scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Enchiridion siue Manuale confessariorum et poenitentium ...

Azpilcueta, Martín de, O.S.A, (1492-1586)

Full text

tme CNN Kat Y ips — ENCHIRIDION. SL VR NMDOAON OV oO XAOLOE -CONEFESSARIORVM. ET PAENITEN FIVNME Complectens vefolutionem omnium pene dubiorum , qua in facris Con effionibus occurrere folent circa peccata , abfolutiones , reflitutiones , cenfuras , C7 irregularitates . AVCTORE MARTINO AB AZPILCVETA DOCTORE NAVARRO. ] "Nunc quartà ab eodem .AutTore vecognitum, cy innumeris pene locis emen datum , & multis locupletatum , € auclunn. e uMÉ VourAM totus hicliber de peccatoris V4 anima per paenitentiam a peccato libe randa tractat; preludemus etn Mg confiderata & perpenfa faale poffunt WM nos peccátes vrgere ad agnofcendá ali quorum noftrorum erga Deum opti- mü Maximum in eratitudinem,im prudentiam, &impu denti, qua maiora minoribus, immo & mala bonis, & pus optimis preponimus.Ea uero duximus contra- henda in decé Preludia;nihil plane;quod non fit vtile, & «1 ne- eoo Deeffenia anima raiionalis ; l Ur ed fere omnibus ; etiam xtmumque ius 5 callen- tibus , continentia, . b. Prin ; ob oculos proponat nobis peconilu anima ou di- gnitatem | Secundum , eius vires , eT polentias acm T'ertium , eius vires, €7' potentias intellecliuas, Quartum, finem vltimum, c7 beatitudinem,i in quam creati ere dempti femus,& mi, eriam &ternam, quam cauere debemus . Cuinium, anime pe[[iones , ) babitus, o in materia, vel demerita mouemur . Sextum , anim& aclus bumanos , quibus i in &ternam beatitudi. nem , 'vel miferiam itr . Septimum , qua [int merita, &?* demerita. Oclauum , membra demeriti in peccatum originale, o" a fuae. INonum , peccati aclualis varia genera , e9* quid ftt peccatum mortale : €7' quid veniale : & quibus notis peccatum morta- lea vvenial di[cernatur . Deciniim penitentie Jacramentum , C eius partes -— De e[fentia anima vationalis .. Pralud. I. dedica x56 Bb MUR 3o, Y EU N: M A quid fit, defimitur . 2 FRA! Ni "Definitio genere etr differentia conflare debet . 3 EANNe "nmam qui dixere corpoream , aut mortalem , heretici . M Ke) ^ "uitam unam tantum efte in bomine contra gloffam . Inimam rationaleum ueram formam Jubflantialem corporis: «epe | 6 Jnima Vationalis qucta in finem creatas. — 2L 7 Gratia operibus; &- non [ola fide bominem faluari 50 ;' 7 Anjlus fit unllus , mifi per merita cbyisi nec per ilia lege prigata. ; nif ra e € "e ic catiiuicata «A : $ Gra- Pralud. 1... ip se E $8 Gratiam primam. nemo de condigno meretur . : 9 Chrifli c anima quo tempore iusta d beata effelao. 9 Mati&, loannis , & Ieremia anima quandoiufla fatta 3 10 Znimambumanam. imaginari pavuulis membris dislincfa mevor . 10e7nitha tora in toto corpore y 9 tota in quolibet eius parte. 11 Deus totus intoto orbe , €? totus in qualibet eius parte . 11 Cbrisli corpus totum iu tota boflia , e& totum in qaalibet eius parte. 12 JLniman a(tercre non effe formam f'abstantialem bominis breticum . 13 Intelie£lus dicli Pauli de interiore , c? exteriore bomine.» . JE 14«£nitme [edem efte cor , ez illam in fanguine babitare & crefcere , ut in- - telligendumi «i. 1 $ "nima, Deum, "angelos putans corporeos an peccet, fit bareticus. 16 Peccator quibus modis circa credenda de anima. 7 nu37 QE. prafata cffentia anima rationalis dicimus fequentia.Pri-. . mo ; quod multi , qui corpori magis, quam aninxe indul- -gemus; param aüfcultamus illud píal.6 s. Venite, audite , (à CV narrabo omnes qui timetis Deum,quanta fecit anima mea, uandoquidem:nimium occupati in curando corpore parum de. bene-. . ciis illia Deo collatis curamus. Ob quod ait Beatus Bernar. in prin- cip.Meditationü:Maulti multa ciunt y e feipfos nefciunts alios infpiciunt, € feipfos deferunt; Deum querunt pev isla exteriora,deferentes fua interio : 1a, quibus interior efl Deus. Ec illud: O anima Dei infiguita imagine, deco. vata [imilitudine , de[ponfat a fide , dotata [pivitu , redempta fauguine,de- putata cum angelis , capax beatitudinis , beres bonitatis ,vationis capax , quid tibi cum carne , unde tanta mala pateris ? ' e Secundó , quodanimz noftre rationalis perfecta cognitio nulli un- quam fine facrarum litterarum , aut fidei orthodoxe cognitione plene patuit. Quapropter, omiffà definitione animz , quam tradit Ariftot.- lib:;.de anima.text,4 & $« quamque explicat Angelicus, & omnifcius ille. Thom.r. par. qua(t.7 6. artic. 4.(. ezdnima rationalis efl a&lus corporis. phyfici, organici, potentia uitam babentis , dehiniamus eam noftro pro- pofito fic aptius . s«nima rationalis efl. [ubflantia , per fe [ubfisens , in- corporea , immortalis, creataa Deo ex nibilo ubi, «^ quando infunditur. - corpori , ut fit forma fubflantialis eius , pev fe , ad beatitndinem per gra-. . tiam , c bona opera confequendam apta « .. . ; d Eris 2- Dixi: fubftantia, ne definitio careat genere, quo & differentia debet conftare omnis optima definitio. uod docuit per theoriam Arift.lib.6, Topicor. C1. & 2, & per praxim. & ufum iurifconfultus Vlpianusin | l.i.ff.de dolo malo. & l.1.ff. de teftam. ubi Bart.& alii hoc explicant & ^ conftat, uerbum, Subftantia, effe genus ad animam humanam , omnis .&tenim anima humana cft fubftantia , ut probat. diuinus Ibo lib. - - . | : | OE Áen- 4 "De effentia anima rationalis - fententiar. dift.5.q. r.art.6. non tamen econtrario omnis fubftantia eft anima humana . j | A Dixi : Per fe fubfiftens , ut differat ab anima vegetatiua plantarum , & a fenfitiua ceterorum animalium; qug non: poffunt. per fe fubfifte- re , ut probat idem fan&us Tho m:1. par.7 jart. 3. & 6. & queftione 76.attic.3. H m ! Dixi: Incorporea ad differentiam fubftantie corporec;'& ad damna: : tionem Diogenis, & aliorü ethnicorum philofophorü;qui dixerunt;ani mam effe uentíi;uel aeré, ut refert beatus Ifidorus lib.11.originum,fiue etymologiarum c.1.de homíne, & partibus eius: & fanctus Antoninus: partit. 1.cap.4.in princ.quos appellat hereticos Tertullianiftas Ifido- rius ubi füpra lib.8.c. .relatus in c;pen. 24.q.3. Dixi: Immortalis,tum ad retundendam herefim;que, ut ait Yidorus in eo.c. 5. Arabicorü eft, dicentium;animam fimul c. corpore interire quod hercticum effe declarauit conc.Lateranen.feff. 8.c.1.in prin.& an« ted probauit fan&tus Tom.1.par.61.art,2. ad 5.& 22. q.164. 4 - Art. 1.ad 1.tum ad differentiam aliarum aiarum, que cü füis corpo» — tibus moriuntur,ut ait ibidem fanctus Thom. & yl. clement. 1.$.porro uerb.intellectiuz.de füm.Trin. & fi. cath. quz tamen innuit unum fal- fum; ( quod etiam male affirmat Io. Brunus de fponfalib. concluf. 14. nu.4-) quatenus loquitur dé anima vegetatiua, qua uiuimus; & fenfiti ua, qua fentimus: fienificat etenim in nobis effe tres animas , uidelicet vegetatiuam, fenfitiuam, & rationalé,& morientibus nobis mori duas . quod utiq; falfum eft : quoniam nulla eft in homine alia anima przter rationalem , at habetur in libro de ecclef. dogmat.c.1 5. in princ. to. 3. inter opera Auguft. & late probat fan&tus Thom.in 1.par.q.7 6-art.5.& lib.z cont.Gent.c. j8.& de animaart. 1 1.& quolibet. 1.q.4.art. 1. Et ita ipfamet eft ucgetatrix , fiue vegetatiua; & fentiens, fiue fenfitiua;& in» telligens ; fiue intelle£tiua . : | Dixi: creata 3 Deo;ad damnanda mi: harefim Tertulliani , afferentis animas ab Angelis creari , ut tradit D. Auguftin. in lib. de hzrefibad uodunltdeum. c.86. contra Symbolum Athanafij , & c. firmiter, de fumm.Trinit. & fid. cath. quibus docemur ; Deum effe creatorem om- nium ,uifibilium , &inuiübiium. Em * Dixi:Ex nihilo;ad fagiendi herefim Gnofticorü,qui, ut ait Ifidorus jn d.c. f. & refert Augu.ubi fupra-c.ó .ob altitudinem fcientiz; quá fibi arrogabant , fe ita appellare uoluerunt : & dixerunt ex natura Dei crea- aasanimas , & rion ex nihilo. que haerefis fuit etiam Manichzorum, damnata per primum: concilium Braccharen . Cap.5. in huc verba, 5; quis animas burmanas,uel /£ngelos ex Dei credit Jabflantia extitifseficut a AMauicbaus, e "Prifcillianus dixerint; anathema fit. | | Dixi; vbi, & quando infundicir corpori, ad fugiendum errorem Ori genia- OR senianorutá, afferentium animas hominum iam inde à principió mun- ha faiffe fimul cam anzelis creatasin clo , & inde poftea mitti in cot- pora,vtait lidoras vbt fupra, & refert fin&us Tho i n r.par. quzeft. 118. ar.4;Contra item illos,qui alferant;prius creati animas, quam in corpo- - ra mittantur.quod videtur fenfile gto. cap.fiquis obiecetit. t. q.3 dum ait,animam prius viuere; quam fit in corpore . quod tamen hereticum elle dicit glo Ioan.in Cap.quod vero noa fo:marum. 3 2.quzt. 2. ia hec verba memoratu digniffima , quz decerpere potuit ex Magitro fenten- tiar.lib. 2.ditt.r7. Fides 21051 efl; quod quotidie Deus nouas crea: animas, er infuadit nouis corpovibus , e tfundendo creat, er creando infundit. €i confonát fan&as Thom. communiter receptus in dictó lib.z. fen- rentiar diftinct. j.queft.r att. 4. ad 1;& dift.17.quaft.2. ártic:2.& 't.par. quaft. 9o.artic.4. Ira quod ánirria non creatur in cxlo , fed intra corpus : & nou antequam infündatur,fed'cuin infunditur vt infraeóodem nume- ro 1 r. dicetur, D-X32 ) Ae .fff* ] 5$ — Dixi: Vt fitforma (übitantialis eius per fe. Primum ad declinandám hzreftm eorum , qui dixerunt animam non effe formam fubftantialem corporis.Deinde contra €os,qui dixerunt, non effetalem forman , falte inquantem eft rationalis. quos'damnauit confilium Viennen fe in cle.r. $.porro.de fam.Ttinit;& fide cathol.in hec verba: Porro dotfrinam om- neuen po[itionem,temere affeventem;aut vertentem in dubium. quod fi ubfla tia anima rationalis feu intellc&liue uere ac per fe bumani corporis non fit for ma;uelut erroneam;,ac usritati catbolice inimicam fidel. prediGZo facro appro baute cóncilio veprobamus.& tradit fanctus Thom.O pufc.z 4. € .: Dixi: Ad obtinendam beatitudinem, quo monftraremus finem illum E 7 $ vltimum & feliciffimum, ad quem habendum create funt animx no- ftrz;ac (übinde nos ipfijiuxtaillüd B. Auguftini in Enchirid. Cap.9. cita- tum à Maoiltro in 2 lib.fententiar. dift.1. Fecit Deus rationales creatu- ram, que Jammum bonum intelligeret , € intelligendo amaret , C amando polfideret , ac po[fidendo frueretur. —— ! NUI Dixi : Per gratian;ad excladendum errorem Pelagianorum , tradea- tium [vt refert D. Auguftinus in przcitato lib. de hzrefibus: ad'Qod- uültdeum;cap.88.) poffe nos per folám potentiam "hataralem cta con curía genetali Dei,fine vlla op& fpeciali gratie, iu(tificari, & slori& cari (quos appellat hzreticos Ifidorüs in capiz.penalc.2 5.4.3.) qui datünati: - fucrunt olim in concilio Milcuitano,cap. j.& conc.Africano,cap 8o.re- latis in tribus capitibus vltimis de confec.dift.4. & nouiffim: ia Conci- lio'T rid.feff.6 .c.1.& can«1.2.& 3; vtdicemusinfra in pradud;3.num.t t, "Dixi rÉtper bona opera, ad fignificandum , iiem primam gra- üam;qua per baprifmum ;vcl peaitétiam iuftificamur, nemo fuis operi- bus de condigno mereri poffit ; vt definit prefatum concilium Trid. vbi fupra cap. g.can.r.& 5 .& docet fan&tus Thom, 1. 2. quadft.1 1 2.artic.£. : A. 3 EP ,$ De effentia anime rationalis .114art.2.nullus tamen adultus iudicio rationis fangetis lege commu- ni iuftificatur, nifi pruio aliquo actu mortaliter bono, libero arbitrio iio producto, etiam fide perpolleat, iuxtaillud Auguft. in cap.omnis. .de confecrat. dift. 4.0wnis,qui tam [ue uit& arbiter conslitutus efl, cum ac- &edit ad fJacramentum fidelumynifi eum paniteat ueteris ult&, nouam non po aderit inchoare, ab bac panitetia,cum baptizantur [li paruuli immunes funt: nondum enim uti po[Juat lbero arbitrio. quod ipfum aitin cap. firmiffi- me.1 f.q. 1.& iuxta eaque tradit fanctus Thom. 1.2.quzfta 1 3. per to- am.Adultus , inquam, iudicio rationis fungens : quia infantes , pueri, & adulti, carentes iam a natiuitate ratione,ob merita Iefi Chrifti domi- ni noflri per baptifmum communicata cam nunc füb lege gratiz con- fequuntut,cap.maiores. de baptif.& olim fub lege naturali & fcripta ob cadem merita applicata per circumcifionem, & alia facrificia & oblatio nes, in id inftituta, confequebantur: non tamen ex opere operato , ficu- ti nunc per facramenta cap.quod autem.& c.ex quo.de confecr.d. 4.Do- mini aüt noftri Lefu Chriftianimailla gloriofffima, & lemper benedi- &alege priuata, fine vllo eius actu & merito precedenre, in primo fux :conceptionis inftanti non folum fuitiuftificata, fed ét beatificata , quo- ad beatitnidinem animze propriam, vt ante & poftalios declarat fanctus Th.3.part.q: 1 9.2r.5.& 5 . lib. fen.di.18.ar.2.4.& feq.& opufc.3.c.2 18. Eadem item lege priuata beata & immaculata Virgo Maria, Dei mater in primo fuz conceptionis inftanti , Beatus ité Ioannes Daptifta , & Iere mias antequa nafcerentur, fine ullo facramento & facrificio fuerunt iu. ftificati iuxta ea, quz leguntur,& notantur, Lüc. 1. &lIer. 1.& tradit S, Th.in d. 3-p-q-17-ar.2.& 6.& q.27.per tot.& 3.li-fent.dif. 3.q.j.ar.j.& 2. 10. Tettió dicimus, quod ex hac definitione fic explicata infertur primo errare illos, qui i muginantur animas humanas efle diuitibiles , quales Íuntanimzaliorum animantium;habereque capitula , feu parua capita, bracchiola, manufculas; & alia membra,qua ref; pondent corporis parti bus, quas animant & informant.Qnoniam anima rationalis eff res incor pores & indiuifibilis, neq; habet ulla alia membra:immo tota eft in to- to corpore ,.& tota in qualibet eius parte quoad ipfam animz fubftan- tiam, & eflentiam.quod docet fan&us Tho. ab omnibus recepuusin 1. par.q.8. art.z ad 3 & in 5. par.q.46.art.7 .& in 1.lib. (enz.dift. S. q. g.art. 3. poft beatum . Auguftinum. lib. 6, de Trinit. cap. 6 quemadmodum 3i Dcus optimus maximus eft totus in toto munde, &.totus in. qualibet eius parte : quia eft ubique fecundum mayitrum& alios in dicto 1. li; fententiaz. ift. 37. & fanctum Thin pracitata. 1.par, q.9:ar.2.& 5; Tib; contra gent. cap. 68.& ficut fanctiffimum Chrifti corpus in almo &ad- mirabi i Euchariftiz ficramento totum arq; integrum eft fub tota panis & uini fpccie;& totii (üb altera tantit ac quelibet eius parte, c.finguli. & cap» ubi pars, de confecrat.dift, 2.& definiuit nuperrime facrofanctum, Conc. ! isGcsbi/N -————————————— P OPAC MMNMMRMP MD NRI (€ € EQ À1— € E b * -— - Co C Praelid. 0 7 Conc.Trid. fe(f. 13. cap. 5. declàrahdo in can. 3. hereticum eum , qui negat toram Chriíti corpus contineri fab vaaquaque fpecie ; & fut (ia. gulis cuitfque fpeciei partibus,feparatione facta , vett; &2 c Secandó infertur; animam non elfe hominem. tum quia anima, vi diximus fupra nu. z.& 3.cft füb(taatia incorporea, & immortalis , cap. firmiter.de fiii Trinit. & fide cacho.& tradit fan&us Thom. opuf. 25. tüm quia homo diabus paribus conftar ; anima nempe ration ii & cor pore.Id quod tradit graui(fimüs au&or Innoc.tetius in cap.in qu adam; $. fed aduerías. de celebrat. mitDar.in hec uerba. 724 effe bominis duo pei cipaliter exiguntu? , uidslicet corpus, «v anima , ex quorum coniuntHione uerus bomo fubfifit. quod ipfüm antea docuit anctiffimus ille pater no- fter Auguftinus in lib.1 9.de ciuit; Dei, cap.5.per cotum,& in cap. Moy- íes.3 2. quaft. 2. & lacius exprefficdiuus Thom. r.par.3:7 j.art.4.&€ q 7 9. " att.r.poftArift.zlib.deanima tex.3. ^ | - Tertio infertur, cauendum effe;ne quisex illis uerbis eiufdem Augu ftini in precitato cap.Moyfes.Oportet primum domum compazinari , 7 ftc babitatorem induci, colligat 1d,quod uciní nemo collegerit ; nempe per- indeanimam fationalem efle in corpore , ac motor nauis e(t in naui, & habitator domusin domo;quod non fit uera , & effentialis forma huma: ni corporis.quoniam hoc eft hzreticum;& damnatum per clem. 1.$.pof ro.de fum.Trinit. & fid. cath.ut pradiximus fupra.num. s. 1; Quartó inferturquod Paulus c in epift.2.ad Cor.c.4-appellat hofem. ' interioré partéintelle&iuam,& hotem exterioré parté fenfitius, noluit dicere,quod aliquaillarum pars feparata fit homo, ut quidam hzreticus Tertullianus note inde collegit;auctore fanéto T h.ibid.le&t. 5.fed qd fe cüdá rei ueritaté pars intelle&iua eft principalior-pars hois;& fecüdum - aliquorü falsa zítimatione pars fenlitiua eft pars principalior eius:& to- tum folet interdum nominari à parte princi paliori, vt declaratidé S.T h. 1. par. q.7 5.ar-4.ad 1. & latius in d.lect. g. fuper pfatií c.4.epi.z.ad Cor. 14 Quintó infertur; olo. illam cap. 1. de facra va&tion.in princ. que in- quit, cor effe anima fedem,non elfe ita intelligendam ; quod anima foli cordi infideat, indeque reliquum corpus gubernet:fed quod licet per fe: totà immediate omnes eius partes animet & informet: incorde tamen: operatur quamplurimam eorum;quzad vitam pertinent, qui non opc- ratur in'alris partibus , iuxta illad Parhenices Marianz. : Cor prius ex illo, quoniam de[cendir in artus 5 . Vitalis calor a pleno ceu flumina fonte : : lllic piima damus vita , poflrema per illud | Difcedens terris animus ue[ligia ponit . i - Neque tamen ex hoc eleganti elogio colligas , prius tempore cor ip-" um animari, quam cetera alia corporis membra; nec pofterius tépore y: quam illa deítituiab anima. Quoniam vno & eodem tempore creatur a 5a A 4 Deco g y DE effentia anima rationalis Deo exihilo intracorpu(culum idm ad id organice fabricatum & para t frmulei toti, & cuilibet parti con iungitur tanquam. forma eius J(antialis , & effentialis , ex qua & illo: corpufculo con(tituitur verus yómo,vt colligitur ex fancto T h.communiter recepto 1,par. q.90-ar.2. 5 c4 & qr 1S. ar. 2: & ex Magiflro Scoto;& aliis in 2.lib. fent.dift.17 Sexto inferturad eundem item modum intelligendum effe illud B. Auguftini in pracitato cap.Moyfes;3 2.q. 2.4 nima,quia [pivitus efliin [ic-. «o babitare non pott SL, ideo in fanguine fevtur babitare. Ynfertur it&quo in illo dicto beati Hieronymi in c.nec tales.de cófecrar.dift. s Nec poteft uiuere anima,nifi cvefcendi capax fit, pet verbunyanima;intelligendum e f, fe hominem animatum, vt ibid.glo.intcllexit per £guram Synecdoche, capiendo partem pro toto.( quamuis recentior editio aptius pro anima habeat animal. ) anima enim humana necaugeri , nec minui poteft: fed femper manet cadé , & incorruptibilis,,vt fupra dictá eft; & probat S./Th.r.par.q.7 j.ar.6.& Scotus;Bonaué&tura& alij in 2-lib.fenr.dift.17. Septimó inferturjillud Verpilii: Igneus ollis e$? vigor, & c&leflis origo. quod glo. in $.fr. inftitut.de iur nat.gen.& ciu.intelligit de hominibus, * effe quidem verum ineo fenfu ; quod origo hominum quoad animam. eft immediate à Deo per creationem ex nihilo intra corpufculunr, quod embrio dicitur: non autem in illo, quod de aliqua parte cxlefti fit. illa facta. hoc enim eft, vt diximus exroneum . 1f Octauó infertur, longe magis e re nofira effe perfe , & fimpliciter Ícire przdia, eademque ruminare, quam alias fcientias ( etiam iuris) cognitioni fidei catholice minime neceffarias.. tunt per illud didum — . Bernardi relatum fupra initio huius -preludii:tumrquia bec pertinent —— ad cognitionem fidei orthodoxa , cuius ftudium effe utilius & melius; quam aliarum fcientiaruny ( etiam iuris; etiam laicis ) fingulariter defi- niuit Innoc.receptus in c. firmiter. nu: 6.de füm. Trin. & d. catho.tum » quia oportet, omnes credere, faltem im plicite;omnia, quz funt catholi- cx fidei. hoc eft credere in genere cffe vera omnia, quz credit facrofan- ta carholica Romana ecclefia: & etiam explicite articulos fidci fecun- dum S.T ho:2.2.4.2.art. .& 6. faltem cos, quos illa follemnizat, fecun- /dum eundem , quoad. hoc ab omnibus receptum ibid. art.7. - Nonó infertur, quaftionis effe quotidianz , An;& quantum peccent circa predicta errantes ? immo An fint haretici, adeo vt incurrant cens: | fürascontracoslatas? -.. ar | Adquam quidem quz(t onem dicendum v detur primo ; quod pec- cant,nifi. fimplicitas, vel ignorantia ufta cos excufet : & quod fünt hare tici, fi pertinaciter id tencanr. arg.clena. x de fum.Trinit.& fid.catho. $. porro. iuncta glofl. in terb, pertinaciter. de haeret. & clenr.1.$.penulti- mo.iuncta gloff. eod. verb.de vfur. & cadit fantts Tho. vbi füpra. Secundó, quod non funt haretici , fi pertinaciter non errant, hoc eft, fha. "S : | -"Pralad. I. r ? f; habent praeparationem animi actualenz,vel virtualem reíipifcendi , & credendi contrarium,cum primum nouerint, id teneri pro fideab eccle fiaKomana: quales arbitror innumeros , qui fimpliciter, & bona fide fine pertinacia imaginantur animas humanas; exutas corporc paruu- las quafi infantes; co quod frequenter audiunt,vel legant , animam fan- &i Pauli primi Eremitz vifam fuiffe in. huiufmodi figura fancto An- tonio perangelos in celum deferri, vx in eius vita defcribit diuinus Hie- ronymus: & animam fanétz Scholafticz a beato Benedicto eius fratre ; vtin z lib.Dialogorum cap. 3 7. fcribit beatus Gregorius : &calias aba- fiis. Sicut & imag/mntur angelos infantulos: & ( quod peius cft) ima- ginantur etiam 1 pfüm Deum patrem omnipotentem figura cuiufdam viri grauis & fenefcentis : & Spiritum fandtum columbam.eoquod paf- (im vident angelos pi&tos puerili figura in tabulisreprx(entationis Na- tititatis, & Adfcentionis domini ncftri lefu Chriftr, & Aflumptionis Deiparz virginis, & alibi fxpe ..& coquod uident Deum patrem repraz- fentatum in figura grauis, feniorisQue hominis ; & Spiritum fanctum: in fpecie columbze. quas imagimatienes falfas concipiunt, coquod non fatis docentur a parochis, & concionatoribus;animas,& angelos non eí- fe corporcos : & lenge minus infinite Deumipfüm optimi maximum licet per fpecies corporeas reprefententur.& quod huiufmodi repraíen tatio ideo fit, quia fpiritalia , & incorporea nequeunt oculis corporeis reprafentari talia , qualia vere funt : & ita repraefentátur in figuris,qua fignificent nobis , non quidem ea efle talis figure: fed aliquas eorum vir tutes, & proprierates habere. Figura etenim infantilis animz' qua in cz- lum defertur, fignificat eius innocentiam. & quod eiufmodi figura an- . geli orantis Chrifti Natiuitatem, & Adícentionem, & cius Mariz ina- tris Affumptionem, lignificatfimplicem,& promptam deuotionem ad eis miniftrandum. Senilis vero atas in Dco patre fimmam eius aucto- ritatem , & prouidentiam defignat . Columba vero , quz (implex & a- . mans eft figura fümmam fimplicitatem , & amorem Spiritus fandi; qui eft fummus & fimplexamor patris ; & filij eis confubftzntialis. Nan fi fatis hzc docentur; libenter deponerent huiufmodi falfas imagina-- tioncs; cred erentque firmiter , quod nec anima, necangelus ,&longe minus Deus ipfe pater, nec filius , qua patte eft Deus , necSpiritus fan- &us vllatenus viiu corporeo cerni pollint. | .. Tertió,quod cum;vt plurimum;nulli orthodoxorum concipiant pr dictas imagnationes cum ctedulitate pertinaci, quod Deus, angeli, & anima habeant corpora, fiue quod fint corporea; non folum non funt cen fendi hzretici, Àmmo nec regulariter peccare, altem mortaliter, fr fimpliciter & bona fdeid faciant : perid quod in fimili fingulariter ixit Innocen, in przcitato cap. firmiter. de fumma Trinit.& fid.catho. num.7.cui nemo hucufque quem viderim , contradixit , & adíiftic s | : Pano- — / | L. 9 16 , o4 TDepotenijsaninia quatenus eft rationalis. 4.9. arti .& ficutunus & idem homo propter uaria officia, uaria fortitür pomina: dicitur etenim pater; quia filium haber, Rex, quia regnum, .& Comes; quià comitanim «s. | 4. Tero dicinius qd anima humana ; quatenus hét uim intelligendi, uarie appellatur, Nam appellatur intellectus ; qua ratione intelligete. pé; Sintellediuts agens5 qua rationes agnofcit & agit cognitiones &é notitias : intelle&us uero poffibilis , quatenus recipit eas : megneria uero, quatenus eas recolit, fecundum Arift. lib. 5. d anima. ratio au- tem dicitur fecundü Aug lib. 3 fuper G&.ad litterá, c.2 o.quaten usaliud ex alio deducit.qd pulchre declarat S. T ho.in 1; par.q. 7 9. artic. 8. pats nero fuperior rationis fecandum eundem Augu. ibid. c.1 3. eo q inten- dit zternis concupifcendis , & confiderandis. pars uero inferior ratio- nis , quatenus intendit temporalibus gabernandis, quodlátius declarat idem Tho. in d. q.7 9. art. 9.& Magifter, & alii in-2. lib. fent. dif: 24. in- - telle&us uero fpeculatiuns quatenus id, quod intelligit ; non ordinat ad opus , practicus autem, quatenus id, quod intelligit; ordinat àd opus ut Men deelaxat in przcitata quzftio. 7 9. art.11. iuxta illud Arift. 3. lib. deanima , tex. 49. Intellectus [peculatiuus per extenfionem fit praclicus . '$ 5 Quarto dicimus, qd eadem afa uarie appellatür, quatenus, héruim uolendi , uel nolendi rationalem. appellatur.n. ppprie anisnus, ut Ifido- rus ait ubi fupra. appellatur itéa uulgo uolütas,quamuis a nullo auctore lingux Latinz idoneo, quem legerim,.fic appelletur. Nam illdja&us vo- . lendi, uel nolendi, qui barbare dicitut uolitio,uel nolitio, eft Latine uo- luntas ut docet Marcus. Tullius 4. lib. Tufculanar. ibi : Mppetitionem » quam Graci Béxwew d , nos uoluntaté wocarus Quod ipfam fentit Auguí.$:1.1 5.q. j.ibi:Doluntas estanimimotus ad aliquid imitandum;el non imitandi. A ppellatur ét fpiritus a Paullo ad Galat. 5 ibi: Caro conctt- pifcit aduerfus fpiritum: fpiritus autem aduerfus carnem, ubi fpiritus figni- ficat cócupifcentiam fpiritualium , ut collieitur ex fan&o Tho. gne Jet. 4. & 1.2.q.7 c.att.4.in corpor. q. Appellatur item appetitus int ATEN - &tiuus uulgarirer. Veruntamen quia loquendum. eft ut plures , uim; feu potentiam intelligendi appellabimus intelle&tum: uim uero feu po- tentiauolendi , aut nolendi uoluntatem, ut uterque; tam Scotus, quam an&tus Thor. appellat i55 oho osi eus | & .. Quinto dicimus.qd cx iisinfertur, qd uoluntas,quz eft uis,& poten- tia uolendi,& appetendi intelle&iua;longe differt a ui , feu potentia uo- lendi,feuappetendi fenfitiua. tá qd illautinfra in $ .dicto nu. 1 5.dicetur ad plura extenditur . tum quod lizcappellatur fenfualitas , utin pxime rzcedenti. prxlud. diximus, iuxta illa, qua tradit Arifto.5. de anima; uc fubtiliter tractat. M 'T hom. in prima part. q. COHREBSEAE IG vod ucroa vulgo appellatur uoluntas, feu potentia , tel uis appetitiua, fi- uc rationalis tum ob illud Paulli ad Galat. 5. fupra relatü: Caro concupi- | fct senos o Prelid. 131.5. 17 fcit aduevfus fbiritum. fivitus autem aduerfus carnem:shbi per carn£, fi ni- ficatur fenfualitas: per fpiritum autem voluntas fiperior: tum quia ex- perimur, nos velle aliqua p fenfaalitatéja quibus abhorremus per vim appetiriuam intelledtiuam, iuxta illud eiufdem Paulli ad Rom.7.5erio «liam legemin membris mcisyrepugnantem lesi mentis mes.tü quia poten- tia appetitiua fenfitiuajfiue fenfualitas,nó eft ipfa anima : fed pars quee- dam hominis compofita cx anima, & materia, fiue corpore , in qua eft uis appetitiua fenfitiua. Voluntas autem cít, fecundum opinionem, . quam fequimur, ipfa anima pura : fecundum vero fanctum Tho.eftac- 4 cidens quoddam infeparabiliter ab effentiaanimz fluens,vt dictum eft. Quibus quidem omnibus addo afferi ab omnibus,quod alia ratione vo- luntas, fiueanima velle potens mouet intellectum,fiue feipfam intelli- gere potentem : & aliaanima; quatenus eft intellectum , uoluntatem . Voluntas, enim mouet intelle&um ueluti volendo , & imperando, vt agat illud , aut illud: intelle&us autem mouet uoluntatem przfentan- do, & obie&um, & rationem qua illud velle , aut nolle debear, ut de- claratfan&dus Tho.zr.2;q.9.art.Y. |. - i $ | Sextó dicimusquod, ficut fenfualiras, & potentia appetitiua animz hümanz fenfititiz: com prehendit vim irafcibilem,& concu piicibilem, quinon re,fed tátum ratione differüt: fic potentia;& vis appetitiuaani mz intellectiue continet füb fe irafcibilé, & concupifcibilem eiufdem partis intelle&tiuzs;per quas non folum poteft facere id, quod faciunt có cupifcibilis,& irafcibilis fenfualitas circa fenfibilia; fed etiam cizca ea, quae cantum funt intelligibilia , & potett concupifcere ea omnia, quae cognouit per fenfum, vel rationem conuenire, & renuere contraria:qd eítofficium partis concupifcibilis.Poteft item renuendo refiftere omni bus impugnantibus,vel conuenientia impedientibus,quze cognofcit ef- fe talia;fiue per fenfum,fiue per intelle&um: quod eft officium ira(cibi- lisvt colligitur ex (anto Tho.in didta q-8 2.art. 3. 9 . Septimo dicimus,quod,licet anima humana ea ratione,qua eft sé(iti ua, no habeat liberum arbitrium:habet tamen illud,qua ratione ett in- tellectiua, tum per illud Eccl. s, Deus ab initio conftituit bominem;e veli- quit eum in manu con[ilu fuiid eft, libertate arbitrii fai.fecundá glo.eiuf- dé.& S.T hir, par. q.2 1. art.2. &. 2.2.0. 104.art. ttum quia libere eligit —O refutat per potentiam,fiue uim appetendi ea, quz fibi reprz'fentan- tür a potentia, fiue ui intelligendi, & iudicandi, ratiocinando , quod fu fifsime docet Magifter 2.lib. fententiar.ditt.2 4.cum aliis in eum com- mentantibus: & fanctus Tho.in dicta 1. par- q.$5. per quatuor articu- los.tum. quia hoc diítat inter inánimata,& animata,fola anima vegetati- Watantum ex una parre,& animalia bruta ex altera , & hominem ex ter tà quod prima agunt fine iudicio proprio : alia cum iudicio proprio, Isdiarurali , non libero: homo ucro ex iudicio proprio libero, m * B ti di- «18 — "Depotentijs animat quatentis efi rationalis ti diuerfa cligere.Nec ideo putet quis, liberum arbitrium effe actá, vel habitum naturalem infafüm,vel adquifitum alicuius potentiz:quiaim mocft ipf: a potentia animi, vt concludit fanétus Tho.r. part.quzft.8 s; arti. 2.poft Magiftrum in 2. lib.fent.dift.2 4.vbi idem fanctus Thom; & alij idem affirmant.& cum per fapradicta num.8:potentiz non diftin- guantur réab anima;fecüdum eos;quos in hoc fequimur, fed folium ra- tione confequ itur , liberum arbitrium cffe ipfammet animam ea ratio- ne,quod cognofcendo aliquid , per uim intelligendi poteft libere illud uelle;uel nolle per uim appetendi.& ideo non abs re definitura przedi- £tis effe facultas voluntatis & rationis:quia in eius exercitio oportet in * teruenire actum cognofcendi,& rátiocinandi,feu confultrandi, qui pez- tinet ad intellectum; fei vim intelligendi,& acum eligendi;qui perci net ad voluntatefn , feu vim appetendi.Itaq; anima eft, 8C dicitur libe: | rum arbitrium roationeprefata. «— ^- ! japom em (elo Vr | 10. Ceterum circa liberum hominis arbitrium dua funt hzrefes . Alte- ra eft Lutheranorum, vel potius antiqua Albanenfium per impium Lus therum renouata,quz omnino negat ineffe homini liberum arbitrium. Altera eft Pelagianorum , quz habet ( vt teftatur beatus Auguft.in lib. Z de liztefib.ad Quóduultdeu m cap.$8. ) tantum effc illiliberiarbitrir, vt per illud folum fine fpeciali gratia poffit iuftificationem mereri.Qua rum prior reprobatur non folum a fando Tho;vbi füpra; & latiffimea Caftrenfi in lib.9.aduerfus omnes harefesverbo libertas in princ.& a | i | quamplurimis aliis alibi: fed etiam a facrofan&o Cóc. Trid.feff.6.de iu Nn c—meÁ f ftificat. can.4. 5.8 6.quorum quartus fic habet:$/ quis üixeritjliberi bo- thinis arbitrium à Deo notum;é; excitatum vibil cooperari affenticdo^Deo excitant, atque vocati,quo ad obtinendam iuflificationis gratia fe difponat ac pr&paret,neque poffit diffentire fi velir,fed velutiinanime quoda vibil om nino agere mereque paffiue fe babere : anatbema fit. Quintus ^veró fic in- - quit: i quis liberum bominis arbitrium pofl.4de peccatum amiffum,c ex- sin&um effe dixerit, autem effe de folo titulo, inmo titulum fine resfigmen tum denique a-Satbana inue&lum in ecclefiamamatbesna fit. Sextus demü fic:.5i quis dixerit, non effe in poteflate bominis vias [vas snalas faceres fed inala opera itayut bona Deum operari,no permiffiue folunz, fe etiam propy ie; er per fe adeb, ut fit proprium eisopus nón minus proditio itdé,quamwo- catio Paulli ; asibema (it . Cuius rci confideratio ualde n óbis profüerir. mültum etenim nos ad cius gratiam petendam,& flaeitandám fubmit- ret reputare nobifcum;poffc quidem nos mala facere pet folum nóftrá li berum arbitrium: bona "vero;qua fufficiant ad Vitamvsrernam confe ques dia Pofterior vero harefis pradicta Pelagianorüm; amnata olim in Cone.Meleuitano cau. 5.:& cap.4.& 5.relatis in tribus. cap.vltimis ; de confecrat. diftinc:4.nuper iterum damnata fuita facro: Concil.Trident. pracitata feff;6. de iuftificat. per-tres canones jz;& 3. | Pri- «Suauesos 0 Pelo Eee ome SG " , Prímüs fic habet $i quis dixerir , bominem fu's operibus , qu& uel per legis dottrina fiunt,ab[que diuina per Iefum Cbrifliu gratia poffe inslificari cora -Deo; anátbeima fit.Secundus vero fic:$i quis dixeritad boc folum diuinam gratiam per Chrislum Iefum dari,ut facilius bominem iusle uiuere, az uitam | gternana promereri pofJit; quafi per liberum arbitrium [ine gratia. utrumque, fed agre tamen, c» difficulter po[ityanatbema fit.Canon vero tertius ficait: $i quis dixerit fine praueniéte Spivitus ant infpiratione,atque eius adiuto vio,bominem credere, (perare;diligerejaut penitere poff^, ficut oportet,ut ei iu 12 flificationis gratià conferatur; anatbema fit Quibus addendum, quod ét ad perfiftédum in gratia iam quafita , & perfeactandum in eaad finem ut- que;,egemus auxilio Dei fpeciali,vt probat Aquinas communiter 'rece- ptus 1.2.q:109iart. 10:8 q. 1 14^ art. 2. & in 2. lib. fent.q, 3 S.art. 4. Immo & Conc.Trid.declarauit in d.feff.6.cap. 1 5.& cano. 2 2.contrarium cífe herefim.Quare fummo ftudio nitamuream quasrere, & qua&tam:coa- ferüare, ne Deus nofter non minus iuftus , quam mifericors,videns-no- ftram in ea quaerenda ofcitantiam , & in eas conferaanda negligen- tiam obiiciat nobis illud Deuter. 3 2. ^ofcondam faciem meam a. uobis, generatio enim peruer[a efLis,e infideles filij. a qua nosindignatione mi- fericordia eius infinitaliberet. Amen. rue -. Que autem gratia requiratut; ad merendum de'condigno , & fi "qua, & que; etiam bene operandum quoad moraliter tantum, -.dice- mus infracap.27. . Top 35 | "n | 15:/ Octàuó, quod longe plura poteft anima noftra cognofcere , & áppes . tere, quatenus eft rationalis,quam quatenus eft fenfitiua.Nam quatenüs eft fenfitiua nihil aliud cognofcere , vel appetere pót- (ut prediximus) quam corporea, & fenfilia:quatenus vero eft rationalis poteft cogaofce- re , acappetere primum omnia fenfilia. etenim ad ea omnia quamlibet: : Mee corporalia , & fingularia przdictz illius potentiz fe extéddt H per notitias,& appetitus immateriales,fecüdum omnes:licet de modo, qui parum facit ad conícientias,inter eos omnes non conueniat,vt vide- I4re eit pervtrung; Tho. z.par.q.86.art. 1. Deinde poteit etiam cognofce re &appetere omnia vniuerfalia infenfilia ; incorporalia ; & fpirittia- lia; puta fe ipfam, & fuos actus interiores;angelositem,& eorum adus, immo &Beum ipfum aliquo modo & in.eius fimpliciffimajindiuiduaq. fabftantia Trinitatem períonarum (licet non naturali lumine ) iuxta il- . lud colle&z cius diei feti : Qui dedifli famulis tuis in cofeffione uer« frdei «terna Trinitatis gloria agnofcere, dr in potentia maieflatis adorare unitate, Nó tamen dicimus,Denm efle primum quod cognofcimus,cum cómy- niter per cognitionem creaturarum (qua: funt eius veftigia)in illius,qui cít caufa earum;agnitionem veniamus, iuxta illud Paulli ad Ro.r.Ieui- fibilia Dei per eayqua fatta (untyiatelle&la con[picinntur : vel per do&tciná ; fcu predicatione magiftrorum ad Rom. 1 o,& c,cá ex iniunéto.de haer. ! Boa doe 2e ——— De potentijs anima quatenus efl vegetatiue , quz omnia latius fundari poffunt perea, qua tradit Angelicus do&ort 3. par.q. 88. art. 1. 2. & 3. ! Nonó dicimus, quod anima noftra cognofcit feper intelle&us fui actum , fuam naturam confiderando . que confideratio tam utilis erit ea utentibus, quam eius negligentia nocens ea non utentibus , iuxta S, Thom.in d.1.par.quaft. $7. art. 1.qui in art. 5 .& 4.concluditanimam no ftram. per uim intellectus cognofcere proprium actum intelligendi , iu- xta illud beati Auguft. o. de Trinit. cap. 3.Intelligo me intelligere.1mmo & proprium actum uolendi , iuxta illud eiufdem ibidem , Iatelligo me uelle. per quem modum, etiam in flatu przfent , poffimus intelligere angelos, faltem imperfe&te, & per (imilitudinem , etiam. affirmatiue ; aliquid cognofcere de illis;ut declarat diuinus Thom. 1.parte, quzftio, $4. axticulo 1 . i 212: ] 15 Decimó dicimus; quod inter cogitionem Dei, & cogn tionem an- geli;& anime noftre plurimum intereft . Deus enim fua. fimpliciffima effentia;fine ulla alia qualitate , uel accidente , & fine ullo difcurfu fe , euncta(; alia fimul intelligit : angelus uero ; & anima noftra. nihil co- gnoícunt;per fuas ipforum effentias, fed per qualitates fibi hzrentes . Si quidem omnis tam angeli, quam animz noftra intelligentia, notitia, & cognitio eft quedam qualitas, &Càccidens realediftin&um ab eis, & eo- rum potentiis; inherens illis que colliguntur ex S.T h. ubi fup. art. 1.67 4.& deanimaar.16. Inter angelum autem, & animam noftram hoc in- tereft,quod hoc intelli git com ponendo, & diuidendo ea; que actu fim- plici apprehendit, & ratiocipando; feu alind ex alio ex eis deducendo: angelus uero fineullo difcurfa , fimul ac quidditatem rei cognofcit,om nia ; que illam confequuntur ; apprehendit. bua bios 16 Vndecimó dicimus, debere nos quam maximas gratias Deo agere eo quod nó folum dederit nobis effe;ut aliis creaturis fuis inanimis;& uiuere, ut plantis; & fentire, ut beftiis: fed etiam fapere,& intelligere; ut angelis:& ita effecerit nos imagines fui ipfius, iuxta illud Gen.1.Fa- eiamus bominem ad imeginem, c [imilitudinem noflram. que imago Dei nó cenfiftitin naturali figura, nequein effe , uel entire: fed in effe in- telleQiuali, quo preftat ceteris animantibus, fecundam diuum Aügiuin lib.octuagintatrium qucftionum;queft. s 1.& in fapere;& intelligere, Aa pritudine ad cognofcendüm, & amandum eum, utinquit S Th. y. par-queft. 95 art. LE 4. quod quidem beneficium nullis aliis creaturis conceffit, preterquá angelis , qui eo maiorem eius imaginem, qui ho- ano gcrüc, quo magis intelle&ual& naturam habet. p neque homo quoad alias partes , quam quo ad mentem gerit predictam Dei imagi- nem, fed folum ucfügiit , icut & alie creacare,it declarat idem (an&tus "Thom.ubi fupra. Nec obftat lfi quis in merallum, C.de pen. qtatenus habet faciem hominis nen cffe saaculandam aliqua rota penc. E quod 5 z ouPralid. 111.5 ET: ad imaginem pulchritudinis cocleftis eft figurata. Qiia non fignificat wc aliqui putant, imaginem Deique eft in homine;ellc fecundum facid «orporalem , & ideo non effe maculandam:fed folum infinuat, corpus ominis erecta facie longe aptius effe ad contemplandum celum , & ad fignificandum imaginem Dei , eius in mente reconditam,quam cetero xum animalium:& propterea maius veftigium relucere in eius Corpore ( prafertim facie ) quam in aliis,ut ait Aug.in pracitato lib. 83.qucttio .numyq. j 1.& declarat $, Tho.in d.quaft.95 .art.6.ad 3 .& ideo non elfe maculandüm. —— eni Lo i 17 Duodecimó dicimus , quod hzc imago Dei ita eftin muliere , aci viro, vt poft, &ante alios concladit S.T h.vbi fup.art 4.quia vterq; hét. animam rationalem,& intellectualé naturam.Nec ob'tar illud 1.Co.1 5, - Vir efl imago "Deignulier vero imago(alias glorio)vivi.Nec illud Aug.lib, quaftionum veteris teftamenti, q.4 5. rclatum in c.hzc imago. 3 3. q- f» Mulier ad unaginem Dei n0 tfl facia. Non;inquam,hoc:obftanquia non agunt de imagine Dei principali , qu confiftit in effentia hominis:fed dc alia minas principali , quz confiftit in productione, & rocellione . Nam quo ad hanc uir dicitur fimilis Dco;co quod (icàr ille a nullo alio cíL,ita vir ea nullo alio homine proceffir: mulier autera proceffit a Deo affumeate illim ex homine, vt fentir S, Tho.vb! fepra. SER 19. Decimotertió. dicimus , quod anima noftra non folü eft imago Det fecundum fuam naturam intelle&ualem, fed etiam fecundü füas poten rias,& actus,quia non folum , quatenus eft apta ad cognoícendum & amandum D cum,eft illi fimilis: fd etiam quatenus habet vim memo- randi, intelligendi,& volendi. Primó ; quia ficut Deus ille fummus;ha- bens in fc fimplic ffiniam fubftantiam poteft memuníifle, intelligere;ac selle fine vlla materiali qualitate: ita & anima noftra habens itmatería lem fubítantiam poteít m eminiffe, intelligere;ac velle ne aliquà mate riale quàlitate , licet non fine immateriali;, vci Deus.Secá dó,qd ficut in illafumma, vna, diuina, & indiuidua, eilentia funt tres perfone, patet, f jus&Spiritus fanctus:ita & in anima noftra vna, & indiuidua iunt trés otenticmemoria;intelle&tus,& volütas.Tertió, quod ficu in illa sima &c indiuidua fubftantia eft pater,qui cognofcendo Íc generat notitiam, & imaginem inque eft verba, & filius eius ei confubítantialis:& rürfus pater,& notitia illa;& verbü (upremü,quód cft &lius.amando fe fe pro - ducunt fummii illum mutuü amote fui confübftantialé, qui eft Spiritus anctus:ita in effentia anime noftra ipfa fe fe intelligendo per füü intel. e&t generat notitiam füi,que eft cius imago:& per illam notitiam;que | €ius cít imago, & voluntatem generat fui amoré. Quiartó, qd ficut filius genitus a patre non eft pater, neq; Spiritus lantus: nec Spiritus fandtus produ&us a patre & filio et pater, aut flius,aut vterq;:ita neq; imago Jla;que eft filiaquedam anime cít ipla anima,fiue intellectus,nec "ud ds ENTM RES TED. i —————— HÉIRST Uu quA » -- - 7: ino Deeffentiaanime rationalis fui productus ab ea, & à notitia fui , qui eft quidam. filius eius, eft ipfas. siec inrelletus , necuoluntas, Et tamen immenfa differentia : quia no-- titia illajimago,& uerbum a patre productum eft fubftatitia,& confub- flantialis eitis imago cocterna : amor item. ille fümmusa patre, & filio. prodi &us eft fubftantia , & confubflantialis cozterna: utrique : at uer- bum,& imago; & notitia noftre animz, intelligendo fc genitam eft ac- cidens,&caccidentaria forma : fimiliter & amor à. notitia; & uoluntate productus eft accidens,& nó fuübitantia,& recenzior ea,qua omnia funt ex mente omnium in. 1.lib.fent.dift. z.& S.Th. r.par.q. 93 art.7.& ciuf- dem.n.1.lib.feat.di/t. 3 quaft. arc. 1. & quaft. 5. i19 Decimoquartó dicimus fcmper mernorandum effe idjquod. fentiunt B. Aug inc.3 1. Soliloquiorum, & Berzin c. 1.Meditationum : optimam: nempe. viam perueni endi: in Dei cognitionem efIe percognitionem ex- teriorcm.vaganx introire in cognitionenr nodrzx animae ftabilem. .. &c er eam fatis ruminatarm adfcendere ad cognitionem: eius diuinz ma-. ieftatis. Q ibus addo, quod omnium: excellentiffima uia perueniendi ad qualem quale m illius fummi (ümmxe Trinitatis myfterii,& perfona rim diuinarunr emanationis cognitionem. eft conáderatio corum,que roxime fuperiori Corollario cátinenurr.per quam ftolida illa,& pudé pose eorun;quz generationem filij Dei, & proceffionem Spi xitus fancti imaginantur ueluti: corporalem exploditur & longe abigi-- tur.qua inre multos multunx errare nouimus z: & in iis quendam gente Iudeum, & prof (fione Chxiftianum,quit abh inc triginta plus minus an ,nis plurimum in hacalma urbe ualuit; & maximis largitionibus, & aftu-- tiis Officio Sande Inquifitionis in Lufitanie regna. intróducendo fru- ftra obftitit. Is enim: omnes leges , & fectas: expertus ad fpurciffimam: Mahometis féctam: tandem transfügit; eam, quz iudorum eít;eo exo: fus,quod! diceret,nullunztudeum;qui fibi uirbonus uideretur, umquá. inuenilfe :. Chriffianant uero,quam dicebat fibi ex omni alia parte pla-. &.rc,co asse firmiter doceret; & crederet,Detm habere di iüz quodi. uidebatur impoflibile .quale profecto, immo. impoffibilium: im pot: bili fimum uideri deber;ftolide; nc£indey ac heretice. imaginán- ti (utille imaginabatur ) generationent filij Dei effe corporalem : pof fibile ueró, immo & infiniraDer omnipotentia digniffimum contem- lanti, generationem: illam effe ter fpiritualiffinzam,ut fancta mater ca tholica ecclelia Romana fancte contemplatur ;contemplanti, inquam ;, io & quam fub millifüime lüfpicienti 8 adoráti cio item,multos multá. "ut profüturos; fi epe memoria uoluerint generationem. illam filii Dei. qua parer zternus;uti memoria fecunda, generat filinm,qui eft fum ma. notitia, & imago elus, & productionem illam,qua pater & filius produ «unt Spiritum fanétum;fum muniutriufqueamotem effe fpiriuiles,&e quadam tenus fimiles generationi fpirituali »qua in eflentia. u- noe: 3h —— o M MRMMRMMRRRNRRREREET RRERERENEEREEEMM SMETT ,tum pecc:t moraliter ,.& non fit hereticus : & quis nontpeccet faltem L3 e WM 3. imus E LAELIIA 5 ^at fie memoria fecunda generat ipfius notitiam , &cimaginem : & rurfus illa , & uoluntas eiufdem amorem producunt. «s: Contra dicta errat, "Primo qui credit non effe homini liberum arbitrium num. ro; Secundo , qui credit liberum arbitrium fufficere ad benemerendum eratiam de condigno, num. t. dnd | "Tettio qui credit angelos , uel animas fe folis fine accidentibus co- . gnofre:e,nu.1 5. voe x Ed Quarro,, qui credit , hominem 'effe imaginem Dei quoad corpus y . num.16, ., —ÁA— "— à IQuinto, qui credit. generationem in diuinis effc corporalem.nu.15. Quis autem. horum; . "Peccet mortaliter, & lit herctícus , Sc excommunicatus: & quis tan- mortalite:,colligitur ex przludio x , nu. 16, & 17. De jamma Deatitudine e fumma miferia, Praed. 4111. c $EMMARIYM.- jEATirYDINIS Ómifrierernkwotiomaenups ad peni tiam calcar . 9d Finis quidduplex, ultimus, e» medius ,£* quid uterque,er nu.3. kin-sanultiplexyuerus; falfas,cuius, equo , etr quid fint, dr num.3. .— Finis ultimus €r beatitudo idem. | Beatitudo effentialis est actus intellectus $/Tbomé, uoluptatis $coto Y -:Beatitudo quid fit ,'& quotuplex. im | Deus e[lquidquidin eo est, | | Beatitudo efl actus , & nonbabitue , neque potentia, , Beatitudo [ine cognitione , «t amore Dei effe non pot ft . lo Beatitudo uera duplex perfecta » er imperfecta. LK Beatos non uidere Dei effentiam afferere bereticum. . a !4 Beatirudinemper fectam non facit cognitio Deiconfnfa eque demonftra- a V Zecarinudo perfcla ui. [ecura s d quid imp erfe a. Ja, neque fidei y [ed intuitiua NN maullum. 534 D: fi umma bait id. er fon nif Pe ^ " wi Paullum 6" Moyen non fecitbeatos vifio Dei tranfitorias — — 13 Dei vifio intuit iua inftparabilis a gaudio , & dele&ationé. 2s 14 Beatitudo «b omnibus intenta paucis efl nata . 15 Beatiiudo. creatura obictlina incitata » feà formalis creata 16 Beatitudinem perfectam wiribus naturalibus qu&ri , a[ferere berveticum, 17 "ratillo apes poetae pefitis 8" Pearip llo impe fectas qud magis ad perfe&am atetdato 0007 ; 19 Beatipudo perjecta [ariat animum cuactis cupitis, qua funt Bet. — | HH 25^ Miferia quid, € quotuplex , ez eus partium definitio num. 11. 7 2i Mifeviam inferni e]: inierminabilem, efl defide, — ^ ird sm eie foultoti . .asg Bidritido[rbmaye muiferia el cmriridfuat explicite credenda mm-a8. Ex ] tef 1 E Svux A Béatitudine,& fünrina miferia dicimus fequé | tia. Primó;quod quia uix aliquid aliad magis nos gd ue VS re panitehdum mouere Pte , quam earunt freqüens WC AE conlideratio;deo expedit eas ob oculos hoc in Toco pro ponere ee m ceni etian etlinicüs Perfius carpferit illumsqui ul» timum finem ,in quem eft creatus , non fibi proponit. uti Ícopum , in quem fuas actiones dirigat , per illauerba: Ejluea ji id. quótcndis , er in quod ditigis arcum —— Jn paffim [equeiis.caruos, testaq. ltoq. Securus quà. pes f^rdt , e ex tempore viuis? Cuius quidem finis & (copi definitio, & inquifitio quamplurimos sü philofophorum irgerifa frifftra exercuit. Néc enim plene fatisfecig - operofa illa hac de re Ariftorelis inquifitio inlib.r.& ro. Ethic.& lon uuge minus verbofa illa Marci Tulli in quinque lib. ce finib. bonor. && malor.que profe&to non funt tanti faciendaquanti'eeo ea olim adole fcefis faciebà;; irnitatns gloripetas'illos qui malunt veritatem diícere- er ambapes.cxiethnicorü philofophia obfcura & nubila, quani zecta- cx Euangelio claro & f:reno, a facris do&toribusexpofitio. & .'Secuudosquod nuper in Commentario de finibus humanorum ax: a 5s ctum fupercap.cá minifter.25 quzft; gs: definiuimus'ex mente Ao s. Phylic.cap.3.& fancti Th.&aliorum in 2.lib feht.dift.5 $.&inem efe: fc bond,nel apparéns; quod propter fe appetitum facit, ut aliud proe pter ipfum appstarar- Curs definitionisdecluratione breuitatis itus? dio hic non repeuta, ad memoriárm reuocanius quodibi, n4. disüiite: mus finé in vltimum & medium:V limus e(t, qui propter fe ipfurn (o - funramatur: & hic eft duplex; Altereft üeve ultimus;& omnid creato? tum fcopusqui prep'ez fe tanum, Beton propceraliud'eftanibils qual eit folus Deusyat probat fan&tus Tlukozuq t att: 2,00 ^27 t«49 : TERRE e upPe. Nob —Á—— 22:20 etr | 7 Pralid, HETTZ. "£f 3 quippequi fuper oinnia eft diligendus , Deurer.6. Matth. 2 3. Marc.rà. & Luca o.Alter eft falus, quem falfi homines pro fua. falfa imaginatio- -neimprudentiffime, ftolidiffimeq. tacite; uel expreffe fingunt & ado-* . rant; iuxta illud Apoftoliad Philipp. 3. Quorum 'Dens uenter e$ pe erac uoluptas Epicureo, in quem Marcus Tullius duos libros predicto- -sum quinque de finibus bonorum & malorum fere prodegit. Finis me- dius eft qui propter fe , & propter aliud amatur. qui etiam. eft duplex. : Alter vere medius; ille (cilicet; qui uere eft propter fe , ac propter aliud amabilis: quales funt uirtutes, & honefta omnia; cundis Ambro- fium lib. 1 officior. Alter fale medius ; ille fcilicet, qui non potefteffe 'amabilis propter fe: qualis eft pecunia. vel non eft amabili. propter a- liud:qualis et Deus, 73 sogr imecdeod, nort; ^ Tertio dicimus, quod etiam ibidem, num.6. diuifimus finem; in fi nem cuius, & in finem quo(licet hec nomina Ciceronianis parum pro« " bentur. ) Finiscuius eft id, in quo eft ratio boni : finis autem quo ade-« tio & poffeffio , fiue ufus , uel fruitio eius. ut auari finis cuius eft pecu- - nia;in quaeítratio boni : finisuero quo et adeptio, poffeffio, & ufus * eius, ut declarat fanctus Tho. 1.2. quaft. t, art. $.Sc quaft. 2 . arti.7. & ita ^ finis; & (copus cuius torius humane uite eftipfe Deus optimus maxi- mus femperq. benedictus; in quo eft (ümma & infinita ratio bon:: finis 4 ucro eius adeptio, & polfeífio, (iue fruitio. Et confequenter alius eft - finis ultimus noftercuius & alius finis ultimus nofter quo. & quia ulti-: ' mus finis noter cuius , & obiectum beatitudinis noftrz fiue beatitudo - obiectis; idem fünt: & finis ultimus noiter quo, & adeptio finis cuius, "fiue beatitudo effeitialis nofttajetiám idem iunt : confequitur aliud ef- fe beatitadinem noftram effentialem , & aliud eiufdem obiectum, fecá dum omncs catholicos inlocis predictis , przfertim. fan&ti Tho. in di- "€ 1:2 .q.5 artic.1. ubi definit beatitudinem effentialem effe rem creae- tam , & fa&tam : obiectum autem eius e(Te Deum ipfum increatum, && "ferum omnium creatorem, ., H'HIlDA : Quarto dicimus , quod ( utaliorum opiniones prztermittam ) fan- -&us Tho.cum fuis affeclis , & Scotus cum fuis diuerfimode definiunt beatitudinem, fiue finem ultimum uerum quo notrum. quoniam fan- "ctus Tho.cenfet eam effentialiter effe actum intellectus fpeculatiui: Sco " tusautem effe actum uoluntatis . Vterque nanque ait, cam effe actum "potentie maxime intellectiuarum : & fanctus Thom. eam putat effe in- tellectum: Scotus autem uoluntatem.de qua tamen differentia, qua fo- dm theoriam refpicit, & non praxim , quó nosanimum in hoc opere "intendimus ; cuiufque nihil refert, an hoc, ucl illud teneamus , parü cu« "randüm cenfentes fequimur in definienda beatitudine opinionem fan- | €t Thom;qux receptor uidetur. Q ribus addimus quod beatitudo;&c : beatas tempoze Marci Tulli Ciceronis uidebantur nomina wi ud ^. » *aé D: fumma Deatitüdine Ja: fed ea, ufus e mollinit;& generaliter fümprauidentur fignificare om . em rei uolite pofl: ffionem , iuxta illud uulgo iactatum : Peatus qui pof && fidet Et quia non folum resuerà bonas , fed etiam:malas , que aliqua ra 'tione apparent, bone , uelle folemus, beatitudo diuidi porett in ueram , üe definiri poteftefle poffelfio ueri boni;& in filam;que communiter de riraretta bote lstérbori tantum apparentis , iuxta illud Regi; Pro- phete;pf.143-Beatum dixerunt populumjcui bac funtsB zatuy populus cuius dominus Dens eius quorum quidem prius ad falam:pofterius uero ad ve -yam pertinere ait fan&tus Antoninus in 4. par. tit.7.cap. 4. $.1. Quinto dicimus , quod beatitudo uera diuidi poteft in. fummam, queeftfummum bonum,fiue vltimus finisuerus;uel poltfeffio eius,& in non fummam , que eft poffeffio boni non fummi. Beatitudo rurfum . Ófummainincreatam ,'& creatam. Beatitudo incceata etti píemet Deus optimus maximus , qua ratione cít 'hfinita fui »pfius cognitio ;& fui- tio.Cum omnis operatio Dei, & quidquid eft in Dco fit , ipfemet Deus qui fe ipfo folo frmpliciffimo cogn ofcit:& amat fz,& omnia alia, ut pro bat fanctus Tho. communiter receptus 1. part. queft. 3 per toram , & de fimplicitate Dei , art. y. & 6. & inq.14.de (cientia Dei art.4.& q. 20.de amoreDei ,art, 1. Beatitudo vera us ma creata generaliter fümpta defi niri poteft iuxta mentem przdicti fancti Tho.cíle cognitio intelle&tiua "Dei cum fruitione eiufdem. Dixi: 'Cognitio , pro genere ad infinuandum quod beatitudo cf- fentialis creata eft operatio , fiue actio , uel atus : & non potentia , non , habitus neque aliaullauirtusanimz partis intelle&iue , ucl fenfitiue, - ut probat fanctus Thom. 1.2 quaft; 5. ar, 2.afferente philofopho 1.& 7. Ethicor. fcelicitatém , fiue beatitudinem effe operationem fecundum uirtutem perfectam. 5g t: | 2. Dixi:Intellectiua, ad infinuandum , quod beatitudo eft operatio prafcantiffimz potentiarum anime »que cit intelle&us , fecundum fan- é&um Tho. quem fequimur:& ad íignificandum;quod beatitudo nó po - teft effe in parte fenfoiua. ,utloculenter demonftrat idem lib, 3. contra - gent. cap. 3 3. Contrarium enim eft hzrefis, de qua Alfonfus Caftrenfis - lib.3. aduerfusomnes herefes uerbo , beatitudo. | bus: —— Dixi; Deijadexcludendas os cognitiones aliarum rerum,et eas,qui - busdirigunturactüsoium virtutum moralium.actus item , & cognitio- nes pertinentes ad prudentià , & ad cognitionem omniá aliarum artid, in quibus nonconfiftere beatritudinein nón folum probat fed ét demoa - ftratangclicus Docubi füp.c.54.5 $.& 3 6. Immo neq; in ulla cognitio ne quamlibet ampla, omnium fübftantiarum feparatarii, feu angelorü. fiue quia illa non poteft haberi (ine Dei cogn tione ut idem Angelicus - Doc.ubi fap.& mirabiliter inlib. 4.c.41.42.8& 4 5.demon(trac(iue quia etiam fi abíque illa haberi poffet , tamen (ine illa non fufficeretad hoc, - vt . uteffec beatitudo, per eaque ide m auctor ibidem cap.44.adducit. —.. 1o. Dixi: Cum fruitione eiufdem. quia.cognitio, quz Dei fruitione ca - ret ,non poteft effe beatitudo:, quz: utramque comprehendit;ut inf.pa- rebit.quare cognitiones ill; quas multi theorice: (| fine ulloamoris af-. fectu) diffecentes; concipiuntde Deo; non (ünt beatitudo : quippe qui- bus non ineft fruitio,quze eft: inhzíio rei peramoren propter ipfam fo- lom &onceptum ut tradit $ Th.cómmuniter receptus 1. 2.q.t r.artic. I. & 3 & q.12art.z.. I5. 11 — Sextó dicimus, quod beatitudo fümma creata cft duplex.altera per- fe&a : imperfecta. altera. Perfecta eft cognitio Dei inrelle&tiua ;. intui- tia perpecia cum.truitione: eiufdem; producente: fammum gaudium: ac delectationem, & fatietatem omnium def(iderabilium.. " Dixi: Cognitio Dei intcllectiua ; eadem ratione, quain definitione beatitudinis in genere. - 5m -* Dixi z intuiuua , [iue uifiua. tum ad. confütandum: errorem: Arm niorum, aflerentium beatos non intueri Dei ellentiam.quod heretici eft,per ex, quz tradit: Alfoníus Caftr.lib.5.aduzrfüs omnes harefes, uer bo beatitudo.in princ; tanx ad. confirandum: errorem. Beguinorüm.di- centium polle quem.in hacuita effe perfecte beatum, Gab exercitio vir- turum abfolatum.qui damnatur in cleimiad noftrum. de hier. tum: quia. nulla cognitio citerior: illa poteft dici: beatitudo. perfeda. effenrialis . Noi quidemilla.coafufa,& communis;quz fere cóiter omnib.homini-- bus incít:iue quia Deum elfe fit per (2 notum, ficut alia demóftrationis. principia: fiue,quod uetíus exi(timat S.Tho.1.par.q.z.&cart 4. & 2. && t.lib.fen.diit. 3.quixit, x.art. 2, quia euidenti ratione demonftratur : pre- fercim illa, qua hama uidens res naturales certum.ordinem feruare. ( cit , ordo abíque ordinatorenon confiflat ) percipit aliquem effe. ordinato-- rem. earuimyut pulchre deducit fàn&us Thom.ubi (Dm. & lib..1.. cont. gent.cap. 2 13.& 14. Non etiam illa;qu:e per demonftrationem.habee urjlicet altior fit predicta communi. tum quia licet per eam oft&datur Deus effe im mortalis,eternus, incorporeus, omnino fimplex,unicus, óc alia huiufmodi, ut prefatus author in przd:cto lib. contra gent. multis. - capp: dilucide oftendit: per cam tamen non peruenitur ad cognofcen-.- dum; D'-um elfe commune bonum; poffibile communicatu. omnibus: i hoinaibus , quibus initum. eft bearitudinis. defiderium : nequead co. | gnofcendum. multa. alia praedicata de Deo . tum quia. perfecta. beatitie- B doom:aucm aiferiam excludit :.& cognitioni pradictz multi plex mife-. | ría, & error adiunyt pote(t;uc palam. eft. tum: per alia, qu profunde tra» | «dx S.T icabi fapc 37.Non item fufficit illa cognitio;qua per fidem ha- betus, licet fit longe certior; purior, & ampliorquam: praedicta, quz per: demon. rationem contingit . tam quia. beatitudo eft. perfe cta humani. i.elletus. cognitio, & cognitio fidei ex. parte intelledtus eftimperfee- Gaz * 28 De fumma beatitudine £a: quia pet eam non capit perfe&e id,cui credendo affentitur. tí qui "beatitudo( cum fit ultimus finis ) tranquillat , fiue qnietat nacurale de. fiderium: & cognitio fidei non tranquilla; immo accédit,&c inlammat ^eam habentem ad uidendum illudjquod credit, & amat; cum quifque; - «quod credit & optat, defideret videre,tum per alia, quibus idem auctor "id concludit ubi fupra; cap.44. die 12. Dixi:Perpetua ; quia tranfitotía, de qua qui eam habet, non eft cer- tus perpetuo effe duraturam , non fufficit qualis fuit illa Pauli , qua ia -taptu üidit Deum. 2.Cor.c. 1 2;vbi hocle&t.2.declarat S.T h, & qua etii -Moyfes uidit eum; fecundum Aug.c. 1 2.füper Gen.ad litteram que noa fecetunt eos beatos,immo remanferunt uiatores,vt Io.Maior poft alios dixit in prooc.1 .lib.fent q. r.Eft enim de neceffitate beatitudinis certitu *do perpetuitatis eius,utlate probat S.Th. 1.2.q. j.art.4.& lib. 5. contra Gentles;cap.6 1. && 62. & 4.cont.gent.cap.9 t. : $3- Dixit; Producente fummum gaudium, & delectationem ad figaifi- 'cádum,hoc effe infeparabileab illa cognitione, fiue intuitione Dei bea. tifica. Nemo enim poteft habere fummum bonum , quod eft intuitio Deijabfq; fumma delectatione,ut tradit idé S.Th. r.2.q-4.art. 1.& 2. ex vifione enim Dei caafatur tanta delectatio,vt qui Deum videtnalla dz« ANectatione indigere poffis; vt ipfe ait vbi fupra, arc. t. -* Dixi: Satietatém omnium defiberabilitia , ad maiorem declaratio- nem prefati eaudii;& delectationis: & ad figüificandum,quod nulli beà Xorüm deeft aliquod bonum defiderandum; cum habeatipfüm bonum infinitum;quod eftbonuti omnis boni,fecundüm Aug.epilt. f 6.& 13; deT rin.c.z:relatum vbi'fupraafancto Tho.q.j-art.2. — 1 Beatitudo vero imperfecta eft cognitio Dei intellectiua , non intui 1iua, perpetua, cum früitione eiufdem .- ; , ^ Dixi: Non intuitiua perpetua, ad differentiam perfectz beatitudi. nis, quz requirit, vt proxime dictum fuiillud vtrumque:& quia doneg ád illam perueniat femper crefcere poteft, contra alium errorem, dam- fatum in cle.ad noftrum.de heret. : | 1 14: Septimó dicimus , quod iure quis mirari poteft , vt inquit Beatus Augult. in lib.15.de Trinitate , cap.4.quod cum omnes homines natu- faliter defideremus confequi beatitudinem illam , & feelicitatem eter- nám; cumque omnes ob ocülos eam habere debeamus, vti Ícopum, in juem noftras ationes. tanquam fagittantes fagittas in metam diriga- 3nus , vtait philofophus a Catholicis receptus, in 1.Ethic. pauci tamen «ollatione aliorum fatis eam explicite nouerunt , & nofcunt. Siquis dlem cum illa ( przfertim perfecta ) nequeat (atis cogaofci , nec percee piabíque catholice fidei lumine ; pauciffirni gentilium , etiam philo- : fophonim ; ad iuftam & perfectam cognitionem perüenerunt, & pere ieniunt , pauci quoque Chiiftianorum:collatione aliorum d Wes atis SPralud EE T, ET fatis explicite nofcunt: GC pauciores iuftaim natant operam ad eam co- ofcendam,& ob oculos habendam perfe&tam,& exercendam imper &af ; per quam tandem perueniamus ad perfectam illam omnibus uotis femper defiderandam, 1j Odauó dicimus, quod,licet obiectim beatitudinis, fiue beatitudo: obiectiua;& ultimus finis cuiusuis beatitadinis,qui ipfemerDeus eft;fit res incrcata; iuxta illud Symboli Athanafii: Increatits pateryncreatus Fi liusincreatus Spivitus fantius:beatittido tamen ipfa, qua quis formaliter ett beatus;res creata eft, ut poft, & ante illos ren S.Tho.1.2.quz- ftio.3.art.r.& q.26.art.3.cft enim qualitas quidem creatain potentia in telle&tiua , qua Deus clare , & facie ad faciem cognofcitur, fi eft perfe- Qa : per fpeculum uero in enigmate, fi eft imperfecta , ut ait Paullus r. ad Cor. 15. mn ! 9. Nonó dicimus, quod neque beatitudo formalis perfecta, neque im - perfecta eft ipfa anima: neque ulla eius potentia : neque vllus habitus, ucl uirtus eius;etiam charitas , etiam confümmata in patria: fed neque * eft gratia ipía gratum faciens: ( fiue teneamus cum S. Tho. effe aliam a charitate;quod fignificat clemént.r.$.fin.de füm. Trin. & fid.cath. fiue cum Scoto effe eandem ) fed neque cft aliquod aliud bonum , uel opus operatum, manens extra operantem: fed eft operatio;non quidem tran: fiens in exteriorem materiam ; qualis e't fe&io, & uftio,qu: non perfi- cit agentcm,ut ait philof:9 Metaph.fed manens intra ipfum; iulis eft intelledio,& (ut ita dicam)uolitio, feu uoluntas , quz perficit agentem fecundum eundem. : 16. Decimó dicimus, quod inter productionem beatitudinis perfect ;. & imperfecte plurimum intereft. Perfecta enim nullatenus poteft pro- duci ab intellé&u creato uiribus eius naturalibus;neque gratuitisquam: libet magnis ;fine illo admirabili gloriz lumine, iuxta illud Pfal.3 g.15' lumine tuo uidebimus lusgen. quod Deus ipfe fua infinita bonitare ind dit intelle&ui beatijquo el euatur,& augetur uirtute ad illam admiranda erationem clare uidendi Deum, immenfo lumine refplendeatem;ut probat S. Th. füp.c. s $.cum magiítro,& omnibus aliis in 4. lib. fentent. dift 49 quin & in dicticlem.an noftrum. de heret declaratim eft; hz- reticum cffe dicere contrárium,übi glof. in uerb. non indiget, a(fienat rationem defümptam ad literam ex fan&to Thom.tübi fup. Imperfesta vero potel* produci abfque illo cloriz lumine.in gràdü quidem infimo uiribus naturalibus animz, quibus peruenit ad cognitionem, & frui- tionem Dei confuüfam;ue] claram per demonftrationem eius exiftétie & bonitatis : in altiore uero gradu addito dono fidei, & fpei informis: in maximo autem addito dono mirabili charitatis & gratia füperna bo nitate infufe, qua anima fit Deo grat & ad perfe&i. beatitadinem ac- cepta, & de hac quidé imperfecta beatitudine; quz eft principium; vel iu uia; PT ?)Vy. "1 t 4n E22 3o De fma beatitudine uia; vel patticipatio aliqua beatitudinis perfecte , intelligenda funt om. nes fcripturz vtriufqi. teftamenti; appellantes.aliquos viatores beatos , fecundi mentem omnium catholicorum in locis pracitatis. Cuius mo. di fant pfal. 1 "Zeatus uir qui non abijt in con[ilio impiorum.31.'Beati quori vemif[a faut iniquitates.40.Beatus qui intelligit [uper egenum €? pavperem. 118.Beatiómmaculati in uiayqui ambulant in lege domini. & 127 ./Beatiom nes qui timent dominum ,qui ambulat in uijs eius. & o&o beatitudines euá gelice-Matrh. j.& Luci 6.& alie innumerg.. | Vndecimó dicimus , quod Euangelia, & Epiftole catholice , & Sym- bola appellantia beatitudinem vitam eternam, non fignificantillam ef- fe fubftantiam,, & effe viuentis: fed predictam beatificam, & eternam operationem uiuétís fola enim beatitudo Dei eft ipfius effe . Boetius ité dicens,lib.3.de confol.Philof.profa 2.in prin.quod. beatitudo eft ftatus omnium bonorum Phpeguians perfectus; ;non definit beatitudinem per gehus fed per effectum.f, quod beatitudo. perfecta caufat ftatum nullius boni egentem, ut fentit fan&us Thom.r.par.q. 26.art.1. & 1.2, q.3.art.2.& 3.in dida dift. 49.quzft. 2. 17 ..Duodecimó, quod licet beatitudo ,Deifit ipfemet Deus; quia eius effe, ut predictum eft, fua cit operatio :; beatitudo ramen perfecta crea- ta; fiueangelorum, fiue hominum, eft operatio ab eorum fubflantiis, & effe diftincta , contra herefim,de qua Alfonfus Caftren.vbi füpra verbo beatitudo.in prin.non tamen cít interru praifed fempiterna,qua femper; & eternum unientur ei, vt fupranum.1 1.eft declaratum;quo confütatur hzrefis Origemiana,de qua Alfonfüs ubi fupra poft Auguft in lib:de he refib.ad Qnoduultdeum, c.42..43.& 52.de ciuit. Dei , c. 20:. 18 .. Decimotertió, quod humana beatitudo eft duplex , perfecta, & im- ezfecta. Perfecta cft , quae fupra eod. num. x 1. definitur: queque nul- T poreft contingere in hacuita , ut declaratum eft per concilium Vienj nen.clem.ad noftrum.uerf.quarto.de haretic. Quoniam , ut ait Ariftot. 19.Ethicor.& ultimo Meraphyficor.non poteft elle perpetua, &cfine ins terruptione, tum efus & potus , tum fomni;& aliarum actionum necef- (ariarum. Imperfecta uero eft,qua homo in hac uita per cognitionem , &;contemplationem Dei, adiuncto amore, coniügitur eidem: qua tans to mais ad perfectam accedit , quanto minus. interrumpitur. quo no4 mineuita contemplatiua plurimum füperat actiuam & quae multo ma«4 gis interrumpitur,iuxta illud teftimonium Chrifti Luc. Io. Mariam op- timam partem elegit . nulla tamen «cogniti oDei, quantumlibet intenfa , &. quantalibet fide, fpe, & charitate comitata; & continuatajin hac ui- ta poteft dici perfecta, ut predictum eft. Cui confonat illud Phathe- nices Mariana. NR ; EL. Felices quicunque i5lis à Syrtibus altam. ic o SM e Vifari pacem funt inlocatutavecepti. —— E- doae Nam ———————EÉEOEnÉPUÁáÉGQCÉÓ -—-— i dlhesddicsá Pralid 1 HIIS 3: (oso Nam neque mens vllam fecus e$t babitura quietem so "Neglettos fenfara: dies nec dulcia facla . | | Et illud Iob.cap.r 3.Homo natus de muliere,breui viuens tempove,reple "tur multis miferijs.át nemo poteft ele fimul mifer , & beatus , vc fupra alidttintiefP n atus CE onizsb aile omia sine it rige 19. Decimoquartó;quod hac beatitudo fümma & perfecta , quz eft in- tuitio, & vifio Dei, implet cumtlatiffime , etiam ante iudicium finale; (vt definit concil. Flor. fub Eugenio Quarto, de quo per Alfonfum vbi fapra)omne defiderium cuiuflibet generis omnium bonorum homini anàátura infitum,iuxta illud pfalma02. Quirepletbonis defiderium tud. Et illud pfal:x 6; Satiabor.tutg apparuerit gloria tua. Omnia enim; quae homo naturaliter defiderat, reducuntur ad-fcientiam, autad vitz recti- tüdinémyautad honoris fübliniitatenyatit ad fame celebritatem;aut ad ^- fui confertationem : at omnia praedicta cumulatiffime affluentiffime- que confert predicta;quam det s & fperamus;vifio beatifica.Siqui dem, vt egregie dedücit (àn&iffimus , qui ea nunc fruitur Aquinas , in prallegato lib.5.contra Gentiles, c.6 3.confert primo omnium gene- runi;& fpecierum,& virtuti;& totius ordinis vniuerfi, & omniü,que ' funt in rerum natura fcientiarum. Secündó, vt in omnibus ; & pérom-- nia voluntas fit recti; &c per omnia pats hominis inferior, patti füperio ri fübi jciatur & oninia ratio gubernet: Tertió, lionoris fablimitatemy quatenus beatus -Déo;fzeculorum fummo regi vnitus, ipfe quoq; meri- to rex dicitur,iuxta illud Apoc.2o. Regnabunt cum Cbriflo ; Quarto no- minis&fame celebritatem non folum apud homines, quorum opinio falli poteft: fed eris apud ipfummet Deur,angelos; & (an&tos eius,ita^ vt in facra Ícripturá'meritó dicatur gloria;iux illud pfal.8 3. Gratiam &9*- gloriam dabit dominus.C vinto diaitias;iustà illad.pfal.t'1 1.Gloria ez di uitie in domo eijs Sexto füminam volüptatem , iaxta illud pfili3 . Ine- briabunttn ab'pbertate domus tue,& torrente uoluptatis tue potabis eos. Septimó fui conferuationetü , iuxtiillad Hàiz 2 $7 Nron efürient ; neque- - . fitientyó" non percutiet eos effus;nec fol.& illad Apoc.2 x./45fferzet DZus : omnem lacrymam ab ocplis eoruin: «t mors üiltra non eritneque lu£tusne- ^ que clamorneque dólov crit titra, quà prima abierunt. Qus quidé omnia cófirmantut;éo'qtod (vt Taias.e/64 & Paullus 1.Cor.cap..inquiuat) - Nec oculus uidit; tec auris audivit, tec ia cor bominis ad/cendit que prepa: vanit Deus diligetibis (e;Cyaod paullo magis explicans B.Aug.in vlr. lib. ^ de ciuit.Déi capivltin. princ. relatas a S/Anto.in 4.paf.fumm.tit.7.c. 7. $. to.ficait: Quanta ille felicitas,ubi nullum erit malum,nulluta latebit bo- niduacabirur Deilaudibis qui eit omnia in omnibus, & paullo poft:Quid eft: euin alid quod pev "Prophetam dixit? Ego eroiillorit Deus; ez ipfi eruat: mibi plebs-ifi eg evoyunde fatietitur,ego ero quacunque ab omnibus bone- fie defideranturyz uitasr falus, eir uitius, C copia, gloria, bonor, | p^» mE De f'imuia beatitudine * pax, & omnia bona? & paullo inferius in fine : 10i wocabitrtus , e uidobi- mus ; uidebimus,& amabimus: amabimus ye laudabimus;iuxta iliud (3ddie beatus Antoninus) Pal. $ 3. Beati qui babitat in domo tuajin [dicula feiulo- vum laudabunt te . Et quamquam non omnes e runt pares in gloria » ficut nec fuerunt pares in merito:quia alius alio clarius Deum videbit, & Deo coptofius fruetur , iuxta illud Io. 1 4. In domo patr £s mei manftones viulia fuit ; &cillad Paulli : Sicut flella a 5lella in cla vitate differt. quo confütatur error Jouiniani contrarius , ut tradit Alfonfus Caftren. pracitato lib, 5, adueríus omnes harefes, uerbo Beatitudo , here 7. poft Conc.Floren; fupra citatum , ante quod clarius fan&tus. Tho. receptus 1. 2. quzeft. s, ar.2.omnes tamen omnino omnibus concupitis replebuntur , fatia- buntur, & tranquillabuntur . 10 | Decimoquinto dicimus ; quod, ficut malum eft duplex ; uerum , & apparens: ita miferia eft duplex , uera, & apparens. . Vera eft paffio ueri mali: apparens uero paffio mali apparentis tantum;qualis eft paffio uin- culorum phrenetico,& fames efürienti otiofo, qua: ipfum ad bene ope- randum incitat, c. non omnis. 5.q. 5. | 21 . Decimofexto dicimus , quod miferia uera diuiditur in fi mmam , & non fummam. Summa miferia eft paffio carentiz uifionis , & fruitionis Dei;quz diuiditur in perfe&te fummam ,.& imperfe&e fummam :.|fi- cut & beatitudo fumma , ut fupra diximus. Mi(eria perfecte futnma,eft miferia carentiz uifionis, & fruitionis diuinz , comitata eterno fenfus. cruciatu , & omnium malorum gencre . ; Dixi: Miferia pro genere. Dixi : Carentiz uifionis , 2c fruitionis ad differentiam aliarum. mille miferiarum , quas in hac mifera uita pati- mur. Dixi: Cum cruciatu, ad excludendam carentiam uifionis Dei , quam fxpe patimur in hac uita fine cruciatu, immo aliquando cum uo- luptate , iuxta illud Prou. 2. Letantur cum tmalefacerint : && exultant: in rebus peffimnis ,xelatum-in c. quam fit grauc. de exceff; Pralat. 2i; Dixi: Aeterno, ad excludendam miferiam exiftentium in Purgato- rio, quorum cruciatus eft temporarius.c.cum Martha. $. tertioloco.de celebr. miff.& c.anima.& c.pro obeuntibus, ; j.q.2-G& ad damnándum ; errorem Origenianorum, & aliorum aflerentium i prifatam miferiam aliquando terminandam. de quo poft Aug. inlib. de herefib. ad Quod. uultdeum c. 43. Alfonfus Caftren. lib. 3 aducrfus omnes harefes uer bo, Beatitudo; hereft 5. & lib.S. uerbo , Infernus , herefi a. Dixi: Senfus, ad excludendam miferiam decedentium cum folo pec cato originali , qui penam quidem. pauuntur damni , hoc eft carentia: uifionis Dei : fine tamen aliquo cruciatu, c. maiores, $. ucrum quidem. de baptifino. &, cap. firmiffime, de con(ccrar, dift. 4. & tradic fandtus Th. in 5. lib. fenzent. dift. 2 5, quat, a, attic.1, quzítiuncula 2, & in 4, . dift.4j.queft j.ariog. ———- Dixi: 1 Agit ome oss 1 m ttt v ae tr qr WEAR, x Aia entr 75 OPralud) FTET.: $3. ^Dixi : Omni omnium malorum, ad explicandam il|am ter horren- dam poe»am;quam patiuntur. decedentes in peccaro mortali, qui perfe- é&tc fmimam miferiam patiuntur : & ad confutandam herefim, que ha- j a yd i $ e : E bet, veriminférnum effe;n hac vita ,& non in alia. de qua per Alfon- fum bi fapra;verbo,infernus. nullus enim cruciatus in hac vita eft eiuf modi;vt palam eft, - 15- Miferiaimperfedé fumma eft miferia car&tiz uifionis , & fruitionis Dei,fine cruciatu,faltem fenfus.qualis eft miferia decedentium cii folo peccaro originalis. qualis eft item exiftentium.in Purgarorio :1mnmo & illa niuentium , qui: tiullam cognitionem Dei coniunctam cm fruitio- ne eiufdem habent;qui ore,vel opere funt de numero infipientium;qui dicunt, in corde fuo ( vt inquit K egius Propheta Pf. 5 2.) non eft Deus, Decimoquintó dicimus, quod ex praedictis infertur, eosifolos , qui locati funt in itiferno illo loco; in quo; teftanteIob cap.ro.nulla eft re- demptio;effe in füpremo gradu miferie perfecte (umm: qui vero in lo co,qucm Limbum puerorum vocant, in gradu eis proximo : qui autem in Purgatorio ; in tertio: qui autem adhuc vinentes nullam Dei ire maximi cognitionem & fruitionem habentin quarto . Porro. mifer &. infelix quiuis fupremi gradus iure dicere potuit, cum infectus morife - ro peccaro decederet;iuxta illud Iob 1 o.adam( e uon reuertar )ad ter« ram tenebrofam, et opertam mortis caligine terram miferiz,et tenebrarum, ubi umbya mortis.et nullus ordo, fed [empiternus borror inbabitat. 24^ Ex quoclogio prolixe colligit beatus. Antoninus in 2. par. ti. s. c3, feptplicem penam:quaram fam ma;pàucis additis,& multis detra&i s eft, quod prima eft carcer eternus , fitus in loco infimo turpiffimo, & obfcuriffimo, in quem omnis fex elenientorum effupdetur,quem non potett non fumme horrere anima nobiliffima, ad altiffimum,idemque nitidiffimum , & fplendiffimum celi empyrei palatium creata : ut Rex delicatiffimus carcerem Íqualore, & pedore fordentem non poteft non máximehortere,| 108 soos 3g: T Miss Secunda eft priuatio uifionis intuitiue Dei parentis omnigeram leritiam, quam fanctus Chryfoftomus tanti faciebat ; vt. diceret , malle fe mille alias poenasnfernales pati, quam eaeternum priuari,- Tertia , ignis illeardenutfimus, quo adeo infelices ardebunt,ut illi foli poenc nulla martyrum tormenta aequari poffint ; tefte Aug.in $. fin. depenit.dit7. — tie 1:2. diosoK ' Quarta, defperatio, nulla vmquam, dum Deus erit Deus , cófolatio ne, retrieerio,nec redemptione leuáda.Sicut enim fumme perfecta bea titudo omnem excludit miferiam,fic.fümme perfecta miferia nulli con folationem admittit. Q'a, quod operatür oppofitum in oppofito;ope- rait propofitum in propofito. c.fciendum. 8. q. 1. & l.fi contra tabulas, ff.de vulg.& pup.& uadit S. Tho.de malo.q.7 o.art.6.& q.1 3.art.4. | C — Quinta; * ie " 1 s) 0 De paffonibus , babitibus , €9* vitijs -^ Quinrajtenebrz, tum exteriores denfiffime; que nullo folis radio niilloq.fplendore ignis, qui licet ibi plurimus fit, efttamen obfcuriffi-. rus attennantur tum interiores y: quibus adco cacantur, ut Deum pu- tent iniufttim; & fcientia hic quxefita ; & per mortem plurimum aucta, quie beatis eft folatio, eis fit maiori füpplicio; dum per eam clarius cos «. gnofcunt,quante beatitudinis damnum fua culpa patiantur: unde üer- inis ille fzué corda eorum corrodens. & lanians. numquam intermoti- wuruüsoriur,Ifa.G6ó. ^^ ^ prts urgioal£ lose cranii Ea ^^ Sexta; focietas cacodemonum , & continua cum cis conuerfatio , quorurn'adfpe&tus adeo eft terribilis ,utquidam uir fanctus , teftante. beato Antonino, ubi fupra;unius foliusafpectus fere exanimatus , po» ftea fn fe reaerfus teftaretur ; malle fe.fornacem ignisardentem: ingre- di) quam jterumpeum: uidere: x2 Soup oinmisb Ginimosdos ^ Septima, 'confufió. ut enim habet przdic*um elogium , ibi nullus erdo, fed fempiternus horror inhabitat. horror, inquam;clamorü,bla- fphem iarumyamentorum,eiulatud;Deo;fibiipfis, & fociis; tam cacos. demonibus,quanvalijs infelicibus maledicentium,maleq. precanttii , quibus confunditur illud.innumcrisnominibus lamentabile regnum . 25^ Detimólcxtó dicimus;quod omnes orthodoxi debemus fub poena: peccati mortiferi credere nori folum impliciter,fed etiam éxpliciter và tim eternam; & mortem zternam; Quoniam omnes füb predicta poe» natemcemurexplicite credere articulos fidei, ut ait S T ho.2.2.q.2.art. gi& 6.qü£ omiies probant;ut minimum eos;quos fanda catholica Ro- | , xoana ecclefia follemtitercelebtat, fecundum: eundem ubi fup.art.74 & hunc articulum de'uitaseterna;& morte ztetpa illi contraria non í04 lutii celebrat opens (symboli: Apoftolorum; quo.illa uticurs& Nice ni & Athanafij t fed etiam per feftum. paxticulare omnium defundto- rum j' poftridie fefti omnium: fan&torum:, & per mif[as defoncto- £üm. & alia mulca diuina officiac 5 0500015 "1 46 Decimofeptimo dicimus, expertos aíTerere;nihil fere magis moue- xe homines ad peacata pricterita.plangenda, & alia.in poferum non có mittenda, quam frequens; & intenfabeatitudinis, & miferiz predida rum , earumq. zternitats meditatio . quod (atis probat illud Ecclef.7. Metuovave noui[Jima fua, ein eternum non peccab:s , Due enim ille fant bona pats illorum nouiffimorum , &: earundem eiufmodi meditatió j |DREMILWNINN—C—M NARRA RR———wGe————————— jars non minima exercitii cuiufdam illa(tnffime Religionis , quo Lois eius noáitii perdücuntürad iuftum uolu pratum ,uanitatumi, & €npidiratum conte mptum: & ad pium amorem & cultum Dei, anges Joruny fanétorum; & far étarum,przfert:miprincipis omnium illorum glotiofifime virginis matis Marie; que nobis éa impetret, fcmperque conferuct. Amen. .5. 6c E 3 4 5 6 6 7 8 i 3 I " 2 d 3 —UPralid. V I. 41 effe ciim fide, & fpe informibus , ut ibidem fan&us Tho. tradit; & Conc.Trid. nuper definiuit , feff.6. cap.14. & num.28. —— De alu bumano , fiue morali anima bumana . "Praelud. VI. $PFMMARIVFVM. VES) C y s: bumanus e moralis idem: ér quid fint Sp. T'oluntarium fimpliciter , & fecundum quid . EX Omiffio pura quid. | Violentum quid , & in quo a-metudifferat .— Metu fatta vegulatiter valere , fed vefcindi poffe : nift &'c.num. s. Sacramenta qua metu factaualent. Violentus nullus efl actus elicitus , fiue interior... Voluntas , etiam Deo ,non cogitur uiolenter. 00 Metti factum refcinditur ,nonautem blanditis extortums. Ignorantia , qua facit actumnon effe bumanum . | o E actu humano,fiue morali dicimus fequétia.Primo;quod ea quibus in beatam uitam , ucl mortem zterná ab adultis mentis compotibus itur,funt actus humani, fiue morales; 9j (ecüdiü S.T h.receptü in 1.2.q.6.art. t.& alios in 2.lib.fen. dift.25.& 2 y.Definituranté actus humanus, fiue moralis effectus ho minis tráfitorius,& volütarius perfecte;ac fimpliciter,vel omiffio eius; Dixi: Tranfitorius , ad differentiam habituum , qui funt qualitates ftabiles, & perrnanentes,iuxta Arift.in przd.qualit.Dixi: Volunarius, ad excludendum a&us hominis omnino violentos : qui funt illi ;quo- rum principium eft ab extrinfeco;palfo noa conferente vim,ideft , eo qui patitur,non opitulante;neque iuuante;qualis eft is, quo homo per vim abíolutam facit ; ut oblatio thuris, quz per manum violenter ab alio ad id adactam idolo fit,cap. presbyteros. ; o.dift. ism) ct) Dixi: Perfecte;ad excludendum actus puerorum;amentium,& fubi tó ex fola imaginatione abfq; deliberatione more brutorum agentiti 5 quorum actus, & fi ea parte fint uoluntarii; qua propter finem (faltem inperfecte cognitum)agütur nontamen (unt perfecte uoluntarii;quia non aguntur propter finem fatis perfecte cognitum, eo quod nó agun tür ob finem cognitum propter rationenr,& proportionem qui habet in15 ad id;quod propter illit agitur quod folius iudicio;& ratione vten us eft;ntpulchre de more docet Angelicus doctor in 1. 2.q.6.art. 2 Dixi: Simpliciter, ad includendos actus factos metu ,qui licet non fint f j 6 4 | De actà, bum. ftue mor. fint fecundum quid uoluatarij: funt tamen fimpliciter tales fecundum cendem fancvm Tho.in eadem qua'ft.6.art.6. Dixi : Vel omiffio, ad comprchendendam omiffionem , per quam id, qtiod quis poteft; & de betagere , agit, iuxta eundem ubi füprajart 4 cx. quoj & altero Thoma ios egebag oss triarequiri ad hoc, vt om;ffio cuiufpiam fit pure UO luntaria; uidelicet, quod poffit; & debeat Vicere , & non vclit negati- ue cantum, ideft, quod neque uelit, neque nolit . Nam fi nollet agere , ideft, haberet nolitionem, fiue uoluntatem non agendi, non effet tam a&us omiffionis , quam commiffionis Secundó dicimus, quod ex ijs infertur Primoratio decideridi prin- cipij.3 2.q. y.quatenus habet ; nihil peccare illam, cuius.omnino reni- tentis virginitas violatur, quia immo , ut beata Lucia , relata ibi a Gra- tiano , dixit, cam duplicant ad coronam. 5..! Infertur fecundó , quod actus. ( etiam metu factus ) efta&us huma- nus, quia eft voluntarius fi mpliciter, licet fit inuoluatarius , fecundum quid;utait Aquinas in 1.2.q.6 art. 6.& probatur in cap.merito 15. q.r, quatenus habet, eum, qui metu alicuius mali facit aliquid , uclleiilud , licet non propter fe,fed propter aliud. In qua re infignis quidam Theo logus in quadam epiftola ad me fcripta, & infigniffimus Decius in Lvel le.ff-de reg.iu. lapfifuerunt, quatenns dixerunt,metu facta non effe fim pliciter voluntaria: fed fecundum quid tantum. Ratio fiquidem diuer- [iratis inter violenter , & metu factum, illa eft, quod uiolenter dicitur, cuius principium eft ab extrinfeco, patto non conferente vim, fiue non adiuuante.l. r.ffquod met.cau.qua habet; vim effe rei maioris im petii, cui refifti non poteft, ut tradit Angelicus Rond (7 $. att.1 ad r, qualis eft thurificatio fapradicta: quod autem metu fit , licet ab extrin feco impulfionem habear : paffam tamen, ideft, qui com pellitur, con- fert vim, &'adiuuat: quia confentit,dicto cap.merito.& ]. 2.f.quod met. cau Er ita factum per vim puram, nec meritum, nec peccatum eft: ne- que prodeft;neque nocet quoad ullum forum: quia non eft actus huma nus , factum autem metü, quiaeft actus humanus, poteft aliquando ef: Íe meriuim , & (ut plurimum) prodeft, & nocet quoad utrum que fo- rum: quamuis regulariter refcindi poflit, vt refoluit glo.recepta in ca, abbas. de his, qux ui met. nifi quoad facramenta characterem im pri- mentia, quoad que non poteft reícindi,cap.maiore.$.item queritur.de baptif. & eius eft.& nifi quo ad ea;quz liberam & fpontaneam volunta- tem requiruntnt matrimonium. c.cum locum.de fponí.& vorum.ca. t, de iis, quz ui met. quia illa metu fa&ta nihil valent;& fine ulla reíciffio ne funt inualida , fiue nulla, | Infertur tertio ; quod nullus aus voluntaritis eli citus, fiie interior oteft effe uiclentus: ncm nullus talis fit pafio non conferente vim.Vo ntas enim, fue anima uclle potens;non poteit abfolute cogi,f:ne per uim Wie Ier Yen nme eo gt ml rg Ne ncm vM l'uürtrmmd nege mao DH ipt POET Ae E Cove E DEN M . &us humanus , &^. dec GPyalid.V^ 1. 43. uim pracifam ada&tum a feip(acliciendum, ide tad uolendum aut no- lendux , vt pulchre probat ». Tho.1.2.q.6. att. 4. Nam, vt ibi ad 4.ait, € fi moueatur , & cogatur a Dzo ad volendum noa patitur violeatii : quia ipfa confert vin , & adiuuat, dum vult . & ita non fit, paffo noa có ferente uim. & confequenter noa eft violentam per fapradicta. : Infertur quarto , quod nullus actus , neque interior, neque exterior definit effe innoluatatius,eo quod producatar per coacupifceatixn plu rimum impellentem animürà ad volendum : immo e't magis volunta rius, fecandum S; Tho. in d.q.6. art.7.Q uz poteft effe recta & noua ra tio, quare blanditiz faciunt , vtactus per eas factus refcindi poji, ficut. metus & quod licetteftamentam metu factum non valeat. l.fi.ff. fi quis aliquem teft prohibit. teftamentum tamen vxoris blando fermone ma- ' riti procuratum ualét;l.fi.C.eod.& d.l. fi. f£. fi quis aliq. Infertur quinto sse factus pér ignorantiam aliquando eft a- aliquando non. & quidem et actus humantts, regu- : lariter : non eft autem humanus; quando tria concurrunt. C) 10rum pri- mum eft ignorantia illius rei , quam quis non renetur fcire. Secundum , - quod non fit affe&ata , feu defiderata, vel procurata. Tertium, quod fit talis , fine qua non fieret actus, quia hzc tria efficiunt inuoluatarium , - Quz pulchre determinat Angelicus Do&or in dicta q. 6.art. 1. & pro- batur in cap. 2. de. conftit. & cap. ignorantia. de reg. iur. 6. & cap. Án, : 37. dift. & melius. $. norandum.1.q.4. fub cap.turbat. cum eis adnota- tis per glo. & doct. Infertur denique fexto; a&um humanum non effe habitum : quia hic eft ftabilis , illeautem, vt dictum eft, tranfitorius. hic impellit eum, cui hzret;ad actus fibi conuenientes : ille uero non, vt fatiscolligitur ex declement. 1. $. fi.de füm. Tri. & fi. cach; & Card.Imolen. ibidem. De atla bumano , ftue morali bono , qui efl me- ritum y C malo, qui eff peccatum . "Pralud.V 1 Le $VMMMARIPF «M. ER1iTVM quid, er quotuplex,. i Gralia gi atum faciens quid , & quanti ualoris , mum. 3, M Jonainpeccato mortali facta quantum profit . ] fuus bumanus malus , d. peccatum moialeidem. cata vordle quid late.» . | Lex ateyna quid , &r quid ei contrarium. é omif. € AES. De ala bum. fine mórali 6 .Omiffio pura cuv dicitur fatium negatiue o. - 'Pabe dioidionan 7 "Uerba illa,diclum , fa&um , er concupitum quomodo accipiantur , 8 Definitio bec peccati cur eligitnr . | 9 Peccatum er delilum in propofito idem . 10 Tercatum originale quomodo uoluntarium . 11. Peccatum ueniale qua ratione uere peccatum «| 12 Peccata omnia effe mala, quia probibita ut defendatur , 13. Peccatum non e$l uitium x e quibus conflat ,mu.14, 1$. Peccatum ut aliud efl in genevé entis, e aliud. in genere moris 16 AL llus manens idem in genere entis nunc bonus nunc malus . ^17 vius nullus fimul bonus , & malus , etiam diuer[a ratione.» . 18. Bonis in agentis ne fint mala ,magna cura adbibendas .....,. sos 19 Teccatum cordis, ovis, C7 facti in genere moris imwm tantum effe. 5. 20. Confiteri peccatum mentis fineoperibus non fufficit: fedcontrafic.. | — « 21. Peccatum non effe veatum, licet aliquando fic uocetur 2i Reatus quid proprie, e ad quid transfertur . m 22 Reatum pro obligatione ad penam e[Je filium peccati: e triplicem, nu.2.3. 12 vActionis mater obligatio . | 14 Otio[un omne malum... "m 24. Circunslantia cuius défectu omnis actus fit malus .. 25, Peccatur quibms modis circa peccati cognitionem. "ES| E praefatis membris actus moralis dicimus multa . Primo, "iM quod actas. humanus,fiue moralis diuiditur in bonum,& BL | 3 malum: &quod bonus eft, qui nullalege ob fe , neq; ob Em] (uas circumiítantias prohibetur, & appellatur meritum fecundü mentem fancti Eho. communiter recepti 1. 2.q. 14. art. 6. 2 — Secundo, quod meritum eft duplex. Alterum fimpliciter , feu de có digno. Alterum fecundum quid, fcu de congruo.Meritum fimplex,fiue de condigno clt, quod meretur gratiam , & gloriam, & uitam eternam. Quod definiti poteft effe actus humanus bonus, factus àb eo, qui habet gratiam Dei gratum facientém, Cuius metninit gl.in $.fi.cle.2.de fum. Tri. & fi. carh.uerbo, omnibus. Q uz gratia gratum faciens definiri po- teft, effe donum Dei fapernaturale , infüfüm a Deo creature rationali, . quo eft illi ad uitá eternam accepta,ex mente S.Tho. 1. 2.q.r 10.& I LI. .&. Scoti. & aliorum in 2. lib. fent. dift. 16. & 171 | $ | Meéritum autem de congruo, ut S. T ho. in d.q.114.art.6. & alii mul- ti loquuntur, fiue meritum fecündum quid, ut í femet S. Tho. ibidem : nominat , eft actis humanus bonus ; factas ab alimio extra gratiam Dei * exiltente , cui de quadam Congruitate, & (ecufidam quid debetür ali- ; ua merces [piritualis, uel temporalis, ut fentit glo.cap. quidam. de pe nit, & remiff. que ponit illos duos fenarios. i d34 VMlsPradeds VEI. 4g - Que cum mbrtali bona. fiunt , dant bona tevrt y... bi Cor faciunt bunile , minuunt tormenta gehenng «e - Cuiecftalia milis in cap. quarat. $.uod autem, de'pzni. dift. j vbi . nuper, nu 2.addidiinus aliquos fructus ultra eos ; quos fcripfimusinfra , 3n cap.27 , num; 270.qui fructus licet magna fintin fe utilitatis »colla- | titafnen cim graria eratum faciente ; & gloria eterna, eie (pondeate , adeo parue funt, ut in cap. nihil. de coafecr. di(tin. 5. dicantur nihil. . procelle: cum tamen de fide fir, prodeífe ad mula, at dictum eit, & fatis definit Conc. Trid. feff, 6.cap. 7. & can. 7. ;obn t 4. Terüo dicimus,'qüod licétuerbum , peccatum, generaliter accepti »- vt docet S; Tho.in 1. par.q..63.art. 1. figaificet omnem deuiationem , , :tel declinationé a rectitudine operi debita, Íiue in naturalibus, fiue mo xalibusjiuxta Arift.2. Phyfi.nbi monftra natutz uocat peccata: in. propo- fito ramen folum accipitur pro deujatione in moralibus , qualiseft om- nis actus moralis malus fiüe peccatum morale. | Definitur autem pec- ,.; catum morale aliter a; uariis: ex omnibus autem definitionibus , quas. |. poft ueteres auctores tradit Magift.cum S. Tho. & aliis recenrioribus in .- 2. lib.fent.dift. 3 $.& in 1.2.q 71. art.6.& alij alibi, illam eligimus, qui $ magnus ille Auguft tradit.in 2.lib.contra Fauftum;cap.27. quz non la- . tuit glo.in cap . ille rex.de peni. dift. 3. Videlicet peccatum eft dictum , factu; aut concupitum contralegéi Dei eternam: rum quia clarior , &^ ,vicatior eft: tum quia conuertitur cum fuo definito. Nam cuicunque conuenit definitum, ideft, peccatum, conuenitetiam definitio: & con- - rario, vt per infra dicenda patebit. Namlex eterna, ut idem Aug. ait in. | lib. 1. de libero arbitrio c.6.& poft eum Angelicus de&o-, 2.3.9 1.ar. - Xeft fumma ratio Deique iam inde ab eternocuncta ordinauit: & poit - Jnundum creatum omnia. gubernat , iuxtailludPoerez. 5... Qutdquid habet "Pblegeron , quidquid cana vifceraterr&y | Xutidquid babet pelagus , quidquid. fecat aeva pennis, | « Fecisti folus, totuimq. opus ipfe gubernas . tt | 1 i Bt ita; quidquid eft contra legem; & rationem: naturalem, eft contza legem eternam: licet non econtrario , quidquid e£ contra. legem zter- , Bàn, fit contra legém & rationem: naturalem: qualia fant quz faperua- , turalibus obuiant; & £:te omnis herefis,blafphemia& (imilia. quod. do 6. cet Angclicuslo&tor in diquait.9 1.art fi. & lare iuxta. ac fubciliter enu cleatalte Tho.Sbidem. P L5) dd '' 4Non obítat primo, quod predictà peccati defiaitionon uidetur corr- : ;&enire pure Aii. Tees » ut. predictum ;eft. fupra prallid. 6. nu. 5. faltem tribus. co ibus e(t actus humanus malus , & peccatui & ramen non cft dilln , factu mant concupitum. Nam licet illa omif ^o non. fit dictum ,fdftum., aut cocupitum affigmantium: cit tameg "Begatiuüm . ci namigle nom dicum qued debebac dici: non uM nis " A13 c Ld quo A4. : De alg bum. ftue morali quod debeba: fieri : uel n9n/ concupitum , quod debebat 'eóncupifct. Quoniam affirmatio ; & negatio reducuntur ad idem genus ,:ut in hac "ifpcéie tradit Aquinas irit. 2:q-7 f.arr6:& probatur per L fi mora, ff. fol. "matt: quai non fictiim, quod debebat fieri j uocat factum , ucábi. adnota- "iitgl. iBrreairiuri(confultusappellata fatum omiffiónem traditiouis : dotis ficiebdié maliéri; Ec'elo.rece tibi per Bat. Alexi& alios iil. 2.4f " deuetb;oblie.air; dibifionem illam iurifcon(ülri, qua diüidir ti pulatio- "nem de facieddo.j & dado, comprehendere etjam ftipülàtionem de noníaciendo , & non dando. 7.7] (d | | 3^ '"Nonitenobftat fecutido; quod res: dile ficte; aut concipit nà : funt pee: quiaillauerba deti aitionis; dictam , factam] & concu pit, C aon acéipiustarró illis rébus-: fed'pro ipiis actibus dicendi; faciendi E "& conchpifcéndi, feu:tiolendi easjhoc eft; pro ip(a dictione ; fictione, ^as citi dixerim ; conca pitione ,fétaolitione y uel latiniusaolantàte : - quod-poftaáltos Gabriel re&tejntellexitimd.q:3 g;q.31 009 s &$ . Nonobflittertio,quod ifla definitio Aug.relata a Gratiano iri. jit. |. 1. uidelicet s Peccatum efl uoluntas retinendi, ucl con[equeudi quod'in- C é:üitia itat, nillàti facit mentionem dedi&to,uel ficto:cum eara men- tiohem fecerit de coticupito, & uoluntate ; qua radix eft malitia di&i j. .' "feu dictionis , facti (eu factionis, nel actionis , adeo quidem, utunum tantum peccamm conftitüatur exllis, ur in praludifeq: dicemus, facic- " do mentionern de üoltintate , fatis uideri poteft fecifle mentionem de . állis; quorim malitia péndetabeas ^^ 1007 inta Xin oco 9' ANohobfttquarto;quod fecundum hanc definitionem delictum ef- - fet peccátum ? & tamen Augu. ín quzftionibus Leuit. fignificat ; quod ? peccatum eft perpetratio mali;&ita commisfio: deliftum autem de(er- tio boni, & ita oiniffio. quod adnotauit. glo:in reg.peccatum.& reg de- licum. dereg. iur. lib.ó. & ante illam RC in 4.lib.fententé.dift. 41. quia ibidem ipfemetMagitt- dixit , indi erentér apud auctores , omne ' peccatum nomine deli&i intelligi: & econtrario omne delictum nomi- ^ne peccati; per c. ille rex.de pin.diít.3.& c.(i peccatum;de penit.dift.1, 10 - JNon obiiat quinto, quod peccatunvoriginale infantis; immo & noh- "um nati eft peccatum : & tamen non idera effe didum y fadum , "aut concupitum:: quialicet non fit fatum ; aut concüpitütm petfonales ipfius actuale : eft ramen fuc natnra humane, iuxtá dicendi iü princ.' przlud. feq. So ids, DER od 1 3935 31. Quarto dicimus; quod ex przdictis infertur , imo, omne ueniale «peccatum d peccarum: quia ei ptiefata itoilbim. tum quia allud appellat peccatum Augaft, in cap.nnum.$.899iít.2 j. & Loi Chry- 4oft, incap; de quotidianis.de pznit. ditt. 5; tum quia àndus Tho/1. 2, — q-61.ar.1. omnem a€tum inordimatum, & uitiofüm appellat peccatum. arinter omnes conuenit, omnc peccatum ueniale effe actürii inordi- VPrelhd. VILI. 49 —— 43 fiatum.tim quia Magift.cum eod. S.T h.&c aliis in 5 lib.fentenr.di(t. 5 & 4 1.prefüpponit ueniale peccatum comprehendi (ub verbo,peccatü b quod. ab Auguft.ubi fup.definitur cffe di&um, factum, &c.Contrarinm vero ait.fanctus Bonauentura cum aliquot: aliis in dicta dift, 4 2..uideli-. cct péccatum veniale non effe Extend dE prater legem.Cui con-. fonat etiam;Angelicus doctor ibid.q.1.att.4. & 1.2. q..88 att, r, & con- tra gent. Cap.3 9.dicens, quod diuifio peccati.in mortale S venialenon eft diuifio generis in fpecies, que qualiter participant rationem gene- ris; fed eft diuifio Hes in.ea de quibus przdicatur fecundum prius & pofterius:non enim, inquit ,eft contra legem, fed preter legemo., ubi. Caietanus nihil non facit, quo illum a telis Dürandilib. x fent, dift.43..— vbi noftzam illationem teneruz, defendat. Quin & ipfe Caietanus 1.2. .: Q7 2art. j.catpit Scorum;eo quod in dift. 2 2. cinfdem 2. lib. fenten. di- xillet , peccatum ueniale non effe contralegem : que negari rion qut T effe contra legem eternam & uirtutis. Que quidem contentio dirimi . poffe videtur, dicendo, quod.altera opinio procedi de contrarietate le- gis » fufficienti ad affecutionem eterne Vis impedicudum: altera ue- ro de. contrarietate fecundum quid, que folum. fuficirad eam diffe rendamb....5 0s isis) ubttonbzmobidi! 5161615: 5] 12. Infertur fecundo , illud celebre elogiu ideo eft malum, quer TES" —-— 50 " Ww , I1 DOUDOI0Z)232161 0295 5b 5] m, quo nor omne peccatum. rohibitum;iuxta glo.celebrem Cap.ex parte 1.de ofhi.deleg. intelligendum effe de prohibitione humana ; non antem: de prohibidos legis eterna, per quam omne peccatum prohibetur,ut ex ac definitione colligitur »& adnorauit S(T h.in dart. 6.ad 4... .: 33 . Infertur. tertio, peccatum non efle uitium.: quoniam peccatum et. , dictum , facrum, aut concupitum,& ita actus;ut fup.dicrum eft, nitiunr autém eft habitum, fecundum Marcum Tull.in 4i Xüfcul. relaram a S. Thein 1:2:977 rat. rad 5 quod ctiam colligitar ex Ambr; ncapille rex,de penit. dift. subi glloan.figularis. |... Yj 335310 'HHIPITOO & P 34. Inertur quarto , peccatum conítare: ex duobus; uidelicet ex ipfo actuqui eft quzdam res naturalis, & ex tortuofitate,& ( ut ira dixerim). defectu rectitudinis , qua caret, ex co,quod deuiat,& eft contra legems & regulam aternam: que carentiaappellatur pritiatio, inordinatio , tor. wuofitas, deformiras ; & quod, quatenus eft actus , & res , merito dici- Ur quoddam bonum naturale : quia omnis res , quatenus éft aliquid , eft bonum naturale : iux ca illud Gen.j, Omnia , que fecerat , erant ualde 4» Sed quatenus e(t dcfz&us , & priuatio boni dicitur malum ; & ni- hil ab Aug. fuper Io.qui verb, nihil, pofità inillo celebri dicto I0an.j. « ie iplo fatum eji iibi, exponit de peccaro- quod son cft imzlligendo, € peccato quoad jpfüm alum , quatenusie(Eqtredmr ces : fd de pec- Catoxquatenus eft inordinatio,& deeft ei rectindo ur poít,& ante alios - &eclarac S.T hin. 2 lib.fent.dift. 37 .q. I-att,2. vbi concludit, non deber icr 43. vh De. «clu bum. fite morali ; &1unquaotum eft quedam res. 1j Inferür quinto; aliud'effe peccatum ingenere natüre, & prour eft: q uoddam ens naturale: & aliud in genere móris; & p'o1cet quoddiim * ens morale. Nam,ut inillatione precedenti eft dictum,;peccarum eft ali- qu íd & bonum, pronreft ens nàcarale, & prout eténs morale dicitur ^ nilíil; & malum. Ex quo fubinfertur fieri poífe ; quod actus, qui fit unus * & idem numero in genere enzis , uel natürg , nunc fit bonas, & paullo: oft malus in genere moris, i.quateaus eft ens morale. Naàim ambulatio qua quis tadit ad ecclefiam, eft &ad,& eadem ves in genere naturae. ar, fi am cupit facere ob inánett gloriam, erit mala toto tpe; quc ob ei am-" bulauerit ./&' fi mutata uoluütate continuár eam a4 Dei obf équiü ; eric bona,dü ei de aliis requititis nihil defi,ut tradit Aquitms r.2:q:20 ac: 6,7 $6 kExquo fübinfertur, quod unus actus, qui eft (implex, & idem nume: ro fecundum genus entis, & natürz poteft elfe duplex, & diuerfus ia gc- nere motis; puta bonus , & rialus: peccatum & meritum id. quod idem : Aquinas probat ubi fup. Et quámuis ill? de a&u folo exteriori formet & profequatar quzftioném;tion tamen ob id intelligas, contrarium fen file de actu interiori,quod ibidem adnotauit Caiet. cuius quotidianum dici peccatim effe à Deo, nifi cuni illaadditione , in quantam eft actus »* exenpluri accipe iti actu uolétdi comedere carnes ; continuato ab'ho- : 1a, qua licet eas comedere ufq; ad horá;qua non licet:quod non raro có tingit apud infimátésin carnis priuio, &apud fummates paffim in no: étibus;qua precedüt dies , quibus efus carnium uetatur , qualís eft dies Iouis;& quicunque precedit Quattior temporàj& feftorum wi $ ;7 Animaduertendam tamen cít, quod nullus a&iis pro eodem tem- : - ed pore adzquato poteft effe bonus fimul & malus: peccatiim,& meritü ,: ctiàm diuerfà ratione: quía implicat contradictionem: nam fi eft malus, aliquà rectitudo ad bonitatem neceffaria ei deeít:& (1eft bonus , nulla; uia bonum conftat ex integra cauffa , feéündum Dionyfium, capit-4.: 18 de dittinis nominibus,id quod affirmat finctüs Tho: :2.q.2:aitic 6.&c clatiüs in 2 lib.(ent.dift. 40.q.1 .att.4. & Ioan. Maior ibid:q.7. & Caiet. fuper Matthie.cap.6. Quibus ( pro dolor) confsquens eft, bo nam ope - rum aliquorum noftrorum partem effe mala. minor enim pars eft eo- rum; quibus nalla deeft re&itdo, uel obiecti, uel finis üel alicuius ciz cumftantit. Q 'amobrem magná cura, & ftüdio elt opus, ut quecun- que agimus,;circumfpecte agamus: ne bona , quz labore magno ad be- né merendum perficimus, parua íncuria perdamus: vel ( quod peius cft) fiant nobis mala, ob qua puniamur. i 19^ Infertur fextó, quod peccatum interius, quo quis peccat , uolendo aliquid dicere;aut facere, & dicti; & factü ipfum exterius funt quideus plura entia,& plur es resquoad effentiá rei naturalis. Siquidem alia res cil exterior actus, aliaiterior:funt tamé un peccatü in genere moris, "ED quid- ! C Pralid. V1. 49 quidquid wolaat, & reuoluat fatis leuiter & inutiliter Ioan. Maior in di €t dift. 42. quaft. 2.Qoniam,ut eleganter de more ait Aquinas 1.2.q. "29;tt:5.actusiinterior & extetior,e1 refpondens, licet fintiduo in gene I6, & efl? riaturae: in génere tafiien: & elle moralifant vnus. Neque ta- menu ex hoc inferas fafficere piaitenti confiteri peccatum interitus fo lám fiae exteciogn , "'oaiám oportet confiteri omnia peccata mortife racap.om nis.de penic& remilf & clarius in cap. 5:& can.6.feffa 4.Có cil. Trid.& conftat, peccatum exterius effe peccatum mortiferam, qui- o interius eft huiufmodi, & licet peccatum interius & exterius fintu- . nüm peccatum in genere moris: fint tamen duoin genere natuce ,. ut 20 przedictum eft, Neque obítat,quod fafficit confiteri exterius: quia qui confitetur exterius,implicice cófitetur interi as,arg.l Labeo.$. Tubero. ff.de fupelledtleg.atz; itém cap.przeterea , de offic. deleg. cum fine illc non eflet peccatum. Noh autem contra, qui confitetur interius,uidetür confiteri exzezius : cam interius paffim inaeniantur íine exteriori; & non concludit hoc adetfe, quod con:zingit abeffe.l.neque natales.C. de probar. & "ap. in prefeatia; cod. ci. HS ; ir Jnferturíexto , peccatum effe alitid a reatu peccati | tm quia pecca- cum per praedicta eft dictum, £fi&um,&c; Icatus autem peccati e(t obli gauo nata ex peccato ad paenam fübeundam, tum quia Magift. in 2.lib. [ent.dift.., »ait;quod licet aliquando in fcri puris auctorum verbum, reatus, fignificet culpam , & aliquando pcnam : id tàmen noa coatin- Bit €x originaria verbi fienificatione,fed quia;cum reatus fit quoddain medium inter illa , nomen eius transfertur ad (; gnificandum extrema. tum quod uerbum; reatus,et verbum nouum & incogniti Marci Tal- - lij eati,& a Meflàlla (ub Augufto Cafare vfarpatum;ut docet Quindi andit, S-Inftitutionum,ca p-3 Vfurpatum,iuquam;pro ftatu rei cri- minis-quod collisite o | quis diutino.ff.de pzen. quid quid ibi reuol » €rrore nimio apud iurifconfültos ici. cS catum accipi.Et, quamuis;iuxta fenfüm Bu- 'dzij euam obliga io ad p&nam non dicatur proprie reatus, fed ipfe fta- uis ret,qui accuíatus efb;& inter pco; receptus : Gregorius tamen in c.fi peceatum;de penic.dift. 1,8 Mazgitter cum Aquiaate, & aliis u5i Íapra pro illajobligatione accipiunt, AT quia duplex eft peccatam: altérü nior tale;alterum veniale,cap.vnum :$.crimitis. 2 j-disi.fic duplex eit reatus. Alter, quo quis obligatur ad penam acterna , Alter, quo quis obligatur 36pznam temporalem , fecüdumomnes . Itaque peccatum eft mater Ieatus; reatus uero filius peccati: ficuc obligatio eti mater actionis.Lli- os "is Sbligatio.tide procur & actio filia eius, glo.in rub.de actio in- eod r5 bo , er desea ad iji cit triplex:quia peccarum P ple picem oi "ncm o endat,ac viplizem penam obligat. Qa 55 enim offendit ordinem propris raüonis, obligat ad pinam rz- tj Er 5 morfus : o : De 71 ham: fine morali bono morfus cónfcientizx, iuxta illud Aug.lib.r.Confeff.cap.1 2.Omnzs inord;- matus animis fibi ipfi efl pena.quam confcientize remoríum effe dixit (an - &us Tho.1,2:q.87.art.2. Quatenus autem offendit ordinem Dei, obli- gat ad penam eternam, uel temporariam ab co infli gendam : Quatenus vero offendit lerem humanamyobligat ad poenam illius legis per homi nem ftatutam. Q0 fit;ut qui peccamus , con fiderare debemus , quod licet poffimus effugere frequenter hominis legiflatoris penam , errata noftra ignorantis, nequaquam tamen poffumus vitare penam Dei,om- nia cernentis; nec conícientiz noftre , omnianoftra videntis : nifi per punitentiam legi timam , & peccato accommodatm. . 24 Infertur fepiimó, quod actus deliberatus , qui non eft bonus,cft pec ca um Qoniam multi fünt actus;qui iuxta Íuum genus;uel fuam fpe- ciem,idefl,ex obiecto fuo neque boni funt;neque mali;qualis eft deat - bulatio in campum & leuatio feftuce , ut fanctus T ho. communiterre- ceptus habet 1.2 quaft. 18.ar.8.nullus tamen inuenitur in indiuiduo , ui non fit malus, fi non eft bonus , quoniam nullus talis inuenitur,cui non defit bonitas , uel obiedti , uel finis ; uel alicuius circumftantia .& quamuis olim contrarium vifum fuerit mihi verius (equüto Scotum in. . :2.lib.fent.dift.7.& 41.& quolib.18.eo quod videbatur dari polfe actus indifferens fine ulla circumftantia in nullum finem bonum,vel malum , erdinatus : poftquam tamen legi Caiet. fuper S.T ho.in d.art. 8. fequu- .tus füm hoc. Q:iia omnis a&us deliberatus otiofus eft malus,iuxt.illud Matth. 2.0maue uerbum otiofum , &c.Sed redii pofte aad eam illa firma rationc , quod omnis a&tio, que non fit ad aliquem finem eft otiofa : & - ita deeft ei circumflantia finis,fiue ordinatio ad bonü finem : & confe- .& quenter eft contra legem zternam; quz ad bonitatem actus exigit om- . nium circumftantiarum concurfum rationabilem;quaque habet homi nem agere propter finem, iuxta Atift.in 2.Phyfic.cap. 3 .relatá a S.T ho. 1.q.rAartl. & 2. 254 nferturoctauó , quam uane, & flulte errauerint multi faper pec- - cato. actuali . Alij quidem;vt Valerius,quod peccatum non etta libero arbitrio, fed à dzzmone tantum . Alij ut Lutherus, quod omne opus, quamlibet recte factum,eft peccatum. Alij,ut Aetius, & Armenii,quod aliqua funt pecca'a omnino irremiflibilia. Alij ut Vualdenfes , quod . nullum peccatum mortale eft olerandum , etiam ad. vitandum maius malum. Alij, ut Iouinianus,quod femel iuftificatus non poteft amplius peccare. de quibus late Caftren.lib.1 1.aduerfus omnes herefes , uerb. peccatum herefi. 3.& feq. Alij;ut Vualdenfes,quod per peccatum mor rale perditur omnis poteftas,tam laica, quam ecclefiaftica , ut per eun- .dem Alfonfum ubi fupra uerb. poteftas hereli.z. :: vim NEQU: Goku roi der men mit m- ev t — $9 i —PÜurt ——"—Ó Án EE ass discsie 2 fó 3 v j 6 7 8 9 D ——— DEUUMTS .— $i sw e peccati una fpecie | qua eft peccatum originale E Pralud. VI1l. $VMMARIVF M. g]ECcAm v duplex, originale, et aGuale: et quid originale. A| Peccatum aptius genus ad originale , quam creantia iuflitie originalis , | Peccatum originale tollitur per bzptifimum , fed non carentia. . Peccatum quod primi parentis , et vt transfertur in defcendentes., Tuflitian: originalem fibi.et omnibus perdidit dam. Peccatum originale non e$ veatus, et cum eo omnes nafcimur. Peccatum originale non e5l eamulta , quorum nomine appellatur. Peccatum originale excludit omncs à vita eterna. "Peccato ovigmali vt caruit Cbrifíus, et mater eius . Vo "Peccatum origiale quid [it , et fic errant baretici . E prefata peccati originalis fpecie dicimus. Primo,quod pee y catum diuiditur in peccatum otiginale, & peccatum actua- ES Ad le & quod peccatum originale, attenta magis mente;quàm E uerbis Anífelmi de conceptu uirginali,c.2. & 5.'& Magiftri, & aliorum in 2 lib.fent.ditt. 3 o.& 5.Tho.1.2.q.81.& 82.& 5.par.q.77; ar.j.& melius ad Rom. 5.leQt.2. col. 3.8 2.8 aliorum catholicorum alis bi,przcipue trium $$. 1.2.& 3. Decreti de peccato originali.fe(f. ;.Cóc. Trid. poteft definiri effe peccata primum primi parentis , quatenus fuit naturz,transfufüm per uirtutem feminalem in omnes , iminediate ; uel mediate ad eo genitos,quo fibi;& illi perdidit iuftitiam originalem quo ad hoc fzculum, & beatitudinem eternam quoad alterum . Dixi : Peccatum , pro genere : quia, licet Anfelmus frequentius re: bu ponattibi ftpta pro co, carentia iuítitiz originalis, & alii concu pifcentia; ucl habitus improprius, uel fomes , uel lex membrorum , uel tyrannus, & alii reatus, uel pana: aptius tamen ponitur peccatum. Tum per hzc uerba circüfpe&tiffima fancti Thom.ad Rom. s. lect. 3.colu. 2. Sicut peccatum alduale eft peccatum perfona , quia per uoluntatem perfone Peccantis committitur : ita peccatum originale efl peccatum natur& y eoquod Per woluntatem principii bumane natura commiffum esl . Et ficut peccatum auale, auod ej] peccatum perfona , trabitur ad fingula membra per aliqua aum berfonalem : ita peccatum originale trabitur ad fingulos bomines per aum nature qui eft generatio. Tum per przfatum Conc.Trid. quatenus ubi füpra $, 2. declarat hareticum eum; qui dixerit , Adamum inquina- ; m : D 2 tum * [7^ De peccato Oririncli t tum per inobedientie peccatum , mortem, & poenas corporis tantum in omne genüs humanum transfudiffe : non auté & peccatem;o Bcthhors eit animae . Et quatenus $. 5. definit; hereticum elle negare, quod per bapiifmum remittatur omnis rea'us originalis peccazi : aut afferere non tolli totum id. quod ueram , & propriam peccati rarionem habet. At par baptifinum non tollitur carenria originalis iuftitiz , nec concupi- Ícentia, nec habitus ille improprius, neque fomes, neque lex membro rum, neq; tyrannus, licet aliquantum refrenetur, fecandum omnes : Er- go nullum illorum eft de aera , & propria ratione peccati originalis : ac coníeq uenter, neque uero m genus definiti , quod eft de quidditate ,& ratione fpeciei iuxta Porphycium in Przdicabilibus. Er quamais rea- tus omnis tollatur per bapzifmum : tamen fecandum Magiftrum fent. communiter receprum, peccatum originale, ron eít reatus , neque pz- na, fed culpa , ut infra dicemus . Ergo aptius genus eft peccatum, quam aliquod illorum. . Dixi: Primum primi parentis , quoniam alia peccata , qui ipfe fe- cit, ucl pofteri eius. faciunt, non funt peccata originalia, neque tran- fierunz, neque tranfeuat in pofteros, ut probar fan&tus Tho. receptus in hocabaliis. 1. 2. quaft. 82. art 2. & melius in praallegatalect.3. cap. f. adiRoms. ond enehimibisisoni aided 4 Ira | Dixi: Quatenus füitnaturz : quia quatenus perfonale,; ac fola per- fonali uolunrate commilfim (ait , non fuit neque eft originale , neque transfufüm : fed quateaus fuit peccatum naturz , & uoluntate poftero- rum eius commiflum , earatione , & modo, qui ex pradictis uerbis fanct: Tho; colli itur. — vaccin a. | Dixi: Per: uirtutem, feminalem , ad fignificandum quomodo, &a quo , & in quos derinatur. Nam homo, qui in puris natuvalibus creare- tur miraculofe alia.de materia, quam humana carne , non haberet hoc eccauum originale : qnia ille non elletex Adami pofteris. Immo nec fi - creaetur de.carne huma»a ratione alia, quàm per uirtutem feminalem ; juxta fententiam eiuldem fan&ti Tho. 4. 2.0. $ 1.arri.4 & 2. lib. fenten. dift. 3 1. queft.1: art; 2, & aliorum prafertim Durandi in dicta dift. 5o. queft. 2. & tamén careret iuítitia originali ; & fomitem ac concupifcen- uam quam baptizati habent, haberet 4. uc fatis colligitur ex codem fato 1 homa, quat. 82. art. 4. " | Dixi : Quo fibi & pofteris, perdidit iuftitiam originalem quoad hoc fxculum, ad in^ nuandum illud grande, irre pirabileq.dampum,cuod fi- ^^ du & nobis intulit prothoplaftus Illa enim iuftitia erat quoddam doná [1 FT pernamrale " inditum aDeo Adamo pro iplo; & pro poftcr.s eius,quo mires inferiores fubiiciebat (uperioribus; & fuperiorcs Dco, armoniam quandam miram conítituens : cui per peccatum amillz fucceffit difcor- dia; & rebellio deploranda, & potentia coacupifcendi ; tam fen(ualiza- tis , Prud. VITIO » tis, quati toluntatis füperioris effrenata, fecandá omnes. Dequa Poe- ta quidam celebris, poftquant graph ice confcripfit morte m,& aliaquz perditio hac iuftitiz attulit, concludic: bier A ' Hat fugaiu[litia noflris mala cuntia diebus «D Intulit, etc. Ep jq e MN c6 Dixi: Et beatitudinem,quod ad alterum feculuii: ad oftendendüm terribilem effe&um , qiem hoc peccatum operatur ; fcilicet quod facit eternum uita carere beata.c.firmiffime.deconfecr.dife.4:: ^ Secüdo, dicimus,quód ex prefata definitione infertur primo;peccarü eriginale non effe reatum, vt probat Magift. . !ib.fent.dift. 3 o.quia , vt (üpra in pralud.przced; num.22.diximus, peccatum non eft reatus. "a - Infertur fecundo , lizreticos effe ; qui dicunt , non nafci homines cü Vero peccato: quia eft contra predicta, fündata in illo A poftoli; Rom. j- Der unum bominempeccatum intrauit in mundum , et per peccatum mors s et itain omnes bomines mors pertran[üt, in quo omnes peccauerunt.& in il lo eiufdéjad Ephe.2. Ones filij irg nafcimur. Ex in definitione c. firmiffi- me creéde,&c.de confecr.dift.4.& Conc.Trid.abifap.g. i. 00s 4 Tertió , dicimus, quod peccatum originale non'eft actus perfonalis, ^ neq; potentia ut palam eft, neq; habitus, ut diftingmitur ab actu , quia^ : eft peccatum: & nulla peccata fant habitus, vt dicum eft füprà prelud. reced.nu.t 4.quáüis late accepto uocabulo metaphoricos di queat, Labinsi eoquód,ut ille inclinat ad (u6s à&as itaoriginalis peccati fo- mes inclinat ad (ios, iuxta S.Tho.1.2 q.82.art.i ad i.& Dürandum & aliosin 2.lib.fenr. dift. 5 o. q. 2. Neque eft wete concupifcentia; feu jut Magifter in d.diftin. 5 o.declarando ait;concupifcibilitas. Neque fomes peccati,licet materia eius aliquo modo dici queat , iuxta S, Tho. in d.q. 8 2.art.3 :& , licerquandoque uocetur peccatum, nominando effectum per caufam , iuxta illud Apoft. Rom.6. N05 regnet peccatum in uestro " mortali corporeyadiücta exr ofitione S.Th.ibid.lect. ;.dum'aitrió iubere apoftoluim;ne peccatum , hoc eftfomes peccati, fit in nobis : fed quod non regnet in nobis,qui debemus , & poffümus cum gratia Chrifti ei re fiftere . Quoniam, ut fupra »num,2.dictum eft, per baptifmum tollitur totum id;quod eít de uera ratione peccati originalis, ut determinat Có cil Trid.ubi fupra ; & tamen experimur baptizati poft baptifinum.mo- uis irz,amoris,& voluptátis,pruenientes rationem;qui ex fomite illo manant, Er idem eft.dicendum de carentia iu.titiz originalis, quz per baptifium non reltituitur. - i Dr COMMNME. Quarto, quod peccatum originale proprie eft peccatum , feu culpa, ^ defe&us re&itudinis,qua caruit illa acus primi pec . fiue deformitas, & c5 .- Cati primi parentis, quatenus fuit. actus voluntarius totius naturz, oma - aiumq. ab illo derinandopim per uirtutem feminalem, co modo, qup ; Initio huius praludii monftratum eft. deem qum » SUSPEN uhqs fierotiedh dae 2 £4 Depeteato Originale $ . Qrinto,qnod in uno homine non eft, nifi unum peccatum origina" leut idem S. Tho.receptus,in 1.2.queft.8 2.artic.2.docet.qui in 5.& 4 » concludit ineffe id omnibus hominibus,& zqualiter. Cui confequens cft , omnes homines mundi natos jam, & nondum natos, mares;& fe- minas , adultos,& paruos difcretos,& fatutos, qui manentes in origina li peccato moriuntur & morientur, danmmari, faltem pena damni , per mam excluduntur a uita eterna beata eternum, per finem pradicte de. ditionis & cap.firmifsime,de confec.dift.4.quod Gratianus attribuit Auguft.licet bonam eius partem tribuat Magifter fent. in 2.li.diít. 30. libro de Dogmaticis ecclefiafticis. 9 Sexto quod hoc peccato originali caruerunt dominus nofter Ie- . ^ fus Chriftus.fecundum Aquinatem.1 ,2.q.8 1.27, 3.& 3.par.q«27.art.2. quia non defcendit ab Adamo per uirtutem feminalem , & ploriofiffi- ma Virgo eius mater,fecundum plerofque catholicos.eo quod fuit pre fezuata priuilegio particulari, quamuis plerique grauiffimi & fan&iffi miviri Cep re in . Vndé neutra opinio eft damnanda , iuxta iuíffa Papz Sixti in extrau.1 .de reliq.& uener. fan&t.renouata nuperrime per . Conc-"Irid.ubi fupra.$.vlt. EMIT | ( 10; Septimo quod contra pradicta errat , & eft haereticus, qui non con- fitetur, Adamumy,ftatim ac peccauit, fanctitatem,& iuftitiam,in qua có - fticutus fueraz,amififfe,incurrifleQue iram, & indignationem Dei;atq; mortem fibi comminatam,totumque A damum per illam offenfam fe cundum corpus, & animam in deterius commutatum fuiffe, ut haber fLoncil peident el no toto ng»slA esilidtMqnonon dir ob - De peccati altera [pecie , qua eft pec catum acluale c tes de [peciebus eius , preferuim tnortali- | iso "Pralud. p X. nici gy dE NP Up REP M. 3 |eSSE Fe CATVX affuale quid, qua eins [pecies mofcende confef- IM fam. : . P2 UA diuiditur foptem modis,in cordis,oris dr operissm.a. 3 Eri ath cordis C confueiudiris T edo rae 4 Etin feptem capitalia. g Etín Deum, proximum s e feipfum. n 6 ELin peccatum per exce[fum , c» defefum : 7 Etin peccatum mortale et weniale . 2 "Peccaii diuiftones in quod profunt confeffarise, Mor3 »— : Ar 2 - o Pralid. 1X» | $y 3 Mors anime triple , fignata per tres [ufcitatos ! j Peccatum mortale, e ueviale [pecie differunt. |— 8 Teccatun ad mioitale poffunt obligare leges bumana e, 9. Con[cienti& contia legem quis dicitur peccare . Ic Ignorantia qu& excufat .— 11 Subreptio que excufat ,— y 2 Paruitas vei ut excufatz. e quid fit illa remiffue .. 15 Di[penfaiio qu& exculat a mortali . | 1 4 "Difbenfatio alia iusta, aliainiu[la , alianullas. 14 Difpenfatio [ine caufa que mon mortalis . 1 f Difpen[atio inferioris circa legem: fuperioris qug valet , 16 Caufa quo ifla excufat circa legem humanam... 17 Peccatità mortale efl contemptus confilij diuini DNI 18 /— ev falutis proximi. | 19 Finem ultimum non ponit in creatura quifquis mortaliter peccat. 7 10 Peccatum quoddam duplex, quoddam fimplex , quoddam multiplex . ' E hacredicimus primo, quod peccatum actuale definir pe teft,éffe peccatum,quod non eft originale , Dixi, Peccarüm 7/4| progenere , & reliquum pro differentia; . ^. . Secundó, quod quia: ettoneum , & haritcum eft illud paradoxum Marci Tulli : . Omvia peccata [unt equalia . 1 wttrodit fan&tus Tho.receptus ab oimnibus catholicis 1.2.3.9.7 5 .ar« tj.2.& q.2,att: 9.de Malo. & non füfficit penitenti confiteri peccata fua in geaere,neque confeffario ea fic audire: fed oportet confiteri, & audi te illa in fpecie , ut infra cap. 2. latius tradetur, ideo peccati actualis diui fiones fant confiderande. —. EXUDL urls Prima eft Anfelmi inlib. de fimilit, càp.24. relati ab eodem S.T'ho. 2.1.q.16 2.att.4.& in C.füper tribus.de pzni.dift. 2.in peccatum cordis, oris,& operissquz per tria uerba prxdicte definitionis clare probantur. Quz tamen diuifio non eft zeneris in ('uas fpecies, fed eiu(dem peccati ' ia diuerfos gradus, ut (upra przlud.7.nu. 1 1.diximus.admonendo con feffatium quiddam quotidianum . | o | | 3 — Secundadiuifio eit Auput. in lib. de (ermone domini in monte re- latin cap.ficüt tribus.de penit.dift. ».in peccatum cordis, fa&i , & con- üetudinis : quiz etiam non eft diuifio peccati in membra. diuerfe fpe- CICK: fed in tria membra diuerforum graduum "eiufdem peccati ; Quod eganter de rtiore ait ibi Aug. fi sitificar pertria genera mortuorum , quos dominus refafcitatfe ait Euangelium, Matth.9.Luc.7.Ioan. r.1 .cui Cap. ficut tribus adtexuit glo. cod. illa carmina, magna pietate; pariq. . atte compofita, ; pomo ies | | D 4 Am J£; De peccato actaali y C2* eius [beciebus Mens mala ,moys intus , malus acus, mors foris , ufus y Tiba , puella . puer, Laxarus s iflanotant..— ^ Hanc uerbo, buc motu ,lacrymando [ufcitat illum Cbriflus, c in modico na[citur eger bomo .. sacs Me 4 Tertia diuifio eft fancti Gregorij 1n lib. ;.Moralium.c. 3I telata a Magiftro in 2.lib.fent.dift. 41án feptem capitula Et rurfüs feptem capi -talia in quinque fpiritualia ; uidelicet inanem gloriam,Iram,Inuidiam, Auaritiam, & Accidiam : & in duo capitalia;Luxuriam fcilicer,& Gulá, Quz eft diuifio peccati in membra fpecierum diuerfarum,fed diuerfo- rum generum fubalternorum : quia fingula illorum feptem a fe inuicé differunt fpecie; cum eorum. omnia obie&a fpecie differant,ut erudite declarat S. Tho.in d.9.7 2.art. 2.Id autem, quod. inalia editione hoc in loco fubiecimus de differentia confitendi aliquam. circumftantiam ne- ceffario confitendam non confffo ipfo peccato, omittimus , quia fatis exprimitur incap.6.fub finem ; inf.co. à $.— Quarta diuifio eft I(idori.in lib. de fum. bo. in peccatum in. Deum, & proximum;& fe ipfum:quam refert S.T h.ubi fupra;ar.4. qua tamen. diuifio patum eft confeffariis peceffaria... T | € ; Quinta diuifio colligitur ex S.T ho. vbi (ap. art. $.in peccatum pet: exceflum,& in peccatum per defectum. de qua idem dicendá cft;quod de duabus proximeprecedenubus... | 7 Sextadiuifio peccati eft in peccatum lethale , feu mortale , (iue mot tiferü , & in peccatum veniale.que diuifio.an fit generis in fuas fi pecies nec ne , fatis colligitut ex prelud.7. num.1 1. | ns ^ "Tertiodicimus ; quod longe vtiliffimum fuerit penitenti , confeffa- tioq. ioffe notas , quibus veniale a mortali. difcernatur. quod non fatis diícernitur dicendo, quod mottale fitcontra legem, veniale vero: prz- ter eam... Quia füpra przlud.7.num. t r.probatum eft, etiam. peccarum ueniale effe contralegem: & per infrafcripta patebit;jnon omnia contra legem facta effe mortalia .. Note autem prefaue fatis colliguntur ex de- finitione inGafcripta peccati mortalis , & (ua declaratione., .. ; $ . Quarto, quod peccatum mortale eft. peccatum coatra. preceptum diuinum, velhumanum,;pro mulgatun:, receptum,& non derogaturm, eterna pena munitum , ucl contra aliquid pro tali habitum , velan tale fir dubitatum; quod'igaorantia, fübreptio, uel paruitas rei;aut difpenfa tio infa, vel caufa iufta;quo ad legem humanam ab eanon: ES contra diuinum confilium contemptum,ve] contra falutem anima pro: ximi fpretam , vel ob finem malum , vel in quo finis vltimus ponigir. a Dixis Peccatum s pto gencre: quia omne peccatunr mortale eft pec catum: noi tanien contra ome peccatum eft mortale:quandoquidem . innumera fünt venialia, c.de quotidianis , de. penit. dift. 3... ..- - Dixi : Contra preceptum : quia fum contra confilium, etiam di» ga uinum , Pralid. IX. $7 minum regulariter non eft peccatu m,etiam ueniale. $.fi. 4. dift,& C.pen. "4:que&fl re 7s «. Dixi: Contra preceptum diuinum, uel humanum : ut comprehen- -derem precepta naturalia diuina, diuina pofitiua , & humana, quz tria poffünt obligare ad mortale . Diuina quidem,fiue naturalia; fiue pofiri- uajiuxta illad pfil.1 1 8.0&tonario 2.ver. s.MaledicHi, qui declinant aman datis tuis-Ec illad P(al.88.ver(.5 t .$i iuflitias meas profanauerint,c man $ datamea non cuflodierint.Lex vero humana iuxta c.2.de maio.& obed.fi modo fit promulgata , recepta,& non derogata in totum,uel pro parte, ona quam agitur.$, legibus.4. difut late trademus in Commentario praedicti cap. fraternitas. r EDT Dixi: Aeterna pzna munitum : ad excludendum peccata;quz fiunt contra przcepta legum, quz non infligunt penam aterni. Qaalia fant etiam aliquot diuina ; puta de non iocofe,nec officiofe mentiendo,cap. primum.22.q. 2,& latius tradimus infra Cap.23. num.47.poft Ciict.to mo 1. Opufcalor-Opufc.2 5.q. 1.& 1.2.q. 72. art. y Qualia (ant ctiam il la, quorum auctor non habuit animum obligandi ad illam pznam,ut funt ftatata Dominicanorum , fecandum S. Tho.: 2. q.r06.art.6.ad r. quem fequuntur Io.And.& ali jinc.relatunrne cle;vel mo.Qualia item funt ftatuta complurium aliornm ordinum , & collegiorum, facta in- ftar Dominicanorum , Qualia item fünt, quz non continent verba prae cipientia , fed tantum ordinantiauel ftatuentia ,ut funt multe leges fe- culares, ut latius traditur infra dicto c.r j.nu.43.& feq.& in prxa'le:a. to Commentario, c.fraternitas , 1 2.1.3. - 9 Dixi: Velcontra aliquid. pro tali habitum : ad comprehendendum | speceata facta contra conícientias dictantes , uel dubitantes ea efle mor- talia, quamuis non uere (int talia » percap.per tuas.2.de (imon. Q ubus addo, quod ad hoc , quod peccatum frt mortale, non fufficit,quod fiac contra conícientiam , qui dictat,id efle peccatum fimpliciter fed opor tet; ( ut dictum eft) eife peccatum noztale.V nde peccataquz fiunt có .tra confcientiam di&antem illa effe uenialia; uel efle (im pliciter pecca- ta, folum erunr uenialia, fi ex fe alioqui non funt morzalia. Q-1ia;at ait Bal.l.1. £ de legi.in caufato non poteft effe plus viztutis , quam ia id po tentia cati£e infundat. Pro qua facitcap. licer cx quadam, de teíti.& c.j. $.hoc notandum.qui feu.da.poil. Et confcientia,quod aliquid (it uenia- le, uel fim plciter peccatum, nó infimdit in id grauitatem lethalem;qui "non haber, Addo item, quod non fufficit, nec requiritur ad hoccon- "entia, uel dubietas generalis:fed requiritur & faficit Ípecialisut poft 0-2 Vio.d. 1 to. Opufculor.Opufc. 3 1 .refponüone 1 3.uer.feprimum - uSIUm.tradidimus ,incap.fi quis autem.num.61.& (cq. de pzzn.dift7. - uerbi gratia ; Si iurifperitus dubitaret in genere, an iurifcontultis liceat die feíto confulere;aulla tamen eum teaeret dubitatio;an hoc si fefto u oc Yi tod a DILE 38. —— Depeccato atluali, &9* eitis fbeciebus . lioc confilium huic fe dari liceat, nullum admittitur ex parte dubitatlo* nis con/cientiz peccatum: econtrario autem;fi quis arbitretur licere ge neraliter iurifperitis, dicbus fcftis confulere : dubitet autem , an nunc ; & huic, & hoc confilium fibi hceat dare ; peccatum effet cx capite du- bitationis.Addo denique, quod non fufficit ad hoc rae in genere, téc in particulari. Nam, fi quis facit opus licitum,quod credit ei licere, non peccat , licet angatur fcrupulo generali , uel particulari in contra- rium, ut late probamus in pracitato cap. fiquisantem.num.63. — 10 Dixi: Quod ignorantia non excufat: quoniam illa , quando eft fai , immo & frequenter, quando eft iuris, excufat eo modo , quo reddit actum inuoluntarium , ut füpra przlud.6. nim, 9. declaratum füit. :« ii Dixi: Subreptio non excufat : ea enim in omtii materia excufat a pec cato mortali , ut dicexus infra cap. t 1. nüm.4. & tradidimus in cap. in- ter uerba. 1 1.4.3. poft alios ibi citatos ; preíertim S. Tho. $8.ar. 5. & 2.2.q. 3 3 att. j. & q. 58.art. 3. Qualis dem inuenitur in Accidiz materia,dum quis habet difplicentias qua dá bonorum diuinornm non fatis deliberatas . Cui addi poteft paruitas iudicij , qualem habent femi dormientes , uel femiebrii , uel id turbati , quod licer fufficiat ad uc- niale, non ramen ad mortale , ut pulchre determinat Ioan. Maior in 5. libro fent. dift. 37.q. 14. : 12 Dixi:Velparuitas rei : quia etiam hec in omni materia excufat , fe- cundum S. Tho. inlocis proxime citatis . Qnz autem quantitas dica- tür magna & notabilis ad efficiendum furtum mortale , latius , quam a- lii , tractauimus in Comment. cap. fin. 14. q. 6. cuius fumma inferi- tur infra cap. 17. poft princ. ; p 1:3 Dixi: Vel difpenfatioiufta: quia hec quoque femper excufat. Per iu flam autem intelligo eam , quz ualet ipfo iure , licet non fuerit íiufte fa- éa,quales multz fiuntcircaleges humanas : quamuis nulla eatum, quz circa legem diuinam ; & naturalem fine i ufta cauffa fiunt ; inuenitur ta- lis : nulla enim carum ualet ipfo iure. Quia nullus Princeps id. faciendi faculzatem habet , iuxta glo. follemnem ca.non eft,de uoto.quze agit de difpenfatione füper uoto , & glo. cap. quanto.de iureiuran. quz agit de difpenfatione füper iuramento. Arbitror autem,quod) licet difpenfator peccet, tamen difpenfatus , fi bona fide;nixus fuperioris auctoritate pu tat, eam fibi iufta de caufa effe datam excufatur, dec fatis nouerit , ei z4 non füiffe fic datam , arg.c.quid culpatur. 2 3.. y. Tales etiam fant,que fiunt circa legem diuinam, & naturalem iufta de caufa ab eis , qui pote- ftatem habent, fecundum praedictas gloff. Tales item fünt , que fiunt a Principibus » qui non recognofcunt füpcriores circa fuas leges ,etiam fineiufta caufa;modo fine tubreptione fiant, Nam iufte dicentur quoad hoc, etiam fi difpenfans, & difpenfatus ambo fciant , non ineffe iuftam gauflam, Quia licet Princeps difpenfans circa. fuam legé fine caufa pec- cet, Pralud. 1X. i NS cet;itixta mentem utriuíq; Tho. 1.2.q.96.arti. f.quam latius explicaui- mus in predi&o c.(i quando, de refcrip.excep.8.num. 1 2.& licet difpen fatus peccet , nolendo fine caufa fe conformare moribus honeftis illo- rum quibus conuiuit contra c.quz contra, dift.8. non tamen peccat ob tranfereffionem legis per difpenfationem ei relaxatz.Q nia illa difpen fatio , & relaxatio ( licet iniufta ) ualida eft ipfo iure, abfolurio excom municationis iniu'ta.c.uenerabilibus.$.(ane,de fent.excó.lib.6.Aduer tendum autem , quod peccatum,quod admittit fuperior in relaxando fine iufta caufa fuam legem erga n eR , per c iuftum eft. 9. dift; & peccatum quod difpenfatus committit petendo eam (ine dicta iufta cauffa,folum,füntuenialia, fi (candalum & damnum notabile alterius ceffant , fecundum Caiet.1.2.q.96.art. y. 35. Magnatamen qutlio eft, an difpenfatio inferioris circa legem fu- perioris,etiam in cafu, in quo ei cóceditur poteftas difpenfandi,fine iu fta caufa facta ualeat ? Et uerius puto non ualere. tun quia difpenfatio dcfinitur cle relaxatio legis, caufa cognita , iuxta gl.follemnem.$.nifi rigor.1.q.7.quia fic fe habet inferior ad legem fui E eriags rincipis, | ficut ille ad legem Dei,c.cü inferior.de maio.& obed.& S initian xt. dift.Et difpenfatio principis fuperioris circalegem Dei (ine iufta caufa nihil valet, nec excufàt, vt predictum eft.tum quod Linoc.fingulariter dicit,in c.dudum.2.de elect.quód difpenfatio a Legato fa&a,etiam au «toritate Pape fibi commiffà , fine iufta caufa non ualet. Quibus omnibus addo primo, inferiorem nó cenferi difpenfare cir calegem fuperioris, nifi id exprimat, etiam (i iubeat;aut permittat fie- ri aliquidjquod Íineipfius difpenfatione iufte fieri nequiret;iuxta duo di&aInno. rclata& concordata ab Hoft. & Pan.in Cd necis fallaciis. de cler.coniug. i Addo fecundo, quod non creditur ei dicenti, fe facere illam aliqua jufta caufajnifi illa probetur,fi non eft facta cum caufze cognitione, per ea, qua latius adduximus in Commenr.c.nón liceat.$.4.12 .q.2.Immo neque fi fiat cum illa, fi fciretur,caufam effe falfam quoad forum con Ícientiz : quamquam difpenfatus credens bora fide fecum difpenía tum, excufari poffet ob fuperioris auctoritatem . Addo tertio,quod difpentio ab inferiore circa fuam,uel predecef fotis,uelinferioris fui legé facta ualet in utroq; foro, etiam fi pro folo uoluntatis libito eam fecerit.Immo etiam arbitror,eum racite difpen- € circa illam;quoties prudens & fciens iuber, aut concedit fieri ali- quid contra eam,nulla de difpenfatione mentione facta.que breuitatis caufa latius in prefentia non confirmo. I6. Dixi: veliu/la caufa, quia ( vt dicemus in cap.2 3. infra nume.42.) caufa:rationabilis (emper excufat, faltem a mortali,tran(greffionem le- 8s humane, fecundum mentem S. Tho..2.q.96,art.6. & LE in - - - ié Q- 66. £ De GConttitione . (o MP EO US RES rot TD P EIE: cr amor; quo qais fnartyriufm patitur quam pana crus fubitajatt. r.ad Cor; c.13.Secüdo,quod fieri poteft, vrquis plusamoet; defideretve fnartyriii; non patiendo illud /qüá alius patiendo; prafertim momentanee. Poffet tem cótingere;vt ex duobus,qui (efe martyrio obtulenuntalrer;qui plus diligit, & defiderat , no patiaturjalter vero fic. Tertio,quód eiufmodi anior extenditur ad recipiendi martyrium debitum: immo &ad volen dam ELLE formalem contritionem tpe, & loco debito;ficuti recte ubi fupra probat Medina, . Quamobrem'aperte conftat; quantum lizc fnfaa Lütherana difsidear:eft.n.limitáda procedere ti,qfi defe&us tpis, aut inculpata inconfideratio peccatorüm fuit in cauffa , quo minus formaliter peniteret cum tamé Lutherus nec actuale ; nec virtuale pro: pofitum huiufmodi requiràt, dicens fufficere refipifcentiam ;'& notiam vitam . quod damnatum eft a facro Conc. "Trid.feff. 14.cap.4. & can. 5. ^ Interróeatus autem :- An id ; quód ferr dixiffequidam infignis do- &or Academie Complutenfis affümptus poftea in Epifcopum Legion. meritifsimum;,videaturtenendum; nempe contritioné fuapte naturare- quirete formalé propofitum de non vlterius peccando , fed per accides; tpis; vel cenfiderationis defe&us ; fafficere virtualemzrefpódi affirmati Aie : modo ità eum peccatorü panireat,quód (i aduerteret ad fatuta;pro" -poneret de nunquam iterando eajnec admitrendo fütura.Et ad hác mor dum intelligenda vidétur ea; que de (ufficientia propofiti virtualis eru «ite ac magnifice nuper fcripfit predictus Andreas a Vega lib.13: C.2.1. 'de iuftifi. Ec hinc confirmari videtur illud. Silueftri verb.Contritio.q.I. 'Qui mauult mori,quam peccare contritus eft . Et illud Paludani in: 4.li. en. dift.17.q.1.conclu. 5; Cui difplicetz;quod huiufmodi formalem con «ritionem fibi comparare non poteft, contritus eft.de quo mox plura.: .. Dixi: Proprij iam commiffi , ad differentiam .de: pznitente de: pec- cato alieno , & ad fignificandum, quod non eft opus,ut fit de peccato fü * uro , licet, vt ftatim fübiiciam , intentio, feu propofitum non peccandi : amplius utrumque debeant compleéti. Praterit quidem ad hoc, quod non repetat illud denuó . Futurum vero ad hoc , ut illüd non admittat. Dixi : Quatenus cft offenfa Dei : quia ob id principaliter debet peni tere. Nam quemalio refpe&u (puta metu peenz; infamiz, autalio fimi di) principaliter penitet, vt proditorem xoa & Antiochum pznituit mon concipit eam, de qualoquimurpenitudinem & cótritionem. c. Iu dás.cap. Scelératior.de parnit.dift. 5.& tradit Tho. in 3. par.q: $6.art.1. &calij in 4-lib.fent.dift. 14.&c 16.8 Adria.de panit.q.1r.col.4.Plus enim anitere ac dolere opertet de: peccato , eo quod fic offenfi Dei, quam -quo d incommodet fbi jvt aperuit Angelicus doctor in d.4.lib.fen.dift. irg.qeziar.3«dyrad 4L 3:7 2008 26 BINIDUIS (qc5fnémmun Addo;quod cx iis; que in hoc nu.7 diximus; & inf.nu.s dicemus, ánfertur , non effe ueram illam opinionem, quam nuper ps cute "d ' iin m——— i di in fele&is quibufdam comitiis . Videlicet , fufficere ad condonatio- nem peccati per factm pzenitentizeattritionenr, qua pznitens dolet de ' peccato , etiam fi fciat ; eam non efTe contritionem, nec doleat propter Deum, uel quia eü offendit,fed pp infamiam, uelalia mala tpalia.O por tetenim in primis, ut peniteat ob amorem Dei . uel eoquod eft eius of acilla:; Modo non ca mente peniteat, & eius refpectibus,quod (i illi non intercederent , non peniteret , immo peccare pergeret«;: cicto Cone Trid.pracitato CA ell 14. Dixi: Cum fpe veniz:quia fine il la alrem virtuali non contingit uenia. c.fceleratior: de. pzn.dift..5..... donon fc extendat ad peccata nondum perpetrata : non. tn fiet contri- IA it amplius peccare , & proponat id efficere ope dinina.. » o Ex t2 : B Dixi: - L: é8 De (ontritione xo. Dixi: Cum pios confitendi , quia licet contritio dimittat pec cata: , quoad culpam;non tamen.ollic obligationem confitendi ea pro- prio facerdoti, iuxraillud Saluatoris noftri Iefü. Chrifti10. 26; Quorqng remiferitis: peccata vemittuntur eis y e? quorum vetinieyitis , vetestàTunt4 hoc cí;non funeremi(fa qtiod obligationenr confitendi'ea ecclefía; e innuit Adrianus in 4.de cófe(.q.1,& tradit S/Tho.in 4.hb.fendift v2; q.2.art.T. quzftiuncula 1j cor:q.& innuit Conc. Trid.felT.1 4.c. 1: Ne- que cum.ragone pugnat,eem,qui reftituitur in Dei gratíam percontci- tionem;tencri ad confitendum offenfàm: cum & is , cui crimen in foro: laico ealege.códonatur, ut unum an num in bello miliret; a die quidem: condonationis in gratiam R egis redit: tenertt tam militare illtim an num. Dixi: Saltem mortaliter: qnia non eftrecelTünm habere prepoficü: numquam: peccandi uenialiter; arg.cap:fepties: de penit. dift. 3. zr Dixi: Et fatisfaciendi; propter ea, quz inferius cap.3-dicentur. Et y , adieci: Vt minimum uirtüali: eo quod (icut actus , qui eft peniiétia vir tualis fufficit, ita cadenvratione füfficereuidetur quod eam: comiterie idiquod eft propofitunr tiirtuali confitendi,tisficiendi;& amplius rior: peccandi . quod Ioan.Maior in 4:lib.fent.dift.i 4: q.r. affirmat. Et liceg Caiet.lib.i.Opufc.Opufc 4.q; 1. fentiat , tale propofitum debere effe ex preffüm: in. Íumma tamen uerb: corifeffionis conditio r2. & uerbocon feffionis iterato. idem fentit.& merito, cum nihil referat quid ex equi pollentibus fiat , 1.fi.ff.mand.& cap.licet ex quadam. de teftib.Et taciti ;. & expreffümj;f ue uirtuale;& formalecxequantur; l.cum quid;ff.de reb. credit. Quod tamen intelligo procedere,quádo defectus temporis , nel quzdam ;inculpabilis inconfideratio pánicentis füit in:caufa, quominus liaberet'formale-propotmo. 0p ine eee iss zi. Nequeobftat, quod quidam dicitur tenuiffe mordiciis contrarium e fcilicet femper requiri propofitum formale mutanda uitz, & non pec- candide ectero. Tum per rationes hic a nobis infinuaras;quz fi (atis exz- plicentur probant »fafficeré propofitum üirttale, quando (at limitaui- * n 2 21 Sr eese uui P ' L3 l0272 " s» *4RYy Seerg * RE E i mus ): defectus; cemporis ', uel inculpabilis confideratio. penitents eft. : auf non habendi forimale Ti , quod eti contritio tirtalis (ufficit, quód eft plus;ue füp.nus g.dixinitis. Tá, qiiod Conc.Trid.feff r 4:cap. 4. equirit. quidem propofittri non peccandi decetero in genere; & nó in ps formale: &cita fatisfitei per uirtualejquod eft una fpecies propo- iti generaliterconcepti y uc nüper fccipfimus in gloff. fim: nimero 6. x 5 &tcap.eccehümero:t de pzenitent.diftini: 1 Tu&, quod' etiam ad fioras canenicas recte prorunciandas: requiritur. propofitum: intendendi ,-& -attendendi z at fufficit uirtaale , ut probauimius in. Enchirid: de- orator. & horis cano;Cap.1 3:nuniero. r7; Tunr quod ad conficienda: (àcranien- t3,pre fcrtim Euchariftiz ,, maximum propofitum: » & maxima: inten- zio , &cattentio conficiendi ea: requiruntur ;at fuiiciunt propofitum » inten- Vo (ql à 3 69 intehtio,& attentio virtiralia . Ita quod licet qui confirmat, angit, & ab foluit,& confecrat nüllum propofitum actuale, fine formale;neque ulli intentionem; neque attentionem a&ualem;fiue- formalem habeat quí- do id facit;conficit verum facraraétum; mmodo eà uirtualiter habeat, fe. dundum omnes; Tum denique;quod,ut opera fint bona, debent inali.. quem bonum finem referri: attamen fufficit , ut nirtualiter refe rantur, Quin, & vt fint meritoria, oportet ca referri in Deum:ut fufficit relatio uirtualis,etiam illa; qux fit racite per gratiam habitualé;ut poft S.Tho. 24lib.fent.dift. 4.q. L:art.4.& 5.& alios alibi; diximus in cap.charitas, 2. depanit.dift.2anum.23. 5. 000 0 - IDnetim d mere mo RIO: SAGT ouÀÁ un 3 91 zo. X : hacdefinitione fic explicata multa inferuntur. Primo, PL, quod communis modus loquendi probatus a Conc.Floré.. d$ Be Trid. felf. 14:02pi4.per quem conrritio definitur effe ani des». midolorjc deteftatio de peccáro commiflo;intelligendus elt caufatiue hoc cft;quod eft caso posite deteftarionis:cum per fu. di&a hoc codem cap.num; z.confter,non efTe dolorem cffentialiterz caufam;ex qua;Scahis ad 1d neceffarijs nafcitur dolor, fi aliunde nó. impediatur, fecundum Scor.in 4.libifent.dift. s448&16.. 5 50000. 1j -JSecundo.infertub;, cerae era decipiuntur quidam , putantes... quemlibet dolórem;& quilibet pectoris tunfionem;& quamlibet pro- lationé Miferere mei;effe contritionem,& fufficere ad lethalium pecca torümi condoónationem impetrandi: cum ad id fit neceflaria talis pzeni- tehtiay qualem füperius depirixmus;nobiliac generofo animo digna.. Neque obttat;quód quilibetipeccarot, quamlibet magnus; pra fumitur. moricontrirus,fi-quacontritidais.fiehá oftenderit;c.a inobis;dé fent,ex: ci;path fpetiéritcon fcffionem: (iio rauerit pacere mandatis Ecclefiz: fi- cü.loqui ton poffit, (ubleust oculos,aut panas in calum;aut tundit pe; Qus;ut exprim.Hoft.comminiter recepusin dica nobis. Nó iaquam; hocobfiaiqrm id (clum proceslitquo ad effe Cium;ur ecclefia prasfumat 7 - eum habcre panicentiam, prgdiótis qualitatibusornaam ad cffe&tum. ná denegandi ei ecclefafticarh fepnltiram: nan autem ad c(fedtum ad-. firuendi; quod por id impetreta Deo ueniám peccatorum mortifero-: rü:nifiaeram concipiat penitentiam, quam concépifle prefuiicr : — Tertio infertur, quod merito B. Auguít. dubitabat in ca.fi quis au»; tem,& cap.fin.de pzait.dift.7.de (aluteillorü;quos non ante, fed poft. ?8iitudiner prnirebat peccafle, Nain juceius di&um ibi declarantes: diximus, er preffus zgritidinemetu mortis, & aliis curis, uix erigit. auium ad dejcriptam copt£itionem concipiendam.& ita ibi Ans.du: LUEbar de nera faluteinon autem de, prs fumpta ad. concedenda acfo-. "onem, & ecclefiafticam fepulturam. quodomnes debemus animad "Utitere , && concionatorcs ftequepter przdicareo bles E 3 2 Quar 51 1t EAS 76 -. De (ontritióne . 16 | Quarto infertur ; quod üt penitudo: peccati perueniar ad' grada contritioni neceflariam, oportet, paenitenté plus odiffe peccatum, quá quoduisalium malum pane, odio dignum, fimul & uelle uitare idem lus, quam quodlibetaliud malum uitatu dignum,ut fentit S/Th:quo.. ib.1.art.6.& omnes in 4. lib.fenr.dift. 17.q.2.art4. quaftiuncula1.ad; 4:& in difti 1 4.& 17.& recte declarauit Tho.a Vio.To.1.Opufcul.Opu: eia. q.1.& Opufc:rz/qivaica s 5 0006 | t 17 Quinto infertur, non effe contritum eum , qui atujaut uirtute non eft co animo; ut malit generatim pati quamlibet penam;quá mortifere peccare;aut peccaffe;quidquid Innoc.in c.omnis;de penit.& remiff.fen ferit. Quoniam;ut fan&us Tlío.dicto quolib:t.axi: 9-fenfit,omnis;qui eft conttitus;habetcharitatem : & omnis;qui chàritatem habet, Deum plusquam Íc amat: & omnis,qui Deünvita amat; mauult perdere fe,&. fua, quam Deum: & cum pet peccatum niortiférü perdatur (ibi Deus ;' .confequens eft, ut malit (faltem generátim) omnia mala pati,quam fic peccare.Dixi autem, generatim:quia nemo;ut idem S. Tho.in d. Opuf. r.art. 9.air, & ante illum ceritüit Innoczm praecitato c.omnis ;.de pznit.: é&remilff. tenetur ad conferendumi fpeciàtiin , reputando fecum, quod : malit illud , & illud mortis gerius& penarum pati, quàrn peccare, pec«: caflene.Immo id effet imprudentia: ficur& imprudens foret leonfetia- rius, qui interrogat penitentem;malletne porius filios füo5,uel fe mor tem obiiffe,quam peccalfe : aut fitne paratus potiussmori,perdéreue ft- lios,quam mortiferum peccatum admittere?Quoniam nimia eft huiuf nióditentatio,&;ut perite ait idem 'Angelicus doctor d.art.9;ficut dele: &ab;lia plus mouent anitriumrad delectandtrm jfi fpeciatimtecogirenc tur,quam fi generatim: ita'terribilia multo plus terrent, fi fpeciatim ca: gitenturquam fi generatim. & fieri potteftur,qui generaliter malit om: nia mala pati, quam mortifera peccata, nolit hoc, aut illud malum fpc-: ciatim confideratum.quocirca fatis e(t confeffario, ut uideatur ei pani 88 tens tüfficientem peccatorum penitudinem hábere.Si uero intellexce- rit,ecum minime eam tabtretbdietel quantüm poterit addere ei animü ad eam habendám ;. & ad malendutr perdere in eéneré alia omnia fua bona, quam Deumy;qui eft fumraum bonum eius, & omnium, fine quo ' nihil eit bonü. Quod ft forte non pofüt eiüs animum ad tam e xcelfum : contüitionis eradá attollere,contendat eum eleuareraltem ad hoc;quod vere ipfam paeniteat,quod talem non habeat;per ea, qua: breuiter infra: c.10.num.4.tanguatur. & hoc fafficit;ut fit conrricus, uel faltem itaag«- critus,uc poffit abfolaijiuxra Paludarüm ia libz4-feriz.dift.17 jq. rat. g.- »: conclufio non parum confolátionis fecum adfert , & eft corimu- m$ apud S.T ho.& S.Bonauen.& omnes Theologos. Diximus :Saltem ia attritus, ut pofficabfolui,quà tollamus fcrüpulum, quem uir quidá valde doctus, & pius fanctiflima: Societatis Icfu nobis contra hoc in(i- por poer nuat. ^ —"'"-—— ,——— uat, Éoquod panitere, ac dolere quod aliquid non habeam, non eft il- lud habere: ficut nec dolere eo quod non communicauerim , eft cómu« 'nicare: neq; perinde ualet , ut probamus in cpiquie paras, de confc- «xat.dift.2. poft 1oan Turrecrem.contra glo.i id. Nequeanimo difcru- tiari eo quod non fim.confeffus , eftconhteri : ficut nec uelle arborem conícendere, eftipfam confcendere , ut ait glo. in Lin uendentis. C.de «ontrah. empt, Diciinus itaque re uera penitere quem,eo quod non ha beatcontritionem; non effe illam habere, ( faltem formaliter) neg; pz ;itere,quod nó ualeo paenitere, quantum mihi expeditad contritionem ba » fufficit ad ipfam habendam : nifi alias iam ipfam habeam : füfficeré tamen ad ctedendum, 1e habere iuftam attritionem, quó pof- Áim.a confeflario abfolui,& a Deo ueniam obtinere, inedia facramentas liabfolutione: Quin & dici poffet ;cfto ralis dolor. noa fit contritio for malis: defiderium.tamen habendi eam , adiuncto iuíto dolore , quo do- letfe non poffe peruenire ad contrir onis perfectionem ( faltem uirtua- liter) effe ipfam contritionem in uoluatate partis inteliectiuz fita , fo- mento Deiauxiliibona de fideria fouentis , edam fi pars (eníitiua recal €itrarer. Vtilis, & defiderata breuitas , quam liber expottulat , negatlo- cum aliis replicationibus ; & triplicationibus , potius fubülibus, quam fractuofis. quod eténim hucufque di&um eft , nobis uidetur fafficere ad icopum ,quem propofuimus. | à». Porro bonum fignum eft, quod panitens fua fponte affirmet, fe mal- ^ le moruium effe, aut quid aliud timile pati,quàm peccaffe, iuxta fenten tiam doctifl, Car. Io,a Turrecre. in Sum. de pz-ditt. 5 qui fecutus S.Bo nau.tenetpeccatorem, quiíecum ftatuit, potius peccare mortaliter,quá mori, non effe abfoluendum: illi uero;qui nihil circa hoc fec delibera it, &fi dubiter,quid faceret, dum fe intali articulo conítitutum adípi- «eret; non efle denegandam ábfolutionem : dummodo habeat propofi- t1ü non peccandi , & nolle offendere Deum , etiam fi talisilli occurret occaíio.Quocirca ualde deplorandi funt;qui ad con fe(lioné,& cómunio né accedunt.cum. propofito uindicandi fe au&oritate fua propria de il- lis; qui.€os alapis ; aut plagis cederent, auc fuftibus percuterent,uel pro ditores, latrones , inetetrices , Iudeos , Saracenos , Hareticos, uel aliis hmói nominib.compellerentaliaue (iili iniuria aW ccrent. Eodem ité modo deplorandi tunt illi , qui , ad predicta (acramenta accedunt anted exuant fuam deprauatam uoluntatem utendi hac;uci illa illicita uolupta- 1€, fi ea , uel illa occaíio eain percipiendi,cum aliqua muliere ; uel uiro £15 oceurrerecilli etiom;qui;antequam ab aniio depellant propofitum Jerpetrandi quidquid rex; patcr, £oriinus, amicus;aut focius 1plis prae Xiperet;aur rogaret, etiam fi leubale crimen illud eflét;pra:fatafacraméta Aumunz Horum profecto mifezeri dcbemusjipfofq, cum lacrimis com paflionis rogare, ut attendant, fc in quodam diabolico itatu., que dam "hí27-; : E a nado hy j v 7E —.. De (ontritione . "fatio étertam eft delitefcere, qui tali cónfeffiorie, Gc éóniütiione ri'tpis, , &c magis eXcrefcit , arg.cáp. fi propterea/& cap: fi cui;de pani dift; r 20 Sextoinfertur, dolorem fen(us , fingültis , planctus ; lactymas, & id "genus alia non effe ad contritionem riece(Tat/a : quoniam fufficit delor 'uolüntatis rat;onalis ex pzenitudine matians £ tum pé PIüpradiétà: tutà quia üt SLT h-in 4.lib.fent.diftt7.q;2.ar: 9 qoi .& art; 1.g. 1:602: aitjhic dótos non eft in manu noftta, licertile fi illaii habete; & defiderare, "fléréq.largius eo, quod peccauerit,quat quód alia damina ei acciderint, decundum omnium mentem. Cui- confequens'cít illud Paludani in 4. 4.lib. fent.dift. 17. q. 1.artic. 5 approbatum a recentioxibus,fcilicar | ganitentem debere hoc defiderare ; noa effe intelligendum de debità "obligátionis , fed decentiztantum & utilitatis; Parique ratione non in- €onueniens fuerit, ut p&nicens maiore dolore feafus éfficiatur ob nior- tem patris, aut alterius cognati, uel plagam propriam ; quàm ob pecca- tum àdmiflim : quod paffim contingit. Immo neque oportet, utis do- ler uoluntatis rationalis fit intenfioralio quouis dolore rationalis uolua tatis ob aliamulta concepto; per dicta füpra oc cap; num. 4: Sufficit enim, ur pluris faciat malum peccati , & ob id perdere , uel perdidifte Deum, quara quoduis aliud malum generatim ad finem euitaadiillud, dolendi q.noneuitaffe , iuxta Maior.in 4.lib. fent:di'. L4.q.2. Quinim mo fatis eft , ut uclit, coneturq. ita dolere; & non. poffit; dolcatq. ex animo fe non polle id facere pet dicta füpra num. 18.& num. v9.& fue : binde quamuis intentius: períentiat, & defeat mortem patris;quàm peccatüm admiffum : fatisficit amer ; (i modo malit Debim non offe» |. dere, uel offenditfe, quam patrem füum uitere (109303::225 (i069 tert A1: ^ Septimoinfertur » quod dolor fenfilisex: periitentia Rafcens ;: & alia corpus aflligentia , qualia funt ieitinare , cilitià uectire, hümi accübares &aliz fimiles aufteritatés non debent àdco modum -cxcedere jut hü- mani cerporis habitudinem corrumpant , efficiantq. pienitentemiinhas | bilem ad faciendum ea; quz fecutidum ftii batum facere teherar; Dos lor enim ille nitituramore Dei, (iper omüiadiledt ; qui huiufmodi nis mietatem rejicit ; c. nón mediocrite. de'confecr.ditt. j-& uadit S; Th in 4.lib.fent.dift.17.q.2.art.3. & Opufc. (art. 9. TIPPS UDMAD 22. Odauo, quod licet liqui entire , uideri poffinr , uidelicet Ragn.ià fumma & Ang. uerbo; conttitio, $. 5. Ludolph. 1, par. vitz: Cliri'tiscpi 20.de fingulis peccatis mortalibus fingulas penitudines elfe habendas: cóuarid tamen efttenendum cum Ioan. Maior.in 4.lib.(en.dift.17 «q. $. & Card.S.5 ixi erüditiffimo.To;1 4 pufc.Opuft.4.q.2.8 fuper S./Tho, q.97-2xa.fcilicet füfficere, quod peccatorum paníudo'adco fit'esren- la, ut falcem uistualiter protendatur ad aniuér(a niottifera j tárb ea; qua memiaic, quàm qua aon merninit, Non enim elt necelle jut pa:niitens secogitans , confitensve. fua peccata deuno quoque peccato siortiferp | LUPIS E Ípccia- " "n : sap: ud x 795 fpecialem , & fingularem eius pznitudinem concipiar, fed (atis et, ur -concipiat generalem ciufinodi penitudinem , quz uirtute fe exteadac. : d omnia mortifera, fiue id faciat ab initio,cum incipit reuocare tn me- hori peccara cófitenda, fiuc inter reuocan di , fiue quouisalio t&»ore, ucltéporis momento, qualis e(t peaitudo,qua p:nitent Daum tam mor tifere offendiffe quouis modo cim propo(ito;faltem uirtudli, conáiren-. di, & fatisfaciendi quando, & ut neceflum faerit,&nunquá amplius fic offendendi; eo quod eum fuper omnia diligit, capitalemq. eiafdem o£- fenfam plus, quàm quidais aliud odio dignum odit, ut fapra hoc eod£.. ; 25 C3.19. tradidimus, De hoc intelligitur illud Ezec. cap. 3 3. relatum in. , " c.ponderet. 5o. dift. 1n quacunque bara conuerfas fuerit, et ingemuerit pec. : cator.&c. Nam,ut alia omittam,fi de fingulis peccatis (ingulz pznitudi- . nes concipiendz effent, contingeret s inquo quisadhucuiués pri-. uaretufpoténtià confequendi falutem aeternam , contra exprella cano... num facrorum teítimonia ia cap. 3. de pni. di(t.7 .& cap.ponderet. $O. dift: & contra predictum Ezechiclislocum. Nam qui millepeccatale- £haliacómiáflet S folam quartam horz parté uicturus zgrotaret,aut ad fufpendium duceretur, non poflet uiuens concipere deillis mille pecca tis mille pznitudines ad id neceflarias- quó filuaretur. Nolumustamen dicere, quod, ficut eiufmodi penitentia generalis fafficit ad remiffioné omnium peccatorum obtinendá : ita etiam fufficiatad eximendà pzni- tentem ab obligationercuocandi in memoriam , & deteftandi tempore debito omaia genera, & fpecies illorum, quie péccauit, NESEXC PA il- Ja numero certo; uelueriimili confeffario. T3 l0 »; Dixi, Genera, & fpecies quianón tenetur fiugulorá criminum cu- Aufcunqae fpeciei in particalaci reminifci, neque eciam in ind:uiduo fin . "gula deteftari, id quod etiam fentit Medina vbi füpra..... E 24. Nono, non elle neceffariam penitudinem füpra definitáad condo- nauonem uenialium confequendam : neque coníequenter oportet , ut ipenitudo atioaeEi rar. aliud. extendatur... tum quia. futhicit ad. ge- aniflioneni uenialis quicunque dolor , fiue actualis, tue, nirtualis : quí imis non Bt ram magnum y quam.exi zitur ad delenda peccara mortalia, duxta S, T ho.zecéptumin 3. pat, q« $7. art. 1,2d 1. &in 4.lib. fent. dift, 4 16. quaeftiuncula 2. tum quiàunum ueniale poce(E remicti finealio, ut Y dem. ubfapra ttadiz;. Quia illa uenizliatanrammodo remittuntur, ad que dolor lle , fiuc a&ualis , (iue uirtsalis extenditur, iuxta. enad2m S Eho;in dida 5. par.que(t.97. atti. 4. Cetezam qui dubitar an pzcca- 1um timore ,ucl aeniale;, debet ira illius peaiterz,ac fi edet morta - le, ucl ltem cum conditione; Si, & Quarenus eTec mortale ; faz1a- 4 com illud &uputk; cap--fi. quis autem. de pzniten, diff 7. 4 cae cere | sun y& velinque incértum , maj: i:5129310]: 12i mir e23524 5077100 MAR 10 Tt. ay. t iQ job Es " : dnas TIE 1 313112 I rj M «dis o giam sv M- BEN x 74. "De Contfitione . $VMMARYIPOG jsdt OwuTn 111 0deletomne peccatum , etiam ante cofe[fionem , 24] 215 Quia femper fuit neceffariafed no $latim pofl peccatum,e nu.16, 27 AES2SeO Cotritio quado, er in quious cafibus necceffario babéda, et nu:x8, 29 Contritiout babetur fine memoria peccati nondwn remiffi , & num. 30. 3 Y Pénitudo maior de maioripeccato bona , fed non neceffarin o . | 3 1. Contritio carens dcbitis circumllantijs non e$l contritio. | ) 33 "ttvitio duplex,e qua no fufficit ad abfoluendum cofitentd. eir 3 4.«7 3 f. 36 Panitentia minor fufficit baptizando, quam abfoluendo. |. 37 "ttritio; qua cognofüti non p[Je contritio, non fufficit baptizanda. 38 Attritus vr fit contiitus , e nonattvitio contritio. — o 50 3 9 Contritio perficitur gratia: C» ad eam mouent: fex. 4o Contritionis effeffus qui fint. i A 41 Contritio quod uon fit parspanitentis , c attritio (it mala jbavefis. 41 Contritio quefufficit , e» que ion ad abfoluendum , et num. 45. 43 Savrametum boptifmi per fetenditin peccatum , Euchariflis per accidens , 44 "ttritio qua fuffiitad Ewcharifliam non ualenti confitéri et qua ad abfol- - endum nalenti confiteri . Tog EcrM o infettur , uerum effe id, quod fere omnes afferát; t| nempefrequenter per folam contritionem; etiam ante con- y, fefionem & penitentia (acramentum a&u füfceptum; con $9 donari mortifera peccata iuxta c.dixi.& c. magna; de pzni. dift. 1.& S. Tho.; par.q.86.art.2.& in 2 lib.fent.dift: 17.ar. s;quzeftiun- cula 2.2 Palud. & aliis réceprim & à Panor.in c.Deus , qui de pen: t. & remiffio.quod & nos in glotf. (umma,& in capitu:;ecce. de pzniten. di- ftin. 1, latius nuper trádidimus; licet Magifter Gratiapus i n'c:pen. $:qui- bus . pra fate dift. cum aliquot antiquioribus dubitaffet. de quo tamen. hodie non licet dubitare poft declarationem Conci; Tríd.fef. 1 4. Cà:4. quod tamen addit, huiufmodi condonationem, & reconciliati onemr'tió efte adícribendam conttitioni fine facramenti.ideft, confeffiónis- toto, quod in illa includitur ; Quia alis coridonatio non eft credenda: fieti pertolam pa nitudinem ; & dolorem iride natum : fed'potins per grariá, quam ita pznitenti donat D eus quaque illa penitudo fit contritio ,.'iu- xta glo. receptam in cap. conuertimini, de pznir. dift; 1. Gratia enim caufa eft lormalis condonationis peccatorum, fecundum S. T ho. t; 2. uaft.1 13. artic. 8. & in 4. fenrent. dift. 1: árt. 4. quieftiunicula 1; & tra- Miis latius in cap. conuertimini, num. j.-& in dido Cap. ecce; "Mu. 4. Gc szde' panic. dift, 14D. 35 «£C sPoeihinoe iio enl seg cu 25. Vndecimoinfertur, quod ficut unc in lege otatiz: contingit ,' fola penitentia peccata dimitti : ficetiam ante cam in lege:natütze (cripta ucra pznitentia remittebantur, id; quod euidentiore ratione dicendum eít. "t NN 36. Duodecimo infertur, queftionis non mediocris eife : Cap. [eu 7j eft. cettum etenim eft,quod tunc nondum erat (acramentum paniten- tiz inftitutum;nec (acramentalis confeffio. Certum item , quod ctiam tnc erat remiffio peccatorum , etiam mortalium : & ita niíi per pzni- tentiá; uirtutis adum, & contritionem illa contigifTet, nullatenus aliis contingere poterat. Facit , quod licet, üt predictum eft, fine facramen- to penitentice, a&tu fufcepto, contingat aliquando remiffio peccatoris s. nimquanrtamen contingit fine pzinitentia. Hzcenim penitentia fem- perfuit,eft,& crit iure natura ad falutem neceffaria, ficuti late in glotf. Sum.de pzn.ditt.1.& dift. s.probauimus : nullaq. neceffitas excufat ab. €a.Etenim;qui poft lethale crimen admiffüm ante mortem non eft vere contritus, licet non detur ei fpatium.ad recolendum , & deteftandum peccata fuajob id potiffimum, quod in ipfa peccati perpetratione mori tur;uel fübitanea morte corripitur,abfq; dubio dinabitur: licet ille,qui confiteri ea non potuit;fi contritionem habuit;excufetur ab obligatio- ne cófitendi, ut polt,& ante alios exprimit S; Antoninus in 3-par.ti.13. c.18.$.2.Dixi; penitentia vera:non autém pznitentia qualificatamodo fupradicto:nam hec eftuna ex: tribus facramenti penitentie partibus , & includitin fe propofitum cófitendi;ut inquit S.T ho.in 4.lib.fent. di ftin.1 E att. 1.quzftiuncula r.quod nunquam fuit neceffarium anre legem gratizneclege naturali praecipitur plus, quàm ipfa confeffio;fi- cut pofteadicemus in c.feq.num. » neque plufquam facramentum pe- nitentiz ; quod eft legis nouz tantum , fecundum omnes. à : Án poffit in- ueniti pznitudo, cui tota hac noftra definitio conueniat , per quá pec- cata mortalia nón condonentur ? Scotus enim in 4-lib.fen.dift. t 4.q.2.: art.2.& Card. S.Sixti & Caietanus Tomo 1 Opu(z.Opufcs.q. 2.8 q.4. aint poffe. Tum quia juxta eos penitudo predicta diuiditur in eam , : quz appellatur formata; hoc eft, quam gratia Dei (uftificans,& condo- nans peccata format, & ornat; & in eam, quz informis dicitur, hoc eft, . quam pradicta pratia non ornat .. Tam quia peccator non potett (ibí fao folo liberoiarbitrio , fine gratia gratum faciente quzrere iweniam ; : iuxta tria poftremacap;de confecr.dift,4.& Gonc.Tridcap.1 .& can. 2. & glo.in cap.agna.& cap.conuertimini,de penit.dift.1. & fccundum pe ctos poteft prefatam pénitudinem concipere uiribüs füis natura: ibus,quibus Deum fuper omaia diligere poffumus;iuxta Scotum in 2. "Áfenrent.dift. 28.8 in. ditt. 37:queft. r. Tum quiaeiufmodi pznita non eft ultima; & immediatà difpofitio ad graziam ; Quoniam alio quin fcire po(fer quis, fe effe in ftatu gratiz fine ulla reuelatione;quip- Pequi fcire; (let, (z habere:eiufmodi penitudinem;quod eftcontra cx pref Sacra eripturzs,& inris teftimonia; uidelicet Eccle;5 .& cap.fin. Putgat.cdno.& Conc;Ttid.(elL.6.cap.9.6ontra inanem hzreri; orum - fiduciam , &COcan.12. — E. r TISZIA [ oto»! Coa- 4o. 176. x De Coniritione,— : s Gontrativmtemen nobis videvar verius quad etiàm concedit ertt« ditiffitaus Catbarinuslib. y/adrorationm in Caiec. adnotat. de facra» mento pz nitentiz:qui eiufmodi jdm non potcft haberi fine amo 1] re Dei fupet omnia; qui folis uiri us naturalibas Íine grátia haberine cuit pcít Adanti peccatem; ut docet fan ctus Thodeclaraus ibidema Caieta21q. 169;att. 3: tum quia JicetScous vbi faprá & Gabricl:, qui evm fequitur;in dicto 5-lib.fent.dift. r7.q. r.tericat;poffenos poft Adze peccatum nóftris propriis uiribus diligere Deum fiper omnia: addunt tàmen,neminem ad enm gradum peruenire; qui gratiam Deinon afle-. .quatar, Quinimmo fübiiciunt;non folum pradictám actualem penitu dinem;fed etiam uirmialem;qué ex amore Dei faper omnia tcfultat;fuf ficete;effeq; vlrimamjózinmmediatam: difpofitioné ad gratiam Dci gra tum facientem quarendam,ita ut ncmo ad cam.peruenian,quem mife« ricordiofiffimus Deus fua eratianon donet. nóng nen ss . Neque obflat.fundamentum: alterius opinionis ; uidelicet quod hanc opinionem fequitur , poffe nos fcire Deo effe gratos fine renela- tione fpec ali: quia negamus,non poffe Ícirequod panirudin em omni: bus przedictis chditibus ornaram habeamus:tametfi feque iuíte; id credere poflimus. Iri£riprpn DOUDp.i £459 DIIESH D, E IE TRIES. id 27 | Decimotertio infertur ; quod; licetfic toto tempore , quo: quis fe! agnofcit lerhali peccato mortuum;de bono confilio debear curáre;uta: tam graui morbo refürgat, p criculumq. mortis fübitze, acerernz effu- giat; imxta illud Eccl. $- t(Netardes conuerti ad Dominum, cone difJeras de ». : die-in diem .& iuxta SET ho.& communem in 4-lib.fenzett; difta 7.8, : Caict.Quolibet 7:1on tamen ad id tenetur praecepto;ad nouam pecca-. tum mortiferum oliliganté: nifi ea temporis partejqua mermoricoccur: rit quoad vfum,ideft, cupiendum; vel renuendum; committend( ; uel: omittendum , fecundüm communem opinionem .: Immo neque tunc: cb ea, per que id affirmauit Adrianus in 4de Confefs.q.5.& Card. fan: &i Sixti Quolib.7 .& ob ea, que nos addimus In 5.par.glo.Sum.de pene dift, s.num. ro: feq.quidquid Catharipus ubi fupra dicatde Caieta-- no, qui fecum pugnát in éó,qnod fácilepotait eunvexcufare; fi uoluif-- fet;Et hoc eft ten cndum.qudniam;ficut alia przecépta affirmatiua de ba prifmo füfcipiendo,& co nfflfione facienda non:obl igant fub pana no«: ui peccati, nifi pro tempore necefltatis : ita per confequiitionem prz- ceptum affirmatiuum de fe contiertendo n6 obligat füb pana noui pec ' cati lethalis,nifi in articulo neceffitatis: in illo uero fic;Quamobrem ad ; rzdictam panitudihem concipiencafn tenebimur im minente artic: E mortis naturalis ,.uel uiolentz; tiel adminiftrandi, fuícipiendiue ali-; quod-facrámentuni, fecindum omnes:.Immo etiam inftante populi ne: ceffiitate aliqua grandi, cui abfque orationis feruore prouideri nó pof- fet fecundum Adrianum ubi fupra» . ^g ji F eTU TE Decimo- P " a m, CIT M 77: 18., Decimoquatto infertur; quód licer faluzare ac frugiferum confilium fit, ut toties concipiamus penitudiné omnium peccatorum mortalium tam iam alias contritorum,quàm aliorum,quotieseanobis memoria:oc currerintz nó ramen cft preceptii, quod.nos obligerad eam habendàm pfgecisimuis eode, Qui D«us,non iudicat bis inidipfum; Naum. 1s & c.a fi clerici.S. de adulteriis nero,de iudzamer(i teneamut;ne umquar illud nobis. placeat actu,uel uirtute. Qonis licet illa noua (ut ita dicá;y cóplacentia nà fufcitet illam priorem culpam, que i& extincta fuit: pro» ducit taméaouam.ei (imileyarg. cap. notum. 2. q. 1. &c. 1. de offi. de- le. cficactribuside pen.dift.1.& cdedpenfandim;ó. dif, Vide lizeril- ludaliquorum.confilium, ut peccata praterita, etiam bene confes, fre- qu&er ad memoriá reuocemus,quo melius illaiterum.atq;iterun dete- itemur, &ucluti quendam myrrhe manipulum,i,fanéte trifticia de illis faciamus , uchemenrer probent quo ad peccata, quz: faapte natura tri- fLitiam, metü aut terrorem incutiuat znontamen crediderim, eos intel^ lexiffz de illis, quonim refricata rnemoriaad illicitam delectationem in ftigat. Cuiufmodi fant peccara carnis, magni cuiufdlani homoris;S lucri: temporalis: quinimmoconfultius exiltinaarenr ; eor numquá amplius: iu particulari meminifle : nift quando. opus efb femel'illa confiteri cann: debita conzritione; ut recte infinaat Frater Lüdouicusa Granáta Dornsi- nicanus , uir uita, & do&trina coacionaror omnibus numerisabfolutus, in eolibro admodum. fancto & celebri ; quem deoratione compofuitz:: uel quando appetitus carnis funr probe mortificari peruehementenrali: quam contemplationem , aut orationem; fiue: pereximiamrquamdam ; ; abftinentiam , fiue pcr morbos, autdolores.. Q.10níam omne. deleda-:.. bile in parzicnlari confideratunxad faidefiderium allicit, iuxta Arif. 5. . Ethic; & (àn&um Tho. quolib.r.q. 5. att-.9.& dicemus infra c.9.5c hoc in fpecie (enfit idem (an&tus 'E.ho. in /Opufc.6. ouiunds nO. ii re; ut poft peccarumadmiffum;quàntiriflume nos eius peniteat: cá per: id; éante'confeflionemin Der gratià redeamus. adeo: quidenvyt fieri: polis, vt qui centies mortaliter peccanir-pén:torumaani ab ultima cófef fione Ípauiü;non manferitquatmorhocis.ine Dci gratia: éoquódítatim ac peccauit;inguloru:a peccarorü legitime piaituer it. Quocirca mule ti implices fuat merito inftituendi;exiftimanteseos qui mortaliter de liquerunt, femper effe in:crimine quoufaj;confizeancur. Nam jurfupra. - declarauimus, ad hoc;, ut a peccatis reílianc, (aris efteis habere excel. leuté illus dolorem;fagracdefititisi 2 oxamis kemanexacobligri ad- hucadcosf:(foné.ceterum; cum hmói homines rarotit porerud:ocess: doleantnt dolere:conuenit;nifiquando-confeilarium adeunt; uti nos yx rcpet. $. in Leuitico; de pni. dift. r.nptab. 18; nam. 5. diximus; ideo- «oa. lium optimum. ,& lanctitlimum eílet eos iudaceread fezquencer COMI- | confitendá; & (ltem in tribus feftis Pafchalibüs, & ih fefto Affamptio- nis Deipare vireinis.Eo itém refpectü conducit uaxime fübità po pec | Carum contritionem habere rie Videlicet bonorüm operü, quz árte có. | feffionem: fiunt; iacturam faciámüs : qui quidé perirent, nift adeffe con [ ditioric Tradicetíaripuft alios Toan;Maior-in 4lib.fetefii dift; 4.q:5.' ! ut inferius cap.27.numi»69.ésplicatur, o0 os noms LC | p AE iofev Ih "rel hn TIFAAT. idi | 3o: Decinofexto in ertut'; quod ( qui quídd lis nond utn-condonati ; poff. ettamen de illo: contritionem habere; cón-. cipierido penitudinéni tnodo fipradicto qiialificatà'; Aliter enim feque retur euni; qui alícuius peccati 'tiórralis nonduim remiffi recordari nó' dum mentemconmunem do&oram qu dm explicat Io.Maiot in pre- citato 4-lib. fent.dift. 14. q;1& dift. 178., ipenitudo circümamidta de: bitis circamftantiis ;.& fupradi&tis j quantumcumque fit remitla; & bre- uiffimo tempore, etiam in inftanti concepta, fatis eft ad.crizina diluem da quantum ad culpam , & ad comi utandüm piram/zternam Inferni intemporalem Purgatorij , contra. fententiam: Scoti in: d.diít.1 4.q.2. ' ii art.1;que hodie communiter nofi probatur, Hh [7 311 25; i 32 rDixi: Debitis circumftantiis;4 uoniam;fi:ego alicntim retineo,8 po tehs reftitucre non'teftinio uel hbeoxodium mottale ;quodab animo 33 . Decinoocauo infertur,quód pni napis 2 «a 793 débits citum tantiss ; neqy qualirares-przdi&tz ormani ; poterit nau pátiattritio; non atccótritio. quie fécdndui Caic.to.1 QOpuíciO pui4s qii &Opufis.q. .eft duplex. Altera eotá, quos pznitet mortaliteripec caffe;uellentq:nó-peccaffe: fed non'omnino ftatuüta peccatis fuis abfti xiere; Altera eorim,quos pztiitet quidem peccaffe , & ftarunr amplius . non peccaré;noi coneipiendo péccatums ut ré fupra óiadevcitabilia vies reftándíneque kepurárido ipfum dirandum füpra o&üitabile Quinime 1h; penicadoillaj nobis (upra definita; quam habent illi qui. dete- ftantur peccatum. füpra o€ deteftabile , ipfumq. uitare proponunt fupra. . OÉ€alind merito uitandum;eft attritio;vt ipfearbitror,quoadufque Deus propter fuam mifericordiam, gratiam füanrimpartitus faerit:fed eft al- terius fpeciei ; fecundum'eundem ; appellaturq. contritio informis .'At fecundam opinioneii communem, quam fupra fequuti (amus, cuicun- que habenti eiufraodi penitentiam: Deus pro-fuz mifericordia ftatim elargitrigoudumo:acfabitdsenbriddisetitfin ceo isu s: 15 2 347 iriamefuecies pradiétarum"'actritionum non. ufficit jut peream fo- lumreniittatur peccatum, immo neque per eam;& abfalutionem facra» 3nentalem fimul: quinimo: peccat;qui/cum ea petit , aut accipit abío- lutiohem «Idquod. etiam eft dieendum de illa penitudine; quam quis. 'concipicob id folum;aut fa]retri principaliter propter detrimentum ho- hóris, quietis;aucurilitdtis.tenporalis : aut propter metum infamize, la borüm;aur pene temporalis ; welieteinz t quamuis talis penitudo non. fit peccatum; neque malum opus ;: (ati quidam dixerunt) immo potius 'eftlaudanda:nifi quando co animo concipitur,quod peccaret;uel a pec- 'tato rion ceffaret,nifi ciufinodi malum;uel metus intercederec; Quonia hociam effet nouum peccatum adiungere ; c.fi propterea. & cfi cui. de "pen.dift.r.vc fupra;diximus: catis inp e 5 pausa - "Secünda item fpecies attritionis nón fufficit ; fecàndum:eundem;ut pp illam remittantur peccata , etiam abfolutióne 'facramentali. adiun- a : licet fufficiat ad ipfam abfolutionem licite petendam ac recipien- 'damabfqueulla culpa: & ad hoc jut illafit walida; uc non teneatur reite / rare confeffionem; immo etiamiad obtinieridam effe&um facramenti,, ' quando paenitens przdi&am panitadinem fuerit confequutus; |. 3$ Ab hacopinione j pp fümmanreius.auéctoritatem, & quia eia nenii "e contradicitur , hucuíq; numquam: fai aufüs difcédere ; fed nimc; fub : debita ceafüra; vf eum; quem iure;& ex animo pznitet, mortaliter pec- - caffe j'& ftatuit in pofterum numquam amplius peccare, ob id principa "liter 3quod peccanum eftoffenfa Dei j & credens (ine crafsaigaoranutia fü dide: cífe'in id (üfficientem confitemur (acerdoti , recipiq. facra- métalem abfolationem ; non'folá fatisfücere precepto cceli ficos ille dicit ; ed etiau/coifequirgratiam ; & mifericordiam a ms gratia- Fum;& mifcricordiarum , Quoniam nulla Scripture face Meri ul | expreí- é 1159303302 8o- - De Cintritione. expreffe; neccífarium effe concipere peccatum tamquani quid maxime omnittm üitabile,& deteftabile.Solüm enim habent: Tenitentiam cgite. Matth. ;.& Luc. |Panitemini. Mata.&/ A 5. Facite fruclus dignos peni tenti? Luc.5.& c.cófideret.S.fi.de pani.di(t. 5. 1n quacunque bora conuer Jus fuerit peccatór iniquitatum fuarum amplius nonvecordaborEzec.3 3,8 c;pondetet, g o-diíL.Contertimini ad melohel 4.Gciconuertimini,de. pz nit.diftinéta Scindite corda uestra. Ioh e] 248 cápit.(cindite de piniten; dift. Dixi confitebor aduerfum me ininflitiam ticam Dominoertu vemifi- Ji impietatem peccati mei.píal.3 1,8 c.x.de pn.dif. 1, Nulllum prateréa concilium;neque fummus Pátifex, heque quifquam ex tot facris docto ribus, in Decreto citatis ; eo módo inter retatus eft g; iamdiu conc.Flo rén. fub Eugenio Quarto; in.decrero de j^ num in feff.1 4.c. 5:clarius; & explicatius dixerunt; N empe; neceffarium effe.dolete de peccatiscum firmo propofito non: peccandi de cétero, & cum fpeueniz , neque-réquirunt hüiufinódi reflexiones ;/comparatio- nesq. difhciles , paucifsimis cognitas ,.& pauciotibus v fitatis Q:rinim- mo B.Aug.in c.nullus;$.quod quamuis. de penit.difl.7 ;conftituens di£- ferentiam inter coni:erfamy& uerfum; dicitsuerfum e(feyqui timore m nz compulíusabftnet a peccato:conuetfüm uero , qui folummodo;ucl faltem principaliter propter Deiamorem a peccato. fuperfedet; & quia ipfunipanitet offendifle Deum , Étacceditad hoc quod pauci.( colla- tionealiorum ) confitentes:ab inftiturione confeffionis in- noftra tem- pora fecerunt,& faciunt hoc ; quod ille.requirit : & 'pauciores confetfa- rij id fuaferunt , & fuadent. Immo noftro iudicio.C onc.Trid. precitata efl 14.0.4: fatis aperte hoc, quod dicimus, intelligit. Quocirca recreax ns audiuiffe , fratrem Francifcum a Victoria, viram profecto piiffimii, clarifsimum q. doctorem S qui Hifpanias rata illa fi ua Theologica erudi- iione (facramenzali. prafertini, & morali) prz fuis antecelloribus illu- ftratiit ,idipfum afferuiffe, Quin etiam, quantum intelligo, idem fen(ic Dominicus Sotuslib.2.de nat.& gra.C.1 5. afferens illud, quod in fequé ti corollario continetur quod lioc confirmat;Ex quibus: omnibus con fta; quam utilis & fecura fithomini pznitenti confeffio. ^7. 37. Decimonono infertur ,ád illam magnam differentiam , quam idem :Magifter Sotus ponitinterpniam peccatorum ad fücifpiendum baptif . dnum necéffariam,& inter eam ,qu: neceffaria.eft ad facramentum pa- -pitentiz: uidelicet,qiod ad fufcipiédum baptifmum fufficit quecumg; penitudo.& deteftatio peccati cum ceflatione a peccando; ita quod (it ,&xtra propofirum peccádi , & quod non placet ei peccalfe ;id quod ait -fentire Conc-Trid.fefs;s.c.6. Quinimmo addicubi fapra uolenti bapti- zati fufficere quantulamcumqueattritionem;ut baptifmi facramentum illi poísit conferri: quamuis manifeftum: fit. illam: non effe contritio- nem : ad facramétum tamen penitentiz requiri penitentiam de pecca- tis acramentis, c denuo Tridenti "Ww à Kd C4. ) EN $.À 81 té propteramorem Del,& eoquod. peccatum efteius offenfa: & quod 'a penitente putetur effe contritio;ue (altem non credatur non effe cótri tio;itq; fibi uideri Conc.Trid.praallegata fef. 1 4.cap.4.& feff.6.c.1 4. ád fenfiffe: per quod plüritmum praecedens corollarium corroboratar.,- | "Hiec tamé doctrina , licet fatis bona uideatur, quantü pertinet ad (a- cramentü penitentiz : quantum tamen pertinet ad facramentü baptif- miadmodií noua mihi vifa eft,quatenus habet,qualemcunque pznitudi nem;&t(i agnofcatur non effe contritio , adiun&ta ceflatione a peccatis, fatis effe ad baptifmi facramentü fafcipiendum. Quonia B.Auguff.rela- tus in aliquot deciens expreffe ait liofem peccati. mortalis reatu jimpli- : citi numquá Dei eratiá allequuturum, nifi eum veteris vite peniteat. Náin cap. firmiffime. 1 4.q. r.aic nullum , hominem vitam etermà acce- purrum,qui nó faerit hicà malo per penitentiá, fidemque conuerfüs; & er fàcramentii fidei, & penitentiz.i.per baptifmü liberatus . & paullo Factis: Maicribus opus e$t, inquit,de malis [uis penitentiam agere: & lo- quitur de penitentia ante Baptifmü.& cap ois de cófecrar.dift.4 ibi: Nf eum peniteat veteris viteynuwam non poterit incboare.ab bac panitentia, cá baptizantur , foli paruuli immunes [unt . & in cap.feq.ibi : o£gant bomines ante baptifmum panitentiam . &c. 1dipfam eifdem pené verbis affirmat Ambrofius in cap. r.& ».de penit.diít. 5.Quin & alii o&s in aliis locis af. ferere folét, his, qui poft baptifmü in peccatü prolapfi füntneceffariam effe penitentiá.Diuinus ét Petrus Apoftolus, AQ. .fic ait:/Zgite peniten tiam, C baptizetur onu[qui[que vesivum.N bi nó:videtur de quacunque pe nitudinem intellexiffe,fed de illa;quze concipitur propter Dei amoré,& coqd peccati eft eius offenía.& quamuis almü Cóc. Trid.pracitata feff. 6.cap.6.& cap.1 4. dicat füfficere aliquod odii, & deteftation& addit t efie neceffariü; ut talis, fit peenitétia,qualis ante baptifmd exigitur:nó tf explicat qualis illa (it:& cófequéter id relig tantique interpretationi ; E equidé fub debita correctione femper confuleré illis, qui infideles adultos aliquos baptizant, fiue apud nos , fiue apud Indos , ut prius illos inducát ad penitudinem peccatorum mortiferorum,co quod illis offenderunt Deum: quem füper oía amare,& honorate debuiflent. Nec auderem atlerere, eis licere baptizare illos , quamuis videant , non penitere;eos ob amorem Dei: fed ob alias caufas. Q'ain affirmo;perpe- Iam agere illos, qui, ut fama eft , baptizant Indos antequam uideant €os habere penitudinem,que uideatur contritio:éoquod petunt baptif- mum,eo refpe&u principaliter, quód pileus;uel alia ludicra illis donan- tur : licet aliquam penitudinem fuz malx uite leuem , & imbecillem, Conceperint obaliquas caufas, que amore Dei nequaquam nituntur . Videtur tamen nobis poffe aliam affignari differentiam inter peniten- ' tiam ad baptifmum füfcipiendum neceffariam , & illam , quze ad facras mentum pznitentiz neceffario requiritur: videlicet quód ad! baptifmá s F fufficit 4 « 82 De (jontritione . fufficit penitentia, (eu penitudo generalis omnium peccatorum mortas ]ium totiufq. vite malze trífacte;adducendo ad (ümmum aliqua.in me- moriam , non defcendendo particulariter ad omnes eorum fpecies:qua praxi uidetur ufus fuiffe diuinus Peirus in baptizádo eos. quos primos jn feflo fàn&o Pentecoftes, ' Act. 2. legimus baptizafle; ad recipiendum "veto facramétalem abfolutionem ultra hoc etiam opus eft recolere om nes fpecies peccatorum, & de illis omnibus fpeciatim penitere : licet in indiuiduo non teneatur figillatim, fiue particulatim de fingulis cuiufli- bet fpeciei penitere;dolereque , ut fupra num. 20. dictumeft. 38. Vigelimo infertur, q» quamuis uirtute facii attritus fiat contritus , ipfa ti attritio non efficitur contritio ; fecundum S.Tho.in 4.lib.fenté. difta 7.q.2«art.2.licet iuxta. Scot. in eod. 4.q.2. art. 1. quem ex parte fc- quitur Caiet-To.1.Opufculor.Opufc.4.q.1. fuperueniente Dei gratia, fiat contritio. Po(fant tf confiliari, intelligendo S.T ho. de attritione ; -qu« non cft contritio pp defectum intrinfecum ex parte [fubiecti,& fco piqui effe debet Deus ipfe; uel amor eiufdem, quia uidelicet ille dolor non concipitur folum, nec principaliter propteramorem Dei ; coquod peccatum eft eius offenfajuel in:uria:fec folum; uel tim;auit principalis propter damnum;quodipfi ex eo contigit, uel timet fibi hac in vita, vcl 'in fucira euenturum ; huiufmodi enim attritio numquam efficitur con- titio)licet ad eam ducat, Scotum uero;eiufq. fequaces, qui contrarium opinantur, de illa penitudine, que eft attritio; & non contritio, non ob defectum iftum intrinfecum ex parte obie&ti,fed ob aliá caufam extrin- fecam, qualis eft defe&tus gratig,uel propofiti dc abftinendo. : .. Vigefimoprimo infertur , non effe nimis firmum illud Io. Maior. in praefato 4.lib.fent.dift.17.q. .uidelicet; neminem elfe adeo impruden tem, qui tempore,quo peccata fua confeffario confitetur, non illa dete- fletur formaliteraut uiraliter. Non effe, inquam, nimis firmum;quia inde fequeretur quemlibet conficentem haberc iuftam contritionem : quod elt contra duo priecedentia corollaria , & dicta in principio hnius capitis. Scotus autem in di&to 4.lib.fent&. dift.14.q. 2.art.2. non ica late loquitur circa hoc;ac quidam aiuntiimmo fccundum eum, nulla pzni- tudo momentanea füficit ad remiffionem peccati: quamuis iuxia com munennquam fequati fuimus füpta , fafficiat.. à » 39 Vigefimofecundo infertur , gy caufa cátritionis ex parte Dei eft eius gratia, & mifericordia: ex parte uero noftra (unt fex, quae fecundü Ray- mundá,relatum aS. Antonino in 3.par.tit. 1 4.c. 18.8. j.difponütad gra tam obtinendam.Memoria.f. peccati : Pudor ex peccato prouenics; rj litas eius « Timor judicii diuini; Meditari g per illud czleftem gloriam amittimus,noftrumq. creatoram offendimus : Spes veniam confequen di,& gratiam amiffam recuperandi, perueniendiq. ad falicitatem eter gam. Conducit etiá maxime ad hoc confiderare (ut in c.fratzes.de port. | dit. s. 4 4. 4 i ^ ^ (p hin s dift. :num.96.diximus) quod qui mortaliter delinquit, in efe&uDeiü 'a fe proiicit; ficq.illum tra&at;ac fi non effet ultimus finis,& fubinde ac fi non effer fummus Deus : reputareq. fecum, & ruminare,quidnam fa- ceret, uta Rege ueniam impetraret, fi eum negaffet etfe fum Regem: & quod , fi femel Rex illi ueniam concederet, «jantum fibi caueret in poíterum ; ne iterum in eandem rebellionem prolaberetur, certó fciens 'a Regis volütste &cnutu pendere uitam fuá,ficuti noftra pendet a Deo? o" Vigefimotertio infertur, quod effe&us contritioais eft; non folum de- lere peccatum qitantum ad totam culpam , utex fupra dictis nu. 24. & ni. j 1.conftat, per c.dixi,& c. magna.de pzn.dift.r.aerum etiá extendi tur ad remittendam aliquam penz tempozalis portionem, in quá zrer- na cómatatur, fecundum S.Tho.in 3.par. q. 86. art. 4. & in 4.fen: dift, 717. q.3.att.j. non tamen abolet ; vt plurimü ; toram penam. quod nos ánexcrauagante unigenitus de panit . & remifLin tra&t.de indulgentiis fuper $.in Leuitico.de pzn.dift. 1-norab. r 2:abunde fatis faperq; colle- gimus; ubi de culpa & pxna difputauimus . Dixi: Vt plurimum : quia nonnumquá tanta eft contritio ,' ut deleat omnem culpam; & remittat omnem penam, iuxta elo.c. men füram.de pznic.dift.1.& glo.in cap. Deus;qui.de penit.& remi(T.& glo.extrau. r. de penit.& remifl.& tradit fanctus Tho.in 5.lib.fent.diít. 1 9.ar. jq.z. & in 4. dift.1 p.q.2. art: q. 3. & 17. q. 2. arc. quaft. 1. numquam tà- men ob id tollitur obligatio confitendi peccatum , fecundum omnium fententiam, 3i r^ Vigefimoquarto infertur,quód (an&iffime a facrofan&to Conc.Trid. fef x 4.c. 5. & 4. definitum eft, herefim effe dicere, penitudinem , fiue pznitentiam , non fuifle quouis tpe neceffariam ad impetrandam culpe mortalis condonationem. Dicere item contritionem non ele unam ex tribus partibus, quas fibi tanqua materi fübftituit pnie facramentü.Di cere irem,effe malum examinare confcientiá ad ciendum peccatorum. . memoriam cum ipforum detcftatione, & emendationis propofito, quá uis ad gradum integrz contritionis non perueniat . Dicere item , non eífe.de fide , contritionem non folum includere in fe ceffationem a pec- Cato , & uitz nouz propofitum, & inchoationem, fed aeterits etií odiá continere, & propofitum illud confitendi tempore;debito cum fpe obti- nendi ueniam , & mifericordiam : licet , ut fupra nu. 1 1,& 1 2.diximus; fufficiat propofitum uirtuale, quando defectus temporis , uel inculpata confideratio penitentis fuit in caufa , ut non habeatur formale. Dicere Item; contritionem iuftam. non effe neceffariam nunc.in lege gratiz ad culpe mortalis poft baptifium admifze deletionem . C25. L-Vigefimoquinto infertur, quód cuidi erudito vifum eft, dixiffe nos Pra nu.5 6.attritionem cogniti;ideft quz cognof(citurnó efle cótritio, : non fufficere ad abfolutionem.Cótra quàd o pponit multa; que qe hic : F a cri- - ($4... DéConfitione. fcripfinits: cui hunc breuius refpondemus. Primo nos id nó dixiffe ibi: Jicet ex eo tacite colligatur ; mu tas effe attritiones ; que non fufficiunt ad iuf abfolutioné. Qualis eft penitudo prateriti fine propofito a&tua- li , uel uirtuali uitandi fütura , uel reftituendi male parta; per cap.pznité tia, de penit. dift.3 & cap.falfas.de penit.dif. f.cum inultis, quz ibi ad- duximus. Fateor tanien, me fecutum fuifle Sotum , quatenus ait in lib. 2.de nat. & grat. qd ad fafcipiendü facramentü pznitétiz requiritur at« Aritiosquá puter pannitens efle córrition& vel nó putet nó elfe cótritione. . -« Secundo;quod, licet ex prefato Sot dicto uideatur inferri,nó fuffice re ad. abfolutionem attritionem illam, quz cognofcitur non effe contri- zio : intelligendum tamen eft illud neceflarió de attritione; qua putatur rion effe contritio nec futura talis ; etiam munita calore abfolutionis fa cramentalis.. Cum Sotus fequatur opinionem fan&i Thomz , commu- niter récéptar, ajentis , fufficere ad electionem peccati attritionem il» lam que accedente facramento fit. contritio . LM 395 Tertio, quod eius tria priora argumenta urgent quidem contra fene | teritiam Gratiani in cáp. conuertimini.uerfi.leprofi & cap.omnis de pae. niit dift.:.& L0:Maioris;& eorum, quos ipfe fequitur in 4lib.fententiar. dit.x4.q.2: quz habet; per facramentum penitentia non xemitri cuipiá gulpá: quia remittitur per cótritióné pracédenté, a qua quidem fenten- tia nos séper difceffimus fecuti-S/Tho.communiter recepti in eo.4.lib, fent. dift. 17; q.2.: arx. vt eft uidere füpra eo. cap. nu. 36, & in Sum- ma de penit. dift. r.nu. 4.& 5. & latius & neraofius in cap. conuertimi- ni,ntt. 5. ead.dift. Vrgent ; inqu& , eiisargumenta contra prefatam opi-. . nionem : nihil tamen faciunt contra Sotum ; neque contra: nos qui fa- - iem , quam plurimos confiteri cum attritione; quz fola non facit eos contritos ; fed acceffione facramenti fiuntcontriti. quorü de numero maiorem parté ple bis effc putauimus: in dicto cap.conuertimini. nu. $e 43; Quarto, quud diffcrentia inter facramen tum penitentie, & Eucha- riftie quoad hoc propofitiim non confiftit in hoc;quid illud(ut ipfe ait) folis in&irmis , & mortuis datur; hoc ait folis fanis , fed quod illüd per fe ordinatur ad fanandum ; & per accidens ad (anitatem conferuandi,& | atigendam: & contra hoc [n c eee ad fanitatem coníeruandaz, & au- : gendá;& per accidens ad fanandum . Siquidem facramentá paenitentia | jufté datur fecádam o8s eis , qui fola peccata venialia; uel fola mortalia iampridem confe[la, & re milla confitentur , qui creduntur effefani:cü neq; uenialia, neg; mortaliaiam confeffa & condonatarepügnent cha- gitati, ut tradit fanctus T ho.in 4.lib.fententiar.dift. 2 2..q. 1.art.3 .q.1.2d 1.& frequéiffima praxis feledorum presbyterorü;prafertim monacho zum;shét éonfiteriquoties celebrant: quos tà certum eft non fe mper có: ;. 4 4 fiteri mortalia noua: led venialia uel mortalia antiqua iá cófe[Ta. Cuius sei ratio eft quia oda facraméta nou legis conferunt gratiá, ut poft rece E VORNE ar rede piam (npo Eb. 91 ceffaria: & ad eos in id animandum, ne tam pium, & falutare opts omit tant : quod uidi omi tti ab aliquibus , ne dicerentur B uel crederentar ab eis, qui uiderent,eos tam frequenter confiteri peccata mortalia confe(- fos fuiffe; & confequenter tam frequenter peccaffe morcaliter, Quando autemyaut in quibus cafibus confeffio eft, quz nulla eft » debeatiterari dicetur infra cap. 9;num.3.& feq. De [atisfatlione , tertia. parte facramenti penitentie, | Cap III. SFMMARIVF «M. 1 MATISFACTIO quid. | 2 93 — Etefl nece[Jaria etiam posl reflitutionem ; 3 kA. Satisfattio triplex non eft nece[fariaob triplex genus peccati. 4 Satis[aciio fit opere aliàs debito . | aq br | $ Etcur melior impofita, . 6 Satisfatfio acramentalis in mortali facta quid prodest, . 2 Pana peccatitemporaria, in quati gternamutatur,an per bona opera in ma- lo flatu facta tollatur . | | $ "Bona in malo flatu. facta pro[unt etiam ad prauia gratie. . 9 Satifaclio una pen[at offenfam fa&am , altera cauet futuram. 10 Occafio peccandi propinqua cauenda , non. remota. i103) 11 Miles cj mercator non tenentar nece[fario abflinere ab arte fuaz— 12 Occafto, qua efl propinqua peccandi uni , non femper e$t alteri. 1 3 Pnitens non tenetur credere , fe non peccaturum inarte fuac. 14 Occafio propinqua fludiofe definita». 1 $ Occafrone , de qua credendum , quod raró incncet ad mortale ». 16 Matrimonioinualido coniunGi ut poftunt licite cobabitare.» . | 17 A bfoluendus quando quis , licet peccandi occa[fonem mom uite, — 1$ Milesvolens redire ad bellum , quod cred.t iniufutz, non abfoluendus « 13 (oncubinart qui non poffint ab[olui , cr qui po[fiat. 2o Hojpita folita pollui cum. bofpite, quomodo poteft abfolui . 21 vtbfoluende qua familiares peccantes cumcognatis , € heris,e nums.12, 15 "A bfoluendi qui aulici non funt reginarum vaenfis prafentes , «7 num.24. 14 Abfiluendus non efl mifiens [e catui lajciua , i nunr. 26. * vd bfoluendns no eft, qui comedit ad mortale incitantias - 16 Clyllere. quis findens non ab[oluendus . *7 Feminam quis manuducens non abJoluendus » DE à De Safactione: E fatis&ctione dicimus multa . Primó ; quod atisictio 9. 1 - fecundum Scotum in 4.lib. fenten. dift-1 5. q.1. art. 1. bifa-- riam fümitur; large videlicec fiue in genere;ut in l.1.ff.qui Ex er] fatifd.cogan.& in fi rem.$ .otuhis.ff.de pig.dctio. &ftri&te; fiue in fpecie,ut in cap.perfecta.de peni. dift: 1.& in c.fatisfattio.de pz nit.dift.5.Et large quidem accepta comprehendit teflitutionem , quip- e que eft genus ad illam . ut innuit glo.cap.peccati uenia.de rec. iur. li- Émm diximus in rub.de reftit.fpoliat . Accepta vero ftri&te differt ab illa: quoniam reftitutio eft redditio rei accept , uel damni illati com- penfatio , fecundum omncs in 4.lib.fent.dift: 1.$.& tototit.de refti.fpo. vel repofitio rei in eum ftatum,quem habuit,l.reftituerc.ff. de SA & cap.fi quem.$.fin.2.q.5, & diximus latius in dicta rubr. Neque enim eft folutio ratione culpa contrá Deum commiffe;imimo potius eft a pec cato ceffatio, iuxta communem fententiam in di&a dift. x j-quam pro- bat cap.fzpe.de reftit.fpoliat, Satisfactio veró in fpecie accepta,nempe . pro tertia parte facramenti pznitentie definiri poteft.ut nuperrime cy finiuimus in. cap, fatisfa&tio. de penit.dift, 3. num.. paffio uolüntatia: penz pro peccato, ad placandum Deum, cum propofito non offenden di eum amplius. E IA Dixi : Paffio, pro genere, & nón , ut in alia editione; Compenfatio , quia compenfatio proprie non eft fimplex folutio: fed debiti, & crediti inuicem inter fe contributio.], 1 .ff.de compenf. qualis non videtür pro prie omnis, dequa loquimur , fatisfadio. .— ^ — : Dixi : Voluntaria; quía debet effe a&us uirtutis, ut probat fanctus - Tho.communiter receptus in 4:lib.fen.dift.r j.q. r.art.t. 6€ omnis actus uirtutis debet effe voluntaríus ; iuxta illud pfal.118. Voluntaria oris mei beneplacita facdomine 5 . aW | ^ Exqua definitione infertur , id , quod catholica doctrina contra exe- crádam Lutheranorum temeritatem nos docet; uidelicet,eum;qui pec- cauitnó folum teneri ad reftitiendum damnum illatum alteri , fi quod intulir.c.fi res. 1 4.q.6.& reg.peccatum.de reg.iur.lib.6.verum etiam ad fatisfaciendum Deo pro offenfà, & iniuria ei per rebellem tranfgreffio- nem eius preceptorum facta, fiue alteri noceat, fiue non: ficut refolut. diximus in c.ponat fe.de pzn.dift. j.& in d.c.(atisfa&tio.de pznit.dift. 5, & dicemus infra c.26. nempe fore neceffarium panitenti propofitum fatisfaciendi Deo in hac uita per penitentiam, aut indulgentiam : uel in Purgatorio per penam . An uero tencatur füb pana peccati acceptare penitentiam a facérdote iniunctam , & ad habendum propofitum fatif faciendi in hac uita,dicemus infrain dicto c.26 num. 1. & 20. ubi con« trarias opiniones referemus , Secundo dicimus , fatis&i&tionem ttipliciter fieri; uidelicet ieiuniis , orationibus,& cleemofynis,fccundum omnes in TE 16. P E ET &fcit ji (m. 1 SETS 93 VUE Uu emm » "Tertio dicimus , nón effe fatis limitatim 1H ud ; quod multi dicunt; fcilicet, quod, ficit tribus modis contingit peccare; corde uidelicet, o- 'te & opere: itatribus modis oportet fatisfacere ; nempe corde per con- tritionem , ore per confeffionem ,. & opere per fatisfactionem .quonii hic nonagimus de contritione; & cónfeffione, qux funt alia partes fa. cramenti panitentiz , fed folum de fatisfa&tione 5 quz eft tertia pars ab illis diftin&ta. Et (i refponderis , contritionem , & confeflionem, quate- nus funt duo opera penalia , poffe nuncupari fpecies huius tertize partis, licet alióquitendna partes eiufdem: facramenti propter diuerías ra- tiones, replicabo,effe multa peccata,quz non perueniunt ad 05, & pluri- ma , qua non perueniunt ad opus :.pro quibus tamen omnibus eft fatis- 4. Quarto dicimus,quód hec fatisfactio fieri poteft per bona opera aliàs "debita, utcopiofe dedücit Caiet. To. Opufc.Opufc.6. q.1. dm tamen illa fiant non folum ad debitum perfoluendum ; uértim etiam ad (atisfa- 'ciendum pro peccato..quin etiam poteft fieri: per: zrumnas , tribulatio- nes ; & flagella aDeo nobis inflicta, & patienter tolerata , offerendo ea in recompenfationem noftrarum offenfarum , iuxta S. T'ho.in 4.lib.fen. diftin.t s.g.1.art.4. quod poftea Conc. Triden.redegit in articulum f- :dei , fetfi1 4.0.8. & 9. can.15. T $554 .A9 35 10 32 $ '' ;Quinto dicimus , quód fatisfa&tio a confeffario iniuncta, & a. peni- tente accepta duplici ex caufa eft preftantior illa, quam quifq; fpóte fua fuícipit.: Primo; quia eft illa magis fatisfactoria; nam ex definitione col ligitureffe quid facramentale ,, quod ceteris paribus ob (acramenti fo- mentum maiorem habet effecumy;iuxta eaque diximus inc.1.in princ. 6 depenit.dift.6, num. 56. Deiiide quia, fecundum omnes , fatisfa&toria .. elt , licec fiat in peccato mortali , faltem pro tpe, quo peccator ab eo fur- rexerit : altera uero minimejiuxta S. Tho. & alios in 4.lib. fent. dift. 16. 4. rarti.1;licét nosin precitato cap. 1. in prin.num.46, opinionem ma- gis communem Scoti, & Io.Maior.in d.4.lib.fent.difk. 1 $./q.1. tenueri- , Rus, dicentes , cam non folum ualere quoad miltantem ecclefiam, fed €tiam quoad triumphantem , contra diftin&tionem Cardinalis Caietani ind.Thom.1.Opuftulor.Opuícié.q.1. - ^ — | 7 Nequeobftat;g quidá dicitur opponere;q» fecundum S.T ho.& quof dam alios , nullum opus in ftatu. peccati mortalis fadum eft fatisfacto- rium pro pzna peccató debita , ea ratione;quod opera: noftra bona non funt. fatistactoria , nifi uirtute paflionis domini noftri Iefa pere LI rrt t LE] l ar 94. De faisfattione. «& quód illa non cómunicatur;nifi eius amicis, fibiq.eratis. non, inqui, , *hocobítat.Tum quia etiam ipfe affirmo in c.r.in prin.num.46.de pen. dift.6.id tenere S.Tho.in 4. lib.fenté.dift.t g.qir.art. 3. Bonauenturam , Ricardum ;& Durandum in.eod. 4; fent. dift. 1.5. & Caiet. in pracitato Tomo 1.Opufculor. Opufc. 6.q.1.quorum fententiam appello comtuu- nem ibij& in eod.c.x:$.facerdos.nuni.27. & feq.Tum quod non eft pro -communi.opinione auctoritas aliqua , cui neceffarió fit ftandum : néc ratio,quz necelffarió eam euincat. 'Tum quod. omnes fentiunt ; panité- tiam à facerdoteiniunctam , & in peccato mortali adimpletam prodet- fe protempore ; quo peccator ad gtatiam. furtexerit. Tum quod etiam 3dem S. Thom poft Magiftrum in 4.lib.fentent, dift.4 s. tenet in 2, lib. fentent.dift.41.q. 1.art 4.q.4.ad. s. fuffragia facta pro defünctis áb exifte te inpeccato mortali prodelfe illis , qui (unt. in Purgatorio. quod etiam Augulttinus Triumphus Anconitanus afferuit: ip fumina de poteftate Pa s 1 ,par.queeft. 3 2. art. 2. quem retulimus in tract. de Iubzleo, notabi- 122, num. 3. & in cap. fin. num. 5. de panic. dift. 4. Tum quod multi Aenent , peccatum ueniale potle remitti abfque mortali , quorum fenten "& cap. de quotidianis. tum. 11;de pieniten, dift. ; "Tum quod ipfemec Cheilos ; & apoltoli: eius ad preces aliquorum peccatorum fanardnt $ multos xerotos; etiam antequam iuftificarentur. Tum quod rationi eo . 1um noué refponderi poteft;concedendo quidem , operanoftra non ef- fe fatisfactoria pro pena peccato debita, nifi peruirtatem;, quam acci- piunt ex paffione Chrifti, uc declarat facrum Conc.Trid. feíl.1 4. cap.8. & 9. & can. 13. & 14. & quod illa non communicatür nifi fuis amicis , *fibique gratis quoad gratiam & gloriam eternam :.nec confequéter qua : : ad remiflionem zternz pena, ut fent idem Cóc.Trid. fe(T.6 .cap.8. ne- gando tamen, quod nou communicetur bene operantibus quoad pzná temporalem, in quam, remiíIa culpa; commutatur eterna , vt fatis feri- tit idem Conc. quatenus habet,cam communicari quoad praeparatione. -necetfariam ad confequendam gratiam iuttificantem , quod eít maius , «quàm remiffio penz temporalis;in quam iam commutata eft per remif fionem culpa. um quod bonain ftatu peccati mortiferi facta profunt ad multa, bg US quod quidam; de peni.& remiffi :& cap.quarat. $.quod autem.de pzrnit.dift. 5. & nos quoque poft alios utrobique tra- - didimus : & in hoc Enchirid. fupra prelud.7 .nu. 3. & latius infra. c.27. num. 270.ctiam tangentia iuftificationem, qualis eft pra paratio ad gra- ,tíam : auxilium item fpeciale ad illam faciendam;ut przdictum Conc. s fatis probat in dida fcil. cap. 7. Tum quod maior ratio fiadet, vt có- "municetur quoad penam téporariá, quim quoad penam cternarb, quae commutata eft in temporalem : & communicatum principali , uidetur communicatum acceflario, arg.l.cum principalis.& |. nihil.$. cum prin- ! cipalis . tiam ualidis argumentis muniuimus in przcitato $. facerdos, num.2 5. ! : (Ap. I I I. 3L 95 cipalis.ff.de reg.itit.& cap.áccefforium.de reg.ittr. Vicent tp communis opinio non facitius, immo unrus fententia meliore unn | rie fandáta deber ei pra-ferriL.2.$.fed nec.C.de uerter.iur.enucle. unde loc Pan.receptüscollicit ; Quate non damnantes cómunem credimus y hanc effe ueriotem,& eam cupimus effe oranibus perfuafam ad effe&tü implendi penitentiam, & faciendi multa bona opera in rera pee . cati, Cupimus autem alteram crédiad effectum magis abominandi pec cata mortifera, uti horrenda monftra, eo quod fecundum illam, no3 fo- lum auferunt gratiam , fed etiam facultatem: facisfaciendi pro penate- poraria peccatis iam condonatis, & uenialibus debita . quod etiam infi nuamis fab finem przcitati' $. facerdos . salenmobbqis SL. -. Sexto dicimus; quod poft primam editionem: huius libri Conc. Tri. fef.14.c. 8.8 9) & can. 1 3.excommunicatiit eum;qui dixerit totam pz- nam fimul cum culpa remitti femper a Deo : ita ut nó fit opus amplius quam credere Chriftum dominum pro omnibus fatisfecille.Excomm ; nicat itém affirmantem ; non fatisfacerenos Deo pro peccatis per pzx- nam temporalem;in quam commutaturzterna: necper ueniam: culpz;, , mediantibus meritis domini noftri Iefi Chrifti:nec fufferendo mala paz nz nobis aDeo inflicta , uela confeffario iniuncta, uel anobis fponte fa fcepta.*Excommunicauit item afferentem, fatisfa&tiones,quibus peni- *ca51 5. tentes pet Chriftum Iefum peccata redimüt;non effe ueros Dei cultus fed traditiones hominum , & do&rinam humanis adinnétam gratifq. confictam. *Eft tamen notandum , quod, ut dictum Conc. in predicto *ca5.14 c.8.definit, noftre fatisfa&tiones non habent uim , neq; efficaciam ynifi .. nitantur meritis domini noftri Iefu Chrifti , qui eam eis tribuit « : $ . Septimo dicimus , quod; cum in exordio huius capitis dicitur, quod fatisfactio hzc, quz eft tertia pats facramenti penitentiz , hé duas par« tes , quarum ima eft. paffio uoluntaria penz pro peccato , feu offenfa facta: & alteraabftinentia a facienda , & quod hec fecunda pars requi- rit;ut B. Auguftinus ait in c. (atis factio. de pa.dift. 5. ur excindantur cau- Íz peccandi, querunt nonnulli grauiffimi & perici(fimi confeffarii gra- uiflimas, & duotidianas quz(tiones ; quarum decifio pendet ex duabus generalibus, Altera eft; An ad abfoluendum panitentem fit neceffariir, ut ille (tatuar , fe non ufutum ampliüs occafione aliqua , que illumad cdd impulit? Altera; An 6t opus, ut ftatuat, numquam fe pra- iturum alteri occafionem peccandi, quamantea przbuerit.. 10. Ad quaram priorem reípondebimus in hac additione : 4d pofterio- rem ueróà in ea, quam faciemus infra ad cap.1 4.num. 3 o. Refpondemus itaque primo , non teneri ftatuere. numquam fe ufurum occafionibus remotis . Nam alioquin, ficut ad aliud propoóitum inquit Paullus r.ad Corint. effet necefle migrare ab hoc mundo : fiquidem quidquid fere In €o cft poteft effe occafio peccandi; quia poteft efTe ralis occafio bona; 1 .- .ualctu- * ; *5 2De fatisfatlione. ^. ualétido,& morbus, diuitiz, & paupertas: haberé, & non hàbere iixo- | fem, parentes, liberos , confanguineos , amicos ; pax item , & bellum : | profpera, & aduer: ecquid non? iuxta capit.de occidendis.fub fin.2 5. quzeft. 5.& ea; qu: notantura fan&o T ho.2.2.q.43. artic. r. Nec etiam tenetur ftatuere, fe perpetuo abftenturum ab: occafionibus propinquis | 'ccáti uenialis quia; cumrad fui abfolutioneni non fit néceflarium pro* pofitum numquam uenialiter peccandi : ita neq; etit neceffarium pro- pofitum numquam utendi occaftonibus fic peccandi , argumentoa ma- iori,iuxta'clement. r.de reliq.& uenerat.fan&or.& Ccap.cum in cun is. Moiieeta Boup. «aidsb eudilntusmabo at nlimoo emt iaiatóar nint ' Refpódemus fecundo, neceffarium effe abftinere a propinquis . fed quales dicuntur huiufmodi ? Refpó.quod mallem audirealium optime refpondentem,quàm refpondere. quia nemo;quem uiderim, id pro di- .. gnitatedefinit, & fufficiens eius determinatio 'eft difficilis . 1 t1 Primo quidem, quia non uidetur fatisfacere illa Gregorij in c. nego- tium;de pzn.dift. s Tea fit omnium optima; fcilicet quód eft illa , qua non poffumus , aut non fine magna difficultate uti fine peccato : quo- niam S.Leo in c.qualitas.& in c.contrarium. de penic:dift. 5. dicit difüi- cile effe militi, & negotiatori abftinere fe a peccato; fuam attem exercé ;. do. & certum eft, qj licet fit bonum confilium penirenti militi; autne- , gotiatori,ne ad artem fuam reuertatur , cap. confideret.$. in his omni- bus.de penit.dift. s.non tamen eft neceffe ; ut probauimus in pracitatis ca.qualitas.& c.contrarium:de pannit.diít. s.quodillius di&a continet. 1i: Deinde;quia id; quod uni eit occafio propinqua huiufmodi, non cft alteri: ná adolefcenti & pucllie eff occa(io propinqua. huiufmodi dege- £e folos in eadem domo;arg.glo.c.abfit. 11.4.5 qualis tamen non eftíe-.. ni, & puella;nequeuetulz;& adolefcenti.Praterea non cfl;ut plurimü , talis occafio cohabitatio cum matre fua , filia , nepte;aut forore c. uolu- ' mus.& cap. cum omnibus.8 1. dift. quandoque tamen fic; cap.1. de co- habit.clezic. & mulie. Adire item confpectum tyranni principis Turca rum eft occafio propinqua huiufmodi defictendi a fide homini pufilla- nimo , & inconítanti : non tamcn forti ; & conftanti, immo eft occafio martytij, cap.presbyteros. $o.ditt. Denique nulldoccafio eft, qua nos poffit c ad peccandum: quia; ut inquit Auguft.in $. 1.1 5.9.1. pec- catum adeo eft uoluntarium, ut nullo modo peccata fit; fi non fit uo- : luntarium - É.ciunt c.tolerabilius, & c.ita ne. 3 2.q. 5- & tradit Aquinas . 1:2.q.7 Eat; j.& q.7 3.art, 6. &C alibi fepe. & nulla occafro eft, quz ali. quando non faciat peccare aliquem : & quod peius eft, nullum eft offi- cium; in quo qui in eo ucrfantur ; interdum non peccent,iuxta i]lud ca; de occidendis.2 3.q. 5. Quid e$lin bominum ua bono , ac licito , unde non polfit pernicies irrogari 2. - : lis 15 Refpondemus tertio, g; utaliqua occafio fit huiufmodi , non fatis eít; ccc. edt c ft, ut penitens & confeffarius credant , quod nifi penitens fe abftineat ab ea, nonnumquam ob eam peccaturus eft, etiam mortifere in fuis of- ficiis: neque oportet id credere , ut pzniteris abfoluarur, iuxta Innoc.re «ceptum in c.omnis.de penit.& remill, quamquam teneatur proponere numquam fe amplius ope diuina mortaliter peccaturum : & paucorum - militum & negotiatorum confeílarij credunt,ilios in pofterum non pec :caturos mortaliter in illis fuguitz artibus : attamen, ut dictum eft , non debet eis przcipere, nc ad eas redeant . cum neque beatus loannes Ba- ptifta przceperit, Luc.3.militibus ab eo quzrentibus, quid facto opts effet , ut (alui fier&t, deferere militiam neque ecclefia precipit militi; aut negotiatori,ne perfeuerent in fuis officiisiquamais id contalat, iuxta c. confideret.$ in iis.de paen.dift. s.immo numerar illa inter licita; tametíi periculofa,cap.noli.cap.militare.2 3:q. 1 cap.quoniam.88. dift. & tradit fanctus Tho.in 4.lib; fent. dift. 16.q. 4:art.2. q. 3. 14. Quartorefpondimus;quod occafio propinqua huiufmodi,a qua pz- : nitens neceffarió debet abftinere , atque ftatuere , fe numquam ca uifü- . ftum , ura confeffario abfolui poffit , eft omnis illa, & fola , quaft pec- catum morrale: auc-talis occaíio peculiaris , qua credit;uel debet crede- re confeflarius , vel paenitens,numquam,ucl raro, fe ufürum ea (ine pec cato mortali ; bene perpen(is eius circumftantiis. | - Dixi: Quod in fe eft peccatüm mortale , ut includerem officium, & artem Necromantie , & Fenerandi, & alias artes; & officiaque non pof- funtexerceri fine peccato mortali . ; Dixi : Peculiaris:ad excludendám occafionem generalem;quam prz bet officiumsars, aut exercitium , quo poffumus uti licite ; credimus ta- mennos aliquando in eo peccaturos mortaliter. hzc etenim non eff ta: lis occafio: 1 quidem illum, qui dixerit; eam effe talem;oportet dicere, deferenda effe a penitente omnia officia , & omnes artes , 1n quibus ali- quando peccauit, ut poffit abfolui : quia omnià prebent occafionem ge neralem peccandi , de qua credendum eft ; quod nonnumquam in pec- catum mortale nos inducet;per proximum fuperius dictum : cuius.con trarium ibi probatum eft... — :- Dixi: Confeflartus , aut penitens : quia fatis eft , utalter eorum cre- dat, auc debeat credere, . | Wo PRESE : - Dixi: NumQ;àut raro: ut excluderé eas , quibus frequétes utimur fi- ne peccato mortali,& includeré eas,quibus rariffime utimur fine illoi - Dixi: Perpenfis circumftantiis : ut fignificarem-, quod hz poffunt efle caufa , ut eadem occafio fittalis uni panitenti ; & non alteri : quia poffunt facere ,utconfeffarius , uel penitens credat ; quod numquam; 8I t raro. peream eft peccatüsus: :5.id eon ommum ;ibanssor eo 120 ^ Huius áüt definitionis probatio nititur €o q» nemo poteft abfolui; nifi ftatuat- ( faltem. uirtualiter.) numquam. Íc in. pofterumimorraliter z G pp "(M1 * J «98 e YaisJactione?. "peccatürüm : & confeqüenter euitaturum occáfion& que ex fe fit mór- tifera aut peculiaris hmói , quam probabiliter credit peccati mortalis -cauffam fibi fore , iuxtaillud Eccle.3.Qwi amat periculum , peribit in illo. de quo late diximus in cap.fi quis autem.num.4.& 5. de pznit.diftin.z, quippe non uitare huiufmodi occafionem eft peccatum mortale : at ta- lis eft occafio, qua credit, fe fere femper ad fic Teig impulfum iri. Ex qua definitione colligitur peculiaris refponfio ad grauiffimas , -& quotidianas queftiones nobis propofitas . Prima eft, quod confefla- sius nom debet regulariter abfoluere penitentem, qui non uult relinque xc occafionem , qua fere omnes ; qui füntei fimiles , facit quafi femper mortaliteé peccare . Quoniam confeffarius & penitens debentcredere, quodid, quod efficitaliqua cauffain uno fübiecto,efficiet alia ei fimilis ánalio fübiecto fimilia pari enim cauffa in pari fübie&o par producitur effectus, fecundum doctrinam Ariftotelicam lib.5.Phyfic. 1 $- Dixi : Regulariter: quia bene poterit, quando tales occurrunt cir- . cumftantie, quz perfüadent , quod numquam , aut raro peccabit pro- pter eam: quamuis non fe abftineat ab ea, & re multum ruminata , Spi- xituiq . fan&to commendata;uidetur quod tunc poflünt hoc credere con- feifarius, & pznitens, quando quattuor concurrunt . Primum , uera pae- .nitudo przteritorum. Secundum; uerum propofitum non peccandi , cá fe inuenerit in ea . Tertium , credulitas , quod , Deo iuuante , non pec- «abit ; cum in ea fe inuenerit . Quartum ; quod fubfit aliqua rationabi- Iis caufa non fe feparandi ab ea. (Ofret : 36. Ad quod me mouct. Primo, quod occurrit mihi cafus ; in quo duo , quorum. matrimonium: ob: certum occultum im edimentum erat in- ualidum , poft fufceptos liberos quattuor annis frmul cohabitarant in cadem domo expectantes difpenfationem , feparati tantum a toto , con» tinentes fe a venereis,non fecus ac frater,& foror.Deinde quod Papa Lu cius tertius in cap.confultationi,de frigi.& malef definit;poffe duos ma- trimonio iunctos uiuere coniunctim, ut frater & foror : licet non ualeat corum matrimonium ob coeundi impotentiam .. Cuius arguméti mnm non tollet, qui refpon derit, quod ea im potentia eosa peccato praferaa bat; tum quia poteratalter efe potens , tum quod. experientia conftat , multa ca$ueturpiffima efle peccara inter multos , qui tametfi non fint ad colpulam apti,fünt tamen ad fe polluendum, & fordidz ac foede de- lectationi indulgendum: & deiis quidem loquitur predictus Papa, fi (a tis eius uerba cxpendantur. Tertio, quod non expedit nimis ad(tringe- re penitentem: qüia,qui nimis emungit;elicitfanguinem,Prouer.c. jo; &cc.denique.4.d:. Quiarto;quod multum intereft intet peccatum, & oc» cafionem peccandi ; quippe non licet umquam ad peccatum redire : ad occafióném autem licet ob multas caufas, quattuor predictis concur- rentibus .Quinto , quod non eft opus credere, numquam jn Me -29 J c 31 wd o - H | D * L1 up LL ZD fc mortaliter peccaturós per ditum Innoc.approbatm, & fuperius ad- * :duéctumjin c.omnes de prnit.& remiff. |. | 17. Secundarefpoa(io,quz ex predicta definitione colligitur eft, quod - gedé faciunt coafeffarij;ab(oluendo multos adolefcenres , qui verfantur inter mulieres, emendo , venderido, laborando;& conuerfando abfque €ohabitatione illatumineadem domo :licet non proponant , perpetuó abAinere ab occaíione, ccandi., quam id illis przbec, quamuis Íepius peccent Pero m EMEN tactibus iie i hen etiam copula Quia occafio, qua ex hoc przbetur. ad peccandum , non eft ex fe peccatum xortiferum : neque huiufmodi , vc fere femper faciat mortaliter pecca- re eos,qui ea vtuntur :-&C vonfequenter propofita definitio occafioais propinqua non.conuenitilli .;;|.— isa05ftoq boonmod: TIU s 18. Terüa quod nó:poteft abfoluimiles.qui vult redire ad bellum,quàód credit eíle iniutum.: neque qui vult redire ad fuam Necromantiam, vel Superítitionem , aut exercitium: ^vfürarum , aut cambiorum vfürario- rum,aut contractuum iniuftorum;& alia fimilia : qua exerceri fine pec- cato mortali non poflunt;iuxta mentem SZDho.2.2.'q.169.art.2.ad 4.& alibfenudiftió.q a art 2.qadmcorporeq. 500 05s 19. Quarta refponio , quod. non. poffunt abfolui. concubinarij: publici , iuxtá A ag.in ver bo;concubirnatus neque etiam hi, de quibus id (citur ab aliquibus;iuxca Silueft,eo.verb.quia e(t occaio. quz ia fc eit peccarhm anortale ob Ícandalum,quod Ícientibus prebet.vnde conuenit ei prima pars propofitz definitionis... - | ' -, Quinta, quod regulariter pon poffunt abfolui concubinarij;quantum: A uis occulti,yt dicemus infra cap.1 6.ru.2 0.& feqq.quia confeflarius, vel poenitens deber credere;quod numquamsaut rato,(i fimul viuant, omite &ent peccare mortaliter volüntate,verbis,vel operesa 350006 - Dixi: regulariter , qtia récte poterunt abfolui concurrentibus quat- tuor przdictisquie fufficiunt,& funt necelfaria;7vt.confetlarius & pani rens credant nunquam,aut raro futurum relapfam per rationes in fecun , Sareíponliohe addustas; «15 non sio eno 25r eehseo cicepiz - Sexta,quód non potuit abfolui quedam concübina, nolens omittere occalionem &C voluntatem vitandi fuum concubinumagrotantem ; & tenendi;autporrigendi ei candelam in agone motzis;l íciebatur eius ef Íc concubina : quia eít occafio ;. qua in fe eft peccatum: ob fcandalum; quód datur immo neque fi nefciebatur, ni(i concurrerent illa quattuor; uz diximus debere concurrere; fupra num.1 5. quem concurium equi» m non crederem interuenire : niüilla-conciperet propo itum adhor- tandi eum;faltem generatim-& fincere ad peaitentiam peccatorum prae teritorum; vt eorum memoria per prafentiam renouata fit potius rhe» tiacaquàám aconitum.Nam tunc-quia ceflaret ratio prohibuaonis, cef 1et quoque prohibitio,c.cumellante.de appel, |. 000000 Er ; Lh G. a 4Sepu- m 400 . De. Satlsfaclionie . $c. Septima quód confeffarius poteft; iufté abfoluere illam hofpitani, quz,hofpites excipiens,quoties quendam certam excipit; habet rem oc tulte cam illo : modo ftatua: , & polliceatur numquam in pofterum fe: : recepturan: eum;etiam non data alia cautione.quia nullus eft tex.neque ratio;qu:z probet,aliam cautionem effe prz ftandam.Immo,; concurren- tibus pradiétis quattuor, poffet eam abfoluere fine huiufmodi propofi- to;& promiffione, quando abíqtte inagno détrimenito; & Ícandalo non poffet eum ab hofpitio fto prohibere : modo proponeret , ac promitte- ret,nawquam fe folam cum eo folo in aliquo cubiculo feparato verfatu- sam : & di&taram,fe przteriti ex animo paenitere, & iam confeffam fai, fe, propofuiffeque,;nunquath fe amplius?cum eo peccaturam . M 21 Otdtauarefponfio,quod poflunt abfolui,fine feparatione, cognatz;an — iilkeacfamules que rem habueruntcum fuis confanguineis, dominis , vel. heris;in quorum'domo deceunt,concurrentibus quattuor przdi&is : quorunr quartum,fcilicet caufanotabilis, eft quod non poffunt fine ma- gno incotnmodo,& detrimento feparari ; "im — Efttamen'quaftio botabilis An poffint abfolai predictz iterum abía; feparatione , fi reciderint ? & videturnobis pofle concurrentibus rzdiéhis quattüór.Et idem dicendum arbitror de tertia, & quarta vice. ; pare Pone bis,vel-feptiesfed:ét feptuagies fepties eft par- cédum, Matth. t 8:8 Lucir7.& c.fepties.de pan.dift. 5. & quia quotidie j abfoluimus multos,qui quotannis recidunt:& quiarecidere non eft nc- ceffarium argumentum ad iudicandum penitentiam prefentem;vcl pre teritam nom füiffé;aur non effe veram:quod probat Gratianus, dift. 5) de € totam. Veruntamen ipfe;fi.elTem confeflarius, non abfoluerem os,ft videremsquod vicibus przterzitisnullaemendatio, neque irichoa- tio cius extitiffet: neq; fi eircumftantiz infirmitatis, pufillanimitatis ; & magna propenfio earum ad peccandum, & diflidentiayquanr habent illae de panitudine alterius pàrtis mihi perfuaderentquod nifi fe pararentur; Ei we fequerctur emendatio.Et facilius negarem abíolutionem famu ke,quàm cognatz : & cognate;que non effet in primo gradu, quàm an« cilke:: quiaacilius polfünt fepararializ', quàm aliz .. Ec ante ab(olutio- neurprzcipérenteis vt forti ; & Chriftiano animo dicerent perfonis.; quibus cum degunt; & peccant , negari fibi abfolutionem; nifi feparen- sur , obfecrareque: vehementer per Deum, vt incantrationem , qua. honefté ab illis feparentur , alioquife confeffario obedituras. quo pa é&oabfoluerem eas quia mihi viderentur fatis quattuor praedicta con. currere .& poftea; quamuis.non fequeretur feparatio » fi tamen confe- queretur notabilis emvendazio y- cas icerum: abfoluere it fpe. maioris cor- rectionis füturz.comm endata:xe lefu Chri(to dontino noftro ; & vtenz- «d prudentia, & varia circumfpectione, qua ob varietatem circumftane deberet; propofito- ante: oculos - primüm remedio * tiarum adhiberi qoc TT fpiri- ^ 4 - CNET | fOt Apirituali animarum : deinde ctiam honoris,& bonorum rernporalium, quárum fieri poffit. & nonnumquam vterer ergaancillam eo reme dio nouo, quod ponimus infra cap.16. num.2 2. L5 21. Nonarefponíio , quod idem dicendum eft de illo , qui occalte rem, autimpudicus ta&us habet cum aliqua confanguinea , aut alia fibi ami- cainalia domo degente.f;eum abíolui poffe fine propofito numquam ingrediendieam . quamuis ego adigerem eum , ut proponeret; fe nme * quam folum cum illa fola fine maxima cauffa in eadem camera uer(ar rum: &, uradmoneret eam , fe pznitere peccati cum ea comm iTi , & confeflu cffe : rogacetq. eam , ut idem faceret; períuafuxuq. fibi habe ret, fruftra eam cogitaturam ; fe amplius rediturum ad illad peccatum, uel (e folum cum ea in aliqua fecrctiore parte: conuerfaturum, . : 25 |. Decima, iníte fuiffe re(ponfüm cuidam aulico , qui. affiftens de mo- re curi Keginz menfe adeo blande cum quadam nobili eidem menfe adíftenti colloquebatur ; ut non folum fe oblectaret (ermone ; & co gi- tatione fordidis : fed etiam turpi fe pollutione interdum foedaret : Fait enim refponfum, ipfum non pofle abfolui: nifi ftatueret , numqaam fe inpofterum fic coauerfaturum cum ea , etiam fi uerfaretur animo da- cendi eam in uxorem,& pares ad id eilent . Q 10aiam illa occafio eft ig fe peccatum mor:ale, & confequenter propinqua, quz neceffarió eüita- ri debet per primam definitionis partem. . 24. Quinimmo addo, non fatis efTe, ut proponat , fe cum illa in pofterá non íic uerfaturum: quia necelle eft, ut proponat,fe non uerfaturum. & alio modo ex fe licito : de quo tamen crederet, füam imbecillitatem; & amorem erga illam ciufmodi cffc ,. qui quafi fcm peream induceret ad : peccandum, quoties cum ea fic uerfaretur. Id quod etiam cft dicendi de puellis nobilibus adftantibus Reginarum meni : & de adolefcenti- bus,& adolefcéulis nobilium , & ruíticorum, qui in aliquibus partibus conucniunt,& mutuo fc(e m fzent,& coatinzüc : & dum chorev duzü- tur, & alia fpectacula fiunt, illi 1n illarum gremiis recuinbunt;fingeates: id facerequo illa capita eorum uermiculis purzent: interdum impudi- ce fe fe tangentes, & ampledtentes,& facie ates i genus al.a,digniifima, quz à concionatoribus publice reprchenderentur » Vndecimá, quod poffunt àbfolui , concurrentibus predictis quat- tuor, qui funt in facie ecclefie coniugati,& propter legitimum aliquod occultum impedimentum non ualet eoruvi matrimonii ; expectaatq. difpenfationem, ut denuo contrahant, & ex feparatione lequerctur no« Ubileincommodum per fapradiéta num. r6. ORE 45$ Duodecima, quod ctiam abfolui poteft ille, qui ob efüum rerum ca- lidarum incidit in adeo graues carnis tentationes , ut eum zliquando impulerint adcófenriendum pollucioni, uel fornicationi, fine propoft- to numquáin potterum fic edendi concurrentibus quattuor. predictis. ü E G ; - immo 102 De Satifattione Immo credo , quod in hoc caíu fufficienter concurfus trium priorum, - quiaoccafionon eft propinqua: quippe quz non eft in fe peccat mor- tale: neque facit quafi femper moraliter peccare illos, qui ea utuntur. quod ramen inrelligendum eft de illo, qui non comedit fic in hunc ma- lum finem: nam fi comederet in eum , illud effet in fe peccatum morta | le: & confequenter effet neceffe ftatuere ; numquam fe illa uifürum. . 26. Decimaterüa, quod ctiam poteft abfolui ; concurrentibus predictis ^ quattuor, qui ob fermonem , uel confabulationem , choream , uel am. plexum alterius iuxta honeftam patriz confüetudinem , fzpe per dele- étationem morofam , & deprauatam voluntatem peccauit abfq; propo- fixo numquam ea occafione utendi : quo etiam in cafa. credo fufficere concuríum trium priorum; Quoniá hzc occafio non eft ex iis,quze funt in fe mortiferz: neque ex iis, quz fere femper ad mortifere peccandum nos inducunt. Decimaquarta, quod idem eft dicendum de viro fundente clyfte- res mulieribus , & de femina eofdem fündente uiris: & de chirurgo , & medico , qui medendis pulchris feminis in locis fecretioribus fpe pec carunt, faltem morofis delectationibus, & libidinofis ac deprauatis ao- lup:atibus . OÓ -- Decimaquinta; quod idem ítem eft dicendum de confeffarío , qui quoties audet confeffionem certz cuiufdam períonz, peccata:& de pz». nitente, qui idem facit quoties confitetur certo cuidam confeffario corr» . füeto: & non poffünt commutare fine aliqua magna nota:poterunt ete- nim abíolui fine mutatione , concurrentibus quattuor przdictis . 237. Decimafexta,quod idem eft dicendum de perfona, que ex eo , y du- cat aliam manu, aut ducatur abalía : uel quia uidet lauantes feminas in flumine, aut uiros natantes : aut ex adfpectu pedumscrurium, pectorü , ciactuum, bracharum, perizomatunr, aut aliorum eiufdem generis fz- pe peccauit . Quamquam optimum effet cauere ab iis omnibus , quan- do ex eo non fequeretur notabile damnum , : t De poteftate, fapientia; eg bonitate cinfefferi d Gatos Lala Dimesons $FMM«& RIF M. X UEIOurzssamvs debetbabere potestatem , fcientiam, ci bu- D nitatem - Js , T ! ! ' 2 — MSSESA sacerdos non omnis: potest audire confeffiones , 3 Sacerdos non omnis bahetiurifditlionem atfualem . Sacerdos in articulo movtis quoslibet: abfolnit « Lj PT! oq. 111 I. 10$ $ -Et quem extraillumyum.6.87 7. $ Confeffarius quis pevfetdus , er quis fufficiens . kt 9 Confe[farius audiens ex pracepto minori fcientia indiget,quam audiens [om tee num.Yo. 1 1 Confe(tarius potefl efte quis idoneus vni lociloco , &* non alij . 1 2 Confeftavius non eft fufficiens abfque iul. fcientia, e foluendi poteslate. 13 Confeffarius imperitus qui excufetur a culpa. 14 Pralato precipienti audire con[effones quis fubditus non paret. 1 $ Confeffavius joie in peccato peccat. fed valet ab[olutio. | 16 JA bfolutio facramentalis quód fit atéus iudicialis efl de fide. 11 Inc A hoccaput de poteftate,fapientia,& bonitate confef GUWM (arij dicimus. Primo, confeffarium debere pollere potefta- | tec. r.in prin.de pen.dift.6.& qua ibi diximus, Item fcien- ; E] ria, d.c.1. $.caueat. & qua ibi tradidimus. Item bonitate; vt rete (uo munere perfüngatur, d.c.1. $.laboret. & $.facerdos, & qua ibi es 2 Ícrip(imus.Et poteftas quidem confiftit in hoc , qg fit presbyter habens : jurifdictionem actualem;ordinariam, vel delegatam,quaz ad peccata fibi confeffa extendatut,cap.adij cimus.$.ecce.& cap.generaliter. $.ecce. 16. q.1.& Conc-Trid.feff. 1 4.cap.6.& 7.& tradit S. T h.n 4.lib.fent.dift. 17. q.3.art. 3.q.4«& Quolib.12.& 31 Opuf.1 9. cap.4- 3. Quoefliciturvt non omnis facerdos eo ipfo, quód facerdos eft, ad id idoneus fit. Quia, licet per facerdotalem chara&erem accipiat porefta- tem, & iurifdictionem habitualem ad abfoluendum , ( quidquidaliqui "Neoterici contra praedicta iura perperá dixerint :) actualem tamen;quz ad id neceffaria ell;nó recipit;puta ordinariam, vel delegatam a fummo Pontifice,feu Vicario; vel aParocho: vel faltem vt ratione bullarü , vel D alias concefliones poffit a parnitente eligi tamquam proprius fa cerdos.Nam aliter neque in Quadragefima, neque alio tempore poteft valide , & eflicaciter ES redi Panorm.communiter receptum in c.omnis.de pznit.& remifnu.7. & Adri.de confeff.dub.8. & nos latius in c.placuit.nu.8.de panic.dift.G.tradidimus : (circa quod aliqui, etiam 4 do&i decipiuntur:) przterquam in mortis articulo;in quo quilibet fim- » facerdos potelt audire confeffiones,& a quacunque cenfura,& qui- ufcunque caíibus abfoluere jrg.c.quod de ijs. de fent.excom. c.patto- ralis.$.pracerea.de offic.ordin.& c.fi quis fuadente.17.q.4.& ex; qua la- tius fcripfimus in c. 1.nu.7 j.de penir;dit.6.& tradit S.Tho.vbi füpra,& nuper declaratum eft,& optime a Conc, Trid. (eff. 14.c.7. adie&ta tamen .. modificatione inferius appofita in princ.c.2 6.num.4. | $^. Ab hac etiam regula excipiuntur illi,qui non habent nifi venialiaaut morraliaaliàs rite aclegitime confeffa:quos quilibet facerdos audire po * teft, fecundum Caieta. in fumma, verb. abfolutio. quod quidem pan ea G 4 c !q104 ZDe poteflate, (ap. e?' bonit. confcfsarij de canía licet, quod ad id non opus fit iurifdictione ordínaria, vel defe- : gata,vt ille ait : fed propter aliam rationem], quam nos, illius confütata, dedimus in c.placüit.num.2 2.de pen.dift. j. Porro in primo horum duorum cafuum;quos excipimus, puta in arti culo mortis poterit etiam religiofus fine licentia fui (aperioris valide, : & licite abfoluere : quoniam tunc ab ipfo Papa habet eam , faltem taci- : tam. Atin fecundo cafu , nempe quando non funt: nifi venialia, aut. mortalia iam rice & legitime confefTa;nó poteft licite abfoluere: quam- uis valeat abfolutio,fecundum doctrinam Palud.in 4-lib.(ent.dift. 17.q. 3.4 S.Antonino.5.par.tit.17.cap.7.A ng.in verbo,confeffio. $.4. & alijs receptam ; nempe religiofim non pofle audire confeffionem aliquam, nifi ad hoc a prelato fuo ferit tamquam idoneus expofitus: etiamfi pae oitens aliàs ex priuilegio fimmi Pontificis poffit quemcunque facerdo- tem,fiue fecularem,fiue regularem eligere : eo quod religiofus non ha- bet velle)neque nolle;cap.nullus, cap.quorundam.de elect: lib.. Quod. fane,iudicio meo,debet intelligi de illo religiofo, cui aliquo (tatuto fuz religionis , vel mandato fui fuperioris eft negata facultas audiendi con- feffionis : non autem de alijs . Tum quia nullus textus, neque ratio ef- ficax reperitur, quz opinionem Paludani contra illos fundare valeat, Tum quiareligiofus in multis habet velle;& nollejiuxta S.Thom.com- muniter receptum. 2.2.q.104.art. j.& Domin.in przdi&o cap.quorün- dam.Tum etiam, quia audire confeffiones eft opus charitatis : & quem- admodum rcligiofus abfque alia fuperioris fui l centia , dummodo fibi preceptis non defitjneque prohibita tranfgrediatur,poteft pacem com- )nere inter duos inimicos,& bonum confilium dare Eu ipfum : ita etiam poterit, & fortiori ratione,componere pacem inter Deum, & proximum;vt faluetur.Tum denique, quia hoc obferuant communiter regulares;alijq. plurimi religiofi , quibus nullum eft flatutum, aut pre- ceptum contrarium, Secundó dicimus , quod quamuis clerici feculares non poffunt alij aliorum audire confeffiones poft Conc: Trid.feff; » 3-cap.1 5. ficut pote- tantantea : poffunt tamen alij religiofi ; quiante illud poterant virtute faarum bullarum confiteri clericis fiecularibus idoneis. De quo tamen dubitat quidam vir doctiffimus . Cuius dubium auferri poteft ea confi- deratione;quod per dictum Concilium, vt ex eius contextu facile appa- retnihil mutatur quo ad illos.Sic enim haber: Quamuis presbyteri ia fua ordinatione a peccatis abfoluendi potesia;e accipiant y decernit tamen fanéda Synodus,nullum,etiam vegnlarem,poffe confeffiones facularium,etiam facer« dotuta,audire,nec «d id idoneum reputari,nifi aut parocbiale beneficiumyaut ab epifcopis per examen. illis videbitur eJfe nece[Javius,aut aliaa idoneus iu. » dicetur, approbationem, qa &ratis deturyobtineat : priuilegjs, e confut- gudiuc quacumque etiam impnemorabili,non obflantibus Pet qua verba nó ! ptohi- VONÉPRRKEETASOe o rij hiben tir regulares audite confeffiones : &a iureantiquo non eft rc- cedendum,nifi quatenus inuenitur expreffum, L precipimus. C. deap- pellat.& cap.2.de tranflat.Illa item confideratione;quod ratio, qua mo- uit mutare illud in- feculatibus , qui reculariter funt in hocdiftra&io- res,& negligentiores, non habetlocum in religiofis,qui regulariter funt in eo circumfpectiores,& diligentiores,& ita ceffant verba,& ratio, qua fola ceffante,lex quoque cetflat. l.adigere. $.quamuis. ff. de iu.patron. 8c cap.cum ceffante. de appellat. etiam fi verba non ceffarent : que tamen in hoc cafu ceffant. Tertio dicimus, quod confeffarius,vt fit perfe&us , & vt folus poffit de omnibus difcernere,debet probe tenere atq; callere facramentalem, & moralem Theologiam, vtriufqg; iuris peritiam,& conftitutiones fyno dales illius religionis, in quaaudit confeffiones : vti nos probauimus in d.$.caueat.num. g.veruntamen, vt fit fufficiens muneri ho obeundo,fa tis, & neceffarium eft, vt libros, fiue Grzcos, fiue Latinos, fiue vul gares relegens, diligenterq. fecum confiderans intelligat, qua peccata ex ijs, que illi,quos audi;commnniter xem trant,fint mortalia,quzue venia- lia; & que circumftantic fint neceffarió confitendz ; quibufq. crimini- : bus annexa fit excommuuicatio; quz fint peccata referuata;; quaque re ftitutionem expoftulant: vel faltem fciat dubitare ini js» quz ali j me- diocriter eruditi intelligunt ; vt nouerit confalere peritiores quo modo & quando agendum fit id , de quo dubitat. Quód fiauditurus fit cleri- cos,debet etiam fcire illos cafus, in quibus irregulariter incurritur: aut faltem noffe dubitare circa illos, vt nos probauimus in d.$.caueat.num., 27 Quz quidem refolutio fundatur pattim in diis S.T ho.lib.4. fent. dift-17.in expofitione rex.fiue litterz,& in c.omnis.verf.facerdos.de p? nit.& remifl.& Caiet.in fumma , verb.confeffori neceffaria, & aliorum doctoruni.Partim in eo,quod vnufquifq; noffe debet idquod illi necef- farium eft ad fitum munus & officium recte exercendum , c.non eft fine culpa.de reg iur.lib.c.& .illicitas.$.pen.f£.de offic.przfid.cum eis adno- tatis.ctiam lege natüralijiuxta illud Perfi Trist Publica lex bominum, uaturaque continet boc fas , ,. Vt teneat vetitos, infcitia debilis a&us. Partim,eo quod fcientia eminens non eft neceffaria : quoniam fatis eft illa,qua dicitur fufficiens,iuxta Innoc.receptum in c.cum in cun&is . de elcctio.Partím quod ecclefiz primitiug presbyteri nihilamplius , quam uod dictum c(t, (ciebant.Partim;quod fatis eítin iudicio exteriori me- ocrem quandam caufarum pue habere; vel faltem aliquem affet- orem ; vt fit iudex.l.cerci.C.de iud.& cap.ftatutum.$.adfefforem. de re- icrip.lib.6.Partim , quod mille ab hinc annis in tota ecclefia Chriftiana Xa communiter obíeruacam efle videtur. $ . Exquarefoluione fequitur primm , non effe valde iuri confonam illam 104 De poteft. fap.e?* bonit. ConfefJarij i illam differentiam Durandi receptam a S. Anton.in 3. par-tit. 17. c. 16; aliifque doctoribus, &a nobis eriam in pracitaro $. caueat , quam con- ftituit inter confeffarios , qui ex obedientia , & charitate onus.confiten- . dizffamunt ; & ínter eos ; qui fua fponte ad id faciendum fefe offerunt, Videlicet ; quod ij iuxta ilios, tenentur de omnibus fibi a penitenre ropofitis iudicare. Anillad fit mortale, nec ne? An habeat reftiturio- n&, autexconimunicationem annexam? Án contractus fit licitus , uel il- licitus? An impediat communionem nec ne? Ille autem, qui ex obedié- tia, & charitate id oneris fiis humeris imponit, non obligatur ad am- plius, quàm ad id, quod di&um eft. Quonià hec differentia nullo cano ne cóprobatur: & quoniam fi uera effet ; pauci , aut nulli ex confeffariis fecularibus falui fierent : & quia obedientia nó liberata peccato illü có feilarii qui cognofcens fe non intellizere,qd opus eftad audiendum có fcffiones, eas audit, ficut afferit idem diuus Anton. vbi fupra. Solüm. n. excufatillí;qui dubitat;an ipfe fciat, quod fufficit, an non? arg.cap.quid culpatut.23.q. 1. Tum quia $. fpe.l.1. fEdepofiti ad hanc fententiá alle gatus aremotis agit » & nihil concludit. Primü , quia agit deillo , qui f 10 gratis offert ad depofitum cuftodiédum. Deinde, quia, quamuis dicat, huiufmodi depofitarium teneri ad refarciendum damná , quod fua cul- pa contingit, ad quod aliis nullatenus teneretur , cap.r.de depofit. non rimé dicit( nt quidà illi falsó im ponunt)teneriad illud damnü,quod cul pa fua leuiffima acciderit: & confequenter debet intelligi de leui culpa, atre&e annotauit Dec.in ], contractus.col. 1. ff. de reg.iur.Quibus acci- dit, quod qui gratis fe offert ad cuftodiá depofiti , non debet adamplius obligari, quam ille,qui propter ftipendiü ideni facit, ut fentit Gregorius nonus in pracitatocap.r.de depofito. Eum aüit; T ratione ftipendii aliquid cuftodiendü recipit;non obligat o 1ma,licet obligetle- uis,di&o cap.1.& qui tiic huic oneri tpóte fua fe offert(ut plurimi) pro- ter aliquot ftipendium , quo uitá fuam fübftentare ualeat, facit.Deniq; quod Panor.& Imolen. qui tenent cum communi fententia, depofitariá / onte fe offerentem obligari ad culpam leuiffimam , fandantur in eo, uod huiufmodi. depofitarius prafumitur accipere depofitum proprie ti utilitatis intuitui& confequenter aidentur diti quod, fi cóftaret , illum fe fe huiclabori'obtuliffe intuitu illius, qui deponit,non effet tüc obligamus; nifi ex dolo, uel lata culpa: quod fi intuitu utriufque id fece- zit; tunc teneretur ex lata culpa, & leui. Manifeftum eft autem, confe(fa- rium onus audiendz confeffionis affumere principaliüs , aut eque prin- cipaliter propter penitentem;& in eius gratiá,quàm propter fe:.& con- fequenrer non tenetur, eo quod fe obrulic ad amplius, quàm ad uitandá culpá latam, aut leuem:& id, quod cómuniter eidé officio operam nauá tes cuitare folent, & fibi canere ab eo , quod iuxta talis muneris naturá nidentur obligari, Et hocintoto orbe uidemus comuniter obferuati . SESRSQENNERCRUEUM Secundo pu vo fap DTH To. 103 Secundo fequitur, quod non quicunque eft idoneus ad audiendam Confeffionem alicuius certat pétüns , uel in aliquo certo loco eftido- neus ad audiendam confeffionem quorumuis aliorum , & in quocunq; loco. Pro quo facit illud Pragmatice fanctionis Gallicanes, tit. de colla- tionib.$.in ecclefíjs; adiuncta glo. in verbo mutatis. quatenus fentit, in opidis muto cinis habiliores rectores ; (eu parochos poni debere. id y quod mulrís etrandi occafionem tollit, — 07 11. Tertio fequitur , quod qui audit confeffionem in aliquo aicojaut pa- go rufticorum & fimplicium hominum non tanta eget fcientia, quan- ta illequi audit in ciuitate: neque qui audit in ciuitate mediterranea tá- ta,quanta qui in ciuitate tiaritima : nec qui in maritima tanta, quanta qui in aniuérfo quodam Regno; vel India: nec qui audit ubi fant malti uiri litterati ; quos poffit confülere ; ut ubi nullus eft talis. - 12. Quarto fequitür,qaod confeffarius, qui nofcit difcernére , in quibus cafibus poffic aut non poffit abfoluere : neque differentia inter maioré & minorem excommunicationem : uel ignorat peccata mortalia cont- xminia;aut fimplicem fornicationé, aut uoluntatem deliberatam ad pec- candum mortaliter effe peccatum mortale : uel quamcunque (iaperbiá 1 iram;inuidiam;aut gulam exiftimatelfe mortalem: ucl circa dubios có- ' tractus, (alté dubitare,minime nouit,non excufatur a culpa, quantalibet bona uita;confcientia , fübtilitate, & ingenio naturali prafülgear ad alia munera MAS Ker eft putanda. 1-q. r. Ecquod ille , qui eiuf- modi confeffarios ad audiendum confeffiones przfecit , uel prxfectos tolerat, multo grauius peccat ; argu. notatorum in cl. cap.1. de offic. delegat: & affirmant. Albertus Magifter S.Tliomz , Bonauen. & aliiin 4 lib.fentz.dift. 17. & diftin&us B. Antonin. j.par.tit. 17.cap.6 $.1. | 13 Quinto dicimus;ueram effe illam fententiam S. Aüt.bi fapra ; uide licet, huiufmodi cófe(farium imperitum in ttibus cafibus excufart pof fe . primus elt, quando is, qui confitetur, eft valde fibi ipfi faffciens ad forum peccatorum guinem confeffario exponendam , & reputa- tur habere rectá confcientiam . Secundus cafus eft , quando cófitentes fant peifone fpirituales folite fepe confiteri: & per indecómuniter nó aliis, quam peccatis uenialibus tenentur . Tertius eft, qf peritens eft in. artículo mortis , & non adeft alius, qui poffit eum audire prater illum. Qua eadem ratione idé videtur dicendü de coafeffario , qui e(t apud In- fideles,Sarracenos;ucl Gétiles,penes quos (aat Chriftiani liberi,ucl fer- ui catenis uincti,uel foluti,quibus nó eft copia confefarii periziorisarg. C.1.$.fi.ne fed.vacan.lib.6.& l.generaliter.$.fpuzios.ff.de Decurionib. 14... Sexto dicimus,quod ctiam qui obedienrie precepto confeffiones au dit, iudicando fe ad id non efTe idoneum , peccat. IN àm neque przelacüs. id eidebet precipere, arg.1 ad Timoth.cap. rz & cap.nihil, de elect. & cap.fi. eod. tic.lib.c. neque fubditus , fi non eft idoneus; debet idacce-- - ptare E 2 108 ^ "Ze poteflate : fap. cg otii. onf- sari] pare, capnon eft putanda, 2.q. 1. At fi dubitat de fua fafficientia , sotez rit przlati fefe praecepto conformare, arg.cap. quid culpatur.a j.q.r. & corum, que tradit diuinus Tho.2.2.q: 104.art. j.& r.lib.fenten.dift, 2 9, art.ult.ad 3.faltem finoueric, prxlatum id muneris ei nó iniunxiffe ira, odio, amore, uel cupiditate permotü , Superi orautem cum fecura cons fcientia poterit hoc illi praecipere ; fi iudicat illum idoneum- audiendis confeffionibus , quibus eum przficit, iuxta id, quod dictum eft, argu.c. apoltolicz de cletiexcom.minift. & c.innotuit; de elect. | «$5 Septimo dicimus quod bonitas confeffarii ad minus debet effe tan- ta,ut fituel probabiliter credat; fe effc extra ftatum lethiferz culps;c. r, $ caueat .& $. laboret. de pent. difl.6. Nam fi in eo ftatu. audiret con- fcíhiones ; &Càbfolueret, mortalis cul pz reatum incurreret, Q.1/a omnis qui recipit , ucl adminiítrat facramentum in peccato morali, mortali- ter peccat, cap.illud.9 . dift.& cap.per1aiam.r.q.1. & tradidimus nos poft in&um Tho. 3.par. quaft. 5 4.art. 6, & 4. lib.fent.dift. g.q.2.arci;a, queft. 1.in cap.quando.de confecr.ditt. 1 .Cap.6.nu.43. & feqq.licet eius abfolutio communiter ualeat, atg.cap.maledicam . & dicti cap. per Ifa lam,.q.I, |. ipis :slprioz 16 Octauo dicimus, quod, poftquam hec fuerunt typis excufa ;.. decla- rauit fan&tum Concil.Trid.fe(f.14. can.9. & 10. hereticum eum , qui di xerit, abtolutionem facramentalem facerdoris non effe a&um judicia- lem, fed nudum minifterium pronunciandi, & declarandi, remitfa ef- Íc peccata confitenti ; modo tantum credat, fe effe abfolatum; aut facer dos non frio, fed ioco abfoluat... Eum item , qui dixerit, non requiri confeffionem penitentis, ut facerdos eum abfoluere poffit . Eum item ui dixerit ; facerdotem, qui in peccato mortali eft , poteftatem ligan- di , &foluendi non habere ; & itaabfolutionemab co impertitam non ^ effeuxlidam ; uel eum , qui non eft presbyter, poíie facramentum abío lutionis conferrez. coii - Deli, que confe tarius delet penitentem interrogare jn 2. €7 qua prudentia id facere debet. | doleat ss P^, $VMMARIV M. MASS) ONFzSSARIVS que debet interrogare [ub pena eulpe mertalis; GT ETE 9154 | sse Confeljarius interrogando feruet. bac tria. & circa. peccaia varais boc, D t- M00 rem om tc qu liu BRA rtu e 7 , ) : d I pc TEE -105 I EAS [cTvn 1 deij ues confeffarius tenetur ph intet- SCAN iE rogare,& qua prudentia id agere debet;pra upponimus.P ri- Üj //4| mo, quód is, cui iniunctum eft aliquod onus , debet illud re- RR. Q6 (ubirec.non eft putanda. r.q.1.& c.iudicantem. 3 o.q. j- Secundó prefüpponimus , hoc effe precipuum confeffarij munus , ideoq. prudenter exercendurn, ac fubinde interrogandum pznitentem id , quod expedit, & non amplius , iuxta illud Auguftini relatum a Gra- tiano in cap.r.de panit.dift.6.$ -Diligens,& a Magiftro in 4.diftin&t.19. Diligens confeffarius fapienter interroget peccatorem , quod fov[itan igno- rat , vel verecundia vult occultare 5 . quibus verbis addit beatus Thom. in 4.diftin. t 9. in expofitione litterz ; confeffarium teneri. fcrutari con- fcientiam peccatoris;ficut folet medicus egritudinem egroti , & iudex caufam litigantis. : "Ex quibus infertur. Primó , verum effe illad Angeliin Summa verb. interrogationes.in princip. quod nos latius tractauimus ind.$. diligens: nempe , confeffarium teneri fub pena peccati mortiferi ad interrogan- dum omnia , qux ipfe videt , animaduertit , & credit effe necelffaria ad hoc , vt confeffio fit integra & fructuofa ; cuiufimodi eft quod ipfe exi- ftimat;pznitentem velle filere ob ienorantiam , in confideratione , aut oblisionem;argum.c.fic re&tor.4 3 .diftin. Nam hoc ad fuum munus per tinet,c.omnis.de penit.& remifs.fed non eft eiufmodi;quod ( (ao iudi- cio) penitensaut intelligit,aut aduertit, neque prz obliuione verecun- diaue pratermittit . tunc enim poteft fibi perfüadere, penitentem id nó perpetraffe , vel iam aliàs fuiffe confeffum. quamuis omittere aliquam interrogationem per inaduertentiam,aut obliuioném non videatur effe 1nortiferam;argu.d.c.fit rector.& eorum,quz in prilud.7.repet. c.inter verba.1.1:q.3.diximus.Equidem ex confeffionibus, quas audiui, intelli- co, duas interrogationes effe maxime neceffarias. Alteram de numero peccatorum , cuius expreffio eft neceffaria,vt dicetur infra in cap.6. quia video paucos exprimere : Toties paccaui in hoc, & toties in illo:immo fibi asfeciffe videntur , dicenda : Sepe fpius,aut : infinitis vicibus : quód non fufficit. Alteram de4pecie particulari eius, quod generaliter confitentur . quoniam adeo generaliter confitentur nonnulli,vt nequeat fatis intelligere confeflarius , an fit peccatum veniale,an mortale ; vt de- claratur fupra cap.2 .num.6. Infertur fecundo,quód confeffarius debet obferuare illa tria, quz nos in d.$.diligens.num. 2. & feg.comprobauimus . Primum eft, vt non in- terroger omnia,quz pznitens poterat commififfe : fed tancum illa , quae homines eiufdem qualicatis efficere folent , arg. c.de teftibus. de teftib. cum his,quz in d. $.diligens citamus . Vnde nec nobilem laicum debet interrogare illaquz communiter foli ecclefuaitici folent facere . Secua- dum elt , vc folum. intezroget coníaeta peccata , qua fere omnes nose- RA s tut. * e * re De citciiflantiis peccati . annexam excommunicationeni;vel efficit,vtea fit Papàlis : iim. amd dui leuis percuffio clerici eft epifcopalis;cap.perucnit. de fent.exc.v bi tex.fingularis 5 grauis vero eft Papalis,cap.ft quis fuadente. I7.q.4. -- "Tertio liritatur in ea circumftantia; quam cófeflarius interrogat , & non pót fileri abíq; periculo alicuius fpiritualis incommodi, vtrecte af- feruit Sila.im futnma.uerb.confeffio. 1.q.9.Quamuis Ioannes dc Fribur zo, qui fuirauctorfumm:e cónfeflorü , id non dicat inloco citatoab eo, lib.3.tít.3 z.q. r r.neque & vbi de hac materia tra&tatjlib.; . tit/3 4.3.8 r. ' 30. Quarto dicimus, «p circumftantia diei fefti nom eft neceffarió confit ( da:quoniam nó facit effe lethale;quod fine illa mon effet tale:neque alte- rius fpeciei calisyneque alio refpectu : nifi effet opus féruile in feftis pro- hibitim : quale mon eff peccatiim iuxta fanctum T ho.in 5.lib.fenc. dift, 37:25: q. 2: Quam affertionem confitmaüimus in dicto c; con(ideret, nu.17.& feq.multis fandamentis, refpondendo totidem alijs oppofitis, fequuti ineo Cardinalern Caietanum 1.2.q.7; & 2.2.q. 122. art-4 Gc im quolib. r c.& in fumma verb;dies feftos . refolutumq. Silueftrum, uerb, circum flantia. q. 3.& verb.dies dominica; q.fi. &in Aurearofa cafü;6 5, ybi teftatur, doctiffimos quofque ordinis: Dominicani conuenifle; & hanc opinionem füfcepilfe : & lacobum Almaynum.in 4. lib. Áfent.diít. 17.col. 24. Cuamuis cóis opinio poffec in duobus cafibus obfe ruari; fr cut diximus ibidem , nu.40.nempe q&. eo fine peccatum. committitur; vtin co fiataliqued opus arta prohibitum in illo- dic; &c.quandó inténtione & propofito violandi feftum lethale erimen admittitur; |. 31: Quinto dicimus; 9 circüftantia diei ieiunio: vel orationi: cófecrati, licet uideatur aliquantulü augere peccatá: non eft de neceffitate confité da , ifi peccatum: perpetretur cum propofito uiolandi per illad huiuf- modidie.. Qnon efficit m ortale;quod.alias non effet talenec mutat in fpecié mortalis, nec facit, vt nouo refpectu fit tale: quor aliquod requi titur adhoc , vt circáftantiz confe(Tio ftt necellaria jut fupradiftá eft, & probauimus n princ.: diétic. confideret.ntl.3 z."verfi. ad primum ^ . Sexto dicimus, q quamuis circiftantia loci facri omne: peccatura grauius reddat fecundum accidens? ti non eft neceffarió confitendo y ni fi qfeipfum opus peccati fanétitatijuel irmunitati. eiufdem loci directa contrariaretur;qualis eft hamani fangainis;. uel feminis effufio ; uel vio- lenta abftractio.corum , qui ad. loca facra confugiunt. Cyr: in:his quod erat mortale pp und caufam;fit & mertale pp alteram, argumento c.ec« clefijs.de conf.dift. 1.8z c.propofuifti.de confe.eccl.& c.1.eod.tit.lib.. ucl quod'paccatü non erat, aut folümuemile ex: genere füorationd ta- : lis:circunftantie fic mortale,uceft-actus cóiugalis inter uiri Gc uxoré ibi dé fine caufa iufta exercitus,qui quidera inaliis locis peccati non effet; iz . Septimo ,.q; quiin ecclefiacómittit peccatumvaliquod fuperbie per» iuziiyaut guliz , &&c, non tenetüe noceffaria. confitezi im — * | : ^ j b - [|] * ,» " b d&crisneque qui exiftens in codem loco defiderat occidere; fetire,uel for. . nicari extra illum ;, dummodo non cupiat id committere codem . Nam - :qui tale defiderium conciperet , etiam fi extra locum facrum exifteret; .eircumftantiam facrilegii , quod in eo adinittit , confiteri teneretur , vt in principio dici cap.confideret.num.2 diximus. ^ 13 O&auo dicímus,quód quamuis circumftantia Reno perfonz aliq peccatum augeat , quia ceteris paribus ; plus peccat dignitate aliqua prz ditus , prinatus,c. homo. 40.dif.& przlatus plus, quam fabditus.c.pre cipue.1 1.q.5.& fapiens plus, quam ignorans.c.ficut dignum,de homic. '& multo plus ille; qui affe&at ignorantiam, vt liberius peccet, d pecca ret fciens,c.pen.3 7.dift. & bonus plus , quam malus: & meliorg. minus bonus: & licét propterea vtile fit ; huiufmodi circumftantiam confiteri: non tamen communiter neceffarium eft. Qm illa, vt plurimum, neque €x vcniali facit mortale: neq; ex mortali vnius fpeciei mortale alterius: neque ex mortali vno refpectu, mortale alio pp aliam. finem . Ac ucró qn hoc fieret, puta cum ag itur contra votum,vel contra ftatum voto fir matum vt cum religiofus fornicatur; , circumftantia perfonzx confiten- da cft: qi tuac aliquod ex illis tribus praedictis efficitur. Q:tod quidein nó ira fi quando religiofus blafphemar,vel quoduis aliud cr:men, quód non eít contra fua vota,vel regulam,quam eft profetfus, admittit, vt poft Caiet.1,2.4.7.«ar. 1. diximus in di&to principio cap.con(ideret.num. jo. Circumflátia enim religiónis communiter non facit effe mortale, quód faapteinatura non: erat tale;neque etiá facit effe alterius fpeciei, quód ex fe erat alterius. Et ita paret refponfio ad id, quod nuper quzfitum fuit, An,Lreligiofus, qui fornicatus eft;ytencatur confiteri,fe cfle religiofum: nam per przdi&a eit palam , eum ad id teneri. 14... Nono dicimus,quód tunc demum,& non aliàs,eft.neceffariü cófiteri circumftintiam;g, peccauerit cótra cófcienti,qn opus effe&tü ob nullà aliam legem, fed folàm pp confcientiam erroneá tr fit peccatum: tune enim folummodo vnum ex tribus illis przdictis, & non alia efficere ma - nifeitum eft ; ficut nos vbi fupra nu. 5$, & 6 5. noue declarauimus, . : Decimo;quód numerus peccatorum nó eft circumftantia: (ed additio peccati ad peccatà. Qin. frequentatio peccati non circum(tat ques pec cati : fed conftituit nouum & feparaum a priori, Circa quod quattuor diximus in d.c. confideret. nu. 41. Quorum primum eft , non efle facis dicere:Pe ccaui fpe in hoc genere peccati:quoniam verbum illud,Szp. ita ^ve rificatur in riumero depario,immo & in binario , ficut in centena 110 iuxta glo. 1.c.monafteria.de vita, & honeft. cler.late Georg.in prin. Clem.fepc.de "vcr, figni.quamuis Archid.in c.imitare.6.q. 1.& in prin. d.c.confideret ; partem affirmatiuam defendat, quem licec Angc.^verb. confeffio, 1.6.2.5. noluerit reprobare : meritó tamen eum reprobauic Cardinalis Alexandrinus ià d.c.imitarc, alti H.3 Sccun- £:8.— | De eircumftanti)« peccati 1$ Secundüm;peccatorum teneri ad dicendum cerium nnmerum pecea torum , fi eum nouerit exprimere; dicendo: Hoc peccatum commifi to- ties.quod (i certum numerüm minihie.nouir, deber fecum rationem po xierejqnoties ia die uel hébdomada;aut menfe , plus minufue illud pec- catum admiferit,& exponere numerü verifimiliorem;Peccat enim mor taliter, qui prz pitdore uel lypocrifi aliquid ex numero;cuius meniinit, ; fübriceret. immo etiam fi per culpam fuam latam fiat, quo minus re- cordetur , eo quód ea de re nihil antea fecum przxcogitarat , cum tamen 4d facere potuilfet , & proinde 'confeffio nihilualet,. : [SUM . Tertium , fatis effe abí(que aliquo numero fuum ftatum fufficienter manifeftare : ucluti fiqua publica meretrix per decennium parata & ex- pofita adífornicandum , tam cum clericis, relieiofis;quàm laicis & con- 3ugatis , aut folutis: & poft conuerfionem confitetur, exprimeretque fe toto illo temporis fpatio in eo ftatu fuiffe . hoc, inqui, fatis effet,ut poft Cardinalem Caiet.Torno 1.Opufculorum, Opuf. 18. q.3.conclufimus in di&to c;confideret. ponderantes illa uerba.Quantum perfeverauerit, ey defleat quod perfeuerantev peccauit.Per qui praedictam fententiam fingu latiter probauimus,ut ibi diximus:& addidimus d annunr intée grüm oniifit dicere horas canonicas, fatisfacere, dicendo:Anno integro omi diuinum officium . AUD 16. Quartum, g toties numerus peccatorum augetur , quoties peccatum ipfim, uel voluntas peccandi,quz fuerat intercifa, renouatur , fecundü To.And.in reg.deli&tum;c ol. pen.de reg. iu.lib.6.in Mercurial quod pla né ueri eft in peccatis internis, que folo animo confummáturj ut odiü, & hetefis: non auté idem eftin illis, quz opere exteriori confimmátur. Nam illa uoluntas nó dicitur iterari , donec opere exteriori perficiatur ; vel ínterrumpatur: ut euenire folet quando quis uadit in longinquum ad homicidium perpetrandum , & in ipfo itinere ,quod uno die cóficit; nunc de illo ; nunc de aliis meditatur; liicenim non peccat in hoc am- plius , quàm unum peccatum , licét multo grauius , iuxta Caiet.in d. 1: Tomo Opufculor. Opufculo.1 7..5.quem in dicto principio.num. 48: fequimur ponderantes textum ad hoc fingularem in c. cum pro caufa . de fentent. excommun. | C ani : Ex quo inferimus primó , peccatum non iterari; aut multiplicari & fi durante opere exteriori multoties uolintas interior interrumpatur & renouetür;neque etiam econtrario,fi manente eadem uoluritare opus multiplicetar exterius , anteaquam delictum finiatur, uti copiofius in dicto princ.nu.48.comprobauimus » | Infertur fecundo,quód omnes actus interiores & exteriores, qui tan tummodo funt ueluti quadá uia ad unicum peccatum perpetrandum ; nicum tantüm efficiunt peccatum, etiam fi illias fuerint interrupti: quales funt palfus itineris , pr-patatio equi, lancea, aliorumque armo* | ium - (pn VT. Lk9 rum vnacum defideriis, uarijs uicibus interruptis;uerbo, efu& fomno renouatis,eius,qui uadit ad occidendum alium , triginta, uel quadiagia t2 miliaribus diftantem . Nam lice: illia&us in genere entis coníideta- ^ ri,yfingularim fint mulcz & uatiz res : tamen coníiderati tamquam uia - & partes ipfius peccati , quibus totum eee: eft. confünrmandum " non amplius, quàm unum peccatum efficitint : ficut lapides , columnas ligna.reliquaque materia unius domus multa (unt (ecüdum fe fumpta : ceterum omnia fimul confiderata tamquam partes unius domus , non amplius , quàm vnicam domum conficinntl.eum quijff.de ufucap.& 1. qui uniuerfa, ff de acquir.poffetl. | 5 ie 17 — Nuncauté ad. foliendas (ex quzftiones ab hinc aliquibus menfibus nobis propofitas addimus primo, quod non folum plures a&us exterio Fes , tendentes in unum peccatum princi pale, qui diuerfi funt in genere entis ; cenfetur conttitucre unum peccarum in genere moris, falté quo- ad cffe cum confitendi numerum peccatorum, quando unus eft in aliá uiis(ed'veciam quando quis uno impetu fertur in illos omnes. Tum arg. prafati c.cum pro caufa . de fent.excom.quatenus probat, eüm,qui uno impetu pluries percutit clericum , femel tantum excommunicari. Tum argumenro aliorum inrium ; per quz Io. And. in. dicto Mercur.cap.de- lictum. de reg.in.lib. 6:concludit, quendá Angelicum;quitres i&us uno impcat intilit clerico: femel tantum excommunicatum fuiffe, Tum quod illeunicus impetus uidetur. includere quandam unitatem. in ge- nere moris, & efficere, ut quadantenus unus eorü fit ad aliü uia;uel con fequens : licet fuapte natura in genere entis per fe füb(iftat.Tum, quod, quiunico impetü bis , uel ter appellat femel tantum appellaffe dicitur, cap: Lotharius;adiuncta yloff. ucrb.appellauit. 3 1,4. 2.& qui bis, uel ter canderi rem 1n te(tamento , ucl codicillis legauit, uidetur femel legatfe ].cum quzftio. C.de légat. ..- : 5v sn E Addimüs fecundo, quod, (icut actus preambuli ad acti principalem. peccati non. augent numerum psccatorum neceffario confitendum : ita eadem ratione nec confequentes , nec fubíequentes actum principalem - peccati : quales uidentur effe actus;quibus quis feciraliquod peccacum principale: & poca inordinate gaudet , leratur, triitatur, dolct, uel lo-« quitur dc iilo ;ttel accetloriis eius. T à. quod eadé ratio uidecar,& &icidé. eft.devtrifque iudicandü, Lillud.f£ad leg.A 4uil.cap dudum:2 de elect, Tumquod , qui furatus eftiniantem , qui apud. eum adoleuit , unà fur- tum fecite dicitur , Jiaficiádo $inÉinsd£de tatis. T'à quod pauci,col- ES latione alioram,inücamintur qui poítuindicatam iniuriam; poft fornica tioné in dómo (ua f-curé habitam;polt furcum.& dolum admiffum,non uclínt , dicant , uel facit aliquainordinatagaudendo,comedenido;bibé do,& ridendo,iuxta illud Prouerb. 2.Lerantur cam male fecerint:atamd |. Réinodicet corum omnium numerum noiminatim cile confirendium s : H 4 Tun , r20 De circumflamsjs peccati Tum quia totus ecclefia Chriftiang ufus vf hre; quod ficut fufficit ho- | micidz confiteri,fe occidiffe ralem hominem , non confitendo numerá | voluntatum , & aliorum actuum in órdinatorum przambulorum illius E- homicidii; ita fufficit confiteri illud,rion confitendo numerum actuum confequentium ; quibus id ei placuit; & monttrauit aliis ucrbis , uel fa &is placuiffe fibi . Et quod ficut fornicáti fufficit confiteri principalem actum , non confitendo numerum voluntatum,dictorum , & factorum przambulorum inordinatorum : ita fufficit confiteri principalem actu , non confitendo numerum uoluntatum di&orum , &, factorum inordi natorum confequentium , Tum quia licet finguli przfatorum actuum | fint per feipfos peccata mortifera quoad iudicium Dei exactum: & licet oporteat ut contritio,per quam funt remittenda, formaliter, uel uirtua- liter perueniat ad omnia illa , quoad tamen iudicium. falutare pniz , & huitis uitz, quod facere debet confeffarius, fatis:eft, ue numerus corum fic patefiat ei , "vt ftatus panitentis fatis páteat confeffario ad iudicandá qualem ei debeat exhibere medicinam , vt pulchre declarauit.Caier.in To.1.Opufc.Opufc. .q.3. Cum ergo communiter poft , & ante adum principalem multa cogitata , dicta , & fa&a inordinata foleant haberi;fa tis conftat confeffario quoad iudicium fuum falutare. ferendum ftatus , penitétis quoad illá fpeciem peccati. Arbitramur autem,quód licet qui | rem habuit cum aliqua, nó teneatur confiteri colloquia, ofcula , & alios huiufmodiacus antecedentes, & confequentes propinquos ad coitum; tenetur tamen , qui bis coiuit, etiamfi unus actus fit propinquus alteri , dicere fe bis coiuiffe, illaratione diuerfitatisqy ^vnus coitus iftorum nó cft communiter ^vianeque przambulum ordinatum ad alterum,neque confequensillum,neque quis vno impetu fertur in vtrumque;colloquia uero , ofcula , & amplexus fünt communiter preambula, & confequétig €oitii , quem precedunt, 7vel confequuntur.Non autem fine caufa adie: cimus fupra : Tendentes ad vnum peccatum principale: qm fi actus illi funt peccata feparata fecundum fe : "vel ordinantur ad alia peccata, tot peccata committuntur , quot funt illi cx natura füa , uel quot funt fines deprauati , ad quos diriguntur. Nam qui ergitad homicidium perpe- 4 zrandum, & in via furatur; rapit, peierat; b afphemat,uel füim viSDS tum, iter , & colloquia non folum dirigit in homicidium conceptum ; verim ctiam in adulterium , in&miam,& facrilegia perpetráda, tot pec cata diucría committit , quot funt ibi actus in fe mali , & quot fines di- ucríi mali in quos diriguntur.quod ipfum eft dicendum de a&ibus con feuentibus , & de illis; in quos vno impetu fertur. ; " Ex quibus infertur primo, | 9 licet quando inter preambula, & con fequentia, & actum principalem fitaliqua notabilis interruptio,illa fint peccata diuerfa, euam in genere moris , etiam ad cffectum;ut contritie formaliter , vel virtualiter debeat peruenire ad illa,non tamen uidentur di- (3.5 s sius TT diuerfa quoad cffe tum nezeffarió confitédi numerum eorum.: coquod Íinc illa fpecificatione (atis uidetur conftare ftatus coafitentis quoad iu dicium falutare facerdotis . :8.. Infertur fecundo decifio prima predictatum fex quzftioná:(.quàd qui eodem i; petu dicit alteri quattuor , uel quinque iniuriofa uerba ft- gnificantia diuerfas iniurias , puta quod fit far, fal(arius , hereticus , cen fendus eft peccare diuerfa peccata. Tum quianon funt antecedentia. ne que Foniequentia ad unum principale peccatum : neque funtunum,ne» que unius fpeciei. Tü quia licet qui uno ympetu infert clerico tres ius, - non fit nifi femel excommunicatus : fi autem uno'impetu , ctiam unico ictu tres ferit clericos, ter eft excommunicatus, fecundum Io.And.in di &o Mercur.cap.delidtum.de reg.iur.lib.6. Tum quia eadem ratione qui ferit, & blafphemat, & hzrefim afferit, tria peccatácommittit cum nu mero neceflario confitenda, argu.l.prator.$.fi.f£.de iniur. qui uero dicit totidem verba iniuriofa, fienificantiatantum vnam iniuriam, vt quia appellataliquem quater, Te quinquies furem , hereticum ,vel latroné, ^ynum tantum peccatum admittit quoad neceffiratem confitendi nu- merum inftar bis , vcl ter vnico contextu appellantis ,d.c.Lotharius.ad iuncta glo.verb.appellauit.3 Un MEAN -. Infertur tertio decifio fecunda qua'ftionis: f. quod qui. dicit alicui vnum verbum iniuriofum , & ille rcípondet, vnde prouocator replicat , cidem dicens tria verba iniuriofa;peccat tria peccata, fi tres diuerfas in- iurias fignificant : vnum autem folüm , fi tantum vnam. . Infertur quarto decifio tertie quzftionis . f. q qui imprecatur mor- tem alicui , & toti imiliz eius , duo tantum peccata commttit:non tot, quot funt períonz familie. Tum, quod tota famila pro vna perfona fi- Staaccipitur.l.1 f£ fi fam. furt.fec.dica. Tum , quod familia, licet fignif cet multos, cos ramen collectine tamquam vnum corpus fidum fignifi cat, Tum quod , qui unam domum uult inflammare;uel exurerc,non vi detur peccare tot peccata, quot partes haber, fed vnum: quia vnum cor pus compofitum cx multis uult inlammare, ucl exürere , at-lcum qui. f. de vfacap. Et qui "vult furari vnam mylliadem ducatorum,vel vnum accruum tritici , vnum folum peccatum nidetur peccare, arg.l.vulgaris. - "de für. &capiuulgaris.depanitdift:, —-.— .. Infertur quinto decifio quartz quzitionis, fcilicet quod qui blafphe mando malcdicit diuo Petro,& undecim Apoftolis , duo tantum pecca Guideturadmittereciídem rationibus. ^ ia Infertur fexto decifio quinta quaftionis , fcilicet, quod fex peccara peccat, qui peccans mollitiz peccatum inducit fibi facceffiue in memo nam , ut magis declaretur; uirginem,uiduam,nupram, Cognatam,& mo nialem;quia fünt quinque pecccata diuerfarum fpecierum, cum nirtuali ter przzdictis quinque. commifceatur , ucl cis mortifere delegtems &. nui 121 De circumflantiis peccati nullà illetum fint antecedentia uel confequentia alerum. | Inféitur feptimo decifio fexta quaftionis : fcilicez, quod femel tan- tum uidetur peccare quoad nece(litacem confitendinumerum, qu poft vham fcrnicationem cum amica habitam,eam ujget es ofzulatur non ad irerandam forhicationem , fed ad maiorem delectationem: quia illa om iiia ofcula uident confequentia fornicarionis , & rei iam habitz. ^ Infertur octano fofutio illius quzftionis, quod nempe peccata com- mitteret ille;qui longo tpe illicitis amoribus itretitus, mulieré perfequi tur , fed non potitur ea ? dicimus enim;ut minimum totes illü peccate; qvo:ies interríipit malam illam uoluntatem peccandi conceptam cellán do ab impendenda opera exteriore pto illo tépore,& iterá. poftca illam continuar. ta cp fi diem integrum ; uel no&em , aut fem eorum ià- fumpfit muficis cantilenis , quo muliere alliceret; uel opportunitati ca- prande , quai pfain alloqueretor, uel aliis officiis, quibus in illum inem peffimum cam flecteret , quam: ii talis uc'untas & opera exterior non interrumpittr, unum tantum peccauum erit, licet tánto grauius , quai- | to diuturnius:At"vero , fi opera illa exteriore, quam tác adhibet/finita, uacat aliis negotiis , quená funt uia, neque przludia ad przzdictü opus & iterum redit ad candem illá malam uoluntatis folam ; ucl ad alià fà ciédialiud opus exterius fimile, uel diffimile precedentibus , ad paruü illum finem confequendum, peccatum aliud cómittet , & tot fubinde peceatatenebitur confiteri ; quot interruptiones, aut renouationes hu- iufmodi ínreruencrint , prater multas alias uoluntates , feu uolitiones abfolutas;qas habuit abfque operis confummiatione: & confitendo nu mcerim ücrifimilem eorum fatisfüciet. - ^^ 19 Decimodicimus g penittens poteft unico ucrbo mille peccata mor * taliacófiteri:ucluti dicendo: Millies blafphemaui:Millies peieraai: Mil lies fornicatus fum:Millies occidere ftatui : M. lies feci contra meü uo- tum , uel iuramentá : Decies confului alicui;ut in peccato moréali perfe ueratet : Ilud, aut illud toties feci ad finé fornicandi, Quoniam huiuf- modi confcffioni nihil deeft ad ipfius integritatem , etiam fi tot pecca- ta paucis ;fed claris verbis expre flerit ut nos in principio dicti cap.con fideret.num. trc poft Caier;diximus. lr 053 iriaz Vnd£cimo, g circumftantia fcandali in duobas cafibus eft neceffa rió confitenda , fecundum omnes , uti nos inc t.,$; animaduerte. nu. . dc penit.dilt. diximus . Quonit in his unum ex tribus ill:s (apradictis efficitur. Prior cafus eft,quando fcandalum ett formale , hoc eft quando! aliquid dictum, aur factum füit, anirtio prouatandi aliuii'ad peccatüm isortale;& non foli tenetur confiteri idjquod predio animo dixit;aut: fccit : fed & tenetur explicareillá peccati fpeciem, ad quá prouocare íin- ^ tendebat, per dicta (upra in c.precedenti nu. 2. Pofterior cafüs eit , cá per opus fuo genere bonum aut indifferens ; fecundum fpeciem tamen "ean cro tes weise Xo 2123 x &capparentiam malari/prebetar occafió peccandi mortifezà.Super alia vcro terio cafu diuerfa eft autori fententia , uidelicet cui quis; mor- tiferé coram aliis peccat abfque -propófito prouocaadi eos ad morcife ré peccandum .. Nam Adrian.in 4.de facra. confelT. 9:4. Ioan. Maior.in 4 LN 38.9.5.& Silueft.in fumma uerb.fcandalum.q. 5 .(entiunz partem aflirmaritam : Deagas.antemEhos2./2.4]-4 3 Arf, 3 negativam, qüirenus ait , quód , licet &rauius peccet , qui peccat. publice , quàm qui peccat occulte : non taniéti ob hoc dicitir communiter peccasum fcandali (pe ciale . quod ipfum affirmat Caiet.in (ammajuerb. fcaidalum.Nobis idé non uidetur,quod ubi fapra,$. animaduertere, uifüm fuit, nempe quod priori opinioni fit locusquando;eiu(modi peccatum per eiufmodi per- Íonam,uel in cófpe&u eiufmodi hominum admittitur, quód ueri(imi- liter id uidentes;peccati.occafionem accpient:opinioniueró pofteriori fan&ti Thoma fitlocus,quando non fit per talem perfonam , nec corani tilibus,utibdemlatiusexrendimus. Eta zo Duodecimó dicimus, notandum effe,eum, qui obliuifcitur confiteri circumftantiá neceffario confitendam;non obligari ad iterum.confiten-. dum peccatum,quod iam eft confefTus, fed fatis eft ei, ut-(olam circum- ftantiam cófiteatur ; verbi gratia Iurauit quis fe non inieXtumm manus. uiolentas in clericum,non furaturani;non blafphematurum:deinde per. cuffit clericum, furatus eft;blafphemauit:poft quod confeffas cft;(: illud. fecilfe , oblitus dicere, quod antea iurauerat, e illanon commiffürum, non teneur ad iterum confitendum illa; (ed (atis:eft confiteri;quód fe-.— mel,bis;ter,uel toties,licita iuramenta fuit tranfgre (Ius : uel confiteri fe feciffe aliqua ios infe mala; quz.fe rion fa£turüm iuraderat; quod . in d. cap. confideret. nu. 204.lauustradidimus.; 5 00 Neque obftat,quod;ur quidam opponit, fi ut nos approbamus ; non eft nccelle confiteri illas circumttantias, quz notabiliter aggrauant non. mutando fpeci&fequeretur, q fufficeret fornicanti corde & opere con- ficeri peccaffe corde, non exprimendo quod opere cópleuerit , Et quód t ter fola mente peccauit,& bis méte & opere;fatisfaceret confitendo e quinquies decceuiffe fornicari . Sequeretur ité poffe confitentem re- fpondere confeffatio interrogantian opere peccauerit, quod non : quia otéft negare illa, quz non tenetur necellario cóficeri,qualia funt uenia- la; & ét mortalia iam legitime confeffa . Ad qu refpondetur negando eiufmodi confequentias,quia concluíio noftra, quam ipfe quoque pro- bat, loquitur de circumftantia peccati;& nó de peccáto;neque de ipiius perfecione,ad qua fiunt confzquentiz.Ná peccatum operis non eftcir camftantia peccati mentis,fed peccatum & perfectio peccati cordis , & 2 diuerfis non fit illatio.l.Papinianus.ff.de minor. & c.ad audiétiam. de decim.& peccata operis opertet confiteri, quia tenemur cófiteri omnia peccata; c.omnis.de paa. & remillut fupra in pzxladio 7. nu.19. * 29. . x; po- » Y - ———— C— Ae PP 124 — — nod penit.debeat famamprox. conf.— poft fan&um Tho.ibi citatum declarauimus , addentes rationem,quare fufficiat confiteri peccatum operis fine confeffione peccati cordis , & non econtrario , peccatum cordis fine peccato operis. Quod penitens debeat famam proximi conferuare , | non manifeflando complices delicti. (Cap. VA y M MAR Dy M. gu À N1TESTARE aliena peccata qua lege probibitum. Y 1 d Confe[fio Jacramentalis qua lege debet e[fe integra . 1 Legum duarum contrariarum vtra potior . & Taenitens non debet nominare per[onam cum quapeccauit. 00 0 ue 3 Circum[lantia alioqui necefJavió confitenda quo ca[u tacenda. yt 4 Confeftor vt [candalizari potefl ratione circumflantig 7 $ Piehitens quis deber petere facultatem confitendi alteri . $ Denitens quando mutato babitu confitebitur |: | 6 Communicari potest abfaue-confe[fione inopia confeffary . 7 CenfiJarius quis prodeffepoffir, er nonobefie. ^ Q4 51 & Ferecundianon 651 iusta caufa adeundi extraneum confefarium o: UR Ro. fundamento: dicendorum in hoc cap. prefüpponimus jk primo infamare alterum iniufté; 8 reuclare aliena peccata ea ignoranti cffe peccatum , lege diuina naturali prohibi- ^ tum , vt diximus in ca.inter verba, 11. q.3 in cuius repetitio ne id pto fexta conclufione collegimus ; eamque r. corollariis ornaui mus , & infra cap.18.in breue compendium contraximus 5 Secundó prefupponimus,quód lex pracipiens,vt confeffio (acram: alis fit integra; eftlex diuina pofitiua a Chrifto domino noftro inftitü -. ta; vt in glo.ümtnz, de peni. dift.5 .& fupra Cap.z.docuimus. (^ Tertió prefupponimus , quod quando dis leges contrarie in aliquo cafu concurrunt , in quo alterius obfecuatio eft omittenda ,tunctempe ris illa, que maior cft, minori debetanteferti , & hac illi cedere;arg.ca, Iulianus & cap.fi dominus.1 1.q. 5 .& cap.ficut.adiundta cló.verbo , ne- ceffitate. de confecra.dift. 1.vbi late diximus,& aliquid in cap.facerdos; num. 2 f.de penit.dift.6. | 7 | 2 Exquibusinfertur primó, penitenten? non debere nominare per- fonam , cum qua peccauit : quoniam fupradi&ta lex naturalis diuina hoc prohiber. Se- Wersow pr RE ua buD. — dag ^^ Secundó infertur, qj conféffarius przaidehs penitentem uelle nomi- tare perfonas delicti confortes, ucl p quas ipfe induxit;uel à quibus fuit :ad peccandum inductus, deber ftatim ei occurrere , ipfitmque admon e- 1e , ne illas nominet;ne ipfe confeffarius pariter peccet infamize peccato ««enfentiendo,vt ait S.Donauent.in 4.lib.fent.dift.2 x art, 1 «q.3:& facit c. notum.2.q.t.& ci1.deoffi.delegat. 3 Tertio infettür , gj quamuis opinio communior, i11 4.li.fent. dift. r 6, affirmet, gj quando. circumftantia neceffarió confitendanon poteft ma- nifeftari abfque reuelationc tertize perfonz, tunc pótlicite illa reuelaci. oppofita nihilominus eftverior,quam tenet Inn.in cap.omnis.dc penit, & remifs.& Oftien.ibi. & nos latius afferuimus in dicto c. facerdos. nu. 9 $,& 96.nempe d potius debet circüftantiam tacere,quàm proximum liffamare;quando alterum de duobus neceffarió fieri oportet. Exemplá de pznitente;qui commifitinceftam cum propria matre,vel filia, velex titit mediator, vtab alio committetetur : (ed quia pznitens , vel mater, . vel filiacenfeffario (int noti , non poteft cognitionis gradum exprime- re abíque mulieris in£ania: in hoc.n.cafü tenetur circuwftantiam tacere € eam non infamare.Primunm quia lex de non infamando proximo , di- uina naralis eft; Lex aüt, quz iubet confeffionis integritatem , eft diui- na pofitiua,& ita hec deber illi cedere per dicta in $. f1.6:dift.cum nó (it locus vtrique. Deinde quia fecundam opinionem communem, penités debet tacere peccatum, quod in confeffione dete&um, fibi;velconfetfa rio probabile dámnü aaimzsvel cotpotis,vel famz adferret. Veluti fi: pe nitens.confeffarij fratrem occidiffet , & (i confiteretur fe aliquéoccidif- fe, ftatim facerdos putaret fium fratremab illo occifam: aut (i cognati fuam;qua filia effet confeffarij, carnaliter cognouifl et, & circumftantiá €ognationis exprimetet ; confeffarius fut efT- li füfpizaretur . quibus cafibus panitens debet curare concedi fibi ficultaté confitendi alteri : d fi impetrare non pót, tunc omniaalia peccata deber exponere , & vnum illud tacere, cum propofito illud eidem confitendi, qf predictum ceffa 4 uctitimpedimentum:, fecundum S.T ho.ima.di(t17.q:4-ar;4. & Alii. probatum a1oan.Maiore iu 4.lib.fentent. dift.1 7.quzít.5.Denique qtia communis habet opinio, quód fi penitens ob id quod femina eft;/vel ob peccati enormitatem, uel propter alias caufas probabilirercredit; fi fair Peccatum vel eius circamftantiam: proderet i coafe(fione , (candalum magnum vel grandem occafionem peccandi mortaliter confeffario prae ciet» inc nullo nodo: deber illam. confeffario: detegere , fecaadum Adrian.in 4.de confef.q; 4. verf. ad argamenta que contra hoc: coquàd lex, que fcandalutm: prohibet, eft diuina & nataralis,Matthe.1 8.8 Mar; 9 j cap. deioperznou.tuntia. Quie ait obligàt ad confitendum omnia Peccatay& omrres eorum circum:laatius, e(tquidém dium ; (ed pofti- Nayut fupra diximus; coníequenter patetjillam-e(fe fortiorem ifta ; & diim qu 126 : C uod pent. debeat famam prox. conf. quando cócurrunt fimul;hac illi cedere debet; per pradicta.nu.r.Quod quidem eft verum;faltem quando fcandalum illud paffiuum,quod ex ta li confeffione inferretur,ex ignorantia vel infirmitate;non autem ex ma- Jitia proueniret,vt fentit Ioan. Maior;in 4.lib.fent.dift.17.q. g.... ; Neque obftat;g; quidam contrariam teneant fententiam . Tam quia fundamenta noftra longe fortiora funt quam findamenta contrari: "Tum quia fundamentum principale contrariz eft; quàd commttnis tc- * netoppofirum,qüod ipfum etiam nos afferimus. Sed non obftat, quiaa communirecedendum eft , quando pro contraria eft textus , vel ratio , cui non poteft fatis bene refponderi,vt diximus infra c.27. nu.286. per textum;cum gli& communi in c.capellanus.de ferijs.&c ]. r.$.(ed neque. C.de vet.iur;enucl.& rationibus predictis non poteft bene refponderia communi,neque ille ibi eis refpondet.Tum quia przfupponunt, me ef- feauctorem huius opinionis: quod demiratus fum;cum citaueritn duós rauiffimos auctores illius,fcilicet Innocen.& Oftien.Tum quia przdi- étum dictum S.Thom.quod in hoc allegaui,eft communiter receptum, nec illiillud negabunt;cum fit eiufdem ordinis,& ex eo cficaciter infer tür opinio noftra , aqua non éft difcedendum: quamuis etiam Sotus , immemor noftrarum rationum; fequatur communem in 4.lib. fentent. dift.18.quzft.2.art. 5 Tum denique quiaomniurm fere fententia; vt in c. feq.num.6. dicemus, habet, quód confeffarius , qui noh poteft confiteri eccatum aliquod (ine reuclatione confeflionis,debet tacere illud;& rc- fion confiteri . Quac(itum eft autem nuper anobis; An qui commifit inceftum;teneatur confiteri circumftantiam graduurh cognationis & af finitatis , Cui refpondimus teneri : quoniam aggrauat peccatum imiu- tando fpeciem. Alia enim fpeciesinceftus ex-copula cum cognata. in primo gradu , & alia cum cognata in fecundo , & alia cum: cognata in tertio,& alia cum cognata.in quarto , & circumftantia , quz mutat fpe- ciem;confitenda eft per Conc.Trid.feff. 1 4. cap. g. & can.7. - Quartà infertur, q» penitens in cafibus , in quibus non pót confiteri circumftantiam necelfarió confitendá finé alterius infamia, debet fecun dum omnes do&ores in 4.lib.fent. diftini17;q.5. procurare facultatem confitédi alteri;qui eum minime nofcat: &(i talem non iàueniat, debet mütáto habitu confiteri illiqui aliàs ipfum agnofceret,ita,vt neq. ex vo- cc,autalio figno deprehendatur,& nomen proprium,pátriam,& profef- fonem taceat,quod licité facere poteft: quia haec non tenetar manifefta- rejnifi quando ex illis oritur aliqua circumftántià neceffarió cófitenda: qualis eft effe coniugatum; quoad illam culpam , qua mattimonium le ditn s veletfe-seligiofum;quoad culpam,qua vorum religionis infringi tur.Confeffario aüt fatis eft,vt penitens eum certiorem faciat;fe poffe ab illo audiri &abfolui.Nolumus tamen dicere; hanc folam caufam fuffice re , vt panitens poffit extraneo confeflario ; non habenti in hoc priuile- gium; fab. SE d v 127 gium confiteri;abfque fai parochi , uel alteríus fuperioris licentia: hoc enim non eft uerum;fecundum Palud.receptum in 4.lib, fent.dift.16.q. 3-quod & nos, in capit.facerdos. & in capit. finade pznit. diftin&tio.6. tradidimus. e DL $9 Jpn á 6 — Quintoinfertur,q; quamuis aliqui fentire videantur , g , qü nullum | ex przdictis remedium inuenitur , huiufmodi penitentem videri non habere copiá coifelfarii j'& fubinde poffe fine preuia confeffione com-: municare;arg.ol.fi.receptz.c.de homine. de celeb.milff. nihilominus t verius arbitramur in tali cafa debere reliqua omnia peccata confiteri , omiffo illo,aut eius cizcumftantia, quz non poteft abfque dicto pericu- - loexprimi cum propofito tamen id confitendi, ciim primum occutre- : ' rit confeffarius , cui abfque tali periculo poffit illud manifeftare per prz di&a fupra, eod.nu.5 ut Maior fentit in 4. dift17.q.g. ^ PUE 7 ' Sexto'infertür , quód, quando proprius confeffarius huiufmodi eft , ut probabile fit , confeffionem talis peccati, & circüftantiz illi factanr, profuturam, & nullatenus obfuturam , poteft & debet penitens illam ei confiteri.arg.cap.hoc uidetur.2 .q. j.hoc enim non eft infamare , quia nihil contra ius reuelatar. Nam iure fieri poteft reuelatio criminis alte- rius ei, quem fcit profuturum & non obfüturum ; fecundum fanctum: Aug;in.d.c.hoc iion dummodo prius eum per fe corripiat,uel nulla fit ei fpes correctionis,per fuam correptionem,per. ea, qua in repe.c.in- ter uerba. 11,q.5.concluf.6. dicebamus . 151 | 8 | Septimoinfertur, non effe iuftam caufam adeundi extraneum cons feffarium,non habita facultate proprii, timorem , quód poft confeffio- nem parochus magis follicite & accurate illius curam fit habiturus, nec adeo enc ut primum de ipfo opinaturus;fecundum Silueft.uerb. con- feffio 1:$.6.tum quia nulla eft lex; neque ratio , quz id conuincat : tum quia pudor folus ad lioc non eft legitima caufa , nifi quando adeo ma- gnus foret, ut penitentem cóftitueret in periculo tacendi aliquod pec. catum ; uel c'rcumftantiam neceffarió confitendam; utin c.placuit. nu- 1 5o.de pznit.dift.6.diximus . xin D. i5 De figillo Confeffonis.— (p. V.IIl. $EMMARIF M. | | IcrrrvM confeffonis quid , € quare [ic vocetur - Sigillum fecreti duobus modis fumitur , & quid frt. — - Sigillum confeffionis queincludats ^^ ^-^ . € quos obliget c7 7. "m: | Sigillum omne confeffionis eft fiaillum fecreti , non e contrario . usn 1 Sigillum wA RUM Oo / 128 2De /firillo Confeffonis | € . Confe[for non potens confiteri [uum peccatum , nifi veutlanda confeffum , taceat illud... ju. i | | 7 Sigillum cenfeffionis etiam poft mortem durat... 8 cConfeffarius ut fepe confe[fionem detegit.nu.9. & 10: 1 1, Sigillum confe[fonis quando non niolatur.ntt.1 2. € 14» 13. Confe[for. audiens. multos pueros wt peccat... | 15. Confeffor deponens de. [ibi confe[fis -qui frangit figillum. ( 16 ConfefJor , dicens in tali loco admittuntur. grauia peccata , male. facit ; 17, Confejfor quas panitentias inponit prudenter .: 18. Confeffio [imilitudinaria non inducit. figillum . 19. Conf! (loy ut ifle negat , adulteram non effe. fibi confeffam adulterium J. ^ 4A V em Ro fundamento dicendorum decurtantes ea; que tradidi- $, 5 Jd] musin cap.facerdos.de pzenit.dift.6.num.5 $.poft S.Tho.in TEC, opinionem,dicimus primo,figillum nihil aliud effe, qu&m obligationem, uel debitum occultandi aliquid: dicique figillum per me taphoram.: nam ficut figillum continet occultam rem obfignatam in. charta , uel tabula,1. r.6.fi.& lcm ab initio.& 1l, fi quis fi gnatoribus.ff. quemad.teftaper.ità obligatio feruandi aliquod fecretum efficit,-neil« Ind fiat manifeftum, . 2 Secundo dicimus, quod figillum fecteti diuiditar in figillum legis di uinz naturalis , quod eft obligatio a jure ipfo naturali inducta ad occul- tandum aliquid; & in figillum confeffionis , quod nihil aliud eft , quàm. obligatioa lege diuina pofititia per Redéptorem noftrum. inducta , ad occultandum, quod in facramentali confeffione reuelatur, qui quidem, . propter multas caufas , quas in di&o cap.facerdos.num. 5 j.addüximus,. uolnit, ut , quamuis alia fecreta regulariter obferuanda, c.qui ambulat ; $.q.5- quod cum aliis citauimus in dicto c.facerdos.in princ.nu.3.cum. feqq. fape poffint& debeant renclari;uidelicet quando iubet fuperior, c.intimauit.de teftib.cum ei annotatis per.Panor.s& Feli.& per Inno. &: Panor.in c.omnis.de pznit.& remiff.& Panor.in cap. qualiter. 1.$.(i ue- 1o.füb finem.de accu£uel quando occultatio talis (ecreti nocer.animze , corpori, honori, aut rei familiari alterius, ut diximus in rep. c.inter uer- ba.1 1.8.5. concl.6. tamen confeffionis figillum numquam eft referan- dum, preterquam in uno caftsnempe.quando;qui confeffus eft, ad id fa cultatem dederit quibuídam conditionibus affe&am , ut infra nu.10. & fcqq.dicetur:quinimmo confeffarius, qui diredte;ucl indiredte confef- fionem deregip e abfoluat pznitentem,fiue non, femper peccar mor talicer, fiue id faciat prz timore,etiam ipfius mortis , (iue gratia vitandi fcandalum, aut commodum aliquod reportandi, uel propter quemcum - gueálium finemiedum,aut praumm,cap. facerdos.de parnic.dift.. : "Tert 99g 4.lib.fent.dift. r.quaft.;.art. 1. quaft. 3.ad 3. & cómunem & LA Ed Cj. VII. Ec 3' "Tero dicimus, q» idé redemptor nofter Icfus Chriftus voluit ut fub | ifta obligatione non folii incladerentur peccata mortalia & venialia: vc ^ — mrimcetiam eorum circumftantiz neceffario , uel uoluntarie confufg, & - quacunque alia; que licet peccata non fint: fint tamen ralia;per quai de te&ta, detegi torelbdireds nel indirectejin genere uel in fpecie, eà qui confeffus eft confeffüm fuiffe, fe admifitfe ariquod mortale, uel aliquod . articulare ueniale;etiam fi leuiffimum foret, ut diximus in c. facerdos , nu.68.perdictum c.omnis.de penit.& remilf.in illis uerbis: caueat facer dos, ne verbo,uel figno,uel alio quouis modo aliquatenus prodat peccatorem. 4 — Quartodicimus, quod hoc figillo & obligatione fecreri confeffio- nis non folum ipfe confeffarius remanet obligatus : uerum etiam,ut di- ximus in c. .in prin.nu.77.de penit.dift.6.omnes illi;qui confeffionen facramenralem audierunt uel intellexerunt licite , nelillicite , mediate, vel immediate , fiue fint clerici , fiuelaici , fiue viri, fiue feminz ; iuxta S.Tho.Palud.& omnes alios in 4.dift.21. $4 Exquibus infertur. Primo , quód omne figillum confefsionis eft& fecreti nataralis : non autem econtrario omne figillam fecreti naturalis | eft figillum confefsionis . | Tis viH | -. Secundo infertur, quàd figillum confefsionis eft fortis altero ; quo- niam alterüm folurn introductum eft a lege diüina naturali: hoc autenv, de quo in przfenti agimus alege diuina natutali , & pofitiua. . — Tertio infertur, g quamuis qui aliquod horum ffllorum infrege- xitypeccet mortaliter : grauius tamen peccat;qui frangit confefsionis fi- gillum, quàm qui alterius fecreti naturalis : quoniam ille peccat contra duas diuinas leges : hic autem contra legem«naturz tantum . Sicuti eti& grauius offendit,qui referat fecretum, quod iurauit feruare, qui ille qui | folum idem promifit.c. 1.2 2.q.1.& elo.in c.iuramenti.ead.cauf.q. $.vti copiofrus in d.c.(acerdos.nu. 5:5. feqq. diximus, : & — Quarto infert, quód confeffarius , qui commifit aliquod mortale; * : quod non poteft confiteri abfque confeísionis fibi fa&z reuelatione;te- - | netur illud tacere, & reliqua confiteri cum propofito illud etiam confi- | tendi quando abfque pradi&i fieilli prziudicio facere poterit, fecundü omnes in x-fent.drft. 2 1 cce tenent, quod ,ut dictum eft, non eft nifi unus cafus , in quo illud liceat reuclare, qui quidem non eft hic. | 7 . Quinto infertur, quód ftcat in dicto c.facerdos , diximus , non folá facerdos , & laicus cui propter aliquá necefsitaré fit confefsio,iuxta c. r. in principio, de pzn.dift.6.& interpres, qui partes penitentis,qui lin guam ignorat;agit;hoc fecretum obferuaretenentur:uerum ét qui - ucl dolo licite,ucl illicite alicuius confefsion& audit: immo & is,cui cau f confilii petendi ab eo;uel detrahendi reaclatur. mam fes cii oné rc fiio tranfeunz.c.ex litteris.de pig.cap.paftoralis.de decim.1.2 :& 3. C- |. quib.cauf.pig.tacit.contrah. & trad.S. T ho.receptus a Palud, & alii in 4 c I lib. 136 - De frgillo Confeffian is * lib.(ent.dift.2 x -quizeft. j art. v.&c 2. & confeffio fimul ac. fit in forma fi- cramentali, annexám haber obligationem fecréti : adeo quidem, quod iudex nihil deberet agere, auc aggredi ob famam,ucl indicium;quod in de oriretur. MM Tit NGrRad Sexroinfértur, quód hoc fieillum & obligatio durat etiam poft mor: tem, quoniá naíciturex precepto negatiuo; cuius.vis quod femper , & pro femper obligat ; ut ait S.T ho. 2.2.q.3 3.art. z.in corpore q.Panor.& alij in cap.nouit:de iudic. Archid.in prin.de pznic. dift. j. & in c, (i pec- cauerir. 2g. 1.& cap:pracepta. de con (ccr.diít, r. 3, & Septimo infertur, quód hoc figiflum uiolauiz, velati in di&to c.facer- dos.nn. £5. dixituus , quidam parochus; qui fuo paroch:ano publicé có- querenti, quod fibi Euchariftiz facramentum denegabar, publicé c:iam in hunc modü refpondit: Ne queraris,amice,quod tibi denegé (acram& gum, qtia habes cafum .referuatum , a quo ego nó polum te abfoluere, TNam perinde eft ac fi diceret;ille confeffüs eft; mihialiquod: mortale: fi quidéuenialia referuari non folent, arg.gl.c;2.de peni, & remiff lib.c, $ , Ocltauoinfermr, quod confeffarius in hunc modü loquens : ille mi- hicófeffus eft multa & ualde grauia peccata; confeffioné:detegit, vt nos. poft Palud.in 4.lib.fenr,dift.21.4.5. in dic. facerdos.num. 54. diximus : & etiam ille ,, qui duarum aur trium. perfonarii confeflionibus. auditis , dc una illarum fic loquitur: Hic nullum peccatum.morrale habuit:quo- niam indirecte P am fignificare; alios duos mortalia faife con£ellos;. ficut indicto c.fiterdos num. 57 .& 5 9,diximus;adiicientes idem face- re illum, qui, confeffione prnitentis audita , ftatim confulit uirum do- dum prafcntei » quo. quid agendum (t in aliquo cafir confeffionis, quzrit, & o confilio illicoxedir, ut eumabíoluat.: ——— | | Nono infertur , quód. hoc etiam figillü infringit facerdos »qui ci ip- fe alteriicofitetur;accufar fe abfoluiffe aliquéa peccato (imoniz,eo. mo- do ut aliterfciens a quo fuiffec in cófeffariit electus, facile poterat conii- cere, quifná fuiflet abfolutus,uc indicto. cap. fcerdos.nu. 58. diximus. vo Decimoinfertur ,quód grauiter errabant quidam. canfelfarii,, quos. Oftienfis in fümma:de pen. & remiff.$. in quo:tenetur narrat , fe uidife xidentes & iocantes ,.qui (ibi inuicem confefsiones auditas referebant ,. dicentes in hunc modum: Quidam miles, uel quedam mulier uenit ad me: hodie; & illud, aut illud. mihi. confeffi funt. qui quidem quamuis il- lorum: nomina non exprimerent per cóiecturas. tamé facile fuerat de- prehendere: quo'indoco:etiam.reprehendit €o5,qui dicunt: Ille confef- tus eftadmodüm bene: Confe(sio illius.non mihi fatisfecit , ut in c.fa- «erdos. de penit.dilb. 6. num, 5.9; diximus... jos . Neque obflat , q» Conc. Trid. feff. 2 4.cap.S.de reform. iufsit, ut con- feflirii imponant penitentias publicas iis, qui publice peccarunt cum. &ádalo aliorum manifefto, ut , quos.ad malum .inuitarunt cofdéad bo* num num incitehtitü quia noluit ftataere;ut confeffarij hoc facer&teo modo, quo fciatur eas ab illis fuiffe impofitas:tum quia nox loqnitur de confef- diis ciens illud effec rampere indirecte figillum illud: tim quia & erat fancitum antea in c. c. de panit.& remiff at peccaris publicis impo- natür publica penitentia: fed illud;at in c.facerdos, de pnit.dift. .nit, $7.& Íeqq.probauimus intelligitur in foro mixto exteriori, in quo pof- fet intelligi hoc di&um Concilij : & non in mero interiori, quod figai- ficat di&um Concilium in tribuendo poteftaté epifcopis mutandi peni tentiam publicam,de qua loquitur:tum quía non ct recedendum ab an- tiquo iure, quando nouum ad id nos non co mpellit - Itaque credo;con- fellrium nó debere palá facere indirecte, y pznitens fibi cófeffüs fuit aliquod peccatum publicum fcandalofüm , imponendp ei penitentiam publicam fic ut credatur ab illo fnitfe dara: qaiquam bene potett impo-^ nere ita,ut crederetur,panitentem a fe illud facere ad edificationem eoi rum;quos fcandalizauit, & etiam polfet ei faadere,vt hoc fignificaret il- lis, quos fcandalizauit, dicendo fe id facere,quo fciantfe ex animo peni tere, percupereque, nequiseius exemplo peccet. ^ - - —- «77 - '' Vndecimo infertar,quód contra hoc figill& etiam ficit,qui de concu- binariis , uel aliis publicis peccatoribus affeuerat;illos peccata illa publi- cá fuiffe fibi confeífos.Q wamuis enim non reuelet peccata; fi quidem iá - .» publica erant: eatamen ratione uifüs eft reuclarc , quia: dicit illos talía peccata in confeffione explicuiffe;ut in d, c. facerdos. nu.c 21.comproba« | timus: Hle item reuela t confeffionem;qui dicit: Hle confeffüs eft m ihi: . - fedego eum nonabfolui : coaftat euim eum, qui ein(modi urba audie- rit;conie&turum , pxnitentem confeffum effe aliquod peccatüm mortaz Je: quamuis Caietanus; cuius argumentis ibidem.nu.6 4. refpondiims , oppofitum teneat , Przterea fecundum omnes ille etiam inftineit figil- lum ; qui dicit :Egoillum non abíolui , quia non vul: reftituere , uel re- linquere concubinam , aut alia peccata. zinOf 11^ Duodecimoinfertur,g non fria git hoc figillum parochiis illejqui ac ' cerfitus ad: facram Euchatiftiam miniftrandi pablicis üfaratiis yiel alijs fimilibus peccatoribus; quorum cófeffione uel i pfe, uelaliasaudierat , cum illis ita fe gerisac fi uihil per confeffioné accepiffet;& in hüc'modü loquitur; Hi hontines quantum apparet hucufque in peccato publico ermanferunt .& permanent: & publico peccatori , quoufque etiam pu- bliceconttet, g defiiteffe talis;)non debet Eucharifti facramentum pu- bliceminiftrári,Nam iftius modiuetbis non reuelatar Confefsio, neque quidqui false dicitur, ficati pot Palud.in 4;dift. 9:374.cob 3i dixinus in prin.c. 1.nu.91.& 92.& inc.facerdos.nu.6 s. de pen.dit.e AtHeróhdi 7 . -€eret: Ego noa poflum., uel non potui illos abfoluere, quia publicari il- . lorá penitentiam non uideo,íam tuac uiolat libillum : Quódsós nilits tationibus contra Caiet. in prin. dicti cap-facerdos ; nuin; & j: confititid- | ut uimus, Hi k32 . De figilla Confeffronis . uinaas. Ile aüt qui dicit: Ego audiui confeffioné Petri;ael: Audiui pecea xa Petri;üel : Petrum a ftris peccatis abfolui, non eft figilli uiolator . tum quia per hoc non afferit aliqua mortalia poc generatim, uel fpecia- tim. fibi füiffe confeíTa, nec aliqua uenialia in fpecie . tum quia in fum- ma nihil amplius dicit;quàm fi dixiffet: Confeflüs eft mihi,& ego ipfum abfolui , quibus uerbis nullus confeffioné reuelare videtur,vtàn dicto c. facerdos.nu.68.diximus:nifi qi aliquis adeo clam cft confe(fus;ut nolit alium (cire fe tali facerdoti fuiffe confellum. quod quidem contingit, quando vxor fratris ipfius confeffarij contra maritum peccauit , confi returque alteri omnia fua peccata;ut pottea reliqua prater illud. unum , mariti fratri uel confaguinei confiteatur , qui quidem fi noffe, illam al- scri fuiffe confeffam , aliquid mali fufpicaretur «..—— | 1x. Decimotertio infertur, qp non rumpit figillum , qui dicit: Eo ad au- ' diendam reconciliationem Petri,qui fuis minutiffimis pcccatis;vt foler, caput mihi obtundet: nam hic folum in genere peccata venialia alterius manifeftat.Non eft item uiolator figilli, qui fine expreffione caufa dene gat alicui füffragium in eletione prelati , co quod cius peccata per con» fcflionem cognouerat.Neque ille, qui dicit: Tale peccatum mortale in confeffione audiui ; dummodoadeo circumfpedte & caute hoc dixerit : Vcnullo modo poffit cognofci perfona, qua tale peccatum fuerat con- . fcifa, fecundum Palud.& communem opinionem in 4.lib.fenr.dift. 21, & Kdrian.in dicto dub.1 o.quamuis Panormit.in c, omnis.nu.$. de pz- nit.& remiff.oppofitum fentiat,cuius argumenta fatis aperte & füfficien tcrin dicto cap. facerdos . numero 73. diffoluimus , ibi tamen num. 81. adiecimus, fatius effe talia uerba numquam proferre , nifi propter ma» gnam proximi ^vtilitatem , & quàd uiri grauiflimi raro ita oqui debc- — fent , & rarius minus graues , & rariffime leues; quoniam hi facilius ,. quàm illi incidunt in Mpicionem criminis de uiolate figillo. confef« i flonis . ; im | a$.. .Decimoquarto infertur , qj facrilegia eft illa parochorum quorun- ' dam confuetudo audiendi fimul. multos. pueros in unum congregatos ;. | jam rationis ufum. habentes. (ine ulla neceffitate , tum quia penitentia. facramento iniuriam faciunt ,ipfo:ad rifüm.& iocum abutentes , arg. l Mima.C.de epif.aud.& $.fi.auth.de fanét.epif. 8 glo.cap.cum: decorem. de uita & honcft.cleric .'Tum etiam quia ipfi pucri poftea fuorum foda- lium confeffiones aliis pueris manifeftant , in quo-contra- multa prece- pa delinquitur,que in c.omnis.de penit.& remiff.& in 4. di(t. 21.habeni . gar.utin diQio. c. facerdos.nu. & 9: diximus. i4 Decimoquinto infertur, g»cófeffarius interrogatus » quid egerit. circ& itenté,quem nó abfoluit;refnondere.debecfe fo munere fuiffe per fundt:at uero fi diceret,fe non abfoluiffe, iam figillum perfringaret: ná Anc probabilern ingerit. fufpicionem;alignod peccatum graue confefsd ; AM : etie k wenünalfAgepnfKfités si —— rwy E effe penicentem, vel aliquam excommunicationem incurriffe, uel nol- le emendari: quantüuis Caietanus hoc defendere contendat, ut in pre allegato cap;facerdos,nu.9 3. diximus . qim v '"' Decimofexto infertur , q» non rumpit figillá iftud confeffarius , qué l circa peccatüm ; quod atidiuit ín confeffione,confilio alterius indigens, có modo poftulat illud fibi dari; ut ex eius verbis nullo modo poffit in-' telligi; quis faerit auctor fceletis;c.officij.de penit.& remif.& diximus. fupra eod.cap.illat.1r. 1i disroq t If Decimofeptimo infertur, qp confeffarius ; qui uocatus in teftem an- . teiudicem exponit, quod in confeffione acceperat;quia alio modo ad ip. fum intellexerat , non dicitur fivillum confetfionis diffoluere : dummo: do ita prudenter reps ; ác fi numquam quidpiá tale in confeffione pércepiffet; fecundum S.Tho.in 4.li.fent.dift.21.q. 5.art.2.ab omnibus receptum;ut nos id ét in dicto c.facerdos.nu.6 1 .diximus. Nà fi aliquid | aliud. adderet ex his, quz nouit in cófeffione fupra id, quod ante cogno | . uerat, fiue rem ipfam, fiue rei certicudinem augendo,iam fit figilli viola | tor,fecundum mentem omnium doctorum , quam Siluelft.verb.confef-, | fij/3.q* eX prep ae auc mop emn d | | . Decimooctauo infertur , quod nec illeinfringit hoc fivillum , quiex | licentia pznitentis libere, & fponte;& ex iulta caufa fibi concetfa confef fionem detegit fecundum S.Tho.in 4.lib.(ent.dift.2 r quzít.4. art. 2. &c multos alios, quotum opinionem multis textibus , & rationibus com- | probauimus in dicto a ducti: 51. & feqq.nouam alií rationem antiquz definitioni reddentes. | 16 Decimonono infertur, quód male fecit confeffarius , licet non dicae tur confeffionis reuelator ; ita loquendo: in tali loco. ( expreffo nomine- lociin quo auditconfeffiones;) grauia crimina perpetrantur . Nam fim- plices fcandalizantur , exiftimantes his , & alijs fimilibus verbis confef- | fiones reuelari;atque fubinde fpeciem mali prefeferunt:& idcirco ab il- | lis abítinere debemus, ficut diximus in ca.facerdos, num. $4.iuxta illud | Apoft.:.ad Thef. y relatum in cap.cumab omni. de vit. & honeft. cler. | eb omni [pecie maliabflinete uos... ix 17 Vigefimo infertur,d non e(t prudentis confeffarij iniügere pznitenti- multa ieiunia;& graues alias penitétias,quas ille teneatur ftatim à cófet fioné uel paullo poft eà perficere, qfi penitentiz fuerint. huiufmodi , at commode & fecreto fieri non poffint;abíq.eo, quod ab aliquib. videan tur , qui fubinde fü fpicentur pp grauia aliqua crimina illas fuiffe iniun- Gas a confeffario ficut in pracitato c. facerdos ,.nu.10 5 .diximus quáíuis aliqui affirment, pp grauia peccata graues quoque imponi poffe peni- tentias,dámodo ex eo nulla fpecialis fufpicio exoriri poffit propter ifta, Vel olia crimina confeffa fuille impofitas: ceterum quia confeffarius nul lo nodo, nscio gencre , nec in fpecie poteft reuclare atiqua peccata is l 3 po * - 3» —334 . ln quilu cafibus conf. debeat iterari : mortalia fibi effe confeffa, hoc non effe fecurum arbitramurnifi confen fus penitentis iufta de caufa datus. id iuftificet. | 1 Vigefimoprimo infertur , p non facit contra fieillum confeffarius, ! qui ex Petri confeffione intelligens ; Ioannem fuifle illus. complicé in | delirio DELATI de illo crimine interrogat: dummodo nó expri mar, gj rem a Petro acceperit,(ecundum Angelum, verb.confeffio.3.q. . '16.immonec in particulari intertogando figillum aperit, quando Ioane nes uerifimiliter füfpicari non poteft illud expreffitfe Petrum in fua có feffione : quianimirum peccatum eiufmodi erat, ut circa illud confetfa- rij foleant interrogare , Caueat tamen ne tunc quidquam de Petro íci- Ícitetur , iuxta Silueft.dicta q.1 6. - 4 L 18. Vigefimofecundo infertur , quód qui reuelat fecretum reuelatü. fibi X fub figillo confeffionis, ut uulgo fit, ine facramentali]peccatorum fuo- rum confeffione , non frangit figillum confeffionis , fecundum Inn. Pa- nor.& communem in c. omnis. de pznit.& remiff. quos retulimus in c.facerdos.nu. 3 9.de pen.di(t.6. etiam fi genuflexo , &przuio figno cru cis in fronte reuclauit, ut diximus in repe.c.inter verba. 11.q. 3. citantcs in hocSotum , & Caietanum , quem ille non citat . 18. Adillud vero dubium, quid faciet confeffarius alicuius mulieris du- &us in aliquod defertum a marito eius nobili; vela tyranno; & interro- gante , an fua vxor confeffa fucrit ei , fe adulteratam effe, intentando ei mortem;fi veritatem non dixerit ? refpondeo, gv poteft abfolute dicere; & fi opus eft, iurare,eam fibi non effe confeffum ullum adulterium;adi£ Ciendo mente,co modo quo dicere obligetur . In quibus cafibus confe[fro debat PE : | Ca 1 X. YE 3 EccaTVM rei£e confe[fum femel non eft neceffe iterum confiteri» à beh -Abfolutio etiam iniusia valet , nifi defit defettus fubflantialis . 3 exi] Sacramenta collata excommunicato regulariter valent . - vAbfolutio a peccatis etiam iniusta excommunicati communiter valet.n9 EN SP : & Abfolutio carentis iurifdi&lionem nom valet. num.7. - $ Conftffio fatla excommunicato , fufpenfo y'uel. interdi&lo , qug valet.m* s. mero 9. 10. — cati | v | 31. Confeffio. fatfa curato carenti omni titulo inualida.,. 13 Confclfio fata nefcienti , aut nolentiabfoluere, , ut conuenit , nulla» 13 Ceufifo fine propo[ito. witaudi futnra , uel nonintegra nulla. $YMM.ARIVF M. 5! eonfe[fie : Ca. IX. 14I in ftatu gratie, iuxta illad Eccl. 9: "Nemo fcityan fit odio tiel amore dignis, c.fi.de purg.cano.& ex confequentti, riemo fcit, an fuerit contritus: nam fi hoc fcire poffet;poffet etiam illud,arg.c.dixi.c.magna.de penir.dift.1. & quiaconfeffio iterari nom debet eo folo , quod fit informis , qualis eft llaper quam gratia & charitas non obtinentrr, fecundum S. Tho. in. dift.17.q.3.art.4.& late tradi alter Th.q. f.in materia confeffionis.qui- tiis Gratianus in c.ft. de penit.dift;.cum fuo magno interprete in glof. fi.cinfdem c.i. & aliis auctoribus oppofitam fententiam tueantur . Sed quod eae: haud dubie tenendum eft, vo in d.cap; fratres.nu. 3 o. tradidimus » "- eme 34 Decimo deducitur , y quoad effetum ex parte confesfionis nihil a. let confefsio, quz non eft integra,eo quod penitens prudés & íciens pre , pudorejaut hypocrifiyuel alia iniufta caufa omiferitcofiteri aliquod pec catii mortale: uel probabiliter ipfe dubitabat, an effet tale: uelaali- qua m circumftantiam necelffario confitendam : uel etiani eo quod. data 'opera & ftudio fe confeffas eft lethaléculpam alicui facerdoti, a. quo nó "bene intelligebatur; vel cófefsio non fuit aperta & clarzob uerba obíca xa,vel quia cófeffarius dormitabat ; vel quia confefsionem diuifir, dum 'uni facerdoti partem unam peccatorum fuorum; alteri ueró partem alte ram cófitetur.cum omnia peccata fiue cerdis;fiue lingue, fiue operis, fi- ue occulta;fiue manifefta , uni eidemque facerdoti dicenda & confitéda: fint: quamuis ille non poffit ab ómnibus abfoluere : & proptereanecet- farium fit ad fuperiorem recurrere , fecundum S.Th.in 4;lib:fenté;dift.. 17.q.3 art. 4.quem Scottus & communis fequitur , & eft textus in c.om- nis.de pznit.& remifT. & in.cap. r.$.cautus.de pznit.dift. s.in Conc.Flo- rent.in decret.Eugen.$.quartum . T5. —Mndecimo , qj non tenetur penitens iterare confeffionem;in quaali quid ex his omifexit cófiteri pp aliquam caufam;quse iufta fit, qualis eft ucrifimilitercredere,q, confeffio peccati ipfum confeflarium ad peccan: dum alliceret;ucl induceret in notiti&alicuius peccati && peccantis,quo-- rn notitiam;ipfe habuit per confeffionem propter illa; que füprain c.. 3.nu.6.diximus. Neque etiam tenebitut confeffionem iterare, fi omittit: aliquidconfiteri,.ncfciens illud effe lethale.Nam:quamuis ignorantia le: gis diuinz aliquando non excufeta peccato, excufat tii, ne peccet id non: confitendo,ficut poft lofGerfonum, Adrianum,& Silue.definiuimus in: c.fratres.de pienit.dift. 4 num..83.nouam huius reirationemafferentes,.. Et confequenter pueri uelpuellz ,qui prandiores factiznoue agnofcunt. elle peccatum. mortale quiod aliàs omiferuntconfiteri: ignoranter illud: effe tale, nontenentur iterare confefsionem eorü,quz confesfi fuerunt y. yt ctiam tenet Silaeft. uerb.confeísio: 1,q.5.uerfi.qui ex nefcientia-. .*€ — Duodecimo deducitur,quod quiconfeffus eft nó adhibita debita di: — , ligentiaqua peccata.cómiffa in memoriam xeuocaret , & ob id aliquod. 153 cd | pecca : 2» P — C: 20 A 7 142 0 Inquilur caftbis conf. debeat iterari. peccatum omi, debet confeffionem répetere i quoniam patitur defe | , Cum effentialé ex parte confeffionis , fi quidem culpa fua nó extitit in^ | tegra. Quanta vero debeateffz huinfmodi diligentia, nos in d.c.fratres . | nu.66.& feqq.radicitus pertractauimusgübiinfummadiximus,tanam ^. — debere efle ac fufficere, quanta uiro prudenti & xftimatori humano ni- | debiturneceffaria hominibus, eiufdem qualitatis & conditionis , cuius eft penitens ille , attenta falrem ipfius ueluntate , qua cupit interrogari a confelfario, & de interrogatis refpondere,quz, ficut ibidem, nu.80.di / ximus, magnam parcem diligentiz requifitz fuppler . Confeffarius au« tem , qui defectum notabile circa hanc debitam diligentiam agnofcit in pznitente; debet illi impetrare;ut eàm adhibeat, & poftea redeat;ni(i articulus mottis , 1e! belli , vel fcandali, uel alia (imilis caufa perfaaferit contrarium, ut etiam ait Adrian.in 4. de Uia — vgl | 17. Decimotettio deduciui confcffionem quoad defectá ex parte fatif- factionisnon elle neceffario iterandam ,.ob id quód.pznitens pzniten- tiam fibi iniunctam adimpleuerit extra ftàtum grati: jmmo neque ob id; quód eam nullatenus impleuerit, neque.in bono, neque in malo fta- tu: fiue id per oblinionem, io per negligentiam, uel contemptum cóti geritut in cap.contrarium, nu.2 o.& Íeqq.de pzn.dift. j.abfque fcrupu- lo affeuerauimus poft S, Tho. qui hoc fentit quolib.r.art.1 2.de quo ni- hil.dubitat Caiet. in fumma uerb. confeflionis itctatio. verfic. ex fatisfa- €ionis autem. neque Ioannes Maior.in 4.lib.fent;dift. 1 7:q.6.neque ét Palud.in eodé 4.dift.: 7-Q» $- oppofitum dicit, fi fatis eius uerba expen- damur ; quamuis aliquam errandianfam beato. Antonino prabuerit, qui Angelü & Silueft.labi fecit.Cumque id fepe-confuluiffemus;& affir maremus numquam Paludanum id tenuifle , ualde. 'gratum fuit poftea uidiffe Adrianum in 4. de confetf.col.pen, in fine.de conclnfione noftra, ' & de mente Paludani idem quod nos fenfiffe . quae quidem. fententia proculdubio tenenda eft , quidquid aliquod Confeffionalia contineant " nifi quando penitenti ante abfolutionem iniungitur pznitentia : & il- le cum imponitur fibi contemnit aut iuftam curam non adhibet , quo poftea ininnétz penitentiz recordetur,ut cam poffit adimplere . quod optime tetigit C aiet.ubi füpra, Tunc enim nihil valerer;etiam fi poftea cà iniunctam exequeretur,non quia illam non adimplet,fed.quia quan- do ille ininngebatur, peccauit& de illo peccato non accufanit: atq; idco -nonfuitintegraconfeffio, ........ 7. xor mass 18 . Decimoquarto deducitur, confeflio illius,quicredit,fe'non habe- re tantam uirtutem. qua de cetero a peccatis abítineat, ualida eftimmo eiiam fi credat fe ante mortem peccaturum mortalitez:quoniam hic de fcétus non eft cÜentialis, neque accidentarins; utífupra in c.r.nu. 9. poft Inn.in c.omnis.de penit.& remiff, communiter receptum affirmamus . Non valeret tamen cófeffio illius , qui crederet.fe non potle a Deo fuffi | ciens, ME AES Rem s ciens auxilium ad non peccandum moraliter impetrare. Siquidem hic non folum non doleret de omnibus peccatis pgzteritis : uerum. etiam peccatum infidelitatis committeret, non credens , Deum cultumque fa- | cienti quod in fe eft , gratiam concedere , ut reste dixit Adzian. in 4.de facramem.confeffq.4.col pem. -.5 05077 : T E 19 Decimoquinto deducitur , «p quando pznítens propter iterandam confeffioné adit eundem facerdotem, qui meminit peccatorum; uel fal- tem pznitentiz , quà iniunxerat, non tenetur iterí confiteri in particu» lari peccata i$ femel confeffa : fed (aris erit illi dicere in genere in hunc modi: De omnibus peccatis, quatibi pater aliis füi cófeffus : dico Deo meam culpam , & tibi,&c. & deinde declarare peccarumquód cienter 2 omifit, cü fimulatione; fictione, &: mala intentione, qua id fecit.Si uero eidem facerdoti non confitetur , uel confeffarius neque peccatorü,neq; - penitentiz, quam ratione eorum iniunxerat , recordatur,debet tunc pz nitens repetere confeffionem , perinde ac fiantea non fuiffet confeffus " iuxra opinionem cóem fancti Antonini 3.par. tit. 1 4.cap. 1 9:$.4. & Sil- i ucít.uerb.confeffio. r.q.3. verfic. fi tamen conteretur. qui alios citant, | Diximus : Neque recordatur pzenitentiz , nam fi memoriá illius ha- : beret, fatis effet, immo etiam meo iudicio , fi recordatetur ftatusquem habebat pznitens; faltem in confufo; quo cafir opinio Medinz in Codi ce de confeffione:fol.7 g.obferuari poflet, qui quidé aliorum ueftigiis adharens abfolute tenet , predictam memoriam neceffatiam non elfe. At uero quando nihil ex hifce tribus concurreret, effet confeffio uoua , & fubinde oporteret eam effe integram... | - "Be modo , quo confeffarius erga pani- . Y tentem fe gerere debet . 1 TUTO MM | SFEMMJARIFM. MAL ONFESSARIYS fi recipiat penitentem z 1 " Et bec interroget .. j) Confe[Jor quedicet im principio, medio , er fime. — ftem. Confeffor quid admonebit confe[fum non: (atis contritum «- Penitens. quomodo confefionem incboabit..——— ConfeJor non: oflendat pauorem z: 31,3 Nec [inatnominare complices -. Confe[for panitentem uolentem pallare peccata quid. monebit -. Confel[or interrogando: panitentem unde incipiet..." 6 (99M O OLG y oor Citcat (r9 s De iodo , quo cónf. ergapan. fc ger.debet. Eg ITA hocdicimusprimo, g confeffarius rogatus audite f (94279, :confeflionem primum (faltem de confilio) quatenus vaca- WW 3&7) werit, debet4nentem fuam ad Deum eleuare,& formaliter mie veluirtualiter,faltem corde,dicere illud pfal.4 0.Cor mundi de mihi mentem puram,& intentionem rectam,ut ad hoc tam fanctum negotium nonme moueat, faltem principaliter;cupiditas gloriauel lu criaut voluptatis, uel ftudium placendi-hominibus,aut res nouas diícé di, & pro tua infinita bonitate fac, vt vterque noftrum,.ego quidem au- diendo ,'hicuero:dicendo , tuz maieftatiplaceamus . Amen. Secundo debet pznitentem füfcipiendo exhibere, íc talem qualem eum effe debere fignificantilli verfus,quos retulimus in cap.1 :$.quibus cognitis.nu. r .de.pznit.dift.G.relatos a fan&o Tho.in 4.lib. fenc. diftin; 17 in expofitione text. in fine. Confeffov dulcis , affabilis , atque fuauis , Prudens , difcxetus , mitis , pius , atque benignus. | Tpfumqueanimare ad fta vulnera detegenda,& ad fpem deipforum uulnerum fanitate concipiendam... A | — ^ Fertio deberinducére panitentem, £i nouit , ad faciendum actus exteriores confeffioni conuenientes, qui funt genua flectere; figno cra- cisfe premunire , &ceter.& fi ignorat, eum eos:doceat, admonendo ipfum ut intelligat fe potius Deo, quàm homini confiteri : ideoque cummaxima reuerentia id facere debere :^ iubeatqué ei utrumque ge: anu in terram deflectere , & faciem adinum latusinclinare . Quod fe :eum .non fatis .agnouit , de eius ftatu &c, conditione interro?2et , ut quod.expedit poffit illum re&ius interrogare .'Si autem ipfum fatis no- git, ab his fuperfedeat; ut diximus in capit. confideret. in principio,nu- me.6o..de.peniten. dift,5.atg.]. r.ff. de adio. emptio. cap. eum qui. de reg. iur.lib.c. Quarto interrogeteum;an aliquo detineatur impedimento, obquod non debeat eifabfoluere:quale eft habere cócubina, quá nolit domo cij cere: quale eft effe nfurarium;& nolit:de (iftere: quale odiii capitale con traaliquem conceptum,quod nolitab animo expellere: ne poftea de il- To quaratur dicendo: Violuifti primum nea audire peccata,& poftea mi hiabfolutioné denegas? Eodem item modo fe gerat erga ecclefiafticum tnultis incorpatibilibus beneficijs fine iuftadi(penfatione oneratü ,ip- fumq..admoneat, ut ante omnia fbi conflat , quo pacto habeat íecura coníci entiam , & deinde eius.audiet confeffion£,Caictin fma verb. interrogationes confeffionis.$. (cito fecundo. verf. fecunda fieft impedi tus.arg.c.nihil.de jp .& c.2.de oper.nou.nunciat.Quod quide con filium licet hucufque nobis placuerit;nunc tamen valde dammofum vi- detur , Tum quia hoc eft pertrahere panitentem ad fuos defectus mami Hao- XR feítandos v crea in te Deus, c7 (piritum vetdu innoua in uifceribus meis . id e(t, infun- "ce" )» , * " & 9244459 ' "Uti l1AT Aoc e ji. ; Hn 145 feftandos extra confeffionem.tum quia fieci poteft, wt, poftquam fuerit 'confeffüs , pariterque-admonitus aconfeffario , nouum animum induat éxeundi a peccato,in quo prius refidere.deftinabat.Non eftetiam necef P "farium interrogare;an fit excommunicatus in hunc finem ;. ut confeffa- tius tritet excommunicationem minorem, quam incurrent qui ekcom- imunicato cómimuuicant ; quia non incurrunt. illam cotmunicando in his; quad eius anima faluteto conducunr.cap.cum uoluiitate.de fent. exéom.talisantem eft confeffarij cum peniténtem colloquiitio;&c com- muricatio circa peccatorum confeffionem. Neque clem. t .de priuil. ne queinn.poft quem facta fuit illa , citatus malea fumma Rofella,: uerb. €ohfetfas;1.6:10.aliud fenferunt: Quoniam fatis eft, ut abfolüta iam có- feffione prius panitehs ab-excomimunicatione, quàm a: peccatis abfol- iátunuc in cap:precedénti numzgudiétum eft; /.00055 000p 3 "Quinto, confiderev attente principio ufque ad medium , & a me- dio ufque ad finem confeffionis; an propter aliquam caufam ex füpradi- &tis in C.przcedenti:nuz4 teneatur paenitens iterare confeffionem , uel confeffiones alias praecedentes : & fr inuenerit ipfum teneri ad eas repe 1endas; & qp id paenitens non aduerterat, debetipfum admonere , ut ite- tui confcientiam examiner; fi per tempus licuerit, maxime fi multorá retro annontm confeffiones repetere debeat. .Siautem nulla: adfit cau- 1 fa itetándi confeffionem , roget, an debitam: adhibuerit dili gentiam ad | tecolenda fua peccata, per quam éxcufatur;aconfeffione oblitorü. quo | cafu fatisfacit confivendo ea ; que occurrerint cum propofito confiten- di alia; cum ez in memoriá uenerint. Vtilequé fieritaccufare. fe ad caa telàm de negligentia; 5i; & quatenus camadmiferit. ^ 1356 (o 4 U'Sexto prudenter etiam confideret , an penitens: debitam conttitio- nem gerat? caueat t ne ipfum in tentationes dánofas & fuperuacaneas ! 'coniiclat , ut in ca. r nu. r7.dictum eft. & fi uidetur ei non habere fuffi | cientem contritioné , cohortetur cum ad maiorem concipiendam illis confiderati onibus in eod.cap.i:num.3 9. ta&is ; quz funt. priuatio gra- tia5mors animz , amiffio felicitatis eterne, receffusa iáeilimdit no;& acce(lus ad fubie&ionem: diaboli . Deinde inducat illum ad Dei amorermpropter quem,dolorem & deteftationem de peccatis przteri- tis , & propofitum firmum cauendi fibi in futuram concipere: debet; Quodti adhuc his omnibus ad. dolorem non füfficienter eum moueri ^ 'Confideret , interroget, an doleat , quód non doleattantum , quantum deberet& an ncllet huiufmodi dolorem fafficientem concipere.Quód - "frannoat , fatis eric per fupradicta in dido capit.r. numer. 18. Atuero fi . €ius dolor nó co ufque perueniat ; uel quia non proponit in pofterü fe à "peccatis abftinere, licer id quatenus defiderat;uel nolit reftituere,ucl có «übiná relinquere, uel od'um a fe repeilere, ucl dicit, fenon pote, ucl . *&olle cafte uiuere;ucl officio , quod iine peccato mortali exercere nó po E 102 aa teft; Y »- - » "T 146 De modo, quo conf. erga panit. fe ger-debet . &teft renancíare , vel alia huiufmodi n ullo modo eum deber abfoluere sper c:quod quidar.de parnit.& remiff.Porerit ti facerdos aliquí iniun- "gere penitentiam juxtaidem.c. enin tá admonendo non-remanere ab- folutum;neque fatisfeciffe ecclefie precepto da confeffione (emelinan - no ad minus peragenda: quidquid dicat Silaeft; xetb:eonfeffor.4..q:1. wer.& hoc quidem, ut'fenfit Adrán a«detonffLa:4« $ed quid (5 cra (fa fen orántia. & late probat Medina in Codice dé cofeffip.de confalf. (ia« pariténtia. Nihil enim?valet talis.confeffio; tum. propter elfeacialem de feum ex parte con tritionis,ut fupta in c. precedenusou. 73 di&um «it 1: mr quía concilium: grnerale Romanum in c;omnis. vcrinfque. de pen. LI — & cemiff.& Florentinum in.decreto| Engenij quarti aperte oppoíitam fententiam exprefferunt. Prztetea deber illuàs admonereut, quotcna- que bona opera qm ffi facere; non otuittat, quo; Dus cot eins illumina: re & emollire adagendum pznitentiam«lignetur, idxtadictimgequod . quidam.& c.fal(is.de patut.dift. v; (ed nion debet illi abfolutionem int, p endere; ét fi eam importune fatagatextorquere aliquod fcaadald aut defperationem przfcferens. € aoniam abfque dubio factilegii peccatiá committeret abfoluendo, neque talis fcándali aliquam rári ouem. habe: re debet: quoniam ipfe fibi illud accipio nemineet dante; ideoque fan. alum pharifaicum cft, & fubinde negligendum; arg. Matth. s, iuxta S. "Fho:z.2.q:$ 2.a1.7:ad. 2; cin 3.[ ar.q.42.att. z; in cor.q. & eundé in 4 lib:fenz.dift. 5 .q.2.art. kid r.& omnes alios dicta dift.3 $. An ve 1o: qui vacet aliquod peccatum in con fcffione , incurrat exconannmnicas tionem fynodalium: conllitutionim; inferiusin c:27 nu: z6g.dicetuür J $ Septimo,utile eft, quamuis non neceffarium; ut penitens inbeatut 3 .confelfario hoc modo füam confeffionem exordiri:Con fiteor.Dea om nipotenti,beatz Marie femper virgini & fanctis Apoftolis Petro &cPas. o,& omnibus fanctis celeftis curie, & tibi pate£,quia peccaui nimis co 'eitatione, uerbo;opcre; &c: Deinde vero fi pxnitens non ftatim id face- se incepetit ; ipfum admoneat , ut omnia peccata: quorum menioriam Habet, & de quibusconfientia magis ftimulatur, (tarim exponat, impu 'tando culpam fibi foliucl potius princi palius, quam: cztlo; dxmonis má do;carni,lodalibus, uel corporis conftitutioni, (iic complexioni& Cir- cumftantias neceílarias declarando . drea hos TOY $.. Cum veroaliquod graue uel turpe peccati .ab ipfo audierit; nulla fignzadmiration's,abominationisaut pauoris oftédaz, ve luti fpuendo, uel fe cruce fignando;uel feipfam comumouendo: quin potius ac fi mhil : audirezufquead fixein coníeffionis diffimnlet, & tunc cü iam. velit pe /mitentiàm imponere,peccatornm grauitarem & deformirarem éxporab fecundum omnes ; arg.c. r.$.cautus.$. diligens. & $. quibus.de pzo-dift | 6. Porro fi viderit penitentem velle aliqua perfonam nominare;etiá pp (aliquam circumftantiam neceflario explicandi, nullatenus id pariatu» : Y : id t.) [Document text truncated for crawler view.]