scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Gauini Sambigucii Sardi Sassarensis in Hermathenam Bocchiam interpretatio

Sambigucci, Gavino

Full text

GAVINI SAMBIGVCII SARDl SASSARENSIS IN HERMATH ENAM BOCCHIAM INTERPR ETATIO AD ILLVSTRISS. ET REVERENDISS. D. salvatorem salapvsstvm archiepis. SaíTarenfem jSacrí Trídentíni Concilij Dccanum., &Cacfarcac Ma'icftacisáConíiiijs. f'' In qiiapcrtra6>antar ,&: referiintur ca qiix fecjuenti pagina cohtinentur. i .í . ifX'. / 1 T^^C} 1 .í ^ i't lili V HH?Á!.£l :j ^i/. ^ IH1 : ^ eí^kh;i A a;! A 2 c. :i/. 'i -i ,: !;:¡i-; i:VA !Hojcu .a?T'U1T; AV ;^ !'r I ::I.'' ;io .A:/i V,. (iii:- .i;':ijí:;>f, r’F IA,i A^ ri:! Ta 7.F:í G :A- ' j r/, i'r .'f*tÍr-Í *• -i »j^íJ'. .rfti ^4 .^idííno Jí; ,.í:iih3A,:)Q ':a- 1'.ir 3;nJ'ír v-'jr, rüj; ^Tt'p .. • •.:» «V» ,.í^k^• l >.-. .?• ;í -V rA.' '> *íV,',. í ':íj.'- , -4 '• i\\ ]i. %1>^7 .* *'*. •• .¡f -y«•,' '*' .'-X . '. ^4- r- 'i'i- , ':' y'i ;7> V y•N '”'S * ., .J«if ;’ r. •.:>.>« ‘^ Ai*' ;AT 7 17 jf tjy .1 .a .MV!iniaj •^•'f A’' 'A >, 'iLL /.:7- --I 3 QJV AE HOC0:P- VSCVLO CoNTINENTVR Index. :-. ,.!.Í:j;.;tí ,l In Hermathenatn Bocchíamde labore 5ac fcíeit tiariiftudio Prsefado ad Acádetníae ftudiofos^ De felicítate ,ac Poetae círca praefens Symbo- ^Jumíntcntíone^ ,jc' 'I; De Deo ,atque diuino primo omniii intelleílitj deque eseteris Intelligentiis^ atque anímaho^ mínisf Quidfit fummuniboniim ,8c quo nam.paáro re Dus ómnibus infundatur,. Quidíit Amorj"fint Amoris fpecies, 8c de qua Poeta noílerintelligendus íít^ De Amore diuino ^deq; ómnibus illius fpeciebusjnecnon quot 8c quales haríí íint effe¿tus«. Quaerintucré diuini hiiíus ,8c fandiílimi amo-^ •ris caufe fecundumpropriumSymbolí intcL leélum 8c fententiam. Quonampa¿í:o diuinus jac fpiritualis amor ab animanoílrapoííideaturjintelleíílufq; illi unía turcopuietiirq;. Qiiomodo humanus intellcíflusj diuino coniun «flus accopulatusamori, ómnibus uiciis atqj peccatís exuaturj 8c quomodonos Deo Opt^ Ai; Max.coniuriíVípcrfedíffimiejfFicíamiir/ ' De figura ,ac eíus iiera clécIaratíonc,tum allcgoíoADLi^E CTORE'M ’ DAVID PEIFEF.VS 'LIPSIC VS. '5 'íj ^.,1 : T¿0ftV7rM'0£í:^a?VTá5^í)c/Ig5)Í^A(í?t^^Td?, >':>*- odffy^^a (pv'yeiV,^fXTT&v ígBAoí K í^WTixm. - OvKovyisjigdw^^c/lvmrou TOcAíj^ifiA'ioyí^eiy^ , ’ 'T¿iii^Ávéé¿¿c/\pist¡Miio\^yQgícó]i. /_ *' * .r_ --I rr IDE M. Nil nifi diuínum líber hic cum fpírct amorem, NcmopiiiSjCiin non himcprobet jeíTeporeft: Ergo quideft inirri, tua cu federa ínipía daxnner; Zoiiejquddfolidifplicetille tibí/ nae interpreratione^ Partícularís Symboli declararlo ji ILLVSTRIS. AC REVERENDIS. domino, salvatori salapv s- SI o, ARCHIEPISC. SASSARENSl, SACRl Tridentini Concilij Decanoj &c Cse- ' fareae Alaieítatis áGoñfiliis ,Domino 6c .Mccoenati filo , CAVI NyS" SAMBIG VCI VS SARDAIS ^^SSAR£NS1S,S. P. D» OLENTpleriqiie ,Rcuc rendiííime Antiftes ,qui Phílofophiae ftudiis operam na^ iian-t-ycjuarum íngenij fcrt acu nien yreriiin canias, Se Natu^ ras arcana affiduís laboribus, per graiiiílhnas quasftíones in quirere:utpofteac]uam earurn ueriratem indagaucrint ,humanus pcrficíatiir índe inrclled:iis: ipfique Dei (¡miles reddantur Arque inde fierr uidemus, qiiod plerique hoc Pliilolopliandí de-- (¡derio du¿li ,mentcm omnem-, omnefque fpiri; tus ad rerum contemplationem altius tolluntj neculli, cuiufeunque (ir generis,labori, Se (ludio ram corpons quam animas parcenres ,aíEduo tu publicis tumpnuatis ftudiis magnacura, Se ani- nií contentíone excrcentur :íta iit ea^quam inde portea recipíunt juoluptaS) imkumrantoriinila boriun praemíum efle uídearur Quodequídem cummeciim confidcrarem ipfe ylonge hoc rclíquís ómnibus Philofophandi .ftudíum.pracrtare, tantumque homínedígnumj6c foliun humanac iiítae neceííaríum efle cognoui> Veriim cum hace Philofophadiratíoinipíísfcholís hodíe fcrecor ruptaíír jcnmínillís non fecundum iieriratem, fed potius fecundum proprias Philofophorum fedas ypropríasq; opiniones dífpiitetur exíftímá': iii cas Academias folummodo yquac aut publice aut priiiarim erigí folent yiierarn Phiiofo-, phandí retiñere normam: cumín illís non niíí de nudaueritate yíepoíitis uariarum Sedarum opínionibus yagatur:6c tám bonarumartium, quam uariarumlinguarum 11 erUS retlncatur ufus ^Ob hanc ítaqj caufam Bocchiiinifacpiffime laudaui: quí per hanc uiammaiorumfecutus uértigiajucterem 6c genuinum Philofophandi modnmrerti mere conatus eft^ Siquídem Academiam,in c5- munemSrudioforiim utilitatem ,maxímis laboribus, propriisq; inftituítfumptibus :quae etíiimperfedahuc uíque ideo manet yquodnemo opi bus eum iuuerit :nihilominus tamen multi, quíbus hoc Philofophandi genus máximeplacet^ ui 7 ri fane fpcétatSB dodrinse}, atquae fcientiae jgenerofiflimis laboribus interfe coíre ^de prími aperírre hanc Academíam eoeperiint :quibus cum 8c ego annumerarer jmihíque ab ipfo autore huiiis ledíonís oniis ímpofitum eíTer ,íimulqiie xquíbufdam ainicís meis rogarer, 8c ad fufcipíendiim miiniis hocadmonerer jquibus contradicere ne fas erat 5adíeci animimi ad eos labores ,quos 8c Sitas 8c ftudia meaferebant^ut exiguos hofee in^ genij mei friidus ederem» Cumq^ ab eifdem portea amicis 8c ab ipfo íymboli huius autore rogarer jut hos illis 8c cacteris communicarem :putauiab amicicia alienum prorfus fiiturum,íi illis moremin hac parte non gererem Veriim ciim qiialeseírentmenonlaterettnoniiolui fine defenfore eos prodire inlucemxummulti fint qui, dumalíos reprehenduntjerudíti 8c fapientes ha oerí uokint :idcirco fub tui nominis patrocinio eostutiffimosfore putauí Accipies igitur. Reuerendiflime Antiftes 5hos noftros partios primofque labores :non eos quidem tales ,quales tuorumnieritorum dignitas 8c maguítildo requi rit :fed quales íngeníoli mei uíres ^nortraqj erga te obferiiantia hoc tempore producere potue- -runt :namfi tuorum bcnefícíorum cumulumrefpiGÍam, compertumbabeo tuo non efle illos di '8 gno$ nomine :non enim ingentes^animiitui doresme latent :¿cnoníigo quá prarclkrb.tuxfemperadíones fiierint jtam ín Roman'a^uríajqua ubique locorum aprimís ením iiuienrutis tuíe annis fiimmo runi Imperatorís tum J?onnfícís confenfuj ob eximíamaiÍTturis tuae expCjótadonéj in ArchíepífcopunifuíftíelcétusvOmirrb hicca, quar poílca femper íanétiflimé ín hiiíus afficij ad míníílratíone geíreris^ Omírro ea'j qúxper odio continuos annos ín Tridentíno Concilio pro Chriftiana Repúblicafeceris^ Omítto quod Cíe faris Goníiliariuslis creams+ Omitto deriique in finitas propé alias generoíiííimas ad:iones tiiás: qusE celeberrimum te apud omnes fecerimt^ Sed fi aíFcédoncm obferuanamque erga te noftram, fimulque meiprum tibí quamplurimis benefíciís obligatum ^refpexeris :nihil eft cur hi meí labores tibí difpliceant :idque multis de caiifis :primumideo ^quod te iam meumerga te amorem femper cognoiiifTe fcio :deinde quiafapíííime' fruáius ab hominibtis jquos obílnYlos quís habetj prolienlentes inagis placeré folent,quam alieni :quamuis illi paulo fint deteriores -Dein- de quoafi multi ex noílra ciuitáte Se ex multis aliis SardiniíepartibuSj tenentur tibí fuorun).fru- ¿tuum portiones rcdderc: cur Se ego tibí qui plu rimum PRAE FAT1o.0 rííuüm debeo ^non meoruin laborum partem reddam 16c tanto magís tibí debeo íquanto &pater meiis ,fratrelque nieí omnes,omnis deñique familia noflrajinaioríbus aíFedi fiimusa te beneíiciis :quodque maiorcm noífri fempcr curain habuifti^Demque qiidd íi onines id amatj cuius ipil prxcipuae funt caufe tanqiiam propriü fuiimpartum :quid ni 6c tu hofcsc amabis lcum uideas primos eíle fruftus ftudiorum meoriim: ad quae mihi tu hortatorSc aud:or fLiiíli:6c: ad qiiíe ampledlenda meaccendifti femper^Accipias igi tur illos nunc ,Antiftbs oprime ,amefque rogo: quosfitibi charos eíle íntellexero ,animiim uirefque ad maióra deinceps praeífabis nó mihi folum: Licrummultis quoque alíis ex noftra Patria: qui iam bonarum artium 6c literarum dííciplinis antiquam barbariem expeliere conantur :de non miniis lurifprudentiíejquam Pbilofophia:6cPoe eos ftudiisjegregiam nauant operamdnterquos etiam ^í¡ immaturamorte nobis erepti non fiiifíent jflorete iam cerneremus Angclü Simonem Figo fpe¿lata: bonitatis 6c fcientix Do¿{:orem, 6c GauinumSiigncrium magnx expe¿lationis iiiiie ne :quorum mors quanto ciini moerore 6c triílicia ad noflras aures peruenerit^ iiix uerbis ame explicar! poteft. Vale igitur Reuercndiílime B 16 IN HERMATH. BOGCR cjiiemíiTOinopere^^b,eximias eius animi dotes obíeruoj c3Eteroíc|iie cjuí mihi has dicendi parres dederimtóbíeriianriaque addii<íliim+ Et fí in di-- cendo nonmediocricei: perturbor :nam quis eíl omniii in dicendo tamelegans Bcexercitatus^táque dirercu s,qui mhoe dodiííimorumhominü conípetíliiiiihii plañe comoueatur aut pertimcl'cat ^acccdit hiic qiioque ampliííimahiuus Phi-- lologise aii¿loriras: ciiiiis fama feré rotiim terrarú orbempeniagatur :ira iit tanto oncri uires meas impares eíTe cognorcam ^Deíiílerem aiitempro feflo libentiííime ab hoc incepro ,niíi hiñe uefira jniri ornatiffimi ,hnmanitas Bcbeniiíolcntia mihi animiim addemt: illinc iiero iaboris amor arque optatiíTimi honoris praemiumme ímpclieret 6c inlligaret :operse enim precium me fadairimifpero,rimcaqiialiciinqiie opera6c commu nem ftudioforum utilitatem promouero>6c honeftiííimae uoluntati eorum ^qui mihi ditendi hoc onus iniunxerunt jobfeciitus fiiero4Nofhrú mine eftiit una fanftiffimx Philologiae ftudium arque laborcmintrepidc; diligenri artentione ac fedulitate agrediamur: h^c enim dúo ftudium ni delicet 6c labóreme ueluti mentis noftrat lumina diieefque ampie¿linos decet:Cum prseter ipfa nuUafint alia media quse rebus perfedlionem fu a tribuanc IN HERMATH. BOCCH. 17 tribuaut.Solus eniin labor uiiiciim Mimdi uíncu lum non ímmcrito appellatiir :in illo cjuíppe nihil reperire licec ,quod abfque labore fiui¿lionc fiiain explear.Quin íino omnís totius Míídi perfecto alabore pendet:qiu fi tollacur emedio cú- ¿la cuín ipfo tolli necefle erir :quíerceiir 6c ceílabunt Coelorummotus: orbium reiioliitíones co fiftent :ElementorLimdeniquc motus 6c rerum omníumgeneratíones ac corriipriones auferentur :hsec eniin omnia nihil aliud eíle uidenturj quamlabores quídam aíTiduí in roto uniiierlotric Terra in tot 6c tam uanarum Plantarum produ- ¿líone laboraufic mai'c in continua fludluatione 6c motil laborat :íic aer ,íic ignís ,fie omnia tándem qua' ím toto rcperíuntur Mundo laborant : ufqueadeo utnihileíTcprorfus abiq; labore nos confiteri oporteatfEodem ergo modo ycum om nía labore íuamexpleantfun¿líonem jfi quis ho linmláborem auferat^Sc ipfius hominis pcrfcclio Item tolli necefle erit Extaiit aiitem mfinica. aii tiquorumfapíentumuoluminajex quíbiis prace pta tana aniinae, quam corporí noflri falubermna petére lícet 4.Porro cuna nemo íic q.uji nonani- mamcorpore prseftantíorena efle afl'erac ^diceiidumproleélo eritdiumíi Animi ^loílri L’boreni eíTe omniumpríeftantiílim,um:qui totas quidem C UPRfAE FATIO circarcícnriaSj atejiie huius fandiíTima de cjualo cjuimur jPhilolbgiaí ftiidiLim uerfatur :qua mediante ad diuinaefapiendíE cognítíonem accedímus jqux iierus omniumfinís eftj folaque huma niE mentís perfedío :quíppe labor 8c exercitano ingeníum/enfusjomnes deníqne aními facultares exacuít 8c abroluít: ípfamque mcntemuerítatís 7qiiam folam ampled:i hómínes debentj capa cem reddit :appetitum ínhoneílas cupíditateSj 8c fenfuum íllecebras uanafque uoluptates refre nat :nofqué ab ómnibus liberar uíciis :mala omnía 5quibus, humanaiiita c5^acerbatur 8c deteríor redditurTpropulsat arque fugar: piíEterea cum có ftetlaborís uirtutes 6claudes ínnumerabiles exíilere rcdíuerfo qiioque acij uiñipería 8c uícía ínmimerabiíia efie oportenQj.iíd lAn non ab ocio rota hominis ímperfedlío prouemt ínonne per ocíum corpora putrefeunt lingenia hebetanturí Vídemíis profeéííoTcrram abfque labore mhil praíter agredes CarduoSj horridarque fentes pro diicere :Vídemus aerem abfque labore ociofum corrumpi: aquam fíne moni ftagnantem 8c pigra putrefeere :per ocíum lañe omnes uirtutes labe faedantur: lutía 8c fenfuiim ímmundse uoluptates augentur rAb ocio profícífeuntur omnes in noj bisprauae cogitatíoneSt Sed qiiorfum pertinet IN HERMATH. B;OCCH. iHcitotmaloranimyriades perfcc|iiíjtortjiie uitío rum genera explicare lqux ín orbe terrarum uní ucrfo occafione ocij extiníTe óccótígiíTe iiarrant Hiftorí^ :ut igitiir breiiirer rem expedíanlas :iió lutinihíleft quod non per ociiim corrumpatur ac^pereat :ita nihil eft uíquam rerum ^quod non laDore perflCiatUr'To í^ymirocvra'j TtAoí. Nihil hoiníni Deas abíque labore mdulget :unde labot única uírcutis uia cíTe dicitur :ande uirtutem fudore parandam re¿le fapientílíimus uates díxir :imde interrogatus Hermioneus aquo fcíentias dídiciíTet :Alabore ínquít :Se medito ycuín nihil boni,nihil perfedii in nobis abfq;. labore effe poííir VVeteresquoque ac primi iltí Philoíophi rerum cognirionem labore ,ícudendo fcilicet fcribendo ,docendo jSe difpucando íi bi poílerifque compararuntiquod clariííime nois tot ab lilis feripea uoluminaoílendunt^ Nam 1noi>is tot artes ,tot fcientías uoluptatcm Se utili ^teni adferütiSi nobis maiorumpr2eceptá'& doutuias placent :íl nos pientiííimi Socratis ,fi dtyíl fubtilillimi Ariílotelis ,íi clarííH lili ^heophraíli ^íi denique tot rcliquorum Tapientudidis5cpra:ccptjs erudímiir 66 cxcolimiin niuituniqiie lUoruin feriptis ydclcdamur :íi antí <Juorum Aeygptioruni ;íi Indorii Gymnofophi Ci) VRAE FATIO íltiriim ,fi fapientum Chalda^orum/i Cabalíftaru Hebrseorumíacras admíramiir dodrínast fi depique tot Grxcoriimj tot Arabiínij tot Larínoríi iiariis adíuiiamur dodrinis ,artibus arque fcien- -tus :riítenifandiíTim^leges Mundi gubernatrí^ CCS humanam conferuanr 5c: rucntur Ibcietarem: íciainus randem oporcet rot &c tanta diuína muñera nobís per labores maíorum noílrorum qua íi per manus relida eíTc nihil aliud ,quaiti fapien -tum uiroriiíliudiauígilia^Sc lucubrationes :quas ill 1ob cómuncm utiTitatem &c cómodumnoíkíí .cxantkrunt arque exbaurcriint. Labor ígiturjla- .bor inquam ,inri Academicíjcíl: qui folus omnia períicit* Sed quid opus cíb inc pliira de labore^ deque fcientiarum íludiis diccreí quorum laudes fi quis enarrare uolucrítj infinitas cííe reperíet ^Sedemur ígítur jiiirí Academicí ^diuinos animi labores :ampiedamur íbiidia :utamur diligentia ícum nobis fudandum^ uigilandum &i la borandum eíle fciamus ,ut criidíti ,boni 5c fapíentes denique eíFiciamur ,Ocium ucro jueluti teterrima animi peíbem ^cxpellamus :folumque íludium, folumque laborem ad uirtutcs arque fcientias affequendas ampledamiir :ad quas c6- parandas yueluti diiiinum Dei lumen ,íandiffimaluecPhilologianobis hodiefe ducemprafraf: IN HERMAT H. BO^CCH. propio íiio nomine rtillil álmd fignífícare uí detur c|u¿ni fapícntías Elpguc^^tíx íludium ^ Qiianiobreín -j. íliidioRfii mi íuWñéS^ jpe^gamus ut incepimus^: arque ín id ftudiuni 5in qüo iicría mur ,incunibamus :iirScnobis honori ^6c aniicis utilitatijBc parrix emolumento eííe poíTimus.. X r-* i. • ' ^¡’V ’i ;- '1 t SAPIENTIAM MODESTIA, PROGRESSIO ELOQJ'ENTIAM TET TCITATEM HAEC PEREICTT. .STEPHANO SAVLIO. IN HERMATHENAM BOCCHIAM^ SyMB. CII. Qwís tibífciítSlc pucTyUÍTCS atííwutfiip witiiíltaty ALíximum ut exiguo moníhmn adamante regas r Notme mdesfummi cduclam de uertice pdtris, ^ ^^nJJ’icefacundo 'Pallada i^tlantiade * Pianc Colé totius mentís penctralibus ardens, S/c animo poteris (^utC(puíd uoles* d^^^cipe age,en uirga te iam Deus euocat orco. Me duce perfícies^tu modo progredere^ hmpattren stephánvs te s^YUVs'iUchofíorS ^^<^'pfidium,at(]ue decus, tnaélc animo efe iubet. .OIJ7A2 OHAH^nT> ^'AT11'í K-í UT/• 1^"i lií «:.• *'•‘j- V>/. VV .1 1j.ú íJ. 1c -’Í.víO^’ V\ ^•V. •^ nv:^:n v.•a‘^\^í^7'.7 7ix:v -v.lí. 'i ^-'J ~'*‘‘^ \•''\’<^ „\.,J,V, ''iV' -v'Xví '‘V'» rf! j' ’A*' ,;;-V'-v/, ’s. •.V .O» \ ,.\-.v ^..,. !«• ./•».’•»< »*• í' '^.J» rr cV.^;- -í» ¿s,:7áuU>'; ^'A^ v,nuei. ..íA vC ÍVS0..5 WM í^3;-nii *s-i* /^ .VJ'U’-' ‘7 •. i.- v'.^x .— -.**: i*-• fv.,r- >jr.'\ <V T''J'-r A’' *'¿ '.’ JA, H'1 JIA'''}' ou'.iaucV.k*- 7u-^^í;,v. •\ GAVINVS SAMBIGVCIVS SAR DVS SASSARENSIS IN HERMATHE NAm BOCCHIAM INTERPRAETATIO, DE felicítate ac poetae circa PRBSENS srMBOLVM INTENTIONE. MNES5qui in tradcndis ar ribus arque fcientiis optímé elaborariint, eas femper miro qiiodam ordine mandare lire ns ac demóílrare conati funt: Namin folo ordine totam ac ueraminueftigandarum rerú cognitionem pofiram eíTe iiidebanr: íiqiiídeni Ordo hihil eíl aliiid jquam iufta in rebus quíeda proportío ac ratio jquod apertiffime hi demonftrarTirrtj quinos femper ordinatc dodrmas fcientias arque arres ducuere :quos ueliiri duces ac llera inrelle(flus luminaimirari nos quoque uo^ lentes ,pro uiribus ordinare in prafenri huius Symboli dcclararione procedemus yquám equidem totam inquatuor principes partes diuidemus*. In prima igirur parte qiue fucrit au¿loris in prafenti Symbolo intentio ,tanquam rem ne ^^eífariam ,declarabimus yqua fcilicec illa eíl quíí D 3i IN HERMATH. BOCCH. defiderata, nunca Chriftianís yuelutí Bonita> ris at<jue iicritarís poíTcíToribiis jrantummodo cognofcicur ruípicitur arque fandle conferiururt Arque ifta uera non dubirara homínis felicitas ^ noílris Theologis ín duas partes fecatur :quaru alreramObieííliuam jFormalcm alteran! appcb lant Obiediiuafeliciras eftipfe Deiis Optimus Maximus jultimusamor arque defideriuin ani^ mxno{b:2e,5c in hac parte diuinus Plato qiii ld^^ ftatuit cumChriftianís fandíííimé conuenire detur ^Formalis uero felicitas eft uita alterna) quam poft mortem futuram fperaniusjqiise in tri bus folummodo adibus yqiiibus etiani tres in hn manauita comparantur uírtuteSjFides indclicc^ Spes arque CharitaSjConfiftitrHorú autem adnn primus eft. Videre Deiijín ciiiiis uifíone diuínn Iumineaccenfi6emflámarímiro quodam ainoris defiderio perpetuo flagranuis .Secundus cft PoíTidere Deum ,in cuius pofleíTione iilrímni^ illud yquod tantopere deíiderauimus Se ainaiii'" mus ,uere acquirimus Se nancifeimur .Tertin^ deinceps eftadus Fruí Deo^ in cuius ufu Se confuetudine ultima illa Se perfeda beamur felicítate, quamnobis única 6c fola Dei bonitas atqi^^ granalargita eft.Hoc igitur fummúbonii hancq» íummamfelicitatem,cutu nofter hicBochi re Platonicéis INTERPRETATIO 33 PlatonícLis ueriifque Theologiis coníideraflaborauít aííiduo in perquírenda uia^qua me diante hofceíntelleífliuaeanímíeadus arque habitiis exercentes ad hunc poíh'emum felicítarís fincm accederemusjqua^ cumalia cíl'e non poííic faníliílima illa uetus Philología jín qiia ta topete laboradeantíquitas uifa eíl ,fub tam diuínomine Acadeifiiam: pro iit ómnibus notfi ^i^jpropriís fumptibus erexítjin qua equidem P^rficienda tantopere laborauít jlaboratque huc 5tithac mediante humanus íntelledlus ín Ijhshabitib US arque operatíombus jquas modo ’xiniusjexerceri arque auxilio tríum illarum uir Speí nempe Fídeí ac Charítatís ad iiltímü ^^ndeniíinemultímamquebeatítudinem perue ./ ^itepoídtj urque deínde íKís medíantibus di- ^iinoque Dei amore accenfus ,Cupiditates fen- ^^timque uagos appetítus frenet ac gubernet. ómnibus íta recdiííimé conííderatis, landlidimam Phílologíam erexidet, ^e^aatus eftín príEfenti hoc Symbolo pauciíTimis ftrar ^cuíufdam uelamine demoii- ^>dtio nampaito ad hancdiuínam beatitu- ^^einperuenire poflimus ,qine fanc cum finís ^ultima dicatur perfeitío ,determinato me principio acquiratur oportet:quod ipfe E 34 IN HERMATH. BOCCH. gcr ModePciain arque pjogreííioncm íignífícaffe iiidetur :Per Modeftiam qtiam grarci mípoamy ap^ pellanctnenipecLim ipfa uirrutiim omníum ac dcniqiic ipfuis Sapiencia fola íir pnncipiú ,folaq^i adirum adhanc aperiarj quod, urnonnullis dcturjaperaffimc Plato ligniíicare uoiuitjcun^ Icribiis AcadcmiíEruaeinícripíit-, oc'yiíciJííT^iiTVs gcAem €i(Tirú). ' Qi.a mfcriptione declarare iioliiit, neminemad Sapíennae íliidium acccderc debere^qui non deília 7qLiar Tola iiera anínii eíl geoinernaj prarditus eílet ^Prrprogreííionem ucroicuni progt^^ íio jit médium perueniendi ad fineni ,quarn per Eloquentiainintclligit) quíppe cum huina^ naeuirae felicitas in tribus íolummodo confift^'^? in oprime loqucndojíntelligendo, arque operan .do :Primum ex his acqiiiritur mediante SapientiajCuius principíum eíf. Modeftia^Sccundun^ mediante Eloquentia, cnius médium eft ipíaP^.^ greílio >Tcrtium deinde ex prafcedentibir^ duabus uirtutibus oritur, diciturq; perfe^a ratio,qiisefolaeíl:hominís felicitas, &: qna pn^ mortem ad ueraaccedímiis felicítateme Ob igitur omníaMineruam íouis fíliam arque Meb" ciiríum fratrem ,iieteres Poetas ímitarus, Bocchius íiniui connexos dcpínxít,quos uno no INTERPí^ET ATIO 55 niíne coníun¿linigr3eceE‘ff^«9'ín>» propriíííiinéiioca.t ^Eloruni a.ucciTi iii medio diiinium dcpinxic Amorein jc|iii adaina.ntino freno nionftriini fr'enatjCuius quidemrei admirationc dudlus poeta^ cunitam paruiim pueruni jqualis Amor eft jtan tum Moníhiim tam exiguo freno régere ac duce re uideatjdiuinum hunc affatur Amorem ,quacritqiie unde nammpilero tam pariio tantae iníint ñires ^Ciii Amorrefpondens apertiíTimemonftrac caúfas ,qiubus medíannbiis fimilirer &c nos poíbmus monftradomarej tandemque nobís ue rain felicitatem ac bearítudinem cóparare,quem adrnodum fuíius fuo loco declarabimus .arque ifta juc breuiter dicam,in praefenti Symbolo Poe ta^ noftri inrenrio fuir. Reliquum eft nunc,ut adfecLindae partís declarationem accedamus jin ^ua "ueluti fupra dixímus jiiniuerfalia quacdanij ptíerenti declarationi neceíTaria ,exponemús : baecucro ciifubtiliffimí arque profundiftimi in- ^elledus fint >non abs re erit ñeque extra proponoftrum ,fi paulo aldus repetítum exordiii >In primis autem yne rem confundere nideamur ,cerro ordine ,ueluti incepimus ,pro Medentes jtotam hanc partem in alia feptem capfta fubdiuidcmus^ In primo ígitux capitcjqufahacftenus de fiim EJj 3<5 IN hermath: bqcch. maFelicitare deque fiimmo bono aélum efi: ,con clufumquefuit ;hoc ipfum bonum nihil aliud ef fe quam Deiim Optinium Máximum 5quodque ipíeíít prima omtiíum forma primufque omniii intelledus ,breuírer quid Deus>quidque intei-- ledas íit declarabimus jcumtota intelligentiarii latitudiiie ac produdione ad humanum ufquc intelledum, quemfecundumdodrinam fophicam iii í'uas diuidemus eriam parres jquíc omnía íi diligenter ánobis coníiderara fuerintj cogniru illa eíTe fummenecelTaria apparebit Infecundo uero capire ,cum primiis hic in> tellediis fummiim bonum fitj ueluri diximusjde clarabimus quidriam íir hoefummum bonuJn in illo primo mtelledu conftíturum ócqiiomodo illud fingulis rebus parricipetur ac infundatur> In rerrio deinceps capire poftquam anobis oílehfum fuerit j\ioc fummumbonum nihil aliud quam Amorem jbreuirer quoque quid ^ qiiotuplex lile jde quo loquimur yAmor fitj declarandumerir,urinde appareat^de qua parce Amoris Poeta nofter ínreíligendus fit^ ^ Qiiarto locoj cum declaraucrimus Poeta no ftrum ad diuinimi refpexiííe Amorem in pra^fe^ ti Symbolo fuo jqusedam etiam circa hoc amolis genus ánuotabimuí» denaoltrabijmufque quoc lísÍTERPRETATIO 37 ^cjuí fint ípfiiis eíFediiSf Cumque díuíniim hüc Aiiiorem eíFedus prodiiccre aicamus jUeceíTe utfuas habeat caufas ad quas reladue refera- ^*-irjideoque+ In quinto capíre ueras Amorís iftíus caufas fe ^^índum Poetaímentem ac Symboli ínrelledü ^^clarabimus ^ ,In fexto uero capíre ,cum íftiim Amorem diac fpírírualem elTe ,ncc ullo pado nííí ab mentepoíliderí conftet, declarabímus quo ^^pado ab anima poffideatiir,&: quomodo ^^tellediis ílli uníatiir copuleturq; expedíemiis* Séptimo uero ac ultimo loco demonftrabíjquanamratíonehumanus hic íntelledus ^coniundus arque unitus amorí uítiis omnífpeccatis exuaturj&; quomodo nos per ^^ffimieíFicíamur jipííque Deo Optimo Ma- 5qm' omniumrerum eft perfedio fummüjPe bonumjconiungamur^ Arque his ira abfo ^crittotumhocfecundumprimsediuiííonis ^membriim explanatiim de abfoliitum vr. Oí TAT-i ÍP. K jrrr;i;íiD t.']r n.'' ^•r- i) ^r.. jíi -r:-:nu. :i i" ^ ií0. .' •J ot ’ ?1-:i.i rT j.),^-í " » ji'i- >' :i^• ifj'. i-v' i. . ,- .r-'i' '! ^hoíri AZJ’.í'i?: ';'jV7;;:ío:'í.i/í í; ..... _^Si. ¡\oo::í'{'¿ dí; avju:^i \r*: í'KIí-"» ¿iJ iMA*- -:i>iay- ‘.í; /.i.; ;?{. mjD rO?k;.^o oA.' o.' ’ ;i r'uVj (íí\' '\ f. •í-íS <; ' {.ÍJ" í•• '*--t ^‘J'•V%J i.iN-o* .• -.^i^j¿íi :).!0 -A.• j;=riTj[;. iUaí- -íc; i'.:, ; í^:;Í:j'j; 1'v, :.'!'í ''i c^nvib; '; •, 'ri./:.; ;f?• 'í*! •' 5^: ' ..;;íi r‘ -^nf’ió c:í .'f ’ioq :.o.:ioLorrorn ',:>qí jr 5,>í-:>'':h<rooq -f.ík o'rtkqO oo( [''líprqi -‘í >].rrí::i jHio ínUf y'/;T;q 'V•»*r rr;/. f.'••: i';- 'rf'-li-: 0-.i :A ;uÍ?'f,>J rí i >=í.:i\ •I'. / >.;íí.::'A >: • 39 E>E'deO ATQVE DIV-IÑO PRIMO OMNIVM INTELEÉ'CTV DE- qVECAETERIS INTELLIGENTIIS ATQV^ anima HOMINIS. S; VMfiinimitm reriim Opifícem Deiim Oprimiim Máximum fiimmum eíTe bom% aquo jranqiiam auero lumi nis fontCj omnía emanant ac dependcnr^nenio íít qui neget :ab eoy tanquam¿primo ^^iniuni'príndpíoj totius Mundi boníras ac per dependcat&:deríuecur oportet: Si^nim, in hoc rot Philofophonim Scholae confen triplex eft MimdiiSj Elementaris liceat Jollín his utí iiocabiiliSjCíeleftis atquelntelled:ua ).inferiorque afuperiorijtanquam ab excellen ^^ori jgubernecur ac regarur jneceíTario ab illo ^*^iniuni primo archetypo 'j-intelleduali uídeli- Mundo coeIeíl:is &: is qui fub Lunapoíitus eft E^^ibernabuntur ac regentur :qiiod equidem Ari áteles in primo libro Meteororum clariííimé af uidéturj cnm Mundiim hunc fub Luna P^fituniatque iníeriorcm neceííario fuperioru dicatjUt índe 40 IN HERMATH. BOCCH. iiís eius uniuetfa regañir.Porro cumea caufa^ui' de princípiummotus exiílít ,ab ómnibus prima exiftimetur ;diuínus ífte intelledualís Mundus? tanquam omniiimfupremus ,duorum relíquO" ruin coeleftis fcilicet arque eíiis qiii fub Luna fi" tus eft Mundiueremoderator ac redor exiftar oportet:quifane'nihilefl: alíud^ne íí in genere loquamur fecludere quid iiideamur ypro ut fer^ nonnuUorum opínío,qiiáin quasdam íntclleduu imiformíter difformís ,aut ,íi luber diíFormirer dííFormis latitudo yín quafimt intellígibiles fob^ ftanriíe jliberseab omni craíí piirrefcíbilifque cor porís mole yímniortales,, infenfibiles yqu2ecun^ ¿lis aíTiftimr ,cundifque influiint: arque Ínter has cum diuinus Dei inrelledus primus onii^i^^ cííe dicarur ,aquo reliqui intelledus omnes y lur si uero ac primo oríginis fonre dependente neceíTario quoquefequirur ,ur ab illo reliqnn^ omnes gubernari ac regi dicamus .Dehoc autc diuino Dei inrelledu ,deque Mundi arque in^ telligenriarum produdione,nec non de humanan menris formarione ,cum uarix 8c diuerfac fn^ rinr Philofophorumfenrenriíejnos breuirer coj* rum opiniones percurremus y8c ex lilis ea rantt^ rerínebimus yquaenobis ád praefenrem declara'' tioncm utilia fore iudicabimus> lam prinní^^ IN TERPRET ATIO4» ornníum conftat ,Diiimum Platoneni+( Prout ^^ariis ia-Iocis eíus rcftantiir fcrípca» )iii Mundt prodiidione tria pofuiíTe :nempe Deiim Opci- Máximumjprímumjerum omníum prin-» ^ipiuniy Diuinam mcncemfeu Intellcdum áb íp fo D.eo manantemjtercio uniucríam Miindi ^^iiiiam :arque ho'c modo Deum Omnípoten- ,quemipfe Summum bonum áppellar jfu* pra mentem fupraque díuinum illum íntelleéiü ftatuit ,arque índe ipfum primam iftíus inrelle* oríginem nominar,alquarQraípfius depen cíTenriá^ Quamobrem Deumnon unir eíTe pns alíquod ,fea ípfum fupra omnes res exiften* conftiruít: cum iiídelicet prínia eífentia ac pri omníum EnsíitMens ipfa díiunajuel illa Idea yab ípfo Deo manans arque depen* arque ifta racione oCGulram 6c reconditam intelledfu Dei EíTentiamdiuinus illePla ^^indagauit: 6c quiaquo namproprie Deiimno appellare poílir ignorar^ ideo faepíííimé fo* ^pronomíne iitirur, uocarque Deum Ipfum: ^^quain hoc lili proprie nomcn conueniret.Ab Qc igíturprimo omníum Deo díuinum Intelle ^)rerum omníum Ideis plenum yemanare quaíformseíiue Ideae eríí ín diuerfis rebus eífe uídenrur ynon tamen ín ipfo Inrelle r 48 IN HERMATH. BOCCH. fafinalis fcmper nobilirate, prxftantía ,pcxfcdio ne jeíFicientem cxteraiijire omnes .caufas exceR Iitacfiiperat. Atqueíii hís qux modo díxiinus Perípaceticoriim opínio ab eorum^quos iiicmorauimus ^fenrenria dífcrepat, lUique eit contraria ^Anuero horuman illorumdo¿Irina fie ueríor ,nos cumnobís nuUus difpurandi lociis eíTe uideatiir ?íam non excuríemiis :hocca tiim aííeremiis jnos in hac re cum Platone renci" jCe,qiibd lUuinaueritare nihil aberraffe purcm^^í Ut fuo deínde loco declarabímus ^Nobís aiiceBi intcrímfufficíat^ qiiod fciamiis ,omnes abíq^-^^ nllacontrouerfiaunanimiterllratucre :Qiiod delicét omnes intelligentíx per quandamjuc dicam^ dependentiam ab illa omniumprima iB'* telligenna ,mutua quadam analogía ac propct'' tione ínter fe coníiftant :&c ideo Orbes fuos lieant iit ín óptima ,quam habentj difpoíiticB^ 'permaneanC) mouendoque primo omnmí^^ torí aííimilentur :cuius perfedioni ut iiníri íincmiro expetiintdefíderio, quxperfccílio nib^ cft aliud^ qiiam fiimma Dei diuinitas fapici'^^^^ atque amor> Hís ita explicatis,ciim Annini mínis íit quxdam noflri corporis intelligcii^^^^ de ea íam brcuiter differemus ^Fuerimt uaríx Philofopharumde Animafententíx 4. thagor^^ I .1 NT ERPRET AT Io49 thagoras omníiim prímus hiimanam menrcnij cjuodam niiincroriim ac proporrionum ucla niinc jut noiiniilli uoliinr jperfediííima crcaní, fiíUilicerque pcrfedíííimo 01111111'] corporí jnciiihominis jueliir ínter cabrera aninianda abfolii ^^ffiiiiíe creaturíc jconíiind:am pofiiic :quse deín. ?íeciindum opera 111 hac iiira 1ua ,aiir líírriins Praeiiiia jíi beiie egic, aLitfcelerii 111 paguas jíí ma- ^iii,briitoriiin deteriores animas degenerans, ^cnifccj^ierur* Poftiftius auteni opinionemeífre Se iinpiidentillimus oniniiini Epícurus jprí- JÍ^Rus jpoflrpoííta &negledrá 0111111 ratíonis con- ^Reratione jAniniam noílrani mortalitatí &cor ^^^ptioni obnoxiain aflerere non eft neritas :Vn- ^^Recbonorunipr2eniía,nec malorum fuppli- ^^‘^ulla jpoftmortem expedanda aunimans^aiii *^^^uii ÍLiuni ad impuras illecebras corporis ,lafci cupiditates praiias^uoluptates inhoneftas, ^Ruraiim fordídas deledatíones adiecir: acjiio ^S^idem fiitiliííinio errore ínanique opíníone aliemis Tapientiííí mus Sócrates ydiuírtuf^; ato eíTet’j alternobís uoluntariamorte declara ^^jalter mnocentíííima:fua inta jfandiííimirq; Qnbus ac ínnumerabilibiis jquibiis íníigriis ^^juirtutíbiisj totac tani firmis mionibiis. Sc ^^l^horítatibtis ,quibus paííim cíus fiiiit refería G" so IN HERMATH. BOCCH. uolumína ,clariflimé oftendir :c[Uce omnía quid quaefo aliud uolúCj qua;.m iir nobis hac animan no ftrae immortalitatem ob oculos &c in cofpedlü po nát \Vult enim díuínus ifte Philofophus in M^n noncj prout eft Platonicorum omníum fentcn-' tiajAnimas in círculo Zodiaco ab ípfo Deo cxc3. ras cíTc :cum uidelicet ibí Coeleftcs ílellaiíí íina^ gines íitaeíint jquas aliqui deinde Plaronicoruin ídeas^ac rcrum exempla eíTe aíFirmarunt: in q^^. rtim numero etíam Alberrus Magnusfuit jq^* quadragintanouem ftcllarü imagines ^ab logís in Firmamento figuratas (duodecim neni'' pe illas quae in Zodiaco ,&: triginta fex alias jq^^^ in roto coelo expanfae confpiciuntur)non nifi 1 tonicorum eíTe Ideas fírmiílime credidit :qii^^ quidcm opíníonem ,cum ipfa íit aPlatonis tentiaprorfus aliena, explodendani cenfemn^^^ Statuitígitur Plato Animam in Zodiaco creaf^? ubi illa ex Idearum cognítione fapicntiílim^ y citur ,8c poftea cumínde ,prout eft Maguí tini fententia ,in hominis corpus defcendif? a^thereum qiioddam corpus induit ,quod culumípfe appellat:qubcum paulatimdefc^^^ dendo ,priorem illam,quam habebat, uerai^ Idearum cognitioncm amittit :per orbes aiR^^ 8c Sphafxarum motus traní¡cns,operariones INTERPRETATIO si quibus allígata dcinde corporí uti deber ,fecun.. dumpropnas ciiíuílibetorbís qiialítares, acdpit: fie alSaturno intellígendí ac difciirrendí faculta- ,at lo lie operandí porencíam ,iMarre audadaiTL ac coníidentíamjaSole nariiralem fcíentíá, ^Venere deíideríum arque amoreni jáMercn^ Eloqiienríam arque interpretarionem, á. Luparriculariiim rerum noririam forrírur: cumq; filud ibidé aerhereñjquod priiis aíTumpferat ,cor P’-is amírrarj aliud deinde elementare accípít uefiiculunij quo tándem corpori coniungitur ,cui tamdíu manet allígata jquoufque díuína illam ^^oluntas ad fe redíre ireriim iubeat ^Arque hxc ^íuíní Platonísfentenriafuir jquíemyftíco quo ^ammodo fenfuj animas eíTenriam &c ímmórtalí ^atem demonftrat :De qua quídem (ur aliorum opiniones quas nuUíus prorfiis momenri funr ,8c toruna prascípiié qiií Ánímam fanguínem ^aut |§^em jaut cerebri temperamentum eíl'e afFirma jeamqiie corporís pEyEci organící pouítam habentís ,díxir :Verum pofteaqua buinano íntelledu uaríe dífputaírer ,ira deín- ^deípí¡^s immortalítate breiiírer; obfeuré,^ Gi) ^aulli^J^^-^ contentiones omírramiiSf) P^fteajcius auditor,Ariflroteles fufius difputauit ^^tiiamaue communíter nono iifiis iiorabiilc 5i IN HERMATR BOCCH. tam paiicís fcripíitjur quae eiiis iicrafueríc opínío poftcanpnparua ínter Peripareticos conrentio cxtiterír :quíe aPriícis illis Philofophís iifquc ad noílrumseiium durauír, diirarque perpetuo :Ni ali)) quorum Princeps Alexander fuit^humani anima mortalem atque ex materiíc potentía edil ¿lam ,^ideo corruptibilem materiseque obnoxiam jfimulque cum corpore interíturam effe af Ermarunt :Ali) contra ex eadcm Peripatéticoriimfcholaaeterná ac immortalem illam aíTerentesjadueríus Alexandrum diíputarunt: ficiiti Phi loponus jScotus ac Diuus Thomas jatque alij nonnulli mo,derni jqiii jhac ín re alfecuti neritatem janimx immortalitatem aíFirmarimt :Nonnulli etiam^quorum primiis Auerrhoes fuit^Ani mam unain numero immortalem ac fempiterna aíTerunt yTiioque perpetuo illam aííiílere orbi? iB íingiilís autem indiuiduis mortalem Súinterituta eíTe afFirmaiit jAiiicenna uero clariíCmiis Philt> fophus jcontraríum fentiens yAnimam immor^ talem fecundum ueram Chriftianorumí^i^^^ tiam ypoft corporís formationem creatam ell ^ Perit tquíE etíi in humano corpore incipit^ non ta men accipítj utítadicam yeíTe fuum acorpot^i ita ut hac ratíone ab omni fegregata corporc^oni ñique libera materia cxiftere per fe poílit t INTBRPRETATIO 5J aiítem &c tam uarias homínum opiniones ,cii fiiam eíl'e iieram contendac ^idqiic \^^nís coneturdemonftrare rationibuSj quse na ^lerifiima 8)C óptima ñeque diiiidicandi ñeque ^^putandi hic eft locus ^Omiííis igiriir aliorum ^^^nium fundamcntis id quod nerum eft jcum '^hriftiams Theologisjcumdiiiino PlaronejAuí ^eniia jcíecerifque ómnibus ^qui hac de re optiícníerunt jamplecftimurxredimufque animií ^^iRínis uere immortaleni Óc fempiternam eíTe: ^que ratíonibuSjubi neceffe eritj euidentiílimis Pl’obabimus ,caecerafque omnes ab hac ueritate V^^nas opiniones, ueluti nanas ac nullius momé feiícinius &c explodimus :iit quse non folum di 0*1^ r* ^* 9^lint ,ut non diícutian tur,nerum etiam ut ne J^Uginatione quidemullapcrcipianrur, Nofter ^ro hic Intelledais ,quem immortalem ac fem j ^^niiim ,fecundum ueritatem ponimus ,cum Se fub unitatis forma mnobis exiftat :fecun ^liarías ac diuerfas fuas operatíones in diuer liarías diuídíturpartcs*Cumque eiiis pro^ utres intelligat diiudicct,neccíl'e eft ^oiarerum cognitionc ,precipuc cxteríoribus ^iibiis medíantibiis ,in nobis fíat ¿6 confíftat > jiis enim primas ac fecundas rcrum omniuni 1^itates fingul^tim percipientes, aqiiadam t;w 14 íIN HERMATH. BOCCH. demuniuerfali Potentiarecípiunrur jquam coinunein fenfum appellantj cftque una de Potennis noftri mtelledus :qua mediante ,interceden tibufqucfenfuum inftrumentis jille aptus eft tic omnes formas,quxfub fenfum cadunt,percípi^^ éedifcernat.. Eíldealiaintellcdus noftri Poten tía ,quam imagínatíuam appellant: cuius officBi eft jur ,cum ipfa nihil praefentíat ,aprioribus fen fibus imagines acceptas rctíneat &: conferiiett Eft deinde 6c tertia intclleíftiis noftri potenti^; qiisE Phantafia dicítur,6c cum fuperiori , uolunt nonnulli ,eft eadem ,eftque illius iit imagines acceptas 56c qux 6c quales fint r^^? quarum ipfa imagines recepit,diíudícet 6c dif^f nat :circa quas 6c falli nonnunquam, 6c uere nO' nunquamindicare foleinus :illa uero íimilif^^ ^ exterioribus phantafmatibus mota ,rerum íín^^^'' lacra 6c fpecies recipit:6c ab aliadeindePotenti^i qua? memoriaappellatur ,ut diutius retineanti^^ 6c conferuentur,adiuuatur* His aiitem Potentí^^ ómnibus ipfarationalis uirtus fuperior 6cdigni^^ eft :quae ratiocionandi 6c iudicandi facúltate dita eft j6c aqua fola pra?cipue homines app^ ^ tnur 76c acateris.diáerimus animantibus : hac itaque Potentiaintelledus illequi paffioi fiue materíalis appellatur;CÓiuu(ftus eft: eft \ INTBRPRETATIO 5í. ^cceflarium ut omne cjuodrecipitur ante ab íii-' ^cllediu poííibilí jueliití aprima potentía recípiatLir quám ad aclum deueniac: de qiia quidc m í^otenriamatcrialilatiflime diTputat Auerrhoes in tercio de Anima Eft Óc alia iiirtus feu facultas^ S^iamintelledumfecundum habitum appcllár: S'^^^enobis non ánatura incít^ fed extrinfecus ad longa enim doctrina &c exercitarione com P^atur^ Aliaquoqiieeft uirtus qiia^ intelledii^ ^^lüti habitas dicitur^ quíe illius intelleélus jqué ^odo Materialem diximuSj quaeda efl: perfeétio: ^^periturque tum in nobis ,quando iam fere uni ^^^tfales rerum comprehendimus formas, ita ,iic amplias in illis mediante phantafia cáeterifi^ praecedentibus cognitionibus nos exercerinecef ^Ut :fed huius íntelledus folummodo olíicio,ci ^ta üllum aliad médium ,uti per fe poííumus^ Untrurfus etiamduae aliae Potentiae fiue iiirtu- )quarum altera intelledas pradiais appella- )¿c efl: ille ,qui de rebus alio arque alio modo ^S^ndis confulcatóc tradat,uerfaturqae in fola «One, altera aero intelleán.isfpeculatiaas dici j^cft ille ,qui res aeternas ,quae femper uno ^odemfe habent modo ,cognofeit de fpeculal^raeter has aero omnes,qaas hadenus enu ^^tauimus intelledus fpecies,eft quaedam alíafk sí IN H|ERMATH. BOCCH. cultas jquáininrclledliiinfcciincluin acftuni pellanr ^Se tiim lociim ucre habetj qiiandoi qiiod pnus erat in habírii ,iani adii ipfo intellig^ tur Se percípitur :Se hanc facultatetn Ariftoteles inteileclumín acflu fecundo appellat .. Reftatu timo loco podreinaomniumpotentiajquaí ditel leclus agens dicitiir ^Se eft illa ,qiix,iif ííc dican|? iilcimum eífe ac podremam perfc^flioncm intel'' leíftui prseílat ;Intclle¿lus ením ide qui agens di'- cirur jeaquíe materiali Se paílibili ínrelledlu con^ f >rchenra fiinr in acílum dediicic Se. format jintel'' edufqiie habitum etFicit :quamobrem díiB^ hax facultas onmiiim eft pradfantiííima ac nobi-' liííima ,iit quíe ab ómnibus cateraruin uírtutuí^ inrelleáriium^cfaciiltatum lola efficíens cania citur Et qiiamius ííngulae haeftenus eniimcrat^^ Potentííe ínter fe le dineríce eífe j&: quodainni^^ do differre liideantiir jomnés tamen imam ?ft' quadam diuiniííimiaeterni ac immortalis ínt^"^ ¿fus forma ,ín hominepotentiam eíficíunc acft> conftitiuint ^ INTERPRÉTAtlÓ í7’ OyiD SIT SVMMVM BONVM» ET 03^0 NAM PACTO REBVS OMNIBVS INFVNDATVR. VMín fuperiori capíte de Deojac primo omníum intel led:ii jdeque íntelligendís, nec non de mente hominis, ea^quae ad prseíenns Symboli declaracionem neceíTaria fci> cu eífe uidebanrur jbreuí de-- ^Wtione abfoluta íint:relicjuum eft jur mine de bono jde quo ánobis fecundo loco age eft ,uerba faciamus :ilkid aurem >íi rem fa- JJ^'^recftepcrpendcre uoluerimusj nihilaliud ef ^jquám díuínum Dei ainorem jdeprehende- :primo quídemin ipfo Deo exíftentem ,de ji^de uero ab ipfo ,uelurí primo luminis fontCjre ómnibus per íimplicem ,ut italoquar ema ^3.tionem infufum ac multiplicatum ^Nemo íi- ^udein eft ,qui non fateatur ,Deum Optimum ^^unuin principium eíTe Amorisyprimumque ^^Utorenirfedóchoc conftaf ^quod primo illo ^neminem alium quámfemeripfum pro- ^S^dtiir :linde neceíTario fequírur jquod ipfe ante omnia fie illud primiim quod amatur, H ¿4 IN HERMATH. BOCCH. íntellígentia non jut prima ,abfqiic medio j per médium aliquoddiuiná pulcntudinem codenijquo prima^deíiderio ,eodem amor^) eadcniqí iiirtute conremplarur :6c eundem que eíFcdum ,eafdenique mtelhgentias ,uc maílla, producir -Arque hacdeinceps uiab'*^ mumhoc bonum ,quod primum ac diuiníí eñe Amorcmdiximus ,eatcnus gradarim exteB" dírur ,quatenus ipfe excendunrur inrelligeBO^? ad inrelíed:um ufqiic agenrem ,ab inrcUig^BO^ Luníe 5eodem íimilirer amore ,defiderio ac iBr; ture ,produdum :qui fanc agens mrelle¿tus iBO uerur eodem amore jeadcmque uirture ,q^**^ liquae omnes inrelligentise moiienrunomnefq)^^ deinde formas,fiib díueríis gradibus 6c uatiis íp^ ciebus ,inferioris ac fub Liiija poííri Mundi?^^ ipfaomniumprima materia producir :quas dem materia ,quamuis in rota rerum latitudíne omníumfitimperfediííima, eo . ipraremotiíTima eft a' prima omnium caufa ?dB no rameii illius amore accenfa ,fumma quadaB propenfione, ac uehementi defiderio engí^Bí"?^^^ narurqueproximeadhanc diuinam Dei pem' ¿tionem accedere ,alqiia ramen omnium me abeft Hoc iraque illa defiderio 6c hac raoo^ ne in ipfas gradatimuenirformas qnibus ínter pret at io«i períicirLir iSe fa.ne pruno in Elcm.cntoruni> ^^ciintio mmixtoriim inanimaroru corporiini) Vertió in Plincar ii 111 jc| narco iii auímalium for-* ac ípccies illabiciir ,Óc quinco cciam in ipfius ^oininis maccnalcm fonnam jSe íexeo mipíum, ^^titaloquar ,a¿tuaciun abic mediecTum ,tandé una ciim hocydiiuníe piilcricudim coniungi- Rir Se copulacur ,mcdiaiice^pro uc aliqui uoluiic, agcncc iiic hac racione ex primo ad ul- ^^iiiuin fummum hoc bonum^quod Amoreiu '^ei clTe dedarauimus jperucniac: &iiclurí ex Pi^mio ommumfonce ,gradacim rebus ómnibus ^^^ftindicur jícafimiliter poftea gradacim icerum ^xipfis rebus afcendic,&: ciim ipfo rurfus Deo ^^iiiuiigicur ac copulacur .Non del unt camen ^^^npacecici,qui hanc opiníonem impugnanc, uc íam anee anobis in primo eft diduin capí- ^^dlli enim ñeque inconueniens ñeque abfurdu dicunc/i quis EíTenciarum mulcicudinem or ab ipfo Deo.abfque ullo dependeré medio ^^^eraCjUclicque quoddiuinapulcritudo fingulis ^^telligencíis ,quse ipfos moucnc orbes ,íine aa- SUo medio infundacur imprimarurq;: cuín lude- ^^^^'taduiinahac pulcritudine mcdligenciíe om^ ^^^jCiuiifuis orbibiiSjicemque iprapiimaomuiii ^^Uteria ,Se rdiqua: fpecies 3hommifque ini-dic>- ^ e6«V IN HERMATH. BOCCH. ¿tus dependeant: quae íímul omnia aeterna eíij cuntiir 5&c licet illi hanc jut íta dicanijdepende^ tíam immediatam eíTe uclint jtamen fecunduí^ gradus illam &c magís 3c minus reciperc aíl'eruí’^* ñeque enimnegantj in prima intellígentíap^^ ¿luis hanc Dei pulcritudmemmiprimíjquain/^ fecunda y3c ín fecundaperfedius íteruni , in tercia :3c hoc modo fucceííiue ad huniaí^*^^^^ ufqueintellecílum^ Qiiamuis autem Arabunr Peripateticorü opiniones jqiias iam reciilii^|^^^ Ínter fe difierre 6c diuerfae eífe uideantur tamen hoc unumfatis íit, qiiod confíete hoc bonum uel diiiinse huiiis pulcritudinis rem rebus ómnibus infundi ac participan: pro noílra declaratione fufFiciat yquod oinB^^ uno ore concordes fateantur hoc ipfum yif^ ? quselibet horum dogmatum opinio nobis 7<^^^^ pa¿lohicaDeo Amordependeat 3c einanef? quomodo per totü uniiierfum gradatim ditp^J^^ gañir ,oílendat ac demonílret, adeo ut uere h^^ diuinum Amorem gradualem, ut fie loquar? biB nium Entium, circulum appéllare poífimBS*^.^ quoueluti umimquodlibet piindum princip*^! 3c fínis efl: ,ita Deum Optimum Máximumy fummum bonumatque omniü primus.eíl am^iV d.icain.us.iiexum efle pun¿tum j.ucluri. princip^^ I INTERPRETATIO ^7 ^finetnhuÍLisímmenfíe bonitarís fiiaejquas per feniicírculos extendítur >Vnus enini ab ip ^dcfccndensaduldmum illiid;^ qiioda diuina ^^inotiílimiim eft perfedione ,tcndit :arque hic primiis amor 5qui per cerros gradas narii- Angélica? ,amaioribus ad minores rranfir, arhinc ad ipírni coeleftem Nariiram fiicceífemper ambulans gradibus ,iienír jindequc ^^oelo Empyreo ufqiieadulrimam Luna? fphac *^^tnpergit:íLquapdíí:eafem ínferíorem 6c Lunapoíirus eíl Mundumdemirrírjper- S^i^fiios randem gradas prima? infundirur marc )6c in illa ,prima ha?c circulí medieras ,ranomnium adiuinafuaperfedione remo re ,rermmarur arque finirur ,ibidemquc P^ftea illa alia fecunda circulí medieras incipir, ^per gradas furfum erigirurj femperque a>mma ut didumfuir ,ad maiús rranfir :primiímquc ^pfa marería ad Elemenrajab Elemenris ad ^^^poramixra, ámixris corponbus ad planras, a Pbtitis ad anímalia, ab ammalibus ad ipfum boin homine ex anima uegerariua ad feri ^^^iiamjexfenficíua ad ínrelleóliuam progredL inde ulrra inadibus ipíius inreliediis ex inrelligibili ad aliad ,6c femper aminori ad jufque ad adum inrelledualem díuíni Iii 6.8 I,N «ERMATH. BOCCH- omníumqucfuprcmí.intclligibilis jaíccti'' .„_dir:quod ultimuni^ iiniim ínrelligibile ,ueliiti finís c^mníiim pcrfe <fíiíí]miis 5eft ipíe Deiis Opnmus Maximus ^ interpretatio (^VID SIT AMOR ET Q^VOT SINT AMORIS SPECIES ET DE VPERIVS Summumbo; num nihil eíTc aliudjC|ua.m di Liiniim E)eí amoremjprimü in ipfo E)eo Optimo Maxí^ mo jdcíndc gradatimac fuc^ ceííiue rebus ómnibus infu-' fum ac mulriplicatumj fatis fleclaratum anobis fuiíTe arbitror ,Vis autem di «inílnmis amoris rain lare extenditiir ,ut mhil prorlus apparear ,quod non illius fir particeps;&: fluía de ipíohaftenusin genere &nniuerfalirer diximus ,ideo rcliqunm eífe uidetur, urniinc de ‘ucepsdiftincSiiisScparricuknmde eo agamus; pfoiit eorum fert opinio ,qui de bac re fnfiiis tra ftarunt. Stariiininsiginirjneluti nonnullis in- ^unxfvnt juninerfalein illinn Aniorein nihil elle ^biid ,quam afFedlum quendá participandi eius» ^uod ucl alioriim ,uel i'ui ratione pidcrum ,auc 'ognofcitnraut cxiftimarur .Arque h*c eqiiiflein definirlo, quam dira lubet dcfcnptionein fi'cas ,latís elle lata &conueniéiis ,omnibufque 74> IN HERMATH. BOCCH. Amoris rpecíebiis competeré uuietur ^Sunt menaliquiqnihunc Amorem definientes ,eí ^ defidenum cum quadam uníone fr iiendi eo tan tuiiimodo jquod boniim cognofciturj affinnat* Diiiinus aiitem nofter Plato amorenijeíuSjqnn pulerunieft ^defiderium eíTe dicit: do nihíl íitaliud, quam quídam concinnitas aut grana jquaepropna fui cognítione deledlation^ pariens ,animumad amandiimmonéate Arift^ teles autem Amoremeíle defiderium boni jaUt fui aut aliornm caufa exoptatíjponit :quám q^^' dem definitionemlatiorem Be uniuerfaliorem ^ fe illa ,quít áPlatone traditur ?apparet: Dinini^^ fiqiiidem Plato eamfolummodoAmorís partena definiré uidetur ,quae foli homini competir :Ar ftotelem contra uniuerfalius loquentem jfing^^" las Amorís partes comprehendiíTe ,manifeft^^^^ efl: :cum ipfum uídelícet non fub pulcrítudíniSj fedbonítatís ratíone^definíatanqua definíti^" ne ñeque díuinum Deí erga creaturasAmorís g^ ñus excludíturjBc eftproprieis amor ^quo DenS noftras fecum animas coíungi 8e uníri defideí^^i nt propríafua perfedíone eas perficiat: de qnn ne amore fuo loco deinceps fufius agenuis.CnB^ igitur ^utdídum eft, Amor fit deíideríum ? uoluntaria quxdámerga pulentudínem ^ INTERPRET ATIO 7i ^^temaífcdio &:propeníio ,quae rebus ómnibus ^^niiicrfaiicer infunditur j6c iii íís mulnplícatur, ad íingularcm 6c particularem illius declara- ^ioiiem proplus accedeiTius+ In-prímís autem tres ipium nobis placee diuidere partes ,itaj ut Miquis Amor* dícatur Naturalis ,alicjuis leiiíitijóc tertiiis fit qui .uoluiitanus feu rationalis ^^ncupetur* Ex his autem tribus^naruralis amor eft aliud^quam qu odam innata cupiditas 6c ptopeníio ómnibus rebus iníita, qua illx propria ^tquam fui perfedlionem appetunr :6c exiftit in ^leiiientis ómnibus ,in corponbus inanimatisj ^etallis^ Mmeralibus 6cin planas ,quxfane res ^*^Ues certam quandam fui finis cognitionem, ^^ttanique ad iflum aíTequendú propenfionem habent :qu2Euere 6c proprie apperitus diciturad in leuibus ac grauibus corporibiisuidere li-» ^^t: fenipcrdeorfum defeendercj ^^^era femper furfum afeendere jutraque tanqu a ptopria fuá loca 6c ab eis naturaliter amata at-^' deíiderata jexpetunt +Dicimus igitur amo-^ hunc propenfionem qiiandamj huiiifcemo-' P^í’ebusa: natura tributam jad id,ut proprium^ ^tnper affequi cupiant fínem :Secundus uerojquemfenfitiuum mododlximus ycñ pro; iSj qui in folis anunalibusxationcxarcntibu& 71 IN HERMATH. BOCCH. .,.jrcpentur :qiio illa luclelicec dadla jex una. part^ -ea ,qu2ead propriam fui fubílandam &C fuílcnta^ tíonemfaciunrj uno iemperinílindlu prolecjuu tur :ex altera parte econtra fugiuiic 66 aiierlaun**' ea 7cjuse illis iieluti contraria 66 noxía eíTe eogu’^' fciintiir :undc necefrariiun eiíe uidetur 7uf res í kab animantibiis prius cognofcantur 7deinn deíiderentur 66 amcntur ,66 tándem queque quiranrurraccomparcnnir íicutí uidemus fien ab lilis in cibo 7poní 7coitu 7quiete 66 hiuulee^. niodi rebus alus 7quamee appeti nec defideran poirunt7niripnuscognofcantur .Si illas autein non cognofeerer animal 7ñeque appeteret ñeque appetcndo profeqii eretur 7ñeque 7fi profequeretur ,propría uita fruí poílet *Sed ne^^ que hunc amorem rationalem aut uoluntaruiij^ appetitum dicimus :fiquidem ipfa uoluntas niu" lo modo ratione carere poteíl7 qua bruta anún^'J lia deílítuta 66 príuata eíTe conílat :quín potiti^ e fe illud feníitíiue uirtutis opus afFirmamuS7 ut ratione non immerito cognitiofeu7Ut italoq^i^^^ feníualis appetitus dici pofiit.- Tertius uere amor 7quem uoluntarium díximus 7. eílis? q*-*^ felis ta.ntum homimbus reperitur,66 ab ipla ran^ ne una cum iioluntate gubernatur 7qu^ fefi ? ter omniaanimanria; homim eíl conceíla :^ ^'ficuí^ JNTí RPíl ET AT Io74 ^tút iilriíiiiisiftc ainof foÜus Kominís :pl*D^ríiis ^í^'exiicatLir-qiiaimüS de hocfateamur,qii!©dpii© fes ilk dua? Amoris ípecíes yNaüm-áltó^idicirt ^eiiíitiua, non íint alien? prorfusab boBoine jue ‘funtamen rertiam hanc ípeciem no omntbtas c® ^^funem ,fed íoli competeré hominiikciüJmis* • 'ba enini a'Natura comparacumreílj tit femper id ^Rodnobilius óc'perfediiisteílrelíqius ,etiamim binferíora ígn obilioraSc imperfediora qu^fimt f^ompleólatur 6c connneat :qiiemadinodum ab uegetatíua 6c feníitiua exemplum fuñiere ^^cct :qu2eambae a:rationali anima jueluti ab om ^iuni perfediffima ,continentur :non econtraautem ipfa rationalis a: uegetatiua aut fenfiti- ^^í^continetLir> Sed quia dubirare aliquis poffet, ^Utnni híT rerLim omnium propeníiones 6c appe- ,rede Amoris nomine appellaripQÍÍentjCÍí ^if^orrir uolunratisj quaeinfolo homjne reperí- !jaffedus quidam :ideo nos dicimus :quod^ ^^unomniaexíliis contrariis cognofcantur, con ^derari oportet ,quae nam res Amori íi contra- ^^^:iam autem conftat eíTe Amori contranum ^'iium ,unde manifeftum eft., poíTe huiuíinodi ‘bclinationes feii appeticus Amons nomine ap- Pellari: Quemadmodum'ehiminhomine uolü- ^^iumodiumeiufdemhominis Amori contra- K 8o IN HER MATH. BOCCH. . ,res,Cupídíries appellanmr ,quoduidelicet do níhil aliad fignificetj qiiam inordinatam ^ iium<}ue deíiderium Etfane primuniCup^ liein 5qiicm Amori deledabilí tribiiunCj .csecum ,niidum &: alatuin cíTe jíimulque . '¿tfagictas gérerefínxerunt) eundemqueinoiBn bus filis aílibus ,uoluptatibus folis dedítiii^j ^ ^ Marte 6c Venere ortum,afFiniiarunt: quod . 4udelicetfit Planera acfmus ,caliditarifqu^ «tor :Venus autem abunde afñuentem j lein 56c bene dígeftam difpofitamque hiunidi^^ fciii ad libidmem praífetunde alter uoluntatei^ ^cupiditatem .ad laíciiiianij altera potenti fuggerit :átque hiñe eil: quod hiinc •Jj tum6c oblectadonis ftucliofuni ac proprie h^ nofum Ainorem appellant .Alteruin deínde pidinem ,quem utili Aniori tnbuunt , Mercurii filium eíTe dixerunr ,eumque íiinih^^ j iieluti primumilliiiiijalatum eíTe finxerunt:qB<^^ iiídelícetdiuitíarum ac facultatum cupidit^^ ^ iitilítatis amor homines ucloces ac prompt^^ ^ renim aequifitíonem reddat.Cuiusrei.argpB^ ro du¿li Artrologi ,Mercuríum honiines tos ,fiibtilefque reddcre ncgociatores ^^ tiero 5id eft Lunain ,eoídem rerum facul^^^' abundantes facere affirmarurit Et üc dii^ INTERPRETATIO 8f Cupidines ,quos Déos eíTe Poetas finxeríitj ^bfoluti fiint^ Tercium aiitem 8c honeíliim anio ^^nijcum nihil non moderatum,temperatumjor ^^natumue fuadeat jideo íllum nonCupidínéj ^^tiini potius perfe¿liffiniuni ,diuínuni) ían<ílii-' !Amoremuocarunt :eundémque fandíffimi ^ouis6c magnas Venerís filium efle retiilerunt: cum fir quoddambonum honeftiimquc deíi ^eríum ,propriiis eíus erat finís diuinam fandif- ^^mi louís pulcrítudinem contemplan. Parrem ^^tem huíc Amori loiiem aílignant ideo ,quod .^iüínus fit :Magnamque Venerem coeleftem íL ^^^ismatremdicuntjquod illa fit alia 8c díuerfa ^ea ab iHa altera,quas libidinofa 8c effrena prasbet ^efideria Hasc eiiím moderatos tantum ,honc ftos 6c fpirituales afFedus 8c amores erga honeftif fimi amoris fandiílimri Patrem loiicm taquam ^ater,mtellediii infundir ac ingenérat :Vndc S^iemadmodum duas Veneres coiiftítuimiis,- marres Amorum eíTe dicimus ,ira neceíTc ut dúos íimiliter conílrítuamns amores. Etpri *^afane Venus cum fit lafcíua 8c libidinofa ad- *'^odum ,eius Amoris ,quemdeledabilcm dixi- ,,mater erít .Altera cum contra fit magna’ ^^leftis 6c fanda, fandum honeftum '8c díumú ^inorem prodiicat oportet. Quem Poeta in prac UIN HEI^MATH. bocch* (entis íymboli figura, depínxir de de quo fturifiunu^ nonnihiL Exnreruntquoque nonnullí qiii Aniorem uníuerfalem magis finxerunn íllum íiquidem íilíiim Noclis &: Erebi eíTe 5queni Deum omniiim Animan paíTionun'i dbíerimr :ínter quas oinnes prínius ^cprascipn^s efi: Amor AttriDiiere demde Erebo etíam a^oS íiUqs 5id eft alias paííionesj quse omnes Amorern’ feqiiuntur: arque hí per Erebum inhserentianr a»ninise ad materiaj potcntiam intelligunt: No<^^ que ideo matrem ponuntj iit ollendant amorenr ex príuariorie Be defe^lu pulcritudiuís fieri ac , nerari 5eym Nox nihil íit aliud qiiám lucís ac di" ei defed:us arque priuatio ^Aliam quoqiie Am^ risgenerationem quídam fecundum Plaronein poniint >Ex Poro íiquídem magni confilij Den? Be Penia^ideftpauperrátis Dea ,mariim Aniore eíTe perhíbent^ Eo enim re-mpore quo Dij J,em Veneris celebranre§j frequentes ad couimd c;onñuxerant: Poros menfe aíTidens ^diurno bríos fuirncdare jfurgenrqtie ex lamia mloni^ iiiridariomproriloit jibique ebrios, obdorinnn^r eo autem in loco cum eíPer Períia>j.pauperraí^ dea^ qiiacad conuíoiimiutranquammendicapaupercula alimenri aliquid poílularet acceíic" rat jcoadaipfa neceffitate jcum ibideno dorin^*^ INTERPRETATIO gj ^r^tciTi Porurn uídíííetj fraude 8>c a¿lu fe ípíi coniurigei;^ cogitaiut i&c ira clam adhscrens ipíius I3.- terí proeiibiiít :ille autem jiieliiti ebri) folenc^ nihil confiderans ciim earem habuitjCX qiio Pcnia concepit Amorem fagittiferiim ,Venerís ,id eft pulcríciidinis ,comícem &: obfcruatorem eo dí- <^um,quodíneius natalis celebrátioiie conccp- ^nsfrierati Etquíautdiximus Dei Pori ¿c Peíalas dc^ pauperratis films erat, ideo de urriufque parentís natura aliquid fumpfic 6c parcícipauit: Unde fit Lit in principio 6c fuá origíne íemper,ueluti pauper 6c mendicus ,egeat :poftea uero, fecundum patris fui naturam /pulcerrimas femper res bonafque procudic ,nouique aliquid machinatiir6c in prudentiae ac fapientiae ftudiofum eua dít :arque hoc modo jdumín utraque commu- ^icat natura yfecundum propriam luam eíl entiá eft uelutí médium aliquod ínter mortalitatem 6c ftnmortalítatem y. arque hanc ob caufam diuínus dlum Plato Dxmonem appellauít .íftam autem l^ib fabularum uelamine Amoris defcriptionemj rron nifi ueram pulcerrimarum rerum allegona continere illi aiiint^ qui myfticam índe fenrentia ^liciunt 6c declarante Porurn fiquidem-confili), rnagni Dci filium ^nihil aliud eífe, quam influeii Del Optimi Maximi intellecftum dicuntiatq; Lü 84 IN HERMATH. BOCCH. híc nedare ebriiiSjhoc cft Ideariim &: díuínaruni formarum pleniis ,ex íanua ín uírídaríum ad dor niíendum profiluít jhoc eft cogníríonem corpí> reo Mundo applícuít ,quo cum Penía, id eíln*!^ teria ípfa prima jquac formarum omnium erar egena ,Seperfíci defiderabar ,coniundafuir ,adhaerenfque hiiic diuino inteíledui ,concepinun de ex utroque ortus eíí: Amor perpétuus nexu^j a>ternumque uinculum rerum ojnnium inferió^ rum :qua nec funt in totum mortales ,cuma^ter no temporejper fucceííionemjin genere durent. n,ec in totum immortales ycum particulariter ^ fecundiim partes corrumpantur^ - <r/-t;. i.f•J:-•.^ i,. { »•* * 1" 1 '.i i INTERPRET 'AT Iogj OE AMORE DIVINO, DEQ^VE OMNIBVS ILLIVS SPECIEBVS, NEC NON QVOT IT QV ALESHARVM SINT EFFtCTVS. MOREMfupcrílis uníiier falí quadá diuííione in diias parres fecauimus ,&alteram quídem Kuiniim Deí erga nos amoremj akeram iiero econtra noftrum erga Deiim eíTe amoré demonftrauimiis: Quinqué hi dúo amores ambo diuíni ac fpirirua- ^^S'eíTe dicanturj de illis tantummódo'nobís niic ^^rmonern eííe habendiimftatuimiis :urpiita de S^ibus claríílimus noker Poeta Bocchius in pr» knti íymbolp fuo Se prsecipue loquitur Se praccí-» P^eintelligi debet> Et qina merque ifte Amor ^iuinus 5ut dixímus, exíftit ,ipfaqite diüinitaS ^onariim íimitlac honeftarum aélionumfola eíb P^incipium ^medíuni j6c finís *ideoque omnm bonitarem ac honeftatem infe córinebir^ ^iuinitaremautem prineípium ideo dico, quodeanofter intelleélus Se rationalís dependear í^^ima ,quse fola rerum bonarum ac honeftarum^ humanauíra^ffe^trix exiftit jnihilq? cít aliud^ 8« HERMATH. BOCCH. qiiam cjiiidaii^ infínítí ípfius Dei raaíu|| homíni adhoc ut ímmortalem rationaleni ^^ ccmípfum reddat inditus ac rribiitus tMcdiu^^ uero dico ,eo quodipíadiuína fuá medíanle píenria yper opera ,qiise in totius uxiiiierfi pmnÍLim creatíojie uidemus ,aiiimü ad diuin^^ rum rerum contemplatíonem monear :quaf imíratío qusedani.eft tiia 6c médium quo aniiP^ ad omites moderaras honeftiííimafque acítíone^? liecnon,adfan(fliíIimos illos 6c oprimos diuinií^^ tis eoriceptus,quarenus ilIos.non:rahíechum^^^ pondirío aíTequi poteft jtrahuntur Finem i^p^llp ftíi d:iffimamFano,diuínirareiiij qai^^ i^iiruin'Uiíhil dlafit alíudj quainomniuma^i<^^^^ iiGÍfrarum dererminatus finís >ctuüs cauíanou hxc humanaperficiturmens jmedíatein lurrutís habítu :ex quo deínde adfapíenríainp^^. lienímusiy cuins'fiiiis eíbeógnofeere Deüm mumMaximiinaj fummiim bonunijíiimniait' ^ pienríam>rerumqueiomníum prítiGÍpium: a. eqindem na ndsr hícidíuínus emanar tniro defiderio rem quamamarfec.um coníuí^^ experír vArque huicfane' diuino Dci amorí quoddanvíneíre dcíidcríum apparetj non tain^ ín ipfo defcdluin aut príuatíonem aliquam fMpponimusú i:um:u¿delicer tpíe IÑTERP*RE3^ ATIO•H ^^^numftimmaque fir pcrfedío :nihilaneomni- ^0 ei dcfit quocipoíTet defidcrare ampfius. Neq^ jcuiti modeftum borní iiirtutirque ftiidio^ Wialiqucm homineni fapientem eííedicirhu^y eft, arque fi Deiim fimiliter fapientem ap- Pelleimis: quinímo ifta adeo ínter fe differunrjUt' ^^üla prorfus íit humanse ad diuinam íapientiam^ proporrio .Qiiemadmodiim enim Deiis ipfe ubique omm collationeacproportioneefthomi excellentior 66 fiiperior :ira 6c fapíentia ipíius* ^ümanáeft longe perfediorirSceodemmodo d¿ ^^nus amor ae per cófeqitens eíufdem defideriií Wano eftperfedius >ínnobís ííquídemutriií S¿e 6cdefideriiim66amor paífio eft^arqne defe' ^um^66 priuationemprxfupponit:in ípfo uero' econtra eft rerum ommiimperfecftío abfokií ^^íiima^ itaut hoc deíideríumi fu diiiíno-amore fitdefedus aur príuario alicumsref deficiat ;ueriun eiiis potáis reí qua ha^G, áb éo amantur jcarent siG deftituuntur :6c ^deo Deus deííderát ut ciida ab eo prodiida per-» ^ciantur 7arque ea máxime perfeáione ,quam fuis mediantibusí aperationibus confequi pof> ^^ntaaitin generehumano'appareti in illo enim.' ^oftra Deus perfedíonem defideraratque amaty hoc noftrainediante rapíentía noftrifque 88 IN HERMATH. BOCCH. boíiís opcríbiis >Amorautem ííle ex ímtticnw eius prouenít perfedíone: crcaturas í¡qui<l^^ fuas ad maíorem ,quo ípfíecarenr ,perfecítioRis gradiim accedere ciipít ;ad qiiem randem periienit jfeliciter eíiis fruí poííint iiníone:arq^i^ hunc perfedlionis gradum iic aíTequamur ? f )er fuum nobis dÍLiínu felicítcr largítur auxilié' icet ipfe Dcus non jiit amatores reliquí, bus amatís unionem deíidcrctrucrum enímuer^ noftranicumruadíuínítatc cóíundlíonem deíiderat ,ut mediante bac perfedío noftra inj'' ínaeulatíorfemper Se abfolurior reddatur : íimílíter operiim ipfius .Creatoris ad fitas crcatU" pás relatio hoc medíante amore puríor Se pen^^ élior efFidtiir* Eft autemdiuínus ííle Dei dúplex :alcernamque íntrínfecus jExtrínftcii^ alterdidtur :de quibus íri fecundo capíte íup^^ riusdidninxanobís .eft fuííiisuibí declaratiíbiib IntrínfeeumDeí amoremimamSe eanderrt renv imamBceahdem EíTentíam eíle cum ipfo Deo: Amor fiquidem, Amatorjac id quod amafUJ*/^^^ punííimo ac fimplícíííimo quodamunítatís a<ít^^ comprehendtmturj atque ínter fe re ípfa eaden^? eíTcntia eadem jSe natura quoque eadem eflb di' cuntiir :híc autem prímus diuínus Deí amor caufafiurjutuníuerfalís diuínus íntellc^lus INTERPRETAT Io8? oinnium arque rerum Ideís plenus jpro ^^Ucereturj cuínque eo fecundus íiiiiul Amor orí ,quí ut Mundiis prodiret,in caufafiiit: Pro quoque fuit cuín íllo tertius Amor^qui ^ftipiarum partíum totius uníuerfi ínter fe «quo ^^ediante fefe ainant mutuo confcruanturque j ^tqiie hi omnes EfFeaus iiti ¿primo Dei diuino ^tiiore jtaiiquam prima califa orti funt :ita íimili ab illo gubernantur jreguntur 6c conferuan- Depciidetuero tándem uniuerfalis ab lUo quídam Amorjquieftin rebus ómnibus, pt$cipue uero in angelís ,íntelligentiiSjSc noítro ^^nclleau humano :qui folus ínter mortalia ^ternus 6c ímmortalis exiftit, 8c aquo ad fpirituu contemplatíonem accendimur ,illaque medían gradatim poidea ad funima^ ípfius fapíentíx ac ^^'^unítatís amorem 6c coritemplationem erigí-- ^^Rir ,de quafane contemplatíone Deus ípfe gaii ^et, non abfolute(ín Deo fiquidem id ininus ^^ri poteft )fed relatiue 6c refpeau noftrí :mque bac relatiua peideaione finís diuini huius L)ei ^Uioris uniuerfo omnibufque fuis partibus con bftítj illaque medíante fuinma Dei pcrfcdio fit PWiííima ,uelutí res quae fuo perfeá:íííí ino teratur fine ,cuiiis califa deinde omina produ^ ^^intLir 5fuílínentur, inouentur ac gubernantur. M IN HERMATH. BOCCH. oi'(Jíne,adeo manifeíle cognofci poteft:ut fit cjuí jciini red:e coníídcrer poiicleret;rAmM^^ pendí ordmis totius Lmíiieríi&sparduiiiniíí'^^^'l oí ordineinuicem correfpondcnríamnon adn^^ reñir opifíciiim :abrurdiííímiim plañe fuerit?” qiiis Orbemcafii exndíle aflerat jSe non riíTimo produdum eíle íntelled:u fateatur : ^uidein inedianre confidcranone ^fummainni^ tisdiiimi ¿<:ipíius opifícis pcrfedionein cognofcimus :cjuaeperfedio nihil eftaliiidquanini^^ taCrearons omnium reriim Se todas aníaerfi w pienna: ab ípfo Deo, ín iiníuerfali prd^^ omnium coníiftens mtelledu ,emanar arqu^ de pendet :Se hanc alíqiio modo ab ípfo Deo dift^^ damac feparata eíle diuinus affirmat Plato: mumíiquidein iiníuerfalem mtelleduni :dun»^ quefapíendampropríe non eíTe fumniuin ñeque tamen etíani ab ípfo re ípfa differre Se fep^ ratani eíle aílerít :nerum ab illo quodainiaiu ^ •dependere arque emanare dícit: íftamqueíap^^^^ dam aut mtelledum ,Mundi opifícenij ílluis rdeamáppellat jquíererum omníuin eíl^^ . tías Se formas in íe coridiiet :quas fimiliter id^^ Plato nominar tPcuddidü fuit ín íuperíonbu^ 'capitibus :hiuc tamen Platonis opinioni lus liííiis Añilotelcs^noii ueritus cíl reclamare contradiccre^ 1NT ERPRET AT Io>7 fontradicere .Diuinamquippefapiennam mil lomodoabipfo Deodiftindlamauí emanarem, *^íd unam 8c eandem cumipfo reni ,imam &eaii dem eííennam eíTc dicit :8c lUam rotms unmerii pfiiuam ommummomcein inrelligentiam uocat, Quám.quidemopmionem omncs poitea fccntiíuiit Peripatecici ,piarter Auicennam Al< gazellem ,Alpharabium 8c alios ,quoTum fupra faíla fuit mentio :qui hac in parce Platonis malueriinr ampledli opinioncm,licer imperfefte ad Riodum :Intelligentiarum fiquidem produíti^ emanarionemque alteram ex altera fucceíli Me ponebant ;quám quidein opinionem ,uelu bonmiuma!uericate remotiffimá 8c nullius mo- «lenti ,Penpaceticis ac aliis relinquemus :Nos ‘Uero cuín diuino noílro Philofophantes Plato ^ ^^ 5.tancjuatneo cjuimagis ueritad Chriftiana^rc ^^gionis adhseret jaffinnabíinus^hanc a;Deo,enia ^antenifapíentíain fimul cum* primo intelleálLi cíTe eandem jcum ipfo Dco de ab ipfo íimilite r ctiam quocjuo modo diftinéfam feparatamc]ue» ;Vnam autem Se eandem eo díco ,c]upd non íit 'ab ipfo diftinda :66 diftinétam dico^^ iicluti ;quid daniab ipfo dependens. atc[ue emanans .c^iiem,-" adinodum de luce íolari clariííime; exemplum bimuiere licet t<|U2ecum mfe íit vma jtíunen ab N 55 IN HEKMATH. BOCCH. ipfo Solé ytanquam fiio principio depender afíjí emanar^ Adde quodhuic etiam Platónicas opi^' nionianriqua Moyíis ,Cabaliftarum jomnium" que Hebrasorum fcriptura adhasrear:¿ qua etiani fimilitcr uerafaníliífima Chnftiana noftra reü^ gio non dilcedit *Namueteres illi ac fapientiln mi Plebrasi ycuín de hac re prascife adinodum querentur ynon dicebant Deumfapientem crea re^aurfapienrer facete :fed cum fapientia Deti facete Se creare aiebant :ut oftenderent Deinn fummüm eífe Creatorem,cum íua ramen fapicí^ tia ranquam inftrumenro Se medio >Arque de haefane diuina Dei fapientiajfecundum hanc Platonis opinionem ySalomón fapienriffiuius Hebrasorum Rexy in Eccleíiaílicorum Se Pm^ iierbiorumlibris fuíius loquitur yubi dicir :Sapi" entiaaDomino Deo eft^óc ciim illo fuitfempcr* Se eft ante asuum ^Et iterum alio loco de eadern ira feriptum reliquir ;Ego ex ore alníTinii predi ni primogénita anteomnem creaturam. Ef Prouerbiis itadicit :Ego fum fapientia .Etpaulo poftfequitur :Domimis poífedit me in inide iiiarumfuarum >antequamquicquam faceref ^ principio ¿dabaterno ordinatafum jSe ex antiquis yantequam terrafieret ,nondum eranf abyi ego iam concepta eram :needumfontes inte RP RE TATI o$9 ^<}uarum eruperant jnecdummótes graui conllitcrant^anteomnescolles ego parturieba ^dhuc terrani non fecerat Se fiuniina Se carciínes orbis terrae jquando praeparabat Coelos aderam: guando cerca lege Se gyro uallabat abyíTos, qua- ^oietherafirniabacfurfuni 5ficlibrabat fontes ^uariim ,quando circiindabat mari terminum íuumficlegcinponebataquisne tranfirent fines filos jquando ponebat fundamenta cerras jcum ^o eramj cunóla componens :^deledrabar per fingidos dies ludens corana eo omní temporc* Ex quorum uerborum fententía clariííime uide-^ re eft ,qiiam aperte fapientííTimus ifte Rex huiii fce Platonicae bpinionis ueritatem oftendat^Sc Contra Ariftotelena demonftret jhanc fummam C)ei fapientiam ab ipfo Deo ytanquam aparre ac primo rerum onanium principiojemanare arque producit quas qiiidem Diuíni Platonis opinioj ^ueiTiadmodum antiquisHebrasorum rentenTiis conformis eft jira qiioq; fan ótiíTimas noílfas Ghri ftian2e religioni efl: coníentanea .Diuinus íiqui. demifte ac fandiíTimus Philofophus tres in Deo perfonas ,quemadmodum Porphyrius Diuufq; Aüguftiniis aííirmant 7ponit «. Primo namque Deum ipfum ,fecundo Mentem ,id eft diuinam fapienriam 3qiiam alibi etiam alio modo Ideale ‘'N i JP6 IvN IKE/R TH. .'B OGGH* itérbuíiiffali bi ,ípro ait ¡Píotín iis ceílatiir j ¿lumine lumen apjiielkr: ¿¿rrertio loco ílatiuc id quod ab:hís duobus^Deo urdclicer Mcnrc^pi'o diicrrur ^rotíus nempe uniueríi Anmiani ad Mu dLÍpirirum applieatam ,Atque hsec rria cum fob cjuadaiiT íimpliciffimse uniransxírenria atfinnec :uidccur niyíliee qimdámmodo fandií^^ fímacTrmirans myíierium apeniiíle :dé quaiUu’ fob numero ternario.;, more Ryrhagoricoj locu^ tum eíre nonnulli aííirmancide qiia etiani modo jforíiran myílíce ,iicliin alirer non ed: p^^" randum jcaíterarum nanoniim omnes runi FbR lofophi tum Poeta: lociirí lunr: hunc fiquídeiu numeriim rcrnariumíacrLim ,perfed:iíTiinui'U ^ potenriííimú eíTe omnes uno ore aftruunt : quafi íub hoc numero alíquod diuínítatis niyíl'etiumi quod eís tramen eíFet incognitum ,lareret ^Oiu^- níumautem primí Pythagoricí dehocnum^i^^ locutifunt jfurnmariEiqiiein ípfo eíTe perfeínri^" ncm aíFerueriint 1de quo etiam Trriíiiiegiíius.il^^ Mercuríiis oínnium anriquiííimus multa faníí^íl^ íímefcripíitrptíEcípuecum Miindum iiunc tri^ bus períid rebiis dixit >Hermemane ,id eft caufarum comienrione ^Neceííitate,& Ordine. iiis ctiam reí Aríftoteles ín primo libro de ^Mundo meminítjiibi omne totum de perft^^ I. NTEKPA' TIO'vov yein effc fcnbit :unde poílca fectmdum Pythagoricos pcrfedlimT Corpus appellat id >quod ^^^propornone eft dimeiaTuñi Vetercs íiinilitcr ^3^gí tría Murdí poíuerunt principia jCjiix Oro-, ^^aíiin jMitriin ^Araniiníiii appellaruiic jhoc cft ^euh-t,Mcntem,66Spiritum. Percimdcm fi-r ^^Üíter numerum Prophctae Mimduin ab ípío difpoíitum eíle afHriviarunt :Numero fcili-í cet,.Ponderej6c Menfura .Pythagorei cjuoque- ^^^facris 6c purifícationibus fuis hoc numero ute- ^Wtur .De hoc numero multa Aegyptij,multa 'hdkni Gymnofophift:E,multaHebraeorum Cá taliihedixerunt* Dehocenam,tanquaradcnu kero íu ouo díuinitas i^uaeda latitare uidereturj l^oetae locuti funt ,ut Virgilms ,qui ad hunc nu kerumrerpiciens ín Bucolícís fuis aít» Numero l^eus ímpare gaudet :Vnde in íncantatiombus quoque numerí iílius plurimus erar olím ufus.fi^ ^ut ídem Poeta uerfibus bis fácit manifeftum» . '''••T,ernatibih*epnmumtriplici diuerfa colore ''‘liJikia circundo :terque h*c altaria circum • '' CfFigiem duco »Sc paulo poft: 'Nefte tribus nodis temos Amarylli colores: EtdeMcdealegitur. ,> Verbaque ter dixit placidos faciennaíomnos> Pluraalia quoque de íanaiffimo hoc numero tú IN HERMATH. BOCCH. Poet^ tum Philofophí omriíum nacíonu fcrip^^ re: ínter cjiios etíá clariílimus noíler Bocchúi^? cumnonimmeríto&: Poetx 8c Philofophí noineii ííbí iiendicet ,8¿ Poctariim 8c Phílofophoruin more hanc rem ín prsefentí Symbolo (jjuadam íngeníí dexterítate demonílrauít : cet facrofamfhe Triníraris anríquíras ígnarapi'o^ fus fuel-ít jnon defuerunt tamen quí hancíígnífí'; care iioluíííe aperte uidentur :ínter quos jfoiRJ iam dixímus ^Platonici clariíííiní extiteriinf^qn^ admodiim Porphyríus Diuus Auguílinus ton ludentur :íUi enim tres ín Deo perfonaspO" nebant, neinpe Deum íprum Optímuni Maxb mum5Mentem j8c Anímam, aut Mundi ípírR^**^’ «uodíímiliter etíam Plotínus 8c Piulo teftanfni*? dcqj eodemfpíritu Vírgilíus ín fexto Aeneídos loquens dicít> Spírítiis íntus alít jtotamqiie ínfiiía per artns Mens agitar niolem : lainblíchiis qnoque,de eademre loqucns^h^n^ mentem feii díuínum hune íntelledum Deifiln» ponit :illumque unam 8c eandemrem^uham ^ eandem EíTentíam cumparre effe affirmat > curíus hmílíter Trífinegiílus ín fiio AfclepíOjhaC mentem Deí íiliuni ílatuít^ cum ínquír: ineus arquepatermentemfibí aliam opííicemP^ P^nt, 8c alio loco díeit: Monas gigmt Monade> ^amblichiis etia addiicit Chaldaeorum oracula, in Dco paternam ponunt poteftarem:^ qua ^^^telledus dependet ,aquibus duobus. poftea g^itus emanar Amor. Sed quid plura^breiuter ^Uid Herirás ípfaphilofophicis poííit rationi ^ddeamusme tatorum uirorum auétorirarern. nu j6c fine rationefuiffe quis crcdat :fiquidem in hac parte clariíTimi optiinique philolophi - ^rfuerejquifüfiusacapertiushanc rem pertra- ^arunt :quam nos perqiiambreiiiffimis rati^i demonftrabimiis .Ac primiim lieeat nobi5 ^arbaris quibufdam iiocibus iiti >cunares ip aa non patiátur .Manifeftum eft ,ut uens innm ^’^ndanaétis progredíamur yquod onine iquo ^teritatem praeceditj fit incorriiptibile yinimór- ^^le, 6c aeterntim :quod 6c fi ueriim fir axioma^ ta ^cnrnanífeftiííime denaonftrari poreft: cuna ealteritas nihil íit aliud quám ipfamet mutabi ,omne igitur id ,quod mutabxlitatem prac^ ^^detjcrit inimutabile:6cper confequens incor *^^ptibile arque seternum -Hxaiirem res cuinira ^^babeanr: cerrum eft alrerirarem cóftare ex uno- ^alterOj quamobreni íicuri numero alreriras po^ fterior eft unirare :ira per confequens neceíTario Cuitas natura eft ipfa alrerirare prior +Sed cuna I!d“4 in hermath. bocch. 'Omneídj quod alccritatem prxcedk jxternii^^ .fie rneccíTario imitas jciimipra aJteríratem cedat jaererna erít.. Concliidiniiis ígímr imitare ipfam fui ípfius natura eííc ^remaní .Atque his itapofitis 5cumalteritas jur diximiiSj fit qu^dain ina^qualitas :omnifqueiníequalitas ex íequali; ^ co quodexcédir uel déficit conftet: fequeaír pt^ fedro necellario ,quod inxquálitas fit naturapo^ -11:erioríequalitare :qiiíEres8e ipfa manifefiiffii^^ •per refolutionem cognofci potefi:^ Onmis enin^ ñisqiialitás'rcfoluitUr in íequalitateinxum litas pofita fit ínter inágis Se minus :de quibtis'fi id quod niagis efi: tollas ,refiabitíequale :at fi tití mis erit^ablató illo quod efl: maiiis^fiiniliter^q^^^ le reftabit Arque íí hoc ita fecerimus , mus jfimodo uelimus ,periien iré ad alia fimp^^^ ciorai Manifeífiííinui igitur eft quod oninis qualitas ,fi aiifcratur aliquid yin a^qualifateint^" folui poífit: eririgitur naturaa:qualitasprioripíp iníequalitatc «. Sed quia inarqualitas &altentas 1^ mili jiit dixiinusj confifiunnquod cíanífinie etia deinonfiratur jquod ubicunque ína?qualitas eft ibi etiani altentas fimiliterrepcriariir :6c ecoptta no ubi alteritas ,ibi pariter qouqiie efi: ,qina ad miuus intra dúo confiílit ^Se femp^^ duplicitateiiiad altectim duoruní facíetj obeaufam INTER PRETAJI o. ®inascjUalíras erit Scper confecjuens al-> tentas &insqualiras naíuta finiiiJ eriint ,Sequí l^*rigittirncceííarío jCum^qualiras inxqualicaleni prícedaCj queniaditiodum denióftraiiimiiSj giiod eodein enam modo alrcrirarem pra-cedar, sdquiaonmeídquod alrentarem prsecedit eft ®ternum ;erir quoqiiesqiialiras srerna ,ciim ip lalcerirarem prxcedar i.Srariiiiniis ígiciir*qua- Ratem clTe xrernam .Cunnraque unirás ¿er- 'a fie ,&fimditer ípfa qiioque aiqiialitasrulteriiis; ^onftac jquDdyíidu® lint cauü qnpruninnana- R'ra fíe prior altera ,fequerur ex hoe,quod &ipfe ^Reftus primas narurafirpríor eíFedu pofteriorís. '^nitas aueéiiel eftcónexio iielconnexionis can ¡ifiquidem inde conexa diciinnir aliqiia,quiafi-. Rnilunita ac coniundafime iPaetmodomime. binarius ,ciun prima díuífio fie ,apt eft diaí- 'n,autdiuifionis caufa. lamiiero qiiia unitaS' Califa connexionis eft )bínariüs auteni niimerus- '‘‘iiifionis caufa femper exiftir ,neceflario qiioqip liiemadmodum ípfa unirás natura eft prior binar “‘n 1ita connexio natura eft prior diuifione ,cuna Prioris caufeeffeduspofterioriseffedíis fir prior, orrdalwriras&ipfadiuifio fimulexiftunr:ero-o '^onnexio, cum duiifionem.praíCedat^fimilireE cciain altcritatem prxcedet.-ac per cónfequens O til IN HERMATH. BOCCH. fonte atque origine jprouenier :Vnde nccei^ riohasc Idea crir prima fola 8c iiera pulcritLi<i^j ex qiiareliquse itam Mundo corporeo ^qu^m^ modumín Intelleéluali 8c angplico dependen • qiiíE per uniueríum gradatim ,8c per omnes en*^^ parres jperqué ipfarum partíuni finiiliter parces? ad iildma ufque cxfpargentur Indiuidiia :q^^^ ^ la minons pnlcritudinis parricipia eriint, tanq^^ omnium aprima Ideali pulcrirudine rem^í^d i" ma:adeo quod corporalis rerum pulcricudo'ni" bil ene aliud quáni imago j.rimulacruni? iimbraquaedam iicraeillius prima: pulcrirudine^ primae Idese ,&primi Incclledusj qui diuino íu pulcrirudmis fplendore corporeum Mundu ^ pulcrumreddit, adeo quod noftrorum corpuree pulcricudo non 5proutfertaliquorumíenrei|ri^? exmareriaautcx corporeirate /liceat nunc ho niihi uti uocabulo jconíifter: íequeretur fique fi hoc nerum cíTcCj quod corporalia mare^^d^ omnia uno fempcr&ieodé modo pulcra cumin ómnibus una fit materia 8c corporeU^^ uerum porius ex participarione illius incorpurr'^ form^jócíiiperions pulcrirudinis prouenicr:^^^ cum alia non fie in nobis quam rationalis nu 8c inrcileclíuia Anima jomnis noílri r:crpue;^ pulcriiudo ab ea ^ueluti xfuperiore ? neccfiaei ^ •^áepcWe*'' ,NTERPRET AT Touj ^^pcndcat oportct fCuinucro ílLiútcjUoddaiu IntcUcdus lumen ,&c quafi imago ipfius ^^índi AnímíejCumquícranonali quodiidiícurcorporcam pulcniudinem pro obiedo primo ^^t»cac jmedíante uifiis ac audirus fcnfii jdiftm- ^^adfpíntualem Idcalis pulcrítudinís cognitío ||en> peruenict :cuius corporeant hanc pulcrítii imagínem quandam 3c íimulacnim cíTc ^‘^imiis.Verum qiiíarpirítualis pulcrítudo duas in partes díiiíditur ^quariim altera ín diuino uní ^^rrali Intelledu,altera ín ipfa Miindi anima per lUanetxorporeaíimilíter pulcrítudo proporrioquadam huic correfpondeat oporrer :erítque |;militer dúplex :3c una quídem per oculoru íenacquírítur jquae uelut íntellediialis íímulaefl: ,nuUaque ín re alía coníiílít quam ín lu )nec nifi mentís liimíne apprehenditur ;alte- ^lero per aiidítum acquírítur ,quac etíam ueluc ^iRulacrum efl: illíus quac Mudi anínix ínfufama )nullaqiie alía ín re conííftít, quám ín quoda ^^díne jharmonía ,3c concordantía ^Ex his ígi ^^^rintelligimus qiiomodo per hác corporís pul- ^^itiidinem jtanquam prímum fenfuum obie- ,deínde phantafiae reprarfentatum ,3c tan - ab ípfo materíali feii paíííbilí íntellcdu íil^- jatque mediante ípfius agentís íntcllc- 114: INHERMATH.BOCCH* dus ntíonali dífcurru jgradatím ad iicram mxfandiííimx Idcalis pulcririidínis cognition^ accedamus: qiiam ubi cognouimus jftatíni a caaccenfi ,ueliitimpcrfedi antea utillius cipes efFicíamiir miro quodam flagramus deíi<- no :ex quo fane fand:iííimus illc in nobís Amor generatiir :qui cuín íir fummarefertus perfe^^^^^ ne ac pulcritudine >anímam noflrrain ,tanqu^^^ parreniafuorpIendoremananrcm,ad fui amo-' rem Se defiderium mouet^ Qiieinadmodum en im ad uifus exterioris fenfiim Solis lux ^ di) aeris illuminatio requirirur :ira quoque iur^ ledusnunquam incorpóreas ac fpiriruales lor-j mas cognofeeret jniíi adiuino inrelledu eífot í luminaCLis :Vnde non folum talem inrelletítm i luminationem neceíTariam effe nonnulli affm manr: nerum ipíis etiam fpeciebus áphantan^ recepris neceíTariam eíTe aíTerunt :nam ab lÜis ur reUeAiua facultas intelledualem cognitioncm accipitjilluminaturqueabxternis fpeciebus aO formis ,quas in/diuina mente exiífere diximuSj . ^cjuas íimiliter diuinus Plato rerum Ideas ap^. pellauin Arque hacprimi IntelletRus illumma^ tionemediantej iam fuperioris intellecílualis critudinis amore atque deíiderio flagrantes j nos ipfos imperfediíTimos elle agnofeanm^? P^^ INTER PRET ATI Ou$ &bearí effici in eíus perpetua coniiin- ^lone deíideramus: ín qua tándem nofter hic di ^iinus Amor fuiun tantopere aniíitum atqiie deíi ^ícratiim&optimiim'íinem acqiiirit :6c relíqua ^^iHiíuis.pulcrítiidinís alíadefideríarclinquit j6¿ obliuioni tradit. Naturalíter fiquidem jínter ^^^ultariim rcriim defidería jadiiobiis potiílimti h^maniis intellediis femper trahítiir :quorum '^'^uirifuperíoris eílpulcritudinis jquam tanqua ^fcproduclam amatrnoíler namque Intelledus, duimx pulcrítudínís plenas ac pregnans,in ^orpore illam parturíre jaut, tanquam quídam ^rtifcxjcorporí fibi fubiedo infculpere deííderat: deinde íta prodiidam ac fculptam ,iielutí Perficicns afe perfedam ,amat :Vndc cum ge-^ ^ínus in nobis ifte fit amotj non folü díuina! pul ^dtudínísj nerum etíam corpóreas :is quí ínter domines diiiinx pulcrítudínís amore flagrabít, ^^ceflTaríométemfuam altero illo amore exuet, ^^'labilemq; corporis propenfionem relinqiiet, ^abitquefetotumad Spiritus contemplationév Qwod quídem apcrtiíTímejmíro quodamexcv tot diuín^ Chríftianas religíonís martyres diuino hoc acceníi amore^ ^í<lend quodam defiderio hácprofequentes pul ^dtudinem ,corporis amorem atque..prpp,^io - .,Pi) (I lió IN HERMATH. BOCCH. ncm omnímodo rcliqucrunr ^necquícquam rarimr jurfuacorpora ímmanÍLim Magifeatiub tyraiinoriim jReguni; gentiumjac ImperatO" ruin 5crudeliffimis iuppliciís Se omnís gencris rormeiirís exponcreiintanquam üilla oinníap^^^ ni facerent ac contemñcrenr tímo jquod magis mírum iiídctur jhuíulmodí qiioque tererrím^ fiipplicíaulcro deíiderabanr/pcranres quodpoft corporísreíoliinoncmj6<:animae ab illo fepar^" rionem ,Mens ípfa ^diuino accenfa amore y fet fe lili coniungerej ac defidcrato &fand:iffini^ illo fine fruí *Qiiin ctíain in quibiifdam co remplatio adeo fiiir uehemens ,Se hoc defideriu rain ingens ,utuí eríam Hítales nexus Se iiíncuU fregermt jMenremque ab ípfo corpore fepara^ rint. Arque id íane neiníní mírum iiíderí deber: fiquidem Animanoftra ycuín una ín fe ac íiidúi* íibilís ficj uirtuce acfaculcare quadam per uníueí fuin Corpus excendíciir ,perqué omnes illíus tes ad iiltímain iifqiie fupcrficiem dilataturr'^^ incdíanríbus díiieríis partíiiin inílrumentís p^^ quafdam operatíoneSjad Senfum Motum Se triríonem pertínenfes yex quíbiis tres íllaegener:^ tur facültates Anímalis fcilícet Vítalís Sc Natu^"^ liSjexpandítutjdíiiídíturque ín multas tiim nes tuiu uirtutcs :non aliter arque Sol ípfe;qr'^ ^ INTERPRHT ATIO n7 f fi uniis íii íc ac indíuiíibilis eíl jduiidirur tamcti ^ ^ nnildplicarur feciinduin 'luoruín radioiuiu j í'iiiiltíplicatíonc.m jSclocorum )cjuibiis appbcatur^numcrum .Cumigirur noílrahícchiiDiana :íí Spiritualis niens feii intelle¿lus ^c[Ui folus bullíais corporís animan eft anima ,in intimum qiioddauiarc|ue uehenieiitcr deíideratiini obieclum retrahitiir ,tocam animam ad ie colbgir :Sicque isruaindiiufibili unirate colle¿liis in fe ipforeftringitur :de cum ipfo Spirirus omnes recrahun- ^ ^ur : qiii 1ein medio capitis yubi cogitatiuafacul tas pofita eft^aut mcordejubi deíidenum eíbj colligunt ,de fenlus ipíbs propria dellitutos ope- ' i'atione relinquunt: qua de caufa fie ut adeo iiehe Siens hoc defiderium yindmaque hxc cotempla i tio eñe poñif.ut omni ex parte animam ex corpo teliberet jfeindens ui quadam uitalis facultatis nexum :quo quidem,tanquammedio qiiodam, fuperiores partes inferiorious alligantiir >Hoc eftjut apertius dicamus :Virtus ipfa animalis, qux in capite tanqua in arce fiipenori pofita eñ, tiirtiiti naturali jquae in inferioribus partibiis infraanimalem tranfuerfam fedem haber ^alligatur ,hac uidelicet uitali mediante iiirtutc ,qiVce a corde ytanqiiam áproprio domicilio ymanato Ethocpadotalem quorundam amiquiíTimoru 1 IN HERMATH. BOCCH. .Beatoru mortcm euenííTc fcriinrrcjui uelieniejP^* qiiodani dcíídcriOj de intima quadam ¿hffimi Ainoris pulcritudmis acceníi ,propnü deíliciieriint corpus ^ que ipfam acorporeis nexibiis ac iiinculis riinr: a' qiiibus tándem illa foluta ac libera diinj]^ de aterno Dei amore, diiiinaque primi uniu^da^ lií> Inrelie(flus Ideali pulcritudme friii pote.ft*- r rt INT ERPRET AT Ioi< 9' Qvomodo hvmanvs intel- LECTVS, divino CONIVNCTVS AC COpvLATVS AMORlj OMNIBVS VlCIIS AT-- íjue peccads exiiatur :8c quoniodo noSj Deo Optimo Máximo coniun£li , ferfeCiipimi tjficumur. ETERES illí 8c antiqui Philofophijqiu curioíe admodum rerum effentías iii^ dagarunt jhominem ípfum Archetypo illi 8c fuperiori Mundo tam sequali prbportíone 8c ordíne conformen! ^niienerunt jut cuín illum proprío nomine ap- Pallare uellenc j¡JtiUfótíofffiov jid eft paruum Mundú^ ^^^erent :perfpíciebant ením quod omnes íllíus P‘^rtcs jmenfiiraj proportione yac miro quodam ^^dine jreliquis ómnibus fuperioris Mundi pardbiis correfponderent adeoj ut in ipfo torius iini jtanta cum ferie 8c artificio ¿fumino rerum ^pifice intelledlu prodiiílíjeírentiam 8c ordincm ^ontemplari 8c perfpicere licerer ^Ac quemad- ^oduintotumuniuerfum tribus prascipue partí Confiare aífirmabant yCorpore nempe ^aiii- ^íntelledu :ítafimilíter quoquehominem I lio IN HERMATH. BOCCH. íprum corporcj AnimajBcíntcllcdii conferí dcbanr :de idcirco quemadmodum in toco nerfo ipía Mundi anima eft médiumínter inicié driiin Se Corpus :ira Se hominis Anima cftnicdui ínter mtelíedum Se corpus ipruin :Se ideo neccí fe eílíllam duobus confiare afpe¿libus : quoruni primus eft erga intcllcdum illa fiiperíorem : dus erga corpus quod illa ínferíus cft ^Primas n le cft caufa intclleíftuiajqua medíante íntelk<ft^^ imiuerfa!! ac rpírituali cogniríone dífeurrít 7.^ femper íntellcíftiialcs formas atque eíTcntías bus fenfibilibus abftrahít;^ pugnatque iit Corpus ípfiim ad íupenons mtcllecftus uoluntatem trahat :arque hic quidem afpediis nihíl*^ Je conrínetjnííl id quod bonum ,honeftiun; dc^' cens :&ratíoní confentanemn cft ,ac deníq^^^ omnía ea quae uere fun thomíne digna .Secundus iieroanímxafpeíftiis eft ille, quí pofirus circa corpiis ,quod anima inferius eftiatqiic aípedu mediante feníibilia omnía ,Se partícula" TÍ3.y quíe coníuncta Se mixta materíte dícuntut?^^ gnofcimus :Se hic arpedus^ ciim primo illo edi^ metro pugnans ,oppoíícus appellatur: níhilff dem in fe condner,nifi diífoluta deííderia; nes appeticus ,arque cupiditates jpugnatqB^^^'^ fidiio ;fíne tillo rationís lumine ,iit intellc<ft^^^^^ INTERPRETATIO 121 ^píiim corporeis deledlationibus inquinct &allí ^^‘Ujóccompledíturín fe omnia qua: ad ípuus <^orporis fcnius pertincnt Hi ígitiir dúo ape-- cuín ínter fe opponantiir jd)C mere contraií^ neceíTario altcr alterum tanquam ínímicum contrariuni cxpellat oportet tCuni autem di “ino acSaníliíTimo mediante amore, de quo fu antealocurifumus ,Intelleítus nofter fum- Deirapíentias ac piilcritudini c5iungitur.ne>' ^^ífario aniniá ípfam fecundo illo corporís afpe- ^^ífpoliabit arque exuet, (Se eam tantumniodo fiperiori primo fui afpeíftu cotinebit ^hoc cftj appctítu jítuicío japeccato jacupídirate ,a ^^nfuuntdeleíít'atíonejdeniq;^ rebus ómnibus, JjUx nienté ípfam detiirpare aut fadare poíTunt) ‘^berabit ,8c fecum folummodo uniet ac coniim jrationalem ,diuinam, fanélam, ómnibus jj^uncris abfolutájarquealfecundo afpe¿l:u pror- bis íiTiiTuinem reddet :cuius equidem afpe¿tus ^Ppetitus,uicia,peccara,cupidítates ,deleda- 58c mala deníque omníanofter híc Poeta maximi truculentiííimique moftri forma,fpe )arque figura ,iiariis ,nec ínter fe rede con- ^^^níentibus membrís arque partibns depinxit ^ Ethocmonílrumregiturac eubernatur ab ipfo ^^ore 5id eft ,aSandiíTimo illo Dei amore ac de a 128 IN HERMATH. 60CCH. íla qiiíc memoria Se recordatione digna uideban tur j,autccontrario ícelera hominiim quae indi' gnabono uiro &:fiigiendafapienrirebanrur;prn ponebanr ^Secundopoílealoco feciindum íid^ mittebant íenfum jranqiiam magis inrrinfecum Se uerirari magis confcnraneiimnn quo honeftíis ac bonas ad:iones laudabantj arque econtríiíin lucia arque fcelcra omniauiruperabanrrqua^í^^^^ res adriiiae hominum uitae uriliííima erar* Terrm tándem loco, praerereaquíeiam did:a funt oin^ nía ,aliquam íigmficationem leu fenfum natur^' lium ,aut diuinarum Se rheologicarum > IcíliuniSeaílrologicanim rcrum, ranquam dullam íntra intimas corticis parres inclufarn? eadem Hiftoria fcii fabula recludebaiit . hos omnes fenfus fíepiííime in una Se eadem bella ,tanquam fruéluum feniina in proprias fi quas ac ueftes ,incliidebanr ^Er uere eqni^^^^^^ qucmadmodumin aliis rebus ómnibus ,ira Se ip hac re iieteres lUi ac ptifci homines lapienriílin^^ exnrerunt. Namfubfabellis qinbiifdani^ qLiodam iielamine grauilEmarum reruin arcana myfteria ,mulraque alia ad diuinani Inrell^di:n‘i'^ lem cognitionem perrinenriaproponere Se inim lucre conari íunr :Se boc ideo ,ne quis ea intcil^ (ftu fuo penetrarepoíTer ,nifi diuino qiiodam m INTER PRET AT IOlí^ S^nío ,diiiinoqiie mentís acumíne pra:dítus jád ^úiiiiarum fandariimcjue rcrum cogniríoncm ^íc|ue íntelledlum eflet ídoneiis .ExiíHmabanc id ñeque Naturxj ñeque Diuiniratí conuc jgrauiííimunique ícelus eíTe 5íi fanílifíima-- rum reruni arcana myftería promircue onín ibus dígnis quam índignis reuclarenturiundc po &fedarenrur &c contaminarentnr >Ob haS ^§Rur&: multas alias caufas,quas mine referre ^^neftneceíle jiiiaioresnoíln peculiari quoda ^ítifício hsec omnía demóftrare conati funt> Nos ^^Remharum trium intentíonú ordínem fequeii ^^SySciab una ad aliam procedentes^ pfíefentris Wbolí &figurae aggrediemtir deelaratíóneñi/ > cuius equidemínteUedufciendtfeib: ^eteres &c antiqui homínes prinvadlam caufam) ^^tius imiueríi Se rerum omniumiprcíduíl'ricem ^^quéconferuatrícem ,Deitirieífeidtóuntrqué proprío nomine cómuniter toijemappelláruút» ^íámuís autem hoc nomen íffetanm Deocoií ^^tníat )tamen Liaría ieft Híftbria '^nndci hoc no- ^^'^cn.ortum duxit :Cum nonndlí fuerintyquíj ^billas iiirtutes &animí dotes ,hoc lóiiisnomé ^ortitrfint *unde trecentos in Mundo Joitiesíuií> uiulti affirmantj quemadmodiim Cicero^íVar ^<^7 8c ali; teftantur. :Verum qui hanc reii^ipme lio IN HERMATH. BOCCH. declarent ,extant nulli :ín hoc aiicem onin^^ cordes eíTe apparet^quod rres fuennr Iones: riim prímuni Aetheris 6c Díeí íilíam fui^^ mane:qiii 6c ípfe muiros habuic filíoSj ínter qnos Solj Mercunus ,Hercules ,Bachus ,Mmerua? Diana, Proferpína, 6c alij nunierancur,quos in loco recenfere non eft opus Secunduni au^ tem Coeli fíliiimfuifre dícunttfed ex qua natus iR rnatre nullus affirmat :habuít 6c hic qnoquein^i tos fílíos ,ínter quos Apollinem ,Bachum , phionem, Díanam, Míneruam, Herculein?^ .alíos recenfent: eumque fímul cumprimo cadía finíTe dícunt +Tertíus fuír deínde IupR^^ exOpi'6c: Saturno', Cretae Rege,uno parúi ctiiti lunone edítus :qui íimílíter ,ut alij dúo ,mtilto JiabiiítElíos :ínter quos Amor, Venus, Proferpína., Mercuríus.j Hercules ,VulcanU^? 6c multifuerunt ala) :quí íi omnes computenttít^ admimerupi triginta nouem filiorum accedu^* Hos autem rres Iones mérito hoc ornatos nomine ueteres authores plurinií teftantur : prímus Lyfanías appellatus fuír, homo Ar^^^^ qmciim Arhenas íuiíTctj prímus Grsecos leg^^ ¿¿•níuendí ordínem docuít, 6c Matrímoníacc ^ fcrare ,Déos adorare ,Aras,Templa,SacerdoCi^ ¿canulta aba ,quxerantad humanamuítamtt^ INTERPRETATIO 131 Iitilia 6c neceflaría ,ínftituit :<]nx omnía cum iludes príus Atheníenfes uiderent ,ipfumqiie I^eumeírcalíquemíudícarenr^íoucm illimi 6c •^ctherís ^id eft ignisjfílíuni appellarunt: ut eiini Unigencrofo nobilítarct patredgnem ením prirerum caufam ftaruebant: Sed ¿c matreni dlius Díem cíTe díxerunnforraíTis co ut illíus ope clariratem oftendercnt .Secundi autein lo :quem Goeli fiJium diximus ,licer proprium ígnoretur:níhiloiiiínus ranicn de ipfe ma ^^^arum rerum au¿lhor dciniientor finíTe cenfe fv nium autem nonnulli afFírmant fuííle eiimy S^dprimusab Arcadibus(-proprcrea quod Ly^ ^^onem jArcadiíe Regem ,iiicentjfugauerítq; quod inconiiiuío humanas ei carnes comedeudas appofuiffer lupiter appellatus fuít :poiiero cum Arhenas migrallbr^ibique multa ^eis dígniíTima effeciííet, Deí loco habituSjóC dmüiTer lupiter appellatus fuit ^Etfi autem Le- Qi^tius jubi de Lyeaone trad:at> hunc ipfum Ly ^^niam appellat: qiia de califa multi eundem huc pfimumfuiíTe louem credunt :tamen Theodódiis 6>c alij fecundum illum fuiffe ferunchic enim ^^itu ex bello contra Ceumgefto ui¿lor rediiffet^ quod ipfe LatonamuiolaíTet;, primo iUi loiii "^^.urum facriíicauit ;unde fecundum illum fuif- R IN HERMATH. BOCCH- fe loucmliqiiido confiar .Tcrcius dcindcj Opis 6c Saturni filium diximus ^eo quod Mund;^ fcretoriimfubcgeriCj Leges condidcrirdd^^^^" cía ínftiCLierit jomnemquc barbaricm ííin^d ^6 ditarem qiiaí patris fui tempeílate. uigücrat 7 ílulcriCj hóc quoquenomenfornrus eil: ^^dcir co in roto fcre orbe ipíius Dei loco coli uolmt^ :n bique TempIajAítaria^Sacrifícia 7Se cxtcuhcr^ omnia ,ranquam Deo ,ííerí luiíír :ín cuius J^Iy" ftoria, cumprolixaíiradmoduni ^non ulreruis immorcinur :id nobis: hic narraíTe ciar ,quod ad prseféntcni declarationem re cognofcímtiS; :urpura cum de Mínerua Mercurio jquos Poeta ínfgura fuá depinxir? di'' ¿turí íímus ,ueram quoque eorum órigínein^^^^ fpiGiiamus: Mit nihil inde quod .ad huius reíco- gnitíonein perrinet /nos eíFugiat.v Étíí'autei^ iiiultíeapud antiquos Minerua^fucrunitr rameii ab cís pr¿ecípuíe numerantur :quarun^ mafuírilla'.) quám prímí íouís Arcaclící^ ex Aethcre 6c Die natum ferebanr ffíliani diceb^ jiaus^ Altera iieto,fiiit filia P.alíenis jqiii íani lili ii quaíú'il tínraíílani iiírgíniratcmferji^^^ rer.Pátreni occidííTe ferunt :6c kancínter ali^^ Mineruas Cicero quintam numerar .Tertia i'Q iUaíuít;, quam fecundi Iouís íilíam INT ERPRET AT Io nanc n5 illam quas Trítonía appellara fuitj feí|> \^^mfuiffeciicunrj quaebellorum íniiemrix exti* p^^quamque Bcllonam Marrís fororem appellar^t uitprxter has eciain alia qiiaedam, quam Nili fu. ^fhamauruniaiit :eamque foli Aegípti)^cohieí ^^jfiutqueiUa juelutifcrtur ^magrise prudcntiíe; ^ ^rtífici;) inulier :Nili iiero filiam appellaninr ipi ^^^ideo jquod impcrium eíiis arca Nili fliimidpam, enac ^Hoc ígitur iii príefentíarum brede Míncrua duTiim fiiíFiciac :mine ad Merueniamus jcuius nomen ;,qiicmadmo- 8c relí quorumfere omniuin jmultíplcx fuif ^l^gitur 5cum inulci enam fimilicer fucrinr Mer •ex quibiis fcx rantum prapcípuc íii honore gentiles funt-habiti :quorum primiis fuit il ^?qué ex primo Ioue 8c Cyllen e-j Arcadiíe nyin )ortum fuiífc ferunt :8c huiTC Poerx Deorü ^^^erpretem ac louis fínxerimt eífe nuncíum: ar- ^^'^obid liaría illi atrríbuerut oriiamentaf Alcer )qiiemadmodum Thcodonríus aír ,ex Li- ^^0 8c Proferpina fiiir natus:8c propríe eft ís^qu é P^'llini uac.cas furatum cíTe, Bateumque paíloín faxiim uertifle aiunr :qiií tándem cum ^polline in grariainrcdíens ,cytharamillí dona ab coque uirgam accepít dono >Alius dein ^quoque fuit MerciiriuSjquem ex Coelo 8cDíe^ IN HERMATH. BOCCH. qiiodamluxuriíeímpcciiBcapperitii rurpif^f tiimferunt;Sed hiuus fabiilae neritas eít^q^iod ipfe ex uíro quodamynomine Philone y8c eius fi lia Proferpina fuit natus yquam Parer ipfe in Bal neojturpi libidine nefandaque luxuria inociis? pregnantemfecir :cumque ex illaíiliiis illi nafe^ retur jeumque Pater^ut morereturj exponere uellet jaMathematico tune temporis cognouitj Pnerum hunc máximum coeleílium ac diuinarvi reruminterprctem futurum eíTerqua equidein re monis pater fílium ^qiiod interpretem cefonat,nominauit. lile autem poftea^ cuin^^ AegyptumproHcifceretur ,ibique mira gereref; Coeli 8c Diei filius didus fuit: cuius equideiR TriTmegiftus Mcrcurius meminit in fuo.Afel^'' pió ^FLiit poftea quoqueter maximus lile Meí^ curÍLis jfuperioris jquemadmodum ípfemet af; firmare uideturj nepos :quemíimiliter Aegyp^^^í Goliiere yeumqaie Nili appellariint íilium : nomen eius in tanta apud ipfos ueneratione y cumproprio appellare nomine máximum puta-' rent eífe nefas .Aliiis porro' fuit liiiius MercuB; filius yqui 8c ipfe ob nimianVfuam fcientiam at^l» cximiamprudentiá Deiloco habitus eftrBc a tre ChatappcUatus jab Acgyptiis uero Meren^ rius duflus fuit :8c mérito propter admirand*^^^^ INTERPRBT AT IO135- ^^picntiam fuam tan qiiam Dcus cultas eft Po Hi'ciiuis deinde Mcrcuriiis is fiiít ^qneiii a. loiie ^Maía ,Atlantis filia ,ortum díximus: qui per fe l^tis claras extítit +Hoc aateiii loco cfl: confide-' tandunij qaod jlícetmaltifaerínt Mercurij ^íiii §'‘dilqiieíuafint tributa infigníaj non tanien oin eandem Deitatem, ut íta dicam ,habucrunn Nain unum Medícínae Deum^alíuni Mcrcatoruj b^^tronum alíum jaliuni Eloquentias Deumfece ^^int :atque hoc pa¿lo corum Se nomina Se Dci- ^^tes diftinxerunt .Poftularet hic locas jUt his ^Xplicatis ctiam de amore iam uerba faceremus: quo fane jcumabunde fatis didum anobis fíe fuperiori partcjiiihil eft quod hic prolixius aga :repetemus igitur breuiílimc id tantUjquod fábulas pertiriere uídetur Ponuntigitur fcx ^^ores: quorum tres CupidineSjócreliqiii fíinplicirer Amores didifuntv Exhis aiitem primas fuitille Amorjquem ex Erebo jDemogorgonis filioj Nodcj Terrae filia ,natum dicunt: 1111™- ex eodem patre &:eadem marre uiginri fímul Catres 6c forores habuifíe fenmttGratiam ícili- Labórenla Inuidiam, Tímorem ,Fraude, ^í^ceptionem ,Obftínationem ,Paiipertatem, ^iferiam ,Fanaem ,Qiierelam ,Morbum ,Sene ^utem ,Pallorem yTcnebras ,Somnum,Mor^ ij(5 IN HERMATH. BOCCH. poft líHus [jiiod tniarrarelaBorem :noílraííqiiídemid imnc non fcrr dífputatío ^Alter cñ deínde Amor jde Plato locutus eR jex Poro Se Penía natus :Se d^ hoefarís tertio capíreánobís iain anreeftdí¿í:ii^ Tcrtíiis uero fiiít terti) loiiís fílíus ,quem Poef^^ CoeleRís louís &Magnae Venerísfílimn fabult’" íe díxerunt: Se quod de hoc Poeta nofter locucii^ fit, qiiodqiie hiincdepínxerít ^íiniiliter íam fatis anobís eft índícatiim 4. Ex tribus uero reU'' quís jquos Cupídmes appellarunr ^príinus ciiri) 6c Diauíe milis fiut:quem íimiliter depíngunc .Secundus ex Venere tantum y tius autem ex Venere 6c Marte eft ortus :etíi defunt aliquí ,quí dúos tantum Cupidines dicant :de qua equídem re jcum fatis aiiobis in fiipcrioríbus íit pertradatü capitibii^? non cftquodhicdieamus amplius.Verum eníB^ uero paulo altius procedentes ,ueritatein ip^^p iam patefaciamiís oportet .Licet autem Iones jmultíe Mineriiaí ,6c muid Mercuri) oxtit^ n’nt: uídemus tamen quod pro ómnibus nífí unum Niimenj iinamque Deitatem antiq^^^ tas pofuerit ^Primam enun illam caufain^^^^^^^ tenij Charontcm6c Aetherarquos omues ortumillius natos fuiíTeferunt.Q^uíE autem íígmentímyfticaíit interpretado, non eíl: ( INTERPRETATIO tl7 oitiniuin produdlricem jcjiiaiTi Deiim éíTe dice- ^^ntjloiiem appellabant: cumíupitet iiihil aliud %níficet jquamadiutóreni patremjqui aGrxcís juocabulo ajquod uíuio figiiiíicatj dedii - )díciciir atrnbiiebanc autem eí pro feeptro b-ilinen ^6c qiiercum facrabant ,dicabaneque Aqiiilam: 6c in manu ípíius iiidloriam ponebanc* fogebaturqiie illius íimulacrum femper federe: ^fuperiores partes nudas ^inferiores uero iiela-^ atque obte¿fas habebat +Solebant ipfuni quo ^^íeinultis aliís efFingere modis^oniniaque illi ^ribiiebant quse Deo Optinio Máximo tribuéda ^udebantiir: eundeiiique mulris appellabant no > ^^inibus :Nam Regeni Optimum Máximum^ Victorenij ínuidlumjlmperatoremj Cuftodem ^apitolinuni jFulminatorem ^Fulgiiratorenij 'rOlíantem ^FeretriumjLatialenijStatoremjmul ^ifqiic aliis uocabant nominibiis +Illuni quoque finiiliter fabulofe íunonem fororem fuam ^eodé cuni ipfo partii editam jin matrimonio habuiffe ^cruntiquam cum ílenlem cerneret ,quodad-^ buc millos íibi peperiíTet filios-^ne Liberorum iiiops remaneretj percuffit fanétiííimum fiium caput :ex quo ftatim Mineriiam ^armatani Viraginem ,profiluifle dicunt :quam Gra^cí «emv appellarunt :fuitqueílla jex eo quod fine marre ef- S 144 IN HERMATJH; BOCCH.- Nihílígítiir íiipíternobís alíiid fignificaf ?quani Deumipfum Optimum Máximum :cui uere cot fandjffima myftería conueníunc :ucre ením ip^^ eft lupítér jid eft omnes adíuuans parer :ípfc eft omníiim iiitarípfe eil: Deoriim liomíniimqu^ parerripfefolus cftOprímus MaximusMpfc eft Vi d:or jfcmperimiídus jímperaror jCuftos, Fub DiínatorjFiilgurator, Tonans :ipfe tándem oim nía conftírifir :ócipfi omnia competuntjqnxho nafunt .Hmciieteres fiilmen rribuebant exeoquodigneum fulmen eíret;,mcomparabi'' lem eíus potentíam denotarcnt :&c oftenderent: quafi ígneam quandam iiím cíTe: qiiíE omnía ibb cerer ac íupefaret. Fulmen¡demde íllud de telo eíTc dicebant :ut natiiram eíus oftend^" rent :cu tres illiid habeat efFedus fplendet eniiB? aperit jac urit :fimul 6c hoc íigníficatur ^quod uina Deí poteftas in uníuerfum fplendet^6c ch" rííTima redditiir ,aperit omnia 6c penetrar, 6c om nía tádeni fuá aíternitate ruperar arque córumR^ Quercum deindc loiii antiquítas facrabaniitp^^ ma:uaj at'tatis homines illius ñudibus nutriros iíTedenotarent. Qiiodmhilaliudnobis íignifí" catrniíi quod boni 6c perfedi homines,qui in neritatis ambulant, tales eniínuereprimíeíetat'b homines appellare poíTumus ,eius glande ,id duiin^ INTERPRETATIO. 145 diuina ipfius grada Se perfcdíone,nutríimtiir;ho niincs enímuereíuílí Se fanda boniqiic ab ípío Deo giibernantLir^ Aqiiilam quoque íoiií facrá eficdicebanruetereSj urdenotarcntjqiiod Deiis omníaramfuperíora qiia inferiora gubernat ac regir iqucmadmodum Aquila in reliqiias imperar alies >Fingebarur qiioque Iiipirer habere in nianu iiidoriam :ur boc modo íignificarerur , qiiod omnia illi fubieda Se ab ilío deiiida eílbnr* Pingebarur porro íimiilacrü lUius femper fedes; utftabilisilliiis uirriis Se incommurabilis oíl:en> deretur :habebar illiid fiiperiores parres nudas Se Aperras :urdeclararetur per hoc qiiod fiiperioribiis riim angelis ^¿inrelligétiisjtum bearis Sefan^ dis ómnibus diuína eiiis eíTenria ñora jSe diuina lilis natura Dei aperrior Se dador eíler, Inferiores CGontra partes Helaras 6c obredas habebar: uc fimiliter per hoc oftendererurj quod ediuerfo di tiina Dei eflenria Se Natura eífét inferioribus ignota Se incógnita :Se quod homines non rede poíTcUrdiiiinani eius eíleiiriam intelligcre ^Sed quideRquod Lyeaonem lupiter uicir lSane íí Thcologis credimusj credere autem neceífe eíl:, riere Deus ipfe Luciferum ^antiquiílimum diuiñ^maicífaris hoftem Se inimícum ,ecodo deiecir ;qiii propria dudas Se inrumefeens fuperbia, T JN HERMATH. BOCCH* rotiiis iifíiucríi Monarchíam aíFcdabat: Se Deus iplc fuíromnípotens jqiií cum .iri profnn'^ diííiinum Taitariim ablcgaiiir>, Vícít Mriiidi'íR lupJter;, eiecit barbaríein, omncíPjk'ges iñílirinr;; fe colí uoluíCj 6c Deum fupra rcliquos DeoshabcrifeiuíTit. Vicie cquidem Deus ipfc Mundiim, qucmcreaucrarjconira iniipicum^^ eanaii :cuius fiipcrbiam concríuic: ík)pu]o Icg^S; pra^cepraj 6cfacráciccíít :iioiuicque íc Se coli?^ Deumíiípra omnes Déos haberu Adeo iir, d:e rem omnemperpendainus ,magna myO:exi^ in his figmcntis Poeticis latitare deprcheiifun fi" mus .loiicmfororcm fiiam íunonem iixorem habuífie diciint: quam ciimílcrilcm cemcrepne íinc filiís eíTcr, percLilíiire capLitfuum ;6c ex ftarím Míneriiam armatám ,quemadmodum xiniiis yorram ñiill'e fer un t. Qiiod nihil aliud no bis fignifícáre iiidetiir ,míí quod Deus Optim^^^ Maximus primarn illamrudemmatenam ?quan^ iietcres Chaos appellaruntj tanquaiiiuxoreni bp buirdiqiudcm nihil ante Mundi crearionein crat aliud rqucTÍanej ex eo-qiiodillam ipil Deo co^' rcrnamfiiiííealiqui iiolufirjforor Deí cíl: hanc aiitcm cumpropter imperfedlionem lem cognofccrcr jnihil enim prodúcete poteraf? uoluir ipíe ex íuo capite Ellos, fibi producere :.SC INT ERPRE TAT Io147 ^le padlo Míneruam produxit: cjiiod níIVil eft ^liud :ni{i quod ex díiiino Déí íntelledlu jdiuínii ^^píentía :cjuamper Palladcm ínrellcxcrunt iic- :cui ea omnía jquaefiiperíus retulímus jar-^ tributa eraiit :Ars ícílicet rcxendi 8c filándí jNur^itrorum iifiis j8c miileas alije res, 8c iiarise tum ar ,tum fcientíPE :ut denotatefiir :quod fola Sa- Fentía eft jquac omhes arces,fcientias,^ reliqua tándem omnía ínuenic ,ínftícLiír ,ordínat ,com^ ,arque conferuac ^Dicunc príeterea illam perpetuo uírgirtem :ut denYonftrent,qiiod; díuina Sapíentíá niiHó obfeoeno aut lafcíuo deííderio, feu mortaliimi reriim appetitu faedaturaiic t^aculatur lPailadí porro Nodluam facrant :ut t^ftendant, quod uír íapíens 8c priidens eaquae in t^brcLiro poíitarunt, 6c alios latent,íta perfpicic ^difcernít, quemadmodum ipfa nodlua ín teñe bris '8c ríodlu iiídet ac cemita 8c armatani ^1‘iguntillameo, quod Sapiens femper armatus deber 6c rationibus 6c confiliís, quibiis defen dere fe ac tuen amalísómnibus poííit ,Haftam ^'^Rcm pradongam ei tribuiint: ut Sapientem pro ^til 6c longe ante pracuidere cognofeere 6c iiitare pofte omnía denotent :ipÍLimqueprocul pugnate poíTe íignificent Cnftallinum gerit etiaiii cly peuiur arque hoc íighiíicat quod uír/apíens,uno T HS IN HERMATH. BOCCH. eodeinqiie teinpóre^tumínímicí opera Se míidías prum propríam tutelam Se dcfcnfioneip jdiurno fuse mentís liimíne profpícere Se prxcaiiere poííit 4Haber porro tomos óeobliquos Mmeriia ociilos :qiiod demonftrat Sapíentcm nunqniu poíTedecipí jpropterea qiiod fe creta fui cordis non intempeftmerecliidat Se apenar :imdfing^í^ aliquando contrariumj qiiemadmodum faciunC ij jqui obliquis cernunt ociilis :qui quorfumdingant uifum fiium ,nunquampoteílfciri aut co gnofei tErar quoque.in MineruíE ^gide Gorgo nis jhoc efí: Mediifíe ^caput poíítum :quod V giliiis bis demonftrat iicríibús. ' Eegidaque horrifícam, turbaras Palladís arm^i Certatím fquamis ferpcntunij auroq? polibí^ Connexofq^ anguesapfamqj in pedore Gorgonadefedo Ucrtentem lumina eolio. Hogautem denotabat: quod Sapientiahomines ignaros imperitos plañe ftupidos 6(: ranquai^ faxéos reddit :tum propter ignorantiamjí*^^^^ propter admiratíonem .Minerua quoque/icufí diximus jPromethea in coelum duxinqui poíl^^ ex ignitio Solis orbe ignem accepit :eiimq^^^ aiportauit in hunc Munduminferiorem :quo de índe homines ex luto afe anteaformatos uiuifíoa uit :quod uere nihil eft aJiud ^nííi quodfola Sapl INTERPK ET ATIO 149 h’iimanum noftrum intelleélum in Coeliiin .i'3-pit ad díuínarum Dcí ro-imi cótemplatíonen-i: Vnde poftea ex fphsera SolíSjíd cfl: ex díuíno aeter ^^ollumine^iieram Deí cognítíonemaccípítrqua hiinc inferiorem mundumfecum ducit :cum ^ocjueiiíuifícathomínes ex luto formatos hoc Dei cognitíonedeíiderío atqiie amore i>os ^cendit: quibusmedíánnbusin Deo .uíuimus: íi Corpus noftrum ínfpicíamusj Iiitum equi eft jge ex luto formatum :Sed quid plura dí- ^^ni <fufficiat íain nobís feire ?qiiod Mínerua ni- Míignifícetalíudj príeterquam ípfam Deifapien ex diiiina eíus ortam intelled:u:de quarcum quinto capite^fiifitis dixerímusjconíequens eft día iam relida ,ad Mercurium accedaniiis: q^^eni fimiliter louis 8c Maix filium dicunt;de q'^io íi paulo altiiis ^reli<flis allcgoricis antiqiioru J^nfibusj cumnoftris Theologis cogitauenmusi ^eteurium louis 8c MaÍ2efílíum ,id eft^ fumini ^ei &diuinae prouidentize gnatu dicemus^ Mer-^ ^^irius enim jquem Gríeci appellant jnihil ‘QUat alíud jficuti iam modo diximus jquam in^ íerpretatio 8c uerbum :eritqiie nulliis alius prae- CHRISTVMIESVM:cum ipfe uidelicet nerum fandliffimi fui patris uerbum 8c in- ^erpretado lit :ipfe enim uerus eft nuncius jqui IW I^N ’BER MAT H. BOCGH. tói-ina's Dei rés;mortalíbus añniincian hil aliud jqtiám'P-arns aeterfií Liolunure lilis racrófand:a mandara nobis pateíacir ^ gimt Mefciiriiim ueiuti úiuédem fornioíuni na- 11 ^il' pjiv ríiia quadam-nifruris fpecie, imktiquc htbriiqi^^ omniaqiiambeneipfí CHRPS,T Oconuco tiiánt ,per ie eft'clanííinium v”hracnein diétirit ideO;iit V^erbüm Dei nungiiam ienefcere^ denotént ^Siipíá qiiadraraniirllnm bafini lócanf' ad €Íiis perpetuam íirmirarem deiiionítóndai^^'^ Alas pedibüs.& galero ipíiiis addunt:uc ticlocirj^ tcm GÍkndár:c|iiod apeft^ nGb^ HRT I prGntiriidíncm &iiclocicarcm íigníficati íMce^afiiduo de cx^elís defccndid iirTiabís.taí^<^^^ íimo cprporc 6c íangiime fuo coniiingarur *¡^1^^ iníuper Eloqiienna: Deiim appellaiit: arqniíolus CWRISTVSdoqlíencías Deus cíl :ona^^ bfi qiiidem¿Elo qivéntía praerer Eiiangelícaip íiVtikta &íbana eft. Diciint ctLam Mbrcurini?^ enríárnm Deuid: cuín ucro fci en cía: monfit uentadsy per fiias canias, principia,66 Elementa? cognicio :tiere eqiiidém CHRISTVSdéí'; en-ciariuii Deus.^c-Magífter cíl :cum íple niinl n^ fi ucricaccmdoceac: 66 ipfóíic neritas.; Deum^^ índe Mcdiciníeappellanrrqiiis iiero alius qn^l^^ anciqiiunt:hamani generis morbiunEinauidq;^^ TNT ERPRET AT Io151 languores-nóftros 3c dolores riilir iQj^iis ali- bis animas noílras ¿niorbís conferuat 3c liBcrat^ equide nifi unus CEl RíSTV:Mcr ^atorum qtioque 3c Latroniim Deum appellant Mercurium :oinníum equidem tana malorum S^iambonorum CHRISTVSDeiis eft; cu oinnesadfe iiocec> Caduccum deinde Merciino tribuunt :quo illiim animas euocare Orcoj aliafque demittere in Orcum ferunt ^SadliíTime CHRISTEquis alius ,qiiam tu ipfe ?babet hanc uini eiiocadi animas noílras ab inferno^ caf que Emilitcr arcendi apcccatis iQpis alius^ quá tu ipfe, Patres noftros ex limbo traxit $Qiiis ali- US ,quam tu ipfe ,nos ad fandiílimum rcgniim tiiuni dcdiicit fQuís alius ,quam tu ipíe ,ad per petiium igncm animas malorum iudiíTimo 0011-- demnat indicio iC^iis alius ,quam tu ipfe, adlio Ucs nollras indicad Sed quid dicain amplinsíAd Eoctam noílrum renertamur :íam enim apernífiinenidcrelicet ,qiianto ingenio illein hac íigu rafandlilPnia ha:c myílcriaabfconderincum hos dúos íandliílmios Dci íilios ,fummamfcilicct iP luis íapientiam 3c dininiim uerbnm,fimul conne ^os 3c ampledlentes Tele depinxit :ut hoc modo &npliciíT]mam illornm Naturam, íimpliciffima- <^ueunitatemíígniíicaret^ Quíequidem muras ist IN HERMATH. BOCCH. parírer ciimfandíírimo lone ,fuo parte, fmáiííi miimgenerar Amorem :de quo lociirí fumus an rea :hoc eíl: ,fandíiim rpírítum producir: qui noílras ílliiminar mentes ,accenditqiie ánimos ad amorem &c diledionem fandiíTima: hiiíus fapien tííE &c diuíni iierbi :docetque nos cum adamancí no freno fuperbiííimum domaremonílrum: hoC eífjeffrenamcupídírareim, eBfeniimque apperi tus deíideríum coercer cumfírmirudme &c pede iieranria :qii^ fola animas noftras ad poílreinae beatirudfms ac feliciratis ulrímum ,nerum jac amatumíincmperducir , INT ERPRETAT Iotsi PARTICVLARIS SYMBOLI DECLARATIO. VNCad particularcm iicr boriim deciararíonem yiit ín ftírurum ordinem fequamur, acccdemiis :3c cu multa uníiierfaliter anobis hadleniis di ¿la fint 7idque ratío cxpoíliiletj uidetiir non abs re ñeque extra propoíitum^ fí totam hanc partem ,ne prolíxíoresquampar eíl uideamiir ,quam breuiííime uno tantuni perftrinxerímus capíte :quo brc iiíter eÍLis declarationem percurramus: quaí lícet lanusScmaíoriuerborumapparatuaí nobís pertradari poíEt :tamen nos fuperfluam fugíemus copiam :ííquídem ütdiiitíus his inhsereamusjne que locus poíliilat, ñeque tempus concedít, ñeque neceíTitas urgetjuec ueílrae dodiffimse aures intámparuisrebiisdiutiusuerfari nos patiiítur, necmeum id offícium poílulare uidetur* Eaigí- 'tur folummodo aperiemus :quae ncccílaria ad hanc partem eííe cognofcemus^ Aphorirmuin quoque illum jde quo iam antea ín prima noílrae intentionis parte fatís fuperque didiim fuit^prsetermittemus ;Sc ne longius euagemur, ad rem ip