In processu portionariorum Sanctae Ecclesiae Metropolitanae Caesaraugustan. Super civili. Satisfacion a la duda. Por el muy ilustre cabildo
Full text
»i* Pag.l. ;Sííi&rS %f. §1 lESVS, MARIA, lOSEF. .|S PROCESSV PORTIONAEIORVM SANCT^ ECCLESI^ METROPOLITANA CASARAVGVSTAN. SVPER CIVILI. 'satisfacion ALA dvda: POR EL MVY ILVSTRE CABILDO. DVBIVAI. ODex menfiruis portionihus {J¡ mil ^‘^iprihutiombui me /r«»,vulgo Dobles .eff alije oneribys folui confuetistnon i/ideturpoff'e remanere^ penes falos Dominas CanorííCGs, j, lUaftre admoáu CaPitulum Me tropolttan«,mn I^ommusifedfubmtnijlrator (iuxtaSe^ Cfi
% ctélarhatis Buü^m^^lñárum Torttonum vtJetureffeiqHi pdcltter intcrelJe habentibfés [uh mintflraTt tcnetur id pm nc^qaod Domini Dignftates mimfirAvt. Et qnta verba Bulla num, $$, Dictas mcnftruas perdones relationem videntar facereuion ad aliquam Men^^ fataríém parlemosed ad illas integras: Sicqfse vt tales abfque vHa diminutione ^debent (tshmimjirafi Dominis Canonuis.Portionartjs^ac alijs Participantibus :Ac per confequens mhd vidcttér ejfc.quod CapUnlnmpofsttfibire tiñere ai vtilitatem Dominortém Canonicorum tantuml Abfque eo quod obfiare videantur verba :Vt rnoris cft emfdem Bulla. Qjéiahac reUtioncm facere vident(4t ',non ad quantitatem tempore Re¿ularitatis Ecclefiafolm con^ fuetam. Sedfolum ad qualit^tem ,feti modum foltétionis tune faSia. Et fie licet tnodus foU.endi nuncfitfitntlis tno^ do,qm tempore regularitatisfoiuebatur.Ob idtamenquam titas non debeat efje.eadenjé Nec eíiam videtur obfiare ohferuantia fabfcíUta iñ contrartum aliegata. Qj^ta hae in elaris (qualis difpofitia Bulla videtur)y¿on eft attendenda. Para rcíolucion de la duda fe ha de fuponcr como cicr to,qfjc por la Bula de la Sccularidad fcruprimicron la Camircria, Operarla. Caritateria, Fabriqueria ,yCapellanía de la Infaofa.como parece por ella num.^^.fc difmcmbra ron,el Arcedianaco dc^Carago^a.cl de Daroca, el de Belchite, yla Tcforcriarcorta en los /7.48.{5 4^* íe aplicaron de todas las Dignidades qtenian obligación de pagar mef truas porcioncs.mil ducados de oro de Camara por cada vna.cn los naifes que Ies tocaua,;a«w.8o. Cuyas fuprefionc^ Icncmor;icioncs,y aplicaciones fe hizicron ala Mcn ía Gip.tjIar,coa,o confta de dicha Bul,a vbi proxime. £fto fupucftoKodos los bienes aplicados fe transfíric. ron /
fori no folo ala Mcnfa Capitular ,fino penes capitulum, ypara conuertirlos (fcclufis propriccatibus) in víTum, & vtilitatctn Canonicorum dumtaxat.con las iiraitaciones, yrnodificacioncs que en la Bula íc conticncnsla qua! defpucs de aucr hablado de las (uprcfsioncs, ydifnnembracio nes ala Mcnfa Capitular,en el n»m. 5í. dizc: /tA cjuod liceat pradtíifs CAfitulotCorpordem, realem ,^aQudern po¡fc(s¡oncm,prop’rietíitHín,bonorum,^ aliorumdiSbame- (i, CapiH(Uri,perpr*/^r'f(^ applkétor-urf},^ approprUtortim,Ac in ipfos Capitulum translatorum sorumque annexornm /urium,^' pertinentiamm.qnorumcumqne perff, •vdaliumJtH alias tornmií^ diíla menfa Capitttlaris, no tninibnSjpfopf'ia anSloyitatí libtre apprehendere,^^^ perpetuo re(inere,acbona,t^ proprjetates huiufmodi locare,arrendare,refere, ^admini/írare :Ncenan fruífus, reddttustprouentus,letra,obuentiones, ^emolumenta quacum que indi prouenientia ,in vfum ,^vtilitatem dt¿iorum Canonicoriim,dumtaxat,modo,^' formainfraferiptis cotíertere.Dc que fe infiere ,que de los bienes aplicados ala Mcnfa Capitular ,el muy Iluñrc Cauildo de Canónigos, no folocsadminiíirador,fino verdadero Señor ,como lo eran antes aquellos aquienes pcrtenecian efios bienes, pues fe transfirieron cuna ómnibus fuis qualitatibus ,/. traditio 20.de adquir.rer.domJ.vía 2i.j.penuls ^%-fin, ff.de feru.ruff.prad.l.alienatio ^7. jf. de contrah. empt.l.fi. debitar \2.C.de dijlr.pignor.l.(t conuenerit i8.J./ífundus, ff.de pignor.aSlio. Ni fe fatisface fi fe dixerc ,que cña claufula de la Bula, folo fe ha de entender de los bienes aplicados ala Mcnfa .Capitular per fuprcfsionem, &: diímcmbrationcm ,de los qualcs auia hablado en los números antecedentes; mas no d< los que pertenecen en virtud de la Bulaja ella per appli A2ca-
cationcm;cottio fon,los quc fe le dieron ««w. so. con obli gacion.en el de pagar las porciones menílruas a Jos Canónigos, Racioneros,ydemas participantcs.-porque fe coniicncc,con los motiuqs figuicntes. Sea ci primerojporquc en dicha claufulajOO folo Ce traf fieren los bienes per fuprefsióncm ,&difmembratíonem aplicados,fino cambien los pcraplicat¡oncm,ibi:/r<j^»oá liceat príiJi¿lisC^f>ituU,rorporaUm,rfalem, ftj’ añualem folfe[s\onem,¡>onorum,^i: ALIOR VM menU Cm* y?/r«/4r/,PER PRíESENTES APPLICATORVM.ET APPROPRI ATOR VM ,are in ipfos Capitulurn transía- to'um,ea donde fe han de ponderar las palabras ,aUo- Ytiw per prAfrutes applicatoruw, Jj" appropriatornm , quc fon comprehenfiuas.de todos los bienes aplicados por la Bula de la Seculatidad.a la Mcnfa Capitular. Sea el fegun Joiporquc dcípucs,quehizo la translación ' de dominio en el »»ia.5 2,ponc en los figuicntes, las modificaciones. ylimitaciones ;yentre otras es vna en el nu. S*. en donde diípone,que todos los Canónigos participé igualmente,de los frutos de la dicha menfa, fin pcrjuyzio de los Racioncros,y demas participantes de las porciones vrien^taisfih'wOmnes Canonici prafati de jrH&tlms diSfa menfa Capittilaris.atjuis porttonibus,^ indifferenterM- ne tamen diSti Gabrielis, ac Porttonariorum altorum deportionibas menflruis .meafatis nuncupatis pradiais, necnon alijs fruSlibus ,ad eandem menfam hadlenusfpedanttbus,^pertinentibus participantifim. Necnoninfraf cripu »*a{fA commttnis diflributiotinm manualium praiudttto)-y^rtif.ipg„(^ De donde fe colige con toda claridad, que la transUdon de dominio que hizo, penes Capitulu, en c««OT.52.no(olofucdclos bienes fuprimidos ,yd¡f. mem rados,fino también délos aplicados en el nam. lo.
f > pues para los fuprimidos, ydifmcmbrados ,no tenia que poner,la modificación,yí/jí praiadkhPortionaríorum, 4lior»m de portionihus menflruis partkipantium. Yfi fe replicare,que eña modificación, fe pufo, por los bienes fuprimidos, que pagauan porciones racnaruas ,fe fatisface Con euidencia, con la mifma Bula en el mm. s2 . en donde eftaua ya en cftos bienes referuado cftc drccho, ibi: Deda&is ,¿fupporUtk prius ómnibus ,fingulis <meribus,Camer4rk.Oper4ru,Chariuíerk ,ídricerm, ^CapellanU de UInfanta ,fupprefsis pradiSíts (^uomo-_ dolibet incumbentibus. Luego preciíTo es ,que la referua, que fe haze del drccho de los Racioneros ,ydemás participantes de las porciones mcnftruas en el num 5s. es refpeCto de los bienes aplicados en el oáw.so.a la Menfa Ca pitular.cuyo dominio fe transfiercy?f»eí Capitulum, por lodifpueflocncl ««ot. 52 * De lo dicho íc colige,que los Racioncros,y demas par ticipantcs de las porciones mcnftruas, no tienen drccho a mas porción,de la que tcnian en el tiempo ,que la Santa Iglcfia fe hizo fccular :porque la claufula fine pniudicio, folo referua el drccho ,que vno tiene ,fiue bonum ,fiuc malum, yno añade nada de nucuo, Pateus decif.197. ««.2 3. que hablando de ella, dizc;^¿ícíf illa claufula, nil concedit,fed tus (me bonum,(lue malum praferbat iteñetc a la Rota,yaFelino,idem decifiidib.z ^decif.iis.num^ iMb.z.Rkck incoM.decif.par.A-coUeS.Sii.xcñcTc muchas decifsiones Seraph.deci(.\4rA-nfi.6. Attguflínus Bar hof.de clauful.clauf.\i 7-num.%> Yaunque el derecho de la Santa íglefia no fuera can fe guro,por lo referido,tenia toda cílabil¡4ad,y firmeza,con lo que difponc la Bula en ci num.%o. cn.dondc aplica ala Menfa Capitular mil ducados de oro de Camara ,de las A3Dig-
/ € PigníJacící.b oficios, que tenían cargo de pagar porcíos nes raenftruas.ibi: PrAterta vt ¿íHa menfx Capitularis i» demnitati circa exa^ioncm, recuperAtionem menfiru4 Tt4m,Portionum confulatur. Ojuodde cxtero,oinnes,f¡) fin g»li,qmdi¿nitatís,^ officta ,quibus oñus(olutioms .^ ^cafiattoms ntenfiruarttm Porttonum incumbit ,pro tem' pare obttnentesúllarum loco mille ducstos aari de Camera infingulis menfihus eos refpe^tue tangentibus ,pradiSia tnenfaCapitulariomnimora,^ txceptione ceffantibus, realíter.f^ cum effe6lu,perfoluere omnino teneantur. , Quiere la parte contraria,yla duda parece, que lo infi-* nua.que el muy Iluftrc CauiIdo,dc eftas cantidades tan ío lamente fea miniftro.y que de ningún modo puede ícr feñorjeon que tiene obligación de diuidir fielmente toda la cantidad.quc las Dignidades pagan ala Mcnfa Capitular entre todos los participantes de las porciones menftruas, ad text.in l.fi (juís Titto,^' l.Lucius,S.d te peto,f.de le<e. 3. Reduciendo con eflotoda la dificultad, aaueriguar ,Vi en virtud de la Bula fe le dio tan folamente el mero miniftcrio,o fi fe leafignaron cíTas cantidades con obligación de pagar las porciones mcdruas,dc modo qfi auia algo de refiJuo, lo conuirtiefle enpropria vt¡lidad,íuxta l.dTi/fa de furtísj.legatum So.de leg.i.cum vulgatis. Papiniano lib. 7. refpSfJn l.peemu forte 8Malime.vel cilarijs legatis,decide nueflro cafo.Pecunu/ortem, dize, uUmentis libertorum deftinatam, vnitexharedibusfecun dtim voluntatem defunóiipraeipierttem,eauere non efie co gfniutn experfona de^cientium partes ,coheredsbus rejitu^'^'^^it.Diuerfia caufa efi eius,cuf legatorum diuifio tnan atur.n^^ prefentem ,ac momentánea caram tmungtt.a tmentofum veroprabendorumnecefsitasoneripulfan- (i- 1
i¡hüuA¿firingimrJ^\^^^ cl Confuiro entre fi fe da vna cantidad deñinada para alimentos,ófi fe manda folo la di ftribucion,b diuifion de ellos ,en lo vieimo fo!o fe da, el nudo minifterio ,ibi :MometítAtjeam cur^m inmngtt, Y. en lo primero ,fe transfiere algún vtil jydUa razón con clarcdad la gloí.verLpjilfantibtiS^xhi: Quod nece[sius im^ -pofitA eleSiofcilicetiVt foluat alimenta adjiringit non (4n^^ Sumpatrimonium eU¿ii,f!ri¡¿ccf <ut folísat^ [ed etiam vere^ cféndUm.N.^rráy^ damHumfcilicet^vtfolt^at njerccun dtam hahebtt (i non folhnt mérito ergo apud eum remaneat lucrum.Y es conforme aía razón natural ,que cl que padece cl dano,ficnta cl aliuio del prouccho, capjsJentit^de regJfér.in óJ.fecandtémnataram de regulJur, cap, chari» tatem \2.quafi, 2,capA, de[epulínris ^Oldrado conf. 2ii¿ nunt,2.^erf,Vifa.' Rcfueluc magiftralmentc lo que fe vá fundando,5^rr.' inl,pecunia %,de alimentis,^ cib4rAegat,inprinc:, yen el tium. 1. nos da regla cierta ,para conocer, fi es vno mero miniftro,b no,fon fus palabras. dices.quomodo cognof cAmiVtrum fuerit eleSius.vt nudus minifier^vel vt le^4(4 riusiglof.inl.fi qms officio fupra de legat.z.dicit:Quod iÜc dicitur nudus minifier^apíidqtéem nudum commodum de^ het remancre. Dico quod debet aduerth^n verba conferan tur ad aliquem.vtfi dicojego T’itio da e, vi praftet alime ta: 55* tune efi eleSius legatarius, licet onere fideicommifsi pfgrauatus.Si vero verba legatt non conferantur in eum^ (ed verba executionis vt fi dico ,relinquo alimenta libertéis meis,qua vola eis dari per tdem de talipecunia •£5* efi eleSlus vt nudus mini/íer,, ycon mayor pondcfacion fe aíTcgura efla doítrina, (I las palabras indican prouecho afauor de aquel, aqmen fe dirigen difpofitiuc ,puoaim Cr^/*. difee^tat.forenf. cap, A4440.
« Máxime quod tejtator n}¡jus ejl verbh de Hotaatibxs commodum éd fauorem legatérij ,videlictt Ufcio cheft ^a^hino, fe refa d* hauárefe ¡i facci pandee cttmfimtlibfts ver[>is,ex quibus cUre col!i¿ftuf,quod no futí mAndatxm folum andar» minifierium^fed etiam reli» Üum cómmodumtcum verbalegdti conferantur itt legatarium difpofítiue,non áutem execatine, quod facit ,vt quií non ftt dtcendus andas m'iniflertquaTnuis altquo oaere er 4 Udretur.tcñcte aBart.Mdaticd.Cum,y Simón de Pratisi Qmcn, pues ,negara ,que las palabras de la Bula en el ham.io.cn la aplicación délos mil ducados de orodeCa. mara.míran ala Meafa Capitular difpoíiciue? ibh^aodde tAtero,omnes,^ [inguli^qui dignitates, ^officia ,quibus MUSfolutionis ,55* prdftdíiottis menfiruarum Portionum incumbittpro tempore obtinentes :ilUrum loco rntUe ducatos auri de Camera inflagulis meafbus eos refpeSíiue tangeatibus.pradfSla menfa Capitularé omni mora, ^excep^ tioae cefjaatibus,realiter,^ cum effe^u, perfoluere ornato Hoteneaatur.Y quien podrá dudar,que mueftran vtilidad, yno daño ala Menfa CapituIarM.sa/w.So.ibi: Praterea, 'Vt di^A MenfaCapitularis indemnitatioirca exadionem 55* recuperationem menfiruarum, Portionum confulatur, Yfino le quedara algún refiduo ala McnfaCapituIar.quificra faber dcl mas defintereflado, imponiéndole cl graua« men de la recuperación,exacción, ydiñribucion ,yobli* gando apagar cftc cargo fin otro logro, de que manera fe auuajuftado la indemnidad de la Menfa Capitular? Yque lo refiduo,pagado,Ioquefcacoñumbraua alos participantes de las porciones menñruas ,fe quede en la Menfa Capituiaj^fg prueua.Lo primeroiporq de vna parte de la difpoficion, fe declara la voluntad del difponente. quoad i\i»,Lquifliabus de leg. id.vtrum de petitione haré
9 ¿e,Li.de rel>.Juh.Soci».conf.9.m.t.vol.i.R(ti».co»f.-iio. conf. aoi. num. sJiL t. Surdo conf. 53. nuntAO.l. I. 55’ conf. +60.num. S. Ub. 4. aunque fcan las difpoíiciones reparadas,.S’oí/v.í'on/.Si-í’o/.i.rfí/ mcdtü, [ib. i.gj* cottf.2^2.colum.i.adfinem,lib.2. Surdo conf.179 nu. éo.íib.t. Luego fi todas las demas aplicaciones en la Bula de la Secularidad. las hizo fu Sátidad ala Mcía Capitular, dedu¿tis,&: fuportatis ómnibus oneribus tune exiftentibusjdcl mifino modo hizo la aplicación de los mil duca« dos de Camara: Luego folo fe les dcue la mifma cantidad, que fe lesdaua cntonccs,a los participantes de las porciones mcnííruas. Lo fegundo :porque dcfpues de hecha efta aplicación en el num. 8o.cnel 83.1c impone grauamen,dedar porciS de pan ,yde diftribuciones alas Dignidades ,como alos Canónigos,ibi; Alias vero Dignitates pro tempore oítine tesM^c^uam omnes,^ (inguU fuppraflones ,dífm-nibra^ tiones,afflic4tiones,^ apropriationes fa^apradicfa inteprum ejfe^nm fortitAfuerint ,nec antea de dijirtbutioni. bus quotidianis'.manualtbus pradiáis, necnoh portione pañis,¡td indar fineulorum Canonicorum ptadUíorum partí cipare pofsint,^ debeant. Luego claro indicio es ,dc que quiío.quc lo refiduo.vt indemnitatiMéfx Capitularis c5- íuleretur.fe quedara en ella,en rccompcnfa de eños graua nienes. , • Lo tcrccro.-porque por la Bula de la Secularidad,fe coftitu yb numero cierto, ycompetente de Canónigos ,nu. ^^Wi'v.Cofnpetenfque Canonicorum facuíarium ntitP-eruf ibideminftituatur.Y en c1««ct. 43. Necnon in di<da £c-. [lefia viginti quatuor Canonicatus ,55 totidem Pr&hen~ das,pro viginti quatuor Clericis fxcularibus fuíuris iüius Canonicis erigas ,^infituas. Luego todo el vtil que fe
re(5lítucl,cntcfcza, letras, yvírt^ del Señor Oficial Ecle^ fiañico ,de cuya cenfura ficmprc/c experimenta todo* acierto.no dudo logrará mi Santa Iglefia /a quietud en los drcchos, que con tan legítimos tirulos ha poíícydo fiemprc. Afsi lo cfpcto. Salua femper tanci iudicis in ómnibus .authontas. 'Ua^uer, ** f