Theses philosophicae : quas sanctissimo praesuli ... magno parenti Agustino

m^^3B f '1- SiiUa i'i Ili 5.,^i/ieibkwi^^jiu if. ouicu^ .- .C^7M Vi'MmvifI/z icviU<>.- (^'imduz '^f^yO .. .7. -ljititl'^xV0Mi^ zUSiUiiu^Chi^id^ftUO i& .!)ytiMu hyviOtfAii 5r/^>7 ^i/yji^vn U'C(tp!Uiii/M2!’ iiufsy.4<yi — /1, ,«w^;to'.T'X^ i^K^- Jjuldwr c/?.7 i^iymiU Coi^i^:AliA'A/)t^St’yiU&- iij.. '^h.IJii!u,uit^- i^l^z(J}iijdiuiiiyi4(f'2£ 'a J -I 1 'i 1 ii- 4)*) !{•(<' «4-4)7 ^<4-4>') ^4>*) (•(4'4»«4*4)*) (•' ^nii c^rte ,aspsrum nihil «qiiod non mihi ,&fadie redaatar, &prsEviuni ^“eteriira t*6t ,tantisqus ubique vitutibus fulges ,ut ad quascumqua ,&dubitationis,' .& ignorantia tenebras difugiendas ,te soium sutficere, nemo sit, qui non videat; siquidem tu es. Beatissime Praesul, Prcedpaum Ecclesis Lumen (t) inter Doclores Ecclesia: praecipuus ,(2) prarcmuus Pater ,&Doctior (3) Mifgister Ecclesiae (4) Dodlor praecdlentissimus :(5) tu Dux Ecclesiae, (6) Doctor tutissimus ,(7) Fuigentissimum Ecclesia Catholicae Lumen, &Maximus Doclor: (8) tu optimus fidei Magister ,(9) norma, Sc regula Doctrinae Catholicae ,(10) Ecclesiae authoritas, (ii) Oraculum Spiritus Sancti, (i-2) tu Scriptis irrefrag<ibiiibus Ecdesiz illustrator, (13) Omnium Ecclesis dificuitatum quies, (14) quem per omnia sequi V. Sin. Gen. fatetur: tu novus fidei conditor, (15) Ecclesiae lingua, (16) ^iterns vits fons ,&novas Ecclesia Salomon ,(17) Substentaculum omnium DoClorum ,(18) Scrutator quatuor flaviorum scripturae, creatura;, culpae, &gratiae, (19) tu Pater theologorum, (ao) SS. praesertim Anselmi, &Tbomae Magister ,qui theologiae quim Scholasticam vocant*, omnium prius formam invcnEti :tu gratia:, fidei naturae ,atque eruditionis miraculum ,saniorisque dodirinae Magister ,qui piusquam Salomon disputasti a Cedro, quae est in Libano ,usque ad Hyssopum, qux eoreditur depariete, Pseudo Philosophorum arma confiinoens :Tu:::: sed qualem te memorem Patrem Augustinum 1Omnis laus 'inferior te est: 6sidus maximum! Augustine Pater ,te Authore ,te Magii tro, ita cmnu sunt lucida, ut errare non possit, nisi qui ex industria veilit allucinari ,ait D. Thom. Viilanoj^anu^. Has igitur Philosophicas Thessesf Magne Pater" Augustine ’, in amantisimi filij argumentum cibi sacratas-benignus assume: parvum certe donum, sed. tuae celsitudini debitum .Si ^quo '' 4' tr <4 4^ A-V)-) 4)-)) {•(• *>» (^'{'i^ ->)•) C-^ '(•(<" ?-» {'(<• ^ ^quo maius prsstare non valeo :at si minime d;cet , •?? f. •» A A msi erga te cujtum tan exiii monumentotestari eace adest di- Jedissimus filius tuus R. P. M. Fr. Franciscus Gutierrez de Tortosa ,ex Assistens Generalis, hujus Bcstics Augustinianic Provinciae Eedtor Provincialis ,vir vere sapiens, &alta mente praiditus, cujus inanibus te certe dignis, hoc munus oitertur :in eo enim pr^ter prudentiam ,placabilitatem, humilitatem, integritatem, diligentiam, aliasque animi sui dotes ,&egregia comitas ,&humanitas ‘singularis effulget ,quibus omnes indistinde prosequitur, &humanissime fovet :pacis, &justitiae amor ,prscipua suae dignitatis ornamenta ,quorum primo partes lenitatis, &misericordiae passim ,6c libenter agens ,-^nimos dissidentes paternaii quadam clementia allicit ,conciliat ,& confoederat: secundo vero, cuique suum ,-mira soiicitudine redderrs ,omnia esse ordinatissima mira suavitate disponit ,&efficit :maxima animi liberalitas ,qua in studiosos juvene^s eximia confert beneficia, &quscum^ue habet in pauperas filios distribuit ,&in egentia monasteria, sublevanda gratis impendit ut possint ,quae sunt Casaris Casari ,&qas£ Dei, Deo uberius, &religiose praestare: mira divinarum humariarumque rerum peritia^*» qua studia reformari ,prsrcepit ,.& jam reformata fovere ,ornare ,&eficaciter munire ,minime desinit, ut adolescentes in sana Philqsophia ,&Theologia ^cum pura morali edocti, Cavillationibus, &Spiritu Sisthematico ,penitus oblitis ,sciant quod Rejigioni ,quod ReipublicEE ,quod sibi quisque debeat ,&utrisque in posterum fiant utiliores ;sed sileo nam suam modestiam offendere proprijs laudibus pertimesco ,etsi rem enarrem omnibus compertissimam :tanti ergo viri SS. Pater, tantisque ipsius virtutibus fraetus ,non dubito, quin hoc meum quaiecumque munus ejus manibus tibi oblatum tequo animo suscipias, & “-tf A 4-) «i. ^•»)•) !(•(« ^ [*(«• •»)•)! ((•<•{• >).) ((•{«• *»).)) ((•(Sr* >).)) ((.(<, ^4)*) (X'<«* *>» «<' ^->)=)X*<^ •^)') *5^)*y ({& &quod tuum praErclarissimum nomen huic operi prasfixum ,&protedionem illi tribuat ,&decorem. (i) Six. V. (2) Six. IV. (3) Adrian. 1.(4) Joann. 1. (5)Clem.X. (6) Cletn. VIJL (7) Alex. VII. (S) Clem. XI. (9) Ccelest. 1.(10) Felix IV. (11>Pasch. II. (12) Mart. I. (r3)Tnn. XI. (14) teo. X. (it; )!>• Hyer. (i 6) D. Burn. (i 7) S. Fuig (1 8) S, Vine. Ferr. (19)8. Thom. Aq. (20) S. Anton. de Flor. [•(< «)•) •>)•) (*(<* ((*(<• *>)'} ({•(** ^ .) K4« 4)-) (•«* ’»>•> f £X PROLEGQMEmS. ^ PHYLOSOPHIAM »quarrt vsteres Graeci ante Pithagoram .teste Laertio, Sophiam seu^Sapientiaov ^ il-hant qaadrifarfem ia Schohs dvvidi seiet la Logi- ^ S'n™F=’ M=.h»FbWcam. Ethicam, &PS.sicam Nhs S vcro ^b^Aolamm, consKm-dtnc btc saltem rec=aam.« ^ plres facultates assignatas, Philnsoph.* nomine imeit ^ Ai» Adamo, cum «teeis natur*,- &grati* donis Philosochiam Deus fuerit impertitus ,disputant inter se DoaorLt afSrntiDtemsentemsam,, nui certam ,prob^biliorem saltem esse dicimus. >ou& Adama paeccante, noa soluta ipse ,, sed &humanx mens, ait August.lib. de corrept. &giat. nedumspo- ^ liata fuit oratuitls ,veruta etbm vulnerata tn natuealibust Hinc in omnes Adae posteros ingenii tarditas, atque hebetudo ,quare maximo studio, &.Lbore acquirenda moda ea sunt ,quae donum forent gratuitum. „ 4^ -=EX LOGICA^ ~'‘is; ;iEriagi- QUATXJOP. sunt operationes, intelledus ,perceptionempe,- )udicium ratiocmatia, &methodus ,-a quibus omnis error in verite te investiganda derivat,. -Looica ,sivesit -organum, organorum uti Aristoteli ,sive'’D!alea!Ga „ati Scolasticis „sive ars pbilobcfandi ,uti allijs placuit omnium consensu ^.est:fceultas, cuius munus mentis operationes id verum dirigere, quare ei sedula vacandum ,&prsscriptas ab ea regubs pr* manibus habere debemus,, ne in philosofando turpiter erremus. •> ».-- db % '*• 'i )•} ^ IT A A V.V 'i- <'» «V 4);)i iK^- ^^») <«<' ‘v*) !(•<<* •^') <•?• •^‘) if^5* .BEiyERO~EPTJOKE^ S PE'SCEPTI0, qD$ idea qiioque apeilatur»' duplex est, 'formalis, &obje^iva. Idearum divitio in ideam substantis ,modornro, &relationum adequata est. Necessariam judicamus idearum divitjonem in sensatior nem ,imagioaticnem ,&inteletftionem ,non miuus ac in universales ,particulares, &singulares. Non omnes ides nostrs originem ducunt asensibus *quare principium iilud ab Scolasticis usurpitum ,tiikU e^t ht intelle^u, cjtrin prius fuerit, in sensn ,tamquam falsum ,Religioni noxium ,&verae Pbllcsopb ae cpritrariun, rejicimus. Decem Aristotelis ca!hegcri.r ,ad cuas ip:e reducit omnia cogitatienum nostrarum objesfla ,tot misterionim fcctu gravidem, ut parum utiies rejicimus :tales enim ad rite fornrsandnm judicium ,qui Logicae Scopus unicus est minime pfO^nt ,.& ni 1certe magis^arbit rari um ,ilia cathegoriatum- ssrie ,cus ex imaginatione viri cujusdam apud quem nullum jus ai leges aiiijs scribendas prodierunt : quisque igitur uti potest jure suo ad disponenda objedia cogitationum :ideo Pufchotius ,ad septem, reducit, Afistotelii Cathegorias ;sed adhuc reduci possunt ad duas, nempe substantiam ,dc -modum. Idem jiid'dtmB ferimus de quinque Aristotelis prscdicabilibus, quibus in studendis, -& sciendis m.txime insudant Aristoteiici ,sed inutiliter iquia qaarcumque de ijs ciicftitant ,aut nullius sunt* momenti ,post ea quar de universalibus ideis dicuntur, aut falsa. . Sed pra* omnibus necessariam putamus notitiam claritatis, &distmdiionis idearum :tota enim confusio mentis nO>trar cx eo provenit ,quod ideam claram, atque distin(flam de rebus cognitis non habeamus. Omnis obscuritas in ideis -j confusione oritur ,cujus causa sunt praejudicia inLntiae nosire :ad confusionem vitandam ,ideamque claram reddendam necesarium est. Aten- »)•) •»)•) ^# ^-j» ^k^"^} (^ *»%(<^ # A: A A 'J? A. A- -A-- -=?•' A I-Atendo debita v-qnaT»^” Hb^ari ppssit ai> mcuria ,&inconsideratione propter leves ,vagasque hotninum ; :num cogitationes ut autem attentio compraesernm ]uv> paretur diligentia adhibenda est in Studio ,, ad quod. requiritur ;l.'A-niTnurT) prsEparare prdpoiito. discendi :II;,Fjnes proponere exeellentissinnbs ^uoa tni:inles;, 2»ec'Smit'atos : HI. Erigere animunv ad aliorum exemplar ,qui pervenerunt ad summa studio, ac industria d V- 3-jEquales,- antecellere laborare; honesta aEmulatiooe :V, Otiuin. religiose disf^sare'-,- ita ut nullus dtes.siuelinsaii-.nullqrn tempsrSj idoneum ,nulla occasio discendi praetermita.to,^;; i-fyi.-dB; bene incepto persistere ,dfonec fuerit absolufuj»,-. • --II. -Necessarium est ambiguitatem auferre. quod me- ; dia definitione fit :definitio alia est nominis, alia rei prima e»tilla, quae, explrcat .;;:non ethtrooso^aln j^sed sensum ,in quo ndmen aocipituc :Isecunda esf ilia ,. qna^ dattm, rper.^tmusi, -& dilmrentdam ;.velrper genus p.rp.ximum ,&differentiam nhiuism', vel quia hsc nou semper innOTresSutft-, per genus remotum’,' 6cdifferentiam limitantem; aut tandemper proprietates ,si proprium ge- ^ nus ,&differentia non inveniuntur; sed .maximeciican-, duni ,trt •Tespt^itata :preprio r.omiHe declaretur rquia sepe contingit ,ut verum mente conceptum,atiycluti fal-r sum pronuntietur propter improprietatem nominis; quare sequentes difinitionis. resguias asserimuj^ ,observandas, I. Definitio clarior sit definito. -Viluiitls regalte plures deEnitiones ab Aristotele as^signatas ,qus res potius obscurant, quam illustraut ,non posse vocari tales ,credimus 5tales suat defiifitiones lucis ,motus Sce. -. II . -In definitione nil sit superfluum ,- aut-diminutum. III. Definitio convemiat omni >.& sbli definito. ^•i¥. Definitio 'reesprocai-sit cum suo defiaitoi quibus h*c axiomata, scito, digaa j.udicatftus. Axio- A- i #4»(<«• (:(«• •^>*> ^ Axioma'-!* CiiT' convenit" definitio ,1 convenit &de- ^ fini^umit-^i -^;'rj-'"' ”210' 'u-^i II. Cui repugnat difinitfo, repugnat &definitum, -- nii -Cui repugnat definitum, repugnat &definitio., sen jY.IiCu>'tonvenit'defirfitum ,convenit &definitio. - •N^essarium est ut re^a methodusobservetur in divisione, quia in multitudine reiuu mens ad confusionem solet esse proclivis ,quod ut assequamur curandum: ^ '-«•al. Ut-afaciUioribus incipiamus, deinde gradatim ad. difieiliorai prbgTediamuc,’?al!ter temere, ab uno ad, .aliud trinsilereFriUs. i' r. at: ;v' II. Di-visibadequet totum divisum ,ita ut.nec plura, n* pauciort’'sint in: divisione membra ,quam in toto di viso. "*- -n55II.v3Ditfi^fe'-pat5<^ pa.rtibus.c-, _.ah' r•. -EhiV. Divisio redio ordine;e6mtituatu.r,ri :,i- :Ad ^perfectam 'idearum nostrarum ,incgiligentia.m ,se*. quentes ,regulas observanda:: stafcuimus.-vtt' i. -Imaginatio ,aut phantasia -solum potest representare‘ imagines -objeaorum sensibilium ,quae percipiuntur, per ^ sensus extersores.-- ;ns ^ fi' II.' Imaginatioenon potest ideam ipreprjgm objetHpruni insensibilium formare. * 4:- dj. .4- 4 " •5v JUDICIO. ,TL optabilius est bona mente, aequabilitateque ra- 3-J tionis ;quare in id praecipue .nobis est ineumben-. chinx, ut judicium nostrum rite ,&accurate componamus: Malus enim rationis usus, non solum causa est errorum,, quos scientijsdnmiscemus ,sed omnium-ferme malorum, Quain vita civili, commituntur :hinc ergo proveniunt 'niust^, &male motae lites ,hinc praeeosia concilia „hinc 'otia 'temere suscepta :ideo maxime nobis adiaboran- ' --.dum. ne ^*«•) !(•(«• •»>•> 'i?- dum, ut hac in parte rite instituamur; sd quod utilem )udicamus notitiam Propositionis, £7” tormini , aue proprietatum; sed parum utilem credimus notitiam reductionis, conversionis, &equipolentiac Propositionum: vult igitur mentem suam exercere speculatione rerum parum utilium ,qui talia pertradlat. At supra modum utilem judicamus notitiam ,fontium, seu originis, unde intelledus suos quasi exaurit errores ,necnon plures regulas ad judicia nostra firmanaa: erroris enim fontes duplicis sunt generis, aliae interiores, sive ipsius naturae intelledus ,&exteriores aliae, sive quae ipsi adveniunt ab extra: interiores sunt: 1. 'Temeritas : II. Praecipitatio, aut levitas: exteriores sunt: I. Sensus corporis: II. Aliorum Authoritas: temeritas est ni.mia firmitas in sustinendo, quod semel judicavimus :ad hunc defectum vitandum sequentes regulas asserimus observandas esse. I. Potest accidere quod ego deceptus sim. II. Opinionem meam deserere debeo, dum alia appareat ,qua proximior sit veritati. III. Veritatem ampleCti debeo, etsi ex idiotae hominis ore prodeat, aut inimici. Levitas est summa velocitas in judicando ,quod prssertim evenit in judicijs, nostras passiones allicientibus, ut apparet in obsequiis exterioribus, &laudibus externis, quas facile credimus esse siuceras ,&cordis benevoii foetus :ad hujusmodi mala vitanda, sequentes regubs observandas esse dicimus. I. Prudenter dubitandam de judicijs amori proprio, caeterisque passionibus ,aut propria? commoditati allicientibus ,si non in toto ,saltem in parte. II. Prudenter ut vera habenda judicia amori proprio, caeterisque passionibus ,aut propriaer^ajrpaapditati con- BAlia ^-») (•«- 4)-) (<«• 4)0) «4- 4>.l! *4)-> «4» '(-(«^ 4).)1 K4. ^.<4- ^ t- A A •5v v5v 4 " Alia est origo velocitatis io judicando, qu£ dicitur consuetudo ,qua fit ,ut sine maturo examine rerum sententias feramus, &)udicia formemus; quisque enim facillime judicat ,quod multoties judicavit ,&intelleaus non nisi magna dificultate quiescit in via ,quam multoties per ambulavit :ad hunc defeiftutn vitandum sequens regula observari debet. 3n- ',4 Nil ut certum habeamus hoc fundamento duifti ,quod nempe illud ,ut tale semper habuimus.^ Exteriores fontes aliiae sunt propria corporis nostri, allise vero non :primi generis sunt sensus nostri ;nil cene est, quod magis nos decipiat, ut experientia demonstrat, quam sensus nostri ,etsi sani sint ,&in tota sua naturali perfeftione constituti :ut autem sensuum nostrorum errores vitare possimus ,sequentem regulam astruimus necessariam. -.. Maximam curam habemus debemus ,ut non decpiamur anostris sensibus, etsi sani sint, rede propordonati ,&in distantia competenti. TJt falsam rejicimus hanc regulam generalem aFortunato de Brixia excogitatam: verum est omne id ,quod sensus sani ,&bene dispositi nos persuadent. Ad hunc locum reduci possunt errores ,qui originem ducunt ab experientia phisica ,quae non semper fidem meretur, &multoties nos decipit :ad talem dffedum vitandum ,sequentes astruimus regulas. I.Experientia fieri debet apersona versatissima in materia illa ,circa quam fit experientia. ^ II. Experientia fieri debet instrumentis non genericis, &impropriis ,sed exadissimis. ^ III Experientia fieri debet morose ,&multoties. iv! Experientia fieri debet animo Indiferenti ,&judicio ab omni praeocupatione libero. Alliorum Authoritas origo est alliorum errorum :debemus iS’ 1««4-«<• i'* i'* *i'* » ^-O-) <•<«* 4»; (•{«• 4)-): (•(<- 4» !«4‘ ^4» (•(«-' 4)-)! (•<<• 4» 1^4^- bemus igitur intelle(5lurn nostram liberare animia credulitatis pernicie, ratione cujus fidem cuilibet prastamus authcritati ;quia vero cujuscamque authoritatis vis in eo sita est ,quod quis ,nec in se deceptus sit ,nec nos decipere vellit ,ideo sequentes regulas fundamentales maxime necessarias statuimus: I. Fidem non meretur cujuscumque Fominis diclum, quando dubitamus ,quod nos decipere voluit. II. Fidem non meretur cujuscumque hominis didum, quando dubit-mus ,quod ipse deceptus sit. III. Nullam fidem meretur Vulgi authoritas. IV. Authoritas humana ,sive sit hominis mente ,& concilio praditi, sive communis opinionis Dodorum, etsi venerationem mereatur ,non ideo liberos nos relinquit, eam serio examinandi ,ut tamquam certam ampiedi possimus. V. Qui voluerit secure verum cognoscere ,debet rem examinare animo indiferenti ,solum respiciens ad rationes cujuscumque opinionis fundamentales, non ad numerum, antiquitatem, &qualitatem Dodlorum. Sed pradidium examen minime fieri debet juxta principia 3licu)us sedla particularis :toto enim corde rejicimus usum, qui in Scholis pravaluit ,ut uni tantum seda sese addicant :nemini licet ut postea dicemus unicam eligere sedam ,aut in verba Magistri jurare ,sed prasertim cordato Philosopho ,qui bene cogitare, &veritatem ad invenire desiderat. Quia vero maximum est errandi periculum in Historicorum authoritate :ideo necessariam astruimus notitiam, &artis critica usum ,ut eos vitare possimus ,scientes: I. Quod Poeta parvam ,aut nullam fidem merentur^ quia fidiones in ijs communes sunt. II. Quod Oratores majorem fidem ,quam Poeta merentur, sed non amplam, &totalem, maxime Panegirista. i» € 4» (-<4 4)-> (.<«. 4»(.(4. 4)-} #4)-) (-4^ 4»<•(«• 4»('<<* 4»^ $ A SV V>^ ->» (•»• •»> <* •«> t-'" **’-'* *'* ^*' '*'’^ f si moai, ut aiunt, &ligur* silogiimorum magica qua- Imvi veritatem latentem allidant :verfim bona pace eorum qui ita opinantur eis subscribimus, qui artern s, logisticam^ nec ad inveniendum verum faciam ,nec ad inventi demonstraclionem satis commodam, jure F‘°' nunciant; necessitatem igitur sviogismi quantam scholastici vodferantur minime agnoscimus. . Kon licere Philosopho unicam eligere sediam vaut in verba alicujus Magistri jurare sustinemus. ^ Ide^ non sunt figmenta ut ahquiDus placet Ideae non sunt ipse Deus ,ut voluit Malebranchius. Ide$ omnes asensibus non immituntur. libratis pro utraque parte momentis provabiuoten, iudicamiis sententiam asserentem nonnullas ^etaeas in- ,cpAu2ustinus pluribus in locis tradidit. veritJtis chriteriura statuimus principium illud: ^Sm 'ampleaimur sententiam quae asserit :sensus nonrepresentare objeifta ut suntinse. ^ EX METHJPHISICJ. HAKC Philosophiae partem ,quae M^haphisica appellatur, aut quia de rebus Divims, &maxime iti^^ aut quia de rebus quae Phisicam superant conreconai ib, aut qu ^^distribute tradtan templationem ,agit ,aisuncrc , oportere dicimus. Entis naturae notitiam ,necnon ipsius principiOTum, affeaionum ,&proprietatum valde utilem, &n- '“X"S'.SiXtrp'biSnl. slllua est, qusm Ipsa esseu” at’obj=dive vero, dc Methspn.s.ce 4 ' vv A ^y <f'y f,).) «4-.» («••*» i-'* <«• *<•»"*» *.(«•S ^<•{«• •$•) (•{«• •5)-) >)•> <<4-^-0-> ^'(1. .J).) 4),) ^ ^tuitur per non repugnantiam in prodicatis suo quid- S ditatis. ^Existentiam esse idem realiter cum essentia asse- A. •aSs» "4' ^4 SV rimus. ^Substantia; nomine intelligimus rem per ss existentem, ^si sermo sit de substantia ahstradive considerata ;at vero ^si de substantia singulari sermo sit ,nil aiiud intelligimus ^substaatio nomine ,nisi subjedum innotum. ^Per modum intelligimus omne id quod ita substantio ^inhoret ,ut sine respedlu ad illam minime possit concipi, ANomine relationis intelligimus ordinem unius ad aliud; ^sed quod talis ordo sit entitas ,modus ,aut aliquid reale ^in rebus creatis, quo sub Philosophica cadunt contempla- ^tione ,non intelligimus ;titulo enim superfluitatis supradiftas relationis rejicimus. DE CJUSIS. YALDE necessariam esse Philosopho causarum cognitionem fatemur. Causo secundo aliquid agere ,&efficere, contra Philosophos aftivitatem omnem croaturis denegantes susti- Jiemus. Deus immediate concurrit cum omnibus caussis ad eftectus suos. Concursus Dei non est Phisice provius respedu causo secundo. ^ Deus promovet causas necessarias sola promotione 4.- generali. ^ Eadem promotione generali Deus promovet causas S Uberas ad ea ,quo sunt ordinis naturalis. '4 Fatum, prout ab Horeticis Pianetarijs, &ab Stoi- & CB acceptum ,toto corde rejicimus. ^Hi- 4»^4V.J5 4. 'Ar 4 * SSt* A •Jv nB theologia atuuali, seu hb Spirituum natura^ * SUPREMI Numinis ideam humanis mentibus Inditam, seu innatam esse asserimus. Supposita Dei idea singulis hominibus congenita, Deum ipsum existere £;cile demonstratur. ^ Quoniam vero idea entis perferissimi ,ex qua modu demonstrabatur, Deum existere ,utrum reapse sit cuique congenita ,non est adeo ita certum, ut ex ea possint Athei evidenter convinci :ex argumentis Phisicis ,Methaphisicis, &Moralibus Deum existere apertissime demonstratur. Nullus sunt roboris momenta ,quibus Atheistae probare conantur Deum non existere, ^ Unitas Dei invidlissimis potest demonstrasi contra Poliiheos ,&Scriptores Ethnicos. ^^•oi,- j Non dantiyr duo-Summa principia, unum boni, «alliua mali Causa, ut voluerunt Marcionita, &Mamchsi. Deus est purus ,ac simplex Spiritus. Deus est infinitus ,immensus ,&immutabilis, Deus est omnipotens ,&Summe verax. ^ Deus est Summe providus ,&providentia su» gubernat, etiam vilia, ac minima ,quidquid in contrarium blaterent Deistae ,&falsi Philosophi- ^ Mentes humanae non sunt particulae substantiae Dei, nec aparentibus tradudl* per virtutem seminalem. Humanam mentem anatura corporea prorsus esse diversam ,adversus Materialistas propugnamus. Animorum immortalitatem ,quam ,ut se cupiditattbus traderent ,totis Lacertis impugnare conati sunt Athei, &alij falsi Philosophi ,prout Catholicos decet Philosophos firmissimis demonstramus momentis. Anima rationalis de fado unitur corpori ,cujus est Unio ^5^ S\)-) (««• ^ ^(•(<* •»>•) »•> (•(«• 4»(«. 4»!(.(«. 4»(.<«- ^ ^Unio mentis cum corpore, que nec est mere localis "f nec affediva ,nec intentionalis ,sed substantialis Phisica^ ^ ^condstit in mutuo commercio ipsam inter &corpus. * Circa tempus infusionis animse in corpore varijs sunt ^ Dodtorum sensus ;seJ eis subscribimus ,qui asserunt animam infundi in principio generationis. ^ Tanquam fabulam rejiciendam putamus Aristotelis opinionem, tres successive animas humano corpori tribuentem ,quadraginta dierum spatio in humana generatione. Flures sunt animx potentiae, inter quas primum obtinent locum inteiledius ,&voluntas. MX ETHICA He aHionibus kumanis^ Lex ,&conscientia ,sunt humanarum a<5lionum regula. Adiones humanae ex subjedorecipiunt bonitatem vel malitiam. Legem fieri debere ad communem utilitatem contra Machiabelium ,aliosque pseudopoliticos asserimus. Girea humanarum adionum pr^mhim ,nempe objedivam hominis beatitudinem ,tanta fuit opinionum varietas ut S. P. Augustinus plnsquam centum hac de re sententias enumeret :nos vero principaliores tantum refeJere intendimus asserentes: I. Diviti® non sunt objediva hominis beatitudo. II. Voluptates corpore® non sunt objediva hominis ^eatituio, ut Sardanapali ,Heliogabali ,&impius Ma- ^humetes voluerunt. III. Solus Deus est objediva hominis beatitudo. S_DE NATURA JUSTI. ^Ijuris naturalis ab Hobbesio, &Spino- ^excogitatam tanqnam natur® contrariam, &rei- ^pu i,c® eversivam toto corae rejicimus. Mons- 4).) «S- 4).>,^.^^. 4).Xi{,(-|. 4).) ^ A •i*- ^«4» 4»1 -i)-) C*(^ ^i'-^ ^)*) '^>‘) C'V<* Monstruosa sunt ,qus ex eorum falsa juris naturalis descriptione profluunt paradoxa :talia sunt: I. Cuilibet concessum esse jus contra alios in infinitum. IL Injuriam dari civi ab imperante non posse. III. Jus naturale uniuscujusque non in sana ratione sed cupiditate deterrranari, IV. Neminem absolute debere promissis stare ,nisi ex metu majoris' mali ,vel spe majoris boni; quare pada nullam ^im habere possunt. V. Bellum, ut rite geratur ,sufficere ejus rei habere voluntatem ,&alia hujus generis plurima ,quas omnia pari modo rejicimus. Nos vero per natura jus intelHgimus radius asternas legis nobis applicatus ,seu facilitas mentis nostras ad praecepta qusdam rationi conformia percipienda per internam conscientiam :per justum vero inteliigimus dodrina moralis, qu« docet socialiter vivere, id est ita adiones nostras externas instituere ,ut placida semper cumalijs societas colatur ,Sc externa faslicitas promoveatur :ex quibus sequentes profluunt assertiones., quas propugnandas astruimus: I. Societas est homini naturalis. II. Homo sine alterius consortio vivere non potest. III. Yita aDeo in societatis usum data conservari debet, tum quantum ad corpus, tum quantum ad animam. IV. Ad societatem servandam apperta lex est naturae ,neminem esse lasdendum ,&damnum illatum esse reparandum. V. Ut societas colatur tenemur ad humanitatis ,& hospitalitatis officia :necnon ad bona alijs praestanda ,& ipsos bene faciendo quantum possumus juvare :tandem ad pada servanda. VI. Pari jure ad loquelam, vel silentium temperandum prout socialitati convenit. Men- VII. Mendacio )ura societatis humanae violantur. JDe praceptis honesti ^natura virtutum. rr^^EIA sunt principia honesti :I, Ex amore rationali Iomnia agenda ,vel omiten-da ,qus securitatem nostram efSciunt firmiorem ,id est societatem ,quam colimus cnm alijs paccatissimam ,maximeque commodam. II. Ex amore rationali omnia agenda ,vel omitenda ,quibus corporis sanitatem conservare ,&procurare possumus. III. Ex amore rationali omnia agenda ,vel omitenda» quibus mentis tranquilitatem nobis comparamus. Primum praceprum ,quod ex amore securitatis, & socialitatis fluit cam laude prasstari posse dicimus harum virtutum exercitamento :LJustitia, II. Philausiae. III. ' Probitatis. IV. Placabilitatis. V. .idiquabilitatis. VI. Humanitatis. VII. Beneficentiae. VIII. Gratitudinis. IX. Fidelitatis, X. Veracitatis. XI Taciturnitatis. XII. Parrhasiae. XIII. Obedientiae. XIV. Peverentiae. XV. Misericordiae. XVI. Congratulaticwiis. XVII. Diligentiae. Secundum prarceptum, quod ex amore sanitatis fluit cum laude praestari posse ,dicimus harum exercitio virtutum :I. Laboriositatis. II. Parcimoniae. III. Sobrietatis. IV. Castitatis :Circa sobrietatem duo propugnanda veniunt. LAnte dilubium licitus fuit carnis esus ,etsi non naturalis. II- Licitus est vini usus. Tertium praeceptum ,quod ex amore tranquillitatis fluit cum laude praestari posse dicimus ,affedluum nostrotum ,nempe Amoris ,Odij ,Desideri) ,Spei ,Metus, Tristitix, Irx, &c, legitima diredlione, harumque exercitio virtutum nempe Patientis ,JEquanimitatis ,Mansuetudinis ,&c. njE SV " 4^ •4. 6' DE DECORO,. . DECOSUM est insigne honestatis Gmatrontum, quo feiicitas nostra in hac vita ad stammum fere gradum extollitur, estque dodlrina moralis, quae docet prudenter aftiones nostras ,ac indiferentes ad aliorum, sensum ,judi- .ciumque commune modetari ,ut nostri irrisionem ,ac fastidium vitemus ;habitus per decoras at^iones ,acquisitus dicitur urbanitas, quia talis virtus in Urbibus floret ,& ei oppositum vitium dicitur rusticitas :decorum autem cum laude praestatur ,si decori leges cujuscumque hominis status, conditionis, aetatis, &sexus fideliter observentur. DE POLITICA. Societates, aliae sunt simpHces, aliae composita:; Simplices sunt ,qnae ex simplicibus constant personis ,quarum qutelibet peculiaria habet officia, qua: si fideliter observentur perfeSa ,&florida absdubio emergit Civitas ;nam ex societatibus simplicibus, quae tres communiter asignantur nempe :LMatrimonialis inter marem ,& foeminam. II. Paterna inter Parentes, &Liberos. III. Herilis inter herum, &servos.T intercedens, constituitur societas composita ,seu societas Civilis :in hac enim pro diversitate subjedti. cui imperium commissum est, diversa est regiminis forma tvel Unicus in ea imperat ,&guvermat ,est que Monarchia, vel certus Nobilium numerus guveriiat, estque Aristocratia ,vel tandem Populus ita guvernat ,ut quilibet Paterfamilias jus habeat suffragij ,est- ,que Democratia; Monarchia alia est ele<fliva ,alia haereditaria :prima est in qua Sceptrum Eeipublicae suffragij s, alicui principi demandatur :secunda in qua Sceptrum a Parentibus ad posteros transmititur, ex quibus sequentes propositiones propugnanda veniunt; Eegi- %K^**^)*) ^^)') *$•) (•(«•^)*) O•»>> •i£^ x?» * Cr A <W^ ? «fa’ -* ? Vi;- I. Jlegimeo MonarcSicatn wt ornofucn prsstaotis? stmtun. IL Moiiarchia hereditaria prestantior est elciSiva. III, Principibus ratione imperi) competit potestas I©> gisiatoria vtjsa: omnibus 'sin^uiis Civibus ,praeapere possunt quid ab ipsis faciendum i&abstinendum sit. ..' , ly, oiE3demi‘atione'ipsis competit potestas judicialis, nempe facultas examinandi aifliones Civium ,an cum prescripto iegis congruant, , .^Y. ,Pariter -jus -vi te &aeds ad stabi^endam civir tatis tranquillitatem. :. 1-Yd, -Necnon;juscoastrtuendi Magistratus;" J VII. Simul )us indicendi tributa. YlfL >-Eodem modo ipsis convenit jus bdli ,.& pacis ,quidquid in ccntrarimn dicant Pseudo:Politici, &fids- «:Pbijosoplii. ? IX. Tandem jus instituendi Collegia 3c Acadetnias; X. .Nullius sunt ponderis momenta quibus PseudopoHtfci predi^Ia legitima regalia jnra evertere conantur. -XI. Jure optimo talia monstra deber-ent aPatria arccn, quae nullam societatis legem agnoscunt, humaiaitetis jura contemnunt ,Populos fascinant ,&-Statam omnem ,seu rempublicam ,quantum est ex se paenitus evertere intendunt. • XII. Platonis respublica in qua uxores, filij, dc onum siint communia merito damnatur. .T XIII. Eeipublicae interes^ statim aprincipioL, .puer rorum ,&juvenum institutioni ,&educationi prospid. EX PHISIC^ GEXER^LT. : ''Xfc Corpore «afurali ^ejusqut friucipijt, COPPUS naturale, quatenus naturale ,"esse' Pbisicas % % objedam, una ferme-Philosophorum voX'«st;: quaitt,- ^ Dobrem 4]^ #^]( (f«* ^ * 4) 1(4 # 4).j 4)5) I?' •»»«<"•»)•) ^ 4- ^ obrem existere corpora haud foret duVitandum ‘verum ^ cutn Carthesius dubiam fecerit Corporis existentiam,;.ita ut 4Jilalebr^chius Divina tantum fide eam constare crHide- ^ rit V&Bcelius ,atque Hiberni quidam apperiissiu® eam opfMagnarint.existere corpora ante omnia asseramus oportet ^ dicentes. ..^^'H^ Corpora non tantum probabile est existere ,sed de fadio existunt. ;4 Circa corporis naturalis principia variae fuerufit Philosophorum opiniones in. quarum varietate shis tarit,um contenti sumus: .. . I. Erincipia Corporis naturalis sunt materia ,5c forma. 'II., Talia principia non nisi Metaphisice ,&in abs- •ttadlo fuerunt ab Aristotele assignata. III, Praefata principia prout ab Aristotele exposita, nil iere ad Philosophiam naturalem deserviunt. IV. Materia male deffinitur aPeripateticis. .V. Quid t^en sit in re Phisiea materia incertum est. VI. Forma materialis solum consistit in diversa partium materiae dispositione. VIL Formas materiales prout aPeripateticis asseruntur sunt penitus inutiles. VIII. Nullas dantur forma: accidentales in sensu Peripatetico. IX. Ex accidentibus spiritualibus naturalibus minime probatur talium formarum existentia. X. Nec ex accidentibus spiritualibus supefnaturalibus probatur existentia forma accidentalis in sensu Peripatetico. Xt Nec tandem ex venerabili Eucharistix Sacramento. _^ XII. Sententia negans accidentia entitativa in sensu ^ Peripatetico, optime congruit cum eis ,qua in Sacris Con- ^ ^cilijs ^ !»«;) «<• •»> (-S- W**•) IW >•) |M>' *)•) * * 4 ' .»s^ 4 4t "4 »?> <¥ (*(** C*(^ '*)•) >)•) (•0^*^) CK^* •»>•) (<«• ^ ^cilijs sunt stabilita circa vai2i3bii« Eucharistia S„cra- '4 mentum. ^XIII. Pari modo congruit cum Decreto ConcHij Constantiensis in quo damnatur secundusWiclefi articulas. 0: De Corpore ^quatenus est continuum. L:y^ONTINUUM non constat ex prtibus in infiniturn divisibilibus. ^? II. "Continuum componitur ex indivisibilibus. III. Indivisibilia ,ex quibus constat continuum,'' non sunt Zenonka ,aut Mathematica ,at Zenoni alij^ue Stoica; disciplinte Alumnis placuit. ^ IV. Indivisibilia, ex quibus constat continuum sunt Phisica ,&extensa. -•^ '4 4 DE LCCO ,ET t^ACVO. !• EUUTONO,Keil ,ali jsqse adherentes lo-‘ cum acorporea natura diversum esse arbi- ^ tramus. .‘01^ II. Locum merito spatium denominari dicimus. III. Spatium est entitas reaiis ,ut vult Isaatms Neuutonus. ' lY. Nullius aant ponderis momenta ,quibus uritur Leibiiist ad asserendum spatium esse merum nihil. ^ V. Dari iu natura vacuum disseminatum &^ratio. Se experientia suadent. VI. Naturam vacuum Iiorrere purum est figmentum. VII. Qus metu vacui accidere dicuntur, solam gravitatem Ueris agnoscunt ,ut causamT 1 fiL «3v /55»; T us 4 4 !««. 4.) * •$«) iG^ k^ ^ •»?' XIII. In granlinis formatione particulae nitrosx, seu spiritus ssiis nitri primum oDtiuent locum. ^ XIV. Materia ‘fulguris sunt^ e.Ka-ationes sulfarcat, quae simul cum alijs fulgurantem nubem con^ponunt. XY. Potissima causa qu.are fulgur accendatur sunt oppositi sales ,qui statim ac permiscentur ita tumuituantur ,ut ingenterii calorem ,immo &flammam e.xcitant ,ut videre est ,in calce ,&aqua permixtis ,in oleo vitrioli, &aqua stigiali. XVI. Tronitruum formatio in nubibus non consistit in violenta nubis fractione. XVII. Tonitrus fit ab ingenti aeris commotione, orta ex subitanea inflammatione. f A v5v DE JQUJ. Aqua communiter dicitur elementum ex particulis oblongis, insensibilibus, &levibus constan'. Ingens aquarum congeries mare denominatur ,in quo plura sunt cogitationis digna ,sed prstermisso ipsius fluxus ,&refluxus motu, tanquam phenomenon difricillimum, in nulla sententia ut par est, satis hucusque expiicatum, ad alias ipsius proprietates explicandas transire oportet :Pro quo sit ’ I. Xlare habet motum circulationis per terrs vicera. II. Mare caspium est proprie mare. Iir, Idem dicimus de mari Subro, quod cum Mediterraneo communicat ,ut aliquando experientia compertum fuit. IV. Salcedo Xlaris minime oritur ab halitibus terrestribus aquae marinae permixtis ,ut docent Peripatetici. V. Xlaris salsedo non provenit afervore solis. VI. Maris Salsedo provenit ayarijs salium rupibus jn fundo maris passim dispossitis. Fon» ^C*\^ ^f^ VIL Fontes omnes su'?ni trahunt originem aman, sive mediate ,sive immediate. DE TEERJ. I. “I ECfPITUS Aristoteles dum asserit, ter- IJ ram esse quadratam. II. Montes globo terrau.ueo fuerunt necessari), III. Montes decrescunt ,valles ,pianaque atto- Ilunfur. IV. Lapides minerales vere vivere ,credimus. V. Saxa omni vita esse destituta ditemur, &sola extrinseca particularum aggrcgitione crescere. DE GENERATIONE. I. /'~\PTJS generationis non fit modo ,quo Peripatetici docent ;quare tradlatus de generatione, prout ab ipsis traditur, penitus est inutilis ,&rejiciendus. II. Nulla datfir generatio in sensu vulgari Philosophorum. IU. Generatio est seminum nutritio ,&explicatio. IV. Animalia omnia ,etiam minima insecta ,ex seminibus ,seu ovis nascuntur. V. Pja.nta: omnes per semina aDeo creata ab exordio mundi ,nascuntur. VL Qusdam plantarum spedes in animalibus dantur. VII. Cornua ,&ungues ,sicut etiam dentes ,& pili sunt vere plantae. VIII. Kevera dantur virtutes Bothanicae. IX. Bruta animalia revera sentiunt. X. Bruta habent animam cognoscentem. A