Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae, mari Ligustico & Alpibus Vicinae: quo continentur optimi quique scriptoresqui ligurum et insubrum seu genuensium et mediolanensium .../ collectus cura et studio Joannis Georgii Graevii ... ; tomi tertii pars prior [-posterior]

k E E E E É i » o aa MN a a NÓ PR EE ai nacio ic POSTERIOR. - TOMI TERTIT PARS - de > Sd id dd E NAEIAAARAAAAIAEITAAR AAA DAA AAA AA RARA ARARAALL ASS AA AAAR PMSERA AA LEMOA rd sE na ar a ERA AAA AAA >> "LAO A-AMERO AA SOLAR, a PP A TN RIIIE DRA RT TT ES A ARA RATITO RELE SETS AEREA ATTE AE E AA A iris, Eze + LAIA -ALML LILA EESTIBEIIABAIROITRAATAIAS RAS ESITEGITÓN A IC A AN AAA AE AAA AE ZA Rs, A RRA ) 7 0090000000000 0000000000000 00000000000 AN ITCCOENSSSSSS 4 a APA ROAS pe ACA / 1h : . e AS A E a SSA OS IAEA INIA IRE NIT GARRO TOA IR INI O DIT G RAI ARIR ARCA, o. ......... e Sm .., e... ACAAIAALIRTIAIINS 1 BAPIIINIAIMIIR IDAS AAA e, ASAS .....» ERA Sine - rre ARRE IRI ER II ERAS re . l a | il | le ARA E iris JANOTA: vu q AN ANTIGAR IA! pro SA mes eN gira al Ae í A mi e lu AA dejas 4 Ps atea aj Y E IA laica id Y eee a A: EEE ' ¡E A A Ad IIFIBIEEI III ta pa Ñ Ñ Y ([_ Í fa. E . JT. Goeree In. . z A VOCVM ET FORMV LARVM ] Byi afemi-Latini - Quo MORENAE, Pater € F ilius, feripíere. od ccidit quod. A is quod, : Adimplere facto, Alibi, pro alio. Aliguatenas,pronullatenus. Ambafeiator. <Ambulare , pro aliquo pro- ficifci. * Anguila. Anxietas. Apoftolicas. Apoftolicatas honos. Arcatores. E Atrendere praceptumo. A pes D dlefire. DD Ballifte. Bannire. Barbizellms, Bladum. qe - Blanda. Blondas. Brolium. C f Varoxolum. 4Carrariá. Cafare. Circa primum , pro primo. Collinznz. Collogrium habere, ——— Aentre, Compaffio. ss Componere cafíra , pro po- ncre. AS : Comprimms , pro premi. Conquers alscaz, Copa. Cofa., Credentía. Cri/pas. Cupidiflimas ad aliguid, Curtefta. : D LJ) de terra, proin exilium mittere. Deponere in. terra. Deprecari, pro precari. Defiriéte, pro ftriéte. Dexfirarins. rd Dimittere , pro permittere. —— Aro I1MMterE: Dirigere , promittere, Dirumpere colloquirm. Dijparere, Difponere , pro decernere. Diflipare, | Diflipatio, Page ,pro gubernare. Doltas lingua, Denare aliguem vita. —— Mt, Dariflime pro graviílime. - Fodrum. ias Exc civitatenmo Evenit quod, E Exar/ís. Excepti , pro felecti. Ex contrarjo, : Exire civitatens, Experiri fortunam bells. Expoliare, Ex poft faéto. Extimo, aftiva viminum., Ferire in caftello, Fideles Imperiz. Esdelitatem facere. Flrmare , pro ftatuere, Fore , proclle. —— cum prafente infiniti, Loco futur. _Foris , pro foras. £ Fortía. Poflatunz, o > G 7 Me Gui ; 0 Gaydes vellign. Grafas. Grofizs. Grofjijjimrs. Guadum., Cuantas. Guerra. | Hr: , Pro Capere. Habitaculam.. | Homines exercitas, Honsines, pro wafculis. I Y mmantare. A propa , pro adimplere.. In cum ablativo , pro accu- lativo. — E contra, 1 ln antea, pro ante. Incontinenti, Incoronare. Ineffabilis. Infiniti prafens, - Infirmari, Jufirmitas, pro morbo, * la primis , pro prius. da A IE ln fomnl. > Jnfuperare , pro Íuperare, E Intimare. Lnveftire ad proprinmo. Lrrecuperabiliter, Í5, profuus. la quod. Pubere alicai. Pufiitiam facere, pro futuro. E V aicas. dLargiter. Largas. Levare predam. Levari, pro elevari. Leviter , profacile. M achina, Magnates, Malitia. Mandare. Mangans. Mantenere. Marina. Medietas fojate. Quam citins. AmMpinas. A Recitare , pro narrare, Recnperare, pro recipere. Replere de terra. Revolvere fe circa nrbema, Rocha. Rompha, S Sans: El Sagtttariz. Satis [Upervacantum., Scandalum. Scholares. Secauriter, Mercatum nentrigs Zeneris, Scutiferi, Militia. Mallzare, Mirabiliter. Mifes, pro nuntio. Mobilía, Monftrare, Servire, profavere; Mualtimodis, Servitor, Maratas, SExtarins. eN Sic quod, | aviginm. Solidis, Notificare. Spatha. o. Spifs mnifariam. Stabilire pacem. Qu E Stare fub aliquo, 4 Strata. Doalafrenum. pa Super e. Papa, Subjugare, Papatos, Subragas, Parabola. . Mfficientia, : Parlamentum. Puns » Pro Ys. Pafito, . <A pad le Peditare , pro pedibus iM- 3 Des quod, cedere. ds E eL Tantuno quod. Perdites, idef , amillus. Tendere, proire, Perniminne. + Tenere, pro durare. Perfona. =—— pro defendere. Pertinet in jure. Zenor, proexceptione, fr- Petreria. | ve conditione. Pilota. Tenfa, | Plenaria. Tenfaus 1d ef $ impeditus, Pluit fortiter. Terrefattas, ( Ponere in bannuns. Potefías, pro Pratore. Pracipitare, am Predam levare. Prapedire. Procer. Proficere, pro lucrari. Pro poffe. Profapia, Provocare, pro invitare. Palvinam, 40d , pro ut. <Quam fipervacanenm. Ut, Quám cito. _ Mercatas, pro mercibus. Serenitas cali. Sermialia , five Serimalit. Sero facto, Servitia IMpetrare, Servitium facere, Servitiis vincere. Timorare ALIVE. Tradere Lapides , pro jacere; Travacha. Tuba, Tumba. y ado , pro Curro. Vegetes, Vicinia.. Vittmalia, . + Viotlias facere, Virtaofís. : Ultra, pro contra: pro quod. Alraritey, OTHO. o Ss ¿le 953 OTHONIS MORENAE. . O AA > 954 ET ACERBIOTHONIS F. RERVM LAVDENSIVM, TEMPORE *FEDERICI *AENOBARBI CAESARIS, ES OR EA. A Etifimo Domino noftro YA. Imperatore Federico , 9re- li ligiofiflimo ac ?prudentil- 2 fimo , feu *dulciffimo vi- ls ro, divina favente miferi- E% cordia in Lombardia pro- 8 fpere geftas ? fapienter au- 4). dire defideras ; quafcunque Y criam civitates, X que lo- ca fua potentia ceperit atque deftruxerit; * qual- cunque etiam civitates , “$ que loca deftruéta fra * pietareac '3 benignitate ad Imperii totius ho- norem in fuo ftatu *+relevaverit , ac pleniter 1n fuo honore *' reformaverit; que etiam , X quan- ta bella, 8í quo tempore in Italia peregerit; quo- modo etiam hoftes Imperii fue dition: ” metes veritz quofque amicos , Él maxime Laudenfes, fublevaverit , ipfofque *? multimodis honoribus at- que divitiis repleverit 3 quantas ctiam calamitates £c *9 tormenta Laudenfibus a Mediolanentibus * fe- re per quinquaginta annos illata ¡pl Laudenfes fuí- tinuerint y * hunc libellum 4 me Othone * Judi- ce, quidicor Morena, ac * Miflo Domini > ter- tii 25 Lotharii *%Imperatoris , $c* fecundi 8 Cor- radi 9 Regis, feriptum perlege; in quo fupradiéta omnia , é alia multa 3?compendiofe ac ** yeraci- y VICVNQUVE res á 5fan-|B ter, prout melius ab aliis difcere potui, ac 3*meis ; propriis oculis vidi, fcripta reperies. ltaque á primo Initio pietatis ac pe quam fanétifflimus Dominus Imperator Federicus 33 circa primum exhibuit, incipiens 5 caufam Écoc- cafionem , 34quia pradictus Imperator in amorem Laudenfum , ac 3 odium Mediolanenfium pri- mum exarferit , 5 oblivioni tradere non putavi. Accidit namque, quod non poft multum tempus, quo (an RIAS ds 37 in Regno fuit ele- étús , ipfe Rex *% maximum colloquiuni cum fuis Princibus apud Conftantiam fe 3? habcre ac tenere difpofuit. Evenerat etenim eo tempore”, quod duo Laudenfes 4 Cives , *% Albernardus Alamanus vi- elicet , 82 Homobonus * Magifter nomine , ro- gatu Conftantienfis Epifcopi * Evumanus nomine apud Conftantiam civitatem in Alemaniam jerant ; $ in veritate dico non propterca quod ips jam diétum colloquium ibi tunc fieri debere fci non quod 1 ¿ 44 in toto illo anno fe prediétum Regem vifuros exiftimarent, Conftantiam 4 am- bulaverunt, ficut ipíemet Albernardus miht retu- lit, “fed divino qual fpiritu eos illuc tunc du- cente , utapertius 47 ex poft facto apparuit pro quo-. dam 48 fervitio Conftantienfi Epiícopo * fiendo Conftantiam perrexerant. Qualitey Landenfes impetraverant literas contra , ., o Mediolaneñfes. C v M autem ipfi Laudenfes iplum Regem , a- liofque Principes Conftantiam venturos , 1bi- ue colloquium habituros prefenferunt ; vifum “fuit cis, bonum cie, fi colloquio intereflent , 56 Regem fanctifimum viderent, quem nondum vi- ” irent, | ¡D 4 | n 4 | derant, 8í que in ipfo colloquio 5” diéta, aut fa Eta cognofcerent , Civibus de *' Laude notifica- rent. ltaque Rege, *aliifque Principibus % Con- ftantia exfiftentibus , maximum inceptum collo- quium , in quo *multi tam pauperes , *5quam divites de injuriis eis illatis Regi 7 conquereban- tur. Rex vero *juftitiam 5 faciebat % plenarie. Quz * preediéti Laudenfes , qui ibi % aderant , con- fiderantes , placuit eifdem , % dé mercato , quod -Mediolanenfes Laudenfibus abftulerunt , ante ipfun Regem querimoniam proponere; ftatimque in quandam Ecclefiam introeuntes , duafque inde . 64% maximas cruces ad humeros levantes , coram 1pío Rege, caterifque Principibus redierunt, 82% pe- dibus ipftus Regis cum ipfis crucibus proftrati funt maxime lugentes, 8 hoc fuit in quadam die Mer- curii % capitis jejunii, que fuit anno ab Incarna» tione Domini mcLmr. Principes vero ante Regem «| cruces portari cernentes , % quod videre aufi non fuerant, valde mirati funt. Tandem autem “ Rex art illis, ur Sfurfum levarent, ??St ob quam cau- fam cruces ante ipfum 7 detulerunt , £ibi narra- rent. Ipfis vero furfum ercétis, $t coram 1pfo Re- ge plorantibus, tandem juflu Regis, Albernardus , quí T'heutonicam linguam optime didicerat , vo= ce prorumpens fic ait: Domine Rex fanthifíime , nos pauperes Cives de Lande Deo e vobis umverfe Curia conquerimur de Mdediolanenfibus , qui nos ac omnes Ci- ves ?* Laude , qui veftri eramus , olim de pla civitate majculos, quam feminas *expoliaverunt , multos etiam ex ipfis interficientes , ipfam civitatem noftram penitus 15 deflruxerant , ac cives Landenfes ne amplins in 1p/a civitate , vel ejus fuburbiis habitarent , jurare compu- lerunt. Poftea vero multis ex ip/is Landenfibas 1 per m= niver/as terras emntibus , relique 1bi remanentes extra Burgos spfims civitatis circa ipfam civitatem in fex Bur- gís habirare copermnt, O mercatum , quod intra civi- tatem ex 1 unoquoque die Martis habere confueverant , in quodam ip/orum Burgorum , 7 qui vocatur Burgus Placentinus, ( qui major efk omnibus alíis Bargis , fa: militer in unoquoque Die Martis frer? conftitucrunt : ad quod ipf; Mediolanenfes , atque Papienfes , Placentin; quoque , atque Cremenfes, ac Cremonenfes , 7 79 Pepa gamenfes tn omni hebdomada venientes in Landenfbas | domibasho/pitabantrr , nde 1pf: Landenfes multum inde 80 proficientes , ditabantur. Cum ante, $ carifime Doz mine , Mediolanenfes perfpexerunt , ip/os Landenfes in 82 vebus ac perfonis valde maltiplicare , maxime $3 cono doluerant , arque quorundam * Saptentam Mediolani | convocato Confilio ad diminutionem Landenfiam, ut in | rebus ac perfonis decrefterent , jam dittam mercatum de Burgo Placentino , ín quo primitus fiers [olitum fueras , labftudlerunt , (Gin quodam campo aperto , mbi nulas l habitaba: , ip[uwm fieri decreverunt , ac ipfós Landenfes ¡bi mercatum-deineeps facere coegerunt 5 ob quam cano fam, Rex fanétifime ,ego, O complures homines de Lan- de ad inopiam deducli fumus. Qruapropter *Sdeprecor vos 85 cariflime Rex , ac univerfos Principes veftros hic ad- frantes, quatenns rogent vos cari/fime, ut per literas ve- firas, 46 nuntinna veftrim Mediolanenfibus precipiatis, Ppp3” > quod: Landenf injufte 1 expulerunt , ac majores nojtros tam . a A A A A e 955 Ormonis er Acero MORENAE' 956 «od predittum'mercatum Laddenfbas relbituant , aci Al rat, plis Landenfibus *39 dimitteret : dicentes es , Ut fi mm enm locióm , quo fierá confueverat, adbue eis face- aliquod. tempus venerit , quod ad plas literas MMediolan re permittant. % Quod namque omnes Principes an- nenlibas * dandas aptuns ** fore plis videatur , Rege nuentes unanimiter Regi perfuaferunt , ut ficut| | videlices veniente in Lombardiam , (ad ip/os Lag- Albernardus dixerat , Ita perficeret. Rex Itaque, denfés Appropinguante , *% fatis 1pf? ¿llas literas Medio. quí %pius fuerat 8 mifericors , %ftatim Cancel- lanenfíbus tunc fine aligno timore o/tenderens. larium fuum yocavit , ac literas, que fic dicerent *% Que verba ut ¡píe Sicherius ralia a Laudenfi- ficut Albernardus dixerat , cum ftatim facere pree- | | bus proterri audivit, ac eorum voluntatem , Ne cepit , 8 cuidam fuo ” Legato Sicherius nomine Mediolanum appropinquaret , cognovit , *%% quia juífir , quatenus literas [uíciperet , Mediolanum- | | multum eis ferviville, ac maxima dona a Lauden- que deferret, ac % viva voce Mediolanenfibus ex (ibus reportare putabat , $t eos magis offendifle parte ipíus preciperet , ut % ficut eis litere nun- prefenfir, quamvis inde multum dolens , tamen tiaverint, % ita peragant orani modo. Quo fic per- | | ait ¿llis, fe * pro centum *% Marchis non dimiflu- acto preediéti Laudenfesd Curia difcedentes, Lau- run, quin Mediolanum pergeret, Legationem- damque redeuntes , ac % convocato Confulum que Domini fui adimpleret. Quod fi aliter face. Conílio aliorumque Sapientum de Laude, qui ret, 24 fe ad ipfum amplius redire nullatenus fore ”credentiam Confulum pararent , omnia 55 qUee aufum dixit, quo diéto , quamvisinde valde mas %7ad Regem fecerant , per ordinem 9% eis patefe- (tus **8 forer, tamen ab cis difceflit, Mediolanum- cerunt. Cum autem % Laudenfes Confules aliique | | que perrexit; 81" ad Confules veniens ¡pÍas lite» de Laude Sapientes hoc *“audierint , quamvis ras cis *%% reprefentavit: Confules vero palam, 8 non firmiter crederent , tamen *! valde 1plos o- in commun: coetu literis ¡plis perleétis, valde ira mnes increparunt , ac multas injurias $ turpia Sí furore commoti, ¡pío Sicherio, alifque yiden- verba ipfis dixerunt, iplos ctiam 39 de terra le de- tibus 15% ¡pías literas pariter cum ipío figillo in tera jeóturos , fi verum eflet, minati fuerant ; infuper | | ram projecerunt , $ pedibus fuis fregerunt , at- etiam 1llis firmiter preceperunt , "3 ne cujguam que conculcaverunt ; infuper ctiam fuper ipfum unguam illud amplius dicerent, *nifi tati mori | | Sicherium omnibus unanimiter *% irruentibus, defiderarent. 1pfe fugiendo fe abícondens, vix evafit, nocteque proxima veniente extra Mcdiolanum exiens Lay= dam venit , 82 omnia que 1 el acciderant , per ordinem Laudenfibus narravit. 154 Ideoque ad Re- gem reverfus et. Laudenfes vero hoc audito tam maximo timore perterriti funt, quod aliqui eo- rum de Laude ad habitandum 5%alibi procellerunt, alii autem in die ibi morantes, $ in nocte cir- | cumquaque jacentes quafi latrones vagabantur, alii namque in dia fugientes quafi fures in noéte venicbant, 8 die veniente recedcbant. Hoc vero tormentum X paflionem miferabilem Laudenfes ufque in adventum jam diéti Federici Regis fubf- tinuerunt. Mediolanenfibus itaque de interficién. dis Laudeníibus, ac omnibus bonis ipforum aufe- | rendis, valde machinantibus , $ multa confilia incuntibus, '5% tandem Dominus fua divina pro- videntia arque mifericordia eos utpote miferos lém- per liberavit. "57 Sicherius autem cum ad Curiam | venit, Regis pedibus fe profternens , omnia, que éc qualiter £ibi contigerant , per ordinem Regi, omnibuíque adítantibus expofuit , rogavitque iplum , ac univeríos Curiz Principes , quatenus eum éx le iptos de hac injuria vindicarent. Hoc autem Roge, $ univerts Principibus audienti- bus, maxima ira $ dolore commoti funt, *84L tiufque in corda eorum hxc verba adícenderunt, quam quifquam iratus unquam facerct, 59 82 £icur (cintilla ¡gnis, totam domum accenderunt ; ftatim- que fe in Lombardiam cum exercitu magno ven- turos elle 1 decreverunt. "9! Interea Laudenfes quandam. clavem ex bo: no éí pretiofiflimo auro faétam per '% Marchio- | nem "5 Guilermum de *% Monte Ferrato , qui eos adjuvare promiférat, *% clam Regi direxerunt ; mandantes el, quod feiplos éx civitatem Lauden- lem *% fibi commendarer, 17 8 in fua proteétio. ne, utpote fui femper elle , $ manere vellent, Ipíe vero Rex cum magno gaudio fufcipiens Lau- | denfes, 6 eorum civitatem, quamyis deftruétam, in lua cuftodia $ proteétione fufcepir. 19 Medio. lanenfes autem , $ ¡pG unam *2 copam auri e ñ denariis plenam ip Regi portaverunt , 179 qua- | tenus tam gratiam $e bonam Voluntatem recupe- $ rarent, 27% quamvis hoc minime facere 17 potue- runt.!7 Cremonenfes quoque, ac Papienfes, 8z ¡ph 1* fua munera Regi afíérentes, $ privatim "3% Mediolanentes Mé inculpantes , ac pro ipúis Lau- denfibus feepe Regem deprecantes '77 ipfum infen- fum efle Mediolanenfibus reddcbant; Rex itaque fuos Legatos per Alemaniam, Saxoniam *15 Pro. vin- F Qualiter Imperator mijit Legatum cum ess literis Mediolanuna. pue paucos vero dies preediétus Sicherius Re- gis Legatus cum literis ipíius figillatis, fed ta- men apertis , Laudam magno cum gaudio venit, X omnes Confules , aliofque de Laude Sapientes, quí de Credentia fuerant , ad fe infimúl venire preecepit; quibus congregatis propter quod vene-. rat , aperit , literaíque Priderici Regis publice oftendit, atque Mediolanum eas deferre debere air. Laudenfes autem ipías literas videntes, 8 quod prius per verba prediétorum Albernardi 8z Ho. moboni non crediderant *oculata fide videntes , és per literas Regis firmiter credentes, qual 17 fe- mivivi omnes efteéti, valde dolentes , * quidve dicerent, vel facercnt nefcientes, 2 per nimium obltupuerunt, ac 1: unus veríus alium profpiciens *!H per quoddam tempus *!* quali muti obftupe- Ícentes omnes pre nimia trifticia eftecti funt, *5 preeque maximo Mediolanenfium ***timore ni- hil loquentes 14 fteterunt. Tandem unus ex Con- Lulibus furgens "1% quafi lugendo, $ 117 yoce mu- | tata verfus Sicherium ficait: Domine Sicher , *%8 de 3/tis rebus ¿nos omnes miramar, quía ip/um Denm 19 iy | veritate teffamur , Albernardam , nec ejus "> focium in Alemantam noftro comfslio , nec etiam [cientia unquam veniJe , nec has literas , quas nobis ** offendifhó 3% Domino noftro Rege unquam impetra/fe in veritate fesas ; ande mulium admiramur , quod duo tam fiulrifimo vi. ri tam magnam periculo[am rem , que non folumo ad. amijjionem rernm omnium. noflrarum. pertinet, vermma | etiam ad defiruitionem C interitum omnium perfonarum noftrarum. Jpeétat , fine noftro confilio ** perpetrare anfi fuerunt, **5 Dicentes infuper es, ***quod fi res hac fieri deberet , non tamen "5 aperto adhuc tempore fatta fo. ret , qua poftquam hoc" Mediolanenfes pro certo cognove- rint, Rege “ pranimium a nobis adbuc diante , nec aliquod anxilimm nobis tunc prabere valente, fatima nos Ommes , quos capere "2 potermnt , interficient , religuos VETO, qui manas ipfornm "* effugerint , "9 de terra eji- cient, ac omnia spjornm bona fine dmbio "3% eis auferent quapropter ipfum *5* Sicherinm valde rogant , quatenas Mediolanam *'35* non proficifceretur , nec literas illas, quas fecum attulerat, illmc deferret 3 "33 mif ipfos omnes mori defiderarer 3 fed omni modo “3% deprecantar enm ut ipfe ad Regem rediret , gratefque multas de hoc, quod 2 erga cos fecerat , “3% ab coram parte referret 3 374. moremque , quem in Mediolanenfibrs habebant , Regi 58notificarer, E literas splas, quas a Coria reportave= yq Ss A A NA ERRADA RRA EIA DEE aj A AA 957 vinciam Durbandiam Pufciam, Sr per univerfum Rom. Imperium, milit, 179 jubens Archiepifcopis, Epifcopis, Abbatibus , Comitibus , Marchionibus , Ducibus,, ac univeríis als diCtaram provinciarum Principibus ; quatenus ipfi cum fuis equitibus, | qua honorifice poflent , ufque ad 13> feltivitatem | ancti Michaelis proxime venientis , 1482 unum | annum cum ipío in Lombardia:in 132 Roncalia el- fent , 18 qui locus eft. inter. 134 Placentiam: $ | 185 Cremonam. Quz res (Deo annuente). ficut juí- fit, ita bene peracta elt, | 126 Venit itaque D. Fredericus in 2% Lombar- diam 1% anno mcLiv. ab Incarnatione Domini 189 menfe Novembris 192 indiétione prima , hofpi- tatulque eft in die Mercurii, *>* qui fuit fecundo | die ante Kalend. Decembris , *9in quo fuit vi-| gilia fanéti Andrew Apoftoli 193 apud fanétum Vi- | tum de Caftillione in 194 Lodefana, $ 1plo die ve- | nerunt 'Theutonici 195 de preediétis Albergariis, | ST 19% expugnaverunt Burgum Placentinum de | Laude , in quo omnes alii Burgiinfimul convene- | rant; fed ipíi Laudenfes tunc 197 viriliter fe defen- | dunt ; 19% fequenti vero die Jovis , in quo tunc fuit feltivitas preediéti fanéti Andrew , 1vit preediétus Rex cum omni exercitu fuo *2%in Roncaliam, $ hofpitatus eft ibi, manfitque illic per *** fex dies, 20: refidente etiam tunc in honore 2? Apoftolica- tus 2% Domino Eugenio Papa Tertio. Mediola- nenfes vero Regi obviam euntes, Sfecum *o frau- dolenter inientes foedus , 2* quatuor millia Mar- chas argenti. ei dare 206 fpoponderant , ac *01n Roncaliam +*$ cum ¡pío fuerunt. Interea Rex 20 in Roncaliam exfiftens, mifit quendam fuum +19 Ca- cllanum Laudem ; =1*qui fidelitatem ab omni- ba ipíis Laudenfibus exigeret ; +1? Laudenfes et- enim alii cum fuisuxoribus $t filiis cum ipforum 223 mobilia, timore Alemanorum , ad :14 Pizighi- tonum +! fugierunt, alii autem ad Mediolanum, plerique etiam ad Cremonam ét Placentiam , 216 fed 1pfi fere omnes Laudenfes cum fuis perfonis idcir- co redierunt, quia prediétus Rex fuam propriam 217 tenfam in ipío proprio Burgo Placentino pofue- rat. *18 Poítremo cum prediótus Regis Capella- nus Laudem venifler, Y fidelitatem ab ipfis Lau- denfibus petiiflet, relponderunt ei Laudenfes, di- xeruntque , fe non efle aufos hoc fine Coníilio SX 229 parabola Mediolanenftum , in quorum potefta- te 8 virtute erant, peragere. Dato igitur els ter- mino venerunt Laudenfes ad Confules Mediola- ni , $ eis qualiter Rex legatum *** ad eos Lan- dem miferat, qui ab eis fidelitarem exigebat, per ordinem narraverunt, $ dixerunt , [e omnes 1píi Legato refpondifle ipfam fidelitatem fine. volunta- te, SK confilioipíorum Mediolanenfium nullo mo- do fe facere velle. Ip vero Mediolanenfes maxi- mo coníilio valde diu inter eos o , tandem Laudenfibus refpondentes , parabolam eis dede- runt, quod ipfi de ==" corum bona voluntate fi- delitatem Regi facerent , *2* referentes infuper St eis gratias de tali refponfione , quam Regis Le- ato fecerant. Laudenfes itaque Laudem reveríi o 8í nuntiantes aliis, que d Mediolanenfibus audierant, omnes 223 lxto animo fidelitatem Reg 224 fecerunt. Poftremo in Roncalia +5 expleto *26 parlamen- to petiit Rex 227 4 Mediolaneníibus, quatenus ipíi Per optima 8í meliora loca cum ufquead +** Pontem 229 Ticini ducerent , ipli vero fic fe facere velle reípondentes , =32 duxerunt ipíum $ ejus exerci- tum *3* per loca 252 yafta , 82 que deferta fuerant 233 propter bellum , quod inceptum fuerat inter Mediolanum $2 234 Papiam preterito proximo menfe Augufti 5 in quo menfe Mediolanenfes cum Comenfibus, 6 Laudenfibus, $£ Cremonenfibus 235 [uper Gon equitaverant, $t tam magnum exercitum luper cam duxerant , quod nec jpí1, Rervm Lavoensivm HisTOoRta. 95% . A| nec ulla alia perfona, vel Lombardiz civitates re- cordentur unquam amplius talem infimul habuif fe, nec collegifle , 23587 hoc fuit in die Mercu- ri, 237 que fuit decimo menfis Auguíti in fefti- vitate fanéti Tiburui Martyris, fcilicer primo die 1238 poft feftum.S. Laurentu : qui caftrametati funt 239 ad Lardiragum fuper fiumen 242 Olonz +4 ex ¡lla parte fluminis verfus Papiam. Altera vero. die Jovis faétum eft tunc preelium ad *4* Lavernago- lam inter Mediolanum $ Papiam, in quo prelio 'multi, homines mortui, alii vulnerati , alii etiam ¡capti ab utraque parte fuerunt 5 dirempto itaque ¡preelio, quod a mane ufque ad vefperas 243 tenuit 'Mediolanenfes , ad caítra remeaverunt. Ipío vero die Jovis cum omnes fere Mediola- 'nenfes jam coenaflent, quoddam divinum *4 mi- - 'raculum-fuper Mediolanenfes Xí corum exercitum evenit. Accidit namque , quod cum quidam ex 'Mediolanenfibus , qui in prelio vulneratus fuerat, a fociis ?45 ¡plus Mediolanum duci vellet, ipí focii ejus pite 241 Albergariz verfus Papiam fixum fuerat, 248 defixerunt, 6 in terram dejecerunt. Hoc au- tem videntes omnes alii equites , $t pedites , SE quid *42 in veritate ageretur ignorantes, putanteí= tentorium .eorum , quod in ca- que , Papienfes omnes exercitum Mediolanenfem invafifle , 8t illos timore Papienfium tentorium eorum defixifle , ?5 £ic omnes maximo timore per- territi in fugam ver funt , nihil fere portantes niíi fola arma, multi etiam fine armis , *5 atque Mediolanum fugientes abierunt , reliquerunt ita- que fere omnia plauftra tentoriis , loricis, pane, vino , alifque rebus , que fecum portaverant, onufta , per viam autem omnes fimul euntes, dum flumen Olonx traníire feltinarent, ac invicem Le preepedirent , plauftrorum magna multitudo in ¡pío flumine corruebar. Bubulci vero ibi morari non audentes cum folis bobus , plauftris reliétis fugiebant , pauci vero ex Mediolanenfibus in Cam- ¿po per totam noétem fteterunt, $ maximam pree- dam, que a recedentibus *5? dimifla fuerat, recu= peraverunt , fed tamen ipfi ante diem fugientes pluíquam decem millia marcharum argenti valen- tia in Campo reliquerunt. At revertamur ad hi- [toriam. Cum autem Mediolanenfes per loca (253 ut die * ximus) deferta ipfum Regis exercitum duxiflent, in ¡pío die caftrametati funt prope * Landrianum: - in illa vero noéte equi ipforum nihil fere ad co- medendum habuerunt : alia vero die duxerunt cum prope caftrum, quod dicitur *%5 Roxate, ibi- que tentoria 2% affixerunt : ?57 morantes vero ibi per duos dies, fere omnia ?% yiétualia fibi , eo- rumque equis *2 neceflaria defuerunt, nec ad co- medendum ad fufficientiam ?' unquam invenire potuerunt. Vifo autem hoca Regeícilicet, quod “1: Mediolanenfes cum deceperant, $1 ** fraudo- lenter eum per loca deferta duxerant , 2 tunc Rex Mediolanenfibus ait , juflitque , quod ipfi extra prediétum Caftrum de Roxate 26 exire fa. cerent omnes Mediolanenfes , 265 qui cauía cu- ftodiendi illud intus erant : quoniam ipíe 8 fui equites, cum aliter 266 miferam +7 famem evade- renon poflent , omnia, que intra diétum Caftrum erant ad comedendum apta , auferre volebant; Mediolanenfes autem hxc audientes, 8t inde val- de contriftantes fe, nec R preceptum infrin- gere audentes, ftatim omnibus illis, qui in ipfo Caftro erant, utexirent, Juflerunt , omnia , que intus erant, Regi $ ejus exercitui dimiferunt, quod audientes hi, quiintus erant, quamvis Sol ad occa- fum jam iviller, $ *8% quam feroefíet, $x etiam for- titer tunc plueret, omnes de terra illa, tam ma- fculi, quam feminz, $ttam magni, “quam parvi cum maximo dolore 82 luétu foras exeuntes, omnia, que intus crant , 2? lacrymabiliter tinas . ás 959 Mane autem faéto , 'Theutonici in ¡pfum Cas ftrum profilientes, omnia, que intus 272 reperie- rúnt, cito abltulerunt , pofteaque totum 271 Ca- ftrum comburentes, penitus diffipaverunt. Medio- lanenfes vero 272 quamvis tunc Regi palam often- dere non auderent , tamen maximo dolore X ¡ra perciti, 273 seequo animo fe ferre publice demon- ftraverunt. 274 Rex itaque inde difcedens venit |. ad Caftrum , quod 275 Abiate 276 Graflum dicitur;, 277 ¡bique ipío die refedit. Alio vero die 278 equita--|| vit cum omni exercitu fuo 272 ultra pontem Ti-| cini. 29 Cumque omnis ejus exercitus pontem-|' he fes]. cir, St 1bi ultra omnes hofpitati lunt. Deinde Rex |. ad Caftrum, quod +5: Viandrate dicitur, pergens, | 1b1 etiam caftrametatus eft. Mediolanenfes vero'| pertranfiflet , ftatim ¡ipíum ***pontem de adipíum Regem pergentes , $7 pecuniam, 283 quam 1ib1 dare promiferant in Roncalia , offerentes ei dare voluerunt. 25* Rex autem quia obfervaflet, || 8t 285 quia eos 286 fubdolos , 8t 287 malitiofos , ac deceptores , $ 282 parum fidel ele cognovillet; nec cum tam 289 perfidis 29 nequifimis homi-:| nibus aliquid agere fe velle referens , pecuniam | ipforum *9: omnimodo refutavit; ac eos de Curia fua ftatim exire preecepit , dicens etiam infuper| cis, ipfos deinceps nullam fiduciam in fe habere, nec tenere , 292 nec ullum foedus , feu pactum cum ¡pfis Mediolanenfibus amplius fe faéturum, nifi de Laudenfibus , 29 atque Cremonenfibus le omnes 294 abíque timore fibi fubmitterent. Mediolanen- | fes vero cum hoc 295 facere noluiflent , triftifimi ftatim abierunt, Mediolanumque reveríi , omnia, | que egerunt , 82 audierunt, narraverunt. Medio- lanenfes itaque his auditis nolentes quidem , quod Laudenfes , 296 vel Cremonenfes de ipforum ju- | go , vel poteftate exirent, valde 29 condoluerunt. Rex autem 29 poft quatuor dies 299 una cum Pa- pienfibus € Novarienfibus 3* duo 3** nobiliflima 392 Caftra Mediolaneníium , 3% que ultra Ticinum habebant, 3% unum quorum 3% Galiate, alterum| vero 396 Trecate, cepit, 397 eaque penitus 3* de- | ftruxit. ERE | Quo cognito Mediolaneníes 393 per mortuis fe reputantes , deinde omnia quecumque potuerunt | mala de Rege, utpotc Hoíte, dicere conati funt. | Rex vero 3 inde difcedens cum 3'* Marchione Guilermo de Monte Ferrato ad 3' Aften 33 perre- xit.* Aftenfes vero civitatem fuam 3" deferentes ad quandam corum 3" Rocham, que vocatur?'* No- vim 3'7 quodam monte fuper ¡pfam civitatem non multum longe pofitam, cum omni ¡pforum 3 mo- bilia 3" fugiere. Rex itaque ipíam civitatem 3” ca- piens 32 tradidit cam 3” preediéto Marchioni , pro quo ¡pos Aftenfes-3% in bannum pofuerat, civita-| temque ipíam-propterea ceperat, 324 quia pro eo 325 juftitiam eidem Marchioni facere 326renuerat. Ipíe vero Marchio 3?7 partem muri ac quampluri- mas turres iphius civitatis deltruens , 32% foedus cum Afteníibus fecit. ] | Propterea 329 Papienfes , qui cum 'Terdonenfi- - bus tunc 33 guerram 33% habcbant , ad prediétum Regem venientes graviter de Terdonenfibus33* con- queíti fuerunt , dicentes 3 ipfos maximas injurias eis intulifle, 8t 335 Caftrum eorum invalile , petierunt- que ab eo, ut faceret eos 33+juftitiam fibi facere. | 335 Rex autem, ut hec audivit, Terdonenfes ad ju- ftitiam Papieníibus plene faciendam per fuos Lega- tos convocavit, admonens eos , quatenus fe de hujuf- modi negotio fub ipfo 8 Curia fua ponerent. Ter-| donenfes vero tum quía Regem 33% amicum efle fcie- | bant, ideoeum in hoc fuípectum habebant, tum quia forte de juftitia difidebant , tum etiam, quod magis verum eít, quia in virtute EX potentia Me- diolanenfiufa , qui eos 337 acriter adjuvabant., 33% plurimum confidebant, talijudici 32colla fuppo- nere repudiaverunt. Rex vero 34 femel XX pluries OruHonis rr Acerñ1 MorENAE' A| in jus vocatos ipfos “Terdonenfes, 8t femper ve-" mire recufantes , publice bannivit, 3% 82 minans- poftmodum eis , quod nili relipifcerent-, fuper eos equitaret, 8 1plos,,É6t civitatem caperet ,- ac* -penitus deltrueret. Sed Terdonenfes multa ineun- tes confilia tandem hortatu , $ confilio, maximo-" queMediólanenfium impulíu 2* yerba ipfius Re-* gis vilipendentes ¿ac 34 ad eorum perniciem 8tin- teritúm 3% fuam proximam fortunam ,'ut34 ex ¿poft faéto' apparuit-, properare cupientes , Regi ¿parere 34 aliquatenus noluerunt. Rex jgitur fuper ¡pfos 3% cum exercitu fuo fe iturum-3% propoíuit ; bellumque fuper eis le faéturum indixit. At Me- diolanenfes hoc audientes le praparaverunt , 87 ¿multos 3% equites 35 Terdonxe obviam Regi mife- -runt. 35 Rex itaque Federicus una cum Duce 35 Henrico de Saxonia,-qui in Lombardiam cum ¡pío Rege fere non-cum- minori copia equitum, quam ipfe Rex veñerat , nec non. etiam cum 353 Papienfibus verfus Terdonam veniens, caltra- “metatus eft 35circa ¡pfam civitatem inanno 2b In- carnatione Domini mcLv. 355 pFimo die Quadrage- * fimee, quí fuit tunc 3% xr1r. meníis Februarii, in- dictione tertia, 357 0bfeditque cam cum- 358 Machi- nis Y Precheriis 359 ufque in diem... fequentis men- fis Aprilis , ¡pío vero die ¿5 Ugone Vicecomite,- 361 alrifque quampluribus Mediolanenfibus, %í Ter- doneníibus, Machinis, 81:36 Precheriis, 8t aliis. armis interfectis, vivis etiam maxima 364que pe- nuria 36+ conftriétis, 'Terdonenfes X Mediolanen- fes, 365qui 1b1 aderant, 67 intra folam 366 civita- tem fe omnes reduxerant, quía Dux Henricus cum Luis Saxonibus jamdudum 3% Burgum ipfius civita. tis 36% ceperat, AX illum comburendo penitus de- ftruxerat , fe amplius 3% Regis manusevadere non pofle cernentes, 37? Regi omnes le penitus tradi. derunt, 37: co videlicet paéto, quod ipíi omnes, tam mafcul;, quam feminz extra civitatém cun 'o- mnibus rebus ,-quas ipfi portare poflent , exi. rent , alias vero res, quas inde portare non poflent, ¡pfi Regi, ejulque exercitui penitus dimitterent. 'Cumgucomnes 32 foras exiflent cum rebus illis, quas portare potuetunt, exercittis Regis, ac 373 Du- cis, | que cam 374 exfpolians, ac poftea 375 comburens cam penitus 376 ufque ad fundamentum 377 diffipavit. 51% His itaque peraétis Rex Terdonam deferens, 312 Papienfefque 1bi, ut ipfam civitatem bene diffi- parent, relinquens, 3% Romam cum fuo exercitu -perrexit , Papienfes vero muros civitatis, turres” ac domos omnes deftruentes poft ipfum Regem 1bi per oéto dies fteterunt, $ deinde Papiam cum magno gaudio reveríi funt. Mediolanenfes igitur, qui in auxilium Terdone, antequam capta furfler, 3% ambulaverant , cumiplam civitatem intrare non poflent, apud Caftrum, quod 3% Sarzanum dici- tur, quod diftat a civitate per duo milliaria, mo- rati funt. Cum autem Papienfes a Terdonarecef fiflent, ftatim ill: Mediolanenfes , qui3% apud Sar- zanum a Terdona fuerant., 3% in' deftruétam ci- vitatem Terdonx 38 intraverant, 3% Mediolanum- que, quid egerunt, miferunt. Mediolanenfes hxc audientes, 6 ob id valde dolentes , 3% quia jam invitis Papienfibus fe tenere polle difidebant; mi- ferunt illis, qui erant Terdone, quatenus eam de- fererent , Mediolanumque redirent , qui hoc age- rereculaverunt. Papienfes itaque cum cognoviflent 38 Mediolanenfes intrafle Terdonam, 3% ac eis jl- lam velle resedificare, 3% Terdonam revertentes, ipÍos tamen invadere 39 non funt aufi, 39 deinde nihil proficientes reverí funt. Cum autem Me- diolanenfes , qui erant Mediolani, audiflent, Pa- pienfes cum eorum exercitu ivifle Terdonam.,, nec | fuifle aufos invadere Mediolanenfes , qui in Ter- dona pauci erant ; tunc corda omnium Mediola= .nenfium ad “Terdonam corum proprio 32 difpen= dio g60' Papienfium intra civitatem pergens, totam- * ES 961 Rervm Lavoensivm His'tTor1a. - 962 dio 3% reftituendam mirabiliter exarferunt. Quare| A] tiflent, ficutegomet , quitunc in ipía civitate Ter. eligentes omnes equites , 82 pedites portarum 39% "Ticinenfis, atque396 Vercellenís , ftatim illos miferunt Terdonam , qui muros civitatis fis pro- prus expeníis resedificare confeftim coeperunt , ac 1bi per tres hebdomadas permanferunt. Poftea vero aliarum duarum portarum 397 Ro- manx , E 3% Arentia: omnes equites , St pedites 1verunt “Terdonam, $ primum in quodam die 32 Mercurii , in quo fuit **feítum Sanéti 40: quee fuit x1v. ante Calendas Junii, apud Ter- donam in **brolio Epifcopi extra civitatem fere omnes Caftrametati funt. Sequenti vero die Jovis omncs pedites diétarum quatuor portarum, 8t equi- tes ipfarum iverunt ad Salam , ut cam caperent; led ruftici $ pauci etiam equites , qui in ipfo loco erant, ¡ta viriliter fe defenderunt, quod vil- lam ¡pus loci capere non potuerunt ; multis ta- men utrinque vulneratis, Terdonam redierunt. Alio vero die Veneris omnes equites , 82 pedites porte Ticineníis,$t Porte Vercelline, Mediola- num redierunt ; aliarum 4 duarum portarum equi- tibus , $ peditibus Terdonx remanentibus cum magno gaudio; quamvis poftea hoc + verfum fit. els in gemitum $ dolorem. *%Scquenti ita pro- ximo * die Mercurii, %?in quo fuit feftum fan- Eti Urbani 5 Papa, Papienfes cum magno exer- citu Terdonam iverunt; 4987 Mediolanenfesrobu- fto Sí alacri animo extra **foflatum Burgiipfius civitatis excuntes ufque ad Ecclefiam fanéti Marti- ni, St etiam ultra, +'* forisobviam eis incampo exie- runt; ibique in manus Papienfium inciderunt ; fed 1n primis omnes ex utraque parte fibi obviam.excur- rentes, ita acriter fe invaferunt, quod ultra centum. militesinter utramque partem ex cquis corum deje- €ti fuerunt , tandem omnibus 'ab utraque parte di- micantibus, cum Mediolanenfes tantis viribus reli- ftere non pollent, in fine terga verterunt; 81 ufque in civitatem Terdonx fugientes fere omnia tento- ria, omnemgque corum mobiliam , totumque etiam mercatum , quod in Caftris habebant, amiferunt: quoniam ¡pfi fere omnes mecum quoqueipío in bro- lio Epifcopi, 8 alibi extra civitatem , hofpitati fue- runt ¿ 'maximamque copiam equitum X peditum Mediolanenfium Papienfes ceperunt , multofque etiam 1bi im Campo interfecerunt: altero vero die Jovis Papienfes , quí primo die per tria milliaria longe á civitate Terdonz hofpitati fuerant, prope 1ipfam civitatem hofpitium mutaverunt; ac poftea in ipío die tam maximum ab omni parte: civitatis prelium cum Mediolanenfibus feceruntjuxtaipfam Civitatem, quod ipíi ultra Mediolanenfium volun- - tatem in loco, ubi Turris Blanca dicitur, deinde in civitatem cum duobus vexillis intraverunt, qua- propter multi ex Mediolaneníibus perterriti'tunc fuerunt taliter , quod bello ab cis dercliéto., cum omnibus armis in Eccleliam majorem confugerunt; led alii Mediolanenfes acriter tunc pugnantes, $ maxime cum lapidibus fe defendentes , extra civi- tatem maxima vi eos repulerunt; Papienfes vero iterum viriliter pugnantes omnes Mediolanenfes tunc debellaflent, ac maxima curteíta ecs cepo fent, nifi Dominus fua pietare Ex clementi mileri- cordia quandam pluviam cis tribuiflet adeo ma- gnam, que fic terram madefecit, quod Papienfes ultra 4% fuper foflatum civitatis 4'5 inheerere non va- luerunt. ltaque Papienfes circa civitatem commo- YANtes ufque ad proximam diem Sabbati, Terdonam oblederunt : ipfo vero dic Sabbati a Terdonarece- dentes, cum magno gaudio Papiam funt reverl: fed in eo Qquidem die tam magna panis XX vinl inopia , cxterarumQque rerum comcdendarum, fuit in Ter- dona , ** quod aqua etiam fere tota penitus in ¡pla Civitate tunc defecerit; quod vix ad comedendum aliquid in ca *'inveniri potuiller ; 4%ita quod 4 quatuor folummodo dies adhuc ibi Papientes fte- donx cum Mediolanenfibuseram obfefius, 47 vidi, Scognovi, fine prelio, fine periculo Papienfes po- tuiflent capere omnes Mediolanenfes ibi tunc exfi. ftentes ; fed quia hoc tunc fieri non eratá Deo dife pofitum., 1deo nullatenus eft impletuim. Medio- lanenfes itaque Terdonx morantes **totum murum ipfius civitatis corum propriis facultatibus rexdif- caverunt, 6 ¡plam civitatem , ubi oportebat, fofíato aliiíque rebus neceflariss optime munierunt. Sequenti igitur felto Sanétorum Gervafii, 8 Protafii , quod fuit x1x. fequentis menfis Junii, | 419 ceperunt Mediolanenfes +” Staranos ** de Pavia, qui **Serexanum depraedat) fuerant,plurefque ¡ipfius loci domos 1% exarferant, 6 multos ex ipíis interfe- cerunt. Ab eo autem die cum fere per totam 4 guer- ram omnia profpere Papienfibus accidiflent, mutara eltadverfus eos fortuna, ita quod fere femper poft- ca, donec D. Federicus Imperator in Lombardiam rediit , omnia bene E profpere Mediolanenfibus e- venere. Polt paucos vero dies 45 faétum eft prelium ad Pozzolum inter Mediolanenfes, qui erant in cu- ftodia Terdone, € Papienfes , quí jam ad diétum locum caufa cuftodiendi eum iverant. Ibique in co pralio multi ex Mediolanenfibus X Papientibus ab utraque parte capti*% in carcerem reduéti funt. Sed tamen plurimiex Papientibus tunc funt capti. 'Interea Rex Federicus cum a Terdona difcefif- fet, tunc co +7 Romam pergente multa Caftra, multique Principes *% Lombardiz , *Tufcix, Romania fe ei 4? fubdidere. Qui Rex cum Romam pervenifler, ib1a D. 45* P. P. +52 Adriano 43 honori- fice fufceptus ef, €t +:apud lanéti Petri Baíilicam 435 coronatus Romanorum %4 Dei favente mifericor- dia 437 Imperator eft efíeétus: qui 1bi poftea perma- nens 4354 Senatoribus Rome, aliifque ¡pus civi- | catis 432 majoribus 4+2fuum jus , $T rationem, feu ufum ++! plane , % humiliter exigebat, +42 mali ali- quid eis facere non intendens : +43 Romani vero +++ omnino fe ea facere reculantes ,+45 8t colla, ju- go quaíi abjeéto, temere adyerfus eum erigentes, D| non folum in civitate , fed ultra 446 Tyberim fe nol- le , vel non debere ei hoc facere pratenderunt : fed maxima 41 fuperbia commoti , ex hac parte Tyberis 448 per pontem , qui eft fupra iplum flumen in ++9 In- fula, cum armis ad bellum faciendum +52 parati, ipli 451 0byiam Imperatori venerunt. Imperator vero 452 cum exercitu fuo , ut eos omnes tam equites, quam pedites fic armatos contra fe venire +53 profpe- xx1t, omnes fuos protinus 45+armari preecepit; 455 qui 'cumarma 456 feftinanter accepiflent, in bellum o- mnes 457 alacriter profilientes fe 458 cum ¡pis Roma- nis 459 commiícucrunt. Imperatoreitaque cum Teu- tonicis aliifíque omnibus , qui in ejusexercitu erant, 460 dimicantibus acriter cum Romanis , +6 multi ab El utraque parte 46 interfeÉti , mulrique vulnerati, plerique etiam ex equis funt dejeéti. +4 Tandem Romani vim Imperatoris, ejufque exercitus 46 fub- ftinere- non valentes +65 terga verterunt. Imperator vero cum fo exercitu cos 466 acriter perfequens , 467 8 multos virosin ipfa fuga capicns, multofque interficiens; ufque in Tyberim eos 4% fugare non ceflavit. 469 Romani vero cum ad Tyberis fuyium perveniffent, corum 472 multa milla cum armis, ali vero finearmis in ipfum flumen [e 471 precipitave- re: quorum plurimi 47>inipí0 fumine perierunt; corum vero, qui in ripa flúminis remanferunt , multi 473 capti fuerunt , alu vero per diótum pontem ultra Tyberim in 474 1ofulam fugientes , 4751n Romam fe recollegerunt. +7 Poftera vero dic Imperator cum F| Romanis 47? foedusiniens , 7% Roma difceffit; qui procedens +72 ufque ad Ánconam , +50 multas CIvita- tes , multofque Principes , luz ditioni $ potentiz. fubjugavir: ** in Apula etiam, $ Romania per to- tam ettarem , SY etiam per hyemis partem verÍatus, tandem 42 in Alemaniam reverti +3 propoluit. Qqg-- * 963 Itaque.cum ipíe Imperator in Alemaniam redi- ret , *Spoletum veniens , 1b1 4 non multum lon- gea civitate 1pía hofpitatus eft: qui quamvis**5po- letanis 7 nullum adhuc damnum intulifier , ill; tamen 4% ranquam ftulti, Imperatore cum fuis ad prandium fedente, Spoleto, ut mihirelatum fuit, 402 exjerunt armati. 49 Imperator vero hoc audiens, 49* valde turbatus, *fuis preecepit , quatenus 1n- continenti arma fufciperent , St cum els 43 virili- ter pugnarent : 1pfe 99% Imperator vero cum exer- citu fúo fic robufte pugnavit, quod ipforum Spo- letanorum multos cepit, multofque “9% campi %*yi- étor exiens in prelio 47 interfecit; deniqueiplos in- tra civitatem fugientes fic perfecutus eft , quod 8 y- na cum eis civitatem ipíam intrans , %%eam cum | hominibus cepit : quam exercitus ejus fpolians totam combuflit. Cives vero ipftus civitatis , qui | capti fuerant, ligatos ad tentoria deduxit. Sed lin- perator tanquam $” pius 8 mifericors cum 1píis po- ítea 5% foedus inivit, 82 multa pecunia ab els pree- Ítita ,captos abire , $ civitatemque intrare permifit. Poft hxc vero Imperator inde difcedens , ac 5% ¡ter fuum faciens , dum Veronam 5% appropin- quaíler , indeque 5% humiliter $7 pertraníire vel- let 5 Veronenfes , quí *eorum *% mala fortuna $52 cum Mediolanenfibus jam convenerant , Él pe- cuniam ab ip£is , ut Imperatori obítarent , acce- | perant ; extra civitatem venientes 3% armatl in viam , per quam traníiturus erat exercitus Impe- ratoris , obviam ei fe ponentes , *'* ne inde tranf1- ret, *'prohibere voluerunt. Imperator autem, $ 5'4omnis ejus exercitus 5'5 ira commoti arma robu- fte ceperunt , € fuper Veronenfes acriter irruen- tes, fortiter cum eis pugnaverunt : qui ““Impe- |. ratoris viribus *'? nequientes refiftere, **1n fugam | turpiter funt converíi. Imperator veroipÍos acriter | perlequens, ex eis *'2cepit fere mille : quorum du- centis nalum cum labiis amputavit, 8t 5% tot1- dem, ét plures in arboribus fufpendit ; 5% cate- | ros vero captos in tentoria ducens catenis firmiter | alligavit: coeteri vero Veronenfes, qui in civitate remanferant, maximo timore perterriti, mox cum Imperatore *3 foedus interunt , 8 el + magnam pe- | cumiam tribuentes , 5%captivos de carcere libera- verunt; 36 quo paéto Imperator inde difcedens in | Alemaniam 57 eft profeétus. Interea dum Mediolanenfes % maximam guerram | facerent cum Papienfibus, ipforum Mediolanen- | fium equites $ pedites 5% pro commune "ultra | 'Ticinum ad devaltandam *%* Lumellinam perrexe- | runt: quibus %* venerunt obviam Papienfes ; tunc vero 53 volentibus Mediolaneníibus, Papienfesfu- | per eosirruerant, maximumgque cum 1píis preelium || commilerunt; in quo preelio utriufque partis mul- | tu equites fuerunt interfeéti, multique capti, $t re- | tenti : denique Papienfes , quimulto pauciores Me- diolanenfibus erant, bellum tam grave fuftinerenon | valentes, ufque ad Caftrum 54 Viglevani %5fuge- | runt, femper tamen, prout melius poterant, fe defendendo : ubi fe colligentes viriliter Mediola-| - nenfibus obítiterunt ; € Mediolanenfes ad 1plum Caftrum venientes , $ illud %sobfideñtes , man- ferunt $7 per tres dies circaillud : tandem, quia Pa- pienfes 1b1 viétualium maximam patiebantur ino- piam , **foedus cum Mediolanenfibus cojerunt, | 539iniguc tamen poftea in ipfo foedere funt verfati. Hoc autem contigit anno Domini 54 mcry1. de | menfe 5* Junii Indiétione quinta. | Mediolanenfes ¡gitur, quia** tunc temporis eis cunéta profpera accidcbant , fuper opprimendos | Laudenfes 3% nimium ..... 44yidentes illos: multi- plicari quotidie $ in perfonis, Stinrebus pariter: 54 Inter enim certera mala, que ¡pfi Mediolanen- | terribile, $8: ini- |- quum , atque in 5% fzeeculo inauditum **induxe- | sunt. 5% noyiter fuper eos .... $ preceperunt enim | fes Laudeníibus intulerunt, Í OTHONIS ET ÁcerBrU MORENAE » 964 A| publice in ipforum concione, quod nullus homi- num Laudenfium terram fuam propriam , $ quam pater , 5! feu avus ejus dimilerar , $í per Lx. an- nos , 87 etiamultra , quiete 5* pofliderat, deinceps fine. confilio $ 55 licentia Confulum Mediolani aliquatenus 5% venderet , nec aliquo alio modo in: alium transferre praelumeret: contra quod prece- ptum fi quis faceret, tamemptor, quam venditor 555in bannum publicum poneretur y 8tiníuper et- lam, venditore pretio carente, emptor rem ¡plan amitteret; $í quod deterius erat , pretium $ res vendita in filcum Mediolanenfium pervenirent. ss Hoc autem audientes ipfi Laudenfes, quamvis 'B|de re tam gravi valde dolerent , putantes tamen le magis 55? fervitiis pofle vincere Mediolanentes, nibilominus poftea eis plurimum fervierunt. Aliud: quogue nimis deteftabile ftatuecrunt fuper iplos Laudenfes , videlicet*, quod quicunque inveniret aliquem Laudenfem , quí extra Laudem ad habi- tandum exiret, vel aliquid de rebus fuis alio de- ferret”, iplum capere , X omnia ejus bona aufer- re poflet ; 8c infuper Laudenfis , qui defercbat, $í omnes ejus res in publico banno eflent : pro- pter quam occafionem ipfi Mediolanenfes bona plus tercentas auri libras valentia ipfis Laudentibus abí- tulerunt. E: In fequenti vero menfe Novembris anni pre- C| diéti indiétione fexta Mediolanenfes Confules Lau dem venerunt , € 558 fodrum ipíis Laudenfibus petierunt 3 minantes els, quod nifi darent , ipíos 5521 publicum bannum ponerent , 8z sá infuper accufantes 5%! de terra ejicerent, fine (pe aliqua re- deundi. Laudenfes autem corum bannum, $<mi- nas valde timentes, ac eorum adventum, ac 56 ma- lam voluntatem fcientes , adeo perterriti funt, quod ftatim plures eorum de Laude recedentes per 563 diverías terras poltea funt vagati. Qui autem 1b1 remanferunt, quamvis dolentes nimium, quia | veteres 87: nobiles Lombardis cives fe exiítima- bant; cisipíum fodrum denegare Mediolanenfium timore noá funt aufíi : quod 11 qui forte dare re- D | cufarent, eorum domos intrantes , ipfos exfpolia- 'bant , auferentes inde omnem 56 mobiliam , quam poterant , $í vinum iplorum per terram effun- ¡dentes , €os de terra penitus ejiciebant. Hisitaque fic peraétis , Mediolani Confules iterum anno ¡MCLV1TI. menfe Januarii Laudam. venientes dixe- runt ipíis Laudenfibus; quatenus omnes corum a .quindecim annis fupra ufque ad centum $6 abíque .ullo timore 56 jurarent ftare fub ipíis, $t corum precepta omnia obfervare : Laudenfes vero inde ¡maximo timore perterriti, cognofcentes, ¡llos oc- cafiones adveríum 567 eos querere, quibusab eo- yrum amicitia poflent fine ignominia recedere, cof. ¡que de terra fua ejicere, acipfos bonis firis exfpo- liare, quaíi 3 exanimes funt effecti. Tandem di- xxerunt eis , fe fuper hoc velle habere confilium: cum Sapientibus de Laude , $í eis cum ipforum confilio refpondere. 5% Cumque Laudenfes fuper hoc confilium habuiflent , Confulibus s70 Medio- lanenfibus s71refpondere , fe velle jurare , ftare praeceptis corum , 61 quecunque 572 fibi precipe- rent , obfervare : 573 falva tantummodo fidelitate Domini Federici Imperatoris, quam ei jamdudum 574 fecerunt , ipforum Mediolanenfium ss parabo- la $ confenfu. 57%Mediolanenfes autem predi- ¿tum facramentum cum illa conditione, fcilicer, falva Imperatoris fidelitate E recipere nullatenus yo- Juerunt; fed graviter els miantes dixerunt; quod 'nifi ipfum facramentum abíque ullo tenore face- rent, eos in bannum publice ponerent, ac cos de terra ejicerent , 8c omnia fua bona eis auferrent, His autem diétis Mediolanum funt reveríi. Con- fules itaque 577 Laudenfes accipientes 37% diétum Lanfrancum Laudenfem Epifcopum , $ alterum 'Dominum Lanfrancum Eccletiv Majoris Preepo. | tum, 965 Rervm Lavoensivm HisTORIA: 966 fitum , éz 579 alios omnes Prepofitos , 81 Abba- | A| nec quicquam mali eis inferre deberént ¿ 82 his tes , 61 Presbyteros de Laude , 58% una pluribus fexaginta >: Sápientibus de Laude, nec non 52 Dominum Abbatem 583 Claravallenfem , Kí Do- minum Abbatem 5% de Cereto, % Dominum Al- bertum de s8s Pontia Priorem, cum D, tunc tem- poris de Climea , venere Mediolanum cum eis. Quibus omnibus exfiftentibus in Palatio Domini 586 Uberti de Pirovano Mediolaneníis 587 Archie- poe preediéti Laudenfes , tam Clerici , quam arci 388 fe pedibus diéti Archiepifcopi , Kí omnium Confulum Mediolani, ac quamplurimorum alio- rum Mediolanenfium civium tam majorum , quam minorum flendo amariflime proftraverunt; depre- cantes cos omnes fuppliciter, quatenus ipfos non cogerent perjurare; dicentes, $ promittentes, fe animo paratos efle ftare , $7 obedire omnibus eo- rum preceptis ; dum tamen perjurium non com- mittant 3 E recordantes es, quomodo , ficut be- nc fciebant, ipfi Laudenfes Imperatori fidelitatem Juraverant, 58% requifita prius ab cis de hoc. licen- tia, E concefla. Dicebant, quod £i ipíi 59 preedi- étum juramentum facerent, $ Imperatoris fideli- tatem , quam prius jurayerant, non anteponerent ; 3píi dejerarent , 8r poftea $2*interfeCti , $ omnia bona fua perdere mererentur.Archicpifcopusitaque, 6 Epifcopus Laudenfis una cum praediéto Abbate de Claravalle, 8% Priore de Pontia, X Domino de Climea omnes unanimiter rogaverunt , 8t ad- monuerunt preediétos Mediolanenfes , quatenus ab infeftatione Faidénfuio ceflarent, 81 quod els vole- bant facere,libenter acciperent,quia fibi fufciens vi- debatur. Sed neque preces,vel lacryme aliquid pro- fuerunt. Quare pradiéti Laudenfes cognofcentes, quod fic apud ipíos Mediolanenfes nibil profice- rent, Laudam cum magno dolore %* reveríi funt. 59% Interim duo Cardinales Romanx Sedis Le- gati, %videlicet D. Arditio de 5% Rinoltella, Xx D. 5%Otho de Brixia Laudem vencrunt: ad quo- rum pedes proftrati Laudenfes eos valde 52 depre- cati (5h , Quatenus Mediolanenfes rogarent , ne iplos cogerent ad preediétum peut facien- dum> recitantes eis ea, que ¡pít Mediolanenfes ab eis requirebant , $ que eis facere volebant , K caufam , quare prediétum facramentum eo modo, quo petebant , facere recufabant. Cardinales au- tem mifericordia moti , audientes ea, que fib1 Laudenfes de Mediolanenfibus retulerunt , $ 5% per nimis gravia reputantes ca , que Mediola- nenfes a Laudenfibus fibi fierirequirebant , fpecia- liter perjurium fuum indecens, EX iniquum , pro- miferunt cis ¿ quod quam cito Mediolani , quo tendebant , effent , ftatim pro eis ipfos Mediola- nenfes precarentur, quantum poflent; quí fi corum precibus obtemperare nollent , ex parte omnipo- _tentis Dei, X D. P. P. ¡plis preciperent , quod ipíos Laudenfes aliquatenus non compellerent ad hujufmodi perjurium faciendum , fed pacifice re- ciperentillud facramentum a Laudenfibus eo mo- do, quo facere valebant ; quia hoc cis non fatis folum efle, fed fuperfluum videbatur; cum Lau- denfes Mediolanenítbus non aliter quam per vio- lentiam fubpofiti dignofcantur. Poft heec cum Gar- dinales Mediolanum perveniflent , iplos Mediola- nenfes deprecatifuerunr, quatenus Laudenfes pree- diétum perjurium facere non compellerentur; cum Oc non poflent facere abíque Dei offenía gravi, « ¡pforum tam perfonarum , quam rerum omnium periculo vehementi ; fed potius ab cis pacifice re- tiperent, quod cifdem de jure facere poterant, 8t volebant. Mediolanenfes vero nec Cardinalium pre- ces exaudire volentes, illud fe nolle Laudeníbus facere refponderunt, Quare ipfi Cardinales cifdem Mediolaneníibus ex parte Dei, $í Apoltolica Se- dis publice preceperunt, ne Laudenfibus ex tam prava $í iniqua occafione bona fua auferrent, diétis a Mediolano tamen poft multum temporis receflerunt. 3% Mediolanenfes vero, donec Cardiz nalesprope Laudam , vel Mediolanum fuere ¿pra- cepta iplorum, que fibi de Laudenfibus fecerunt, optime fervaverunt. Cum autem Cardinales inde longe recelfiflent , Mediolanenfes ftatim “in fe- quenti proximo die Martis %* fanéto , in quo eta iam pravi homines a malis operibus folent defiíte- re, omnes $” Laudenfes pofueruntin bannum , ni- li ab ¡pío dic Martis fanéti uíque ad proximum diem Jovis poft Pafcha juraviflent omnes %3 fim- pliciter , nulla conditione interpofita, fis preece=" ptis omnibus obedire. Laudenfes vero hoc audi- to , cum illud juramentum non vellent aliquate- nus facere, quid dicerent, quidve agerent, peni- tus ignorabant. Sciebant enim; quod nifi lud fa- cerent , Mediolanenfes eos de terra *4expellerent, $í eorum bona omnia raperent feftinanter. .De- nique cum undique fibi adeflent triftiti , nec in hoc fcirent, quomodo fe haberent , ad % Deum mceftorum verum Confilium recurrerunt. Quare iplum omnipotentem Deum magis, quam Medio= lanenfes timentes , ac eum omnibus fuis perfonis ac rebus preeponentes , nolucrunt aliquatenus fas cereillud nefandifimum facramentum. % Proxi- mo itaque dic Mercuri polt Pafcha Mediolanen= fes , non exfpectato 67 praeediéto die Jovis , “Sn quo erat terminus banni, cum plauftris, bobus , atque facculis Laudem venerunt 3 8t violenter Lauden< fium domos ipíis prefentibus, 81 videntibus , ac contradicere non audentibus, fed magis %9 dolore morientibus, intrantes, equis %* bladum, atque vinum, omnemgque aliam eorum mobiliam ** abfe tulere , abíque aliqua ratione. Infuper eriam gra- viter eis minati funt , fumma adjuratione firman tes; quod £1 ip£i 1bi morarentur , immo non cito ab eorum confpeétu recederent , eos omnes tam maículos, quam foeminas , $1 etiam parvulos ad= huc in cunabulis jacentes, abíque dubio interfice- rent. Laudenfes vero hec audientes , ex fcientes ipíorum corda adveríus fe graviter indurata , ti mentes carcerem, E quod deterius eft, mortem, quam minabantur , propofuerunt fibi animas 8c corpora magis, quam divitias confervare: “In fequenti die Jovis proximo , %% qui fuit MCLV11T. ab Incarnaione Domini , cum Sol %5 jam ad occafum eflet , omnes Laudenfes mafculi, 8£ foeminz, tam magni, quam parvi, reliétis eorum domibus , 6 omnibus alis fuis rebus, januas fua- rum domorum claudentes , folis canibus ac gattis ¡bi reliétis, ad “7 Pizighitonis Caftrum , quod efe ínter %% Abduam $ *9>Serium , per totam no étem unanimiter fugerunt. Sed quí tunc vidiflent mulicres % parvulorum fuorum alium in collo, alium in brachiis fuis deferentes; aliofque ad ** gay- des veftium fuarum fe tenentes , ceterofque poft cas ire lugentes 3 ipfas etiam fepifiime cum 1píis infantulis in foflata cadentes ;:%** grandefque capi- taneos, aceorum uxores , qui non habentes equos 63 peditabant, prout melius poterant, multique ex ¡pfis in foífata cadebant cum uxoribus Íuis , yocis ferantes , quia nox erat, 8t eciam pluebat, haud quit: quam tam letus efle pofler ,. quin pietate motus moeftus inde non efler, $: *+lacrymas nonfuiflet, 65 compaflione duétus: Cum ergo ad Pizighitonen veniflent, non habentes ¡bi domos, necalia recepta= cula, in quibus recipi poflent, quia locusille par- yus erat ad multitudinem recipiendam; tres familias, aut quatuor in una parvula domo 1bi 6:6infimul ho- fpitabanturzarque ibiita ¿diftriCte habitabant,quod fere 6 unus fuperalium Jacebant. Ex hocitaque tali 629 diftriéto, %”ex molitiene terra, quam mutave- rant, quoniam zeftas tunc erat:, tum ctiam ex Ci= borum mutatíone, £í maxime propter aquam, quam ipfi fere omnes bibebant quotidie , cum nog aquam, Qg49 2 fed 967 OrTHoNIs ET ÁCERBI MORENAE 968 fed bonum $* vinum foliti fuiflent biberes maxima | A | citur de Caffiano , qui fuper Abdux flumen pofitus ipforum multitudo tam foeminarum , quam ma- fculorum , $ fpecialiter 6? parvulorum , fic mo- riebantur, quod fere in tota die non poterant fe- peliri; ficque faétum eft , quod terra non inveni- retur apud Ecclefiara ipfius loci , ad fepeliendum tot cadavera mortuorum ; immo ex hac parte Ab- duz apud fanétum Petrum de Pirolo fepeliendi mortui ferebantur. Multi autem hoc videntes , ula ibi manere non poterant , Cremonam procef- Pei ubi eorum quamplures %3 infirmati cum magno dolore % dehoc fxculo migraverunt. Me- diolanenfes itaque in ipío die Jovis, quo Lauden- fesá Laude, ut diétum eft, receflerunt, Laudam venerunt; $ primo omnia fuburbia %5 fpoliantes in ipía noíte , $ in fequentibus duobus diebus totam % fuccenderunt; poftea ipfas domos %7 di- ripuerunt , %% vites quoque , € arbores Lauden- fium inciderunt, hominefque Laudenfes, qui ad- huc ibi remanferant , capientes , eos In carcerem deduxerunt. Preeterea %2 in hac eadem eíftate Me- | diolanenfes iterum Laudam redeuntes %" totam eo- rum fegetam in Laude, 81%! per totam etiam fe- re%* Lodefanam ad fuam voluntatem collegerunt. Deinde turres de %3 Montellelo , $ turrem de 644 Caftelliono , turremque 45 de Sanéto Vito, $ turrem de Camairago diripuerunt. Venientibus poftremo ipfis Mediolanentibus in campos fupra coltam de Cavacurta , obviam eis iverunt. cum vexillis, 8x alis infignibus levatis ufque ad cam- pos de Salvaterra Laudenfes , qui ad Pizighitonem % fugerunt una cum ipíis de Pizighitone , $ cum forte triginta equitibus Cremonentibus. Medio- laneníibus igitur , $ Laudenfibus in aperto Cam- po morantibus, $ bene fe ad invicem profpicien- tibus , nullo nemore, % nullifque vitibus , nullo etiam follato , aut %% cofia, 6% nullis arboribus in- ter utramque partem exfiftentibus, quamvis Lau- denfes multo pauciores eflent, Mediolanenfes ta- men eos invadere tunc aliquatenus non funt auíi; fed cum magno timore ad eorum Caftra, qua erant ad $5 Caftillionum, rediere, deinde Mediolanum | reverí Íunt. Hac eadem eftate , que fuit 1m MCLVIIL. $*1n menfe Juli 6* venit Dominus Federicus Impera- tor $3 una cum Rege Bohemiz , maxima multitu- dine 5% Archiepifcoporum , 655 Epifcoporum , 655 Ducum, “7 Marchioonum, X Comitum, alio* rumque Principum plurium 5 cum maximo € innumerabili exercitu in Lombardiam : quí cum 659 venifler , $ appropinqualler 66 Brixixw , $ $1 nullum detrimentum Brixienfibusfacere decre- viflet , nec fecifler 3 462 nifi forte quod ipforum fcu- tiferi Y confuevit, nec levius aliud efle poteft, Brixienfes $63 pecunia magis , quam amore Medio- laneníum ...... fuper 66* [cutiferas Regis Bohemiz, qui prius, quam Ímperator ,' venerat, irruentes, equos ipforum abftulerunt , plurefque* interfece- runt 3 alii vulnerati, pluribus femivivis reliétis, fugerunt. Quod cum audiflet $65 Rex Bohemiz, valde ira commotrus eft; ac deinde coepit 1pfe , 61 omnis ejus exercitus, qui magnus nimis erat, to- tum Epifcopatum Brixisw quantum poterat 666 de- valtare. 667 Ínterca Imperator cum maximo ejus exercitu 1bi in Brixienfi Epifcopatu cumipío Rege Bohemiz hofpitatus eft ; qui ibi per $68 quindecim dies morantes “62 multas y innumeraque Brixienfium loca 67o diffipaverunt at- queigne cremaverunt ; infinita etiam Brixieníibus uíque prope iplam civitatem abítulerunt: tunc ve- ro Brixienfes “?* maximo timore perterriti, ac etiam ne caperentur , aut penitus diffliparentur valde du- bitantes, ftatim cum Imperatore 67: pactum inien- tes , quod tunc optavit Ímperator fecerunt. Inde itaque Imperator difcedens , Mediolanum- | . queíe velle ire difponens; cum ad pontem , qui di- T Locus corruptus. ¡llas , multaque Caftra, |. erat, perveniflet E indeque per cum pertraníire vellet, quamplures Mediolanenfes una cum mul- tis villanis ex alia parte ¿pfius fluminis fuper ripam fuerunt Imperatori obviam , el per ipfum pontem tranfitum prohibentes. Imperatorautem , étomnis ejus exercitus hoc profpiciens , AC nefciens , qua parte pofler tunc diétum flumen traníire , val- de condoluit. Bohemieníes vero una cum Tiheu- tonicorum parte deoríum a ponte juxta ipfum de- ambulantes , tamdiu perrexerunt , quoufque ye- nerunt ad quendam locum, ubi aquaita cis vidé- batur parva, quod fatis inde ipfum flumen traní- ire per ¡pfam aquam putaverunt. Cum autem illuc perveniflent, ubi aqua els tam parva videbatur , ftatim in cam, ac fi nulla ibi tunc eflet aqua, fe projecerunt; unde multi eorum cum equis XX altis armis in ipía aqua perierunt, ali vero ex alia flu- | minis parte foras exeuntes verfus Mediolanum ire coeperunt cum vexillis levatis. Mediolanenfes igi- | tur, ut eos ultra lumen traníire, $l convenire á longe profpexerunt , ftatim terga vertentes ire coeperunt verfus Mediolanum , ponte turpiter de- reliéto. Imperator Vero , ac Bohemix Rex, o- mnifque corum exercitus dum per pontem traní- irent, Sí jam maxima pars exercitus eflet ultra pontem ipfum , totufque adhuc pons ab una par- te uíque ad alteram hominibus Ét equis onuftus | efler ; valde tunc fraéta quadam parte pontis, omnes, qui fuper ipíum pontem erant milites Ícu- tiferi, atque equi, intra1plum flumen Abduz ce- ciderunt 3 quorum ibi multis periclitantibus, alii, prout melius potuerunt, foras exeuntes una cum Imperatore , ac Rege Bohemizx, ét his, qui pon- tem jam tranfierant, Mediolanenfes funt acriter per- fecuti. Deinde multos ex villanis, qui cum Me. diolanenfibus fuerant , nec non El plurimos ipfo- rum Mediolanenfium occiderunt, $ Alcherium de Vicomercato , Ardivi Vicecomitem , Robo Ca- ftrum, 8 Monacum de Abonis, * Trincherium Bafabelletam , aliofque quamplurimos Mediola- nenfes capientes, omnes alios fugaverunt. Medio- lanenfes itaque , quia Imperatori tranfitum Abduze fe leviter prohibere pofle putabant, pofteaque Im- peratorem ét ejus exercitum Abduam tali virtute pertraníifle cognoverunt , 8 fuos fic elle interfe- étos , captos, atque fugatos audierunt , valde ti- muerunt. Sed Imperator cum omni fuo exercitu ad Caltrum Treci ambulavit ; atqueillud gravi- ter expugnans devicit iplum , $ cepit ; fuofque Theutonicos milites in ipío Caftro cuftodiendo po- fuit; deinde Imperator die Jovis, que tunc fuit pridie Calendas Augufti ad Lambrum in. prato de Caftiraglia veniens, ibi caftrametatus eft. Tenue- runt autem Caftra ejus fpifla ab utraque parte Larn- bri a Caftringa ufque ad Salevanum. Laudenfes itaque cum civibus illuc ante Impe- ratorem venientes , pedibufque fuis fe projicien= tes , rationem de Mediolanenfibus , qui eos de propriis laribus expulerant, omniaque iplorum bo- na abítulerant , ab ipfo Imperatore quefierunt; petierunt infuper etiam ab eo., utamore Dei, $ honore totius fui Imperii locum eis tribueret , in quo poflent ipfi Laudenfes ad ejus totius Imperii honorem $ fervitium permanere. Qui hoc totum fe libenter velle facere promittens , interrogayit eos, in quo loco morari, aut quem locum fib; da- ri vellent. Laudenfes vero fibi dari vellé Montem Ghezonem refponderunt. Imperator autem fic re= fpondens ait, in craftina die poft prandium illuc cum Principibus meis veniam , locumque vobif- cum videbo ; 8c (i vobis aptus mihi efle videbi. tur, ipfum libentiffime vobis tribuam. Laudenfes hoc audientes, cúm magno gaudio ad corum ho- Spitia reveríi funt , fperantes ab eo adhuc polle majora fervitia impetrare, , Po- 969 _ Poftera vero die, que fuit Dominica , $ ter- tia dies Auguíti in felto fanéti Gaudentii, 82 in inventione fancti Stephani Protomartyris, Sí que fuit anno mcLv1r. adícendit Dominus Federicus Imperator equum fuum una cum pluribus ex Prin- cipibus fuis , infimul etiam 82 cum Laudenfibus militibus í peditibus ; omnefque in montem Ghe- zonem perrexerunt. Cum vero fupér ipfum mon- tem eflent, $í cum undique confpicerent, quod- dam divinum miraculum tunc accidit ibi : nam tunc cum Imperator montem ipfum adfcendifler, $ in Calo aeris , magna ferenitas appareret , fu- bito in uno oculi momento fortiter pluere coepit, quod pro omine bono eít acceptum ab omnibus. Pluvia vero recedente , Imperator cum quodam vexillo Confules Laudenfes, qui tunc preeerant, videlicet Kofmum Morenam , $ Archembaldum de Summaripa, $ Loterium de Abonis, aliofque corum focios de terra., in qua nunc «dificata eft Civitas nova, ¡pfa Laudenfes ad proprium invefti- vit. Fueruntque termini ipíius civitatis fic confti- tut1, videlicer, Acofta que dicitur nunc A. Vin- centii ab Abdua ufque ibi, ubiincoeptum eft fof- latum parte imperiali fupra paludem , St ab ipía palude ficut vadit diétum foflatum ufque in aliam paludem , que eft verfus Sylvam Gracam fupra coltam ipíius Paludis , $ etiam ficut vadit folla- tum a Cofta Palatii Imperatoris ufque ad flumen Abduzx verfus mane. Hoc itaque fic peraéto Im- perator Laudenfes cum magno gaudio ad ca- £tra fua remcaverunt. | Sequenti autem dic Martis cum Imperator jam caftra fua pofuiflet ultra flumen Vitabix ab 1pío flumine ufque ad Ecctefiam fanéte Marie, que dicitur de Ugino per totos campos ab utraque par- te vis , que vadit Mediolanum, iverunt T'heuto- nici_invadere civitatem Mediolani fere ufque ad Caflinam Tomadi. Mediolanenfes vero foris exie- runt, preliumque cum eis commiferunt 5 in quo plures ab utraque parte capti, plurcíque interfe- cti fuerunt. Poftea fequenti die Mercurii , que fuit anno MCLv111. indiétione fexta , $ que fuit tunc fexta dic Menfis Auguíti , equitavit Dominus Federi- cus Imperator una cum Rege Bohemix , 81 Cre- moneníibus, atque Papienfibus, nec non % Lau- denfibus , aliorumque Principum maxima multi- tudine , ac fuper Mediolanum caftrametatus fuit. Itaque ipío die Mercurii ipífemet Dominus Impe- rator apud Ecclefiam, que dicitur Omnes Sancti , que eft Ecclefia templi , $ exftat ipfa Ecclefia in capite Brolii juxta ipfum Brolium; Rex vero Bo- hemix intra Monafterium fanéti Dionyíi hofpi- tatus eft : cateri autem Principes ab ¡pío fanéto Dionylio ufque ad Pufterlam fanéte Euphemiz juxta Mediolanum hofpitati funt. Tunc autem Mediolanenfes armaverunt turrem , que diceba- tur Arcus Romanus, que valde erat magna , S ad videndum mira, $ que edificata erat in capi- te Burgi Porte Romanzx ; fuper quam ¡pi Me- diolanentes adfcenderunt , $t eam fere per octo dies ab exercitu Imperatoris defenderunt. T'heuto- nici vero eam tota dic expugnantes cum malleis 8r - fecuribus fub aream iplius turris maxima vi intra- verunt, $ eam firmiter diffipabant. Hi vero, qui Íuper ipíam turrim erant, videntes cam funditus cftrui, nec amplius fe defendere valentes, valde etiam timentes, ne in terram cum jpía turri ..... ncc €1s Mediolanenfes darent , nec dare auderent aliquod fubfidium , Imperatori fe continuo tradi- dere. Deinde Imperator Mediolaneníes de ipía turri delcendere, luofque adícendere juflit , fca- lafque ad ipíam turrim fecit apponi ; polteaque fuper cam fabricari fecit quandam optimam Pe- treriam , que intra portam, que prope Ecclefiam fanéti Nazarii fabricata erat, lapides maximos ja- Rervm Lavoensivm His 'TORIA. 9709 A| Etabat. Ipf1 equidem Mediolanentes duas petrerias. alias intra iplam portam habentes , quandoque fu- per ipfam turrim , quandoque etiam fatis ultra projiciebant. Interea quodam die Mediolanenfes per Pufterlam per medium fanétum Dionyfium foras profilientes , Bohemienfes acriter invaferunt: qui cum aliis Theutonicis, $ Papientibus, XX qui ex ea parte fimiliter erant hofpitati , contra Me- diolanenfes armati viriliter exeuntes , fic eos EX- pugnaverunt, quod Ghirardum Vicecomitem, é€ * Azonem de Mandello, duos nobiliffimos Mediola- niCapitaneos, aliofque etiam complures ex illis 1n- terfecerunt; plurimofque vivos captivos in caftra deduxerunt. Reliquos vero ufque ad portam , per quam exierant, virtute magna fugaverunt. Poítea alio die quodam Mediolanenfes per Pufterlam, - que dicitur Porta Tonía , ad praliandum exie- runt; quibus Theutonici una cum Cremoneníibus $ Laudenfibus obviam iverunt : maximo igitur prelio incoepto , multifque ab utraque parte in- terfeétis, pluribufque etiam captis , tandem Me- diolanenfes , refiftere non valentes , terga verte- runt; fuper quos Theutonici , $1 Cremonenfes , atque Laudentes acriter irruentes , magnamque multitudinem ipforum capientes , magno robore ufque intra diétam Pufterlam de Porta 'Tonía o- mnes reliquos fugaverunt. Plerique etiam ex 1pf18 etiam ultra foflatum intus per ipfam portam pu- gnando maxima vi intravere ; fed 1b1 ftare non va- lentes foras redierunt. Mediolanenfes itaque tunc fugientes cum pre multitudine fugientium per ipfam portam redire non poflent , iplorum pluri- mi in foflatum ab utraque parte pontis , uno fu- per alium cadente, precipitaverunt; quorum plu- res in aquam ipfius foflati ufque ad colla repentes ab his, qui fupra ipfum foffatum erant , adjuvaban- tur, $1 intro trahebantur. Alio quodam dicjMe- diolanenfes exierunt armati per portam , qua erat per medium arcum Romanum : quo cognito Theu- tonici cum Laudentibus ftatim obviam eis fuere, maximumque prelíum cum els inierunt ; in quo quidem pralio multi Laudenfes , videlicet Joannes Tudefis, % Petrafius de Pufterla , 8 ali quam- plures ufque ad mortem vulnerati fuere 5 etiam quí dicebatur Bononus Laudeníis in ipfo prelio vulneratus, paulo poft obiit. Poftea quodam alio die Dominus Imperator cum maxima parte exer- citus circa Mediolanum pergens omnes fegetes, quas invenit , devaftavit , vites 6r arbores Íucci- dit, domos combuffir , molendina deftruxit. Me- diolanenfes itaque hoc totum videntes , exire ultra foflatum non pes auf. Milites vero Imperatoris, ejuíque Principum, $ eorum fcutiferi per Comi» tatum Mediolani, feu per Marteíanam Sí Seprium euntes, omnia caftra , omnefque Villas , 81 Bur- gos exfpoliaverunt , $ poftea comburentes peni- tus deltruxerunt. Unde fere totam terram Me= diolanenfium ita ceperunt ac devaftaverunt , quod pauca loca Mediolanenfes habebant , que omnia vel deftruéta, vel devaftata non forent. Mediola- nenfes itaque videntes , totam eorum terram,de- ftrui , fcientes etiam , fe non pofle defendere, timentefque infuper , ne Imperator ab obfidione difcederet, donec iplos caperet 3 Cum 1pío Impe- ratore pepigerunt , ac fe im ejus manibus ponen- tes , eide fuis preecéptis obfervandis plures ducen» tis obfidibus tradiderunt: poft hac ¡taque ab obíi- | dione difcedens, ibique de fuis relinquens, qui fi- | delitatem a Mediolanenfibus exigerent $ recipe- rent, Modoetiam perrexit,1bique militibus de Mar- tefana Sí Seprio convenientidus , $2 paítum cum ipfo inientibus , omnibufque fibi fidelitatem facien- | tibus , eos in fua tuitione fufcepit. ¡NE -Interea Dominus Federicus in Roncalia collo- | quium in fanéto Martino proximo veniente maxi- mum fe conftituit habiturum , precepitque omni- | | Qga 3 pas g7E Orumonis Er ÁcerBtr MORENAE de 972 bus tere Iralix Principibus, atque civitatumCon- | A] ratoribus; ac etiam precepit cis Imperator, ut fer- fulibus , ut ipí colloquio intereflent : ad quod etiam quatuor principales legis doétores, videlicet DD. Bulgarum, atque Martinum Groftam, Jaco- bum, atque Ugonem de Porta Ravegnana Bono- ni magittros interefle fecit: iftorum autem qua- tuor docttorum , $ quamplurimorum aliorum fuit Magifter Dominus Guarnerius doétor antiquus, ad quem, cum in extremis laboraret, acceflerunt fui Scolares dicentes, Domine, quem vultis poft mortem veftram doftorum nobis conftituere , qui- bus ¡pie refpondit per heec duo carmina: Bulgarus esareum, Martinms copia legum , Mens legum ef Ugo , Jacobus id quod ego. Et fic diétus Jacobus fuit doctor. Poft 1fta cum Dominus Imperator femel equitaret fuper quodam fuo Palafreno in medio DD. Bulgari X Martini, exquifivit ab eis, utrum de jure eflet Dominus Mundi ; 8c diétus Dominus Bulgarus refpondit , quod non erat Dominus quantum ad proprietatem ; Dominus vero Martinus dixit, quod erat Domi- nus, 8í tunc Imperator , cum defcendiílet de Pa- lafreno, fuper quo fedebat, fecit eum preefentari diéto Martino; Bulgarus autem hoc audiens dixit hxc elegantia verba; 4mifequem , quia dixit aquum, quod non fuit equum. Omnes predióti convenerant ad colloquium nono Calend. Decembris ultra Pa- dum prope Ecclefiam fanéti Petri de Conturbia MCLVITL. indiétione feptima. Cum autem Domi- nus Imperator, univerfique Principes, ac civita- | tum Confules ibi infimul conveniflent; in primis vocavit Imperator omnes preediétos Bononienfes Magiftros, juflitque eis, quod ¡pfi judicarent (ibi in veritate omnia jura regalia , que ratione Im- | perii in Lombardia ad ipíum fpeétarent, él fua efle deberent: quí refpondentes Imperator1 dixe= runt , le hoc nolle facere fine confilio aliorum Judicum univerfarum Lombardix civitatum 1b1 tunc exfiftentium. Imperator 1taque duos uniuf- cujufque civitatis Lombardix Judices elegit, juf- fitque eis, quod ipfi omnes cum preediétis quatuor Bononix Magiftris ad Confilium irent , omniaque | juraregalia, queecunque eflent, diligenter invefti- garent; X cum a confilio recederent fub nómine fidelitatis, quam fibi juraverant, 6t ea omnia re- Éto tramite , prout meliuspoflent, publice demon- ftrarent : ipfi autem Judices cum XXVI! exceptis Bononix magiftris, ftatim , ut Imperator jullerat , ad Confilium euntes, de omnibus regalibus juri- bus inter fe diligentius contulerunt. Qui poftmo- dum ad Imperatorem redeuntes , coram omnibus Principibus , omnibufque civitatum Lombardix Confulibus narraverunt in Ícriptis omnia jura, que in jure regali noverant pertinere. Hoc autem fic peracto , D, Ubertus Mediolanenfis Archiepi- Ícopus, una cum Confulibus Mediolani, omnef- que alii prefentes Lombardix Epifcopi, Comites, Marchiones , Duces , ceeterique Iralix Principes, ac omnium Lombardix civitatum Confules ibi ad- ftantes, publice in colloquio ipífo furgentes , in manu ¡pus Imperatoris , omnia, que pradiéti Judices jura regalia efle dixerant , refutaverunt, «< el fidem de ¡plis omnibus fecerunt; ftatimque Imperatore eis omnibus fub nomine fidelitatis Airmi-' ter pracipiente, ne ipí1 amplius de ipfis rebusintro- mitterent, omnes , unufquifque tamen per fe, am- plius fe de ipfis rebus non intromifluros unanimiter 1poponderunt. Infuper etiam veram $ perpetuam. pacem ibi omnes inter fe , 82 cum omnibus altis per-. Tonis deinceps fe firmiter tenere Juraverunt , pro- miferunt ponere Ggnum Aquilx fuper Campanile Escclefise majorisin fignum fidelitatis ; ac Ctram quod Mediolanenfes liberarent centum nonaginta Pa- pienfes, quos habebant carceratos. Ultra hoc Me- diolanenfes privavere fe de multis rationibus 6í di- gnitatibus , obtentis á diverfis Pontificibus $ Impe- varent pacem perpetuam fuis vicinis. Tamen hoo Mediolanenfes atque Cremonenfes paucioribus fe- ptem menífibus fervaverunt : immo ante hoc fpa- tium Laudenfes, cum nullum adhuc illis malum |intuliflent , invadentes, pacem 1iplam violavere. Deinde Mediolanenfes , atque Cremonenfes , Pa- pienfes quoque, ac Placentini de ftando , $ per ommia attendendo ipfius Imperatoris precepto , el tunc multos obíides tradiderunt : ibique Imperator multas legs, quas fecerat , in fcriptis redig: fecit, multaque etiam preecepta hortatu fuorum Princi- pum cultodiri precepit. His itaque peraétis, cum Imperator omnia fe bene peregille , X Imperium fuum , ficut fe debebat , in pace quicta obtinere putaret , quamvis in contrarium fibi paulo poít contigerit , de Roncalia tandem difceflit. Sequenti vero Januarii menfe, qui fuit MCLVI1Iz. indiétione feptima , precepit Dominus Imperator Placentinis; quod ipfi omnes turres , quas in €o- rum civitate habebant a viginti brachiis fupra, de- (truerent 3 atque omnia foflata, que pro fe defen- dendo ab eo fecerant , penitus devaftarent ; 8 dein= ceps , quamvis cum nimis graviter offendiflent, in fua bona voluntate EX quieta pace , remiflis o- mnibus offenífis, viverent $ manerent. Placenti- ni autem hoc audientes quamvis maeftiflimi , ta= men foflata explanare , $ turres deftrucre ecepe- runt ; fed fraudolenta tenti occafione:, ut ad id pervenirent , quod ex poft faéto apparuit , non perfecerunt. Eodem menfe Januarii Dominus Im- perator Legatos fuos mittit Cremam, qui ex par- te fua Cremenfibus preeciperent ; quod muros $ foflata Caftri Cremx ab eo die ufque ad fanétam Mariam , que dicitur Cerealis , deftrucrent. Ip vero Cremenfes hoc audientes, in magnum de- decus accipientes , fuper iplos Legatos fortiter ¡ra ruerunt, éx eos interficere volebant ; fed ¡pú fus gientes Sí fe abícondentes , vix evadere potue- runt. Quod cum evenifict , valde triftes ad Im- peratorem redierunt , renuntiantes ca, que fibi Crea menfes fecerant. Imperator vero , ut hoc audi. vit, quamvis mceftus inde foret, in pace tamen fubf= tinuit. Ipío etiam tempore cum Imperator Papiz. primum , deinde Placentix, atque Cremonz, at- que etiam Laudx fuos Poreftates de civibus ipfa- rummet civitatum conftituifler, Rainaldum Can- cellarium fuum , $ Othonem Falgigranum mifit Mediolanum; juflitque eis, quatenus ibi de civi- bus Mediolani , ficut in preediétis aliis civitati- bus jam fecerat , fuos Poteítates crearent: omnes enim Lombardix civitates tunc temporis regeban- tur a Confulibus , fumptis de civibus ipfarum civi- tatum. Mediolanenfes itaque eos videntes, $ quid agere vellent cognofcentes , maximo rumore ftatim inter eos habito , fuper eosirruerunt, í quoldam equos eis abítulerunt, iplofque interficere minati funt. Sed januis Palatii, fuper quod erant, clau- fis, vix evaferunt ; fequenti vero noéte Falgigra- nus privatim exiens de ipía civitate, fugiit: Can- cellarius vero quamvis ufque ad diem ftetifiet”, ta- men 8t ipfe nihil proficere yalens , de Mediolano receflit ...... Imperatorem rediiflent, $ ei, quid eis acciderat, ¡retuliflent; Imperator quafi vilipen- deret, EX pro nihilo hoc haberet, tacuit. Mediolanenfes itaque nequitiam fuam compe- Ícere non valentes , in primo die Sabbati, que fuit poft Pafcha Reflurreétionis Dominianno MCLvmt. cum Dominus Imperator nullum malum feciflet Mediolaneníibus , poltquam pacem fecerant cum cis, ad Caltrum Trecii perrexerunt ; ibique il.. lud obíidentes, ligneumque Caltellum atque Pe- treriosibidem levantes , XX graviter ipfum expu- egnantes, plures homines interfecerunt; in fequen- uú vero dic ipfum Caltrum ceperunt, $ illud to- tum ex/poliantes , maximamgue pecuniam , quam Im * 973 Rervm Lavoensivm HisTorra. 97% in co Imperator.cumulaverat , auferentes, totum | A ter fe pofle capere putabant, inaliquolxdere fe non Caftellum, ipfiufque murum deftruentes, omnes Thcutonicos , quos in ipfo Caftro Imperator pro ipío cuftodiendo pofuerat, qui plures ducentis erant, una cum Rotogeriis alifque villanis, qui in ipfo Caftró morabantur, captos-8t ligatos turpiter deduxerunt, XX reveríi Mediolanum omnes 1n carcerem pofuerunt. Imperator ¡taque hoc audiens , quamvis de pa- ce £1b1 facta ,:ac de fuo Caftro diruto, fuifque ho- minibus captis , S in carcerem abíque ulla ratio- ne ab his, quí fidelitatem ci juraverant , politis, valde condoleret ; tamen nec propter hoc fuper cos infurgere adhuc, nec aliquid malum cisinfer- ye Curavit. Interea Imperator Laudam yeniens, cum- Caftrum “Trecii jam captum efle audivit, Bononiam reverfus cf. In fequenti vero Pafchate Pentecoftes , quod fuit tunc vigefimo feptimo Maji indiétione fepti- ma , equites Mediolani primo Laudam poft pacem factam.invaferunt ; fed Domino noftro Jefu Chri- íto anxictatem Laudenfium mifericorditer preca- vente, EX ipíis in tam preeclara, jucundaque fefti- vitate malum. injuíte 8í fine ulla ratione fieri non ignorante, Laudenfes funt de manibus Mediolanen- lium liberati. Nam tunc Laudeníium equites fo- ras audacter profilientes , $ cum Mediolaneníi- bus acriter pugnantes, aciplos in campo , Dei ma- gis quam corum virtute, maximo robore devin- centes , quatuordecim de ipfis Mediolaneníibus | vivos ceperunt; duos vero. ex eis, fcilicet Arnal- dum Cagatolicum equitem nobilem éx fortifimum, -quendam alium interfecerunt ; reliquos autem plures quinque millibus viriliter fugaverunt , EX | de equis plures quindecim habentes, domum cum magno gaudio funt reveríi. Qui ftatim ad Impe- ratorem Legatum direxere., qui el omnia, que eis.acciderant, per ordinem enarravit. Imperator vero, ét tota ejus Curia audientes, 8 que liben- | ter audire cupicbant, ipíos Laudenfes magnos $ mirabiles equites elle dicentes , ¡pla verba alacri- ter receperunt , ipfofque Laudenfes valde com- mendaverunt. Poít hxc vero D.Iimperator non multum moratus Laudam venit, ipfofque Lauden- | fes in concione publica valde ac valde laudavit ; ac cis magnas gratias de eo , quodipíi tam male Me- diolanenfes tractaverunt, retulit. Laudenfes vero omnes Mediolanenfes , quos ceperunt, equites, ipÍ Imperatorireprelentaverunt. Imperator vero ¡plos omnes Papiam in carcerem deduxit. | _Poltea autem die Jovis , qui fuit undecimo fe- quentis proximi menfis Juni , 8 in quo fuit fe- tum fanét1 Barnabx Apoftoli , Mediolanenfes ci- | vitatem Lauda fraudulenter ac fub dolo capere | fe putantes , fecerunt Cremenfes ab alia parte Ab- | dux, que eft verfus Cremam ad pontem , qui | tunc levabatur:; fed nondum erat completus, 1n- vadere prius Laudenfes 5! ut-ipfi Mediolanenfes, | Laudeníibus omnibus propter timorem pontis il- | luc concurrentibus, ab alia parte, que elt- verfus | Mcdiolanum , venientes, antequam Laudenfes, | quí ultra Abduam cum Cremenfibus pugnarent, | 31li parti, in qua Mediolanenfes eflent, occurrere | pollent, leviter civitatemintrarent. Que res licet nefaria efler , tamen de: invafione ficut tractaye- | tant , ita ad finem perduxerunt. Laudenfes vero | eE utraque parte viriliter defendentes , filium Sylva Graca,quia ¡pfe ex illa parte profilierat,inter- fecerunt. Ex Cremenfibus autem multos vulnerá: verunt. Ipfi autem Cremenfes multos ex Lauden- íibus, qui fortiter pontes defendebant, fauciave- runt. Sed cum:á mane ulquead meridier acriter ab utraque parte pugnatum eflet ,: Mediolanenfes atque Cremenfes, 1c ex hoc, quod optabant , nihi proficcre polle videntes, St civitatem , quamlevi. Mide Porta Cumana in loco, qui vocabatur in | poíle cernentes a preelio difceflerunt , $ mocfti quam nimis ac graviter dolentes domos eorum funt reverí. : Poftea autem die Jovis , que fuit feptimo die fequentis proximi menfis Juli, iverunt Cremo- nenfes ad oblidionem circa Caftrum Cremxz, abí- que Imperatore. Poft oóto autem dies Imperator cum omni exercitu fuo ad ipfam Cremam obfiden- dam perrexit. Interea die Lune , in quo fuit fe- ftivitas fanétoee Margarito , Sí fuit undecima die .ejuídem mentfis Juli , venit Imperator a Caftro Cremzad civitatem Laude , cum Soljam eflet ad occalum , cum pluribus trecentis fuis militibus Theutonicis: quí cum illuc perveniflent, perto- tam fequentem noétem cum ¡plis his militibus $í Laudeníibus equitibus verfus Landrianum equita- vit. Mandavit autem tunc ¡pfe Imperator Papien- fibus, quatenuscentum de luis militibus Mediola- num, quam propinquius poflent, acriter invaderent, alii vero Papienfes omnes equites in abícondito loco le ponerent. 1llis vero , quí Mediolanum debebant invadere, juflit ; ut cum jam ipÍ reverterentur, SY Mediolanenfes fortiter perfequerentur , quod 1pí1 redirent per illam viam , in qua ipíe Imperator cum Theutonicis fuis una cum Laudenfibus atque Pa- pienfibus eletabíconditus. Papienfes itaque centum milites , ut Imperator eis mandaverat , viriliter Mediolanum per unum fere milliare prope inva- dentes, quamplures homines etiam interficientes maximam predam levavere. Mediolanenfes vero, ut hxc audierunt , ftatim equos adícendere , ac tam graviter perfecuti funt Papienfes, quod ipfi per illam 'viam, per quam redire debebant, 8cin qua Imperator cum fuis erat abíconditus , reverti non potuerunt. Mediolaneníes igitur Papienfes | perfequentes , multos ex cis ceperunt , plurefque etiam vulneraverunt. At Imperator cum fuis ex2 Ipeétans redire Papienfes , videnfque illos per il- lam viam non redire, quam eis indicaverat, pu- tanfque etiam , cis illud accidifle , quod accide- rat 5 ftatim Papienfibus, qui cum eo erant, pree- cepit, ut ipíi per unam viam,- que Mediolanum ibat, pergerent. Ipíe vero cum fuis 87 etiam Lau- denfibus per aliam viam , qua fimiliter verfis Me- diolanum tendebat , perrexit. Papienfes itaque cum Mediolanum irent velociter, in Mediolanen- les incidere , qui fuper ipfis Papienfes fortiter ir- ruentes , Sí cum els pupnantás , multos ex eis ce- perunt , reliquos vero fugaverunt. Interea Impe- rator, cuna 1pfi Mediolanenfes valde leti á pre- lio jam redirent , eis obviam robuíte veniens , ac in Theutonica lingua fortiter vociferans , ftatim- que fuper eos irruens, mirabiliter invafit. Medio- lanenfes igitur Theutonicam linguam nefcientes in nullo fe defendere , fed ftatim terga vertere cospe- 'runt. Imperator itaque ejuíque T'heutonici cum 'Laudenfibus 1pfos Mediolanenfes acriter perfe- 'quentes, plures tercentis militibus Mediolani de melioribus ceperunt, equos etiam quadringentos habuerunt; cepit namque Dominus Imperator tunc Codemalum de Pufterla, Guidonem , € Henri- cum germanos de Landriano , Paífaguadum de Setara, Abbaticum de Mediolano , Marcellinum Ugonem-, Cruftam , 8c Manfredum Bandum , Arderium Naféllum , Nigrum Graflum , Paga- num Borrum , $ alios plures ducentis quinqua- ginta, quos omnes per civitatem Laudx egomet captos 8t vinétos in carcerem vidi detrudi, Poftea vero cum per aliquor díes Laude permanáiflent in carcere., ipfos omnes 4 Laude Papiam transduci fecit, ibique eos iterum in carceribus poni pre- cepit. y ; His itaqúe fic peraétis , Imperator ad obfidio- nem Cremz rediut. Erat autem ibi ad illam obíi- dionem quedam magna focietas folummodo pau- o 975 perum SY egenorum tunc infimul congregata; quí derifione fil; Arnald; appellabantur ; $ qui quo- tidie die ac nocte Cremenfes , omnefque qui in- tra caftrum Cremx erant , fic infeltabant , quod nullus intra ipfum Caftram prope muram Caftri fe movere poterat , quem ipf cum romphis $ lapidibus non fauciarent. Idcirco ¡pfi magis , quam ali, multum timoraverunt ipfos Cremenfes : in- terficiebant enim quotidie mulros corum , quia tum parum aliquem vulnerare non poterant, quin interiret , prour ipfimet Cremenfes pott ¡plata Cremam captam feepe mihi , multifque alis retulerunt. Interea Cremonenfes quoddam Ca- ítellum , ex optimis lignis fabricatum , tam mire magnitudinis conftruxerunt, quod citra mare un- quam par nec fimile vifum fuit. "Tres manganos etiam ita magnos ibi fecerunt , quod nunquam ab aliquo tales vih funt. Infuper etiam 8t alios multos manganos , quamvis non tam magnos, multafque petrerias , duofque etiam magnos mi- rabiles gattos ¡bi circa Caftrup Cremx fabrica- verunt. Imperator quoque , Dux Conradus frater ipfius Federici, Dux quoque Federicus f- lius Regis Conradi, Comes etiam Otho , qui ét Falcigranus dicitar, Comes quoque Rubertus de Bafiavilla , multique alii Duces, K Principes, | - innumerabiles rod , petreriafque , XX gattos ibi circumquaque fecerunt. Imperator vero a Por- ta Seri ultra ipfum Serium , $ fere ufque ad Por- tam de Rivolta cum fuis caltrametatus elt; Cre- monenfes autem ante ¡pfam Portam de Rivolta ho- fpitati fuerunt. Supradiétas vero Dux Conradus frater Imperatoris cum fuo exercitu , Comefque Otho Falcigranus , aliique etiam cum eo Princi- pes ante Portam de Ombriano , 8% Portam de Pla- vengo cum aliis Ducibus caftrametatus fuit. In dicbus vero illis Domina Imperatrix uxor Imperatoris , que Beatrix vocabatur , cum fuo . exercitu, $ una cum Duce Henrico de Saxonia,, quí maximum exercitum fecum duxerat, ad ean- dem obíidionem Cremz in die Lune , que fuit x11. Calend. Auguíti, venerat ; deinde fequenti die, que fuit feftum fanéte Praxedis , ¡pía Domina Imperatrix reliéto 1b1 ad obfidionem prediéto Du- | ce Henrico de Saxonia, ejufque exercitu , primo Laudam venit ; cui omnes Laudenfes tam equi- tes, quam pedites, tam maículi , quam foeminz parvulique obviam euntes, eam cum. magno: gau- dio, maximaque leetitia receperunt. Preediétus vero Dux Henricus ad obfIdionem remanens , ante Por- tam de Plavengo cum toto exercitu fut caftra fir- mavit. Papienfes autem intra Portam de Plaven- go, Portam Serji fe cum fuis tentoriis pofue- | runt. Imperatrix itaque cum per plures dies Lauda fterifler , deinde recedens , Pergamum perrexit. Poít hc Dux Guelphus de Bavaria cum fuo exer- citu ad diétam obfidionem Creme venit. Impera- | tor vero locum, 1n quo prius ante Portam Serii ho- ípitatus fuerat, ¡pfi Duci Guelpho penitus dereli- | quit, $1 ex hac parte Serii veniens , inter Portam de Rivolta, € Portam de Umbriano per medium 4 Caftelli , quod Cremonenfes edificaverant , fua ca- ftra compofuit. “Tunc vero Cremonenfes ficundi- que obfefli erant , quod nullus extra caftrum 'ul- tra lagittam unam Ire , nec aliquis extraneus ni( per medios hoftes traníire poterat. Ipfi tamenCre- menfes cum Mediolaneníibus, quiintas erant, Íe- pe foras ad pralium exeuntes maximum certamen quandoque cum "Pheutonicis ,' quandogue cum Cremonentibus e Papienfibus, qui ibi tunc erant, committebant. Inter cartera autem certamina , que 1b1 fecerunt , unum quidem maximum; eifque pernitiofuní, cum Theutonicis commiferunt. Qua- dam enim die fummo mane antequam homihes ex- ercitus de leétis furgerent , Cremenfes cum Me- diolaneníibus , qui intus erant, cum igne accento OrHmox1s Er AcerB1 MOoRENAE 976 A | foras per Portam de Umbriano armati profilicrunt,, X ad manganum Imperatoris, qui ante hofpitium Ducis Conradi fratris Imperatoris, $ Othonis, qui Falcigranus dicitur , erat, ut eum comburerent , 1verunt. Hi vero, quí iplum cuftodiebant, ut eos cum accenío igne venire viderunt, obviam cis, ut ipfum manganum ab igne defenderent, valde vo- ciferantes exierunt: qui quamvis non poflent re- fiftere , quin ipfi Cremenfes mangano ignem fup- ponerent , fecum tamen prelium commiferunt. Dux igitur Conradus Imperatoris germanus , $t Comes Otho, Comefque Robertus de Ballavilla, alique Duces, 81 Comites, atque Principes, qui. erant in illa parte Creme , una cum fuis equiti- bus hocyaudientes , X citiflime armati , foras de fuis Caftris exeuntes, fuper eos irruerunt viriliter, Y ex ¡plis quatuor ceperunt. Quorum quatuor captivorum ftatim uni abíciderunt caput , alteri vero utrofque pedes a corpore penitus projecerunt, tertio autem utrumque brachium truncaverunt, quartum vero multis plagis impofitis interfecerunt. Rehétis omnibus his in campo mortuis , ex aliis plures ceperunt, aliofque omnes tam graviter in- fecuti funt, quod corum plurimi per Portam , per quam exierant, redire non valentes , in foflatum ¡plus Creme, quamvis in eo maxima eflet aqua, fe pre nimio mortis timore projecerunt; qui quam- vis gladiorum mortem vitaverint, tamen in aqua ferc omnes perierunt 5 alii vero 'Theutonici ad prediétum manganum currentes, tta viriliter ipfum ab igne defenderunt , quod nifi tres, vel quatuor crates, que ante ipíum manganum erant pofite, ex ipío mangano combultx funt, $ certera omnia ipfius mangani ligna. . .. . permanferunt. Cremen- les vero per foflarum ipfius Caftri cum maniculis Sí rampinis euntes-, fuos , quí in foflato necati e- rant, quos invenire poterant lugendo , $££ maxime le contriftando , foras extraxerunt. Poft hec vero Imperator gattum maximum, cujus par, nec fimi- lis unquam vifus fuit, ulque fupra foflatum ¡plus Caftri una cum alio minor gatto duci fecit, boda -tumque iplius Caftri de terra repleri precepit. Sed || cum nimis grave foflatum ex fola terra impleri vi- deretur , venit ipíemet Imperator ; petiitque 2 Laudenfibus in concione publica , quatenus ¡pfi | Laudenfes pro ejus amore vegetes , li quas vacuas haberent, quas fibi fine ipforum incommodo dare poílent , ei tribuerent ; ipfafque etiam Cremam deferri facerent. Laudenfes vero leeti, omnes ma- | gno gaudio , fe multas ci daturos , ftatim Ípopon- derunt. Alio namque die ipfi Laudenfes plures ducentis vegetis Imperatori Cremam miferunt : qui eas omnes de terra impleri preecepit, poftea- ¿que in foflatum Caftri plenas fecit projici; X fu- per ipfas plura duobus millibus- plauftris terre 82 lhignorum, que Laudenfes conduxerant , jaótari | precepit; XX ita viam praediéto gatto deftinavit fa- .cere, per quam ¡ple gattus ufgue ad murum iplius ¿Caftri deftruendum facile duci poflet. Gattum igitur via fic fibi preparata Theutonici per me- 'dium foflatum ducere coeperunt. Preterea Impe- rator Caftellum maximum , quod Cremonenfes 'conftruxerant , verfus murum Caftri Creme duci per cam partem, per quam gatto foflatum implen- do viam fecerat, precepit. Cum autem Theuto- nici 8% Cremonenfes ipfum Caftellum firmiter du- cerent , 8c ad foflatum jam appropinquaflent ; Cre- '- menfés una cum Mediolanentibus y quiintus erant, cum quinque magnis manganis, quosintra diétum Caftrum conftruxerant , cum pluribus etiam pe- treriis fuper ipfum Caftellum , ut illud omnino frangerent, maximos lapides , $t mirss magnitudi- is projicere coeperunt. Imperator:itaque hoc vi- dens., timens etiam , ne frangeretur Caftellum , juflit Cremenfes atque Mediolanenfes obíides, eol- que etiam , quos ex 1píis in bello ceperat, ad ae | altcl. 977 caltellum duci, 8 fuper eum, ac etiam ex late- re 1pfius caftelli eos poni pracepit. Putabar enim Imperator, ut poftquam ipfi., qui intusipfitm ca- Ítrum erant, 8 lapides foras projiciebant, eorum filios , 8T parentes, germanos, 8t confobrinos fu- per ipíum caftellum pofitos efle cernerent, nec in ipío caftello leviter ferire poílent, quin iplos, qui fuper ipfum caftellum erant, percuterent, $ lic in ipíos lapides trahere ceflarent. Quibus obfi- dibus in ¡pío caftello pofitis , tunc juffir Impera- tor, ipflum caftellum in antea duci. Cremenfes vero, 62 Mediolanenfes , ut obfides fuper ipfum caftellum profpexerunt 5 cum jam diétis quinque manganis , 6t cum petreriis pluribus fuper ipíum caftellum 4 tribus partibus lapides preegrandis, mi- rxque magnitudinis acriter projicere coeperunt, ac fuper ipfum caftellum fortiter diu noétuque tra- here ñon cellaverunt ; donec ex his, qui fuper di- ¿tum caftellum erant , novem de meclioribus $ majoribus Mediolani 8í Cremz interfecerunt. 1li de Mediolano, qui tunc interfeéti fuerunt, funt hi, Codemalus de Pufterla, Henricus de Landria- no, 6 alii duo ; de Cremenfibus vero fuerunt, presbyter de Calufio, Tinétusde Bonate, Hymnus de Galiofo, $ aliiduo: Alberto autem Rubeo de Crema crura fregerunt, Joanni vero Garenfio bra- chium ruperunt. Cum autem nequitiam tam ma- gnam Imperator cognofceret , videretque illos nec patribus , nec filiis , nec parentibus , nec amicis parcere; molens illos , qui adhuc fuper caftellum vivi remanferant , interfici dimittere 5 quia Cre- menfes lapides maximos die noétuque fuper ipfum cattellum projiciebant, ut jam ipíum in quadam parte paululum colliferant; juffit ipíos obíides, qui vivi erant, de caftello deponi; $ ipfum , utme- lius fortiuíque , quam erat , aptaretur , X cooperire- tur, retroduci ¿ quod ut Imperator juflit, ita fa- étum cft. Super ipfum caftellum erant adhuc vi- vi Niger Graflus, Squarzaparte de Bifnate, Ugo Crufta, 8t plures alii de Mediolanenfibus ; de Cre- meníibus vero remanferunt Joannes Garefius, AÁr- dericus Blancus, Albertus Ruffus, Sozzo Beruno- di, Sí alii multi, quorum nomina ignoramus. Sed poftquam Mediolanenfes , qui erantin Crema, atque Crementes patres , $ filios , parentes, $ amicos fuos , quos fuper caftellum lapidibus interfecerunt, mortuos confpexerunt , valde dolentes , $T maxima 3ra commoti, ftatim Theutonicos , atque Cremo- nenfes, $ Laudenfes , quos captos habebant, de carcere fuper fermialias 821 machinas ¡pfius caftri de- duxerunt, atque irruentes plures ad dedecus Im- peratoris, ipío vidente, interfecerunt : inter quos fuere Albrigonus Locabafía de Laude , €: Baler- tus Matagius de Cremona. Imperator autem ma- gis rl , ut Cremenfes fponte fe fibi fanos traderent , quam eos capere violenter : fciebat e- nim ipforum plurimos perituros, fi eos infuperaret, X caftrum ¡pfum vinceret expugnando ; 8l ideo duos corum, quos in campo ceperat, fecit prope portam de Serio in Curiamadduci. Qui-cum ef fent adduéti , conqueftus eft coram omnibus Principibus “ibi adítantibus de illis duobus , di- cens, le velle Curiam confulere, £ipfi, tum quia Jnbanno pofiti funt, tum quia contra eum pugnan- tes perjuri fuerant effeéti, mori deberent , An non :' jraque tota Curia hoc audiente , confilium maximum fuper hoc ab eis eft habitum: tandem a confilio:ipfi Principes redeuntes , judicaverunt, cos jure fapradidto mori debere ; quod cum: audi- viflent Gremenfes , minati funt fufpendere: fos, quos habebant, Imperator vero hoc audiens, $ non utans , COS tam dementes ele , quod licet verbis oc faceremiñarentur, facto adimplerent; exhoc lolo , quod fuos fufpendere minati fuere , utrumque 1llorum , qui de fua parte erant , fufpendi prace- pit. Cremenfes igitur , ut videre fuos fu/penlos, Rervm Lavoensivm HistToriIa. » 978 A| ftatim Imperatore cernente ad ipfus dedecus XX in. juriam ambos illos, quosilluc adduxerant , fufpen- derunt. Imperator autem ira commotus incontinen- ti jufit obfides atque alios , quos captos habebat, adduci; quibus deduétis , alias multas furcas, fu- pra quas fufpenderentur, levari precepit. Epifco- pi vero , 8í Abbates, aliique religiofi yiri ad Im- peratorem venientes cum valde precati funt , ne ¡pte , qui fons mifericordia: elle debebat,. ad mali- tiam 82 malignitatem eorum , qui deftruétionem fuam procurabant , attenderet. Imperator autem eos audiens, nec ex toto els credere volens, nec omne corum confilium atque preces refutare dif- ponens, novem ex ipfis , videntibus Cremenífibus atque Mediolanenfibus, qui ibierant, fufpendife- cit, reliquos autem omnes propter Deum 8 reli- giolos viros vitee donavit, | Poftea Imperator caftellum fuum , ut bene re- troduétum fuit, ftatim bene aptari, firmiterque ex duplicibus faltivis viminum cooperirifecit; ex fim- plicibus enim in primis efat coopertum ; deinde optimis feltris, corjifque, pannis ctiam infuper la- ncis illud armari precepit. Cum vero coopertum aptatumque mirabiliter fuit, precepitidem Impe- rator ipfum caftcllum in antea duci. Cum ergo duceretur, Cremenfes fuper ipfum maximos lapi- des die ac noéte traherenon celfabant ; fed nihilo- minus Cremonentes ac Theutonici cognoÍcentes, tunc caftellum ipfum bene firmiterque aptatum, in antea uíque ad medietatem foflati ipíus caítri per viam illam , quam gattus jam fecerat, virtute magna iplum deduxerunt: gattus quippe jam víam per medium foflatum faciens jam antea prope mu- rum ipíius caftri pracceflerar. Erat autem in ¡pío gatro quedam trabes ferrata, quam Barbizellum ap- pellabant 3 quam trahentes hi, qui intra 1pium gattum erant ; foras plus viginti brachns proji- cientes , in murum ipíius caftri mirabiliter fe- riebant, ac tandem ea tantum ferjerant , quod de ¡pío muro plus viginti brachiis in terram projece= rant. Crementes vero cognoícentes , fe non pole defendere murum caftri , quin deftrueretur , tra- vacham magnam , ex lignis 61 terra infimul com- pofitam, 1b1 intus in ea parte, in qua ipfum mu- rum deftrui videbant, juxta eum conftruxere. Fecerunt etiam quendam: cuniculum fub terra, quí fubtus pedem. ipfius muri ufque foras in fofla- tum per medium gattum pergebat; per quem ¡pá foras exeuntesignem preediéto gatto, ut eum com- burerent, fupponebat ; fed his, qui fuper caftel- lum ligneum de feris erant , fuper eorum capita magnos lapides trahentibus, $ his, qui in gatro erant, viriliter fe defendentibus , ipfi Cremenfes non potuerunt in aliquo nec cum igne, nec cum aligua alía re nocere ¡pú gatto ; immo Theutonici' S Lombardi, qui intus fub ipío caftello, 8 hi fi- militer , qui erant in ¡pío gatto , forasexeuntes, fic cum ipíis fortiter pugnabant , quod. vix poterant ¡pl Cremenfes defendere , quin corum adverfaril intra ipfum caftrum forjis per medium ¡ fum cuni- culum intrarent. ¿Qua res ¡ta Crementes timora- vit, quod ipfum cuniculum- cito de foris claufe- runt. Interca Imperator caftellum 1n antea prope ' ipfum gatrum duci fecit, multofque petrerios ín co compofuit , per quos balliftarus fmis foras tra» hentibus , fere nullus ex Cremoneníibus ibi ad fe. rimalios, feu machinas ipÍtus caftri £$PPropiare po- terat , quem balliftariz, quiin ¡pío Caltello erant A non interficerent, vel.Ad. mortem non fauciarent; nec etjam- ibi intra Caltrum ultra murum ¡pus caftri,per terram planam ad Iplum murum aliquis appropinquare poterat, quem hi,, qui fupra caítel. lum ftabanr, lapidibus ,. vel piloris non vulnerarent. Erar enim pfum cattellum, plus feptuaginta brachiis altum., 8 plus triginta latum $. ongum; undcin, ¡pto ¡caltro Crema, fere.nullus fe MOYEere poterat, ] Rir er = - ma exiens, defuper murum ipfius caftri , $ per <enfas, $ maximam flammam jactantes, unam «mes Robertus de Baflavilla, Comes Otho , qui tos gattos $t crates fecerunt ; ex quibus foflatum e 979 Ornox1s ET Acerm1 MorrNAr 980 quem hi, qui fupra diétum caftellum erant, videre | A| tum etiam quia prediétum caftellum in antea due non poflent ; -per totum etiam caftrum Creme cere non poterat, nili gattum combureret, in ipÍo lapides atque pilotas projicere leviter porerant. Que gatto ¡gnem apponi.precepit. Qui gattus totus ex- res iplos Cremenfes nimis pavidos reddebat. aríit , machims Cremenfium ab ¡plis defenús, 8 Interea quadam dic, in qua fuit Pafcha Epipha- | | illefis confervatis. Quo gatto fic combufto, pra- nie, venere Cremenfes fupra quandam machinam, cepit Imperator , caftellum eo loco duci, in quo - quam fecerant fupra travacham , quam ipít ex li- gattus erat; quo illuc duéto, preediétus Marchi- enis $ terra intus juxta murum caftri compofue- lius fecit , fuam machinam duci ad latus ipfius rant; 6% adduxerant carrarias multas plenas lignis caftelli 3 deinde Imperator publicum- proclium ficcis, fulphure , lardo , oleo, axungia, $ pice fuper Cremenfes faciendum certa dicindixit. Cum» liquida madefaétis; quas cum haberent fuper ¡pfam que ea die Imperator Principesfuos, ácút voluit, machinam, ignem accenderunt in eis cum manti- ad bellum ordinaflet , fecit Ducem Conradum fra- cis, quos 1bi habebant; 81 poftea ¡plas bene accen- trem fuum , qui Comes Palatinus erat de Rhe= fas fuper quendam pontem ligneum, quem fuper no , cum fuis militibus adícendere fuper prediótum ipfam machinam ita fabricaverant ; quod foras de caftellum, aliofque Principes Theutonicos $ Lom- ipía machina“plus decem brachiis jactabant , ver- bardos fuper machinam Marchifii fecit adícende- fus ipfum gattum , ut eum comburerent, mittere re. Jufit eis, ut quacunque hora pons machinx intendebant. Quare ipías carrarias fic undique ac- fuper murum caltri Crema jaétatus effét , quod 1pí1 omnes Principes % equites per pontes extem- plo currentes viriliter robuíteque hoítes invade- rent, 82 cum ipíis fortiter pugnarent. Qui fi hoc totum bene peregiflent, ut eos inftruxerat Impe- .rator, caftrum tunc captum fuille dicebatur. Bel- lo itaque fic ordinato , 8c pontibus fupra murum caftri projcétis , prefatos frater Imperatoris cum fuis militibus per pontem caftelli ufque fupra mu- rum caftri pergens , Cremenfes viriliter invafit. Sed alii Principes $t equites per pontem, quem Marchifius fuper murum caftri jaCtaverat , ita vi. riliter, ficut debuerunt , non concurrerunt, Cre- menfes autem , qui fubtus fuas machinas ftabant imtus juxta murum-, pradióto Duci, ejufque miz litibus occurrentes fe optime defenderunt. Quidam vero vexillifer ipfius Ducis , nobiliflimus atqué fortiffimus miles , de muro caftri fe in terram projiciens in medio Cremenfium , putans, omnes alios fe fequentes fimiliter faéturos:, magnum pre- lium:cum 1pfis Cremenífibus fuper eum irruentibus fecit, ac ab cis, prout folus erat , diu mirabiliter fe defendit. Sed hic licer fortiffimus eflét , tante multitudini non valens refiftere, aliquibus Cre- menfibus ab co vulneratis , tandem ab eis captus, ec terram projeótus eft., 82 multis ci-plagis impo- Íitis internt : altos etíam tres ipfius Ducis milites cum rampinis ferreis.de ponte in terram trahentes ¡pi Cremenfes vivos. retinuerunt. - Pars vero Cre» menfium cum manganis lapides non modicos fiz= per pontem jactandó fic eum in quadam parte fre- gerant., quod alii "Pheutonici , qui poft Ducem currere debuerant , ipfum poftea fequi non funt auíí. Sed Cremenfes ut pontem ruptum preefen» ferunt, nec alios Theutonicos viderunt fequi Du= cem , qu cum paucis preceflerat, fuper iplum Ducem ejufque milites fortiter irruentes, fic cos lapidibus , éX enfibus , atque lanceis eo maxime cum conatibus urgebant , quod ¡píe Dux aliguan= tulum fauciatus cum parte fuorum equitum rediit in caftellum ; pars vero per ponte ufque ad ca- ftellum redire non valens, de ¡pío ponte extra cas ftri murum in foffatum fe projecit 5 ceteri quo- e quí pontem Marchifii intraverant, Cremen- libus eis robufte refiftentibus , nihil proficientes; intra machinam , de qua exiverant, fe recuperarunt: Licet autem Imperator, ejuíque Principes, quod ftatucrunt, plenaric non perpetraverint , affidue ta men diu noctuque Cremenfes cum balliftis XK are cubus oppugnabant 3 8t tam boni balliftarii quo» tidie:in caftello Imperatoris latitabant , quod fere 'núllus: Cremenfis poterát contra caftellum fuper -machinas fe opponere, quin ab ipís balliftariis in. terficeretur, nihil proficiente lorica.- «Ipfemet Imo perator optime fciens: fagittare , : prout: extimo; .multos de Cremeníibus interfecit, ; Quocirca Cral menfes maxime perterritiz 8 intolerabilibus vigiliis; uas faciebant , aflidue fatigati, 8c ex ¿Magna parte auciati ¿ ac iram 6: dolorem Ducis Gonradi, qui Luos oft aliam juxta gattum Imperatoris projectabant. mperator itaque , qui tuncfub ipfo gatto erat, X alii, qui tunc erant cum eo , projicientes aquam Sí terram fuper ipfum ignem , $ ab hora tertia uíque ad vefperas ipíum ignem femper exftinguen- tes, ita fe viriliter defendere', quod, gatto ma- nente illxzío, nullum malum inde habuere. Inter- ca autem Dux Conradus frater Imperatoris, Co- Falcigranus , aliique multi Principes a Caftello Imperatoris ufque ad Portam de Umbriana mul- multis partibus implebant terra X lignis. Theu- tonicos tamen , fub ipfis cratibus cum arcubus baleftris occulte morantes, Cremenfes intus juxta murum ipíus caftri five de fubtus euntes , five fiuper Serimalias , 81 machinas , 1pfis ignorantibus, mirabiliter fauciabant. Interea quidam Magilter valde ingeniofus fuper omnes Mugiftros, qui tunc erant in Crema, qui Marchifius vocabatur ¿ $ qui fere omnes manganos , 6 petrerias, Serimalios, len machinas , ceteraque defenfionis Cremz in- ftrumenta fuo mirabili ingenio compofuerat, Im- peratorem , $í partem ejus , magis quam partem Mediolanenflum X Cremenfium , 81 de parte Im- peratoris efle potius quam ipforum , quibus fer- viebat, cupiens , tum Imperatoris 8 Cremonen- fium amore , tum Mediolanenfium $ Cremenfium, qui ipfum invitum retinebant, odio , tum etiam per pecuniam fibi promiflam , cum Imperatore $ Cremonenfibus pepigit, S quadam nocte Cre- ínedium aque , que erat in'foflato ipfius caftri, tranfiens , ad Imperatorem confugit. Imperator vero eum cum magno gaudio fufeipiens ftatim o- ptime induit ipfum , bonumque dextrarium duo- decim libris denariorum veterum comparatum illi donavit. Ipíe vero Marchifius quando de Crema exivit, ftatim quandam fuam machinam mirabilem ex lignis fabricavit, fuper quam quendam pontem plus quadraginta brachiis longam , X plus lex la- tum conftíturt, quem extra diétam machinam plus viginti brachiis , nemine fibi contradicere valen- te, poteratejicere. Cum vero ipfe Marchifius fuam machinam , fuumque pontem optimis-cratibus coo- | peruiflet, tunc fecit cam in antea perduci , ufque dum fere fuitjuxta caftelum “Imperatoris. Gattus enim jam propé murum ipfius caftri proceflerat, foflatum ab ea parte ufque “ad alteram lignis 8t terra impleverar, $ viam plañam atque latam fe- | cerar , per quam caltellum Imperatoris*, 80 ma: | china Marchifii procedere debébat. Caftellumeun- do poft gattum fic cum perfecutum fuérat, quod píe gattus nec “ántea ambBularé poterat, nec redi. | re , caftello prediéto fibi obftante; quod Impéra- | for confiderans , tum quia 'machinas Cremeñfium | f1b1 intus contra gatrum faétas- comburere 'olúit, 981 fuos milites amiferat , metuentes plurimum ; vi- dentes etiam, quod multi, qui ab initio Caftrum Cremx defenderant , clam de ipfo exierant , Im- peratort £t aliis Principibus fe tradentes , ac afli- due magna iplorum copia clam exire properabat ; paventes etiam, ne per vim caperentur ; quod fi els accideret , fciebant, ipforum magnam partem, Sí a Theutonicis , 81 maxime a Cremonenfibus, quos per longum tempus offenderant , gladio fore perituram 5 confilium inierunt cum Imperatore foedus imiendi , ac de manibus ipfius, qualiter- cunque pofient, fe eripiendi. Quod Imperator per _Legatos ipforum audiens , quoniam pius $c mife- |* ricors erat, Legatis refpondit, dicens , Ut ff Me- diolanenfes O Brixienfes omnes , qui intra Cajiram erant, abfque omnibus armis , que babebant in Caftro , egreds vellent , Cremenfes omnes majculi (5 femina cum tanto folummodo vellent exire, guantum una vice extra Caftrum portare poffent , quod 1pfé eos omnes fic immn- mes extre permitteret, ac ipfis talem vitam , qua priva- 71 digni erant, concederet. Quod msfi facerent , nulla alind paítum , nullumque fedas , nulamgne treguam Se ipfis aliis in toto tempore vita fue fabturum promifit. Legati vero verbum Imperatoris fic firmum au- dientes, intra Caítrum ftatim reverfi , fic per or- dinem, ut ab Imperatore audierunt, Mediolanen- fibus , $1 Cremenfibus atque Brixienfibus fimul Convocatis recitaverunt. Confules vero Creme 82 Mediolanenfes cum Sapientibus Mediolani, qui aderant bi, Eremenlis: ac Brixienfis confilium inientes , $ omnia, que a Legatis audiverant, inter fe conferentes ; cientes ettam Imperatorem efle tam conftantis animi, quod fere omnia, que incoepit , donec ad finem perduxit , ninquam de- Finit 5 ficut in deftructione Terdone , $ Medio- lani obíeffione, $ in multis aliis cognoverunt ; firmaverunt, pacem potius fic efle faciendam, fe- feque omnes cum Caftro Imperatori tradendos, Sí ipíos vivos exire de caftro , quam ipfum ca- ftrum per aliud tempus defendere. Poftremo ve- ro in bello captos efle debere, $ ulterius tam am- biguam fubire fortunam vitzwe, quod 8 capita, X omnem fuam fuppelleétilem , ipfum quoque Ca- ftrum amitterent, fi per vim caperentur. Confilio 1taque ab omnibus fic firmato , ftatim Legatos di- rexerunt ad Imperatorem , per quos omnia, que Imperator eis mandaverat , fe omnino velle facere nuntiaverunt. Imperator vero quod optaverat au- diens , ac Deo omnipotenti cum magno gaudio gratias referens , ftatim per fuos Legatos ad Cre- menfes miflos foedere inito, cum Cremenfibus pa- cem , $ Mediolaneníibus , atque Brixienfibus, Ífícut els ante mandaverat, ftabilivit.. Hoc autem fatum fuit in anno MCEX. ab Incarnatione Domi- ni, die Martis , fexto Calend. Februarii, oétavo die poft feftum Beati Baffiani Confefloris , Lai- denfis Epifcopi. Sequenti vero die Mercurii Cre- menfes maículi XK feminz, arque Mediolanenfes, S< Brixienfes Imperatori fe tradiderunt; quiexeún: | tes de Caftro , quia totam fuam fuppelleétilem | amittebant , nifi quantum una vice poterant de- | ferre , ingenti dolore fremebant ; quia vita vero eis confirmata $ confervata fuerat, in parte gau- debant. Donavit autem Imperator Laudenfibus ul- tra tercentas loricas , 87 multas gamberias , quas de prediétis fuis hottibus habuerat. Nec efle pree- termittendum opinor , quod Imperator Chriftia. | niffimus omni ferocitate 8% féveritate depofita ;-hó:;| ilique odio abjeéto , ipfos Cremenfes per“quéni m locum anguítum, unde egredicbantur, adju- Vans eXxire, + 4uis propris manibus quendamiplo- ftare debetexemplum. -Theutonici.vero, 8% Lom- de + De hac phraíi vide Not, 202; trar olaisodsd Y . Rervm Lavoensivm His tror1a. 982 A| bardi Caftrum introcuntes prout quifque fortiti erant , unus folus tamen unam viciniam occupa bat, SK de rebus, que erant in illis domibus, quas occuparant, nulli alii permittebant accipere. Quod alii, $ maxime fcutiferi , qui poítremo intrave- rant caftrum , confiderantes, nec aliquid de rebus ab aliis occupatis accipere audentes, dolore fimul, $ invidia concitati , 1n quamplurimis Caftri par-, tibus ignem appofuerunt, $ totum Caftrum fubi- to combuflerunt cum his rebus tam viétualibus, quam aliis, que in eo erant, cum adhuc plenum efler , nec exfpoliatum. Poítea vero omnibus fere domibus Caftri deftruétis a Cremonenfibus , $ B| partim 4 Laudenfibus, 8 foflato complanato, murum Calftri totum in terram proftraverunt. In- fuper etiam Cremonenfes avidi nimis diflipationis Crema etiam quaídam Ecclefias ¡pfius Caltri de- ftruxerunt. Imperator autem per quinque dies ibi moram facjiens poltea difceflit , 82 Laudam cum omni exercitu fuo reverfus eft. Cremonenfes ve- ro, €z Theutonici in Caftello Imperatoris , 8 in omnibus manganis , $í petreris , feu gattis , S€ machinis , quamvis per longum tempus fabricata eflent , 8t in eis ultra duo millia marcharum ar- gent ellet erogatum , ignem apponentes , omnia velociter combuflerunt. In fequenti autem die Mercurii , in quo fuit feftum fanéti Blafi , 8 C| que fuit tertio die Menfis Februarii , Cremonen- fes omnes funt reverfi Cremonam , Imperator cum omni exercicu Papiam perrexit. In illo tempore erat magna difcordia inter Pa= pam Viétorem , qui prius vocabatur Oftavianus, S« Raynaldum Cancellarium, qui in eleétione fua vocatus fuerat Alexander, qui fimiliter ad Papatus honorem levatus erat; ob quam diflenfionem Im- perator olim mandaverat fuos Legatos , Ícilicet Comitem Palatinum , % Comitem Guidonem de Blandiate Y, 6% quendam alium ad preefatos elcétos; rogans eos, quod vellent eS ad proximum Ca- put Jejunii Papiam venire, fuas rationes allegatu- ri coram Archiepifcopis, $ Abbatibus , alifque viris religiofis , $ coram ipío Imperatore Roma= nx Ecclefia advocato ; ut ibi per: Dei virtutem tam detettabilis diflenfio fopiretur. Mandavit etiam. ipfe D. Imperator Archiepifcopis , Epifcopis , $ Abbatibus de Alemania, de Burgundia, de Lom- bardia, de Tuícia , de Apulia, $ de Romania, S de alis partibus Imperii , Patriarche etiam Aquilejenfi; ut in prediéto Capite Jejunii deberent elle Papi, audituri rationes utriulque prediéto- rum eleétorum 3 ut ipfis auditis , quis juítus, $ efle deberet Apoftolicus judicarent. Ofétavianus vero Legatos Imperatoris audiens , cos magno gaudio fufcepit, atque prediéte diflenfionis defi-" derans audire fententiam fanctorum virorum, pro- mifit Legatis , ad proximum terminum fe ventu= rum.' Raynaldus autem cifdem Legatis renuntias vit , fe'minime venturum ad talem confliétum 3 dicens , fe a nemine debere judicari, cum ¡ple po- tius omnes alios deberet judicare ; 8% fic refpon= dit , “ac fi eflet in concordia XX fine aliqua dificn- fione'ad Apoftolicatus honorem fublimatus. Oéta= vianus itaque ad terminum ftatutum Ventens , 8t alii preediéti fimiliter ; pro quibus miferat Impe= rator y Papi omnes congregati lunt , fecundum- quod ordinaverat D. Imperator. Cum ¡igitur Orthodoxorum Papix congregato- 'rum univerfitas in nomine Domini fediflet , caufa' | Sedis Apoftolica per aliquos dies, temoto omni fze=" culari négotio, judicioque ipía qualtione legitime Fl8 Canonicé agitara,/ $ diligenter infpeéta 3 fufi- rum -languidum::cum- aliis militibus exportavit: | Que tante benignitatis, tanteque Imperialis:máno | fuetudinis aéti0 Omnibus hominibus maximutn pre: | 'cienter'in conipeétu Concilir per teftes idoneos ef” probatum; Dominuin Papam Viétorem , 8 nul- lumaliúm in Babilica' Béati Petri 4 faniori parte Cardinalitn'ad petitionem Populi Romani, cura” i Legendum Blandrate, a E | Rrrz cOn» 983 OrHon1s Er AcerB1 MoRENAE - 984 confeníu 8 voluntate Cleriimmantatum 5; quod|A| Hisitaque fic peraétis, dedit licentiam dulciffi- prafente € non contradicente Raynaldo quondam | | mus* Imperator Duci Henrico de Saxonia, X Du- Cancellario, in Cathedra Beati Petri fuit colloca- | | ci Bertaldo, ac etiam omnibus fere Archiepiíco» tus; $ quod 1bi, 8ta Cardinalibus , 8% Clero Ro- pis, Epifcopis, Abbatibus, 8t aliis Preelatis, qui mano , 7e Deum landamas , gloriofe et ducantatum ; lecum erant in exercitu , cum fuis militibus “ad éx quod ipíe ad Palatium cum blandis $c altisiníi- | | fuam patriam remeandi. Quibusrecedentibus , re- gnibus papalibus eft deduétus, Probatum eft e-| | manfitImperator Papiw cum Federico Regis quon- tiam , quod eo tempore , quo eleétio Romz cele- dam Corradi filio, $ cum Corrado Comite Pala- "brabatur, erant in urbe tantummodo Xx1. Cardi- tino de Rheno fratre fuo, Sí cum Othone Palati- nales. Cardinalis autem Sanéti Petri ad Vincula | | no Comite, $ cum aliis quibuídam. Principibus. erat Ánagniz infirmus , qui confenfum $ volun- Poftea vero Imperator cum Domina Beatrice con» tatem fuam aperuit Domino Cardinali fanéti Mar- juge lua, S Principibus fuis, ac exercitu, qui fi tini, % Domino Guidoni Comenfi. Ex quibus| *| bi remanferat , ultra Padum in partibus Gamo- omnibus Cardinalibus, cum Dominus Viétor, tunc di, 6% Marenghi, atque Terdonx perrexit; Sin Octavianus, 81 Raynaldus fegregati fuiflent , re- B| illis partibus in Quadragefima remaníit. Mediola. manferunt tantum xx. eleétores ; quorum novem nenfes autem deftructionem Laudeníis civitatis fanioris confilii, $t nulla conjuratione foedati, pii- fumme defiderantes , dic Martis fanéti prediétes ma vox erat in electione D. Viétoris : $ una cum Quadragefime tam milites , quam pedites cum mul- capitulo D. Petri petitione populi, confeníu, 87 | |tis vexillis, 82 plauftris Laudam venerunt , 8% defiderio Cleri , annuente ordine Senátorum , $ fummo diluculo ipíos aggreífi fuerunt. Pars ye- Nobilibus Romanis Dominum Viétorem elege- ro peditum Laudenfium per portam egrediens, runt; 81 eleétus, fecundum confuctudinem 1n- cum Mediolanenfibus preelium incoepit ; qui per terrogatus per fcribam , Sz placeret , tribus vicibus | [|longum tempus bellantes , ex Mediolanenfibus clara voce refpondit , Placet. Probatum eft etiam, plures interficientes , 6. multos fauciantes, maxi- uod Raynaldus duodecim dies poft Domini Vi-| | mo impetu in eos unanimiter irruerunt; hi vero dos promotionem ab urbe egreflus apud Cifter=| | ipfos Laudenfes pauciflimos ad comparationem nam prope terram Siculi in loco non celebri eft hoftium , tanto robori refiftere non yalentes, uf primo immantatus. Probatum etiam fuit, quod in que in foflatum civitatis acriter impulerunt, Xex fecundo die poft promotionem D. Viétoris Ray- ¡plis quinque ceperunt., tres vero interfecerunt; naldus interrogatus a Reétoribus D. Romani cle- | |reliqui vero Laudenfes intra civitatem le recepes ri, SY a clericis de fio Cardinalatu , 1i Domino runt. Sed Mediolanenfes fuos interfcétos £ yul. Viétori eflet obediendum , exprefle confeflus eft,| | neratos recolligentes , quamvis etiam nimis dole- le nunquam fuifle immantatum , 6 exprefle dixit: | | rent, quod civitatem , quam fine grayi laborepu=. lte , O obedite es, quem immantatum ejje videtis. Su- tabant capere , illefam relinquebant, $ de firis per his capitulis fuerant teftes, 8 fub ftola Sacro- |, | multos «vulneratos, 6 multos interfeétos reporta= fanétis tactis Euangeliis juraverunt D. Petrus Chri-| | bant, Mediolanum tandem reverí funt. Lauden. ftianus Decanus Bafilice Beati Petri , cujus ple- fes vero fuos Legatos ad Imperatorem direxerunt; num teftimonium ibi receptum eft. Juraverunt e-| |quiomnia, que cis.acciderant , eidem Imperatori tiam honeftiflimi Rectores, X Prelati Clerici Ro- per ordinem narraverunt. Imperator vero congra= mani, quía omnia viderunt, $7 tractaverunt, $ tulatus , quod Laudenfes quam pauci in tanta mul. fuerunt ultra inter Archiepiícopos $: alios Cleri-| |titudine hoftium fic fe viriliter defenderant, 82 cos. Preterea Petrus Hlulbris urbis Prafeétus, 82 | | cum ipís in.campo pralium fecerant, ftatim poft alii quam plures Romani nobiles in confpectu paucos dies Laudam cum fuis militibus eft profe- Concili fuper omnes fimiliter teftimonium perhi- étus. Quo. cum perveniflet , 1pfis Laudeníibus buerunt, éx jurare voluerunt; fed quia pradiéto- | | multas gratias in concione retulir de hoc, quod rum teltimonium vifum fuit Concilio elle fufh-| | ita viriliter pugnaverunt cum hoftibus Imperii. Eos ciens, 2 facramento funt excuíati. Deinde vene- tamen admonuit , atque ¡is precepit, ne ulterius rabiles Epifcopi Hermannus Verdeníis , Damiel| | contra Mediolanenfes in campo extra civitatemad Pragenfis de Bohemia, $ Otho Comes Palatinus, pugnandum fe opponerent , fed civitatem folum- quos D. Imperator de confilio viginti duorum E- modo defenderent,.non agros; dicens, fe metue- pilcoporum, $ multorum alioruam R.eligioforum re, ne nimia Laudenfium audacia, $ prefumptio, tunc preefentium Romam deftinaverat, ut prima- perducat cos ad civitatis amiflionem. Deinde cum tes ante Concilii prefentiam evocarent, teftimo-| | Laudenfibus equitibus atque peditibus cft profes nium perhibuerunt , quod Raynaldum Cancella-| [étus ad pontem , quem Mediolanenfes ad Ponti- rum , 6í ejus partem trinis ediétis pertemporum | |rolum reedificarunt fuis maximis fumptibus; Ca. intervalla, « folemniter ad prefentiam Eccleñe | | frumque-Pontiroli cepit , 8% ipfuim: concremans. tunc Papix congregande vocaverunt 5; $ quod [E |diffipavit; ¡pfumque pontem de -Pontirolo deftruy. ipíe Raynaldus , «Y fui Cardinales una voce €c| | xit, 8%, in Abduam projici fecit , atque ad Civitas manifefte dixerunt , judicium, vel examen Eecie- | | tem. Laudx rediit,... na fte fe nolle aliunde recipere. His igitur,. $ aliis | ||. .Poft paucos vero dies idem, Imperator , quí: quampluribus rationibus auditis, quas Jongum ef- |. [imultos, poterat pati labores , cum Laudenfibus e let enarrare , communicato Concilio pradicti Pa- | | quitibus, atque peditibus , 82 cum parte equitum triarchx , 81 novem Archiepifcoporum , 8% tri- | | Cremonenfium,. qui ex mandato Imperatoris Lau= ginta otto Epifcoporum, 8 multitudinis magne | | dam venerant ,: $ cum quadam petreria Laudens Abbatum , quiomnes aderant Concilio, D. Vido. [Hum ad diripiendum Pontirolum reverfus eft; ubi rem laudaverunt, $ electionem Raynaldicafíave- | | quedam Ecclefía bene armata 82 munita hominis runt 5 poft quos omnes Chniftianifimus Imperator | | bus remanferat; quam.partim bello, partim ¡pus electionem D. Viétoris comprobavit ; $2 poft.cum | omnes €jus Principes, videlicer Dux Henricus de ¡petreriss pavore capiens , . homines ,::qui ¡bi ade= | du irant >; .Cepit 5 Xx 1plos bonis fuis fpoliatos Laudan* Saxonia , Dux Bertaldus de Arvigia, Dux.Fede- | » 9 duc1 preecepit. Poft hac Faram venit. $ Caftrum ricus de Rotemburgo , Comes Palatinus: de. Rhe- || ipfom,polt- diu-faétum prelium cepit. Qui cuny no frater Imperatopis , Comes Palatinus de.Saxo. | >! ps, E | de, ¡homines. de Fara: captos, 8% magnam predam box nia , Comes Palatinus de Bavaria , 8£ alii,quam. | ¡DOrum., que in diéto Caltro erant,. Laudam cons plures Marchiones $ Comites , tam, Lombardi, | [duceret., multitudinem. magnam-equitum Medio» quam Theutonici, eleótionem Domini Vaétorisfir= | |lani ex alia.parte Abdua fuper,ripam confpexitz maverunt, penas * De hoc titulo vide Nota 8. ir ida er» E “4 muknendd E > rar La 93 8 qe h 1d > 3 > ”- qua - 985 quí milites illuc venerant, ut ipfum Imperatorem oficaderent, fi poflent; putantes , cum cum folis Laudenfibus Pontirolum venilde , ficut alia vice fecerat. Et tunc Mediolanenfes ad quendam Ab- dux guadum nimis altum venere, fingentes fe vel. le traníire , T Imperatorem invadere ; ut milites, quí cum Imperatore erant , :allicerent ad flumen tranfeundum 3 ut in aqua, que nimis erat ibi dif currens $talta; periclitarentur. Imperator vero o- mnium fuoram militum peritifimus precepit, ne aliquis curreret ad Mediolanenfes , neve aquam traníiret. Quidam tamen bellorum nimis avidi ver- us Mediolanenfes per medium vadum currere vo- lentes, in aquam fe projecerunt ; ex quibus eva- ferunt aliqui, $2 multi in ipía aqua perierunt, in- ter quos fuit Henricus Saccus de Lauda , $ Ob- fertus Vetulus de Cremona, $ quidam alii, Poft paucos vero dies D. Imperator cum Cre- monenfibus , $ Papienfibus , aliifque civitatibus Lombardiz, ad Comitatum Mediolanenfem deva- ftandum perrexit , 8t ibi multa devaftavit ; qui poftmodum per Novarienfem Epifcopatum Papiam rediens ltalize militibus , qui fecum iverant , do- mum redeundi licentiam conccífir. Poft hxc vero quamplurimi milites Mediolanenfes quodam die Jovis , que fuit nona dies menfis Juni indiétione oétava, GX in qua fuit feftum fanétorum Primi Feliciani, Laudam venerunt, $ per unum $ gi- -midium milliare Le occulte pofuerunt ; mittentes etiam intra Villam Corneliam , que parum diftat a civitate Laude , plures xL. militibus ad civita- tem Laude invadendam. Quo peraéto , Lauden- fes equites audito clamore perfecuti funt Mediola- _nenfes fic fortiter, quod antequam ad focios redi- re valuiflent, ultra viginti ex eis cum equis 6x ar- mis capti funt. Mediolanenfes autem cognofcentes, focios fugientes acriter urgeri , unanimiter Lau- denfibus occurrerunt , 6 cum eis magnum pre- lium incoeperunt. Sed Laudenfes utpote multo pauciores non valentes refiftere, in fugam funt re- veríi , 8t ufque prope civitatem partim le defen- dendo repulíi funt. Quocirca Mediolanenfes mul- tos ex ipfis , qui capti ducebantur ,, recuperave- runt 5 ac etiam de Laudenfibus ceperunt decem Sí oéto milites'; inter quos fuit unus filius Lan- franchi de Triflino , Bernardus de Bagnolo , Ar- berius Lomellinus , Ottobellus Cagamutítus , Otho Mezaperentus, $í quidam alii quatuordecim. Plu- res autem de Mediolano in carcerem funt duéti ; inter quos fuit Codeguerra Vicecomes , $ Mana- tus de Palatio , Brunus de Concorctio , $ filius Burri de Burris, $ JoannesSalerius , Ambrofius Paltarius , Joanes Feroldus, Ugo Camarus, Otho Bella Buíca, Obizzo Paganus, $ quidam alii. Me- diolanenfesautem non multum longe a civitatecum militibus, X peditibus , ac fagitraris aliquantulum fortiter dimicantes , quia viderunt , fe non polle fuperare Laudenfes, cum plaribus ex fuis vulne- ratis, 8: cum illis Laudenfibus , quos ceperant, valde maefti receflerunt, Modiolanumrevertentes, Quo dolore ipfi Mediolanenfes commoti , cum fe vindicare:, nec etiam Laudenfes per vim: habere potuiflent ,: faltem dolofe illos.capere cupientes, | ítatim alía fequenti die Veneris miflerunt non mul- tos milites, qui Laudenfes invaderent , 8.alia| Parte Corneliani, ufque ad portam Cremonenfem; Quibus militibus preceperunt Mediolanenfes , ut| cum Eaudenfes eos perfequerentur , verfus Inve- | nicum fugerentin Lodefanam *; fingentes:,:fe non pe redireverfus Mediolanum 3 ut Laudeníibus | onge a Civitate remotis:, cx improvifo exercitus Mcdiolanenfiumipíos extra civitatem comprehen- | deret, Quibus, utftatuerant, civitatem aggredien- tibus , cum Laudenteseos acriter profequerentur, hi, qui fupra Caftcllum erant , verfus Mediolanum $ Vide Notas 194. 642% 2200 0 > a ñ % Rervm Lavoensivm HistTOorRiIa. A| á parte foffáti, quod dicitur de pane perdito, pizza D 986 caventes , viderant plurima vexilla equitum venis re feltinanter. Orto autem clamore maximo , cum Laudenfes non multum adhuc a civitate diftarent,. Sí fuorum clamorem audirent , $ pulvinum ma- ximum confpicerent , fubito revoluti ab eis ad civio tatem , antequam Mediolanenfes poflent ibi efe, reveríi funt ufque ad portam Cremoneníem ; ibi- que cum peditibus , ér arcatoribus , $ ballifta riis Mediolanenfes exfpeétaverunt. Mediolanenfes vero cum robore magno ac fremitu venientes , Sí per campum ante civitatem currentes , non fuere aufi Laudeníes aggredi circa propugnacula com- morantes 3 nec etiam Laudenfes ipíos invadere in B| campo funt aufi 5 ficque Mediolanenfes A mane ufque ad horam tertiam profpicientes , quod ¡plos Laudenfes non poffent in campo ad pugnam per- ducere; tum quia hoc non potuerunt facere, cum magno furore ab eis polito igne in quodam plauftro ftipulxe , quod erat in campo reliétum, Mediolanum reveríi funt. ; Poftea die Lunx , in quo fuit feftum Sanéto- rum Mariz 8 filiaftri , Sí fuit x1v. Calend. Au- guífti anno MCLx. indiétione octava , venerunt Mediolanenfes tam milites , quam pedites cum ar- catoribus , € balliftariis, 8% cum caraxolo fuo , atque petreriis, $ gattis ad civitatem Laude ob- fidendam, a cofta', que eft fupra paludem Porte C| Imperialis, ufque ad mediam Portam Cremenfem tentoria ponentes , nec multum longe a civitate fummo mane caftrametati funt. Deinde multi ex eis tam equites , quam pedites , fine equis ex fa- gittariis prope foflatum venerunt , caufa bellandi. Pars quorum ivit ad Portam Imperialem , $t pars ad Portam Papienfem , pars etiam ad Cremoncn- fem. Ex contrario Laudenfibus obviam ¡llis oc currentibus , aliquandiu preliati funt., $ multis ab utraque parte vulneratis, 82 duobus de Medio- lanenfibus captis ad Portam Papienfem, dirempto prelio ad prandendum utrique receflerunt. Cum- que Mediolanentes comediflent, omnibus ad con- cionem per fonitum tubarum convocatis , atque col- leétis prope caroxolum ipíorum, preceperunt Con- fules Mediolani omnibus hominibus de Porta Ver= cellina , Porta Ticineníi , ut exilla parte Pufter- lez lanéti Vincentii Laudenfes acriter expugnarent; illis vero de Porta Orientali 87 de Porta Romana preceperunt , quod* invaderent ad Pufterlam de Sylva Greca ; 8t illis de Porta Cumana $ de Porta Nova preceperunt-, ut ante Portam Impe- rialem , Papienfem , atque Cremonenfem fe po- nerent, Sí gattum, $7 petrerias illuc adducerent , X ignem cum petreriis in civitatem traherent ; 82 fic omnibus,conftitutis, .4 concione difcedentes , cum ingenti clamore ad accipienda arma concur- rerunt. Qui poftquam fuere bene armati , omnes E | per.illa loca, quibus fuerat eis preceptum ,, cum vexillis 82 magno: fonita funt profeéti. Quod Lau= denfes confiderantes ,. 82 per portas , $ pulter. las , Su alia loca, prout melius vifum eít., fe ar» matos dividentes., $ fe obviam Mediolanenfibus oppónentes , magnum pralium interfe commifcue. re. Ipfinamque Laudenfes, qui ad pulterlam fan- ¡Eti Vincentii concurrerant, cum lanceis , $ enfi- bus ¿:atque lapidibus fe viriliter defendentes, ftatim duos de Mediolanenfibus interfecerunt; quorum 'unúm dum quidam alius.ad fe trahere.conaretur, ria ¿pa Abduz, fupra quam ftabat, deficiente, in ipfum 'Abduam:corruit,, ¡bique necatus Clt;; multi eriam ¡ex illis funt ad mortem Vulnerati.. Sed 8r Lauden- F| fium.multis vulnerariss-nemo tamén tunc interfe. Etus fait, Jliautem > quiad pradiétas portas iverant, magúum preeliuM. 4: Laudentibus receperunt ; 4 quíbus multi eX e1s.cum-fagittis 82, petreriis, que erant. intra Civitatem , mort funt. traditi.. Sed 1lla ¿$ Bgo by 8 alibi pal. | pi A E Me» te - » 987 gattos SY petrerias, fere ufque ad foflatumrecepti, projicientesigncm cum ipíis petreriis, 82 pilotas feu Jagittas 1gne accenías intra civitatem , Laudenfibus fe robuite defendentibus , opitulante Deo nihil eis nocere valuerunt. 11li quoque, qui ad pufter- lam de Sylva Greca , que de Seravalle dicitur, adeo robufte Laudenfes, quos ibi invenerunt , ex- pugnaverunt 5 quod ipítintra portam ¡píius pufter- lx vi maxima impulí yix” potuerunt ipfam por- tam-claudere. Qua clauía, Meciolanente forisfu- pra foflatum juxta collinum euntes , in quibuf- dam partibus ipfum collinum exftirpaverunt ; ita «etiam, quod aliqui ipforum in Serravalle intrave- runt, Laudeníibus refiftere non valentibus. Quod Laudenfes confiderantes, maximo timore perterri- t1, plurimi eorum ufque ad alium foflatum fugerant, alii vero potius mori volentes, quam civitarem fic amittere, Mediolaneníibus acriter occurrendo, il- los, qui-intraverant , fumma vi ejecerunt ; duo- bus de his occifis , 8 duobus aliis foras exire properantibus, 8tin Abduam currentibus, ibi mor- tuis : alii vero omnes pre timore nimio de fofla- to tranfeuntes , vix de foflato cxire valuerant. Ibi fuit interfeétus Thebaldus Bardonus a Medio- lanenfibus, $ multi alii Laudenfes fuerunribi vul- nerati; Levachefia quoque Gambarus Mediolanen- fis iétu perra fuitoccifus. Quidim vero aliide:Me- diolanenfibus per mediam paludcm de Sylva Grz- | «ca intrantes , 8t foflatum tranígredientes , fupra coftam civitatis adícenderunt ex ea parte , ubi elt Domus Henrichi , que dicitur Sertozani filii Riccardi. 1bi fuerunteis obviam pauci, inter quos fuit Ligabos , qui dicitur Scampigna 3 qui cum “magno lapide fic unum de cis percuflit ¿ quod ¡pfum femivivum ufque in fundum foflati in aquam projecit ; quem vix tunc de foflato extraxerunt loci. Sed cum maximum prelium per magnam partem diei Mediolanenfes cum Laudenfibus com- mififent, videntes , fe parum pofle Laudeníibus nocere, tum propter foflata maxima, tum propter paludes , quibus civitas erat circumdata, tumetiam propter multitudinem Laudenfium bene armato- | rum , Sí fe fortiter defendentium:; a preelio recel- ferunt ad fua tentoria revertentes. Laudenles vero Cremonam, atque Papiam , quam primum fuos nuntios miferunt; qui 1llis nuntiarent, atque Im- peratori, quí tunc erat Papix , que. fuerant acta ; $ intimarent, etiamque ab els auxilium poftula- rent. Sero autem faéto venerunt Placentini in auxilium Mediolanenfium , per medium porte Cremonz fere ufque ad paludem Caftra ponentes. Laudenfes autem per. totam noétem civitatem un- dique cum multis armis cuftodiri fecesunt. Interea unus de Placentinis ad portam Papienfem ea noéte veniens ; multa injurioía «verba Laudenfibus , qui ortam cuftodiebant, inferre non ceflabat: ex quo audentes dolore commoti, 81 tamen quafi verba | illius vilipenderent, oftendentes; tandem privatim | per foflatum , 8 per aliquam: tumbam egredien- | tes, 8í poft terga ipíius Placentini ex improvifo irruentes, ¡pfum fugere nequeuñtem multis plagis imterfecerunt. -+Altera vero dic , que fuit Martis, 1pl1 Medio- | laneníes Sí Placentini ad preelium bene armati ve- | niéntes , fummo mane viderunt Cremonenfium | partem ex alía parte Abduzx veñire in fuccurfum | Laudenfium.. Quapropter Laudenftes leti valde, | ¿ontra Mediolanenfes $ Placentinos clamare coe- | pérunt, ut ad prelium venirent. “Sed ipÍi perter- | _riti ftatim figrño dato' tenteria coéperunt deponere; | omnefque pedites cum plauftris, $t carazolo*, fs | pra quod maximum vexillum: album cum Cruce rubea deferebatur , abire cosperunt : deinde: Pla- centini primo “feceflerunt | « timentes plurimum:; _9 Precedenti col. lic..B, feribitut ¿aramolúm 8c eq. tol, lit. E F.carozolum, aliscarrociolum, $ carrocium, Ornonis Er AÁcerBr MORENAE Mediolanenfes , qui ad portam Papienfem duxerant | A 988 ne Imperator cum Papienfibus eos inveniret. Po- ftremum omnes equites Mediolanenfíes fe fimul congregantes , poft pedites fuos $ plauftra abie- runt. Qui cum oéto diebus ad obfeílionem civita= tis Laudz ftare difpofuiflent; nec unumetiam diem 8 dimidium timore Cremonenfium, $ etiam Im- peratoris , ftare fuerunt auíi 3 qui le maxime pre- parabant ad fuccurfum ipíorum. Sed ne fruítra Laudam venirent , laboremque paterentur , lega- tos. miferunt Papiam , qui omnia qualiter actafue- runt eis indicarent. Poftea vero die Mercurii , que fuit tertia dies menfis Auguíti, 8 in qua fuit feftum fanéti Gau- dentii, 82 inventio fanéti Stephani Protomartyris, fuit incoeptus murus civitatis Lauda a Tinta Muf- la de Gava de Cremona in angulo civitatis fupra paludem de Sylva Grxeca prope portam Cremo- nenfem ; $ 1D. Albericus Laudenfis Epifcopus , quí fuit de progenie procerum de Merlino , pri- mum lapidem in fofíatum ipftus muri fua manu projecit. Oétavo autem die preediéti menfis in fe- to fanéti Ciriaci Martyris 1verunt Laudenfes e- quites 1 pedites cum duabus eorum petreriis , 8í cum parte Cremonenfium equitum , qui aderant tunc Laude, ad pontem , quem Mediolanenfes reeedificaverant ad Cropellam fuper flumen Ab- duz, ut ipíum pontem deftruerent ; quem maxi- ma vi captum partim combuflerunt , partim in a- qua projiciendo totum diflipaverunt ; capientes ali- quos de his, qui pontem cuftodiebant, certeris fu= giendo evadentibus. Sequenti vero die Martis , in quo fuit feftum fanétorum Firmi, € Ruftici, $ vigilia Beati Lau- rentii, faétum eft preclium inter Imperatorem er Mediolanenfes apud Caítrum Carcani ; quo etiam Brixienfes equites in fuccurfum Mediolanenfium venerant in ultima hebdomada preediéti menfis; Xx Caftellum magnum , $ manganos conftruxe- runtad Caftrum ipfum Carcani capiendum , quod erat de parte Imperatoris. Quapropter Imperator lanctifimus* cum fuis fideliflimis amicis ivit ad au= xilium illorúm de Carcano, cum paucis equitibus Papiefibus, $ cum equitibus, 8t peditibus No= varize, atque Vercellarum , € Cremenfibus , 82 parte illorum de Seprio, $T de Marteíana, $ cum Marchione de Monferrato , % Comite de Blandra= te , «X cum paucifíimis Theutonicis , inter quos fuit Dux Bertaldus de Zarugo , qúi cum paucis fuis militibus venerat ad Imperatorem de. terra Theutonica cujufdam fui negocii cauía , € Dux Bohemix-, € Comes Conradus de Balamixe , 8 quidam ali. At vero Mediolanenfes 8í Brixienfes ita circumdederat Imperator , quod viétus eis ferri nullatenus poterat. - Quapropter Mediolanenfes multum perterriti,, qui Mediolanum reverti non poterant, nec ibi ftando viétum habere valebant; quid facere deberent ignorantes ; tandem tamen, ut feepe folet accidere , neceflitas confilium repe= rit:, 67 fortunam pugne potius tentare propolues runt , quam ibi morantes fame perire. Unde ipíi Mediolanenfes in iplo die Martis prediéto pra- lium cum'Imperatore coeperunt. Imperator vero cum fis» Theutonicis 8 aliquibus aliis robuíte contraMediolanentes irruens , fere ufque ad ca= razolum ipforum, ubi erat multitudo peditum Me» cia , cosimpulit ; 8 magnam ipforum peditum'copiam , maxime de Porta Romana ,. 82 Portá Oriental: , que vulgariter dicitur Porta Rien» xa4:, interfecit 3 St boves ipfius carozoli occidit 5 ipfumque carozolum'incidit , $1 Crucem deauran tam-, quee fuper perticam carozoli erat, atque ye= xillúmbipofitum abítulit; 81 multos ex ipíis tam equites quam pedites ad tentoria duxit. Ex alía yero parte prechi, ubt major pars.equitum Medio» lanenfium'éz Brixienfium erant contra Noyarien- % De hoc preconio coníule Notarp 4. í Ss v * diantibus. Subjugata eft ¡gitur plenaric, ipía civi- 1001 Rervm Lavoensivm His TORIA 1002 ne ficut Mediolanum , quod fuerat*fos Traliz, | A incoeptum eft maximum Palatium ad ejufdem hono- Íi rebelles Imperatori exifterent , funditus fubver- terentur 5 colla magis Imperatori fubmittere , quam reliftere, decreverunt; $ ad placitum Imperato- ris jurantes de foflato , $í de muro civitatisexpla- nando, de pecunia ei tribuenda , ac de poteftate per eum recipiendo , funt ipfi Domino Imperatori lubjugati. Pollebat equidem tunc Bononia in lite- ralibus ftudiis pre cunétis Iralize civitatibus , qua= tuor legum Columnis inter ceeteros magnifice ra- tas Bononiz Domino Imperatori his quatuor Do- Ctoribus tam excellentibus, fcilicer Domino Mar- tino Goria, 8 Bulgaro, Jacobo, atque Ugone de Porta Ravegnana. Poft hac Imperator profeétus eft Imolam , deinde Faventiam , civitatibus ipíis ad placitum ejus colla fleétentibus. Similiter omnes civitates Lombardi, $ totius Iraliz, $2 caftra , £ arces in illa eeftate Momino Imperatori fubdite funt , preter Guardam , que elt prope Veronam 3 quam tunc tenebat procer quidam “Ti- rifendus nomine , qui fe Imperatori parere quali dedignabatur. Contra quem Comes Marcoaldus cum Pergamenfibus, % Veronentibus, atque Man- tuanis veniens , $ quafi per annum ipíam arcem obfidens, tandem cum ¡pío Tirifendo foedere com- poíito obtinuit ipfam arcem. Eftatis vero preedi- éte menfe Auguíto ftatutum eft maximum collo- quium in Lombardia apud Berenzonam 4 Domino Papa Viétore, 8 ab Hluftrifimo Imperatore Fri- derico, $t a Rege Franciz; 8 4 Raynaldoquon- dam Cancellario , qui 81 ipfe Apoftolicum nomen aflumpferat; ut quis dignus in Apoftolicatus ho- norem fublimandus eflet , dilucide difcuteretur. Fuitque ad ipfum-colloquium prefatus a Vi- Etor , 81 Sereniflimus Imperator cum immenía mul- titudine Archiepifcoporum , Abbatum , aliorum- que Clericorum , $ Principum., atque militum ;5 ibique cum ftatutum fuiller per decem religiofos Epiícopos, quorum quinque ex parte Papx Viéto- ris, $t quinque ex q Raynaldi prefati , ac KRo- gis Francie, qui : ut difcuteretur veritas, atque plenarie ex utraque parte indagaretur ¿ preediétus Raynaldus ipforum decem Epifcoporum éxamini fe fubdere recufavit. Tra dirupto colloquio Dominus Papa Victor Cre- monam ¡vit; Imperator vero cum Sereniflima con- jugeejus Auguíta, $ aliis Principibus , ac 1mmen- lo exercitusproficilcitur in Theutonicam. Poít paucos vero dies remifit Dominus Impera- tor in Italiam Raynaldum Archicancellarium , $ eleétum Archiepilcopum Colonie 3 ut vicedua, qua forent ordinanda in Italia, ftatueret ¡pfe. Ar- chicancellarius aliquantulum in Lombardia, é in Marchia, deinde Tuícia , % Romania fingulas ci- vitates perambulans , fua folertia eximia omnes ci- vitates E Principes Marchiw, Sd Tuície , atque Romaniz ad Imperatoris amorem £X obfequium mirabiliter provocavit ¿ $: ad honorem Domini Papx Viétoris quoldam Epifcopos rebelles ei depo. fuit; aliis in locum corum fubrogatis. Deinde mi- fitin Italiam Clariffimus Imperator quaíi circa fe. ftum fanéti Andres Hermannum Verdenfem Epi- Ícopum de Saxonia 3 deditque ei poteftatem , ut de omnibus cauíis Iralize , tam de principalibus, quam de litibús appellationum fua vice cognofceret , eaf- ue legitimo tramite definiret. Qui 8t1píe partim aude, partimque in aliis, tam Marchi, quam Lombardizw civitatibus fapienter $8 moderate man- datum Imperatoris adimplevits | sisgar Sequentivero proxima xftate y que fuit MCLxyit. ab Incarnatione., cepit Rodulphus Theutonicus , quem Imperator monete luz , que fiebat in bur+ go Noxceta, prefecerat, quandam maximam Tur- rim in ipío burgo , ad gubernandum ibi intus mo- netam Domini Imperatoris ¿ 85 apud Maguntiam ¿Patriarcha Aquilegientis,x Ab aynaldo favebat , cleéti ellent, |. rem. Archiepifcopus vero eleétus Colon fecit Caftrum de monte malo , quod eft in Epifcopatu Laudx, reedificari. Eodem anno redditum eft Caftrum Guardx 4 Comite Marcoaldo Tirifendo , cujus ipfum fuerat; 82 quí uíque nunc Imperatori reftiterat, omnibus als civitatibus , Sí caftris, atque arcibus Italis Imperatori tum fuppofitis ; 82 quam arcem Guardx preediétus Marcoaldus partim cum Brixienfibus , partim cum Pergameníibus, tum etiam cum Veronenfibus, $ aliis Lombardis quafi per annum obfederat. : de Die vero Lune ; que fuit quarta dies ante Ca. lendas Novembris preediéti anni , reverfus eft de terra Theutonica Chriftianifimus Auguftus in ci- vitatem Laude cum Sereniffima conjuge fua, $ cum elcéto Colonize Archiepifcopo, K cum Her- manno Verdenfi Epifcopo ¿ $ Conrado eleéto Maguntix Archiepifcopo, qui frater erat Othonis Comitis Palatini, $ cum ipío Comite Gabardo , 8 Comite Marcoaldo , $£T Comite Conrado de Ba- lamite, atque cum filio Ducis Guelphi , 82 cum multis aliis Principibus, $ Baronibus Alemaniz. - Deinde proxima die Sabbati, que fuit fecunda dies menfis Novembris venit Laudam Dominus Papa Viétor cum fuis Cardinalibus ; $ proximo die Lune fuit duétum a Laude veteri in novam civitatem Laudoe corpus beati Baffiani Confello- ris, cum maximo honore , maximaqueletitia. Ipíe- met enim Apoftolicus, $ E inclytus , $ as Cluniaceníis cum alús quibufdam Espifcopis 8 Archiepifcopis extra majorem Ecclefiam Laudx corpus ipílum pretiofum fuis humeris portaverunt , 81 ab aliis deinde tam Clericis, quam laicis ad novam Laude tranflatum eft. Obtulit autem. ipfe ci Imperator ad fabricationem -Ecclefzs triginta libras denario- rum Imperialium, Sereniflima vero conjux ipfius obtulit ipíi beato Balfiano libras quinque. - Deinde quadam die Sabbati xvr. prediéti menfis Novembris ¡vit Imperator cum Imperatrice, $ univerío exercitu fuo Papiam , 1bique per aliquor , dies moratus eft. Papienfibusautem ipíum multum rogañitibus y Juffitmurum civitatis Terdonse totum deftru1z eo quod Mediolanenfes ipfum olim- con- ftruxerant ad dedecus Imperatoris, 8z Papienfium. Papienfes vero magno repleti gaudio non folum murum cCivitatis , verum etiam domos univerías intus zedificatas celeriter deftruxerunt. Hyemavit denique clementiflimus Imperator partibus illis. Die autem Mercurii , quee fuit Calend. Aprilis an- no DominiMcLxiv. indiétione xt1. reverfus eft Lan- dam, $ proxima die Jovis Papiam profeétus eft. Prefata vero hyeme fuit incoeptum resedificare ca= ftrum de fanéto Columbano ex precepto Imperas toris ad ejus honorem él utilitatem , magnumque fuburbium ibi fieri preecepit. Et eifdem tempori= bus Veronenfes , 82 Paduani, ac Vicentini, cx- terique de illa Marchia, prater paucos Imperato= ris fideles ¿ Imperatori le oppofuerunt 5 partim e- tiam , quia dicebant fe 4 Comite Palatino , cuf Imperator Guardain donaverat , $ etiam ab aliis Miffis Imperatoris enormiter gravatos elle. Quod ut Imperator cognovit , multum doluit, 8 Nun= cios de Cremona, de Papia, de Novaria, de Lau= de , atque de Cumis Veronam mifit; qui Veronen- fes, 8 illos de Marchia commonerent, ut de ftul- titia, quam incocperant, telipifcerent; e £ quod cis moleftis Nuntii Imperatoris intuliflent, plenam inde juftitiam ab Imperatore reciperent in Lauda. Sapientes Lombardi*, qui Veronam funt pen convocatis Sapientibus Verone , $ Marchiz , ibi ficut eis Imperator mandaverat , omnia retulerunt; denique poft multa verba hinc inde diéta ad Im- perarorem cum Nuntiis ipfius venerunt. Coram quo Papiam cum venificos, St ad invicem de con- : Sss 3 cordia 1003 Ormonis Er ÁcerB1t MORENAE ¡ab eis fibi iilata Imperatori, ejuíque Curiz ordis cordia diu tractaflent; tandem, Imperatore jufti-| A tiam facere fub nulla poteítate volente receflerunt. _Dominus vero Papa Viétor die Lunx* primo menfis Aprilis in civitate Luca fati munusimple- vit (pro hoc mendaci ftylo dicit fchifimaticus anttor m gra- t1am [chifmaticorum 12 afferir Baronims Annal. tom. 12.) cujus fanétis meritis dicitur , Deum multa fecifle 1b1 miracula. Deinde in locum ipfius D. Guido Crements fubftituitur á Cardinalibus tunc 1b1 exfi- ftentibus, 4 Domino Raynaldo Archicancella- rio, ac Epifcopo Laudenti, $t aliis quibuldam E- pifcopis in Apoltolicw Sedis honorem fublimatus eít. | . £ | Proximo vero menfe Junio profeétus eft Impe- ratorcum militibus civitatum Lombardix, X cum paucis Theutonicis ufque prope Veronam; $ mul.- ta Veronenfium caftra 8t villas diflipavit; € con- tra Veronenfes cum muito majori peditum $t equi- tum agmine fe Imperatori oppofuerunt. AtImpe- rator confiderans , paucos 'heutenicos fecum fo- re, SK Lombardos tepide ad ejus auxilium venif- fe, bellumqgue , fi tune committerctur, damno- fum fibi futurum, pavefcens, cum toto fuo exer- citu reverfus eft. Quo dolore commotus in Alema- niam cauía congregandi maximum Theutonicorum exercitum 1re difpolunt. A Ea vero tempceltate quidam Judex de: Sardinia de civitate Ebonca, maxime opulentus, -ad:majo- rem dignitatem provehi defiderans, ab Imperatore | coepir implorare, utregio folio decoraretur. “Pan- dem Principum , ac non modicx pecuniz inter- ventu, pro pofle licet refifterent, ac rogarent po- puli, ne illum Regem conftitueret , die Lunz tertia menfis Auguíti ¡plum Imperator Riegem Sardinisinftituit; promittentem, 6 jurantera Im- -peratori e Sequenti vero menfe Septem- brí Imperatof cum Imperatrice cauía colligendi exercitum, ut fuperius diétum eft , in terram Theu- tonicam cum omnibus fere ; qui fecum erant ex ¿Fheutonicis, perrexit; fuofque Miíios $T Procu- ratores per omnes fere Lombardiz “civitates , qui fua jura, fuafque rationes, quas 1m Lombardia ha- bere debebat, colligerent, dimifit. 1-0: >» Qui cum in Alemaniam profcétus ellet, ibique cauía congregandi exercitum plurimum moraretur; pradiéti (ul procuratores non foldm jura $ ratio- nes Imperatoris in Lombardia exigcbant , fed in feptuplo plus; quam fibi de jure deberetur,-a Lombardis inique 8t irrationabiliter extorquebant; $í in tantum ipíos Lombardos omnes tam Cleri- cos, quam laicos , magnos:,. $ parvos opprime- bant, quod le quafi mortuos. repurabant; cum tam graviter ab 1pfis Imperatoris Nuntiis compri- merentur 5 fe.ab eis, licet pollent, defendere non volebant , Imperatoris magis amore, quam timo- re; dicentes intra fe mala, quae fibi fiebanit;, ¿Im- peratori- difplicere ; 81: cum: ipíe. veniret , eos a | tantis oneribus adjuvabit. Quáre adventum fuum quotidie exfpeétantes, mala omnia, que fibiinge- rebantur , pacifice fuftinebant. da a ES - Interea dum hxc in Lombardia agerentur , tan- dem Imperator cum fua nobili conjuge 'in:anno mcLxv1 menfeNoyembris, indiétione quintadeci- ma reveríus eft in Lombardiam'; 87 Laudam ve- miens cum conjuge , multifque-etiam- fuis Prin- cipibus tam Theutonicorum , quam Lombardo- rum , ibi maximum colloquium Lombárdorum $í Alemanorum habuit; $ in:1pío colloquio cum toto exercitu Romam ire difpofuit. Tunc vero Epifcopi., Marchiones, Comites, Capitanci, 8% alii proceres , € magnates Lombardix venientes poro io k ante Imperatorem , de preediétis fuis Procuratori- | bus € Nuntiis durifíime conqueruntur ; $t mala ” . O 1 of Forum Cornelii. * Forum Livii, y 1004 ne retulerunt. Imperator vero , hoc audiens, 11 primis multum fe dolere monftravit;-fed tamen in fine querimonias Lombardorum quaíi vilipen= dens, í pro nihilo habens, nihil inde fecit, Hoc autem videntes Lombardi , plurimum doluerunt; S« quali exiftimantes, quod de Imperatoris volun- tate E coníilio , qui de fuis querelis parum cu= rare videbatur , tantas injurias fib1 feciflent Procu- ratores fui, timuerunt nimis, ne fibi majores fie- rent in pofterum , deteriufque contingeret. Finito itaque colloquio, 8% tranfaéta Aanttiflime ¿Dominicx Nativitatis fetftivitate, Imperator cum conjuge fua , Sí cum toto exercitu fuo , die Mercu- ri xv1. menfis Januaritin anno MGCLXVI1. indiétione quintadecima , Romam verfus profeétus eft; quí cum Bononiam perveniflet, a Bononienfibus' obfi= des.petiir. Bononienfes vero petitioni-ux libenter obtemperantes , ei plures triginta oblides concef- ferunt 5 quos omnes Imperator Parmam mifit, mandans , ibi eos omnes diligenter cuftodiri. A Bononia vero difcedens cum “apud Imolam + per= veniflet, ab Imolenfibus, quia cos deftruere mina- bator, $ a Faventibus, $abillis de Forlini, 8c a Forli* populg multas pecunias exegit; 8 ibi circumquaque ufquead Quadragelimam,ét ufquead fcíltum fanéti Petri permaníit; deinde ad civitatem Anconzx perrexit , 5 eam capere volens fortiter ex. pugnavit ; fed quia 1pfa civitas fortis erat valde d Sí etiam bene murata , cives ipíius eam viriliter defenderunt. Sed tamen quampluribus ex cis vula neratis, multifque mortuis, $% etiam captis, cum Imperatore foedus inierunt ; magnam fibi pecuniam promittentes, pro qua fibi folvenda ei quindecim obfides tradiderunt. Hoc vero foedere inito Im= perator inde recedens, verfus Romam cepit iter. «Dum hxc autem Tufcie $3 Romanix ab Im peratore agerentur , Procuratores ipfius, quos in Lombardia reliquerat , fuper ipfos Lombardosini= quius folito feevientes, 1pÍos tantis , $T tam gravi. bus contumeliis C injurtis afligebant , quod nul lo.modo fic gravatos fe poíle vivere exittimabant. Quare Mediolanenfes, qui durius aliisopprimeban- tur, cum Cremonenfibus , Pergamenfibus , Briz xienfibus, Mantuanis , 8 Ferrarienfibus colloquium ftatuerunt ; in quo cum omnes infimul congrega- tiomala (ibi a Nuntiis Imperatoris illata ad invi- cem retuliflent , magis mori cum honore , quam: “ | miferabiliter vivere eligentes, hoc paóim ibidem cum juramento inter fe firmaverunt ; videlicet , u- naquaque civitas alteram adjuvaret, fi Imperator , aut. «Procuratores ejus de cxtero eis , vel alicui earum 3 aliquam malitiam inferrent , vel eos con= tra rationcm in aliquo moleftarent; falva tamen Imperatoris omni fidelitate, quam per hoc paétum infringere nullatenus intendebant. In ¡pío etianx 'colloquio certum terminum itatuerunt, in qua omnes Mediolanum pergerent , $ ipfos Mediola- nenfes in fua civitate ponerent , 8% cum cisinipfa tamdiu manerent;, $ eos ad foflata eorum . rele= vanda adjuvarent, quamdiu ipfi Mediolanentes fe lolos ¡bi manere fecuriter pofle minime dubitarent. Quibus fic peraétis, omnes ab ¡pío colloquio rece dentes ad fuas civitates cum ingenti gaudio redie= runt: Appropinquante vero 1pÍo termino, prae- diétee civitates Mediolanúum venientes cum vexil.. lis. 8% armis, ipíos: Mediolanenfes in civitatem Mediolani cum magna leetitia menfe Aprilis in- troduxerunt ; 6 elssomnia , que promiferant, impleyerunt. Quando. vero Mediolanenfes pu- taverunt, fe 1bi pofle manere fecure , :prediétas | civitates , maximas gratias referentes , omnes redi- re domos fuas conceflerunt. Hec autem omnia cum ad Imperatorem perveniflent, palam fe habe. : q L De variis fignif- cationibys hujus yexbi vide Notam 14. ; re -. Y100$ re pronihilo, 82 quafi de hoc:non curare.monftra- vit: amen hac clam graviteraccipiens, dóluit ve- hementer. imups YI A Poíthac vero! Cremonenfes Ambafciatores Lau- dam miferunti;” qui «cum veniflent 'Laudam;. 82 totam: imimul Laudenfium: credentiam * habuif | fent , rogaverunt eos ex parte Cremonenfium; quod ¡pt cum ¿Cremonentibus +8 :aliis civitatibus' :(e- | cum conjuratis foedus imirent,falva tameniImpe- ratoris fidelitatez dicentes cis, quod 1 Imperator, vel ejus Nuntit: vellenteis de: tetero. aliquod ma- lumiunferre ,pracdiótee civitates eosin: omnibus ad- juvarent. Láudenfes vero id! quod nunquam:aú- dire volcbant;-necputabant,, audientes ,:$t-inma- gnum dedecus, magnumque dolorem accipientes tune ¡pla verba,:inde fimulonmes vociferati:funt, dicentes , fe magis velle mori, 82 eorum: bona omnia amitterez quam hoc tale (celus perpetrare: Et fic nullo:bono verbo; 4-Laudeníibus fuper hoc tunc audito , nec habito, ¡Cremonenfes , qui'pu- tabant, Laudenfes omnia fine dubio facere; que- cunque (ibi. fuggererent, difceflerunt. Qui cum perveniflent Gremonam , «St :omnia, que a Lau- denfibus audiérant, perordineienarraflent, omnes inde valde condoluerunt $. Poft paucum tempus iterum Cremonenfes alios Ambafciatores Liaudam | miferunt 3 quibus hoc idem, quod primis, per- fuadentibus,' 'acrius. quaax-prius 'refponderunt. Ambafciatores:vero talia audientes, quamvis mae- 1t1, ftatim domum funt reveríi. Poftremo ¡igitur Cremonenfes multum inde turbati, convocatis aliis civitatibus , $ fecum colloquium habentibus; fi- cut cum Laudenfibus egerant , 8t qualiter els re- Iponderant; narraverunt. Quiomnes tam gravem | relponfionem Laudenfium audientes, fratim com- munñicato confilio, ftatueruntexercitum quam ma- gnum poterant facere fuper ¡ipfos Laudenfes; an- tea tamen ex els nobiles $t fapientes Ambafciato- | res miferunt ; qui ipíos Laudenfes ex parte eorum omniumintime rogarent, quatenus pro totius Lom- bardix fuftentatione 82 honore:cum eis foedus imi- rent , $1 paétum , éí concordiam , ficut etiam per ahios Ambafciatores rogati fuerant , fecum firmam in perpetuum facerent; 8 hoc fi facere renuerent, [cirent, ipfas omnes civitates fuper eos proculdu- bio venturas, 87 totum Epifcopatum Laudenftum | igne, prada, omnique alio damno, quo poteruñt, valtaturos ¿; 81 cives 1pfius belli manganis $1 o- mnibus aliis ad prelium faciendum , XX civitatem capiendam neceflariis, prout melius poterunt, op- pira £i civitatem violenter caperent, ficut ene pofie facere putabant, totam ipíam in primis exfpoliarent, deinde cam igne accenderent, Sí pe- nitus difiparent ; homines infuper , $ foeminas, quas in ipía civitate invenirent, occiderent. Ambalciatores autem cum Laudem perveniflent, cum ¡plis Laudenfibus colloquium facientes, nar- raverunt fibi per ordinem omnia fupradiéta. Lau- denfes vero hoc audito , quamvis mccfti nimisinde forent, tamen propolitum fuum firmiter tenentes , his Ambafciatoribus hoc idem, quod alis refpon- derunt. Qui tali refponfione habita , ftatim ad eos, a quibus miíli fuerant , revertentes , cis volunta- tem «í refponfionem Laudenfium narraverunt. Qui cum hoc audiflent, adverfus Laudenfes mul- tum irati, incontinenti fuper eos exercitum face- te decreverunt. Tempore vero inter cos-ftatuto, cdiolanenfes , Pergamentes , Brixienfes, Man- tuant, Y Cremonenfes maximum exercitum infi- mul colligentes, cum navibus coopertis, $ difcoo- pertis , atquecum plauftris, $ balliftariis , $8 cum arcatoribus, $ manganis, 6c alus ad prelium fa- ciendum neceflariis, die Veneris duodecimo men- lis Maji ejuídem anni, indiétione decimaquinta, ve- nerunt ad obfidendam civitatem Laudenfem. Cre- + % De hac yoce pluribus Noté 96. + Confulenda Note 297. Rervm Lavoensivm HisTroria. 1006 A| monenfes namque per totam Sylvam Grecam cum navibus $t tentoriis hofpitati funt , Mediolanen- les autem cum omnibus aliis, exceptis Pergamenfi- bus peditibus, a Curte, que dicituride 7/ola, ufque ad hofpitale fanéti Blafii “quod eft fitum fupra co- ftam paludis de Sylva Greca ante portam Imperia- lem:, 87 portam' A , Y :portam- Cremo-= nenfem caftrametati lant. Pergamenfes veto pedi- tes-ex“alia parte Abduz*'poftea poft*plures'diesap- plicuere. * Sequenti“itaque die Veneris maximum preelium inter Cremonenfes 81 Laudenfes'ad Can- tonem de SerraVallejaxta fumen Abduz , 'Stetiam invipía commiflum ett: vin quo “multi ab utraque parte, vulnerati funt. ¡Sed tamen Laudenfes for- titer:pugnantes viriliter fe defenderunt.“Ipfo ctiam dic V eneris preediétes' civitates fabricare cosperunt queridam pontem fúperiplum flumen Ábduz pro- pe portu publicum ex navibus infimul confixis. Sequentibus 'autem “diebus Sabbati 8 Dominice “iplos Liaudeníes ex improvilo cum pilotis 8t lapi- dibus:, ¡plerumque etiam cum enfibus 8 lanceis plurimum die , nmoftuque infeftabant. Denique Laudenfes «cum tante -multitudini «fé nequaquam pofle reliftere cernerent; viderentque , (ibi immi- nere periculum mortis, quam eis miñabantur ipfo- rum inimici, fi eps per vim vincere contingeret , poft damna plurima eis in rebus 8 perfonis 1llara, pactum $ concordiam cum preediétis civitatibus , lalva femper Imperatoris fidelitate , proximo die Lunxz fequenti fecerunt , -prout ab eis 1pÍe civitares -requirebant. Sequenti vero die Martis omnes ab' obfidione civitatis Laude cum magno gaudio 're- ceflerunt. Sed aliisdomum fic leetanter redeunti- bus, Mediolanenfes 82 Pergamenfes cum manga- nis 87 petreriis ad obfidendum Caftrum Trecii; in:quo Imperator dimiferat quendam fuum mili- tem Theutonicum , nomine Ruinum ; $ iplum Caftrum optime muro groffiflimo $ turre altiffima —muniri fecerat; multafque divitias 82 pecunias ibi congregaverat, valde leti perrexerunt. Ipío etiam die Martis Lambertus in Lauda Procurator €í Miflus Imperatoris una cum Comite “Lantelmo de Crema, ejufque filiis , 81 Joanne della Mon- tagna, £ Bellone Pius * impulfe, qui dicitur de Curte tunc Confule Papi , qui omnes in occur. lum Laudenfium tunc venerant una, 82 cum Me- dio presbytero de Summaripa, € Manfredo Mo= renaz, d Petrutio Muntio , X Arialdo Pocaledo, ex Malfaxado de Lixano Laudenfibus equitibus F tenía: Cremone | rituum iverunt ad civitatem Papiz, quí tam parvo tempore cum ¡pío Lamber- to Papisz morati , domum reverí funt. His ita- que Laude fic peractis, Mediolanenfes $ Per- gamenfes, qui ad caftrum Trecii obfidendum per- rexerant; caftello ligneo , $2 manganis, $ petre- rus quampluribus ibi eedificatis ¿ quodam etiam ponte ligneo fuper lumen Abduzx , que fere cir- cumquaque deambulabar poft caftellum fabricato ; ab obfidionem caftri iphus ufque ad feftum fanéti Laurentii tunc proxime venientis fteterunt , ante- quam ipíum Capere poflent. Sed cum prediétus Ruinus , $ Theutonici, atque Lombardi , quí lamore Imperatoris caftrum ipfum cauía defenden= di intraverant, pluries Imperatori mififient, quod niúi eis fuccurreretur, ipfum defendere nequaquam poflent; St ab eo, nec ab els amicis fuccurfum as liquem haberent 5 fcientes Mediolanenfes X Per= gamenfes firmiter ordinafle , eos omnes interfice- re, £i per fortiam ¡pos caperent 5 tandem ipfum caftrum dolentes/multum'hoc modo reddiderunt, videlicet; quod omnes, qui inipío erant, reliéto caítro, omnibufque ctiam rebus, quee intus erant dimifíis, fani 8% ancolumes extra caftrum abirent; prater jam diétum Ruinum, $ omnes Theutoni- * vitium in exemplari, f Fule hac de yoce Note 217 J+ Aliudvicium, ds | : C03 7 1007 cos, 8í paucos Lombardos, qui illud intraverant; quibus folummodo vitam conceflerunt, $í eos Me- diolanum in vinculis ducentes in carceribus detru- fcrunt. Plis itaque extra caltrum ire praemiflis, Mediolanenfes « Pergamenfes, $t alii, qui ad ob- fidionem ejus fuerant , ipfum intrantes, 4M primis totum expoliaverunt, deinde totum combulflerunt. Poftremo muros, ¡pfius, $. Turrem pulchriorem , quam in- tota Lombardia -tunc fuifler , in terram proltraverunt. ..Haec autem omnia cum Imperato- ri fuiflent relata, quamvis inde fe multum dolere 'non monftraflet, tamen graviter nimis fufcepit. Interea dum hec in Lombardia fic agerentur, Raynaldus Colonixw Archiepifcopus eleétus , qui Imperatoris Archicancellarius fuerat., $ Chriftia- nus Imperatoris tunc Cancellarius , Comes Ro- bertus de Baflavilla, Comes Macharius, $í Bray- merres, qui erat miles fortiffimus , $2 alii prima- tes Tuícise tunc temporis cum eorum exercitu in Romaniaapud “Pufculanum erant : quiomnes non erant ultra mille equites. Dux vero Fridericus, Regis quondam Conradi filius , homo .pulcher, 'multum fortis, ¡fapiens , $ -ingenioÍus, cum-fuo exercitu in illis partibus tunc manebat. «Sed ta- men cum preediéto Archiepifcopo apud 'Puícula- num non crat. Romani vero, quia Imperatori, ejufque fidelibus tunc adverfabantur , audientes prediétum exercitum apud Tufculum fore-, 8 1plum invadere cupientes; ubique pro fuis amicis « fidelibus mittunt , ut deleétum habeant, exer- citumque preparent , proficifcendi diem ftatuen- tes. Statuta vero die, omnes tam equites, quam | pedites parati , qui fere innumerabiles erant, ver- fus Tuículum ire coeperunt. Contra quos Colo- nienfis Archiepifcopus , Chriftianus Cancellarius, Comes Robertus, $ Comes Macharius, ceterique Principes, qui cum ipíis erant, cum eorum parvo exercitu , tam T'heutonicorum, quam Tuícorum, $ Lombardorum, quamyvis effent pauciflimirefpe- | étu Romanorum , qui plus triginta millibus exti- mabantur, audacter XX intrepide perrexerunt, Cum vero utraque pars in campo fuit , $ una aliam dili- genter infpexit , vexillis leyatis, fignoque dato, $ maximo clamore hinc inde levato , acriter fe invadunt , fortiterque pugnant, $ ab utraque par- te multi vulnerantur , multique interficiuntur. Sed quia Romani erant pro uno xx. refpeétu ad- |. verfariorum, impetum magnum fuper eos fecerunt; Theutonici autem, quía paucifimi erant verfus il- los , propter_ multitudinem iplorum vix fuftinere potuerunt; fed tamen viriliter fe defendentes fir- miter permanferunt. Archiepilcopus autem , 8 | Cancellarius , aliique Principes, qui fecum erant, hoc videntes valde perterriti funt; fed tamen ipí videntes, fe non pofle evadere, niliferro iterape- riretur , ipíemet Archiepifcopus $ Cancellarius vexillum in manibus afferentes acriter nimis irrue- runt fuper ipíos Romanos. Quibus ...... equites Romanorum pedites fuos in campo deferentes fu- ere coeperunt. Pedites vero videntes , fic fe de- eri, terga verterunt fimiliter 8t ¡píi , fuper quos Theutonici graviter irruentes, atque fequentes, plu- res duodecim millibus interfecerunt y plurefque tribus inter equites $ pedites ex ipfis ceperunt; | quos omnes vinétos ducunt Viterbium , X in car- cerem introducunt ibidem. His quidem fic pera- étis, Archiepifcopus, $í Cancellarius , quam citius oflunt ad Imperatorem Nuntios dirigunt, qui (i- b; per ordinem nuntient fupradiéta. Qui cum hoc E Deo multas gratias agens valde gavifus eft. Tunc vero temporis Rex Sicili quoddam ca- ftrum Imperatoris volens capere, cum fuo exerci- tu fortiter expugnabat, Quod Imperator audiens, aflumpris folummodo cquitibus , privatim die $ noéte equitans in fuccuríum preediéti velociter ire OrHonNis er AcerBi MORENAE 1008 A| feftinavit. Cum autem jam per plures dies equí- taflet, $t prope exercitum Regis veniflet, nuntia. tum eft eis Imperatorem appropinquare cum exer- citu fio. Quod ut Rex audivit , ' ftatim caftris de- lertis atque reliétis cum fuo exercitu coepit abi- re. Imperator autem hoc audiens ita cum perfe- cutus eft, quod apud tranfitum cujuídam aque, plures ex ejus equitibus, qui tam cito ipfum flu- men tranfire non potuerunt, cepit. Cumque flu- “men idem Imperator tranfire non pollet, rever- tens prediétum caftrum bene munivit ; $ poftea | caftrum quoddam aliud, quod prediétus Rex Comiti Roberto de Baflavilla jam abftulerat, ob- fedit , $T devicit , ac jam diéto Comiti Roberto alacriter reftituit. Deinde letus ad caftrum re- meavit. «Ad locum autem , qui dicitur ..... per- maneñs , 6t 1bi circumquaque fere omnia oppida , villafque depredatus elt, combuflit, atque diffipa- vit, inde etiam multam pecuniam extoríit. Interea Dominus Guido Cremenfis, qui Viter- bii morans ab Imperatore , $í 4 multis Archiepifco- pis, Abbatibus, Prioribus, aliique quampluribus mundi hominibus tunc pro Papa habebatur ; Im- peratoris adventum diu exfpeétans, 8 afícétu ni- mio defiderans ; ad eum quamvis feepe alios mi- fuflet, noviflime Legatosfuos quamplures deftina« vit3 mandans , ut quam citius poflet , abíque di- latione Romam venirct , hoftes debellaret, K£ Ray- naldum Cancellarium , qui tunc pro Papa in Ro- ma, Sin quibuídam als partibus multis teneba- tur, qui tunc Romsz morabatur , de Roma ex- pellerer, 87 ipfum Romx in pofleffione Papatus poneret , $. manteneret. Imperator vero volun= tati 8 confilio diéti Domini Guidonis , qui dice- batur Papa Pafchalis , annuens; Romamque cum magno gaudio veniens, 1n anno MCLxvH1. die Lu- . ne , 1X. Cal. Auguíti, Indiétione xv. in mon= te prope Romam cum uo exercitu caftrametatus eft. Deinde cum. omnibus fuis equitibus , ficut armati venerant, ad portam Romz , que dicitur Porta Viridaria, quee eft ex parte fanéti Petri verfus montem Gaudium veniens , ibique maxi- mum prelium committens , tandem eos luperavit, ér devicit, atque fugavit ; totumque locum, qui Cortina fancti Petri dicitur , $t etiam porticum fanéti Petri cepit , 8 domos expoliavit , atque combufhit , pluribufque etiam hominibus interfe- Etis, multos cepit. Romani igitur intra civitatem ex illa parte Tiberis fe recipientes , £ multum pa- vidi ftantes, ex hac Tiberis parte venire non funt aufí. His autem , qui ex parte jam diéti Pape Alexandri tunc tenebant, éx ipfam Ecclefiam bene muniverant, le defendentibus viriliterz Imperator jam intrare nullo modo tunc potuit , fed per to- tam hebdomadam ipfam eos quotidie invadens , Y preelio infeftans , eos vincere nitebatur. Theuto- nici vero , cum fe cos per fortiam capere non pofle profpicerent , proximo die Sabbati infra Ecclefiam lanéte Marie Virginis , que dicebatur de Labaye- rio , $ que fita elt fupra Ecclefiam fanéti Petri ante atrium ipfius Ecclelix apponentes ignem, to- tam ¡pfam Ecclefiam fanéti Petri ..... Ipía vero Ecclefia beatiffime Virginis tota elt combufta, XX penitus diflipata. 'Tunc etiam liquefacta eft, éx combufta quedam mirabilis Imago faéta in muro ¡pfius Ecclefix verfus Ecclefiam fanéti Petri, $ auro puriflimo , X fplendidiffimo de- corata , cui fimilis in Italia nunquam fuerat yi- la, Et que faéta erat ad imaginem Domini noftri Jefu Chrifti; ante quam ftabat quedam alia pul. cherrima Imago faéta ad imaginem fanéri Petri, ux fimiliter liquefaéta eft penitus , 8% combu- fta. Quod videntes illi , “qui fupra Eccleñiam fanéti Petri ftabant, non ullum fuiccuríum 4 Ro- manis pofle habere cernentes, maximo timore per- territi, ftatim Imperatori fe , $ ipfam Ecclefíam red. 1009 , reddiderunt, júrantes etiam fidelitatem fibi.,: ficqué eos Imperator abire permiíit. E Sequenti igitur proximo die Dominico preedi- Ctus Papa Paíchalis cum fuis Cardinalibus in ipía Escclefía fancti Petri Miflam honorifice X cum ma- | gno gaudio celebravit. - Iploque dic in capite lm- peratori circulum aureum tantummodo. impofuit. |: Sequenti veró die Martis , in quo fuit feltum fan- Eti Petri ad Vincula, predictus D. Papa Pafchalis D. Federicum Imperatorem , Sereniffimam Au- guftam Beatricem conjugem fuam ex coronis auro puriffimo $ multis pretioliffimis Semmis decoratis coronavit in ¡pla Ecclefia fanéti Petri, Romani ¡taque hoc cernentes, $ cum Imperatore pugnare. le minime pofle confiderantes , nec etiam flumen Tyberis tranfire audentes, foedus cum Imperatore magis, quam bellum facere decreverunt. Amba- [ciatores igitur ad Imperatorem dirigunt , foedul- que cum co faciunt, Papamque Pafchalem in per- petuum fe pro Papa habere éx tenere firmiter cum jurejurando promittunt; ac omnes , preter Frica- panes , SK quamplures alios Romzx nobiles , qui maximas turres , SK domos , $ fortitudines habe- bant in Roma, nec leviter capi tam cito poterant,, fidelitatem Imperatori facere difpofuerunt. Hoc | 1taque fic peraéto , Imperator fuos Nu ntios ad fi- delitates Romanorum fufcipiendas in Roma ultra Tyberim direxit: inter quos fuit Acerbus Morena Laudenfis civis , 8t Imperialis Curie Dux ; qui Juflu Imperatoris in Roma ultra Tyberim pre- lens , per plures dies innumerabiles fidelitates Im- peratori factas fufcepit. ] | Hucufque persines Hiftoria Ácerbi Mo- rene, quem , morte correptus y ul- terius producere mon potust.. Interea dum- hxc Romzx agerentur, quedam maxima, ac miferabilis, $2 mortalis peftilentia fu- per Imperatorem, ejufque totum exercitum divi- nitus accidit. Sequenti namque die Mercuril pro- xin cum maxima coli ferenitas efler, ftatim qua- li in iétu oculi *mirabiliter pluere coepit ; dende polt aquam ferenitas magna 82 clara nimis faéta elt 5 ftatimque infirmitas luper Imperatoris exerci- tum talis excrevit , quod equites, él pedites, at- que fcutiferi corruebant 82 moriebantur 5 ob quam rem Epifcopi, Archiepifcop1, Comites, Marchio- nes, X Duces, alique multi nobiles , X 1gnobi- les , qui in ipfo exercitu erant, corruebant. Obiit namque Dux Fridericus in Rotemburgo , Regis quondam Conradi filius, 82 Imperatoris germa- nus confobrinus , de quo immenfus dolor fere per totum inolevit ; quoniam iple homo erat magne virtutis. Deceffit etiam tunc Dux Guelphus Ducis Guilermi filius , $ Raynaldus Archicancellarius, S Colonix cleftus Archiepifcopus, homo maximi ingenii ; 6t cujus fcientia $ probitate Imperium multum fuerat fublimatum. Epifcopus etiam de Lexe vita privatus eft. 'Tunc eriam mortuus eft,. hujus libelli hucufque auétor, Acerbus Morena; qui cum febricitare coepiflet in Roma , domum redeundi ab Imperatore licentiam per plures vices peticrat 5 eaque fibi concella ufque ad Senam la- “vagelam in quodam leétulo fuper duos equos faéto a icunnferis fuis fe duci fecit , ibique plures duode- cim hebdomadis infirmus jacems , poftremo die Mercurúi , que fuit x1v. ante Calendas Novem- bris in anno merxvir. Indiétione prima , in fefto fanéti Luce Euangeliftes, ibi mortuus ef, Sapud: Eccleñam fanétk Petri fitam in fuburbio civitatis Senz prope viam Romeam fepultus eft. Imperator vero videns , gentem fuam [rage Ccor- rucre , reliótis multis infirmis, Romam deferuit, + —Rervm Lavoensivm HisTORIA. e 1010 A| 8 veríus Tufciam. ire coepit: Deinde jám diéto Papa Pafchali reliéto, quam citius potuit Lombar- diam intravit. Sed tamen antequam Lombardiam attingeret, plures duobus millibus ex his, qui fe- cum fuerant , in-iplo itinere gladio folummodo Dei perierunt. Hi autem , qui tunc mortem vincere potuerunt, omnes infirmati ufque ad necem, tan- dem tonfo capite vix evadere potuerunt ; tamen qui evaferunt per totam hyemem omni colore per- dito pañíi funt. Ad locum autem Pontremolus cum appropinquaflet, Pontremolenfes eum nequaquam - per locum fuum tranfire permiferunt. Sciens vero Imperator , fe per fortiam 1pf£s nolentibus inde traníire non polle, cum fu1s, quí infirmi 8 pau- cl erant, cum hac parte caftri, quod Malinium vo-= catur, jam tranfifier, veríus Marinam partem ten- * dens , per terram Marchionis Malafpinx'Obizonis > o 23 ¡plo Marchione cum ducente, ¡ter arripuit; St in=. de die Martis xx. Septembris eadem indiétione Paz piam ntravir. Poftea vero codem menfe Septembris cadem indiétione quadam die Jovis, que fuit deci mo die ante Calendas Oétobris, 1n fefto fanéti Mat- thai Apoftoli, im anno MCLXVHL. pofuit diétus Im perator palam in concione omnes civitates Lombar- dia, que fibi erant contraiié $ adverfus cum ju- raverant, in banno, projeóto, ibi coram omnibus * guanto, exceptis Laude $ Cremona. Sequenti autem dié Martis 1bidem Imperator una cum Papienfibus, Novarienfibus , $ Vercellenf- Comite de Blandrate , qui omnes cum eo tunc apud Papiam erant., fuper terram Mediolanenfium equitavit ; 6 totum locum de Rofate, $ de Ab= biate Graflo , 61 de Maxenta., E de Corbetta, aliaque etiam multa Mediolanenfium loca prope Ticinum manentia devyaftavit, 8 maximam cum fuis predam reportavit. Hoc autem Laudenfes, | $ Pergamenfes , atque Brixienfes equites”, qui tunc pro cuftodia Laude erant , $ Cremonenfes centiz erant , cognofcentes , Mediolanum in fuc- curfum eorum concurrerunt. Quod Imperator ut audivit , quam citius potuit ad Ticinenfem civita- tem rediit; non defcendens de equo , fed ftans fuper co ad fanétum Petrum Celum Aureum, qui fitus eft parum contra Portam Palacenfem civitatis Papiz, parum comedens, ftatim cum omnibus fuis jam diétis milicibus , qui fecum tunc erant , ultra Padum per pontem quendam , quem Papienfes fu- per ipfum flumen Paditad locum, ubi dicitur Por= tas Pioclofus , ex navibus jam antca conftruxerant, fuper Placentinorum territorium equitans, ¡plo= rum oppida Xx loca plurima devaftavit , combuf fit, multamque ctiam predam inde extorfit. Hec autem Cremonentes , Mediolanenfes, Laudenfes, Pergamenfes , Brixienfes , atque Parmenfes au- dientes , ftatim iverunt verfus Placentiam in fuc= curfum corum. Quod ut Imperator audivit, quam, cito potuit Papiam cum fuo exercitu efk | quent. Laudenfes fibi Ambafciatores Mittunt, mandantque eis, quatenus predam , quam abítu- lerant , reddant , Sí eos amplius non offendant : tuum fore conjunétos , nec ipíos per fe unquam oftendiflt , nec ofíendere velle ; fed Papienfes nullum bonum verbum Ambafciatoribus refpon= derunt. Quod cum audiflent Laudentes , magno furore commoti fuper Papicntes ftatim equitant, Sc magnam predam Ífepe cxtorquent. Impera. tor polt parvum tempus ad 'Caltrum Marbio- nis cum Papienfibus , ac fuis militibus Theuto. * Chirotheca» dot pre- nicis equitavit 3 totam yillam*ipíius caftri de- bus cquitibus , 6 Marchione Gulielmo de Monte Ferrato , $ Marchione Obizone Malafpina , 8z « Parmenfes, qui tunc etiam pro cuftodia Pla= |reveríus. Interim Papienfes fuper Laudem mul. toties equitantes maximam inde predam extor=- dicentes etiam , 1pfos Papientes fecum in perpe- 4 E] TOIT pracdayit , pofteaque combullit. Imperator itaque 1 Lombardia quandoque in partibus Papi, quan- doque Novariz, 81 Vercellarum , aut Montis Ferrati, vel Aftenfibus fere per totam hyemem | ftetit. Sequenti vero menfe Marti privatim, 1ta quod nec 1pfi Lombardi, qui cum eo fuerant, mil: forte pauciflimi fciverunt, per terram Comitis U- berti de Saxonia filir quondam Comitis Amode, qui dicitur Comes de Moriena, iter arripiens 1m Alemaniam eft profeétus. Poft cujus receflum fu- pradiétee civitates, que infimul juraverant in pri- mis cum Novarienfibus $x Vercelleníibus, poltea cum Cremonenfibus, $ ¿llis de Belforte, X cum Seprienfibus convenerunt, X pacem omnes inter fe facientes unum corpus funt eftcéti. E Interea Dominus Galdinus de la Sala, Medio- lanenfis Civis, St Clericus; $ qui quondam Can- cellarius Domini Ribaldi, £ Domini Uberti de Pirovano Mediolanentium Archiepifcoporum per annos multos fuerat, 81 in locum jam diéti Uber- _tiad Archicpifcopatum Mediolani fuerat fublima- o tus a Domino Alexandro Papa; in Lombardia i- ius Papa tunclegatus conftitutas , fuos Nuntios, (cilicer Abbatem fanéti Ambrofii, Abbatem fan- €ti Vincentii de Mediolano , mifit Domino Alber- to de Cazano majorispE.cclefias Laudenfis tunc Pr:e- pofito , ceeterifque Preepofitis, Abbatibus, Presby- | teris , 81 Clericis, $ eriam Confulibus de Laude; di- cendo atque monendo , quod ipfe partem Papa Pa- íchalis £ Domini Friderici Imperatoris omnino re- linquerent, $ parti Papx Alexandri faverent; Scipf Papz de injuria f1b1 faéta faisfacerent, atque Epifco- pum Catholicum eligerent; 6% nifi hocfacerent, ab oficio $ beneficio Ecclefiaftico abftinerent. Di-| €tus vero Prepoíitus, ceterique Clerici hoc au- dientes maefti valde fuerunt; tum quia magna pars corum mandato Imperatoris juraverant, fe Papam Paíchalem pro 1d in perpetuum tenere, tum etiam quia omnes fere fidelitatem juraverant Do- mino Alberto Merlino, tuncremporis , ut els vide- batur, Laudent Epiflcopo Catholico, nec adhuc Canonice jure depofito; $t idco hoc facere time- bant valde, $ £ibi in maximum dedecus reputa- | bant: inter fe etiam conferentes, quod fi etiam di- €ti Papa Pafchalis $t Imperator viétores adhuc exfifterent, 1pfi in perpetuum fe damnarent, e quiliber corum dignitate 8t gratia privarentur. For- midabant nimis mandatis fuprafcripti Galdini obe- dire ; hoc etiam recufare, quod ejs mandaverat di- Etus Dominus Galdinus. Stupebant plures, tum propter Papam Alexandrunt, €: fecundum Domi- num Galdinum Archiepifcopum, qui quali tum illis partibus viétores exfifterent, tum propter ci- yitates Lombardis fere omnes infimul conjurantes; quia fciebant, quod fi de Laude expellerentur in | Lombardia habitaculum, aut locum, in quo fe pollent reducere, non haberent. "Tandem dubii anguftiis hinc inde fatis diu revolutis; cum nullam mifericordiam a diéto Archicpifcopo invenire pof- fent, nifi, quod eis mandaverat, adimplerentg eli- gentes potius vivere, quam mori, magiíque etiam - itare in Íua patria, quam in aliena vagari, in Pa- am Alexandrum credere, ejufque parti favere, 8% pifcopum novum fecundum voluntatem Archie- piícopi eligere difpofuerunt. Igitur die Jovis San- Ei, que fait tunc quarto Calendas Aprilis, indi- ¿tione prima, inanno MOLxv1m. fupraferiptus Do- minus Albertus Laudenás Eccleliz majoris Pree- | poíitus communicato infimul confilio , tam Lau- denfis- civitatis Ábbatum , Prepofitorum , Pres- byterorum, aliorumque Clericorum, quam etiam illorum, qui extra civitatem in Epifcopatu Lau- deníi fuerant , Ad honorem Dei, S% Beatiflimoe Virginis Mari, atque Beati pretiofi Confefloris Bafiani, Dominúm Albertum, $ tunc temporis Ecclefiaz de Ripalta Prepolitum , virum honeítum OTHONIS ET ÁCERBI MORENAE A| X religiofum elegit in Laudenfem Epifcopum, Ec 1012 Paltorem. Proximo vero dic Mercurii , poft Pa- cha Laudenfes, Abbates, Prepofiti , Presbyterl, aliique Clerici multi , Confules etiam Laudenfes, multique Judices, XX Sapientes de Laude Pergas mum , ubi tunc dominus electus aderat, iverunt; $ ipfum in fequenti die Jovis proximo Laudem cum ineffabili gaudio conduxerunt. Qui 1bi ho- norifice nimis omnibus tam Clericis, quam lal- cis cft fufceptus. Ñ Nunc de qualitatibus tam Sereniflimi Imperato- ris Auguíti, quin aliorum Principum aliquantif- per diícurram. Lectores vero obfecro, ne ablo- pia , vel inutile reputent, quod invenient de cif- em. De fratura Imperatorss. A A po Jato: igitur de nobiliffima profapia ortus €- rat; mediocriter longus ; pulchre ftatura ; re- | Eta 6 bene compofita membra habens ; alta facie, rubeo colore fuffuía 5. capillis quali flavis St crifpis; hilari vultu, ur femper velle ridere putares ; den= .tibus candidis ; pulcherrimis manibus ; ore venu- fto; bellicofiflimus; tardus ad iram ; audax 6t in- trepidus 3 velox; facundas ; largus , non prodigus; in confiliis cautus St providus ; velocis ingeni ; in lapientia multum abundans; amicis X bonis dul- cis X benignus; malis vero terribilis X% quaíi in- exorabilis 5 Juftitizs cultor 5 legum amator ; Deum timens ; 1n elceemofynis promptus ; maxime fortu- natus 3 ab omnibus fere dileétus; E in omnibus fic perfeétus, quod a longevis temporibus nullus fuit Imperator , quí fibi potuerit xationabiliter com= parar. E De ftatura Beatricis , uxoris Imperatoris. pas vero conjux .ipfius Imperatoris fuit 82 ¡pía nobili genere orta de Provincia Burgun- dise; mediocris ftaturze 3 capillis fulgentibus auro ; facie pulcherrima ; dentibus candidis, bene com- pofitis ; ercótam habens ftaturam ; ore pufillo; vul- tu modefto; oculis claris, fuavibus , $ blandis ; fermonibus .pudica; manibus gracilis ; $ conforti fuo pleniflime fubdita, eumque timens ut Domi- num, «Y diligens omnifariam ut virum; litrerata, ec Der cultrix. 2. ss De fratura Conrad; , fratris Imperatoris. ( a frater Imperatoris , %í Comes Palatí- mus de Rheno, erat, fpiflus corpore, medio- cris ftatura; capillis blondis; virtuofus multum ; modeftus , non multum loquens. De Patura Raynaldi Archicpifcopi. Haas electus Archiepifcopus Colonix , qui "*Canonicus primus vocabatur , fed poftea fuit Italiz Archicancellarius , erat mediocris, ftaturos compofitus , 82 fpiflus; venuftam 8 coloratam habens faciem 5 membris bene compofitis ; capillis quaíi flavis: difertus $ optime litreratus ; facun- dus; providus ; 8t fagaciflimus ; $t ad fubliman- dum Imperatoris honorem cupidiflimus; adco qui- dem, ut nullum magis quam fui confilium fave- ret Imperatori5 eratque largus, hilaris, affabilis, alti cordis maxime , patiens laboris ; E cujus fa- gacitate 6t opere decus Imperú plurimum fubli- p | matum cft. De Hermando Verdenf Epiféopo. ar Ae Ep Epifcopus de Saffonia, erat ¿non multum longa ftature 3 benignus; miferi-. Cors 1013 cors $ pius; fapientiaimbutus ; dulcis $ afa- bilis; hilaris corde 5 amatorjuftitiz timens Deum, $ mandata ejus fervans ; $t in cujus providentia « confilio maxime confidebat Imperator. De Henrico , Duce Sajjonie. Herricos,Dux Saflonis,erat mediocriter magnus; bene compolitus; viribus corporis valens; ma- gnus.facie 3 oculis magnis, S nigris; capillis quo- que qual nigris 3 albi coloris ; 1n divitiis $ po- tentia pollens; genere nobiliflimus, $ filix quon- dam Lothari Imperatoris filius. ; De Eriderico, Duce de Rotemburgo. pridericus , Dux de Rotemburgo , qui Regis - Conradi patrui Imperatoris Friderici fuit filius, erat pro «xtate fortis; juftitis cupidus ; bene com- poíitus; grallus Sí fpiflus, aJbus, pulcher , atque formofus, hilaris, jucundus; capillis quafi albis 8z DIgris, | E De Comite Othone... omes Otho , Marcoaldus de Grebar , erat $ ipíe fimiliter longus , $ bene formatus , mi-| [é : tus xime potens erat. eris capillis 8 longis , 8 in praediétis omnibus. probiratibus erat Comiti Gabardo fimilis. —Rervm LavoeNsivm Histroria. A B 6 h 1034 ys : ; . : Ñ De Marchione Montisferrati. archio vero Guilermus de Monteferrato , qui Lombardus erat, fuit mediocris ftaturs, bene compofitus 82 fpiflus , facie rotunda €z fubrufa, capillis quafi albis , ore facundo, virtuofus $x fa- piens , hilaris atque jocundus ,” munificus , non prodigus. e de E De Comite Guidone de Blandrate. (iomes Guido de Blandrate erat parve ftature , “oroflus in peétore , 8t membris , facie quafi *fubruga, capillis nigris, calvus aliquantulum , mi- les optimus, providens in bello, lingua facundus, audax vehementer , confilio pollens , magnos la- bores fuftinens , Imperatori fideliter ferviens , $2 ab co plurimum dilectos. : De Comite Conrado de Belamite. omes Conradus de Bcelamite erat ftature non magnze , albus , formofa facie , capillis albis, litteratus $ fapiens , dulcis 8 aftabilis, providus $ -| in bello ftrenuus , lingua Theutonica , Gallica, ér Italica doétus , 8t im Confilio Imperatoris ma- Explicit Chronicon Rerum Laudenfium per Othonem Patrem, de Acer- bum filium , Morenam conferiptum. DE O CARITA ADD NOD a In libello antefcripto , ubi eff hoc fignum “a col. 1003. defint ne hac fub- feripta verba, vel potíus in alis codicibus fint auttaria, nefciens, bic in. calce Opera ponenda ejJe judicavi. Pacifice fuftinebant. A ye Magiftrum Paganum reliquit , Comi- pS tatam Seprienfem Comiti Gazolino De donavit; Mediolanenfibus autem Gi- ES? rardum preelle juflit; Lauda autem Lambertum de Vignate fuum procuratorem elle -conftituit, qui etiam omnes Cremonenfes diftrin- gebat, apud Caltrum Trecii Ruinum difpofuit ; quique fuas fationes per totam Martefanam, $ per totum Bergomeníem Epifcopatum , $ etiam ufque ad Ripalram rivam exigerent. Placentiz Aginulphum , quandgque Arnaldum Barbavariam No preecepit. Apud Brixiam Bertoldum praefle juffit, ficque etiam per alias Lombardize civitates, quas enumerare longum ellet, fuos pro- curatores ordinavit, atque reliquit. Sed cum Im- perator in Alemaniam profectus eft; ¡biquelegen- di exercitus cauía moraretur; procuratores 1Íli, quos Imperator in Lombardia, ut fupra diximus, reliquerat, non folum hujufmodi Im- peratoris ; de quibus folummodo exaétis nullum malum, nec fcandalum accidiflet, neque Lom- bardi moefti inde fuiílent , exigebant; fedeetiam plus de feptem, quam IMmperatori jure deberetur, ab omnibus injufte excuticbant. Ac in tantum E- piícopos, Gomites, Marchiones, civitatum etiam Confules, Capitaneos, omnefque fere alios Lom- . bardos, tam magnos, quam parvos opprimebant; quoniam ipít, tum pro amore, tum etiam pro Ím- peratoris timore ab eis fe defendere nolcbant. E, Quod ipfi Lombardi fine maximo perfonarum «| /MPERATOR fiquidem apud Cumas[D[ rerum incommodo , atque opprobrio, nullo modo fuíftinere poterant; $ maxime Mediolanenfes , quibus de omnjúm terrarum fuarum fruCtibus non ni folummodo tertium de tertio relimqucbant. Átque item Cremonenfes , quibus omnium terra- rum fuarum tertium, ac fi ip Domini corum ¡fuiflent, auferebant. Preererca per omnem focum, tam bonorum ac nobilium civium in villa feu potius caftris manentium, quam villanorum, feu ruíticorum tot folidos veteres, vel Imperialis mo- | nete per unumquemque annum folvere ¡ipíos no- biles ac rufticos compellebant. Infuper etiam pro unoquoque molendino, quod in aquis navigabili- bus macinabat, 4 Dominis ipforum molendino- rum in aliis aquis macinantium tres folidos veteris moneta accipiebant. Pifcatoribus vero tertiam par- | tem omnium piícium auferebant; Scf aliquis pre- ter eorum preceptum aliquam feram beftiam , vel volucrem capicbat, 82 ¡pfi [cire hoc poterant, $ beftiam 82 volucrem captori aufercbant. Prieterea omnia diftriéta , quee Capitanel, Vel aliqui alii Do- mini alicujus caftri foliti fuerant ipf1, 6 eorum anteceflores per trecentos aDNOs a retro tempor:- bus habere, éx tenere in ¡pío caítro, aut in villa ipfius caftri habitantes; Imperator 1pfis Dominis omni modo abítulerat; nec cos iplos diftriétu uti, nec iplum exercitium CXerccre ¿Ppermittebant; fed ipfi totum judicabant. Sed quid ad ultimum di- cam? nifi quod infuper etiam aliis tantis malis eos quotidie ppprimebant, que £ per ordinem narrari OS MS de- % Forte fubrufa. pon 21015 Ornonis BT Acerp1 MoreNaAz Rervm LavpensivM HISTORIA. 1016 deberent, nimis difficile redderetur , ac in fafti-| A| vel excogitare femper differebant: nec aliquis Loms dium pre nimia multitudine verteretur. Interea namque, dum Lombardi, fic, ut fupra diétum elt, XX etiam multo magis opprimerentur ; cum 1pfi bene, ac large, XX fine diftriétu alicujus in [ui libertate vivere ac manere foliti fuerant, $! res ¡pforum fecundum eorum libitum X volunta- tem difponere confueverant, nec fub imperio, vel conditione alicujus retro, temporibus fic diftriéte fteterant, in magnum dedecus, maximumque op- probrium, X ultra etiam quam dici, vel exco- gitari poflit , acceperunt. Dicentes inter eos, melius elle eis penitus mori, quam hanc talem turpitudinem , taleque dedecus eos pati, fed ta- men vindictam facere , vel aliquod malum agere, B bardus fuit, (quod ego unquam vidiflem , vel 2D. aliquo audiflem ) qui aliquam vindiétam inde £= meret. Quoniam femper Imperatoris adventuM ' quotidie exfpeétabant; dicentes infimul ; non crés dimus , hoc malum $t dedecus permufíu Impera” toris fieri 5 fed bene credimus , quod , cum Impe” rator venerit, fibi hoc difplicebit ¿ $ omnia ma- la, que nobis ingerunt, penitus remoyere faciet; nec unquam (it aliquis interim , qui ante Impera- toris adventum aliquod malum alteri ingerat, fed '|[totum pro Imperatoris amore, donec yenerit, in pace fuftineamus. Interea dum hxc in Lombardia, Xc. FELIOIS SAL ARTIS ORAT. INTERP. IN G TMNA sI0 PATA FINO, IN HISTORIAM RERVM LAVDENSIVM OTHONIS MORENAE ET ACERBI E. EMENDATIONES,. ET NOTAR. . 0% E > rt” E pl + a = y oi E le 0 e ha 0 , tt E : Vvv ILLVSTRISSIMO ET EXCELLENTISSIMO, DOMINICO MOLINO; SERENISSIMAE REIP VENETAE SENATORI AMPLISSIMO, -ACADEMIAE PATAVINAE TRIVMVIRO, ERVDITORVM -OMNIVM FAVTORI MAXIMO, ETB-L LA DS LAS S. PD: 2 AMPLISSINE, SAPIENTISSIME Jl Vir. EX AVCIS omuino diebús , ne boris fubcefivis dicam., me- A YM dicas Morex1is DvoBvs Hifforicis , julfu tuo, ma- MY) (4 NY Le Y navs, Dixiffem omnia, mí copia eorum nimia vetui/Jet, ¿e EZ Jatis ut curandis omnibus efJe vix pojjent Afculapii, vel MO 22 Apollimes decem. Parvi, E hoc mib: fatis ac fuper, ut | AE RAR omnes ferant, im ere metuo totum efje pridem, nibilque. 243 non velle, Te duce de aufpice, cauffa literarum , qua- | | rum fic ubique caujjam agis, ut mihil tum demum agere widearis, cum.alis rebus intereffe cogeris, vel preeffe. MOLINAEI du- dum id ef fanguimis , eo literas amore complechi , ut mibil amet ardentins. Habet enim Academia noftra fuis infcriptum Fajtis FJuris utrinfque confulri —Jdonge clariffimi, fibique longe cariffimi Interpretis in Scholis fis, PETRI MOLINI nomen, quo fe Al jattet. Habet TE nunc eadem, unun ex TRIVMVIRIS, Prefidibus , 6: Moderatoribus fuis , a quo fibi certo certins fecunda, felicia, faufta omnia pollicetur. Eam TV pre ceteris, V1- RORVM MAXIME, poff graves Serenifima Reipublice tue curas , benigna, qua foles, fronte fpeitare perge; meque minimam Syderum illius facem iluftra patrocinio 710, ad e e . -Mearum grande decus, columenque rerum , quod ezernum Orbi Deus Opt. Max. fofpitet ac confervet. o ft - Patavi Ántenoris, x111: Kal. Aprilis, AÁnnt falutaris C19.19C. XXIX. AVE nus adbibui,. b* aliquot in iis alte defixa vulnera perfa- DSFDUE TT ET DO a STVDIORVM SALVTARIVM ETIAM CITRA EFFECTVM o _LAVDANDA TRACTATIO EST. ps FELT 1021 | . E 15405851. 1022 , ÍN HISTORIA ME RERVM LAVDENSIVM OTHONIS MORENAE ET ACERBI F. “ZIEES THONISMORENAE] Prodit <Q ipfemer OTHO , hujus fe Hi- ÍS 5 [toriz parentem in ipío vefti- A, bulo Operis , ut apparet, ne - Y) cure fir Cenforibus de foetu ifto, quafi non legitimo 8z ab- reddendo natalibus 2 fuis, + Addit , fe, que vidit, 24 vel audiit, veraciter (* com-. Sol pendiofe literis confignafle, 9 quod Veritas, que brevem apud Euripidem férmonem anima , pes, 8% caput. Hu- amar, elle debear Hiftoriz jus enim illa prima lex: Us mibil in ea feribatur falfi , mi- bil non feribator veri , fufpicio gratie nulla fit, nulla fimul- tatis. Herodotus quidem Artemifiam fortem facit, quod Hiftoriam fcribens, fefe addixerit veritati. At utrum huic Otho legi, qua par erat religione, paruerit , necne, ju- dicabit Leétor. Videtur enim nimis addiétus fuifle Lau- denfibusfuis , magifque partibus Imperatoris favifle, quam Papx. Quamobrem hoc de illo judicium Baronins tulit Tom. x11. Anzal. Ecclefaf!. ad an. c1o. cLIv. Exftar > Laudenfe feriprum Chromicon , hoc anno inchoatum ab Aucto- re temporis bujus , OTTONE MORENA, de rebus geftis a Friderico Imp. in Italia ufque ad annum Redemptoris CIO. CLXVI11. fed, quod febifmatice ejer factionis homo (> ad- diZiffimus fchifmatico Ímperatori , fape altero pede, claudica- re cognofcitur. Placentinum magis » quam Veronenfem agere, dixiflet lepidiffima venultate Bernatius , qui ca ipía pu- pugit Xenophontem, deferibentem Cyrum, lib, 1. de U- tilitate Hifloria legende. Sentit cum Baronio doétiflimus 8z amicifimus Gerardus Joannes Vofhius lib. 111. de Hiftoricis Latinis cap. v11. erirque tale prorfus judicium aliorum , qui fingula fuis librare ponderibus 82 momenris volent. 2 Er Acer31] Is enim continuator Hiftoriz* patris, uafi accepra ab illo lampade , reliquum omne fpatium Ea , reliétam ab Othone S partam adornare ftuduit, ejuídem res Cefaris perfecutus , ab anno videlicer CIO. CLXII. ufquead C1O.CLXV111. quod ipfemetexpreflit col. 998. hisverbis, Etego ACERBVS MORENA, filims Orbonis Morena , qui deinceps banc Hifboriam diéfavi , qui tunc eram Poteffas Laude, fui unus de predidtis duodecim , ur fcias | eundem a fe via pleraque pofteris tradidifle 5 licet ne is quidem , quod coeperat , ad extremos vite Federici an- nos perducere potuerit , ur qui 8z ipfe ante Federicum decefferit. Meminit ob id Patris fimul 8z Filii cum ho- nore Bernardinus Corius ad an. cI2. CL1I. fibique ducem utrumque delegit in enarrandis rebus geftis , imperantg *Cefare Federico I. Quedam etiam ex utroque Baronius attulit ad annos c1). CLVII. 8% CI). CLXIX. nec parum tifdem detulic Triftanus Chalcus, ambos inter fuos ;, hoc elt , Mediolanenfes referens lib. 1X. Hifloria patrie pag. 189. Cujus diéto, ut paucis agam ;, oppono duos MORENAS noftros y Patrem, Filiumque, quorum uterque , eo vocabulo (Poteltatis) abundans longe ante pacem Conftantie deceffie. Sentir ibi Chalcus contra Georg. Merulam , qui feripfe- rat, Poteítates Urbibus Lombardiz datos non nifi poft Conftantix pacem , eique gemino utriufque Morenz te- imonio intercedit. Ceterum Morenas ambos inter fuos retulit Chalcus, quod uterque Laude Pompeja natus,£e- de Mediolani pofita , Galli Cifalpine Metropolim, $ Italiz forem pretulerit natali folo. Acerbum preterea laudari video 4 Gaudentio Merula lib. 11. de Antig. Gal. Cifalp.Cap. 11. at non fine lapfu , cum ab:eo fcripta pro- dar , que Parer ejus Otho de reparata Derthona literis antea confignarar. Sic enim ille, ea de Urbe diruta, ac reftirura Joquers tempore Federici: Derthona, Romana Colonia, inter Infubres, dy Ligures , quorum arma femper fere conjunta fuertnt, dedutta , ne alteris alteri auxilio ef- Sent. Sublatis Romanorum armis , d» Senatus poteftate, in Infubrum amicitiam declinavit , quam cum Rubrobarbus > ut .EMENDATIONES, ET NOTAL. B Ticinenfibus gratificaretur , vaftaffet, immifis movis im- quilinis Mediolanenfes repararunt , anno ú virgineo parti MCLY. ut feribiz Acerbus Murena : cum abfque lapíu feri- bere debuiller , ut fcribiz Otbo Murena. Acerbúsenim non nifi pot annúm c13. CLXIT. exorfam a Patre telam per- * texere coepit, ut ipfiufmer verba col.998. citata declarant. 3 FeDERICI] Ejus nominis Primi, genere Suevi, filii nempe fororis Henrici, 8 Federici Unoculi, Suevixz Du- cis, fratrifque Conradi Rom. Regis, de quo 8% Conradi ipfius, 82 Procerum reliquorum ea opinio fuit, ur Con- radus moriturus fuo eum fuffragio deftinarit Imperio, f- lio ipío preterito , cujus tamen «tas erat habenis impe- ril apta, 8 reobéasowe ceteri amplexi , uno omnes con- feníu citra controverfiam Imperium ad éundem detule- rint, loco ab Auguíto nonagefimo primo. Urfpergenfis animadverfio eft ; Federici nomine defignari Divitem pa- cis, eaque de caulla ftuduiffe primum iftum nominis ejus Regem, pacem ubique valide reformare. Quo refpiciens Carrio lib. 1y. Chronic; : Curs accepi/[ez ,inquit Imperimo , ut fuit patria amantiffimus , mibil prius babuit , quam ut do- mi pacem fine publico motu, Í* confilio potius, quam armis conftitueret. Pace enim, d* quiete opus ef]e intelligebar con- cufje Germanie ad fananda, (> folidanda vulnera ,*que Prio- ra bella Henricorum inflixerant , recentia Succefforum refri- carant. Nec odia ns effe pi >, Mift controver- Jtis moderata quadam damnorum exXequatione diremptis, (> Jancitá dpursía perficeretur , ut Principum animi vera inter fe, pera benevolentia coalefcerent. Videtur 82 codem (pectalle Boffius, cum fcripfit: Imperator his auditis, ut qui fe publica quietis affertorem exifimabat , fatim Medio- lanenfium Confilibus per legatos fub animadverfionis comini- natione denuntiat, abftinerent ú Laudenfíum injuria. Nobile fane , premae Regni fui rudimentum Federi- cus pofuit; fed illud, traduéto in Iraliam exercitu, im- mani immanitate foedavit , vel ipfi Romano Pontifici obluétarus , ur ex piiffimo impiiílimus evaferic Ecclefize perfecutor, 8z ob id diras ejus expertus, privatus Ímpe- rio fuerit, Anonymo Erphesfordienfi teíte cap. X1X. Hi- fiorie Landgraviorum Thuringie , aliifque cane Veriratis hiftorice Myíftis. Extrema mitiora fuerunt , pace cum Dei Vicario inita , $ expeditione in Syriam fufcepta, Iconieníi inibi Sultano acie viéto , Iconio capto. Artan- dem five fiuminis > in quod refrigerandi per geftum cor- poris graria defcenderat, coecis vorticibus abreptus , five equi ruina oppreflus, five hepatis morbo exanimatus , vi- “vere pariter $2 regnare defiit anno Domini CI). CLXXXIxX. Imperii xxxv11. 1v. Idus Junii in Seleucia Syriz,egregia animi indole Imperator , quique virtute ac gloria Ger- manos Auguítos omnes facile fuperaffer , í Orhones po- tius in Ecclefia tuenda , quam Henricos in oppugnanda zmulatus effer. Cadaver Federicus filius terre redditum honorifice condidit in Tyro , que Arx belli Chriftiano- rum, polt amiflam Hierofolymam fuit. Imperii fucceffo- rem, habuit filium primogenitum Henricum , €jus inter Auguítos nominis VI. a Celeftino Pontifice coronatum, quem ipfemetante difceffum fuum ex Europa, ne vel illa fe abíente fine reétore efíer , vel mortuo fe difputatio de fucceffore novas contentiones parerer » tonfenfu Proce- rum Imperio prefecerat, anno Domini CI9. CLXxxvI. 4 AENOBARB1] Barbaruffe , five Parral vulgo ; Rubrobarbi Georgio 82 Gaudentio Merulis ; Barbe rubee Boflio ; Barba rufe Benediéto Jovi0, cujus nunc demum, 2 Doétis voris omnibus experita » Hitoria Novocomenfis prodit fub feliciffimis, MOLINE DomINE, aufpiciis tuis, quoniam Barba rutila confpichus effet > ut habent Dubra- vias lib. x11. Hif?. Boemice, € Pollevinus Junior in Gon- zagís, cujus illa funt: Quem barba rubore compicuum , LEn nobarbum appellabant> Jeilicet a colore eris. Habuit pre- terea Federicus [. cognomentum MAGNI, quod e Magni Cbromici Belgici Collettore difco , qui ad annum CI). CLITI. in Imperialibus : Federicus , inquit, ejus mominis primus . Vyvv 2 Impe= 1023 Piz VR erator , cognomento MAGNVS, filius Friderici Ducis Al Y Abeja > [Suevie melius) ratris Cosradi Regis , bujus nominis HI, fummo favore cunciorum Principum apud Franc- kenmecrt in Regem eligitar, : 5 SANCTISSIMO] Offenduntur hic aliqui, nec adduci pofíunt , ut Sandifémi titulam decere concedant Roma- norum Regem. Quare za Sandiiffimo pro Sacratifimo Íup- pofititium cenfent, ea re maxime , quod Sanéi7/fími titu- lus fecuadum Deum foli Romano Pontific” debeatur 5 Sacratiffími vero Romanos in Cxfares cadere idcirco pof- fit, quod omnia, que illi gererent, aut attingerent , di- cerentur facra. Atrqui nihil ifta me religio mover. Nam 8: Sandiffimii titulas Federico EL. conftantiflime defertur 4 Noftro, nec uno in loco : 8 aliis quoque Cxfaribus ab aliis impertitur. Adi me; fi luber, in Elogiis HeN- r1c1 VÍ. Ava. ad Rubricam 111. lib. 1. de illius ge- ftis, auctore Albertino Mufíato » Patavino Hiftórico Se Poeta , qui nunc primum opera mea nitori fuo redditus erumpit é latebfis, Te quoque duce 8z aufpice, Hluftriff. MOLINE , cujusintuitu tot antiqua fepulta literaria mo- numenta in lucem e tumulis eruuntur.* eN NR quod nihil olim amplum 8 honorificum Roma- no Pontificisribúi confuerat , quod non idem (ut ante nos docuit Hieronymus Balbus , Gurcenfis Epifcopus, libro fingulari de Coronatiome ad Carolum V.) Cxfariani - quoque deferrent Cefaree Majeftati. Adde his ¿n 7. Glo- riofiJfimo C.de fun. Tri. 8z inC. ViH%or Honoriws XCvI. Dif. Papam fibi ipíi preferre Imperatorem 3 omniaque olim fana ac templa in hujus porcítate fuille ex Auth. Ut Eccl. "Row. Ita proríus, ut facratiffimis delubris immunitates, privilegiaque )adonare foletet, C. Auditis de refi. fpol. 8z C. in Synodo Dif?. Quin 8z ipfos Antiítites facros cum univerío initiatorum ordine Cefarum ditioni paruifle con- ftar, ut enarrat Innocentius in cap. 11. de majo. db» obed. Quz cum olim ita fe haberent, quis mirabitur, Sandif- mí titulum communem tunc Romanorum Pontificibus, 8z eorundem Regibus exftitifle ? Sed non eo contenta titulo Majeftas Imperii fuit.Quam- obrem Imperatores Divos etiam, DEOSQYE nuncupatos lego. Dg Ethnicis referee pagine Scriptorum omnes ; de Theodofio clare Symmachus /¡b. 111. epi/?. LXxx1. Solemne ef Divo Nosrro THeopvosto, 8x de Federico 1. Gun- therús Ligusimi VI. . | ' Hac de relponfís DIVI, pater optime, REGIS, Salva pace tua tibi referibenda putamas. Quod effe nulli admirationi deber, cumob Beneficentiam porius , quam ob Sanéfimoniam vite , his ¡llos titulis infignirent. ,Benefici fiquidem dicebantur Diz. Marernus de Grecis appolite 8z aperte ad Conftantium 8 Conftan- tinum Aut. cap. v11. Amat Gracorum levitas eos, qui fibi aliquid contulerint, vel qui confilio, aut virtute fe juverint, divinis appellaye nominibus : Y fic ab ipfis beneficiorum gra- tia repenfatur, ut DEOS dicent, ue DEOS effe credant, qui fibi aliquando profuerint. De Grecis iifdem, 82 Roma- nis fimul, Oratorum princeps lib. 11. de Naz. Deor. Mul- te autem úlia nature DEORVM, ex magnis beneficiós cor, non fine caufa 4 Gracie Sapientibas, da Majoribus noftris. conftitute, nominataque funt. Hinc Arnobius lib. 1. de Ge- neris humani Vindice ac Servatore Chrifto: Pro multis, | d> tam liberalibus donis, que ab eo profeda im nos fúnt, DEVS dici , appellarigue deberer. Parco pluribus , quod hanc operam ab aliis occupatam Íciam, qu0s equus ama- vit Juppiter, atque ardens evexit ad athera virtus. «> Nam 8z eo pertinent Paroemie multe : nec abludit quod eft a mulris haétenus obfervatum , divina que ac lacra diéta quecunque Imperatorum 'effent. Quam ob caufíam plurimis in locis, prefertim in Conftiturionibas, occurrunt Divina domas , divinus Princeps , divinus ajfa- tus, divimus fermo, divina oficia, divive flirpis Áuguftus, 8z alia ejus generis fexcenta, de quibus Bulengeruslib, 1. de Imp. Rom. cap.xtv. Tornuropíus in Panegyr. Clamd. in Honor. Sc alii doctrina '8z eruditione preftantes multi. 6 ReLIGIOSISSIMO] Tale fibi nomen l'edericum pe- periffe narrant quidam ex is, qui res ab eo geftas pofte- ris tradiderunt , quod inftituerit Collegia Regularium multa, in quibés Chriítianz Doétrine ftudia colerentur, que in opulentioribus Coenobiis negligi videbantur , 82 |' inter certera Monafterium unum D, Fidei (Fidis aliis) in Seleftadio facrum , cujus in templi feneftris verfus hu- jufcemodi legerentur, rei patrate teftes: cal Tempore quo rediie fuperatis Mediolan;s, ex nos Romaánus fieri j yfir Fridericas. Alterum $. Walpurgis in Hagenam Alis ex rebus alii, 8 ex his quidem, quas ftatim fubjicio. Radevicus /¿b..x. | cap. x1V. Hoc ad fe adfiito , de fecretis fitis pii fé Pontificis Jubinifiz devote confeliis, Religiofí ac Chriffianiffimi Princi- pis officiumn exercens. Et hisaliis/ib, 11. cap. LXXV1. Siactio- nem diuturnam forinfecus perquiras , antelucanos Bafilicarum O Sacerdorsm fuorum ceras > ant folas , aut minimo comi- : . ' e + . . 50 Uetiér 1024. tatu expetit , eofque tam grond; fedulitare veneratur , uk” omnibus Italis erga Epifeopos , (> Cleros fervandi honorem y” reverentiam , ipfe formam db exemplum tribueriz. Offi= ciis divinis tantam prabet venerationem , ut omnem' bora) que coram ipfo pfallitur , competenti veneretur filentio , ne ullus interim eum audeat de quoliber follicitare megotio. * ÉL horum quidem partem Guntherus fuis eriam carminibus inferuit, cumcecinit Lígurini1X. e - Nam cum , more fuo, primo Rex lucis in ortu - Ad matutinos divine landis honores Strenua negledo rapuif]es membre cubili, 8zc. Acerbus quoque Nofter in calce Operis inter precipuas. Federici virtutes 8z laudes hanc receníer , Deus tiens , ad quam alia relervamus. «105% 7 PRyDENTISSIMO] Confirmant-hunc titulum JFide- rico Othonis Epifcopi Frifingeníis illa, in fronte Nanct- patorie ad cundem: Sic etiam Temperans inprofperis , For=- tis in adverfís , FJujflus in judiciis , PRVDENS, 8 Acv- Ms $ y” | TVS in canffis effe cognofcerís, ut non folum ex" convicta te cum copluiffe; fed tanquamdivinitus imfpirata , rá Deo th + 103, obuniverfale totius Orbis emolumentam , concefJa videan= | tur. Etilla lib. 11. de Geflis éjufdem cap. 111. Nec hoc etiam fine admiratione plurinm , quod V1RVM- JVVENEM5 tamgnatm Sen1S ÍNDvrvM ÁNIMO, tanta fle tere d rigo- ris virtute ad remiffionis vitium non potuit gloria. Accedun his aliorum Boflii cumprimis, 82 Poflevini Junioriscal- culi, quos apponam: is auditis , inquit Bolius, Impe- rator, ut erat ingenio , natura , átque experientia rerumn Jagaci, cogitare cepit de tollenda urbe funditus. AitinGon- | zagís alter lib. 11. Sublato Corrado , dicendi novi Cefaris caulfa , Erancufurtum Eleóores convenere. Es quamvis Cor-' '| rado filius fuperej]er; virtatem tamen, que Principem vale- ve opus efé, fectati, Federicum confenfi dixeré, qui Sueviar Ducis titulo babebat. In eo Cafare mibil erat, quod non Im- peratoriam majejtarem decere? : munificentia , opes , potentia y mnobilitas , reimilitaris peritia, fumma in agendis rebus pRY= | DENTIA. Habet idcirco Carrio lib. 1v. Chromici, Federi- cui plurima fapienter” bh utiliter ordimaffe. Nec tacuit Ceflaris hujus Prudentióm Mutius. Namlib.xvttt. Chron. Germ. de comprefía ab illo difcordia loquens inter Hen- ricum Saxoniz Ducem, 8 Henricum Luipoldi Marchio- nis Anuftriz fratrem : Hac, inquit , difcordia PRYDEN-= TER per Imperatorisinduftrilim fedata, Guelfo, frater Hen- riciDacis Saxoniz, palamcoram Principibus conqueritur y Sec. Acerbus quoque Nofter in fine Operis hec ejufdem Cefa- ris laudi 82 honori feripfit : La comfiliis cautus de provi- dus: in fapientia multum abundans. Sed omnium uberrime Guntherus Ligurimi1. 8 — Formanitens , animufque fagax , manusimpiera , folérs Confiliis. dl po : ee Et'mox: PR Mente fenex , atate puer, Predentia'rerim. Nec multo poft: ES + Fortis ad inflantes cafús, prudenfque futuri.» Cum quo'paria facit Anonymus, «qualis cidem, 82 ex-' a ” 7 | pedirionis ejufdem Afiatice fcriptor , A Canifio editus Tom. v.' Antiqg. Lectionum. Sic enim lle in Prologo O- peris, ad hec fpeétans : Vir utique magne experientie Jrenuitate Karolam reprafentans. Et iniplo Opere pag. 52. Imperatorwero , utvirmultivide circumjpeionis, quodjam- dudum intra fe voverát, de peregrinandi volantate' adbac diffemulabat. Etpag.55. Imperator, qui in omnibus pridems circumipedlus folerter fib3 precaverat, modo incautus, Hd verbo mendacii circumventus , prafatos nuntios , cum-eos be- nigne receptos apud feadiutius ¿> Bccuratins y quam cate" POS > roma > benigniffime quendam' a fe. dimifies, nomine Gotbefridum , fimul cum ipfis in legatione pacis > amicitia* dirigens ad Soldanum. >. : PE . SDvLcissimo] Recurretidem preconiuminfra. Tri- buit ob id Federico animi lenitarem IMurius in Chbromico: laudato : Occultam, hoc clt , im medallis dh vifieribus in- | ftam erga miferos pieratem. Guntherus Ligurinj 111. pla- cidas aures , mite peltus , natura bonitatem, idem ejus Enco- miaftes 82 Vates lib. x. cum lib. vI11. placidum eundem femel ac iterum appellafler : | Nec placido Rega viétos parere pigebis. Et mox: LS | e ——— libertas maxima nobis Tam placido parere viro. : Magna laus, fi vera: Nibilef? enim, autore Romano So- pho , memorabilins , quam enm, cujus ive mibil obftar , cu Jus gravi fententieipfi , quipereunt, alentiuntur ; quem ne- mo interrogaturns efl : imo fi vebementius excanduit, nec de- precaturas ef quidem , ipfum fibi manum injicere > Ó* pote- fate fua in melius, placidinfque uti. Valis vero Federicus Gunthero vifus , apud quem diferte audit, Tranquillus placidis , ferus indomitufque fúperbis, Qualis olim Eneas Heros, cui cum Ímperii monitisin mandatis 4 Patre datum, a pul P ar * 1025 Parcere fubjedtis , de debellare fuperbos. -Hinc Acerbus nofter in laudum illius cenfu: Amicis d* bonisdulcis d>* benignas; malis vero. terribilis l quafi inexo- rabilis 5 cui plena cera fubícripfic Mutius , ur liquebit in Benignitatis Nota 13. 9 SAPIENTER] Aut id adverbii hic abundar; aut certe fonat ferio, folide , mon fucate. IO QVASCVMQYE ETIAM CIVITATES] Haber manu exa- ratus Ambrofiane apud Mediolanenfes Bibliothece , non Inter 1talix modo noftrg, fed Europe 8 Orbis totius mi- racula recenfende , fumptibus 82 munificentia Magni Me- diolonentis Ecclefiz Archiepifcopi, Cardinalis, 82 Prin- cipis, FEDERICI BORROMAEL, Codex , cujusexcerpta , que fepe ac fepius landabo , debemus humanitati Juris utriufque confulti, 8z S. Theol. Doét. eximii, Jo. Anto- mii Caftillionx*i , Vicarii perpetui Abbatix S. Vincentii in Prato, beneque de Re noftra literaria meriri, 8z me- rentis: Ouafque etiam civitates , db que loca defiructa fua Jandifima pietate ac denignifate ad Imperii totius honorem in: fuo flatu relevaverit, ac pleniter in fuo honore reformavee rif. Qua de re , 8z aliis, que fequuntur , plane plene- que ut audio, Galvanus a Flamma Mediolanenfis, Ot- inis Predicatorum fcriptor, in Antiguitatibus patriis , A Cap. CCLVI. uíque ad CCXCVI. quem adcant , quibuseft ad manus. ) 11 Er QyAE LOCA] Retentis precedentibus verbis, Quafcunque etiam civitates , longe Melius fuerit legere, Er quecunque loca... 12 PIeETATE] Occurrunt Federici PIETAS, $ Benigni- zas fimul col. 953. lit. D. fola vero PieETAS alibi non uno in loco. Preter Noftrum, ab hac illum virtute cele- Brant magni Encomiaíte tres, Guntherus, Magni Chro- nici Belgici Concinnator , 82 Carrio. Primi verba funt”, Ligurini primo: , —— fupplicibrs facilis , juftis Pivys. Secundo: : : + Nam quid in bumanis reperitur acerbims adis, Sevitia fimulare P1yM (* compungere REGEM? Oétavo: Nullus honor fiquidern populi , vel gloria major , - Quam DOMINO fervjre Pro. Y, Ideoque lib. 111. Piorum confolator idem Imperator dici- tur ab eodem. Alterius ifta pag. 183. Ipft in Italia com- moratus , L1VS , E FJuftus ab: omnibus appellatus , db fe- cundus poft Carolutn M. FJuftitia, be PIETATE efi habitas ; dnterim tamen fua otia piis Reip. negotiis perornans. Et in- fra: Unde ita Pivs , dl» diletus ab omnibus ef? habitus , ut Duces , he Comites Wilbelmi Regis Sicilie , Dominum fuum defererent, L> ad ipfum fe deferrent. Tertii, que defcribo: Hic fuit interitus Optimi Principis, in quo Magnitudo ani- mi Í confilii, Fides, Conflantia , Moderatio, P1ETAS adeo excelluerunt , ut nulla ei Virtus magno Viro , 7Optimo Prin- cipe digna, defuiffe videatur. At amplius quid fibi voluif- lc videtur Afíatice illius expeditionis Scriptor, cum, ex- preflurus apertius fui Principis ac Cefaris Pietatem, utl voluit fuperlatiori Piifrmi gradu. Haber ille fcilicer pag. 68. Pr1SsIMVS Imperator lachrymatus eff pre gaudio , fuo- rum tam defiderabili exbilaratus adventa. E 13 BENIGNITATE] Benigni, Tranquill;, Lenis , Man- Jreti titulis quantopere fibi placuerint Imperatores omnes , non uno ex Scriptore Greco , Latino conftar. Eufebius * Ub. 1v. de Vita Confantini: Mille funt litera anofira Man- Jfuetudine: Julianus in Dietagmate > Ediéto ad Alex. Ex qua die nofire Manfuetudinis litteras acceperit. Maximusin Epiftola ad Valentinianum: Ouenunc agi dicuntur in partibas lranquillitatis tue. Liberius Epifcopus de Conftantio: Iranquillitate tua confentiente. Dicitur 8 in Ediéto Con- ftantini Imperatoris apud Adonem, 82 Hincmarum , Im- erator Cxfar Flavius Conftantinus Fidelis , manfuetus, encficus: Se Tranquillicas Immperatoribus datur. Ad hxc Symmachus /ib. Xx. epif?. XLV1. Tranquillitatem Impera- toris appellar , 8z alibi fepe: nec alium 1bi titulum vendicant Gorhorum Reges apud Cafliodorum /¡b. y1, Form. 1X. : Delati ea re Mitis 8 Benigni quandoque tituli Fede- rico Í. ut alias Dulcifimi, Placidi , Miféricordis , Lenis; ejuldemque Benienitas alicubi celebrata. Urfpergenfis bbas in illo, pag. 285. Az ip/fe, ficut erat affuerms , de regia BENIGNITATE mulieres , € parvulos confervari cen- Suit. Pag. 286. Ideoque more regio fubditis factus ef Mi- , TIS. Et 289, Ouibas Imperator MITIS effedtas , utpote Vir . timens Deum, mifericorditer permifit, ut de cafPo , de de Fl cái mulicribus., d> parvulis exirent. M. Muctius lib, y111.Chromici German.. Tam FACILIS, ET BENIGNVS in fubjectos > quam feverus in fuperbos , d» factiofos. Et A- cerbus nolter Opcre extremo : Amicis d* bonis DyLc1s O BENIGNVS. ri fine ulla prenfatione adítipulatur. ) Itionis illius Afiatice Scriptor , pag. 87. Quod videns MANSYETISSIMYS Imperator , fuper his Anonymus, expe EMENDATIONES), ET NoTAt. A) pietate motus , talia verba fuis dixiffe militibus memoratar. 1026 Quin 8: Hoftes ip, Soldani nempe Nuntii , apud Scri- 'prorem eundem > hacillum infigni laude cumularunt pag. 91. Soldanus culpam fuam 3 db “Tvar MANSYETVDINIS LENITATEM attendens , adbuc apud Te de venia non diffi- dit. . 14 RELEVAVERIT] Elevaverit. Ita L. prima de fund. patrimon. L. x1. relevata jugera, ea jugera funt , que cum efíent paluftria, eleyata lunt., 82 terrena faéta , ut ex=. plicar Albericus. Nec alio fenfu Symmachus.8: Ovidius ufi relevandi verbo. Primus lib. 1x., epif?. CXI1L. Sed tua equitas verecundiam meam ver; facilitate relevabif. Al- ter lib. 1x. Metamorphofeor : —— prenfamgue ¡pis Dea feva capillis Traxit, de terra corpus relevare volenterms Árcuit. : | Alias relevare , liberare eft: nec defunt, quibus in lan- data L. prima de fund. patrimon. relevata jugera ea viía fint, que quidem ex paluftribus terrena faéta fuerint, at- quí non idcirco relevata diéta, quod elevata ¿ fed quod aquis liberata fint. Inde Ovidio sens cura relevatalib. 1. Irif?. eleg. 11. mens efk omni cura libera, db foluta, qua- lis omnino animas moleftiis relevatus Lullio lib. 1. de Di- vin, At hunc hujus verbi fenfum non nifi machinis adhi- bitis iftue trabas. Paucis: Relevare in ffatu , apud Mo- renam noftrumlocutio eft, eadem poteftate predita , qua binz ille ferme fibi geminz ac germanz , Reformare fla= tum , Reformare in ffatum. Quarum prima in Symmachio elt epi. Lxx1V. lib. 1. 8 epif?. L111. lib. x. Mullatoque lib. 1v. de Geflis Henrici VIL Aug. Rub. x. In Rolan- dino altera cognomento Graminatico , lib, 111. Chron. de Factis in Marchia Tarvifina cap. 1V. 15 REFORMAVERIT] Duplex huic quoque verbo fen- lus. Aut enim, reformare , denuo conftituere eft; aut is | aliam , feu meliorem formam redigere > revocare. Prima facie fe fpectandum prodit id verbi apud Hermogenem 1. Vectigalia de publ. Budxo tefte 5 Ulpianum in 1. Faris gentium S. adeo autem de pad. Symmachum a Parzo re- cenfitum > /b. 111. epif?. 1111. 82 Lxxx111. Prolemeum Lucenfem ad an. MCLV111. 8x alios fortafle plures. Alrera inf. Precipue ff. de ZEdil. ediót.1.1. ff. de appell. Mufíatol. v. de Geftis Henrici VII, Imp. Rub. x. Benevenuto de Rambal- disin Auga/?ali, ubi de codem Henrico VIL. 8 infigniter in illisQuintil. /5b. x11. cap. v1. Apollonio Meloni Rhodi rurfus reformandum, ac velut recoquendum fe dedit. Ex his aliquis huic toti loco fplendor : atqui tenebras ejus omnes longe la- | teque difpellit Henrici VII. Aug. fententia , contra Pa- duanos lata , quam nobis farram teftam confervare vo- luit Mullatus Rubr. v1x. lib, xy. de illius Geftis. Quod enim habetur hoc loco , Federicum 1. civitares in fue ho- nore pleniter reformafJe, talem á primis ejus fententiz ver- bis lucem accipit , qualem aliunde haurire difficulter pof- fic. Huc igitur illa transferam non gravate', quod elle Noftri paraphrafis queant , 82 ejufdem mentem apertius aperire : Poftquam Reipublice tuitionem Divina Influentia nobis difpofiit committendam , pacatis feditionibus , que per Provinciam inimico pacis pullulaverant operante , difpofuimus nece/Jario partes Izalicas reformare , in quibus vacante Im- perio univerfe Communitates , ac civitates Italie jura Ro= mani Imperii oceupaverant, d* inter fe inttftinis bellis dari- ter fatigote, empiditate babitantium excrefcente , quibufdam civibus , captata occafione nefanda , ejedtis , ¡more tyranmico regebantur , d* infinitis. eorum civibus exfulamribus ab ¿ifdem ac bonis propriis tyrannice ab adverfariis occupatis , cogeban- tur per civitates exteras mendicare, 82c. En horum e ver- borum face meridiana jam ipfa luce clarius apparere > nil aliud fibi voluiffe Noftrum, cum dixit, Federicam ci- vitates in bonore fuo pleniter reformafJe., nifi ad honorem Romani Imperii jura primum ejus , ab altis OCCUPArAa y forti 82 conftanti peétore redemifle; fublatis deinde Py- rannis ac bellis , pacem 8z fecuritatem populis artulitlez patriis demum éz avitis laribus redopafle exfules, vitam alienis in oris egerrime traducentes ; civitates uno verbo miferas ad ffarum 8 formam alteram pictate 8% benigni- tate fua mirifice traduxifle. Quemadmodum enim rebus hujufcemodi geftis Henricus VII. Auguítus Italicas par- tes, fuo in Iraliam adventu, reformalle traditur 5 ficiif- dem necelle habuit Federicus I. eas Ipías partes pleniter reformare, quum ad illas acceffit> quod horum uterque Romanorum Cefar fuerir acclamatus remporibus ¡js , quibus propter abfentiam Cefarum reliquorum , cum omnis Italia , tum ipía precipue Lombardia , plus de- bito novis rebus 82 liberrari ftudens, co temeriraris eva- ferat , ur ne minimam quidem obfequii fpeciem , que fervitutem aliquam reftaretur > Rom. Imperio preftans, egere reformarione plane plenaria videretur.. Hec No- ftri mens , quam etfi potulflem brevius indicare , noluí tamen ¿ne brevis eflelaboransobícurus forem. Erfi, quid éft Interpretis, 11 hoc non eft 2 Talem omnino operam VOY 3 lo- ' 1027 locus hic omnis , obícurus alioquin 82 dubíus , fuo fibi jure quodammodo vendicabat. 16 QyAaz Eriam ET QyanTA BELLA] Variar Am- brofianz Bibliothece Codex, Sz.clare prefert , Queque d> quanta bella, 17 SVBJVGAVERIT] Verbum nec antiquum , nec no- vum. Claudianus de y1. Conf. Honorii, Y. 248. ——— glla eft vitoria major, Quam que confeffos animo quoque fubjugat bofres. Rolandinus lib. y1. cap. v1. Voluit Ecelimus arcem, feu rocham Eflenfem , d* alía collateralia caftra fuo dominio fub- jugare. Monachus anonymus Paravinus , equi nuper a me recognitus prodiit ex Pinelli prelo , lib. 1. Chronici de rebus in Infubribus > Euganais Eos, ad an. CID. CCXXXVII. - Cepit Imperator tratare de pace cum Mantuanis , ut ipfes Jfubagtis facilius alios adverfarios Imperii fubjugaret. A2gi- dius Aure* Vallis Religiofus in Henrico MH. Leodieníi Epifcopo Lx. cap.xLv. dehoc ipfo Cefare, quo de No- fter : Cum Federicus Romanorum Imperator Mediolanenfes Sibi rebelles fubjuga/fet , 8zc. 189 MyLTIMODIS] Ingentibus , exissiis , magnis , qua no- tione Dux multimodas Gunthero diétus Ligurini 1X. mara PÍACUit que potenti, - Multimodogse Duci. . Pofint $e Honores multimodi apud Noltrum pro multipli- cibus 82 variis capi , cum ea quoque vis huic voci fubíit apud modo laudatum Vatem , Ligurini y. Hje quoque mulsimodas dubia fub lite querelas Emerfi/]e ferunt. Et Operis ejuídem x. É Addit equos celeres , galeas , thoratas , > enfes, Textaque multimodis operofe pidta figuris. Idipfum ea vox apud Ennium fonat Arnal. vi. Multimo- dis confumitur anxia curis. Livium lib. 1. Belli Pun. Opp:- dani ad omnia tuenda , atque obeunda multimoda arte difti- meri coepti funt , de non fufficiebant. Et Scriptorem lepi- difimum Apulejum lib. 1. Que ¿fhis eveniz , quarum fub- fiantia multimoda poteftatum coitione conficitur. Alias multimodis , multam valet > 8 varie adverbiali vi. Symmachus /ib. 111. epif?. xx111. Nos bic in otio,ru- Jicamar , de multimodis autumnitate defruimur. Plautus Baccb. At. 111. Sc. 11. Multimodis meditatus egomet me- cuns fm, de ita efJe arbitror. Ita Perfa, Att.1v. Sc. 1v. Multimodis fapis. Ni quis ibi loci pro multis modis fe- junétim legendum exiftimer cum Doufa. Obfervo denique habere vim eandem Omnimodis apud expeditionis Afiaticz Scriptorem , laudatum alias, in il- lis pag. 63. fugam omnimodis debortari: Et Algidium Au- rex Vallis in Henrico II. Leodienfi Epifc. LX. cap. XLv. cum ejus in Epifc. laudem inquit 3 Dei fervitiis ommimo- dis babilis D* deditus. 19 TorMENTA] Condonanda ea vox hoc fenfu tum |. hic, tum col. 956.1it,C. Moreniani feculi libertati , quam- vis Dolor etiam torquendo illatus , Tormentum dici pofle commode videatur » indeque reliquus omnis tum aními, tum corporis cruciatus exprimi pari voce. Papias: Tor- menta dióta , quod torquendo mentem inveniant; pena, a- culens , verba, (forte verbera) funis, quo contrabitur pro- r8. 20 FerRE PER QyINQYAGINTA ÁNNOS] Guntheri Scholiaftes ad fecundum Ligurimi librum , extertio Hifto- | rie Vicecomitum 3 Georgio Merula Larinis literis exarate : Laudenfes fedibws propriis pulfe , bujufinodi fervitutem no- wem de quedraginta annos fervivere. Guntherus ipíe in- definite: - ZErumnofque fuas, longeque tyrannidis ufum Facundo mojtoque tamen fermone gemebant. Capugnanus exactior in Itinerario Ital. Hoc barbarica le- ge oppreffi Laudenfes lufris decem, anno uno dempto, vixe- runt. Accurate quoque ea de re Sigonius, Anteceflor no- fter in Patavinis Scholis , Hb. x11. de Italia Regno ex Mediolanenfium (umipfemet afferit) monumentis : .Que- renti, quinam effent, quidve peterent , fe Laudenfes ejJe. di- % xerunt, ob id ad eum profedtos , ut Patrie fia calamitates exponerent , quas ipfa fub imporenti > fuperbo Mediolanen- fium imperio per annos amplius quadraginta perferres. 21 Hync LiBeLLvM] Audtoris noltri Nomen , Cogno- inen > Inflitutum , Munus hoc uno ex loco difcimus , que fruftra effer ab aliis exfpeétare. Siquidem hoc ille in lo- co, brevi admodum verborum ambitu , fe Othomem No- mine , Cognomine Morenam > Inftituto Fudicem, Mune- re Mi/fam Lotbari; ML. Imp. d* Corradi 11. Regis Roma- norum fuifle docer. 7 A 22 JvpiCE] Quinam olim Judices dicerentur , No- ftri, 8z aliorum pone fequentium Scriptorum xvo, No- ze aliz noftre aperiunt ad Mujfatum. E 23 Misso] Legato. Quater olim in anno 4 Principe Legari per Provincias mitrebantur , ur, fi quid Epifco- pi, aut Comites negligentius egiífent, per corum admo- y FSE 2:1:01%8 0 |pletas gandio, juffit obviam 1028 Os 11 : A] nitionem corrigerentur, 82 lis, quibus 2 Comite jus dí-. ¿tum non etfer , illi dicerent , 82 alia pleraque negotía Regis fui nomine perficerent , aut ad eum referrent. Conftitutiónes quoque Principum , feu Capitula, ab 1i£ rum hujufcemodi fcientiffimo Hieronymo Bignonio 11 Notis ad Veterum Marculfi Monachi Formularum libros. EX hi fimpliciter dicebantur Miff, vel cum addito MifíDo- minici , five Domini. Horum in numero OrHo Nofter Veterum monumentis. Incerrus in Vett. Formulis cap. VII. Ánte illuftres viros magnificos ¡llos , b* ilos Mijjos Domini , (* Gloriofifimi illius Regis. Et infra: Ante ¡p/os Mi/fJos Dominicos , fecendum fuam legem ipfí Venerabili ill bus , Ducibus , Comitibus , Domefticis, Grafionibus , Verga- riis, Centenariis , vel omnibus Mijjis noftris difcurrentibas> jes quacunque judiciaria poteflatg preditis. Carolus M.'ín rentibys. Lib. 1. cap. Lx1x. Ut Mifi moftri, qui vel E- pifcopi , vel Abbates, vel Comites funt , 8zc. Aimonius lib. y. cap. 1. Ád partem Fife noftri Mifji fui difcurrentes diffolvere debeant. Flodoardus lib. 11. Hi/?. Rbem. cap. xvI11, Tilpinum fequitur Vulfarius, qui ab Imperatore pre- fato Magno Carolo tipus Dominicus > ad recta judicia de- terminanda fuerat ante Epifcopatum conflitutus fuper totam Campaniam. Et cap. xx. Quod audiens Rex , magno re- Millos fuos ire Summo Pont. b” fervitia praparare. Ibidem: Ut mullus Fudex , Comes, aut gil y dignitas efíer amplifima , qualem fuiffe teftatur in Auftrafi* Regno Brouverus , ad illa Venantii Fortunati de Gelefuinta /ib, vI. cap. v11. : | Sape tamen Miffis » dulcis tibi dulcis adbefiz. Pro quibus Mi//ís prave erat in vulgatis Miris. Ubi loci pariter obfervandum, ex ejuídem Brouveri nota, Miffos ibi literas , aut Jegatos elle, ut in illis ejuídem Vatis ad Ar- tachin nomine Radegundis: qS ? _Negue monafterio Miffis rogo fape requiras. A Mifiis quippe . Reg; inceps Legati quique , 82 Nuncii cujufcunque nominíis , quicunque demum aliquo mirrebantur cum literis , vel mandatis , dicerentur Mifí , 8 Tralis quoque noftris Me/ff?. Symmachus lib. 11. epif?. Lx. Suburbanum pre- | dium, quod vie Appie adjacet , incolebam , cum mibi lite- ras tuas in boc miffus exbibuit. Balderius lib. 1. Chrom. Atrebatenfís cap. 1x1. Petiit hunc Hefibonem , ut MiJuns um ad eum dirigat. Alcuinus, five Albuinus, epif. vr. ad Carolum Magnum : «Quapropter fub feftinatione direxi Miffum noftrum ad prefatum Epifcopum. Sulpitiusin Epijh. ad Defiderium: Licer libenter ac frequentes noftros Millos » pro fcifcitanda inoolumitate Gloriofa Domini Dagoberti Regis debeamus dirigere. Et infra in Epiffola Autulfi : De cate- ro, quod prefens Mifus vobis fuggerit , 8zc. Et in Epiflo- lla Abbonis: Literas gratia vefire tam per anteriores Mif2 fos, Sec. Paullus Warnefridus , qui vulgo Paullus Dia- conus ,*lib. v. cap. xxv11. de Geflis Longobardorum : Sed (> Forum Popilii , Romanorum civitatem , cujus cives ei= dem adverfa quedam intulerant , Beneventum proficifcenti, ferant, hoc modo delevit. Et feftivifiime de Solis Equis, nuntiis adventantis diurne lucis , Abbo lib. 1. de Obf- dione Lutetie, verí. CcxcI. 5 , Fam Titan celeres Mif]os premittere curat. Occurrent preter hos alibi Mif Fifcalini , Comitupr; Commonitorii , S. Petri , d* ali? y de quibus in G/o//ariis fuis Lindenbrogius, 8e Pithoeus. - Inde fane Mi/ffaricum emanavit , quod,nihil eft aliud , laudatus fupra ¿¡b. 111. cap. xxv1. Ut Mifaticum Regis fimul cum ipfís audiat. Er Miffaticas, quí nuntium ipfum affert. Idem ibidem: Atque per fuum MijJatigum , quid de illo Comite fieri deberet, qui in fuo Comisata injuflitiam fa- ciat exfequi procuraret. Et cap. X11X. Ouia dixerat, fe ut fi venerit ad eos, ficut MifJus Regine venerabiliter fuf> cipiatur. Plura qui cupit, adear Glo/fJaria memorata. 24 TerT11 ] Secandi aliis, quos producam infra. 25 LoTHARI1 ] Obfervar Krantzius lib. vi. Saxonje cap. 1. Imperatorem iftum , propter nominis confonan- tiam, a Gallicis 82 Iralicis criptoribus Lotharium di- ¿tum , cum Luderus patrio , id elt, Saxonico, sola diceretur. Quamobrem Ludersm ¡llum idem*Scripto perpetuo vocat. Lutherum Guntherus nominat Ligurinj vi. ] : Fecerat Imperiz fumentem jura Lutberum. Lutarium Benevenutus in Axgu/tal; vocitatum prodit. Ce- terum natus is Cefar parre Gebhardo, Comite in Sup- ; ' plen- fuic, 8% alii primarii Viri , de quibus crebra mentio 1M' Abbatireddere, vel inveflire deberet. Pipinus Major Domus in Diplomate pro S. Dionyfío: Omnibus Epifcopis , Abbati- MifJus, 8zc. Ita prorfus , ut Mifi Dominici , five Re- Miffofque illius euntes , de redeuntes a Benevento fapius le quam Nunciuin , aut Legatio a MifJo faéta. Flodoardus . Miflaticum babére ex parte Regine, ad Canonicos mandat, dem per Provincias tranfmitrebantur ,+ obfervatore re- Capitulis l1b. 111. Cap. XXXIX. De Mifis nmoflris difeur- 1? . Dominicis, five Regiis, faétum , ut de- 1029 plenburg €: Arnsburg, exantiq fordi ad Hercyniam, non Virtutefolum , fed infigni quo- ue Pierare fulfic. Simul ac enim Regno potitus eft , ontifici Romano deditus, acerrimum fe Eccleliz de- fentorem fore publice profeflus et. Affecit Cefar idem Traliam beneficiis maximis, reltituta ¡lli, cen poftlimi- nio, dulciffima Pace ex longis 8z afperrimis bellis, nec non 8z Juítitia ac Legibus ex magna perturbatione re- rum. Mores ejus cum Virtutibus hifce coloribus apud Urfpergentem Scriptor anonymus adumbravit: Bratviy ¿lle firenuus belli duttor, precipuus in armis, providus in confilio, terribilis inimicis Dei, d* fantte Ecclefie, Veri- satis amicus, Juftitie focius, Injuftitie inimicus : cujus pro- bizas patuit im Sicilia, vigait din Saxonia : Qui quandin vixit, totum Romanum Imperium , quod ejas cuffodie depu- tatum fuerat , titubare non potuit. Hic expulfo Petro Leonis, Innocentium Papam manu forti, inmvitis boftibus d> adverfariis , in fede fanta reflituit: ab eo quoque reffituto confecrationem imperialem “accepir. Benevenutus de iifdem: Sapiens db», induflrius fui, amicus d> devo- tus Ecclefia, pollens divitiis, de vidtoriis magmis. Qui- bus affinia funt, qxe tradidit Robertus de Monte in Appendice ad Chron. Sigeberti. Pacata demum Iralia Cr- far idem fanxit, ut in Lombardia Iralici populi omnes uno Jure Civili Romano uterentur ; 82 eodem auétorein Traliz Gymnafiis, Bononix in primis, Jus Civile expli- cari coepit. His aétis, cum ex Italia in Germaniam rediret per Tridentinam vallem , morbo correptus eft, cumque properare veller, ingravefcentis morbi fevitia fuperatus, inter Enum 8 Lycum amnes, in Pago igno- bili, vivere defiit vi11. Id. Decembr. Anno Domini cr3. CxxXv111. Imperir x111. Sepulcri locum quod attinet, eum demum eft naétus in Lotharia Cefarea y Monafterio Saxonizx, cui a fe nomen indiderat. Vivensante poftre- mam Iralicam expeditionem coercuit tumultuantes in vicinia Reges, Magnum nempe Danicum, 8 Bribislaum- Obotritum, in cujus viétoriz memoriam tropheum eré- xic Bigeburgum arcem5 dein conftituir Provincias ejus Germaniz , que cis Hercyniam parer. Ex uxore Rixa fuícepit Lotharium F. quí citra Pubertatis annos occu- buir: filias Gertrudim, 8 Hednuigin, quarum illam tra- -didit Henrico Superbo Bavaro, hanc Ludovico Barbato Com. Thuringi*, quo ex fonte nobiliflima Landgravio- rum Thuringiz ftirps. po, E 26 ImPERATORIS] E Saxoniz Duce, loco ab Au- guíto LXXXIX. an. falutari CIO. CXXVI. uti prodidit Urs- pergeníis , ut alii CID, CxXxIX. Quo vero ille ordine pervenerit ad Imperii culmen , docemur a Krantzio in ante laudato Saxomie libro. Cum Principeseum Impe- ratorem dicerent, din quidem reluétatum Frifingenfis 82 Egnarius tradunt ; contra Krantzius ex Benevenuto. Nau- - Clerus cum primis fentit, additque ex Frifingenfi, Hen- rico V. defunéto, a Principibus Regni (ne de Septem- viris tantum intelligatur) apud Maguntiam quatuor Re- ni Optimates defignatos fuifle 1is in Comitiis, quibus otharius Cefar renunciatus eft, Lotharium ipfum, Fri- dericum, five Chunradum Suevie Ducem, Leopoldum Marchionem Orientalem, id cft, Auftrium , 8 Caro- lum Com. Flandriz. 27 SECVND1] Herebit ad hanc yvocem quifquis non deeffe legerit , qui Lotharium ejus nominis Secundum , Conradum vero ejus nominis Fertium, Romanorum Re- ges fuifle fcribant. Horum enim in numero Gotefridus Virterbienfs //b. xv111. Siffridus Presbyter lib. 1. Tri- themius in Hirfaug. ad ann. CIO. CXXV1. 82 CIO. CXXXVIII. Nauclerus Ger. xx11x. 8 xxx1x. Krantzius. lib. vi. Sa- xonie , Mutius lib. xv111. Cbron. Germ. Gualterus in Tab. Chromogr. Status Ecclefie , Secúlo x11. Carrio lib. 1v. Benediétus Jovius in Hi/foria Novocomenfi lib. 1. pag. 33. Turfellinus in Epis. Hit. lib. vit. 8 alii preterea mul- 1. . Verum enim vero, Í herere maluerimus Benevenu- to in Augu/tal;, Othoni Frifingenfi in Chronicis, Marti- no Polono in Supputationibrs, Ez Othoni noftro, nequa- quam hercbimus. Nam his omnibus, qui Cefárum ifto- rum tempora propius attigere, Conradus ejus nominis Secundus eft, Lotharius vero Tertius appellatur, Unus Magni Cbron. Belgici Concinnator, fibi parum in Con- rado conftans, cum nunc Secundum , nunc Tertium e- Jus nominis vocar; alii nec Tertium, nec Secundum. de ORRADI]| Cunrad; meltus , ni Conradimalis, ut infra col. 1009, quí Lothario fine liberis vita 8 imperio defun- éto , Prepofitus Henrico Superbo, Noricorum Duci, leótus cft Cefar, anno CIO. CXXXVILL. Cefareum genus, alrerius nempe Conradi filius, Henrici 1V. Imp. ex lorore nepos» Friderici Ducis Alfariz frarer. Juvithic Ceíar, poíft clatos rropinquos $z afines domi, laban- tem in Alia Rempublicam: Chrillianam, D. Bernardi Claravallenfis Abbatisimpulía, anno DominicIo. cxLvI. apertoque Marte congrefíus cum ingentibus Turcarum e EMENDATIONES, ET NoTAr. E 1030 ua ftirpe Comitum Quer- | A | copiis ad Meandrum fluvium, tantam edidit eorum ftra- gem., ut cruor flumen tinxerit, 8z ripe longe lateque ce- forum cadaveribus opplerz fint. Ea viétoria confterna- tis holftibus, 8 in fugam verfis, per itinera a latroci- niis 8 incurfionibus hoftilibus liberata , tutum ad urbem Hicrofolymam acceffum dedir. Inde in Germaniam re- verfus, cum novos exercitus ad pacandam Iraliam colle- gifler, inopina morte Ppreventus, expeditionem , quam animo conceperar,. non abfolvit. Vite* metam atrigit Bamberge xv. Kal. Mart. cum imperaffer annis xv. re- parate falutis anno C19 CLII. hoc eriam felix, quod eo regnante litere, que a Barbaris fepulte jacuerant, ocu- los aliquando tollere coeperunt. “um primum enim 1n Grecia Euítarhius Homeri Interpres ; in Hifpania A- verroes, Avicenna, 8z Rabbi Mofes; in Francia Hú- go, 8 Ricardus a S. Viétorez in Germania Otho E- potes Erifingenfis; in Italia Gratianus, Perrus Lom- ardus, 8z alii floruerunt. Inteftina ¿mortui Bamberge condita prope Henricum Sanétum. Cadaver Laureacum delatum, quod aliqui Eboracum yocant, Siffridus Spire: Chronologicx Compilationis Autor , quem Piftorrus e- didit Tom. 1. Scriptorum ¿iluftrium Germanicarum rerum, Hiftoria Landgraviorum Thtringiz, Mutius, 8% alii, in Monafterio Loch , in Suevia fepultum tradunt. Filios re- liquir duos ex Gertrudi, filia Comiris Sultzbachii, Hen- ricum, 8 Fridericum, quorum primum , quem ante expeditionem Hierofolymitanam pene puerum confor- tem Imperii fecerat, ante reditum amilit; alter in Ita- lia militans cum patruele Federico /Enobarbo , pefte fublatus eft in obfidione Rome , ur Acerbus indicar in illic mortuorum cenfu, col. 1009. $ 29 ReG1IS] Quandonam Germani Cefares Regis, quan- do Imperatoris nomenclaturam affumerent,doceo pluribus ad Mujfatum; nec omnino rem eandem difimulo ad illa Not. 434. Apud fandzi Petri Bafilicamcoronatus , Romanorím Dei favente miféricordia Imperator eft effectus, Conradus, quia bello domeftico diftriétus Romam adire nequiit ad Imperii infignia capefcenda , priufque vivendi finem fecit, quam inibi imperiali benediétione 4 Romano Pontifice muniretur, in ipío nempe apparatu rerum, que expedi- tioni hujuícemodi neceflariz erant, Imperatoris nomine caruit , teltibus ea de re locuplerifimis Roberto a Mon- te, Trithemio, Krantzio, Turfellino, 8z edito nuper- rime Hiftorico Benediéto As cujus verbis Nota no- ftra mirum in modum illuftratur ex lib. 11. Novoromen- * fis ejus Hiftorie, que produco: Bello Mediolanenfí 4 Con- rado primo Imperatore gefto ( licet alter Conradus bunc pre- D cefferit, qui, quia legitimo nec eletus , nec confirmatas fuit, 1m:vero numero Imperatorum non babetur, bic ideo primus appellatas eh, quamquan in hiftoriós Jfecundus habeatur) cir- citer_annos Domini mille trigiuta tres, in quo Heripandus Vicecomes , Mediolanenfis Patricins, egregie virtutis fpeci- men dedit, non pauci Mediolanenfes capti ab ipfo Imperato-' re in Germaniam dudti fune. ; : ee, 30 COMPENDIOSE ] Nempe Brevitas precipua narra- tionis hiftorice virtus, ut ipfis quoque lippis 8z tonfori- bus pater. * 31 VERACITER ] Hiftoria fiquidem ( ut recte fcripfit Plinius in Epif?. lib. v11.) mon oftentationi, fed fidci,ve- ritatique componitur. 32 Meis PROPR11S] Vocum harum unam, vel al- teram dempferis, nihil dempferis. Coeterum auctorita- tem ille* Noftro conciliant, utequevo. Vide mcadil- la Not.417. Vidi, (> cognovi. E 33 CIRCA PRIMVM] Adderem , fi auderem, actu; fed audeo nihil. ds E * 34 QyIA PRAEDIiCTVS] Haber Mediolanenfis Am- brofianz Bibliothece Codex, Quere prediétus : nec pla- cer. Si mei res arbitrii foret , pro Quia , Qua legerem non invitus. ; de DA 35 ODIVM MEDIOLANENSIVM ] Memorantur hujus O- dii cauffie , nec leves, multe. Locum inter ¡llas princi- pem apud Noftrum tenet col.957.lit.E. Deduciioip us Fede- vici cum exercitu Papiam verfus per locavaffa. — Detulit ci uoque cauff primas Epifcopus Frifingenfis lib. 11. de Cefaris ejus Geftis cap. x111. quin 8% alias duas adjecit: Vnam, quodexercita, non tam ob inediam in vajtis locis > quam ob effufioriem imbrium maxiMam, graviter exacer- bato, cuncti, prout poterant, Principem adverfus Mediola- menfes concitabant. Alteram, 20d iidem Mediolamenfes , civitates , quas deflruxerawz) Per eum reedificari pati nol- lent. Boffius eam ob caulíam Federicum Mediolanenfi- bus fuccenfuille tradic, 9404) cum efet Laude fecunda vi- ce, qua in Iraliam wenit, legati finitimarun civitatum Re- gis ipfíus animum inflammarint, ut civitatem eorum, imi- micam pacis atque degun > 1atronum potius latebras, quam Civium babitaculum , e medio tollerer, Sic enim amar ille Scriptor de Patria loqui, Federico de familia fua 'pro- be merito » ur Aplemer inibi teftarur , addiétus pue: e= * accommodatius fententiz legit Oblivioni tradere non pot. 1031 PETT TA Meminit earundem querelarum Nofter col. 957. atqui poft ¡A primal, non poft fecundam (ur Boflius) expeditionem Iralicam Federici. Joannes Dubravius lib. x11. Hif. Boesice , jam accenfum Anobarbi animum in Mediola- nenfes , duabus hifce facibus admortis validius exarlifle re- fert: Una, quod ennti per Infubriam , Dertonam , velut o- bicem, oppofuerint, ut progre/fum in Iraliam longiorem im1- pedirent. Altera, quod tumultam in nrbe excitarint , Ro-, smanofque ad arma conciverint, ne folemmia Diademati im- ponendo peragi finerent. Federicus ipfe fuis in literis ad Othonem Epifcopum Frifingenfem his ore fuo de caufis loquitur ad hunc modum: Po/ hec expeditionem Romam movimus » O valida manu Longobardiam intravimus. Hac quia propter longem. abfentiam Imperatorum ad infolentiam declinaverat, )* fuisconfifa viribus aliguantum rebellare co- perat, nos ánimo indignati omnia. fere Caftella eorum., fu- rore debito d* julio, non militums, fed fervientium deftruxi- mus. Mediolanenfes werfuti Y fuperbiverba fine fide nobis de- derunt, d> , utnoftra concefftone fuper Cumas £ Landam domi- nium babere mererentur , multam pecuniam nobis promiferunt. Sedcumnecprece, nec pretio fleófere nos poffent, db cum ad terram corum venifJemas , aterra copiofa fua declinantes , tres dies in folitudines nos duxerunt , quoufque tandem contra volun- tatemeorumjuxta Mediolanum ad milliare Leutonicum caftra- metati efJemos. Ibi dum ab eis mercatum quereremas, O*1pft no- | bis cum negarent , nobili/fimam caltrusm COr Um > Rojatum vide- licet, quod quingentos milites armatos babebat 3 capió* incen- dio a. Ore vero Guntheri, in allocutione ad Proceres Regni, carminibus hujuícemodi Ligurini V1L. Sed jam tempus adef? , quo certo peltore poffit Vefira nitere fides, ad magna negocia rerum. Venimus , ingentes bell concepimus ¿rus : «Nec mibi res agitur , nec certos Jponte labores Aggredior , bell canfas , iramgque contins Accipio , juftofque movet vindióia dolores. Cernitis in quantos fe fe efferat improba faftus Urbs Ligurum , regnique minas , mandataque noftra Rider, d* antiquis a Regibus'edita jura, Que cum legifero flatuit reverendas Othone Carolus , ab pudeat? nunc demum tempore moftro Refpuiz, abjecitque ferox cervice fuperba > Imperiale jugum, monifeftaque bella fatetur. At Guntherus ipíe Ligurini 11. Mediolanenfes odii in fe cauffam Federico prebuifle canit, guod Cumam ¿e Lau- dam a fe vias gravi ditione premerent: imo fecundis elat; rebus validas in fe Principis iras inceffiffent , eo dolofe ducto per locos fteriles db» egenos. Que quidem non longe abe- unt 4 Morenz diétis. Eadem Abbatis Urfpergenís mo- | numenta continent, quorum e fontibus Cavitellius hau-| fir, Mediolanenfes in iram 8z odium Federici Cefaris|' incurrifle, quod illi parce amonam fiminijtraverint ( fa- mes enim 8 mora, ur haber proverbium vetus , bilem in nafum conciunt) 8z obid ctiam, quod recufarint civi- tates Novocemi l» Laude, per eos demolitas, inftaurare. |. Longe alia Merula /b. 111. Ob id fcilicer Federicum Mediolanenfibus adverfatum elle ,. quod hi Alexandrum Pontificem unice venerati, partes Ecclefie pertinaciter tue- rentur. Sed Manium Merule= bonorum pace, non hxc prima fuere femina odii Cefarel in Mediolanentes. Qua- re vere idem fubjecit ftatim: Manebar adbuc odim , b* antigua fimultas » Le proinde infenfi ammiz nec alibi reti- cuit finitimarum civitatum querelas , quibus. Imperator | morus fub fpecie liberandorum Sociorum Mediolanum oppreffir. Alix forrafíis apud alios odi1 hujus Cefarei cauffx* in Concives meos3 at uni omnia nofle NomD1, non bomines , non concefJere Camone. pa 36 OBLIYIONI TRADERE NON PVTAVI] Aut hic, aut nufquam obviis, quod ajunt, ulnis excipiendus Ám- brofianz Bibliothece-Codex, quippe qui caftigatius Se Quam effe quemque linceum vel in minimis decet? Li- terule iftic due, commutate perperam, totam pene Scriptoris mentem de fua fedis faftigio deturbarant. 37 IN REGNO FVIT ELECTVS ] Poft Conradum' II. | Patruum,'quem naturz legibus fatisfeciffe diximus anno CIO. C. LIL. Paryurmm, quam, non, uthabet mendo- se Benevenutus , Parrem. At codemne illo anno Federi- cus I. in Regem Romanorum leétus, quo vivere deficum 3 Conrado > Ita plane cenfeo cum Othone Frifingenfi lib. 11. de Federici Geflis cap. 1..ex quo Menfis eriam 8 eleftionis Dies liqueto, 111. nempe Non. Martii, hoc et, Feria terria Oculi mej, Suffragantur Othoni unani- mes Erphesfordienis Monachus in Addir. ad Schafna- burgenfem > Dodechinus in Append. ad Marianum Sco- tum, Robertus de Monte ad Sigebertum , Compilatio Chronologica laudata lupra, Hifforia Landgraviorum Thu- ringie, Yrithemius Hirfaug. Chron. Afñigemenfis apud Harzum in Godfrido 11. Principe Brabantino, Cufpi- nianus, Ayentinus, Genebrardus, Palmerins, Cavitel- F SOSA 1032 | £ > 4 EA lius, Canifius, Boffius, Dubravius, Carrio, Kraatzild) Baronius in Anal. Eccleftaf?. ejus anni, Ciaconius in Et... genio 1. Gordonius in Opere Chronologíco, Gualterus 11M Tab. Chronograpbica Stasus Etclefie, Seculo x11. Bene= | diótus Jovius lib. 1. Novocomenfis Hifforie, 82 qui non? ¡Libuit tamen aliquorum quaíi confertum agmen inftrue=. re, ur aliorum contra pugnantium caftris opponi validius pofler. Virerbieníis enim Part. xv11. Chromici,FedericumÍ. anno Dom. c19.cxLv1. Cefarem renuntiatum tradit:P role»: meus patria Lucenfis , Torcelli Epifcopus , id ipfum pera- | Etum afferit triennio poít: OthoaS. Blafio, in Append. ad | lib. v1r. Othonis Epifcopi Frifingenfis, affignat eidem ele- 'Etioniannum CIO. CL1I11. quod 8z Nauclerus fecit, Sy Mo Cbronici Belgici Concinnator pag. 179. Siffridus eam in 1e-. quentem annum retulir , cai Martinus Polonus, 8 Horatins.. Turfellinus herent. Jacobus demum Philippus Bergo-= mas in Suppl. Chron. lib. x11. inaugurationem eandem- confecit in annum C19. CLv. Attende, Mecenas Optimes fedulo, 8 mirare Scriptorum diflenfionem miram in u- , nius rei gefte tempore proferendo, ne ledaris eorundem — pridus in rebus ipfis ad libellam Sgyrrutinam revocan-* 1s. 38 Maximvm coLLoQyivm] Terrius huic Colloquio locusa Sigonio datur inter ea, que poft inaugurationem. Federicus habuit , fuumque diétum Scriptor eruditus 8£. í |eloquens Mediolanenfium monumentis in acceptum re-. fert. Suffragatur autem Morenz diétis una ex parte Bof-. fius , idemque ex altera refragatur , fi quidem hec illius verba ad annum c19. CLII. fuis librentur ponderibus S£ momentis : Couftituto Imperio, cum publicum Orbis terra- rum conventum in Conflantie civitate ordinaf]et , copian fué depofituris querelas Civitatibus apud fe faciens , duo Lauden= Jes Cives publico miffi nomine graviter de miferabili fue cin vitatis prefJura-, Jfervitute adverfus Mediolanenfes cot-. quefti funt habita, ( adde, 8 locum mutilum integritará fuz reftitue-ex Sigonio , fedo, miferabilique fumpro ) ac. cum quibufdam fignis, welut argumento , calamitates fuas probantes. Suffragatur enim in 1is, que primo loco de Conventu Conftantix indiéto afferrt; refragarur in aliis , quibus afferit, Laundenfes Cives ad eum Conventum riomine publico conceflifle; non aurem rogatu Conftan- tienfis Epifcopi, aut divino quafi fpiricu eos ílluc tune “ducente, ut haber Nofter, 8z ex eo Corius, ne latum quidem unguem ab ejus veftigiis hic recedéns. i 39 HABERE AC TENERE] Verbum primum elegan- ter, fecundum barbare Colloguio nexum, ut Seculi ejus. mores notos habeas in fcribendo. : 40 CiveS] Ita Bofíius. Confules Guntherus vocat, cu- 2 | jus verba damus infra Nor. 46. Sed divino quafi fpiritu. Idemque multo ante Guntheram fcripferar Fri mgeníis lib. 11. de Fed. Geflis cap. x111. Sigonius ex Mediola- nenfium monumentis, que laudar lib. x11. de Ita, Regzo, Humili loco atque obfcura conditione homines fuifle retulit, contra fentiente manifelteNoftro, cujus fidem hic in du- bium non vocarim, cum eos notos penitus habuerit 82 perfpettos , ut teftatur ftatim, + 41 ALBERNARDVS] Alberardus hic, 8 Berardus alibi Corio nuperrime laudato, cui forte fuit ad manus ab- folutior MS. Codex. - 42 MAGISTER ] Ambigo, quid hoc fit nominis, 8z unde duétum, Familiane, Vulgo, vel Munere; quod hujuícemodi notaretur yoce, aliove ex fonte mihi adhuc claufo poft adeo longa temporum intervalla. Floret enim adhuc non una in Vrbe Familia Magiflria, domi forif- que confpicua Sago 8 Toga, ac fub almo potifimum Ticinenfi celo, quod, inter Viros alios multos Amplif- fimos, CAROLVM in primis ÁNTONIVM MAGISTRIVWM, Regium apud Mediolanenfes Senatorem, Literatorum literatifimum Meccenatem fpeétar. Et Magiftri dicun- ' tur hodie paffim Scientiarum laurea decorati, fupraque ceteros in tifdem aliis tradendis fiti. Quifquis demum, vel imi fubfellii Orbilius, literas elementaresdocert , Ma- gifter audit apud imperitum vulgus, penes quod tamen nec jus, nec norma loquendi, ut legitimi quique Cenfores [ss fent. Ferat igitur per me, quí volet, interpreratio- nis vocis hujus palmam. Haud enim ego Tirefias, vel Apollo. 3 3 43 Evvmanvs] Mediolanenfis Ambrofianz Bibliothe- cx Codex, quem Mediolanenfem tantum Notis in reli- quis nominabo , Erumanus preferr. Vitiofe proríus> non fecus ac ille, ad cujus exemplar excufus Venetiis ¡ Nofter. Non longos logos. Hermannus reétum»> PrO- [patos 8 incorruptum ejus eft Epifcopi nomen, Cujus ic Morena meminit, qui, Vir nobilis de Arbona, Con- ftantienfem tandem in fedem elatus eft poft Vldaricum IT. loco quadragefimo , annitente contra, fed fruítra , Conrado Rom. Rege, qui cum aliis quibuídam elegerar Brunnigundum anno CI9. cxL1, Inter ceteras Herman- ni virtures commendata Prydentía , nec prefía e a 1033 Facundia eft. Fuit idem liberali facie 82 amore erga Spon- fam fuam Ecclefiam fingulari, quam obiens ornamentis 82 edificiis amplifimis auétam reliquic Othoni 11. de Hanf- purg, Canonico Eccleliz Auguít. 8z Prepofito S. Man- ritil ibidem, cum ei prefuiffer annis xxv1. Seculorum omnium memoria 82 commendatione dignús. —Ánnus o- bitus fuir centefimus fexagefimus quintus fupra millefi- -mum, five. millefimus centefimus fexagefimus fextus, ur aliis placer. Coeterum hxe*c $ alia pluribus ex- “plicata leges in Conftentienf Cbromico Jac. Manli Brigantini, quod fecuti fumus. Jacobus Merck in Epi- Jcopatus Conflantienfis Hifforia, que nuper, anno nempe lu- pues Conftantiz prodiit Germanicis typis Leonardi traubii, in hujus, quo de fcribimus , Epifcopi Nomine confentit omnino cum laudato Chronico: in Electionis an- no plane difíentit, ficut 8 in loco , quointer Conítan- tienes Epifcopos relatus eft. Sic enim ille , mihi hac 1n parte Latinitate donatus opera Viri Doéti, loco ut ifti facerem medicinam. EPISCOPVS 41. HERMANVS I. Anno 1139. Hermanus Baro Arbonenfis uma omnium voce eledtus eff, ac paullo pof! ab Inmocentio 11. Rom. Pontifice confirmatus, quam- vis Conradus ad Hobenftoflen , Dux Suevia, he Roman, Rex, Brunniguedum ad Epifcopale munus' promovi/Jez. Rescit autem Hermanus Epifcopatum annis XxxV1. Meminit 82 hujus E- pifcopi,fub Hermanninomine,Otho deS. Blafio in Append. cap. v1t.inhec verba : Suadentibus Colonienfi Archiep3fcopo, d* Hermanno Conflantienfi Epifcopo , Y quibufdam alsis Prin- cipibus adulteriora, 8zc. progredidifpofuit. Et cap. x. Cir- cabectempora (anni 1158.) Federicus Imperator generalem Cariam cum maxima Principum frequentia apud Conflantiam babuit, ibique coram Hermanno Epifcopo in Choro Conftantienfe uxoremfuam, 8C. repudiavit. Ne multis? Hermani plane nomine fe fubfcripirConftitutioniFederici I. de paétis inter Imperium $ Ecclefiam fervandis, anno CIO. CLIT. quam V.C.8 Eruditiffimus Melchior Goldaftus Haiminsfeldins, Serenifs. Treverenfis Archiepifcopi Confiliarius, evulga- vit Tom.111. 8: ultimo Con/hitutionum Imperialium pag.351. Obfervanda porro in his, Conflantienfis Epifcopi , Evuma- aus nonine , formula loquendi vetus, juxta quam Nomina propria in reéto perpetuo locabanturz ut infra in illis col. 955.lit. A. Et cuidam legato fuo., Sicherius nomine , 82C: 44 IN TOTO ILLO ANNO ] Admittebar eo quippe Seculo prepoficionem Tempus. Non multo polt: Ihqua- dam die Mercurii. Et Opere fere toto... 45 AMBVLAVERVNT] Jfverant , quod animadverfione dignum cum accufandi cafu. . Aa : 46 SED DIVINO QVASI SPIRITV] Negát id apertis, quod ajunt, tibiis Guntherus , qui Se Confules eos fuifle (cribit, 82 nomine publico miffos ad ¿Enobarbum,ut fuas apud illum querelas deponerent contra Mediolanenfes. Sentir idipfum Bofius, quem loquentem audivimus fupra Noz. 38. ad illa, Maximum colloquium. Sat hicigitur fue- ric audire Guntherum, auditum hac in parte nondum. Ait ille fcilicer Ligurini 11. Inter propofitas multafque , gravefque querelas , Regia Lauda fui Cuma cumefupplice Regis —Implorabat opem, miffifque fidelibus ambe Confulibus, Patribufque fuis, crudelia fatta Deflebant querulis Ligurine vocibus Urbis, ZErumnafque fuas , longeque tyranmidis ufuns Facundo , meftoque fimul fermone gemebant, Confulibus Ligurum prefentibus , atque páratis Excufare fuam phaleratis vocibus Urbem. 47 Ex PosT FacTo] Siccol. 960. lit. A. 8z col, 972. lic, C, Nimirum 8z hec una ex formulis fequioris *- vi, allis quoque Scriptoribus ufitata. Albertinus Mulfa- tus lib. y111. Rub. vi1. de Ge/?. Henrici VIL Cef. Auguíti: Non dubinm Papam emologaturnm etiam ex poft facto, fiquid inbabilitatis in tanti confiuimmatione negotiifuerit.Idem lib.1x. Rub. 1v. Quos inter d> Nobiles fuere quamplures , magno ex poft facto a victoribusredempti. Etlib.x. Rub.11. Nec id ex Poft facto compertum e/?. Extulit rem candem Monachus A- nonymus Patavinuslib. 1. Chronici ad ann. C19. CCXXII. S lib, 11. in calceantepenultimi Tituli, De pace Marchie Poftruinam perfidi Eccelini. Sed hoc alio diverío paululum verborum nexu ; ficut poflea patuit per effectum. Aliorum teftimonia , cum omnia non fuppetant , non produco. 48 SERvtrri0 ] Uf 8z alii fenfunon difpari pari voce, Rolandinus in primis /ib, 1. cap. 1. Volebar tamen ex boc fer- vitio habere libras quinguaginta. Et x1. ejuídem libri: Pof multa ferviti0fata Rom, Ecclefie. Necnon 8z lib. v. cap. 11. EMENDATIONES, ET NoTAr. £ 1034 A: Bonon. ei fecit. Ybi fiquidem Servitia , oficia funt , E obfe- guia quedam chientelaría y utinlib. Feud. 11. Lit. L1. S. $. Et lib. v11. Danie Alberti Krantziicap. xxxvy. Homagiale fer- vitium, quam Servitia, que proprie officia fervilia funt, ut indicar vox ipfa in illis Maximi Poetarum, Eclog. 1. . Quid farerem? neque fervitio me exire licebar. SallufEiiinitio Catil. Belli: Animmi imperio , corporis fervitio magis utimar. Venantii Fortunati de Conda Domeftico : Nunc etiam placidi Sigberti Regis amore Sunt data fervitis libera dona tuis. Propertii *: : 4 Simibi fervitium video , Dominamque paratam > . Fam mibi libertas illa paterna vale : Servitium fed trifle datur, teneorque catenis, Et nunquam mifero vincla remittit Amor. Rolandini land initi0/ib. X. cap.X1. Quiin ejas fervitium e Y B ¡fleterant. Federicil. in Privilegio Bononienfibus concello , Cc D 8 lib. vt. cap. X1X+ Occurrit vox eadem in literis Jacobi E- |" pifc. Bonon. quas produxit Cherubinus Gherardaccius lib. VI. Hif?. Bonon. pag. 168. fed alia notione: Recognofcens di- le ionem , affectionem , Ofervitia, que, de ques Comisune *+ , > anno C19,cLy.111:1d.Majiapud Gherardaccium lib. 111. pag. 79. Fideles noftros, Regnide Medicina, in juftitia fua ad fervitiumregniconfervare volentes. Clementis Y. Pont. Max. in literis ad Abbatem Cifternenfem , pro cogenda Synodo Univerfali , apud Bzovium Arnal. Ecclefíaf!. Yom. x1v. col. 146. Cum crederetur iz Domini fervitio fub regulari babitu fideliter militare. Auttoris expedirionis Afiaticx FedericiÍ. Arttendens , quod coadía fervitia Domiñus non acceptet. Engel- bardi Lanthaimenfis devita S. Mechtildis Virginis, ejuf- dem Federici 1. cognate, 8 Abbatiffz in Dieflen, cap. Xxv11. Singulas quafque confolandoexhortams , h*confortans manus earumin Deo, 0 gratias fingulis agens pro impenfo fer- vwitio. Anonymi Monachi Paduani lib. 1. Chron. Procurabat enim modis omnibus perfidas Eccelinus , Marchienem, dr ejus amicos repellere ab Imperatoris fervitio, be mandato. Gerardi Maurifii pag. $. Venerunt ¡taque Paduani in fervitio D. Ecce- limi: 82 decima : Sibz ab imvicem Marchio , Y inde D. Ecce- Linus fervitium de amorem promiferunt:acBhythmatoris ejus, Thadx1 Notarii Vicetin: pag. 32. Mebita fervitia fibique do- mavit, Etmox: Ac fibi fervitinant dit, ut fcivit, nealios proferam infinitos. Inde apud Noltrum fervitiis vincere, col. . 964. lic, B. Et ¿m fervitium fe tradere 1 Capp. Karoli 8z Ludovici Impp. lib. 1v. Tit. xIv. o 49 FIENDO ] Nota neutro-paflivum participium pro aótivo, quod mihi alibi non compertum. 50 DICTA, AVT FACTA] Pro dicerentar , aut fierent, liberrimi omnium omnino Seculi liberrate. 51 Lavoe] Ut incol. 954.1lit. C. F. 955. B. 957.B. 964.B. C. 965.A.82977.D. 8 in aliis aliorum feriptis, é£ in primis in Vicariorum Cenfu, quos Henricus VII. Imp. Italorum Urbibus impofuit, qui MS. tuo penes me munere, Munificenti/feme Senator , exftat. Siquidem into, ubi Laudenfis Vicarius nominatur , clare legere eft: In Laude D. Facobus de Bachefello. Nec mirum: Laus enim «que tura in uíu ac Landa de una 82 cadem Urbe. Quam ob caufíam col. 954. lit. D. Lande, 8z col. 964. lit. C. D. Laudem , € Laudam leges. Laws quoque fimpli- citer Urbs eadem Antonino diéta, 8z Paullo Warne- frido de Gef?. Longobardorusm lib. v1. cap. Xx. unde vul- gatum Lodi. Plinius /¡b. 111. cap. xv1. Laudemillam qui- dem, fed 8 Pompejam vocat. Idipfum videre eft in 1ti- nerariis Tabulis, 8% Cippo ad viam Flaminiam ercéto in Villa Julia, haud procul Roma, qui talis eft: DIIS MANIBVS L. TITL L. F. PVPINIA MACRI. VI. VIRO DECVRIO LAVDE POMPEIA. Hec leéta mihi haétenus, 8z colleéta de varía Nominis hujus Urbis forma, que Lans fortafle Nova Tullio Ci- ceroni. * | Sed varia ejus quoque Nominisorigo literis confignata. Ex Mediolanenfium Chronicis conftat, id Nominis ortum 4 Lando, Mediolanenfi civitate ob feditionem profligato, 8z in ea loca profeéto , quibus Merulz duo, Georgius, 82 Gandentius , libenti calamo fubfcripferes aC primus qui- dem lib. 111. Hif. Vicec. fecundus lib. 1. Ántig. Gall. Cif- alp. cap. vrir. Inde faétum, ur urbs illa ZLaudum potius , quam Lauda circa annum millefimum tre- centelimum diceretur pafim , tefte Muffaro lib. 111, de Geftis Henrici VI. Cef: Rub. 111. Er lib. vir. Rub, 11. 8 virr. Blondus, $e alii» que de Laudo circumfe- yr - «runtur, fabuloía cenfent. Plinius enim Bojos Gallos Ur- bis hujus conditores facit 5 edi Polybius, Srrabo, Tro- us, 8z alii, Urbes 3 Gallis conditas recenfentes , hu- jus nullam faciant mentionem. Últ ut fir, five Laus fo- | lum * Vel pocius Tibulli, lib, 11, eleg. 11. + Ali legunt His, : PIE ys lum initio diéta fuerir; five Laus Pompeja fimul, five|A]| ab eo legibus , 82 exemplis. Sigonius ore Laudenfin' Laudum , cognomen in eam Pompeje manafle Leander aí- eandem in illo Virtutem extulir , cum inquit : Non dife ferit a Cn. Pompejo Strabone, Cn. Pompeji Magni pa- | tre, qui vel Colonos illuc deduxifle, vel Urbem reftau- rafíe exiftimatur. Nam eam Romanorum Coloniam fuif- llud certifimum , Laudem Pompejam inter Urbes relatam a Conrado 1. Romano- ram Kege , precibus Eriberti, five Uberti, Mediolani fe palam Onuphrius tradit. Prefulis,ut hoc i1li debeat ornamentum, perpetuo debitura. 52 ALIISQYE PRINCIPIBVS ] Frifingenfis Antiítes lib. 11. cap. x111. de Ge/tis Federici: Et ex Principum, ac de univerfís pene civitatibus Confulum , feu Majorum con- ventu Curiam celebrasnte , 8íc, : 53 CONSTANTIA] A manu Typographi palmare mendum. Quare tu Con/fantíe conftantiflime lege. Nam aperte fuader idipfum Mediolanenfis Codex , 8 1pía quo- que rite loquendi ratio perfuader. At Nenas gelta me- morat Frifingenfis, que Conftantie Nofter. Guntherus a Frifingeníis tramite non aberrat. Adifis illos. Nondum enim liquet, quam in partem eam , cum utrique fui fuf- fragatores adfint. Haber enim Merula , auditas a Fede- rico populosmn querelas , fimul ac Italiam ingreffas fuit : afirmar e contra Boflius, eundem Regem in Conflantie ci- vitate copiam fui depofituris querelas civitatibus apud fe fe- ciffe. Componat per me, qui voluerit, hanc litem Judex. Meum nempe non eft hodie, cui Larinz Heriz in Albano. 54 MvLTI ] Guntherus Ligurini 11. ds -— undique multi ; Conveniunt , properantque fas exponere caufas ; Fadaque multorum meftis ejferre querelis, Impunita diu; quos longo tempore tdtos Fecerat , Ó fcelerum cupidos abfentia Regis. Er lib. v1rr. En —— ex omnibus undique multi + Urbibus de vicis aderant , queruloque ferebant Innumeras clamore, cruces. E ; $5 Tam PAVPER Radevicus derebus 4 Fed. Ron- calie geftis lib, 1. cap. v. Seguentibus diebus , plena at- que folemni Curia, judicio, be juftitie a mane ufque ad we=| Jperam intentas , querimonias , Ó* proclamationes tam divi- t1iB , quam pauperum diligenter audiebat. Le 56 Qyam DIviTeS] Gulielmus in primis Montisfer- rati Marchio, Aftenfis Epifcopus, pene ex univerlis ci- yitatibus Confules, ur ex Frifingenfi liquer. 57 COQVYEREBANTVR ] Tale quid á Gunthero tradi- tum lib. y. ; : : Fundere multiplices ex omni parte querelas ÁAfpiceres. « $3 Jvsririam ] Celebrata non unius Scriptoris ore Jvsriria Federici I. Guntheri maxime, quí in obfidio- ne Mediolaneníi ei Cefari adfuife dicitur, eo fine, quo Scipioni Senioriin Africa Enntus, Juniori ad Cartha- ginem Polybius. Libro nempe primo ab hacillum Virru- re ira celebrat : + ! - Sapplicibus facilis, juftis pins. Er aliquanto poft:. su Nec reticere libet quedam manifeffa fevere Pignora FJuflitie, firiiique exempla rigoris. Et libro 111. a AN Nec vixifJe pie fub judice proderit equo? PO > Oppre/fJos relevat , pena graviore fuperbos Percutit, affliiós bonus, ac metuendas ¿miquis. Accinit his expeditionis illius Afiatice Scriptor pag. 52. Nam, ubi legere elt in vulgaris, Imperator vero, ut vir multivida circumJpeéionis, 82c. haber fcripturá vetus , ex animadverfione Canifii, Imperator vero, ut vir FJuftivide circumppectionis. Er in fine” Operis, ubi mors ejuídem Cefaris deploratur: O quem dirum , qnammiferabile Chri- fliane Gentis infortanium , cujus peccatis exigentibus fic Ju- vis d Fidei columna dejicitur. Accedit Magni Chronic; Belgici Concinnator laudatus ante: Ipfé in Italia commo- ratas, Pins > Julius ab omnibus eo > Y fecundas pof? Carolum Magnum FJuftitia Pietate efl babitus. Hinc illa Erifingenfis in Prologo librorum de Rebus ab eo geftis: Temperans in profperis, fortis in adverfts, Fuftus in judiciis 3 Prudens )* acutus in caufis effe cognofceris. Et lib. 11. cap. 111. de eodem: Confiantie fue omnibus nobis mon parvum dedit fpecimen, dicens , non ex odio, pe jujti- tie intuitu ¡llum 4 gratia fua exclufum fuife. Dedit 8e Jultitiz fuz tum maxime fpecimen idem Cefar , cum memini paljus ef imjuriam inferri > codem Frifingeníktelte, cap. XI. ejufdem libri. Percinent huc illa preterca Mu- til lib. xv111. Chron, Germanorum: Sed cum apud Impe- ratorem equen O juftam effet pecunia precioftas , mon po- tuit imduci , ut adimerer lis, illis adderet. Et illa: Com- tra jus de aquum mibil volait prudens fcienfue facere , per- Juafis nibil imjufti durabile efe poffe. Carrio lib.. Y. Curam degum D difcipline in eo fumimam fuifJe colligit ex reliétis Vrum mobiliam , dere, ubi ¿lle cognoverit , quin pro fua in omnes /Equitalt» liquis, coronidem his imponi patiens ab Acerbo Noft quí paucis tale ¡lli cónfecir Elogium á Legum 8 ftitiz cultu, Jujlitie cultor , Legum amator. du 59 FACIEBAT ] Guntherus Ligurini y111. ! —— Rex omnibus aures de Commodat, L> querulis judex clamoribus idem Equus adef?. | Erat autem, Fuftitiam facere, Jus fuum unicuique red- dere, vel Jurifdiétionem exercerc. Ado in Chrom, Legar tos regios , qui tunc ad Juftitias faciendas cum. cis werfaban- Jfuo. Ceterum lib. 1. Fend. Vit. xx1. 82 xx1v. S. 4. 8 fit: 8 lib. Feud. 11, Tit. xxv1L. S. 6. qui fe dicat , ut ante nos alii docuerunt:. * e 60 PLENARIE ] Rolandinus /ib. VI. cap. XVI. inicio? Mibi videtur plenarie refpondere ad votum.' Litere Nico- lai TIL, Pont. Max. ad Bononienfes date, ut apud Ghe- rardaccium cxítant, libro vI1I. extremo: Volumus igienry quod in zis b' eorum circumpantiis plenarie cogitetis. 61 PrarDIicTI] Albernardus, 8€ Homobonus: 62 ADERANT ] EFrifingeníis lib. 11. cap. x11.. Aderan etiam Cumanorum , feu Laudenfium Confúles ; 820, 70 63 Dx merRcATO] Mercarum genere neutro ejus evi vox, quo Morena feripfir, 82 aliimalti. Gulielmus Epic: Parifienfis in Addit, Probibetuyr Sacerdotibus , ne smercato frequentent. Gregorius VII. Pont. Max. in Diplomaze ad LXX111. Confir- Legibus vin- Bononien. dato x. Kal. .Aprilis anni m. mamus atque ffabilimus Curtem,. Cum thercato S. Joan. Baptifte, ibique tenente. Mercadam pro Mercato occurrit lib, 111. Solennium Formularum Tit, LXI. Larinius Mercatus legitur in Legibus Longobardorums Regrúm lib. 11. Tit. xxv131, 1.11. utin Erifingenk /ib. 11. cap, x1v. Dumque a prenominatis Confulibus per arida., ubi mec flipendia inveniri, nec ex mercat haber; poffent, cir- cumduceretur loca. Hinc illa , mercatum conflituerelib. 111. Longobardorúm legum Tit. xv. 8 10 Privileg. Ecclefie Brem. confirnend; mercatum in. loco: Bremum nuncapato.” Cuibus afiinia funt, que habentur in Chronico Laurishaim >, adan nur. DCCCLXX. Rex publicum mercatum in Villa Wexzep- yo Est 116145 :0D5 81 4 | 1036. atque FJuftitia ruenti amice Urbi opem afferat. Parco : Ju tur , comprebendunt, Aimonius lib. 1Y. cap. Xx. Lotharils' | vero, cum fecundum patris jufftonem in Italia juftitias facer B| set. Helmodus in Hif?. Slav, cap. Lv111. Super hos omnes Jfuncius eft Comes honore Cometie , fecitque juftiziam populo Loch, d* in Steine cum omni reditu ex thelonei Jueris , Ga lis utenfilibus ad S, Nazarium donavit, pro quo ad annum D. CCCCXLVIII. dixit, mercationes publicas Alias Mercatus annona elt , 8 quod ad Forum rerum venalium fpeétar, qua clare lea voce Nofter col. 961. lit, C fieri conceffit. viétum , five notione ufus totumgue etiam mercatum, quod in , habebant,amiferunt. Ex col, 997. lit. A.Er f pc bi quod Mediolanum deferte invenicbantur , dexteyam IAN amputabant es. Federicus ctiam fuis in literis ad Frifin- genfem vocem 'eandem Zdhibuit eo feníu : Du ab cis (Mediolanenfibus) smercatum quereremos » O ipfi nobis eun negarent, nobiliffimum caftrum eorum, R ofatumvidelicer, capi O» incendio deftrwi fecimus. Sic 87 Scriptor expeditionis ejus in Alam, pag. 54. Prater bec alía ab Imperatore legatio de- Jtinatur in Hungariam ad Regem Belam pro mercato, ( hoceft .ecodem fui interprete non multo polt) xt peregrin; ey pe milionefruétus arborum , olera hortoram, igna adienem fina vaftatione domorum , gramen hpaleas ad ufus equorum acia perent > catera competentiforo, fecundum ftatum Region, do temporis exigentiam, compararent. Et alibi: Lupoldus Dux Auftrie > qu apudomnes liberalitatis preconiofamofus ly cele bris babebatur , neceffitati Peregrinorum laudabilitey confulaje tuminminifiratione mercati , tum derebus propriis liberalitey Jargiendo. Nec multo poft : Ut eis honeftor y Virorum proct- ratione mercatum cum bonore debito faceretexbiberi. Ibidem « Ubique fuga omnibus indita, frangi molendina preceperat ES mercatum fubduci. Infra: Singulis etiam Principum boves.oves vinum, frumentum, d* bordeum dividentes munifice , d> areas lib. 11. Tit. xx1v. nec non 8 in Legibus Bajoar.cap. xvh Tit. 11, Fujfitiam facere dicitar etiamis, qui fe jadiciofi- - C. cum inquit: Omnmemque eos tum omnibus miniffrantes. Etin aliis paginis: Pacificum defin derabont tranfítum, db mercatam.. Incole fupplicantes pro pace mercatum promittunt, hoc elt , forum rerum venalium. ue habetur pag. 74. five copiofam fori praparationen , uti legitur pag. 75. Undeilla apud eundam alía ejuídem nore : Sequi mercatum, recipere mercatum , pag.76.77, Sufficiens forunz equorum., he viétualimm , pag. 91. Mercatum tam in equis y quem vidualibus ; mercatique promiffto , Pag. 92. e At hxc de duplici hujus Vocis ufufaris ac fuper. Rem quod attinet ; qua de Laudenfes apud Federicum que- ftos Nolter afferic , non omnes pro illo fuffragium fe- runt.. »* lim que nominatur Milonis, cum portu, Ú ripatico, d>- teloneo , Or mercato. Et ante: 1037 runt. Ált enim Epifcopus: Frifingeníis : Aderant etiam Cumanorum, Jeu Laudenfium Confules , de attritionis fue diu- 2ma miferia lachrimabilitey Super Mediolanenfium fuperbia J Ocientes querimoniam , prefentibus duobus Confúlibus ejufdem Civitatis , Oberto de Orto , dy Gerardo de Nigro. Cujus veltigia prope de more terens Guntherus Ligurimi 11, Inter propofitas multafque gravefque querelas Regia Lauda fui Cuma cum fupplice Regis Implorabat opemh mififque fidelibus ambe Confulibus, Patribufque fuis, crudelia fada . Dejlebar queralis Ligurine vocibus urbis, “Erumnafque fuas , long eque tyrannidis ufium Facundo, majtoque tamen fermone gemebant, Confulivas Ligurum prefentibus, atque paratis Excufare fuam phaleratis vocibus urben. Bofíius hac ipía de re: Duo Laudenfes Cives, publico miffí MOmimne, graviter de miferabili fue civitatis preffura, ¿> Servitute adverfus Mediolanenfes conquefti funt. Plura Me- rula paucioribus : Expoftulabar Laudenfis Urbis ruinam, JServitutem miferandam , fada exfilia, Et de Legaris aliarum urbium: Novocomen fis excifa menta , d*folo equatas domos conquerebatur, — Relique item finitima urbes detrimenta b* antoleranda tributa deplorabant. Sed verus omnino Nofter. Nam 82 Merula paulo ante meminerar Mercatus, quem Laudenfibus Mediolanenfes ademerant , in illis, Probibiti anfuper, ne conciliabula, aut mercatus baberent. Etfirma- ri videtur idipfum pofíe calculo Benediéti e lib. 1. Bift. Novocomenfis pag. 33. ubi loci afferit , Mediolanen- les Comenfibus eandem injuriam intuliffe , ejufque rei mifertum Anobarbum, cum iter Romam Como faceret ad obtinendum Coronationis decus, pollicitum fe ¡lis mercatum , quem Mediolanenfes fuftulerant, permiffu- rum. Ejus entm ifta funtin laudato loco : Poft Urbis fubwer- Jionem Anfelmas Archiepiftopus , db» Populus Mediolanenfis munitionem in pofterum, de ed Civitatis , ne quid malimi- Seris deeffer. Comenfibus probibenz, vidtifque vidlores leges ¿mponunt , ut convallem tantum fparfim incolant , ubi condi- tis vilibus tuguriis, fublatoque vicinorum commercio per mer- catus interdicium babitare coperunt. Et paulo poft : 4d hac pollicitns ef? (FedericusY. Imper.) Empbyreuticas con- cofioness be mercatum jam frequentari coptum, quam Me- diolanenfes fuftulerant , fe minime fuppreffurun. Jus autem illud Mercatus inftituendi Valpertus Italiz Rexindulferar Luithardo, Comenífi Epifcopo, anno Domini D. CCCCXI. ut idem auétor eft Joviusin ejuídem Hi/torie libris. 64 Maximas CrRvc£s] Prifcum morem obferva op- preflis, querulis, 82 fupplicibus ufitatum , opis implo- rande gratia, quem etiam Radevicus tangit %ib. 11. cap. v. adde fuifle communem Italis univerfis: Is enim, inquit, Italorum mos ef? , ut habentes querelas crucem manibus prafe- rant. Yode Ligurin;iScriptor lib. v111. de Italis, fibi]us fic- ri pofcentibus 4 Federico, 82 auxilium implorantibus in eos, a quibusinjurias accepiflent: * j mm Soljo reverendas in alto. : Confedit Fudex, Ex omnibus undique mult? Urbibus atque wvicis aderant, queruloque fercbant Invumero clamore Cruces , boc quippe guerelas More folent aperire fsas. Et Benediétus Jovius lib. 1. Hif. Novgcomenfís de que- rulis Uxoribus Virorum: duorum, Othonis, 8z Blancis 3X-Cognatis corundem apud Jordanem a Clivio, Medio- lanenfis Eccleñi* Protomyítam: Ad hunc igitur interfeFo- rum Blanc, d» Otbonis uxores , neque non Cognatorsm mul- titudo venerunt, tam iminane facinus exponentes , fimul eua- dem obfecrantes , ut ¿llatam ulcifceretur injuriam. Mulieres conjugum fuorum tunicas interulas ,.recesti adbuc cruore in- feas, oftentabant , altera manu ligneam Crucemn ( qui mi- JSeris corum temporum mos erat) deferentes. Itum etiam ob- viam cum Cruce illis, 4 quibus mifericordia fperabatur, teftis eft Gregorius Turonenás lib. x. Hifh. Francorum cap. | xv. exemplo Chrodieldis, que multorum fcelerum fibicon- Jcia, accepta Cruce Dominica, que in Monafterio S. Rade- gundis alero, cnjus prius virtutem defpexerat , oc- currit Epifcopis, ad turbas illas fedandas deftimatis, ut eos Sidi propitios redderet. Yllud quoque memorix* prodidit Nicetas Choniates in Alex. Duca : Capta ú Latinis Con- Jantinopoli, Gracos illis obviam proce/Ji/fe cum Crucibus, d* Dacris imaginibus ; ut Moris efk in Feflivitatibus , quo mife- Yicordiam erga fe provocarent.. A 1pla pariter deditione Urbium cum Crucibus Vi- ¿toribus occurrebant , codem Niceta tefte in Balduino cap. IT. Neznzo erat, qui refifteret, fed ab omnibus cum Crucibus > U facris Enangeliis fufcipiebatur. 1deo Terdo- nenfes, a Yederico arétiffima obfidione prefíos, cum ad llum cum Crucibus fupplices accefiffent, ita loquutos ferunt: ut haber Epifcopus Frifingenfis: Re/picitein mobis, que geffamus figmata Chrift, de quos ad pictatem non fle- chit noftre calamitatis acerbitas , inclinet Jaltem character Domini. Mediolanentes quoque, deditionem cidem Cefarl - —EMENDATIONES), ET NoTAE, generofi in calamitatibus lachrimas ex oculis emittere. 1038 A] peraéturi, prelatis ad eum Crucibus prodiere. Radevicus lib. 1. cap. XLIY. Talibus pacis conditionibus utrinque re- ceptis, Mediolanum, in gratiam reditara, hoc ordine, ta lique fpecie, fide publica accepta, cum fiis ad Curjam venir. In primis Clerus omnis , O quique fuerant Ecclefiaftici ordinis miniftri , cum Archiepifcopo fuo, prelatis crucibus, nudis pe- dibus , humilibabitu 5 deimde Confules , L Majores Civitatis , item abjedta vefte, pedibus nudis exertos fúuper cervice gla- dios ferentes. Quo exfonte Guntherus Ligurini v111. j cum Prafule Clerus, Vefte facra nitidus , mudo pede, fupplice valta, Vertice demif]o , noflre monimenta falstis, Signa Crucis prafert. Pof? bunc in vellere pullo Infaufti Cives veftigia nuda prementes, Fudiciemque fui pariter , penamque reatus Admotos nudis portantes faucibus enfes , Toda pudore gravi perfundunt ea ora. ” Bl Etex utroque Carrio de tifdem, ad cjuídem Cefaris genua provolutis, lib. 1v. Chronici: Mediolanum vi expugnatum Jolo aequaturus , repreffiz indignationem , cum fe fe Cives ad genua ¿pfrus fupplices projecifJent, geftantes fignareatus, fufe penfos de cervicibus flriótos gladios , Ú* afjixas pectoribus Cruces, Nec aliunde promanarunt Urfpergenás illa: Po- freno Cives adid devenere confiliz , ut fe, de fua Imperatoris . traderent voluntati. Gladios itaque denudatos fuper colla. po= nentes , Cruces quoque dh aliainfignia preferentes, mudis plan= tis adpedes Imperatoris miferabiliter fe proftraverunt. Ceterum , quod ad Laudenfes fpeétar , de quibus hoc. loco Nofter :-non omnes omnino Hiftorici eos cum Cru- cibus Federicum fupplices adiiffe narrant. Bofius enim , nulla Crucis mentione faéta, aiteos babita tantum, ac cun: quibufdam fígnis , velut argumento colamitates fas probantes, conqueftos apud illum ele, ' : 65. PEDIBVS IPSIVS REGIS proflrati funt maxime luz gentes ] Imitatio Cefaris, quilib. 1. Bell; Gal. de Helve- tiis: Ea re impetrata , fe fe omnes fientes Cefari ad pedes pro- Jecerunt. At quorfum in Noftro illa, Maxime lagentes? Non virilis, inquam, ejulatio ¿la , verbis ut Horari loquar ? | Quin poríus, ad monitum ejuídem Vatisin Epodis ode xv1. Vos, quibus efé virtus, muliebrem tollite lu Zum ? Quid enim, inquit Cicero 1fcul. 11. fleta mulicbri viro tarpius 2 Occurrit hic pro Laudenítbus Menelaus apud Euripidem in Helena, cum inquit : Atgui ajunt , efe e ic apud Cefarem, in modo laudato libro, Diviaticus mul- “*| tíis cum lachrimis Cefarem complexus , obfecrare coepit. Er paullo poft apud eundem Cefarem hec habentur: Hec cum pluribus verbis flens a Cefare peteret. Et in lib, D | de Bello Civil. Flens Petreius manipulos circuit, militefque appellot, Pari denique ratione ipíemet Cefar apud Sueto- nium Cap. XXX1I1I1. Pro' concione fidem militum flens , ac vefte a pedtore difeiffa invocavit. | 66 CAPITIS JEJVNIL] ln die Cinerur, uti Sigonius habet, Feria nempe v. ante Dominicam primam Quadra- gefime, quamappellatione duplicidefignabant, una vete- 11 > InCapite jejunii : vel, utelt apud D. Ambrofium, ln Capite Quadragefime: Altera vulgari Cinerum. Prioris ra- tionem Gregorius fic exponit: Quadragefima fuma obfer- vatione ef obfervanda: ut jejuniumn in ea ( preter dies Do- minicos > quí de abftinentia fubtradti fumt) mifí quem infir- mitas impedierit, amullatenas folvetur , quia ipfí dies decime Jfunt anni. A prima ergo Dominica Quadragefimanfque in Pa Jfeha Domini fex bebdomade computantur: quarum videliceg guadraginta dies, d* duo funt: ex quibus dum fex Dominic E ydies abftinentie fubtrabuntur, non plus in abflinentia , quane XXXVI. dies remanent. Verbi gratia, fí per CCCLXY. dies annos volvitur, deinde per triginta fex dies affligimur , quefz anni debimas Deo damus. Sed ut facer nmumerus XL. dieruns adimpleatur , quem Salvator mofter facro fuo jejumio comfe- cravit, quatuor dies prioris bebdomade ad fupplementum XL, ldierum tolluntur , id efé, Quarta feria, que CAPYT JEJV- N11 fibmotatur, O Quinta feria fequens, de Sexta feria, d* Sabbatbum. Nifi enímiftos dies quatuor fuperioribus xxxx1. adjunxerimas, XL. diesiu abftimentia non babemus. Fubemay autem b Omnipotenti Deo omnium bonorum noltrorum deci- mas dare, Altera vero non tam inde profeéta eft , quod co die Cineres benedicantur , bh impoñantur capiti, quam ex veteri folemni riru, quo hác Feria recipi confueve» rant Poenitentes ad poenirentiam publicam, que nifife- F | mel in vita fieri porerat, 82 hoc fane ritu. Coram Epji- [copo , vel ejus Delegato , eo dic fefe profternebant pu- blici Poenitentes in terram> $ detonfo capillo, peculia- ri habitu, depofito baculo, accipiebant ab uno, vel al- tero cilicium, 82 cineres capitibusénfperíos, fcilicet, ut iis fordibus interior res anime fordes publice profite- rentar. Dein poft multas preces fupra fe prolatas , ejiciebantur de Ecclefía. Feria demum Quinta in Coena Domini abfolvebantur ab hujufcemodi poeniten- ria , 8 reftitucbantur Ecclefie Sacramentis. Ea de Ñ | Xxx 2 ro o fis Alexandri M. Parva fepe fcintilla contempta magnum tum in Populis oblatio Clavium civitatis ei , cujus in 1951 fium criminationein Mediolanenfes Jfponte accenfum , delario- mibus fuismagis inflamimant , atque iras acuendo, ad id ad- duxerunt , ut Mediolano bellum indiceret. . O 158 ALTIVSQVE IN CORDA EORVM bac verba ad/cen- derumt] Notior eft locutionis hujufcemodi fons, quam ut a nobis debeat indicar!. $ de 159 ET SICVT SCINTILLA ¿gmis totam domum accende- yunt] Abfolurior, Hercules, hac in parte Mediolaneníis Codex, Et ficuz fcintilla ignis totam domum incendit: ita bec:verba cor Regis, ommiumque, Pyincipum. accenderunt. Que quidem mirum in modum confentiunt cum Bofíia- nis illis: Imperatorem >, Laudenfíum criminatione in Medio- lanenfes fponte accenfum, delatiomibus fuis magis mflammant. Similitudinem ipfam quod attiner deprompta illa eft € . Curtii penu, apud quem leguntur 1fta lib. v1, de Ge- excitavitincendium, WUíus illa preterea Rolandinus /ib. 1. cap. 11. Ex bac ergo frintilla ojfenftonis famma crevit, de ardens ignis , unde bodie tota Marchia fubjecta guerre, de- firugiioni fubjaces, Ceruine. Et Cofmus Pragenfis Deca- nus in Chronica Bobemorum , Doringiore pag. 10. Enego, en ego folus mea ejfeci fecuri , ut vos omnes dormiatis in utramque aurem fecuri. Saepe enim una , he minima fcintil- la, quam incaute cultos domus reliquit fub tenuifavilla , ex- citat ignes magnos , Qe non folum domum 5 fed etzam invol- vie L* comburic ¿pfos domes dominos, precavens , Q* previdens vobis nocituramn exflinxi, 8c.: 160 DECREVERVNT] Mediolanenfis Codex, Dixerunt. At erat in MS.*Coril , Decreverunt. 161 ÍNTEREA LAVvDENSES, Ec.] Boffius : Tunc Lan- denfes , ad obfirmandam hanc mentem Imperatori (adverfus Mediolanenfes) auream clavem per Gulielmum , Montisfer- rati Marchionem», miferunt, civitatis pariter, ac corporum propriorum 3lli_deminium deferentes. Sigonius: Laudenfes recentis ire Federici advuerfus Mediolanenfes cepte fama ere- di, occulte fe 3lli tradiderunt , acclavem-auream per Guliel- mum , Marchionem Montisferrati , miferust, baud quam- uam fimulate deditionis argumento futuram. 1d ipíum 8z a Papienfibus Mediolanenfium odio faétum narrat'Bo(- fius ad annumcI) CLy11. Papienfes, cum viderent , fe Me- diolanenfibus non fubditorum , fed vilifimorum mancipiorum loco baberi, atque peffundari, clam ad Imperatorem clavem auream mittunt , civitatis fue illam clavem e/Je dicentes + ob- fecrantes, ut maturare? , ac fe a Mediolanenfium imiqui/Jima: ó Jfervitute eximeret. _Enimvero clarifimum voluntariz deditionis argumen- manus 8 poteftarem tendunt. Nonitaque temere , fed de more Quintelinus apud Noftrum col. 998. lit. A. C/a- wes Mediolami Imperatori (Federico) tradidit in fignum to= sius civitatis , cum fe jam ¡llius imperio permififlent Me- diolanenfes omnes. Exftar ejuídem moris veltigium non obícurum apud Anaftafium, ubi de Falardo Abbate, qui nomine Ecclefi*e Ravenna donatus eft a Pipino : Qui ipfas claves tam Ravennatium urbis, quam diverfarum civitatum ipfius Ravennatium exarchatus , una cum fupra Seripta donatione , de eis a fuo Rege emif]a, in Confeffíome B. Petri ponens , eidem Apoftolo , E ejus Vicario Santtiffi- mo Pape, otque onmibus ejus ficce/Joribus Pontificibus peren- niter poffidendas dique difponendas tradidit. * Poffevinum _etiam Juniorem in Gonzagís lib. v11. ad an. c19 19 xxx. quo Carolus V. Imperator Mantuam ingrefíus eft: Er jam. intra menia erat, cus oblatas portarum urbis claves, dominationis permif]e indicio, per modefliam abrauit. Etali- bi apud alios fepe, ne paginas impleam notioribus beta , ua vefci vel fatui mortalium folent. : 162 MARCHiONEM GvyILERMVM] De hoc Marchione multis Acerbus col. 1014. lit. A. Er Epifcopus Fri- fingeníis lib. 11. de Geffis Federici 1. Imp. cap. x111. hoc uno diveríus 4: Noftro , quod illum Anobarbum adiiffe prodidir, tum , cum apud Roncalias moraretur: nec clavis ullius deferendw gratia, fedut de Kairenfium info- lentia quererctur, una cum Aftenfi Epifcopo, pari á fuis injuria lacefito. Unde Guntherus ad ejus auram de mo- re navigans, Ligurini 11. Urbs erat, antiguo quam nomine dixerat Aftam Ufis, habens propriis in finibus oppida lata, Ac populofa nimis, Cairam gens illa vocabar, Hec loca Ferrati Guljelmus Marchio Montis Debita jura f0bi, dignumque negare eso Publica Roncalie traftante negotia Rege Suppliciter conqueftus erat, faffumque fuperbe Gentis, d* ada gemens immobilis improba vulgi, Contemprafque fuos , ediétaque regia fepe | Parvipenfa ferens, Eze, oe Boflins ca de re ne gry quidem: fed Marchionis hujus que- elas (nec de Kairenfum , fed de Mediolanenfium inju- riis) per legatos ejuídem expofitas Federico tradir. Ut ut fir, bene audit-hic apud Othonem Marchio in lauda- * X XA Pre Litas Més 1 4 Hanc ego feintillam | Guntherum. lororem Conradi Cefaris, quem /Enobarbi patruums ¡idem Marchio militia clarus in expeditione Hierofoly- mitana comitatus eft: natique ex his nuptiis Bonifacius, 8 Jordana Conftantinopolis Regina , ut Lazius docets Tetigit ob id vere affinitarem Marchionis hujus cum A£* nobarbo Cxfare Georgius Merula lib. 111. Rey. Mediola- nenfisim , cum Ícriplic: Fuvit Maxime Federicum Gulielmus, Marchio Montisferrati , tum ob recentem cum illo afimita- tem: tum quia , falva L incolumi re Mediolanenf , fines regni proferre minime poterat. Ea re Ícite pariter Abnobar- bus, Federici Ducis, qui modolaudate Judithe uterinus fuit. Huic demum clarifime Profapiz finem attulit Joan--. nes Georgius, Bonifacio nepori fuffeétus. Dum enimis, juvenili ardore duétus, effrenem equum regere nititur> dejeétus ex eo, cafu ipío periit, nulla poft fe reliéta ví- rili prole. potiuntur , Duces Mantuani funt , eo jure potiti ob nu- ptias Margarete , Joannis Georgii neptis , Bonifacii fo- roris, nuptui tradite Federico , primo Duci Mantuz» - accedente Caroli V. diplomate, quo, eo que fpeétant, omnia continentur, fancito anno cIo 19 XXXIT. 2. 163 GviLERMwM] Aliialiter. Guilbielmum enim appel- lare placuit Epifcopo Frifingenfi , 3 ex eo Spiegellio ad untherus Ligurini 11. Gulielmum, ur Me- rula, 8 Cavitellius, vocar: libro vero vi. Guilhelmum y nil abiens a Frifingeníi. Boflius Guilielmum nominats. Guilhelmum Lazius , Magnique Chronic: Belgic¿ Concinna= tOFast | MaArcHiIo porro de Monteferrato diétus is Gulielmus olira , non ut hodie , el qui preclt, Montisferrati Dux y quod Montisferrati Marchionatus fero admodum poft Jillius obitum evectus fuerit in Ducatum , anno nempe CI). 19 LXxv 4 Maximiliano are, primufque faluta- tus Montisferrati Dux, Gulielmus- 11. Mantue Prin- ceps. Gulielmus fane , Montisferrati Marchio , quo de Nofter hoc loco, diu vixit , 8 ab etate longa SenIS cognomen accepit , ut ante nos alii literis confignarunt. 164 MONTEFERRATO] Mallet £milius Veroneníis , vulgo pro Ferrato Feraci dici , quandoquidem mira fit ejus regionis ubertas , quod 8 Leander cenfert. A ferro parí- ter, quí Montis ejus cognomentum ducunt , id faétum volunt fimilitudine quadam, quod uti ferrum Cerera me- talla vi 82 duritie vincit , ita Mons ille finitimos uber-=" «| rate, tum aliorum fruétuum , eorumquenobilitate ac fua- vitate , tum vero vini, longo fuperetintervallo, Itaquefic eum nobis defcripfit*Merula lib. v1. Antig. Vicecomitum, ur ejus pulcherrima fpecie te obleétes: Mons ef? perpermis expanfis jugis totus amenas de frudtifer, omniumque rerunz ad vitam utilium fertilis , db colonis admodum frequens. Incipit diurno fere itinere ab Alpibus , planicieque feparatur, que inter hos colles dl» Alpes imtercedit. Nibil bic incul- tum quidquam propter fimmam foli bonitatem , opportunita- temgse.. Levam Tanarus, dextram Padas adluit, nec ullius > alveum Regio egreditur. Quanto magis autem ab amnibus abfcedunt., tanto majores , amoeniorefque campi inter eos pan" duntar , quos haud male Melopotamiam queas dicere, quip- pe quod amunibus utrinque fint conclaft. At heu, dum nos :| 1fta £fcribimus, ab illis mutati quantum , Bellone magis, quam Pomonze in manu; Marti magis facri, quam Bac- cho, planeque ferrei, ac ferrati ? Ferrea de ferri fecula Monte fuga : Blanda QYIES tecum placidis fe greffibus Orb; Inferat, attollant OTIA PRESSA caput: Martius abfcedat terris FVROR , IRA recedat Ejfera, regnandi DIRA LIBIDO cadat: | A JVRGIAQVE ET RIXAE fileant : DISCORDIA demens » Que ferit, bec fecum prelia feva gerat. Qui fecuit vitas, vites putet Enfís, aratro - Vertat bumum Miles, Clafíica nulla fonent. Limina Te propter Jani claudantur , Olive Pacalis miti fronde triumpbes bonos. Te duce, fi qua maneñt odii vefligia prifci, Irrita perpetuo corda timore levent. Te duce, disjedtis incudibus ¿Etna quiefcat , Fulmina nulla Jovi ferre laboret avis. Omnia felici letentur Te duce Seclo, Italie redeat, qui fuit ante decor. : Sic Mons FERRATI rutilo dicetur ab auyo Mons magis elle ferax, ferrews efJe minus. 165 CLAM REGI DIREXERVNT] Legebatur in Corif MS. Eum Regi direxerunt. Sed nihil muto. Morigius | lib. 1. Med. Hif?. cap.x1. idipfum narrat, adjicit etiam, Laudenfes ob hujufcemodi faótum a Galvagno Vice- : comi- , 441 1052 Alto loco : Vir mempe mobilis. , dx magnus y de qui pene folus | ex Isalje Baronibus civitatum effugere potuit imperium. Át= guitur Sz illius Nobilitas ex eo , quod uxorem habuerit Juditham , (Jtbam aliinominant) filiam Leopoldi Auftrit Judithe nepos Gunthero diétus , quia fcilicer filius Georgú fucceflores , qui rerum nunc hodie De Celo miveis, PAX AVREA, labere pennis, z se É á ' 105 3 comite valide reprehenfos. Adeatur ipfe, recens emeñ- datus > 8 auétus ab erudito Viro Hieronymo Borferio Novocomeníi. 166 SIBI COMMENDARET] Nec fuam hic fedem obtiner Sbi, fed eam, que ¿lli jure ac merito debebatur, ut o- culis urentes vident. , j 167 ET IN SVA PROTECTIONE] Rite parum hecinter le nexa, fibi commendares:, bh” in fua protetione, utpote Juifemper efJe, de manere vellens : arque adeo tenebris in- voluta. Quare fortaífle clarius cadem fic eyolvas, 82 ex Morenz mente» Sibicommendaret, de fue proteFioni, ut- pote quí femper efJe, d* imanere vellent.. Longe fane aliter concepta , defcriptaque fuifle videntur in Gori MS. ad hunc nempe modum: Interea Laudenfes quandam clavem,8zc. per Marchionem Guilielmum Regi direxerunt, offerentes ci fe ¿p/os, Ú civitatem, Quamobrem Rex ¡is plarimúm commen- datis, Laudenfesipfos , do eorum civitatem , quamvisdeftra- diam, iñfua protectione fufcepit. 168 MEDIOLANENSES AVTEM ET 1PS1] MS. Mediola- neníis excerpta, Mediolanenfes autem fimiliter d* ipfí. At quinam Mediolanenfes ifti, qui Federicum cum recenfi- tis jftic muneribus adiere > Aver animus corum nomina fame, lucique public redonare, 'Patrix mex decori 82 ornamento. Fuere 1Hi fcilicer Viri Patri mex princi- pes duo, Confulatu clari, Jurifque prudentia, 8% rerum agendarura notitia perinfignes, quorum alter OBERTVS DÉ HorRTO, GERARDVS DE NIGRIS alter, capitaScri- proribus ejus vi precipnis nonignota. Frifingenfí cum- primis lib. 11. de Fedefici geflis cap. 111. Aderant etiam Ciimanorum, feu Laudenfinim Confules de attritionis fue diu- tina miferia lacbrimabilem fuper Mediolanenfium fuperbia facientes querimoniam , prefentibus duobus Confulibus ejufdem civitatis , OBERTO DEORTO, d* GERARDO NIGROo. Guntherus etiam notos cofdem habuit , $87 uti Mediola- ni Confules nominavit Ligurini 11. 1is in vgrfibus , quos fupra dedimus in primis Notis3 nec non 82 ejuídem ini- bi Scholiaftes. Bolfius, Mediolaneníis Hiftoricus , ambo- rum propriis nominibus parcit , Legatos appellafle con- tentus , ut ante mox vidimus ad illa Not. 161. Interea Loudenfes, 820. At ¡llos allaris ab Epifcopo Frifingeníi nominibus 8¿ cognominibusexornarunt, Joannes de Mon- te, nondum editus, in Confulatibus Mediolaneníis urbis, poft annum c1). c. Paullus Morigius lib. 1. Med. Hif?. cap. LIx. Jac. Cujacius ad lib. 1. Feudorum , Alvarotus 1 Proeininimeorumdem, Zafius, altique permulti e Juril- confultorum albo. Condidere fiquidem hi Coff. Medio- lani duo libros quattuor, quibus Jura Feudalía continen- tur : camque unam ob caufam Hoftienfis 82 Agidius Bellamera negabant , Feudalia placita habere auétorita- tem legis, quod hujuícemodi Confuerudines 4 privatis viris, Oberto de Horto, Bz Gerardo Capagif?o ; quibusnon fucrit condende legis auétoritas , fint colleéta : ideoque fenticbant ifti 3 Jura hec “nihilo fecius operari , quam Confuerudines. Verum enimvero refellit horum fenten- tiam luculentifimis Commentariis fuis Zafius in Feu- dales ufus, 82 communis opinio reliquorum. Hinc Me- rula lib. 111. Rer. Mediolanenfiuir, de prima Feudorum origine accurate loquens : Ceteram 5 qui novi/fima Feudo- rum jura Cafares deferipfere”, ante omnes Curiam Mediola- nenfesn celebrant , ut plane fignificare videantúr , hoc five tributi, five magis perpetue fervitutis genus > Mediolani pri- mun capifJe. Nam, quoties de oberatis in Dominos > 0" rur> fum de jure Dominorum in obaratos certabatur , cognofiendae | caufe, de dijudicande litis arbitriunr Confulibus., db Pa- tribus Curia Med. Cafares delega/Je legimus , ut non folum fine provocatione eorum judicium foret: fed, quod bi fratuiffent, 2d a ceteris receptum , vimlegis quodammodo haberes. Mul- ta quoque conflituta pro fententia Furifconfultorum Mediola- nenfummnon tantum exflant ; fedquotidie celebrantur refponfa UñerrI HorRTANI) % GERARDI CAGAPISTI, guibus aut confuetudinis , aut morum Provincig , aut recentiorum Legum. prudentiores alios baud temere inveneris. Ertíl ante Merulam laudatus Zafius , in fecundam legem de Origine Furis, oftendar Feuda á vetuftis Romanorum moribus proceliifle; 82 Budeus pluribus , Annorationibus priori- bus in Pandedtas, doceat, neminem efle, qui non Feu- dorum confuetudinem ab illa vetere Clientum obfervan- tía in patronos, 82 fide Patronorum in clientes oriundam Puter, vocerque Clientes , eos, quos ali Va/Jallos dicunt , éX Clientelam obfervantiam ipíam , 8c obfequium , quod. |F bomagium ab aliis. appellatuz , clientaris fcilicet ofiicii fponiio 8 agnitio quedam. Át, ne quis mirctur ; Ge- rardo de Nigris Cagapi/hi, feu Capagi/fíi cognomen tribu- tum a: Merula > Hoftienfi 82 ¿Egidio Bellamera , fciat is, Scriptores Veteres in hujus Confulis cognomento mi- rum in modum Variaffe, Monuit enim datis ad me lite- ris vir amicifimus $ erudiriflimus Jo. Antoniús Caftil- lionzus, Gerardum hunc etiam de Campiféo alicubi dici, indeque faétum , ur cundem Geínerus in lua Bibliorheca > EMENDATIONES, ET NOTAE. 1os4 A]| Campefivm appellarir. Morigiuin neceffe non eft iteruni. laudare , quem idem Carapz/2i cognomentum tribuifle conftar, nec ZLafium, qui Cacapiffum vocat. Nec habeo, quod preter hec adjiciam de varietate tanta; nifi ex his apparere liquido Cacapijtaramn , ive Cagapiftaram (nam hec faniora cognomenta funt) familiam Mediolani peran- tiquam $ admodum nobilem exftitifle ; quod 8 aliis ex “| ejus urbis vereribus monumentis liquet, 8% his maxime, Catalogo Canonicorum Templi Maximi , quod Domum vocant, Communitaris libris , 82 cafco Codice MS. Fa- miliarum apud Mediolanentes iloftrium una cum earun- dem Infignibus, qui modo landati Caftillionzi Mufeum ornat. Recenfentur etiam inter veteres Comenfes fami- lias Cacapif?; 3 Benediéto Jovioin calce lib.. 11. Novoco- menfis Hifforie, que nunc demum ; a nobis recognita > cum accuratiffimis Indicibus evulgatur. e 169 Copam] Legendum arbitror CvPam, Soypbunz Bl dixic Boflius, rem eandem cultius elocutus: His Medio- lanenfes auditis , fimul injurias , legatis Imperatoris a fe il latas , animo verfantes , ad avertendam Imperatoris iram ac gratiam in pofteram promerendaen , Legatós in Áleman- niam deffinant , qui Imperatori feypbum aureum pecuma ple- num deferrent , folemnemque illi coronationem pollicerentur. Sed Cup, five Cuppa, illo quoque tempore , 82 pofte- - rioribus ejuídem genii 8 ingenii feculis ufitata. Carolus IV. Imperator in Aurea Bulla Tit. xxv. qui eft de Ofh- ciis Eleétorum in folemnibus Curiis Romanorum Regum : Pof? hac Rex Bobemie Archipincerna venire deber , .fedens fe- militer in equo >. portans in manibus Cupam , five feyphum argenteum ponderis X11. Marcharum , coopertum , vino aqua permixtis impletum : e defcendens ab equo feyphum |ip/m Imperatori porriget ad bibeudum. Lupus in Epift. Cuppas viatico aptas ¿forma dl» qualitate pretiofifimas. Vi- ta B. Genovefe : Genovefa vas, in quo potus delatas fue- rat, quod Capam auncupamoas , fibi petiit monfirari. Rette vero hac in Vita additum , in quo potus delatus fuerat , ut. intelligeremus , Cupam non tam elle Vinariam vas amplum' a Caprio, quod fcilicer smultura copiar, > ut indicant Glof- fe , quibus Cupa, feu Vagna, - elt Berti pueyaddn MyTIsG yaa 20 um 0s, Jralis Botte: fed ettam Vinariam vas minus la= te patens, 8c ad bibendum aptum , Tralis tifdem Coppa. Ac de Cupis quidem majoribus capiendi multi , 8 hi in primis, Plinius, cum feripíit: Cupis naves in mari fuf- tineri, cum reficiende funt. Lucanus, cum eodem refpi- ciens cecinit, dee - Namque ratem vacue fuftentant undique Cupe. Imperator Valentinianus in Novella de Naviculariis, Navem intra capacitatem quadraginta Caparum. Uipianus de Leg. lib. 111.E. Cujus, Vafa vinaria, id ef, Cupe , >" dolia, que in cella fisca funt. Coefar lib. 11. Bel. Civilis , Cupas teda ac. pice refertas. Hinc Circulus ad Cupas L. S. Tic, 111. lib. 111. Legum Wifighot. Si quis aliquem comprebenderit , ac de fylva fua cum vebiculo vadit , de cir- culos adcupas, aut quecumque ligna fine Domini juffione , aut” permifione afportare prefumpferit. De Cupisaliis, preter fupra laudatos Scriptores , Carolum IV. Lupum , 8 Au- Etorem Vite B. Genovefe , meminit JoannesScotus, apud quem in Vita S. Columbani , Cuppa elt grandius vas cer- vifíe, qualia hodie quoque Caphbas yocant German, qua- tenus Mifenorum dialeéto utuntur , ex interpretatione Cl. Barthii ad illa de prediéto Sanéto : Sant ¿Mic vicine Suevorum Gentes , cuinque imter loci ejus babitatores verfa- retur , comperit illos profanum velle litare facrificium ,vaf> qué magaumn, quod vulgo Cuppam vocant, viginti plus mi- nus capiens modios , cervifia plenum , immedio pofetum > É2C: Nevins etiam de his capiendus , ubiloci legere, in illo e Es Qui duas cupas mero plenas exbaufit E Confitutiones Si- cule lib. 111. Tit. xxxv1. Num. 1. Síve ab alio recepta ma- teria opus fingant , ut amulos , fibulas , parapfides , cuppas aureás , aut argenteas , SEC. Et has fortafle minores po- tius, quam majores cipas a Cauponibus deduxit Roma- numsforum. Unde Scaliger ad Varronis 1v.deL.L. ubi de Cupediis: .Quare cupo , caupo, cupa , campa. Ápud Ciceronem in Pifonem. Panis de vinum a Propola , d* de cupa. Significatur , inquit , eum nunqguam de pena, b* . promptuario vivere ; fed de caupoma > quod Horatius vocat |numerato vivere. Cupam vocavit > quam Virgilias Copa: Copa Syriffa, Sec: : ON ES a ctiam pro Cupa reperiés in Gregorio Turo- nenfe cap. XxxV. Ingre/Jus in promptuariom Clericus , re- cuperat cúpellam, quam pene mediam reliquerat, per fupe- riorem aditum redundare in tantum , ut copia difluentis vini . vivum per terram ad ofbinm ufque duceret. E .. Diéte quoque Cupz Caverne quedam ad Cuparom fi- militudinem propius accedentes , 8 inprimis Grecis, ur hoc: obiter indicem non protritum. Cupe tandem etiam adhibire ad rorquendos Chriftian* fidei pugiles , € athleras. Inde lux Anthelmo ; quem Canifius edidit, int libro de Virginitate; : 50 Yyy 2 En 1055 En iterum Sandti, firopha fiimulante Draconis , Martyres in cupas merguntur , fomite fartas , In quibus atra picis maja Jlagraverat ardens. Ibi nempe Cupe farte fomite, nihil aliud funt , quam Cupe afjatim referte, de complete igne , ad ipfos Chrifti Martyres exurendós. Sed nos Cupas hujufcemodi Ty rannis $e Tortoribus relinquamus. 170 QVATENVS TAM GRATIAM ET BONAM VOLVN- TATEM RECVPERARENT] Corrige duce Codice Medio- lanenfi, Quatenus fuam grotiam bd bonam voluntatem re- cuperarent.. Quorfum enim Tam illud: fine fuo Quer ? Confentiunt autem cum his illa Boflii, que produco: Ad avertendum Imperatoris iram , ac gratiam in pofterum promerendam. Item illa Foliete lib. 1. -Genuenfs Hiftoria ad annum C1I9. CL1y. Per ea tempora Fridericus in Ita- liam venit , ad quem cum cetera Italie Urbes, que crant ve- teris juris Rom. Imperii , Legatos mififfent , qui in verba Jurarent, gratiam prepotentis Principis caprantes , ne civi- tas quidem (Genuenlis) in eo oficio febi ceffandum ducens , duos Oratores ad eum mittit , 82c. * 171 QyAMVIS HOC MINIME FACERE POTVERVNT] Contra Boflius: Imperator diffimulanterne , an ferio, incer- tam, Legatos certe benigne audivit, admifitque munera. Re- tentos etiam Legatos iftos afferir Frifingenúis /3b. 11. cap. XIII. tonquam vie duces futuros Federico Regí, adituro fu- periores Iralie partes, Ú* de idoncis tabernaculorum locis dilpofítaros. Quod 8 in Gunthero leges, F rifingenfis opti- mo Paraphralte. : pe 172 PorveRvNT] Mediolanenfis Codex, Potuerint. 173 CREMONENSES QVOQVE ET PAPIENSES] Habes' rem eandem, totidemque fere verbis , a Boflio fic expreí- lam: Interim Papienfes, ac Cremonenfes , cum magnis ad- venientes muneribus , Mediolanenfes multarum in fe injuriarun apud Imperatorem graviter accufant. 1d quod anno pariter cI>. cLvit. ab iifdem faítum , cum Laude Imperator eflet. Idem Bofíius ad annum illum: Hoc confluunt fimiti- marum civitatum Legati, Comi, Papie , Landis, Cremo- n£, Novarie, Montisferrati, injurias Mediolanenfum in fe accufantes. Adde, (> fuam fibi femper perniciem adftruen- tes. Mediolanenfes enim (uridem haber Hiftoricus) im ultio- nem potiffimam accufationis pe > ejedtis urbe, quicumaque reperti fuerant, Cremonenfibus, Papienfibufque , obequitan- tes infeftiffemo exercita Papienfem agrum , in extremam cos fer- vitutemredegermmt. De Papienfibus Noftro teftis eftetiam Polfevinus Junior in Gonzagís : Dodti Mediolanenfíum ex- emplo Papienfes, imuneribaus , O obfequio fibi, fuifque impu- mitatemn paravere. 174 SVA MVNERA REGI AFFERENTES] ¡Non una per- mori cauía potuere Cremonenfes ac Papienfes adire cum. muneribus Federicum, Iraliz limiribus accedentem ; fed aliarum in primis urbium exemplo , ne fcilicer foli ¿11 huic oficio deefíent, ftudentibus altera ex parte Medio- lanentibus , domini eorum infeníis , Regis ejuídem gratiam, “quibufcunque poffent nervis ac viribus , demereri. Cre- dere par efteriam, ¡idabillis faétum , quod (ut afferit Ur- fpergenás) Cremonenfes, ficut OS Papienfes , Imperatoribus ortis de Suevia , quorum ex numero Federicus., perpetuo f- deliter adbefiffent: quemadinodumillis , qui de Saxonia erant, Mediolanenfes devotias afjifrebant. Erat Sí in more politum apud Genres plerafque omnes , non barbaras $: agreftes , ut adyentanti Regi fuo , vel Principi, cum muneribus occurrerent, quod admodum familiare fuifle Perfis lite- rarum perennia monúmenta tradunt. me Subit igitur hic mirari altum Orthonis Epifcopi Fri- fingenfis hac de Cremonenfium 8: Papienfium legatione filentium , qual» 8: Guntherus ufus , cum eorum neuter ta- cuerit , Federici Curiam tumc temporis adiifje Januenfium Legatos , leones, firuthiones, pfíttacos cum cateris muneri- bus cidem Principi prefentantes. Adeantur Scriptores ipfi, 8 Otho quidem /ib. 11. cap. x111. Guntherus vero Liga-. rini fecundo: nec non 82 Foliera lib. 1. Hiftorie patrie, Á quo preterea nominantur Januenfium Legari duos qui tum Federicum adicrint, Hugo fcilicer Archidiacomus, Se Caffarus Annaltum Scriptor. Legatur ad hec Sigo- nius Mb. x11. de Tralie Regno. Mantuanorum Legatos ad eundem Regem tres affert, 82 nominar Poflevinus Junior in Gonzagis, Faufeum Pollionum, Jordanum Merulam, e Flavium Cicionum , qui patriz nomine fe , fuaque omnia Regis iplius arbirrio permifere, ps 175 MEDIOLANENSES INCVLPANTES] Cremonenfes quidem, quod ad alía incommoda fibiá Mediolanenfibus illata, Lotharii quoque pro lifdem contra fe lata que- dam fententia accefíiffer , ur ex Urfpergenfi liquer : Pa- ienfes vero, quod Mediolanenfes tidem urbem fuam, ad Tmperii Romani defpeótum (ue idem loquitur Urfpergenfis) pariter apponerent depopulare , fuporbifomi omniu ejfeti, ac $ Lombardiam , Romani Regn; portionem , fuo imperio pan latim fobjicere fatagerent, Arrigit 82 Dubravius lib. x11.. Hif?. Bobemice criminationes á Papienfibus , 87 Cremo- a PE incas PD A! nenfibus, quafi venenata tela, conjeétas'in Mediolaneñ-* 3 Quam ob caufam ab Urfpergenfi de Mediolanenfibus if de les omnes ad aures Federici ; fed omnino ferius, quam: aut Urfpergeníis, aut Morena Nofter, nempe poft fecull=* dum ejus Cxefaris accelíum ad Italorum fines, tradent- bus altis, hec evenifle initio expeditionis illius prime ¡Imo antequam pedem Italiz limitibus intulifícr. Inferulb” adhec Federicus ipfe Orarioni fue, quam habuit ad. 1056. Commilitones, Mediolanenfium odium adverfus vicinas urbes, 8chasin primis, Papiam, Cumam, 8: Laudam»- Ligurini1v. ; Hec efi illa nocens, que cundtas fortior urbes Perfequitur , noftramque premit fine fine Papiam 2 Que Cumam , Laudamque nimis vicina perenmi Infectans odio, crudelibus urget utramque Terrificatque minis , aliafque ferociter armis Evertit, prefJafque tenens in pulvere, vitum Non patitur relevare caput, ; A 5 A e pa! dem feriprum : Cum fnt etenim fuperbiffimi , folent occupare | terminos vicinarum ciwitatum , Q* ipfas, ques poffunt , fU0 Jubdere imperio. V erum enim vero mirabitur prudens nemo, Mediolanum , potentiflimam Galliz Cifalpinz Metropo- lim , ad fummum inter vicinas urbes faftigium Virtute dis Ú ] | . / 1% A le. ce valide contendentem , earundem odium incurrifle , cum omnem vel jultam potentiam iniquo femper animo impo- tentiores ferant. Addit Sigonius , exfiftente in RoncaliS. Federico , ibique de more vacante audiendis Iralicorum querelis , 4 Montis Ferrati e pá vocatos apud ¡llum in invidiam fuifle Cairenfes , aftenfes fimul: 8za Pa- pienfibus Dertonenfes pariter accufatos , quod ad Medio- lanenfes tranfiflent. Qua de re Nos alibi cum Noftro fupra. 176 INCvLPANTES] Mediolanenfis Codex , [ncolp antes. Utrobique barbare, exundante fcilicer nrrobique prepo- fitione Ir: at non abfque exempla. Occurrit enim 1 | verbi cum hujufmodi prepofitionein Riprar. Leg. Tit. 3. | S. 1. Quod Py omo ingenuns in obfequio alterins inculpatus fue- rit. Et S. 2. Quod fi eum non reprefentaverit , tale da- Jequio efh inculpatus. Legi quoque Salice placuit idem verbum inferere Titulo 42. S.7. Si vero majori crimint. ¡fervus inculpatus fuerit. Et S. 8. Siautem fervus de quali- bet criminatione inculpatas fuerit. Sic Incriminari, 8 Incri | mnum incurrat , quale ¿lle fuftinere debuerat , qui imejus ob- minatus alicubiin cadem Lege, 8x alía alibi generis ejuí- dem multa. A 177 IPSvm INFENSyM ESSE MEDIOLANENSIBVS RED- DEBANT] Quid fi reétins > Ipfum infenfum Mediolanenfebus reddebant. Non aliud fibifane Boflius voluit , cum inquit> de Legatisregiisloquens: Legati, 82c. Imperatorem , Lat- Jfuis magis inflammant. / 178 PROVINCIAM DVRBANDIAM] Quid hoc monftrt claya, ejufque loco Brergundiam pono: locum vero Noftri | fic , uteratin Corii MS. lego, Rexitaque fos Legatos per Alemaniam , Saxoriam , Burgundiay , Lombardiam , Lnfciam, Romam, d per univerfum Romanum imperium mifít, 82C. 179 JVBENS ARCHIEPISCOP1S] Habes haud diffimilem | jufionem col. 970. lin. ult. in illis , Precepitque omnibus |fere Italia Principibus , 8zc. 180 FESTIVITATEMSANCTI MICHAELIS) Circa quam | Trithemius ait Federicum Italiam ingreffum elle, an. cIo. C- Liv. 8 ob id Sigonius lib. x11. de Ital. Reguo Menfe Oétobri expeditionem fuam Iralicam indixifle. 1891 Er vnvm ANNvm] Malo cum Corio , Ád ununz 182 RoncAaLia] Qua de crebra mentio in Feudorunt libris, 82 inprimis primo Tit. xx. 8 Quarto Tit-xxxvI. necnon in Longobardorum legibus lib. 111. Tit. 1x. Leg. 9. raraalibi, 8 fere nulla. 183 Qyl Locvs EST inter Placentiam do Cremonam?) Su- per Padummnon longe 4 Placentia dixerat Frifingeníis, ita verfibus redditusa Gunthero: Eff locus , Italia modicum fejuntias ab urbe, Cu, quia ON fitu placet, inde Placentia uomen, Planus , E Eridani placido jun i/fímus amni Ejfundit latos fpariofo limite campos, 1 | Locutus ob id ad eundem.modum de Roncaliarum Vico Cavitellius ad annum c1o, cL1v. Firmatis cafris in Vico Roncaliarum , propinquo Placentie > juxta ripam fluminis. Padi. Roncaliarum, 1nquam , quod utroque numero Ron-: | caliam, 82 Roncalias efferrent. Frifingenfis memoratus initio inlaudato loco: Igitur Rege apud Roncalias per quin- PS denfium crininatione in Mediolanenfes accenfirm , delationibus Durbandiam > Tollo, licet haut fim Hercules , 82 carcamt * que, ut ajunt, dies fedente. Etcapite proxime confequen- . t1: Federicus profecturus a Roncaliis copias ducens > in ter- ritorio Mediolanenfium caftra pofuit : cum dixiflet fupra cap. XI1. Indecaftra movens in campo Roncalia fupra Pa- dum. Sed hec paílim obvia, necobfcura. 184 PLACENTIAM] Fuit ea primitus Colonia , infi- gnis Romanorum clade, ad Trébiam fluyium, deduétis ; cn +- [Document text truncated for crawler view.]