Neplures culpent id,quod tibi difplicetvni. Ne indicaveris amicis, aut ne comittas teftibus alijs, 'citius tefatlipudeat: neplures reprehendant ,ftfcierint id,quod l>ni tibidifplicet, Sifohts tibi confcimfueris,hoc. efl,fquidpeccas.pecces abfqarbitris. Nec hanfenten - tiam tnteUexit Grzcus Planudes, Dicit enim. Quodamicis tuis probrumfit allaturum, valde occul ta:ne in hoc reprehendat teplurimi,quod tefolii cruciati, pNolo putes prauos homines peccata lucrari: Temporibus peccata latent,& tempore parent. Neputes nocentes lucrari,hoc eft ,impune auferre fitapeccata. Latent quidem,fed adtepus: Posteaparet, id efl,manifedlantur. Tempus enim &celat &aperit omnia,Parent autem,di&ume$ipro apparent. _ 10 Corporis exigui vires contemnere noli, Confilio pollet,cui vim natura negauit. Nolicontemnere inimicum ,licet fitpufilio corporei Namfape ,quod corporis nuribus detraclum efl,natur 4 addit ingenij Viribus, Quanquam hacfententia latius p4 tef.nempe hominem non kflimandum proceritate robo* req; corporis,fed animopotius. 11Quem frieris non efTe parem tibi tempore cede, Vi$orem aviria fuperari faepe videmus. Sifenferis tibi refn effe cumpotentiore,cede ad tem* pus ,&finepenes illum effe yifloriam.Nam inciditfd* LIBER SECV NDVS penumerb opportunitasjvt mutatis vicibus rerit3"vincat qui victusfuerat:&•fuperiorjit,quifuerat inferior.Cduemt cii illo3Virfugies &denubpugnabit. Quida'fluita pertinacia ftatim aut vincere volunt autpe fundari. Aduerfus notum noli contendere verbis. ti Lis minimis verbis interdum maxima crefdr. VtantelegisiijCGntraverbofos noneffe contendendi * verbis :ita cumfamiliaribus rixandum non efl3quodfunt ma di/cordiafoleat nafci exverbulis leu:fimis. Qyid Deus intendat noli perquirere forte, ij Quid ftatuat de te,fine te deliberat ipfe. Nec hancfententiam reCte vertit planudes 3vertit enim ad hunc modum. Et tamen aliud esiperfcere3aliud deliberare^autfia tuere.Verus autemfenfus hic eft:Nefortilegijs ac malis artibus inquiras qutd de tefuturumfit. Quando quidemtd Deusfciri non vult.Neqenim te in confilium ad hibetj cum aliquid decernit de te. Quodfi te vellet idfct re3nimimm accejeret te in confilium. Inuidiam nimio cultu vitare memento: Qua?fi nonlardit.tamenhanc fuiterre moleftum eft. *Et hancfententiam non recle vertit planudes :Sic enim reddidit. Planudes enim (nimio cultu vertit }maximofludio. Porro Germanusfenfusfic habet :Ne nimio fflendore firepi- # CATONIS firepttuq-vita conflentem tibt hominum odium,Quita * metflnonpojlint te Udere 3tamen moleflum efl, viuere obnoxium odio multorum. perfle ineundum efl omni, bos effle charum,etiamfli nihil vtditatis inde capias. Quii quam hic ablatium,nimio cultu3non referturadverbunt 'vitare , fed ad inuidtam, vtflubaudias conflatam :aut ex nimio cultu. ' »5 Eftoammo forti,cum («damnatus iniquej Nemo diu gaudet,qui iudiee vincit iniquo. Ne abiflm animum ,fl aduerflaeius vicit teprater. ius.Nec enim diu exultabit ,fled quodperperampronum ciauit iudexjd Deusreiudicabit. 16 Litis pratterita? noli maledicta refetre: Poft inimicitas iram memini(Te malorum eft. Toitreditum ingratiam ^non oportet litis anteacis cpnuicia refricare,fed obliuiflciflupcriorurtiimuriarum. Finita enimfmultate ,debet &irarum efflefinis :flecus cutemfacere malorum efl. Verbo videlicet infami,prateritoru malorum memoria,. Nec te collaudes, nec te culpaueris ipfe. -Hocfaciunt ftult^quos gloria vexat inani?,. ) Teipfura nec vituperes,nec laudes>vtruttjj enim vide tur ajfeftafis inanegloria. Ham&• quifle vituperat, nb, idfacere videtur,vt refellatur abalijsjCt diuerj'a audiat jt3Vtere quatOris modice,cu;n fomptus abundat. Labitur LIBE RSECNDV S Labitur exiguo,quod partum eft tempore lor.go^ Sera infundo parfimonia. Dumadhuc multum flum pereft, incipe partius yti. Citius enim effluunt parta, quam colliguntur. Infipiens efto,cum tempus poftulat,aut res. i9 Stultitiam flmulare locoprudentia fumma eft. siliquando deponendum eflfupercilium, &remitte dafeueritas, it in conuiuijsjn lu fu, deponendaperflona flapientis,fumedaperflonafiniti,praflertim interflultos , atita,ytfcultum agas, non i>tflultusflas. Summa enim prudstia eflferuire tempori. (Loco)id efl,quumefl oportunum.lta Terentiusiln loco yerolaudo. *o Luxuriamfugito,{imul &C vitare memento, Critncm auritia?:nam funt contraria fama:. -Pugnant interfe luxus& auaritia.Nam alterum efl profuflt,alterumfordidi, Dtrunfl mitium iuxtafugiendu efl,ytpote quodfoedampariatfamam.Siquidem,qui nimiumparci funt,audiunt,curmnifeclores, &fcosaiuide,fmiliaf.Qui luxufuaprofundunt,nepotes &lurco nes appellantur. a Noli tu quardam referenti credere femper. Exigua eft tribuenda fides,qui multa loquuntur. ••iVoafatimfides habenda ijs, qui fember aliquid npui rumoris afferunt ,deqaliorumfadiis nuntiant aliquid.- Varum enim credendum ijs, qui multaloquunturpropte red qttbd huic yitio yanitasfloleat effle sdmifla. t CATONIS iz QjtadpotapeccasJgnofceretu tibi noli: Nara nullum crimen vini eft/ed culpa bibenti#. Vulgas itafolet excuf&refuapeccata, -vinum iri cau. fafutt:Benepotus ,hoc dixi. Veirum tibi ipfiimputa ^non ,Dino,<jilod tuo Ditio noxiumfuit,nonfuo, 23 ConGlium arcanum tacito committe fodali. Corporis auxilium medico committe fideli* •In rebus arcanis &tacendis}taueine quemuis confu hsfedeum duntaxat,cuius diem in tacedoper(feclam habeas}ne nonfolum non opituleturfed ledae etiams& infamet, Neqyetiittt torporisDitia cuiuis aperitfedmedt _co notafdei^uiteletj&tfaccurat. mi - 24 SuccefTus indignos noli tu refre moiefli. Indulget rortuna ffialis,vt lardcre pofsir* In hoc Der fu multilaborat,Quidam solidant infuc - teffus.Verum tufitoUas,ru,dichionem3plane hicfuper Uacuam, nihilfuperejlfcrupuli. Nete crucietproferitas ,qU£ nunnunquam contingit indignis*Non enim illis fu. e:fortuna ,/edinfidtatur ,Dtpoftedgra* uius Udat. 25 Profpfce,qui veniunt,hos cafus e(Te ferendos: Namlenias !^dit,quicquid pratukkfis ante* Quidquidacciderepotefi bomin-kidantequam accidat . tecu meditarejDtnefubitumfitfiacciderit: minus enim cruciant mala^quet non accidunt inopinanti. Rebus in adueriis animus fubmittere noli* Spem LIBER SECVNDVS. Spem retine:fpes vna hominem nec morte relinquit Quumfortuna'petiitJudline teipfum amnujartnndifictaeferua rebusfecudis^nec abijciasJjie 3quas fola nae moriente relinquit. Quadi» enim anima efi.fpes csl. Et inpyxide Padorifolafpes in labro h&fit. Item Ouidius3 Viuerefpe vidifuimoriturus erat. Rem tibi quam nofeis aptam,dimirtere noli. Fronte capillatajpoftheec Occafio calua. Quotiesfortuna offert combditate aliquanti# tibifi aptapatim'arripe. NamOtcafofronte habet capillatf *l>t eaparte teneripofit :verumffemelfe "verterit 3ab occipitio Calua ej%vtia apprehedinequeat. Hoc efl, opportunitas quii Cotigit,teneripoteflinSredit aitie quu vo lesfl neglexeris.Hic admonendis illud quod Gracifrigunt de Deo CarOjde qUo nos copiose in Prouerbijs: Qijod (equitur (pecta,quodq3imtninet,ante videto» Illum imitare Deum,quipartem (pedtaf vtranque. Exprateritis jutura collige. Expratteritis bene ,fe- Cusue geslisjCQnflium capefiopaclofui uris occurras, exemplo Idni dei Romani^quem bifrontemfngebat antiquitas^ quod oporteat prudentem Virum dfronte^ &d tergb/vt inquit HomerusJhabere oculos.lUudautemfequitur nbs3quoipraierjtJ'& atergo csl. Fortior vt valeasjinterdum partior efto. Pauca Voluptati debentunplura l2luti» JCATONIS Qui fua confumunt,cum deeft,alicna fequuntur. Vtere.qua parafii3non abutere3neprofufs bonis tuis cogaris 'vel impudenter rogare aliena 3-vel feruiliter ex alieno Viuere/velpericulosefurari aliena. Fac tibi proponas mortem non effe timendam: 4J Qua.’ bona fi non eft,finis tamen illa malorumeft Mors ~»cl ob hoc timenda non efl 3quod finis efl om * v.iurn huius. Vita malorum. ?jVxooris linguam,fi frugi eft,ferre memento: ”Namqi malum eft,nil velle pati,nec poffe tacere. In amicis leuiuf culaquadam Vitiaferendafuntfialioquiprobifuerint,relut in ~vxore.fpaulofit laquatior, aut lingua procatieris ferendum eflfalioquipudica esi &frugifloveflfluofungens ofpcio. Maximequod lingas morbus eifexuipeculiaris esi. Malus efl is3qui nihil 'vitijferrepotest in alijs3prsefertim cum resfacilisfit ta cereflc enim rxor deflnet obgannireflinihil rejfondeoi, quemadmodumfolitus efl Socrates. 24 Dilige nonargra charos pietate parentes: Nec matrem oftndas,dum vis bonus effe parenti. Pietas 3amor3&cultus efl ergaparentes3patriam3 Deum.gpfi quis locoparentum eJt.Quidam Teluti legi Ius co.icli coluntparentes3non exanimo. Dilige parentes charospietate non pgrafldefl}no.n coacfa3neq-gra. uaiim 3fle.iprompte &alacriter .Etflquid inciderit LIBER, mi. tUfidij interparentes, ita alteri obfequaris ,utaltetutfi non offendas,fecipietas tua careat omni moleflia, DISTICHORVM / LIBER. IIIL \ak 'f; Ecura quicunque cupis traducere vitam. Necvifijs ha?rere animum ,qu* moribus obfunt, Harc pra?cepta tibi femg relegedamcmeto Inuenies aliquid,in quo te vtare magiftro. Et hocprooemium efl quarti libri. Si uis effe Uber ab omnibus uitijs,& nullius malitibi confcim umere, haec femper habeasprae mambusiin quibus inuenies, in quo te ipfo magiflropofiis uti, hoc esi ,ut ipfe regas acmodcre ris uitam tuam,adiutushispraeceptis. Defpice diuirias,fl vis animo effe beatus: Quas qui fufpiciunt.mendicant femper auari. Non iubet abijeere diuitias ,fed non ma*mfacere, Etenim qui hasfufficiunt,hoc e fi,mirantur, ac magnifa ciunt, dum non audet uti,qu£pofident ,&femper alh quidaccumulantfemper mendicant,hoc esi,egenifunt. jCommodanatura? nulJo tibi tempore deerunt, fSi contentus eo iueris,quod poftulat vius. Simetiarisfumptus ufufhoc esi, nece fitate,non ambitione,nef yqluptate,nunqudm tibi deerunt commodi., Gftates CATONIS tates natur£:qtt£paucis coeenta ejl,cum cupiditates itu menfum defierent, 4Cum fis incautus ,nec rem ratione gubernes. Noli fortunatn,quar non eft,dicere aecam. Si res male tibifucceditt ruapte negligentia,ne citferas culpit infortuna, vt illam c£cam appelles,cum tuipfe m gis parumprojpexeres. Potefl accipi bifariam fqutemn efl)id eft yqvte nulla eji. Fingunt enim mortales hac dea, cum nullaftt.^Autfqusnon ejl)fubaudi,c£ca. ^Dilige denarium,fed parce dilige formam. Quam nemo fandus nec honeftus captat habere. jtmarepecuniam ad vfum ,prudentis edi:amare vt formapafcas oculos,auari, ac dementis. Denarium vtn lunt omnesformamfolimali captant. 6Cum fueris locuples,corpus curare memento. Aeger diues habet numemos,fed non habet ipfum. Cum afitur de corporis "valetudine,ne tumparcas dU uitijs tuis .Etenim,qui morbo nofuccurrit, ne minuatpe cunia,is habet quide numos ,at fetpfcm non habet, cum male valeat. Mauult numos effefaluos ,quamfeipftm, &illisfrui, quam fetpfo. Fortaffe profed,legendumfe. 7Verbera cum tuleris,difcens aliquando,magiftri. Fer patris imperium,cum verbis exit in iram. Vapulajli puer dprxcepture ,cum difceres litem, ptultb magisferre couentt,cumpater te verbis oburgat. Tuhjli literaterktyrannidem multofeeuiorefH:feras & LIBER. HIC patris imperium,quietiam cum irafcitur,tamen arerbc tibus temperat. Res age,qua? profantirurfus vitare memento, Jn quibus error ineft,nec fpes eft certa laboris. Dequibus dubites,easefeceris, Alge illa, ex quibus certafpcratur ftilitas.Rurjus mquibtsfallipoffes,&iti certis eft,profuturanefuit, an nocitura,ab ijs abfiinects. Quod donare potes,gratis concede roganti: JSjam recte feciife bonis,in parte lucrorum eft. Dona Loenter.fiquidpotes. Namlucrnm eft non danum,quodcontuleris in bonos.Iit benejicium dando acce pit,qui digno dedit. Medit enim cumfcenore,quodprobo “utro benefeceris. Quodtibi fufpeftum eft,confeftim difcute quid iit: Namqj folent primo,qu^ funt neglecta^nocere. Qu<£fufpicionemdiabent mali; ea noli nephre,fedfta tim examina.&exquire cumfmodifnt.Naminitijsfacile medeberis ,ft quid mali fit:at neglccla crefcunt ,ac maximeWduntpoftred. Velutiftfuftacaberisamicum alienore ejfe in te animo,noli ttegligere quidftbi felit ,fed excute fnde hoc natumftt.Itft quid edftatim occurre nafcenii malo. Cumte detineat Veneris damnofa voluptas, Indulgere gula? noli,qua? ventris amica eft. Cane, ne duplices morbum tuumrrnmenim.ft ctique ferturpduofmnlferrino' 'pojfiint,^Amaredamnofa res, damno* CATONI S damnofigula.Quodfipariter vtraq-, laborat malofuper efl, vtmox adege flatem redigaris. Gulam vocatfiudiit exquifitornm ciborum,eamfdicit vetris amicam,quod per eam venterfaginatureres &famadecrefeit. Cum tibi proponas animalia cuncta timere, Vnum hominem tibi praecipio plus effe timendum. Cum tuajponteputes omnesferas effe timendas,meo prxeepto vnu animal maxime timebis,nempe hominem. Nanulla bellua magis homininocet,quam homo homini. 1} Cumtibi praraalida? fuerint in corpore vires, Fac iapiastfic tu poteris vir fortis haberi» Si natura dedit vires corporis ,nonfatim vir fortis eris,nifi adiunxeris ingenij vim,hoc efifapientiam,qua corporis roborerede vteris. HAuxilium anotis petito,fi forte laboras. Nec quifquam melior medicus, quamfidus amicus. Corpons morbos aperi medico. ^Animi morbos aperi fideli amico.illepharmacisfanat,hic verbis.aditer,, Si quidmorbi inciderit,magisamicti accerfe,quam medicu. x5Cumfis ipfe nocens, moritur cur vidima,pro te? Stultitia eft morte alterius fperare falutem, Veteres credebant expiarifcelus comiffum madiat4 pecude,.quenthil commifferat: &pro alieno peccato in• nocens dabatpoenas ,cumis quipeccauitpotius rnadlari debuerit ,quam vidlima. Stulte autem fperahant alie« nam mortemfibifalutifore,cumJua quemfimala defuo liber, iih. dependere oporteat. Cumtibi vel focium,vel fidum quiris amicum, iS Nontibi fortuna eft hominis,(ed vita petenda. Jlmicus quem velu adtungerejion xjimandiss ecen fu,fed ex moribus.Idem oportetjieri in uxoribus . Vtere quatfiris opibus:fuge noriien aUari. ^ Quid tibi diuitiat proiunt.fi pauper abundas? Fruflraparaflidu/itiasfipartis ~vti non audes in ter magnas opes iduis inops. Nihilenim refert habere, jiquet habes ,tuhtloplus tibiprofunt,quam ea ,quet ncn habes. Si famam feruare cupies,durnviuisjhoneftami Fac fugias animo, qu<e iunt mala gaudia vitat* Si cupis honeflam tuerifamam ,noli amare nohiptdtes in honefiaSjnctnpegubeJibidinifjCrfimilium. Cumfapias animo.tioli irridere fene&am: t Nam quicunqj fenex,ienfus puerilis in illo eft. Cumper aetatem "Vigeat ingenium tuli, &animi vis, tioli deriderefcneciutem:qu£ Minus animo Dalcat. Defi pifcit enim omnisfenex^& adpuerilemjlultitiam redits /fetatis igitur vitiumferendum,iwn ridendum efl. Difce aliquid:nam Cum iubito fortuna recedit, i3 Ars remanet ,vitamqj hominis no delcrit vnquatfi. Opesfepenumerofubitofortuna eripit homini, "Velis ~ ti incendio ,furto, bello,naufragio :verum ars eripi non poteji. Hacitaque certijiimapoffrfio efl ,qu&Jempcr &~>ln x' 2X CATONIS &* ~i>hique tepofit alere. Peripicito cunela tacitus quid quifqj loquatur, Sermo hominum mores &celat,&indicat idem. Nulla res magis arguit,&aperit Vitam &bigi' Vium hominis.quam illius oratio. Hoc ejl certi fimii ani* mifpeculum. Igiturfi Tis hominem cuiufmodifit^cogho* fcere,perpende tecum qualisfit illius oratio. Sermo indi* ,eat mores hominis3 floquatur ex mimo :&celat idem} Ji Tei taceasptel dijUrnulamcr loquaris. ti Exerce ftudium,quamuis perceperis artem, Vt cura ingenium,fic 3c manus adiuuat vfum. Vteuanefeunt difeipiintz,nifi exercitatione cofirmest fic artifeium opere confirmandum erit3ne excidar, ty Multum ne cures venturi tempora fati. Non timetis mortem,qui icit conteaere vitam. Si tu liber efje dmetu mortis3diJce nitam non magni facere<Et quemadmodum eleganter docet tArijloteles , nullius reiiucundafruitio cfi,nifi quam aliquo modo con* temp feris. Difce,fed adoclis,in doiftos ipfe doceto: Propaganda etenim rerumdoctrina bonarnm. JDifce non aquouis/ed ab his quipoffunt docere. Rut fttm quod ab alijs didiceris ,id alijs imparti. Vtihum inis» rerumfcientia non ejlpremenda>fcdper manus trd tienda. Hoc bibe,quod pclsisfltu vis viuere famis, Morbi' liber. mr. Morbi caufa mali clt homini quandoque voluptas. Nebiberisfupra -vires. Breuis enim illa bibendi no» luptasftepenumero conciliat homini mclejhm &diu* turnurn morbum. Laudaris quodcunqj palam, quodcunqjprobaris, Hoc vide.ne rurius leuitatis crimine damnes. Leuis &inconfians -videberis,jiquod aliquando coram multis laudaris,idempojled danes. Quodfi mutafii fententitm, facfleas. Fortaffepro -vide,legendum ejljit oe.Crimine)id efi,fujfitionci&cum intuperio. Tranquillis rebusjqua funt aduerfa,cauero: Rurfus in aduerfis melius iperare memento. Nefecurusfis,cumfortuna tranquilla efl,fed tempe• flatem caue.Rurfum cumfortuna fauit,animumfuftine Jpe meliorisfortunx ,qrt£fucccjjuraft, idfuUtidis ebus timenda[unt aduerfa,nefisfupinus.In adi erfisJfe* randafunt lsniora,ne deficias animo. Difccre neeeiTesicura fapientia creicit. Rara datur longo prudentia temporis vfu. Juxta Solonis fententiam ,oportetfenefccrC femper aliquid addifcentes. Nam (rara )hoc e fi ,fingularis & eximiaprudentia ,contingit (longo ~i>fu )id ejl ,ditnin'4 experientia aetatis* Quanqudm mihi magis probatur$ hic ~etfit/enfus :Semper difce ,fiudio crefcitfapientia. Nam 0- CATO NI S Nampaucifunt, quiprudenies euadunt experientia rt* runi/vcl quiapaucis contingit diu Vmere,mei quia tom * plutesfluititiam non exeunt hac Via. Certiflima ac brim uijSima adfapieniiam Via esi doclrina. Parce iaudatomam quem cti farpe probam. Vna dies, qualis fuerit, monftrabir,amicus. Nelaudes amicum ejfuji&Sj cuius sionfecerispericti* lum: /iquidem lUefepius abs te laudatus j'Vio aliquo die declarabit aliumfuiffc[ecquam tupraedicaris. Ne pudeat,qua: nefcieris,te Velle doceri. 1Scire aliquicflaus eft,pudor eft iiil diicere velle. Quidamfluito quodampudore maluntfemper nefeire}qudmfemel difcere/qUamfeirepulchrumfitj&pudc dum nihil Eelle difcere.Ergo honeflum telie. it Curti Venere&: Baccho lis eft,&: iun£ta voluptas* Quodlautum eft animo comple&ere ,fed fuge lites. Excerpe ,quodinefl boni: juge3quod adiunilum esi mali. Exhilaratpotatioflifeutit ckras/vtere hac commi ditate :fed rurfta ebrietas incitat adiurgia ,hoc caue. Item Ventis deledlat3fed habetfua iurgia.Jima igitur abfqdiflidijs. j* Demifios animo ac tacitos virare memento: Quaflumen placidum eft, forfan latet altius Vnda. Trifles ac tacitos -vita: •videntur enim aliquid magni Piali moliri. Quemadmodum canendum eflflutae eapar te ,qua tranquillum efl. Namillud'p rofitndiflimume fle fllctX LIBER Ilii. folet.lt4Cefar magis metuebat Brutum &Cafittm,pal lidos ac tacitos,quan Antoniumebrium. Cumtibi difpliceat rerum fortuna tuarum. 3J Alterius ipefta,qud fis dilcrimine peior. Quoties taedet te tuxfortis ,confer eam cum aliorum fortuna,& -videbis te nihilo peiorem,hoc eji ,in feliciorem multis . Quodpoteftid tentarqam iittus carpere remis. y4 Tutius eft multo,quani velum tendere in altum. Agrredere tuta magis,quam magna. Tutius enim tu to nauigare iuxta littus,& remis vti, quam pafis -velis periclitari infludlibus. Nec enim omnibusfauent venti fortuna. Contra hominem iuftum praue contendere noli: ?5 Semper enim Deus iriiuftas vlcifcirur iras. Nolipraue,hoc ej},malitiose ,&data opera,acperuerse contendere cum homine iufto .Na T> eas nunquam hcc relinquit inultum. Ereptis opibus noli gaudere mcerendo: "A Sed gaude potius,tibi fi contingat habere. Si diuitix contingunt,gaudefiereptxfuerint,noli te crutia refedtunc vterephilofophia.Neqenim tantis Lo ni habet,vtft admodu dolendufiperierintftcq^ rurfum tantismali,vtnofnt libeter accipiedx.fforte cotigermt Cojlaicarmcejfe deprauatu. Arbitror legendti,nolimce rere quxrcdo. Blahud.es videtur hocfenfijje. Ereptas 0- Dpes DICTA De numine ne malelqquarerqutd fit autcm,aulcultv Audito multa,loquere pauca. Prius intellige,& deinde ad opus accede. Ne ob diuitias laudaris virum indignum. Perfuafione cape,non vi. Compara,in adolefcentia quidem modeftiam ,infe. neflute veru fapientiam. PITTACI MTYILENAEI. Quofacturus es, ea ne prodixeris :fruftratus enim rideberis. Depolitum redde. Afamiliaribus in minutis rebus lofus,feras. Amico ne maledixeris Inimicum ne putes amicu Vxori dominare. Quofeceris parentibus>eadem aliberis expecla. Delidiofus ne efto. Inter amicos ne fueris iudex Ne contende cum parentibus,etiam fi iuxta dixeris. Ne geras imperium.priufquam parcere didiceris. Infortunatum ne irri/Teris. Nelingua procurrat mentem. Quo fieri non pofiunt,caue concupifeas. Ne feftinaneris loqui Legibus pare. Nofce teipfiim Ne quid nimis. Ante omnia venerare numen. Parentes reuerere. Audito libenter. Voluptatem coerce. Inimicitiam folue. Vxorein ducito ex oqualibus, ne fi ex ditioribus du xeris,dominos tibi pares,non affines» fCLEO, SAPTENT VM CLEOBVL1 L1ND11. Ne fis vnquam elatus. Domus cura age. (erudi. Libros euolue. Libertos tibi charifsimos Iufte iudicato. Bonis benefacito. Amaledicentiateperato. Sufpicipnem abijito. Parentes patietia vince. Beneficij accepti memeto, Inferiorem ne reijcias. Aliena ne concupitcas. Ne teipfum praecipites in difcrimen. Res amici diliges,vtperinde ferues vttua*. Qj/od oderis,alteri ne feceris. Ne cui miniterisreft enim muliebre. Citius ad infortunatos amicos ,qu^m fortunatos profiicere. Lapis auriindex.aurufnhominum^ Voto nihil pretiofius. Mendax calumnia vitam corrumpit. Mendaces odit quifquis prudens ac fapiens, CHILONIS LACEDEMONIL Nofce teipfum. Ne cui inuideas mortalia, Temperantiam exercere, Turpia fuge. Tempori parce. Iufte rem para, Multitudini place. Sapientia vfere. Moribus probatus efto. Ne quid fufpiceris, Oderis calumnias. Ne fueris onerofus, SOLONIS ATHENIENSIS. Deumcole. Veritatem fuftineto. Amicis fuccure. Legibus pareto. D5Ira-. DICTA Iracundias moderare. Neiurato. Malos odio profequitor. Cogita,quod iuftum eft. - Parentes reuerere. Virtutem laudato. Nemini inuideto. THJLLTLTiS MILESII. Principem honora. Amicos probato. Similis tui fis. Nemini promittito. Quod adeftjboni cofulito.Avitijs abftineto. Gloriam fe&are, Vita: curam age. Pacem dilige. Laudatus, cfto apud om- Sufurrone ex ardibus eijce. (nes. DI CT ASAPIENT VM EX Aufoniojcarmine Atqj in his extrema lententia fere femper eft gemina ,&difti- <cho comprehenditur. PERljCNDRl, CARMINE. ^Phaleucio. Nunquam difcrepar vtile adecoro. id eft,Nihil ytile^uod noti honeftum. Plus eft folicitus>magis beatus. jd eJl>Qub quifft ditior3hoc magisfolicitus yiuit. Mortem optare malum, timere peius. Mifer eft,qui t&dio yita mortem optatfedmiferior> quifemper timet mortem. Faxis,vt libeat,quod eft necefle. Quodneceffe eftfacerefac yt libenterfacias. ."Multis SAPIENT VM Multis terribiliSjtaueto multos. Quemmulti timent,is multos timeat neceffe eft. Si fortuna iuuata?caueto tolli. '’’1 Si fortuna tonat,caueto mergi. Ne extollarisfortunseproceritate.In rebus aduerfts nefrangaris animo. BIANTIS, CARMINE. Heroico. Qua?nam fumma bontfmens quatfibi confcia redi. ldeft, Quid optimum*^Animus benefibi confcim. Pernicies homini qua? maximatTolus homo alter. ld eft,Homini maximapernicies eft ab homine. Quis diuesfqui nil cupiat.Quis pauperfauarus. JDiues esi,nonqui multapoftidetfed quifuaforte co tetus efl.yAauarus omnis,pauper esl,qtii quod habet,tio habet. Qua? dos matronis pulcherrimafvifapudica. Mulier etiam indotata,fatis eft, fi cafia eft. Qua’ cafta eft^de qua mentiri fama veretur, Cafta non eft,de quafama turpiter loquitur. Quod prudentis opus^cum pofsit,nolle nocere. Quodftulti proprium?non pofte,& velle-nocere/. Proprium prudentis esi, etiam cumpoftit, nolle tamen ylcifci, Malus etiam cum nonpofit, optat tamen lm dere. DICTA $ITT JtCl, CARMINE Iambico trimetro. Loqui ignorabit,qui tacere nefciet: Eiufdem eil artis rccle tacere redit loqui. Bono prqbari malo,quam multis malis, Non refert quam multi laudent tey fedquales. Nam ab improbis lauari,vituperari edi. Demens fuperbisinuidet felicibus. Stultitia eft cruciarifelicitate malorum3quafi in vul garibus bonisJitJitafelicitas, Demens dolorem ridet infelicium. _ iXequeJlultum eflgaudere calamitate malorum}qua finon &antefuerint infelices , Pareto legi.quifquis legem fanxeris. Quodalijs prafcripferisjpfeferuato, Plures amicos re fecunda compares. Paucos amicos rebus aduerfis probes, projperafortuna conciliat multos amicos. %/Ct refantefortunapaucimanentfedfyncetrh CLEOBVLlj C.XII MIM E lAfclepiadeo Qyanto plus liceat,tam libeat minus, Quopotentior es3hoc magis caue^ne quidpecces ;& quoplus tibipermitunthomines obprincipatum>hoc ipfe minuspermittas tibi . Fortu* SAPIENTVM Fortune inuidia eft immeritus mi(er. Cum bonis male eft, fortuna imputatu? ,cumeaftpt magnatumjit culpa. Felix criminibus nullus erit diu. Felicitas maloparta,non eft diuturna . Ignofcas alijs multa,nihiltibi. In alios lenis eflojn te 'tpfumfeuerus. Parcit quilq3 bonis,prodere vult bonos. Qui bonos ~uiros tradit in manus bonorumiis feruat , nonperdit,quos prodit.Quanqudtufufpicor legendum: Parcit quifj; bonis,perdere -vult malos. Vtfit fenfustqui malos ,ac noeentes ajfcit fupplicio ,it miferetur bonorum &innocentium,pios ab horis viclc» tia liberat.EtcjUi/qduriuspofitum ejl pro,quifquis . Maiorum meritis gloria non datur. Turpis farpe datur fama minoribus. Lausparentum non tribuiturpojleris. oftprobraparentumfepe obijciuntur Uberis , CHILONIS, CARMINE Choriambico,ex Choriambis tribus , &^fmphibrachy. Didetur Sotadicum. Nolo minor me timeat,defpiciatq? maior. Sic cft moderanda y-ita ratio ,yt nec inferioribusJis ~formtdi- DICTA formidini,quod efltyranicum :necfuperioribus antem* ptui,quod eji abiedhtfortun<e. Viue memor mortis,immemor vt fis falutis. Sicfuge turpia,quajihodie moriturus.Sic atra hone• flafludia,quafiflemper yiclurus..Quando hic yerjusdt prauatus cflfujpicor ita legendum • Vine memor mortis,ytJies memor &falutis. Jdutflci Vtue memor mortis,ne Jis immemor &falutis. Triftia cun&a exuperans,aut animo,aut amico. In rebus aduerfls, aut amiciconfuetminefalle moera rem,aut animo tefufline . Tubene fiquid racias,non meminifle fas eft. Benefacla tuapraedicent alij. Grata fenectus homini,quar parilis iuuentar. Illa iuuentus grauior.quar fimilis fenectan Floridafeneclusfimillima efl adolefcentice. Morofaiuuentus,fimillima eflfenech/ti. ,SOLONIS, CARMINE Trochaico. Dico tunc vitam beatam,fata cum peracta fidit. Nemobeatw.NiJiquifeliciter obierit diem. Par pari iugato coniux.-difsidet quod impar eft. Firmi fima edi amicitia,qu& interpares coijt. Kon erunt honores vnquam fortuiti muneris. Honos yertis yirtutis cfl'pr<gmiu,no mimusfortuni> Clam coarguas propinquum, fcd palam laudatitris. Jlnn* SAPIENTVM tAmicum laudatopalam,fed errantem occulte corripe» Ptilchrius inulto parari,quam creari nobilem. Clarior ejl nobilitas, quam ipfe tuis "virtutibus tibipa raris,quam qua ex maiorum imaginibus contigit . Certa fi decreta fors eq,quid cauere proderit? Siue funt incerta cuncra,quid timere conuenitff Sifatum Ditari non potefl, quid prodejl prafcijfe? Sin incertum, fultum ejl timere,quodan eucnturumfit, nefctas. THjCLE TlS, VERSV. Pentametro . Turpe quid aufurus,te fine tefte time. Quod apud aliumpuderetfacere,nefoltst quidem aut« fisfacere,Delutiteipfo tefle. Vita perit,mortis gloria non moritur. Etiampoji mortem Diuitgloria benefaclorum, Qjiod facturus eris, dicere fuftuleris. ' 'Sile, fiquidesi in animofacere,-ne quis impediat • Crux eft,fi metuas vincere,qudd nequeas. <Augetfibi moleJlid,qui timet,quod. Diiatihonpotefl. Cum vero obiurgas,fic inimice iuuas. Prxslat Derc carpi abinimico ,qudmfalso laudariah amico. Mil nimiuffl,fatis eft,nefit& hoc nimium. Ne quid nimis. Nam modus omnibus in rebus est optimus. MIMI PVBL.IANI SEQjs VNTVRMI MI PV- bliani ab Erafmo cajligati &cliicidati. ER ASM VSROTE RO D. LECTORIS. iSWII OSdeprauatifiimeferiptos reperi co 'Xmentariolos longeprodigiofiores ,quam in Ca \tonem,quineqcoelum ,heqterram attingerent,<& tamen accuratijlimc depiclos,ccu remfaeram. Ofeculum illud infelix: Suntpieriq;fenarij Iambici, fed Latinet Comoediet libertatem nonfugientes:fiquod diuer furrigenus mci$erit,ahn6tabimus. C&terum quifcire i>6 rlet,a quampdrientofis mendis hos 'Mimos vendicauerimus ,is conferat cum his, quos ante nqfiram editionem habebant 'vulgati codices.Vale leclor,&fruere . Alienum e:ft6mne,quicquid optando euenit. Senfusejl,idquodnoflro Jtudioparatur ,vere noflrum ejhquod votis contingit,alienum ejl,nempe quodfortuuapofiit eripere. .„,. *Ab alio expc£t«,alieri quod feceris. .IO Qualisfueris in alios,tales alijfuturifunt in te. Animus vereri qui fcit,fcit tuto aggredi. Qui intelligitpericulum ,is nouit cauere periculum. Temeritas autempericulose rem aggreditur, quia nefeit timere. ^Auxilia PVBLIANI. Auxilia humilia firma confenfus facir. Concordiafortiafacit,etiam queefunt mbecilliaicon - trd difcordia maximis opes debilitat. Anior animi arbitrio fumitur,non ponitur. Nobis in manu efi,non incipere dmare :vbicxperis iani illiferum es,necpotes excutere,cum Telis. Auta amat,aut bdit mulieramini efl; tertium. Mulier nimis e fi -vehemens in Ttranq-,partem ,animal ajfechbm obnoxium .Quanquarn huiufmodi viros etiam nonpaucos reperias, nimis in vtranqi partem vehementes. Ad triftem partem ftrenua fufpicio. Qui parumfuni felices ,magis laborantfujpicione. VelJiciSujpicioplerunq; vergit in partem deterioremi Strenuafic citam acpropenfamfignifcat. Ames parenteni,fi «equus eftifi alter,feras. Bonumparentem ama ,difficilem tolera, vel oh hoc, quidpater e fi.Sequtis dixit,pro comodo &humano. Afpicere oportet,quod pofsis deperdere. Serua,qitod nolisperire.Oculus autem ,hoc e fi$prtta fenitd domini optimus rei cufios. Amici vitia fi feras,facis tua,- Tibiimputabitur, quicquid peccat amicus :cum noti admoneas. Aliena,homini ingenuo,acerba efl (eruitus. jilijsferuire durum efi ei,qui liberfit natus,&alijs Emipera- MIMI Iit muria bonis,cum impunitas datur malis. Pauciq res enim boni futurifunt.fi liceat 'impune malos effe. Bono iu(h'tiar proxima eft feueritas. Seueritas enim ejl iuslitia rigidior &exaddiorpver* ?ens tamen adclementiam. Bonum apud virum cito morietur iracundia. Apudmalos -viros ira tardi fimefenefcit,apudbonos cito , Bona turpitudo eft,quat periculum indicat, ^Aurfic,qutepericulum -vindicat .Satius ejlpudere, quampigere. Pudor -vtilis ejl, per quem arcemur ab htt, quapericulosefecerimus. Bona comparat pradidia miiericordia, In alos mifericors meretur,~vt in ipfum fauentesJint alij,(iquid inciderit. Bonarum rerum coniuetudo pcfiima eft, Vilefcit, quod canfuetum effe coeperit.Bonis rebus ni* hil debet effe carius. Carum esi autem,quod rarum ejl. Beneficium dignis vbi das,omnes obligas. Virtuti enim datur,non homini. Et tuo beneficio bonus in coeteros omnes vtitur. Crudelis in re aduerfa efl: obiurgatio. Conflandus ejl amicus,non obiurgandus in rebus af ficiis. Cauendi nulla ffttiimirtendaaccafioi Nunquamfatii caueris.jlliquando nocendi ejl omit. tendf PVBLIAN 1 fenda occaflo^ciUiendi nunquam. Cui femper dederis,vbi negesRapere imperas, Qui adfueueritfemper accipere,is putat 'utmfibi de* beri .quod datur adeo vtfinegaris ,paratusft eripere vi. Hoe ad magnatespeculiariter attinet. Crudelem ineditum intemperans arger facit. ^Aegroti intemperantiafecit,vt medicus cogatur ad duriora remedia defcendere^ nempefeclionem>*nt vjlio nem&fmilia. Cuius mortem amici expetant,vitam oderunt. Eius vita fuerit inuifa oportet cuius amici mortem optant. Cuminimico nemo in gratiam cito redit. Non eftJlatim fdendum inimico.Facile diffoluitur beneuolentia^at nonfacilefarcitur,Et ira omnium tardi fimefenefcit. Citius venitpericulum,cum contemnitur. Magis nocetpericulum his ,qui negligunt ,quam qui cauent. Cafta ad virum matrona parendo imperat, Pudica vxorhoc impetrat obfequiofuo ut quicquid Velitfaciat maritis: &magis impetrat cum obfequitu r t quam cum exigit. Qito igno minia fit,(uperbi gloria, ^Arrogantiamfemperfequitur infamia. Etquiinfa. F5lenter MIMI lenter ytiturglorUJncid.it in ignominiam. Confilio meiius vincas,quam iracundia. Iraprxceps eftprudentiafedata.Hac citius efficies, que voles,quam yiolentia &ferocia. Cuius dolori remedium eft patientia. Omnis dolor leniturpatientia. ^Altaalijs malis funt remediabatpatientia commune esi malorum omnium lenimentum. Contenni eft leuius,quam ftultia percuti. Satius efi conteni oh virtute, quamfiultu quid agere., Comes facundus in via,pro vehiculo eft. Ethicverfus citatur ah cAulo Gellio, lucundus con fabulatorfacit,vt nonfentias vi* tadium,perinde ,acfi yebiculopoteris. Cito improborum litta in perniciem cadunt. Non efi diuturna malorumfelicitas. Crimen relinquit vita’,qui mortem appetit. Videtur accufare vitamfuam,quimortem appetit. Cuiplus licet quam par eft,plus vult quam licet. Hunc vcrficulum adfcripfi ex Gellio. Cuiplus permittitur quam xquum eft, isplusfibifumit ,quam opor* tet.Hoc conuenitin tyrannos,&vxoris. Difcipulus eft prioris,pofterior dies. Quotidiana rerum experientia reddimur prudentmes. Damna PVBLIANI ' Damnare eft obiurgare,cuni auxilio cft opus. Cum amens affliclns eget auxilio tum obiurgare no ejl ofifictofium,Jed danare eft.'Primum eximendas cft ca lamitatijpoflex obiurgadusjquodfiua culpa ea inciderit . Diu apparandum cft bellufn,vt vincas celericus. Quiin aggrediendo nimiumproperant^aliquando tardius conjiciunt. Mora in apparando, non dijpcndium eft, fed lucrum,adnegocium cito conjiciendum. Dixeris malediaa cucla,cu ingrarfi homine dixeris. Ingratitudo omnia 'vitia infs complediifur. Nullum igitur conuicium dicipotejl contumeliofius. Verfusefl Trochaicus. Deinimico ne loquare malum,(I cogites. Si cogitas nocere inimico,caue loquaris male,caucbit enim ille, flultum eftigitur maledicere. Namfi amicus ejl iniquefacis :fin inimicus,minus illi nocebis. Deliberare vtilia,mora tutifsima eft. Tuti fimum eft efifie lentas confultationes. Namprxcipitata con filiaplerunq fiunt inauficata. Dolor decreftitjVbi quo crefcat,non habet. Cum malum "renerit adfiummumgtum ncceffe esl,>t fiat remifius. Dedifcere flere feminam,eft mendacium» ldejlfoemina nunquam hoc dedificet, Difcordia fit charior concordia. jtmantium ira^moris redintegratio ejl, T‘^_pehbe MIMI Deliberandum eft diu,quod ftatuendum eft femel. De quo non potes ni(ifemelJlatuere,veluti de matri mouio/lefacerdotio,de hoc diu deliberandum efl,priu[- quam aggrediaris. Difficilem oportet aurem habere ad crimina. Nefacile credas accufanti quempiam. Dam vita grata eft.morris conditio optima eft. Tum optimum efl mori,cum adhuc dulce esi Yiuere , Damnum appellandum eft, cum mala fama lucrum. Lucrum cum iaclurafamx, damnum efl,non lucrum, Ducis in confilio pofita eft virtus militum. frustrafuntfortes milites3ni ducisprudentia regantur. Dies quod donat,timeas,cito raptum venit. Quodfitbitu contingit ,fubitofolet auferre fortuna, Fortaffe teneaslegendumpro timeas. Pimiflurn quod nefcitur,non amittitur. Non efl damnum,quod non [entis. Etiam innocentes cogit mentiri dolor, Jn tormentisfdepe mentiuntur &innocentes}adacli truciatu, Etiam celeritas in defiderio mora eft. Cupienti etiamfeftinatio -videtur mora. Ex vifip alterius fapiens emendat fuum. Ex alienis erratisfapiens colligit,quidfitfibi cOftett' PVBLI ANt Et deeft,& fuperat miferis cogitatio. Deeji,quia non yidentj quopaflopofint mederim«tlis :&fuperef3quia intelliguntj quid debuerint cauerc, fedferb. Etiam obliuifcfquod fcis,interdum expedit. Quadam huiufmodifuntpitJint dcdifcenda. Leoipo terat,quodfisp>tfitfenfus,Expedit aliquoties memintf, fe magis quidpr&fcns tempus &respofiulet,quam tua dignitas. Ex hominum quadtu,facta Fortuna Hi dea. Studium lucrifacit ,i>t Fortuna credatur ejfe dea quxfaueat,JtUt(ex queftu)id efl}qUerirkonia.Nam illi imputantjfiquid acciderit.- Effugere cupiditatem,?egnum eii vincere. Vincere auaritiam^aut irem,plus ejt. quam regrurri.- Exuli vbi nufquam domus eft, fine fepulchro eft tanquam mortuus. Opinor ita tegendum. Cui nufquam domus eft,fine fepulchro eft mortuus. Id eftjExul qui nufquam habet domum ,perinde esii yfmortuus infepultm,aut cui non eftfepulchrum. Exi-' liiim enim mors efl ciutlis . Etiam qui faciunf,odio habent iniuriam. Noluntfbiferi iniuriam nec ij,quijaciunt alijse Eripere telum,non dare irato,decet. Irato non esi dada occafio nocendifedpctiu-s adimenda. Se de. MIMI VI Sed denegare patria?,exilium efi pati. Sic enim ~verfculum hunc tnutaiimus$ Qui Ucei ,&nonyer/atur tn repukhca ,iifuajpoiite exui ejl. Etiam capillus vnus habet vmbram fuatrt. Nihil efl tam minutum,quod nonpojsit aliquid. Eheu quam miferum eft,fieri metuendum lenem. Miferrimum eft confenejcere metu mali ,quod non dum aduenertt. Etiam hofd e(ta?quus.,qui habet in confllio fidem* Quij'equitur ,quod dictat pdes ,non quod dolor ,ii etiam hojlibus erit neqtws . Excellis multo facilius cafus nocet* Exalto cadentibus periculofior esi acfacilior ruina. Ita periculofus deijciuntnr ex altafortuna. Fidem quiperdit,quo fe (eruet in reliquum? Quiperditpecuniam ,habet in quodfeferuet :qtfiji* dem,nihil habet, cuifeferuet. Fortuna cumblanditur,captatum venit. lnfidiaturfortuna ,cum blanda ejl iitatum maxime habenda esifufjecla,cum maximeproferaeft. Fortunam citius reperias,quam retineas* Diffcdimum ejl retinerefortunam ,ne mutetur. £i maior Tirtus efl tueriparta,quamparare. Foniiofa facies,muta commendatio eft* Fanetur enimformofis,etiajnf. nihil dicanti frujird PVBLI ANI Fruftra rogatur,qui mifceri non potefh Quinonputeslmellefcereprecibus. quidopus eslhuC rogare! Fraus eft accipere,quod non pofsis reddere. Dolus eji accipere beneficium aquoquam, cui non pofiit tantundem reddere. Fortuna,nimijtm quem fouet,ftuItum faeft. Magnafelicitatis comitesfiuntjlultia3&arrogatia. Fatetur facinus is, qui iudicium fugit. Quidetrediat iudiciu ,indicatfefiibi male eo fictu efifie. Felix improbitas,optimorum eft caiamitas. Quotiesfortuna fauet improbis ,hoc fit calamitatea malo optimorum. Feras non culces.quod vitari non poteft. Hic verfius nominatim citatura Gellio. Quodmutari, corrigifno potefi,id taciteferendum cfi3 non vituperandum. Futura pugharit,vt fe fuperari finanr. Sic inflantjutura mala,vt tamen vinci vitariq-pofi« fintprudentia. Furor fit larfetfepius patientia. ILthoc carme citatur dGellio, tenes cumfikpius pr& vocantur,tandem iritatigrauius iraf euntitr,quia rarius &ferius commonentur. Fiaa.cito ad naturam redierint fuam. Simulata non diu durant.Et meaaFlaccumt Flatu - Mim! Naturam expellasfurcavamen vfq-, rccurreti Ordo carminis inuerfus edi: Cito ad uaturamfcia redierintfuarri. Fidem que perdit,nil poteft vitra perdere. Omniaperdidit quifidemperdidita Pote legendumi,- propotest. Facilitas animi,ad partem ftitl titia? rapit. .Facile addiscitur ad vitia Jquifacilis edi animo ,vi Mitio ille Terentiatius ,qui ohfacilitatemfexagenariui iioUmfaftusefl maritus. Fides,vt anima,vnde abijf,nunquarii eo redit'. Vt vitafemel amijfa^unquam reuertimr :fic necfim des.luxta illud: Quifemeljcurra, nunquam bonuspattr familias. Fidem nemo Vriqiiam perdit,nili,-qui nori habet. Pecuniam nonperdit,ni fiqui habuit. .Atfidem is diciturperdidi ffe3quinon habuitJd e fi,qui perfidusfuit. Fortuna obefle nulli contenta eft femel. Nullum malum venitfine incurfu alterius mali. . Fulmemeft.vbi cum poteftate habitat iracundia. Verfuse fiTrochaicus .Potens cum irafcitur^fulmi* nat}non irafcittir. Fruftfa,curri ad fenefia veritu eft,repetes adolefcetia FthicTrochaicus esi.Nan licet reiuuenefcere. Pro * indefeni tractandafuntfenilia. Falfum PVBLI ANI. Falfum maledictum maleuolum mendacium eft. Qui comitiatur&mentitur,is malitiose mentitur, Fceminat naturam rcgere,defperare eft omnium. Omnes defperantfepoffe regere mulieris ingenium. Fer difficilia,vt facilia leuius feras. Exerce te rebus difficilioribus,~vt aliafaciliusferas. Fortuna nulli plus quam confilium valet. Confiliumplus efficit^qudmfelicitas. Fortuna vitrea eft^quaj cum iplendet/rangitur. Vitrum cum maximelucet 3tumfacilimc frangitur % itafflendidifirtia fortuna minime durabilis efl. Feras,quod la?dit,vt quod prodeft,perferas. Vtpotiarecommodofera sincommodum. Facit gratum fortUna,quam nemo videt. Fortunafacit inuidiofumgaifilateat ,Ergo difimu* landa ejl. Frugalitas miferia eft riimoris boni. Huncrurfum addidi ex Gellio .Ejj'efrugalem j, ru. mor quidem bonus eflfed infelix parum Tulgo laudatus^cuiprofufio magisplacet, Nifi mattis miferiam ac ciperepropenuria.fiue inopia. Nam tum eritfenfusi Qui laudaturfrugalis is non laudatur. Tcrtiusfenfus arguti/limus eft. Frugalitas eflparjimonis yitiumfedfubho neslojaudato qnomine. Graue prariudicium eft,quod iudicium non habet. Pojtprs.iudiciafequur.tur iudu iajn quibus excutiuntur MIMI Iracundiam qui vincir,hoftem fiiperat maximum. Trochaicus efi, Fortfimi esi iram fuam vincere :hoc ^Alexandy iUe magnus orbis domitor nonpotuit. Iu malis fperare bonum,nifi innocens,riemo folet. Et hic Trochaicus.Bona confdentiafacit, Tt in malis fperemusfuperos auxiliaturos. In vindicando criminofa eft celeritas. Quidam habent,in iudir ando.Nefis praeceps yel adyl tianem,yelad iudicandum. Inimicum quamuis humilem,docti eft metuere. Sapientis ejl non contemnere hoftem quantumuishu« milem:potesl enim,per occafionem nocere. In calamitofo rifus etiam iniuria eft. Miferi rifu. etiam ojfendumur. Etquibus resfunt mitmsfeculae,adfufjitionem mali rapiunt etia caju dicla. Iqdex da-nnatur,cum nocens abfoluitur. Cum abfoluitur nocens ,tunc iudex non innocens fit. oportet. Ignofccre hurnanum,vbi puder,cui ignofcituv. Non imbfcendum ejl,niftpoeniteatfacli. In rebus dubijs plurima eft audacia. Forte legendum ejlplurimum, yelplurimi .Multum, yalet audacia, cum nes ejl dubia,hoc efi,periculofa. Illo nocens fedamnat,quo peccat die. Qui fqukadmittitfcelusjllicofibi damnatus ejl,iudice, confaentia,etiamfiiudex nemopronuntiet. ''”m PVB LI ANf Ita crede amico,ne fit inimico locus. idem dixit antemlta amicum habeam Iratus etiam facinus confilium putat. Quiirafcituj,etiam fcelu-s putat iudicio recleq-feri. *Aut, Iratas ledife putat ab eo,qui bene confulit. Improbe Neptunu accu(at,qu; itera naufragififacit. Hocaddidi ex Gellio. Quifemel expertus ,iterum exponitfe periculo ,impudenter accitfatfortunam. Edi autem &* hic Trohaicus tetrameter. Loco ignominia; eft apud indignum dignitas. Honor commijjus indigno,non honeftat eum,fed m<t eis dedecorat. Laus vbi noua oritur,etiam vetus admittitur. Si iterum reclcfacies, effcies ,~ntfuperiori de tefam&fdem habeant homines. Leuis eft fortuna,eito repofcit,qua; dedit. Fortuna inconjiansfatim repetit,&aufert,fi quid dedit. Lex vniuerfi eft,qua; iubet nafci &mori. Necefitas nafcendi ac moriendi ,neminem non complectitur. Lucrum fine damno alterius fieri non poteft. Vnius lucrum damnum eft alterius. ^4 1non item in t rebus animi. Lafciuia &laus nunquam habent concordiam. -Intemperantiafemper obnoxia edi infamiae. i% ~MIMI Legem nocens vereturfortunam innocens. Innocens &fi non neretur leges, nt nocens, tamen tv> metfjrtunam,que nonnunquam opprimit innocentem. Luxuriar defunt multa,auaritia? omnia. Huncverfum Seneca citat in cotrouerfijs,Mulus eget profufor, anaras eget omnibus.illi multis e[i opus ,qui multum abfumit,huic nihil eflfatis,cumfit infitiabilis. Malignos fieri,maxime ingrati docent. lngratifaciunt,ytqui benignifuerint,contractius do nent. Hoc enim malignos yocat,id efl,parcos. Multis minatur,qui vnifacit iniuriam. Omnes expellant iniuriam ab eo,qui -vnifecerit. Mora omnis odio eftrfed facit fapientiam. Molefla efl mora in omni re: tamen ea nos redditfa« pientes,ne quid agamus temere aut inconjulto. Malacaufa eft,qu<e requirit mifericordiam. Innocentia non egetmifericordia,fed equum defuerat tudicem.Atcumflducia rei tota efl in mifericordia iudicis,peflimam habet caufam. Mori efl felicis,antequam mortem inuocet, lUefeliciter moritur,quitum moritur, dum adhuc iu eunda efl yita ,ac nondum huius tedio mortem optat. Quidamcodices profelicis habentfelicius. Miferum efl: tacere cogi,quod cupias loqui, .Durum efl cum non licet loqui,quod -velis. Nam illic multo minus licebitfacere,que yelisfi loqui non licet. Mi ferri - ^PVBLIAKI Miferrima eft fortuna,qua?inimico caret. Felicitmincitat inimicitias. Frgo.cui nullus inuidet, is miferrimusfit opertet. Malus eft vocandus,qui fua caufa eft bonus. Qui benefacit commodifuriauf a^is malefacit . Malus vbi bonum fe fi;Tmiar,runceftpeisimus, Difiimulata malitia pefiima esi. Metus cum venit,rarum habet fomnus locum. Timor abigitfomnum.jfut}Honefl dormitandum in periculo. Mori necefle eft,fed non quoties volueris. ^Aliquando optant mortem homines ,cum morinon pofinf.Hit femel duntaxatmoriendum: nam dmorte no datur reuiuifcere.Hoc dtclum aduerfus eos, qui quoties accidit aliquid in "vita molefli ,mortem optant quafi liceat ruiuifeere. Male geritur,quicquid geritur/ortuna? fide. Quod dfortunapendetjdparim eflfirmum. Mortuo qui mittit rsunus,nil dat illi,adimit fibi. -Oltmfolebant inferias exhibere mortuis :hccperit ni ~nis}&nihil accipit mortuus.Trcchaicus efl. Minus eft quam feruus,dominus qfti feruos timpt^f.7: _ Infraferuos ejl,quiferuosJuos timet ,nemp^halcfi hi confeius. i^^ Magis harres fidus nafeitur,quam feribitur. iT" - Filius nafeiturheeresj/tsi cdipetaferibitur.Hoc ~ MIMI fus illos fraudatis iis,quos natura coniunxit,ob ojfe» famaliquam res fu.as ad alienos transferunt. Malq in conOlio fcenina? vincunt viros. In rebus malis,plus fapjuntfemina,quam viri. Mala eft voluptas alienis aftuefcere. Dulcis cibus alienus:fedfoeda voluptas esi affuefee * re alienis;. Magno cu periculo cuftoditur ,quod multis placet. Trochaicus esi. Difficile eflferuare,quod expetunt multi, velutipecuniam,autformofam vxorem. Mala eft medicina, vbi aliquid natura? perit. Medicina,qua Udit naturam, dura efl ,vclut ,qu& membrum aufert. Mala natura? nunquam doctrina indigent. ^4dmala vel citra doclore fumus idonei: virty difeitur. Miferiarnnefcire, eft fine periculo viuere. Quifinepericulo,viuit,,isfeliciter. viuit. Vita tuta,quamuk humilis,felici fima efl. Male viuunt,qui fe femper victuros putant. Scmpcr enim prorogant in craflinum ,fi quid efl volue ptatis,aut bona rei. Maledictum interpretando facies acrius. Quidam excufant conuitium interpretatione tatque ita mavis irritant. Male"fecum agit a?gcr, medicum, qui hsredem facit. Imitat enim,vt occidat. Minus PVBLIANt Minus decipitur,cui negatur celeriter. Minus enim diu fperat, &frustratur leuius• Mutate fe bonitas,qautti irites iniuria. Bonifiunt mah,fiprouoces. Mulier cum fola cogiiat,male cogitati Mulier apudfe cogitabunda ,aliquid mali voluit in animo. Pudor enim cohibet,eumfexum,quiabefi info• litudine. Male facere qui vulr,nufqtiam non caufam inuenir. Malis nitfquam deeji occafio malefaciendi. Maleuoius lerriper fua hatuta vefcitur. Etiamfi deejipraemium malefcij ,tamen 'maleuoius fruiturfuamklitia .& Velgratts malus eji. Multos timere debet,quem multi timent; Quem multi timent, huncpauciamant, is igitur vi* cifim timeat oportet,d quibus timetur. Male imperando,fummum irnpefiurS amittitur. SUmrnum imperium esi bene imperare :id amittitur male imperando. ut. nullum imperiu tampotens,quod non amittatur,fi tyrannice imperes. Mu!ier,qu» nubir mulrisjmultis non placet. Male audiunt vulgo ,quafxpius mutant maritum* %Aui infelicesfuni, aut incontinentes,aut incohfantes, aut morofe.Quacunq; eram nubit maritofectindo,priori difplicuitf quo diuenit. Malum confiiium eft,quod mutari non poteft. Malum MIMI Nunquam te mnoluashuiufmadi nodofrt explicare te nonpofets. Hunc yerfum adierimus ex „Aulo Gellio . Nihil agere femper infelici eft: optimum. Quiinfortunatus eft in rebusgertydis, huic optimi* eft in otio Yiuere. Nii peccant oculi,fi animus oculis imperer. Oculos incufamus3quafi miniflrent occafionem mala rum cupiditatum,jtt animus in culpa eft,qui oculis non imperat. Nil propriu :n ducas,quod mutari pofsit. Nihil exiftimes yere tuum acperpetuum ,quodpof fit auferri. Non cito ruina perit vir,qui ruinam timet. Fortaffefdegendumj7>tfit Trochaicus. Noncitoperit ruina,qui minamprxtimet, ~ id eft,nonfacile opprimitur incommodo,quipr<ecauet in commodum:&nonfacile opprimiturpericulo ,quiperi* culum obferuat. Nefcis quid optes,aut quid fagias.ita ludit dies. Iambicus eft tetrametet. Ita ludit tempus ,&fortuns. YicifitudojUtf£pe,qn£putaris optima,fentias maxi me nocere,&contra. Nunquampericulum fine periculo vincitur. Ethic citatura Gellio. Jiudendum eft aliquopaflo, fcupias effugerepericulum. Nam qui timet omnia, nunquam PVBLIANI quamJeJe explicabit. Nulla tam bona eft fortuna,dc qua nil pofsis queri. Trohaicus eji.Felicitatifemper aliquid adieundlum edi incommodi. ximus. Nufqua melip morimur homines,qua vbi libeter viibi morioptimii/ubi iucunde Viximus. Trochaicus eji. Negandi cau£a auaro nufquam deficit. Qui non dat Ubenter^femper aliquam inuenit caufam , quur non det. Nimium altercando veritas amittitur. Moderata difceptatione feritas excutiturtat irr.mo dcrataperditur:id quodprorfus acciditfophiftis quibufda.ac rixojis dijbutatorib5.Hic ferfus dGellio citatur % Quotidie damnatur,qui iemper timet. Quifibi confciusfemper timetftippliciuWjis quotidie damnatur. Quotidie eft deterior poftcrior dies. Sempcr atas fergtt inpemihoc eftmores hominum in dies macris ac maris devenerant. Ridiculum eft,odio nocentis perdere innocentiam. Trochaicus eft. Stultum eftfic odiffepeccatum ,ft tpfepecces :felutifiquis oh impudicam uxorem fenero tollat adulterumjQfjlcpuniat adulterum/ut ipfepat beneficus. Pars benefici) eft,quod petitur,bene ii neges. Quidam ita molejie dant/vtgratia amittant benefeij. MIMI Quidam adeo commode negant, vt Videantur dcdijje . Stultum eft timere,quod vitari non poteft. Velini mortem,aut aliudfatale incommodum. Timidus vocat fe caiitufri,parcum fordidus. Suis quifq; vitijs blanditur, eaf extenuat mutatu nominibus. Veterem ferendo iniuriam inuitas nouani. Et hic refertur ab tAulio Gellio. Sifinas impunitum peccatum,facts ~»t iterum libeatpeccare. Tam deeil: auaro^uod Habet, quam quod hohaber. Huncfenarium citat Seneca in controuerfijs. Jiua* 'rus non magis nititurfutis,quam alienis ivtrtfcf igitur ex sequo caret. Ovita mifero Ioriga,felici breuis. Et hunc refert Seneca.Infelices laborant vita tkdio. Filicibus mors ante diem 'videtur accidere ,quod viti tadium nonfentiant. ALIQ_V 6TSENTENTIAE ins ignes ex variis collect£ feriptoribus. PIT TjL CVS. F)iffcilia,qii£pulchra . MaziftraiM virum ay&uit . £> «_> , Erodentis eftprofpicere,neqmd eneniat nialiifrtis tole rare, fquidforte obtigerit. Necui 1 IN SIGNE S. Ne cuicalamitatemfudm exprobraris. Vxorem aqualem ducito. B1jf S. Valere 'corpore,natura munus ejl :diuitia dantur afor* ima. Sapientia,animi bonum efl. Ita dijfienfa tempus,quafi& diu yifhtru$,& moxmo* riturus. Delibera lehte-.quod decreueris,confianter 7>rge. Nepriecepsfisad loquendum. Pefiimicdnf ultores,irct,<& praecipitantia. Sapiens omniafiid bonafecumportat. CLEOBVl.V S. tAmicos beneficijsf ohe,quofiant amiciores’: inimicis be* nefac,quofiant amici. Egrcff urus domo tecUm expendito,qu:dforis arere ~veluidomUm ubi redieris,quid egeris^reputato. „Audiendiquam loquendifiudiofior ejlo. Voluptatifrdnos inijeito. Vxoriprafenttbus ahenii net blandire i, nec lUrgiiimfacito. Rebusfecundis ne efferaris,aduerfis ne deijciaris . PERIANDER. Voluptas citoperit.honos immortalis efl. Tuta quies,pericuhfdtemeritas. In Q ISO.ADDEMONICV M. (tccomodatm mihi videatur. Eum itaqin Latinumfer* tnonem cGraco canucrtt, remfcrupulofam conatus ,vt numeros quofluorum ille fuit obferuatifimtts ,&fche mata ~eei(yt nos dicimus)exornamnes orationis,quoad pofjem,imitarer. Perfimihter enim cadentia &definen tia,& aqusta/S* contrapofita,<& reliquos idgenus or~ natus,voluitur oratio. Quoru vtJludiofus pracipueGor gi,u Leotinuspr£ce”ptar ipjius,alijqstatis illius fophi- Jisfuerunt,itadilgentior ipfe,vtfecuta ipfum, non ajje elata viderentur.Hunc ego legendum tibi etiam atque etiam,& ad verbum queqedijcedum cetifeo,fr-mperq; velut ante oculos ranquam regulam quandam vitaqpr&fcriptum habendum. Itafiet ,vt nonfolum infiruat os tuum, verum animum quoq., emendet .Quemadmo . dum enim ad doctrinam pr&cipuum ejl intclligere ,qua legas,ita ad virtutem maximum,facere,qua inteligas. ISOCRATIS AD DEMONICVM PA rmefis,per eruditifimum virum Rodolphum ^Agricolam eGrceco in Latinumfer manem traducta. aPgNMV IT 1SDEMON1CE rebus multum inuenimus distantes bonorum mentes, atquemalorum cogitationes ,multo vero niaxittiu accipere tiferime circa mutua, confuetu- PARAE NSIS fonfuetudinem -mt&.Hi enimprafentesJolkw amicosye neratttur: <Alij eos quoq-„qui longe abfuntjbeneuolentia profecjuutur.iA cmalorum quide amiatias.ietus exigii'% dijfoluif.at honoris,ne omnis quide aut traclissextinouit. Cumpute icitur eos,quigloriam expctur,t,quicj-fuos C(u ditioni conatus dejUnant,bonos 0* nequaquam malos de cerefectari ,hanc oratione dono tibimifiandiciu erga te fyeneitoletitieejiemyiq; cu Hjpponicofan. iliari:'at zs. Decet enim liberos,quemadmodumfaeuhatu ,ita amitai& quoq•paternae h&reditatefufeipere. Video autem 0cc cajione nobis couenientem,0prafentis nos opportunita tem teporis adiuuatem.Tit enim eruditi cupis, ego erudi re alios adnitor. TufapienticeJiudio ad huc teneris ,ego deditos illi recla Via deduco. Quicuna, aut e'adhortatomas ad amicosfttos orationes cojcribunt.pulchru illi qui* dem opus affiumunt,non tamen circa id,quod eft in philo* fophiapraflantifimu, laborant. Qui fero adoiejceubus pr£moflrant,non ea,quibus yehementia in dicendo c.o/e quatitur,fed quo pacto, Vita moribus qiuqujiri fiant, ra* to magis quam ilii,audientibusprifunt, quantu intereji,, qubdilli adfola ipfos verba confirmant, hi fero ipfori m, quoq-,fadiaemendat. Quamobre nos,non exhortationem, tibiparatesjed institutione , tibifcnbeines, pergemus no flrite cofilijparticipe facere,quas res oporteat adolefc e (es defiderare, &qua, rurftss opera fitave iqualibus ite' ,G5herniam. ISOCR. AD DEMONICV!^ hominibusfe coniungere,& quomodofuam ipforum tam inflituere .Qulcunq-, enim vita cnrfum hoc itinere fecerunt, hifoli adipfam Virtutem ingenue adire potue* runt,qua no res honestior,non conflantior efi ulla. Pulchritudo enim vel valetudineperit,vel temporeflaccefcit. Distiti* vitiorumfunt potius.quam integritatis ministra,facultatem nempe defidi*prxbentes, &ad voluptatem iuuenes excitantes. Roburprudentia coieclum profuit:fine illa vero,fepius eum,qui id habet ,offendit: &corpora quidem eorum,qni fe exercent,adornat, indufiriam vero mentis obfcurat. Virtutis autempoffeffio,quorum bonafle mentibus ipfa coalueritfola confenefcit.Dmtjspotior,vtiliorq «enerisfjolendore: quaq ; feri nequeunt ab]alijs ,illafu is viribus fubdens multitudini metuenda,conflanter expeclans, d?filiam dedit cens,laborem laudem arbitratur. Hoc cognituperfaciU ejl exgloria certaminum Herculis, operumq; aThefeo. gesiorum,quibus morumpraflantia tantum laudis infigite operibus adiecit,vt omnis temporum pofleritas ,rebus,quasg^fferunt,offundere nequierit obhuio nem.Sed &* tu qu oqmemorpatris tui viuendifecla, non ne habebispulchrum ac domeflicum eorum,qua dme tibi dici tur,exemplum -Iveq; enimparui virtutem faciens,neq; Jbcordia deditus egit *tatem,fed corpus laboribus exer cebat,animopericulafuhihat,neque extra modum diui - tlOi PAR AE NESIS fias expetebat,fedprafentibus: quidem fruebatur bonis yeluti mortalis,gerebatqcuram futurorum yelut immortalis.Neque 7>ero contempte 'vitam injlituerat ,fed elegans erat &magaifcus.pmulaexpcptus amicis.Im penpns laudabat offcio ipfumprofequentes,qudm «enerispihinecepitudine deuindlos.Pcrfuadebat enim multo adamicitiam effcatiorem effenaturam lege ,mores genere,eledlionem necefitate.Tempus inprafentia nos de fceret,pomnes illius actiones enumerare pergamus, exadleq; de illis nobis alio erit loco differendum .Nunc fignum quoddamHipponicifupulimus natura,ad quem, yelut exemplar,yitamformes oportet,legemqtibi mores illius putes,<& imitatorem te cernulumq- Virtutis pa tertaepmsbeas.Turpe narnffueritpictorespulcherrima qu*q; exprimere animantium,Cv liberos non imitari induftriamparentum.Exiihnies antem nullum \jta pugilem cotra aduerfariosfuos decere meditari,ficut te confiderare, quopacto cumpatris tui ratione Vutendi decertes:feriautem nonpoteji ,yt animum quifquam taliter formet,nip multis ante honeftisfpraeceptisfuerit exple tus.Corpora nanqmoderatis laboribus, animus yerb aflionibus honeftis roboratur.Experiar igitur breuiter ea tibi exhibere,quibus obferuandis ,in yita plurimum yidearis yirtutibus additurus,&gloriam eundos apud homines confecuturus, rSOCR. AD DEMONICVIVI PRimum quidempic dminacolas,m'fiodumfacwfieOs, 'verum etid,quod iurarJs,pr£jlas. illud enim affiuen ti& o?um ejlfimumJmc morumprobitatis indicium. Numen fenerarefemper quide,pr*feriim, quod ciui tcu:(ic enimfimul videberisfiacra Deofacere „legibusq$ obtemperare. Talem te exhibeas ergaparentes,quales exhiberefie tibi voles ex te progenitos. .Firma exercitationibus te corporis,no.nijs,qu£ robori/ed qu<& fanitati conducunt, ld effequeris -fi dejines Ia borars,tolerando adhuc laborifufficies. Nefi in. rifum procliuis efifie velis, nefi, in verba con* fidens.illud enimflulti efljftudfurentis. Quzfadlu turpiafiunt,ne diclu quidem putes honejla. Fac affiufcas non trijlis e[fie,fie acogitabudus. Propter, illud enimferoXjpropter hocprouidus effecrederis. Putes inprimis decere te modeJliam,pudorem,iujlitiamgemperantiam.lfiis enim omnibus contineriprobi-. fas adolefcentium videtur ,Neq;latiturum te ,fi turpe quippiamfeceris,(fieres: vt enim alios celes,teipfum tamen confictum habebis. JD eum time,parentes honora,amicos reuererej.egibui obedi, voluptates[ettareglorite iuclasiobleclatione enim gu honeflatenihilefi melius,fine illa vero nihil efl peius3 Obtrectationes deuitesgametfifuerintfalfa,vulgat eenim PARAENESIS enim 'veritatem ignorat,opinionemfpotiusffcclat. Sicfacito euntia ,Delui neminem celaturus tametfi enimparumper occultesjpojiea tamen detegeris. Plurimum tibi opinionis adiitnges ,fi appareat ea it nonjacere,quSftfuerint ab alijsfaddajeprehendas. Si cupide didicerisjmulta quof. difees. Quorum ha* bes dodlrinam,ea meditationum cujlodias curis :at qu& nefastaperceptis adiunge doctrinis. ^Aeque nanf turpe esi eum,qui utilem audit orationem,no addifcere,& cui datur ab amicis munus aliquod,non recipere. Vita ociumftudio percipienda eruditionis impende : fic enim difficulter ab alijs inutnta jfacile tibipercipere continget. Puta multitudinempraceptionum multis opibus effe potioremiijia enim celeriter dilabuntur,illa in omneper manent templis.Sola enim rerum omninm immortalis ejt JapientU. Mepigeat longumfacere iter ad eos jqiii conducibile fe aliquid docereproftetur.Turpe hanffuerit mercato res tanta trafire maria, quo cumulatioresfuas opes eff* ciat iadolefcetes yero ne terra quide fujiinereprefeifei iliqub,quatenii4 melioremfuamfaciant mentem. Moribusfac ytfis comispnerbis autem affabilis :efl Autem comitans, benigne obttios appellare taffabilitatis \ farniliariter cum ipfis yerba communicare. BettignS ISOCR. AD DEiVtONICVM Benignum teprabeas cur,frit ,optimis autem 'utaret; Sic &illis inimicus non eris,& isiis amicuspes. Neq-, crebro comtenids eofdem,neq^ diu cum eis agas de eifdem.Satietas enim cfi omnium. ExerceJpontatieis teipfum laboribus/vt adaclos quo queperferre queas. .A quibus turpe cjl animum ~vinci,eoriifn omnium teperantiam exerce,lucrifra,-voluptatis,doloris.ld ante continget,flucrumputaueris id,quogloriam augeas, no quo diuitijs addas. In ira,f talisfs aduerfuspeccantesjquales delinque ti tibi efjealios yelles-.in ineundis,fturpe putaueris ,fer vis tute tuis imperare,"Voluptatibus neroferuireiin ads uerfsjf alienas reficias calamitates ,tibiq; quod homo Jis in memoriamfubinde deducas. Verborum magis,quam pecuniarum depofta tuere : decet nanf "viros iureiutandofepdeliores praflare. Confentaneumputaperinde malis non credere, quem admodumfdem bonis habere. Quanolis efferri,nemini dixeris, nif tantundeht expediat ea taceri,& tibi dicenti,& illis qui audierunt. £ufurandum adactum, propter duas accipito caufas, yel mteipfum turpi crimine exoluas/vel ~vt amicos tuos is magiispericulisferites.Bccuniarum aute gratia nullum numen iurauens.Videberis enim alijspckrare,dlijs pecunia PARAENESIS pecuniarum cupiatis ejje. Nullumfac amicum,ni fiexploraueris ante,quopaflo prioribusft yfus amicis.Spera nanqipfum erga tefuti* rum talem,qualis &erga illosfuit. Tardefas amicus.fadlus autem, da eperam ,Ttpermaneas.Tamundem erum dedeceris efl,& nullum amicum habere,&crebrosfnbinde amicos mulare. Necj; cum damno amicisprobes,nec inexpertus ipforum cfje Telis.Hoc autemjacies,fi &cum nullius indigeas,tefmules indigere:& illa quae Tulgari nihil refe - rat,Tclut occultada concredasideceppks enim opinione , nihil offer,des:ncn deceptus,meres iP.crum rebusfelis no fces. «A micosprcba,& ex Tit& aduerfitate,& ex peri culorumfccietate.iAnrum enim igneperfficimus ,amicos Tero inter aduerfa cognofcimus. iAmictshocpaclo Tteris comedi fime ,finon ,Ttab eis regeris,expeclesfedpollicens ~fltro,ipfs in tempore fuccurras. *Aequeputes turpe, &ab inimicisfuperari iniurijs, & abamicisfupcraribenefcijs. Infamiliaritate proba nonfelum malis tuis ir, doler, - tes,~ucrumenam bonis non inuidentesimultos enim ,qui cum infelicibus mcerent, proffcritaiis illorum inmdia torquete *A bfeniiS amicorufac memineris apud ' prefentes Tt m tioseni ISOCR, AD DEMdNiCVM ihnem etiam iftorum quoj•abfentum habere videar#. CircaVejditum elegans,non fflendidus efje velis, Ejl Hutent elegant# quideni fni^nifciim,jptehdidt vero ejji proftifura.^Ama rerum non immensampoffeftonem,fed moderatamperfruitionem; Contemne diuitiarurhjludii Occupatos, atqjjs ,qui habent vti hefcientes. Simile ndnqcotingit illis ,quod equumpojiidenii bonump& equitare nefcienti . ^Abutere diuiiias tibi,pecunias fcilicet ,diqpoffef- fiones apparare. Sunt autempecunia illorum qui reddi iplisfrufciciuntipojfef'tones ,qui ipfis vti queunt. Dilige quas habesfacultates,duas ob caufos ,vi &* 'migpum aliquod dammini refarc&eiCsr amicisprobis Id barantibuspopis operti ferre:ad reliqutim viti vJum,no plus £quo,fed moderate ijla conaipifce. .Amplectere quidemprgfei2tia,quarascj; meliorat Nulli calamitatem exprobaris :communis enim edi fortunafuturum incertum. Bonis benefacihoneflui enimthefaurm esi gratia, qua dbono viro debeturi Si malis benefaciasfimile tibi cotinget, quod qui alie hos canes pafcant.jlli enim dantificut temere accurreti,aliairdntimaliquoqeos,quiprofuntficut qui nocent, frmiliter offendunt. adulantes auerfare perinde atqfallentes :vtnq; ' enim. PARAENESIS. inimicum cisfides habetur, iniurid 'afficiunt eos, quifibi crediderunt; Si amplexusfueris amicos,quiadpefimagratificantur,no habebis 'vnquam,qui tibi ad ea, quotfiunt optima, fiequendum afiislant. Comem tepmbeas eis,quibus cum conuerfaris,& no inf olentem.Superborum enimfafilu Vixfierui quoqper- ferent :at morum comitate euntiibenignitcr acceptant. Eris autem comis, fineq-, iurgatorfis,neqimplacidus neqcum omnibus contendas,neqirae eorum,cum quibus agis,celeriter occurras,neq fi iniusle quidemfuerint ira iifed ejferueficentibus concedas,deinde ipfios, tbitelanguerit ira,reprehendas.Neqinter ridiculafiefijs.neq in terferia ridiculisgaudeas, intempesiiuis enim i>biq;esi moleCium.Neqingrategratiam ineas,qttod multis euenit .quifaciunt quidefied agre tamen amicis infieruiitnii Neqcupidusfueris,~»el culpandi,quia graue esi, rei ca Jfigandi.quia acerbum. In primis cauetibi dpotandi confuetiidineiqucdfi quando tulerit tempus,ante ebrietatemfiurge-.cumfuerit mens Vino corrupta ,patitur idem, quod currus fident, qiii fitos effuderunt aurigas .ili: nanqnullo ordine,finis de(lituti redloribiisferuntur :animus quoq-, plurimapec eat ratione fuhuerfia. immoridiafentlas,wagdtu.dinem animiprasieferen k"do: VITAE SANGTORVHEXERE uiario Romano defumpt<e, adpuerorum hftitutionem . PRiAESENTiATlO EEJLT <A E MiARliAE. 637' Em£T ji nirgo Maria ,qu£ peperi$ tnundi redemptorem: vt erat etiam ante quam in lucem ederetur,plena gratiazac peccati omnis immunissein omni aetate przbebat magna documenta injit£virtu tis <&grati#. Er&fentata igitur quaji mulier atatis iam prouecls in templo, fupplex dominum adorabat ,ac in Deilaudihus cofi.tntillimeperfeuerabat-.cduenicubusvi delicet initiis ,yita in jlitues, qualis ea decebat, quajdm Dc-ifuperucniente Spiritufaucio-virgo ejjetparitura. SANCTVS GREGORIVS Papa. 584. GRegoriuspatria Romanus ex ordine Senatorio,ma* gno omnium confenfu imitus etiam cum monachus ejjet atque lenita ,pontifex creatur anno domini fexcentefima decimo nono. Quijlcyjxit ,vt clarijii. rtnttn exemplum reliquerit fuccejjorihm fuis i>el mo~ rum fanChtatis ,yel diligenti^ in rebus agendis ,-vel 4 pftrin<s VITAE SANCTO RVM. (.loQrin£}quam "variisfcriptis ofiedit.qucs multa &jhre clarapojieritati reliquit.Hicinjxii.ttit ut Kyrie elejfon nomes in epclena caneretur.Item ut cantaretur Halleluiafraterquam aSeptuagefma ufa-adpafchd •idem in Canone redeojt ittttdjdiesq nojlros in tuapace difbo - nas.Nec no ' fupplicationes maiores,quas Gratti Litanias uocant:&fiationum magnampartem mfiituit. ±Ab hoc probis dodlisqutris adpraedicandi! Euangelium mifiis, -^Anglijide-Chrifliintegrepubhcd confer fu acceperunt. Eiufdempoti fimumopera Gctthiad catholicam[idem ex rrianafecla rediere.Hicpaternam domum in mo. nasierid conuertit^ubipauperesperegrinos alebat.Cbdt annofui Pontificatus decimo tertiojrnehfefextojquarto Idus Martijfepultusfi ejl in BafilicecPetri. SANCT VSAMBROSIVS Epifcopus. £41. Mbrojius Mediolanenfis dntip.es \Afibrofiopd-. Jre ciut Romano Galliam administrate natus ejl. Citius in ore dormientis in cunis examen apnpiae fiantiam uiriportendens confediffe memoratur.Sed -Ro~ maliberalibus difciplinis eruditus' .bBjpgeiij -eius acu - meri;&folert:*msdProboprafetiojut Liguriamguber. 'naretmiJfus^Mediolanura uemtpubimortuo Buxentio Epifcopo jLrrianc cumpopulus in eleclione pr.efulis dif H5fideret VITAE jidevet &ipfefeditiontsfedandaJhtdio,ad ecclefiaper» rexiffet,fubita totius populi moce ^Ambrofium epifcopum acclamantis,incrcdibdi &catholicorum &,Arr\a narum confertfiijpontifex eligitur .Quod onus &fi diu fubire recufauerit,tamen Valentiniano Imperatore electionem libenter approbante,nonpotuit populi .ftmul, ac Imperatoris defiderio, &moluntati refiftere. Sufccpto igitur epifcopatu ea mitte (andlimonia, ac morum integri tate,autoritateq; munus obiuit, mt Theodofius Imperator,quo iuhentepropter mansitatus ocifos Thefalonica duitas fuerat occidione cafa ,Mediolani ^Ambrofio fe itgreffu ecclefi.e prohibenti,&comiffum fcelus magna, cumlibertate improperanti,pxrucritt&publiceposuiten tiam egerit ah eodem iniunciam. Demumpofl multos ex htujlos labores pro Chrisli ecclefix,poft multa librorum moluminx,ftncl;,&fapienter conferipta,pietate, ac mi raculis clarus,quieuit in domino ,pridie nonas ^Aprilis, ^ anno Chriili nati tvecentefimo o£loge fimo,cuiusfcftum ab ecclefia celebraturfeptimo idtts Decembris ,quo die epifeopun creatus eji. SANCTTVS AVGVSTINVS ii Epifcopus. 61 8 . AVguilinus Tagajlx (quod efl in affrica oppidum) honeilisparentibus ortus,omniufere fuorum aqua itum SANCTO RVM. •lium dofli fimus,fedin adolefcentia Chriiftian&rengio- ni alienus 3Mcdtolanum contendit tybi cum fartcliim lAmbrefium adpopulum de religione condonantem.frequenter audijfet jpriuatuquoque colloquiis eim erudi - tm conuerfm ,trige fimofuaataiis anno ab eodem fuit bapti\atus.Vnde reuerfus in tAfricam chrisirantfi meacjancifime "eluens dValerio -viro fando Hipponenfl cpifccpo prasbyter fqdhts imonaflerium condidit religio ferum hominum quos pta doctrina 3&praceptis apofdicis infituebat.Ft cumper id tempus Manichao rutn harefisjn qua ipfefuerat multum imaluifjtpacer- rime in eam cum Fortunato harefiarcha complures dies dfutauit,eundemque conuicit .Quibus rebus ducit# Valerius cpifccpUijiAuguflinuni in focietatem fui epifcopatum afeiuit .Qua cura ftfcepta ,Jiunistirim tantofudio cuiufque generis haereticos irfeclatus cjf yt partim fermone^partim libris editis ttotam Jtfvi-. eam aMamchaorum.Donatislarum ,Feladanorum- C que erroribus expurgauerit .Scripftt libros innumerabiles .ad religionem &facrarum feriptr,rarum 'expofitionem pertinentes :tanta doCtrina 3&pietate >~rt nullus neque Gracorum, neque Latinorum Christianam phihfophiam }magis illuflrauerit.ln quofudio cum annum ageret astat is fepwagefmum fexium,kintami - grauit quinto Kalendas Septembris anno Christi vati quedrin- VITAE quadringentesimo trigefimof Hipponi .Vandalis eam “urbem obedentibus. SANCTVS HIERONYMVS Prxsbyter. 617. Hieronymus Conflantmq Imperatore anno ah orbe re demptg,-} j1. in oppido Stridone(quod efl in Pannonia, DalmatiefconfnioiChrisJianisparcntihusor tus,puer admodum Romam mijjas efl liberalibusftudijs erudiedus.Vbi Donato ingramaticupraeoptore, cp^/ynt -quidam volufVictorino inUbethoricis yfus,Gracas ac Latinas literasfelicifiime didicit. Cum autem atateproceflijfety lArMlotelica, Platonica\Stoica ac exterorum omniumphilofophia attigit. Gallia deinde difeendi gratiaperluflrauit, 'vnde Romam reuerfus efl,atqinde in Syriamprofectus .Quaitide magna exparte difeendiflu dioperagrataynuafiam eremi,qua Syros ah Jfgarenis diflerminatjfeceflit-.-vbiquatuor annos abhominumfrequentiafemotus cum folo Deo libris fuis comentum habens adolefcentia lapfus lachrymaru imbre diluebat. Et contractasper atalis incuriamfordes labori afleritate detergebat. Inedia deniqac Vtgilijs&incredibili aufteritateRebeUante carni; ,&fubinde repullulantem xtatis lafciuia coercens'corpusJpirituiferuire docebat. Vifebatur tame in eafolitudine nonmqua ab amicis., &*- ••• “vicinos SANCTORVM. Vicinos monachos ipfe inuifebat.Hebraicifermonis difficultate,in defeffo labore peruicii cuius non fotum intel libentiam,fed &peculiarefonum ,ac 'vernaculumflria dorem ejl affcquutUs tfus ad eam re dochjhrrJsHcbrxo tum quos ingentimercede conducebat,marfupiu exhaua irienspitpectas eruditione locupletaret. Acc his coiitena tus,Chaldaica iiem lingua ejl dggreffus,quam tamehaeleniis modo fequutus ejl ^tt intelligere peffei teriusj quamjonare. Gregoriit Naorian^enu praeceptore fuum ipfe appellat,&hoc inierpretante,fefaerds didicifje lite ros teJlatur.Cum igitur ingentitam doctrina fandlitate clarus haberetur^Romamreuoeanu prasbjier.fd*' flus ejl, Vhi cumprobaiijlimai tit se exemplo mores ho~ ininum cafligarei, in primisqi clericorum crimina coti» flantor argueret,,nonferens ipforum imidiam ex o-rle iterum prcjcchis, Syriam repetitt,Cy Bethiee iuxtapre fepe,quod infantem Chnflum exceperat isenturd fateelutifedem delegit. Vbicumpijs doClisq*Vitis ininona • Jlerio quod Paula matrona fancla condiderat,faxcfijsimam litam multis egit annis. Libros compluresJaipjtf.- Veius tejlamentum ad "veritatem Hebraicam trdfsftulit.NoUum autem reddidit Graea, fidei. Multapr.-ete- rea Graecorum opera Latinitate donauit. Tandem tite curfufantliiateperaflo,multis miraculis clarus in eoa dem oppido Belhleem migrauitad 'Dominumpridie lia iendas VITAE lendas oHobrhianno Chrisli nati.412.fu£ y(rb atat» nonagefimoprimo, SANCTVS BERNARDVS iAbbas. 617. BErnardus Fontanis (quod cajleUum ejl in Burgttn * dia )honedhsparentibus natus/empore Eurenijpa* p£ tertii tamcafte &fandle pueritiam adolefcen* tiamque tradnxit,yt Jxpe-a mulieribus propter egregiarn eiuspulchritudinem OAicitatus, nunquam peccato &carnidequietierit .Quin yt bos tertiationes effuge-* ret,yiginri duos annos natus Cijlcrcienfis ordinis morat* ehusjdcha }yigtlijs &orationibus mirifice deditusyi» nimiapaupertate yitamfanchfiimeperduxit, jib omni ambitione tam alienus ,yt lanuenferft &Mediolaneti* fem epifeopatus fibi oblatos conftantifUme recufauerits tanto fe munere indignum efjeprofeffus.Hic multa ope * ra egregia compofuitjdoclrmapraditus infufa magis di* uinitus quam humanitusparta.Tandem annofux xtatis Jexagdfiimo tertiojgraui morbo correptus,monachis aJSi flentibus charitatem,humilitatem, acpatientiam ture tejlamcnti relinquens multis mirae u Vs clarus,ayita mi?rauit decimo tr' tertio Kalendas Se* ptemhris»SEPTEM sanctorvM. SEPTEM FRATRES Martyres. 604. C'Re fcente rabieper/ecutionu in Christianos3feptem fratres RomaeJub ^Antonino Fic martyrio coronati funt3cum enim delatum fuiffet ad Cajarem ab hk deos blafphcmari Chrifitfidempalam ccnfitentiltts.Da tum ejl negotio Publioprafeflo3~vt eorum caufatn indicaret. Quiprimo blandis ferbis3deinde terroribus 3ac minis mJlaf.Vt abnegato Chrifofijsfacrifcarent. Felicitas autem eorum mater conflantia flufquam ririh \ fi Chrislum (inquit )0index ncjjes ,eiufque magnitudinem intelligeres 3ac diuinitatem 3defferes haud dubiepios homines dreligione ipfius oratione impia [abducere .Qui enim Chnilianis maledicit 3Deo maledicit in cordibus eorum habitanti. Etadf.hos conuerfa ipfos 'nt neque cruciatus perhorrefeant 3neque mertempropterfdem in chriflum recufent adhortatur. Igitur iratus iudex3adfliosque cenuerfus cum rideret cos infi - de immobiles permanere nec prcmtfiis 3nec mints d fententia reuoeari in carcerem eos trudi 3QlP Cajari rem ordine exponit .jlle rerb iubet omnes mortitradi .Primus igitur eorum Januarius .plumbatis cujus expirauit .Felix deinde.&Philippusfuilibus necatur *Syltianuspraecipitio .Alexander cum alii ouom bus cadite truncatur.6.Idus Inii; .Mater item auartit d1i •vitae pofi menfegladiopercuffa,martyrijpalmam adepta efi- Qua Gregorisn octies martyre appellat. Fdffa efl enim fepties infeptemfJijs,& demam in corporeproprio. sAnctvs nigolav s Epifcopas. 641., N'lcolaits tUafiriloco Patarsi nattis{quod oppidum ejl in Lyciaforbatusinadolejcentia Dtroq; parente±0* tnnesfiasfacultatespauperibus distribuit .Cum iUud,perfancli &benignijactum inprimis memoratur quod cum quidaem cinis ex diuiie pauperrimus factui trespiiasjam Viro maturas non ualensprae inopia matri monio collocareflatuiffeiproflituere,Nicolaus recognD ia,quadam nodieperfenestram tanta pecuniarum clam proiecit in domum illius,quanta doti Dnius filiarum abun dc/afficeret. Quodcum iterii, &tertiofecijfet,tres hofiestfSimx mr/nes,dotibus aceptisjionesik Diris in rnd irimonium datcefuni. His &talibus 'virtutum officiis, cummagiafusefanclitatisprabmffet documenta,Myra oppidum eiufdemprouincbe aDeo "videlicet admonitus Contendit,eopotifiimum tempore,quo eius epifcopns obie rat. Vbicum-proitinciales epifcopi de eligendo epifcopp tori fuitarent .diuinitus admoniti.funtfvt eum eligerent , quipostridie mane Nicolaus nomineprimus ecdefiam ia grederetur. Quodcum accidifjet Nicolao eomfrehenfiis SANC TORV M ab obferudntibtts magno cunctorum confenju epifcopus <.atur. Quodmunus tam religiosejdmfan6le,prudenterq-gejsit^yt omnis virtutis,acpietatis clarifiimufuerit exemplum,maximumq;fui defiderium nniuerja Ly ci& moriens atatefenihyclauo idm Decembris relique rit.vbi multis etiam miraculis claruijje memoratur. SANCTVS IGNATIV S Epifcopus &martyr. 577. IGnatius ^dntiochiapdjl Petrumtertius epifcopatum fortituspEraiani tempore aceufatus quod Chrifiianus effet,ad beftias damnatur,Roma mittendus. Quo cum aSyria ~vincius deportaretur.omnes ^Afia duitates,ad quas apulifjet,euangelicis cohortationibus edocebat ,remotiores etiam episiolis erudiens.In quarum tua, quam Smyrna,dum apud Polycarpum diuerfaretur, adRoma nosfcripfitunter catera hac defua danat'tone refert :O ,falmares bejlias,quaprapararur mihi. Quado venient ? quando emittenturlquado easfrui licebit carnibus meit iquas &ego opto acrioresparari,nefortefrt in nonnullis fecerunt)timeant contingere corpus meum.Nunc incipio difcipuhus effe Chrisli. Ignes, cruces, beSlta, difcerpriones membrorum,ac tetius corporis poena,&omnia in me nnumfupplicia diaboli arte quafua cumulentur,dummo do Jeftsm Christtint-^erqaradipijci. Hornam igiturper- 7w-e' *$»\ Iduchu y-r \ VITAE etiam,&maledidisperfequeretur,exprobrans illis,im becillitatem in eos ,quos diuina gratia non deflituijjet. Jtaqtanto iam terrori drinonibus eratfepe afc deni, dis, vt multiper ^Aegyptum ab illis agitati, nemine „An tonijfuperipfosinuocato,liberarentur. Huic Conflanti, nus Imperatorfe, &filiosper literas commendauit ,vt pro eis Domino/applicaret.Ita miraculis clarus annum agens vitra cente fimum,dvita migrauit ,decimofexto Kalendas Februari/ . SANCTVS BERNARDINVS Confeffor. jy). BErnardinus natione Italus, Senis in "Etruria nobilibusparentibus &diuitibus ortus ,tam venerabilis erat,dpuero innata quadam honefldte,& vitiorum odio,vt adolefcentibus eius aqualibus fforte iu eos Ia. fciuum aliquem fermonem conferentes incidi ffet ,fola prstfentidfilent id imponeret,his verbis interfe comouen tibus,Bernardinus adeft. Tantaerat huius inpauperes ' J Chrisli benignitas, vtfape illis prandium fibi paratum diflribuerit.Cum autem magnapejlis qrne totam Italiam inuafit,Senis vehementifiimef&uiret,& relido Xeno. dochio illo celebria eundis minijlris agrotantes miferabiliter confliclareutur,Bernardinus segrotorum curam inflore SJAJNCTO RVM. inflor,eiuuentutis \cum omnium admiratione jimul &* miferationepropteringenspericulumfufcepit .Deinde omnifuhflantia pauperibus diflnbuta,beati Francifci religionemfufcepit, &totamferme Italiam, przdicans Euangelium Chriftiluflrauit,multa in nominelejuji* gna &miraculafecit.Tres epifcopatusfibioblatos recu fauit.Tandem Dita per omnem atatemfanchflimegefla migrauit ad Dominum in urbe quila,ybifepultus ejl honoriflce. PofleaTero dNicolao quinto in Catalogafart diorum adfcriptus eJl.i$.Kalendas lunij. SAN CTVSISID ORVS. Epifcopus. 5S5. .. I,Sidoras,natione Hiflpaniis,ex noua Carthagine cuipa ter ipfius Seuerianus dominabatur,dftndiis nirisLeSi dro lArchiepifcopo Hijftalenfi, &FulgefitioEfifm* f>o Jifljgitanofratribusfuisfancle &liberaliter inftt dio literarum educatus eft,& ingentem dodlrimm Mtl ne,Grace,atq- Hebraice cum magna nominis claritate confequutus.Hic adolefcens,adhuc h<zrejimJ4lr£ianam quagente Gotthorum Fliflamalatifimf dominante pe nitus iampride inuaferat ,tam conflanterpalam argue batpvt propefuerit, ~vi ab Jlmanis necaretur.'Sedtohi bitus aLeandro huncfibifuccejjoremforeprafagiente, i5<&yt VITAE &ytfe commodiori tempori referitaret admonitui ,in* dignationem temperauit.Igitur Leandro yitafundlo,]fi dorus magno regis &populi confenfu in Hifpaler.fi oLr chiepifcopatu fufcipitur.Quam eledlionem funclus Gre gorius Papa confirmauit ,eiquepallium mifit in Hifpa. niam .Fuit autem ifidori tanta dodlrina acfanciitatis opinio,yt coatlo conciliogenerali,Vitrofuerit dPontifice maximo yocatmiybi mirum efi,quantum poderis &• mutoritatis habuerit infigulis rebus Jfidori feutentia apui Pontif,cem,& omnespraelatos. Reuerfus autem iit Hifpaniam, cum fuam mortem &Hifpanis yajlatio - nem dSaracenispubliceprstdixiffet, migrauit eyita,pri die Nonas ^tprilis,^£nno chrdiinatifexceniefima ytgefimofecundo,frpultusqfuit Hijpxli.Vndepojlea tras latus efi iit yrbem Legionem dFernando rege Legione» ui hoc ab Eneto Saraceno Hifpali regnante magnis 1 precibus &premijs impetrauit .Cuius nomine templum aedificatum efi Legione,ybifepultus miraculis clarus ce litur magnapopuli religione. 1v; - •,VjV .J SANCTA CATHARINA Virgo &martyr. C^dtharina Virgo uAlexandrina,claris natalibus or ta3liberalibut difciplinss ab ineunte atate,&Jandiis .7-SANCT ORVM.‘ £lts moribus inflitutafn eamfanclitatis &do$rintemA gnitudinem eua]it,vt annos nata decem &c6lo,dcclifii mos etiam viros grauifiimos fuperaret :tantofludi.o flagrans Chriftian*pietatis ,vt cum Maxenti] fxuitia multos Chriftianfcuto adflupplicia „&necem abflrahi animadverteret non dubitaverit ipfum adire ,eidemqj immanitatem impietatemq- 3grauifiimis &dottifiimit Terbis improperare .Cuius fapienttam &conflxantiam demiratus Maxentius afifieruari eam iubet,&ex vartjs regionibus viros dodhfiimos convocari ,magno pr<smio propofltoflquis Catharinam cmiciflet religione Chri flianorum auertiffiet.Quod longeflecto evenit.Habita enim longa cum quinquagintasqui convenerant,doclifiimts Philoflophtsdijputatione :omnesfuperatosad Chrh flijidem convertit fle in fide confirmavit, vtpro ea mori non dubitaverint .TuncMadentim^ad blanditias conuerfus, magnispollicitationibus Catharinam aggreditur. Quas cum virgo repudiafijct,plumbatis fleutias crudedifiime cstfa., in carcerem obficurjfiimtim detrudi - *tur}<& vniscim diebus continuisfame &fliti cruciata, adgladiorum rotam extrahitur excarnificanda ,Tota autem continuo ad ipfltopreces confracta, &commina ta efl. Quo miraculo multifunt ad Chrislifidem comter - fl.Sed cum hac omniafupplicia,magno animo divina ope fluperajjetJubente Maxentio, cuius erat obstinatus ani mus VITAE SANCTORVM. mus,capiteplectitur,adfextum Kalendas Decembris, Eius autem corpus mSina monte *Arabi$ miniftem .Angelorum conditum e fi. LUVSDEO. HISPALI, Excudebat Alphonfus Efcribanus. UNNO SJt LVT 1$HVMJt. NUE. M. D. LXXV1. YOd Prouiforde Seuillapcrla ptelente dcy licenda avos .Alordo Efcriuano Impreflor ,vezino defla dudad,para que pcdays iirprimir &;m primays efta otra de IcsDifticos de Caton ,ccn !as Apotemas yvidas de laifios er. el dichoCcropendio contenrdas. Por quanto fue vifta yexamh ada por el fenor Dcctar Millan. Que es fecha en Seuilla en los palacios arccbifpaies della,a nucue dias de Se ptiembre de mil yquinfentos ylciTenta ybete anos, El Do<ftor Ceuadilla. Por mandado dei lenor Prcuilor Francifco Aragones. Notario.