scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Instruccion de confessores : como han de administrar el Sacramento de la Penitencia y de los penitentes, como se han de examinar, segun su estado y oficio, y vltimamente, como se hara bien una confession general, y otras de veniales

Fernández de Córdoba, Antonio(S.I.), 1559-1634

Full text

INSTRV- CíON D£ CON- FESSORES. COMO HAN J) E adminiilrar el Sacramento de y DE L os P E. N ITENTES. COMO SE HAN DE examinar.fegun fu eñado yoRcic. Yv!timameote,coroofe hara bien vna confefsion General , y otrasde veniales. CO M P'-V E ST ^ POR ti Padre Anttm* fermudn^ de C«r-» d*»* de U Ctmpáttia de lefut , natmal de CtrdeuA’.y nueuamente añadida^ j ttntndtces. CON PRIVILEGIO, En Granada, oor MartínFern.1de« Zarabrsno.Aáo de i d 2 1. T A s s a: •%r o Martin" ce Segm i Oiakictagá Secretario deCaraaia dei Rey íiücftra feñdr-c'e los í^oe reí den cníii Confejo , ceítíficó y coy fée, Qiie auicndofe viitc? por los íeíToresdelVñ fi-bro intitula- do , iníliucion deCouíeiTó- res% coinpué'fto por Antonio Fernandez de Cordoua de la Cotapañia de leíus ^ taífaroa cada pliego del dicho iibro a quatro marauedis, e! qual tie ne veynte y tres pliegos y me dio, fin el principio ni tablas, que a losdichos quatro mara uedis nsonca el dicho libro noaenta y quatro mis en Qi Cí feáde véderenpapcbydicró hcecia pára q a cite precio fe pueda véder ; y mádaró^q ef- f a ía APROVACION del Padre Fraaci feo Gonca* kz Predicador general de Ja Orden de nueftra Se- ñora del Car- men. "P o R mandado’ de V. he yifio o>n libra cómpuejlo por el Padre^Anfotiio Fernandeii^ de Co.rdom de Id Compañía dele- fus¡eM el advierte al VonfefJor ,_y enfeñít al pehttehte Xi ipne la ha^e con aítei^a efea Santifsima Famír lia ) como fé has de conuenir los dos en ^aahpder ejlado que en la J¿lefta les aja cabido en fuerte^ es Santa j Catolita doclrina^es "Ptil j p'suechoja , es docta j premedi- tada, y en niiejl’-os tiepos con bre- uedad de lomas nereíjario y im-> portante que Je ha efcrito y ajsi lo Jiento en verdad. Dada en el Car- men de Madrid ea'iZ.de Setiem- bre de 102). años. Fr.Francifco Gonpalea:^, E L R E Y. p O R quanto por parte de vos Antonio Fernandez deCordoua Religiofo de la Compañía de leíus nos fue fecha relación, qae auiades compueño vn libro intitula- do 5 inílrucion de Confeíío- res, como han de adminiftrar el Sacramento de la Peniten- ciajy de los peiiitcntes,como fe han de examinar , ícgnn fu eftado y oficio ; fuplicando" nos os mandaílemos dar licc * cia para le poder imprimir , y priuilcgioporel tiépo q fucf femos feruido, ocomolanra merced fueíre5 loquai vifio poriosdcl nueftre Confejo, por quanto en el dicho libro fe hizieroa las diligécias que 11 « laprctiiaticapornos vltima- mete féchá de la impreísion de los libros difpo£ie,fuc acor dado que dcuiamos mandar dar cííá nueftra cédula para vos en ía dicha razón , y nos tuuiiaoslo por bien. Por la qual por vos hazer bié y raer . eed os damos licencia y facul tad para que vos, o la perfona que vueftro poder vuiere, y no otra alguna,pod3ys impri rair el dicho libro intitulado, Ififtrucion de ConfcíTorcs, deque de/ufo fe hazc men- ción , en ípdos eftos Reynos de Caftiílaa por tiempo y ef- pacio de diez años,que corre y fe.quentan defde el dia de la data delta nueftra cédula, fo pena que laperíona o pcr- fonas qqe fia tener ruettro poder poder lo iraprimícre , o vea* d¡erc,o íiizierc ifíipriaiir o ve der, porelmifino cafo pier- da la iinprcfsion que hiziere, con los moldes y aparejos de ella, y mas incurra ea pena de cioquenta mil marauedis ca- da vez que lo contrario hizie re ^laqual dicha pena fea la tercia parte para la perlbna que lo acuíare,yla otra tercia parte para nueftra Catnara,/ la otra tercia parte para el juez que lo íentenciare, con tito, que todas las vezes que yuicredes dehazer imprimir el dicho libro durante el ciera po de los dichos diez años, le traygays ainueftro Coafejo juntamente con el original^ en el fue vifto, rubricado ca- da plaua, yfírmadoai fin dei % 7 de de Martin de Segura Olal- quiaga nueftro Secretario deCamara de los que en el rellden , pata que fe vea fi la dicha imprcfsioneftá confor- me al ofiginalj o tiay gays fee en publica forman de como por correí o r nombrado por nuefífo mandado fe vio y co- rrigio la dicha imprcfsi5 por el original, y fe impiimioró- forme a el, y quedan irapref- fas las erratas por el apunta- das para cada vn libro de los qu c aisi fueren irapreíTos^pa- ra que fe tañe el precio qpor cada volumen vuicredes de auer. Y mandamos al impref- for que afsi irnpnraiere el di- cho libro, noimprima el pria cipio ni primer pliego del , ni entregue masdevn íoio libro con el original al autor, o per fona foda a cuya cofta lo ira'primlc rejdi a otra alguna para efec- to de la dicha corrección y taifa, harta que antes y prime ro el dicho libro eñe corregi- do y taífado por los dclnuef- troconfejo,y eftando hecho, y no de otra manera , pueda imprimir el dicho principio y primer pliego, y íücefsiuamé- te ponga efta nueftra cédula, y la apro uacion, taifa y erra- tas, fo pena de caer e incu- rrir en las penas conteni- das en las leyes y pregma- ticas deftos nueftros Rey- nos. Y mandamos a los del nueftro Confejo , y a otras qualcfquier juñiclas dellos, que guarden y cumplan efta nueftra cédula, y lo en ella contenido. Fecha en Madrid a vela- a veinte yíéis dias áel tnes de Setiembre de mil y feifeien- to» y veinte y tres años. YO "EL REY. Por mandado del Rey nro S^ P(dr^ de Ceti&eras, ínílácia de mochasper Tonas de va ríos c(ia = doshizcal- ganos papeles, para que el ConfcíTor tuuicíre a la mano inftrtícip pata ad- miniftrai cl Sacra mentó de la Penitencia , y el pe- nitente rDpicflc Tys opii* gaciones , afside eftado, como de oficio Tuyo , y parece fian fiio de algü pioüccho ,y que lo fciia de mayor fi fe pufiefle ef te trabajo en forma,)' ai* fi lo haga'y oiüiílicndolo en eres partes. En la pii- rncra trato de íá ciencia V ioriídkion que dcue te ncr el Confcílor,y induf tíias que rendía con el p en it e nt e. Y 1 á feg a n<I a contiene los eílados y oficios de cafi coda la Re publica, y en que deofr- dinario pueden falcar. Y en la tcrccwjpará confef fion gcnejal,ics doy exa» men por los Mandamic- tos de la ley de Dios, y de la Sanca Iglcfia,y por los pecados capitales. Y fi- nalmente, comoconfef- fara bien el que flequen- ca eñe Sacramento. Y ao ra añado en parte el documéto qtjin* tojcomo el CófeíTor ha- rá fu tcftamento.-ylo acó fejará a lo penitente en Efpaña. Y el fexto docu- mcntOjComo vfaiáelCó feíTor mifmo para íi de la Bulla de la Santa Cru- zada , y para con el peni- tente comovfaiá délos ptcuilegios della.Y cnla fegonda parte, aña do aó- jalos oficios de Alcalde, de CortCjY Fifcales deja Chancillcria de Gratia- dajyColegialeSjOpofno- ics,y Catrcdaticos; yo- tíOS Primera parte. ha áe fabcr lo neceíTario pa- ra {u oficio.-efto cs,Gual es pe cadomortabyqual es venial, y las circunTíancias que fe há de explicar, y en que cafos ay excomunión y reíeruacion,y Obligación cié reftitucion de fama, o haziendaj y los peca- dos ordinarios de cadaefta- do y oficiodelosquecófíef- ían, alómenos fepa dudar en loque oíros medianamente íiibios faben dudar : tenga a quien confultar , y libros a quien recurririiVáí/íjrr. cap.^. tn!>m.%.Siluefl.vc\ho.,cotife^or, 5 §.2. Lo qual también pro- cede en el que confíeíTa por obediencia^ como en el que cfór fu xo\miaíá-.Nauarr.¡uprtt rftmi.g. I Y deue tener configo la Bula de la Cena, como ella lo Documento prtmiro, a lo manda, O algún autor que ponga los cafos , y procurar faber fícada añoay ienue* uo algo referuado en efta Bula. 3 El que oye confcfsiones de clérigos ordinariamente, deue faber las cenfuras que incurren, y eftoruan de cele- brar y recebirOrdenes, o por lo menos fepa dudar.-y afsi fe requiere mayor ciencia para pueblo grande que párape- queñorpara negociantes que para rufticos;y menor donde fon rufticos, o ay aquié con- fu Itarrro/c?://!». 3. cap. 15.». 3. 4 Deue faber neceíFariamé- teque partes ion eífenciales^ del Sacraméto. De parte del penitente, examen de concié cia,confefsion y dolor iegiti- rao,y propoíito verdadero A a de > Primera Parte. de la enmienda, Y defurpar-: tCjQrdenduíifdicionyaprOf bacioiS del o'rdináriory la dir fcr.encja .jentíe. excemún ion mayor y menor, y los peca dos tnortale^ tcotnunes y no folo peeá el'qúe no fabe bfto, íino el quede aprobó. AfsUio dize EnriqufrZ //á.3 , de.p^niti yjl tiene ob.ligaeioa de yr fabiéndo -fi cada penan- do que le varveonfeíTando es mortajo vcaiáhsiltf.cofejjpr. I .quaji-.p.lie^inald. iftpraxjib, f .«j». 13 .»«íw. 14^. Diré en el docu£nento4.n,;?8. no deue exaélaméce íeil'er in próptu todos los eafosey cenfuras, fino ías Qomíioes3y faher du- dar con razon,y di fabeLatin para entender los libros por íi,y no es cabezudo, íino que pregunta a otros podra paf- Documento frimérov 5 íár íeguramente,y confeíTar. 5 El qije conoce de íí, que no es idoneo para confeííar, y lo baje, peca mortalméte, porque íepone a errar^ y a hazer gran daño al próximo no fabiendo juzgar y curar bien fu coñcicncia, cuyo me- dico es, y juez en lacófefsió, y efto es eierto en todos los confefl'ores,y peca el Obifpo y Prelado que lo expone pa- rácófeíláf rpero íi hecho exa- men cópetenté, fe halla ido- neo para en aquel pueblo > a aquella gécé y penitentes fer guramente podrá confeííar. Y en efto ay diferencia del Religioíp a quien ponela o- bcdiencia , y del que por lU voluntad fe expone , q aquel en duda deue obedecerá fu Preladojdiziendo el fenzilla A 3 mete Primera Parte: " mente íii duda , cfotro no* Suar.4.tom.d.2S.fec.z. num.'J. que el feglar confeíTor voltsn tariamente fe pone en duda de tttíLXMedm.lih. i . i^jlrucfa cerd.cap,^,ínjifí, 6 Efto fe entiende auicndo otros facerdotes idóneos pa- ra el miniftcrio de confeílar. Y en efto no fe ha de proce- der cfcrupulofamente , fino prudente y Chriftianarnéte. En lo qual eí examinador ds conf efto res mire aEnriquez Itb.-^Ae peetjtten. cap, 3 2 . q po- ne bien lo que el examina- dor deuc en cScicncia hazer para que no la encargue. Di- xe adiendo otros facerdotes idóneos: porque en tierra de infieles dóde falta confeflbr idoneo-podra confeííar los fíeles; y quaadq el penitente Documento brimero. es do6to,que le va declaran- do la grauedad de fus culpas, y quando el penitente es vir- tuofoy frequenta laconfeí- íioíi,v comunmente notrae fin o veniales, o mortales c6- feífados.-y quando eñá el pe- nitente en el articulo de la muerte y no ayotroidoneo confeífor, podra eífe tal. 7 Y para ver quando no va- le la confefsion por ignoran- cia grande del cófeífor : veafe a Enriquez lib. 3 Je pcemt.ca^. 26, ftum. p.lib.z.ca^. ^,Toled, lib. ^,cap. 10. mm, 6, Suar./^.tomJ. 2 8 .fec. 2 .y ^ylueji.confefsi. 1 . A 4 11 . Primera parte. II.DOCVMENTO.' 5)e la jurífdtclon del Coü* ftffor. iT^ Ernas de tener ciencia -^el contefíbr , es menes- ter jurifdicion aóiual, demás déla habitual que íe le dio quando el Obiípo le ordeno de Milla; Trident.Sef.i 3. cap. 15. Efta adual fe da con el oficio deCura de almas, y ef ta es ordinaria.Otra ay dele- gada por comifsion del Ordi ñafio manifíeftaméte , o que vee^^ufre y confientc'tacka- mente , y no le ptohibe que confíeíle. Otra es la que com pete al confeílor por priuile- gio del penitentCjy cfta es juriíJJicion de derecho, y íi Documento Segundo, 5 no tiene alguna deftaselfa- cerdote , no puede abfoluer fuera del articulo de la muer te, de pecado mortal no con- ití£záo.yTolet.lih.‘^.ca¡>. 1 3 .»». 4.J ^,Suar,/^. tom.d,2¿^.jf 25. 2 Yeííajurifdicion paracó- feífar feglares fuera del di* cho articulo de muerte á de fer con aprobación del Ordi- naiiorora fea cófeífor feglar, ora regular delegado Triden. Sef. 2 9 . cap. 1 5 . y ha de fer no impedida con céfurasj Tolet. d.cap. 13 . num. 5. como en el documento 8. diré. 3 Ydeueeltalconfefiforpa- ra adminiftrar eík Sacramc- to, eftar engracia para no pe car mortalmente en la admi- niftracion, pues el que admi- niftra Sacramento, cxercitá- do foiencmhe mente elaéio A 5 . prin- Primera. Parte, principal dcl en pecado mor tal, peca morcalraenre , Suar, 5 tom.d.ló.fec.-^, pag. 2 28» Y cfte Sacramento de la Peni- tencia, íiempre fe exercica fo lenemente , y afsi íiempre es mortal adminiíirario en pe- cado mortal. III. DOCVMENTO. para conocer lagra* uedad de los pecados co- metidos, afsi en los oficios . y e fados p articular es .co- mo contra los Manda- mientos, I Van do fe liaze contra '^-^'/na ley, mircíe la pena quepone, yeldañoquefefi- guedcicai qucbrátamiento, y fe- TílíCumenToTercero, S y fcgíTa cfto ferá el pecado graue,o ligero: y en lo dudo- fo con fu ! te e 1 confeíTor hora bresdoólos y de buena con- ciencia. Pena graueferá de muerte, galeras, azotes,© mucho dinero. Ligera pena íéra de quiniétos marauedis: y íí el daño que de ai viene al próximo es graue , ferá culpa graue,no por íi,íino por el da ño que haze. 2 Si el daño contra el proxi mo es graue, ferá culpa mor- tal, aunq fea no contra vno, fino córra muchos, como el q tiene oficio, o coílumbre, y animo de en cada peíb fifar vn poco,fíerapre eñá en peca do mortal con obligación de reftitucion quando llega a cantidad graue. 5 Oóde no ay daño e injuf» A 6 ticia, Primera Parte. jin.Thom,ltb.z,c,2^n.ii.Graf. lib. i.ífí-í:;/ic.34.»..3. apriétele en efto para q la fepan, no de manera que fe afreten y huy gan deboluer a confeíTar. 7 Quando el penitente es hombre intrincado en nego> eios,hable de cfpacio con el a cerca de fus tratos, para ver fi tiene obligación de refti- tuyr en lo paíTadojO que ha- rá en lo futuro. 8 Quando viere que alguno feacufade pecados veniales como íi fuelsé raortales,qui- tele la conciencia errónea, y hagale que fe acufe délos paf fados^qpara elporeíTaetio- nea conciencia fueron mor- tales. Lomifmo haga con el penitente que le pregunta; Padre efto es mortal o no? No fe contente con dezille lo Documento Quaieio. i o ío que es, fino que fe acuíc fi lo hizo en duda. 9 Sepa el eftado del pcnité- te para poderle examinar: y a la que cftá en figura de dó- zella , no le pregunte fí lo es o noj y fi le confeíTare algún pecado deshonefto , cntóccs dígale, fi erades donzel!a,es doblado peeado,y fi no,baf- tailuegoella filoerajoloes, 10 dize,y fino calía^y coefío queda en tendido que ho es doazella. 10 Haga confeíTar t n los pe cados mortales el numero dcllos , y las circunílancias, ayudándole -a computar por dias,femanas , mefes, a poco mas, o menosApues no puede dezirlo cierto, que fi ío pu- dieíTe,!© cierto deue dezirlo. 1 1 Procure íáber , fi el q uc ha 'Primera Parte,'^. á dilatado mucho iáconfdP- fsion , ha íido portencroca- fion ptpxíma de eñar en tnal eítado,y íi dura oaf a; poucile remedioantes de abibluetic, coñform^aífexto'docuaien- fo deftá primera partea ; r 1 % D^eledezir alpeaitcn-: te a fu modo lo que trae pcaW fadóiporqüé auaque elpeni-! tente k diga: Padre ptegua^ teme' dp Ordinario í^oatina- rá atequeé^tnenefterfabcr preguntar , y oyéndole acer-* tara eleftado'de la "coócica- eia.'''Vrios fe hallan bien coa y r exaíTÍlnaBdo ioque yadi^ ziédoj'otrosde mejor memor. ria y cxpériencia,por no ata- xar ni turbar al penitente le dexan primero dezir todo, y luego apura en cada precep- to.como el mejoríe hallare, lo platique. En Documento Quarto. ii 15 En cada precepto pregu te, íi el no executar vn pcca^ do exterior , quedo por el, o por no aacr ocáíion , pues ya enquanto a Dios pecó , y efe deueacufar.iio 14 Sea muy aduertido en no pregútardemafiadó^, quó ay alguno que etifeña peca- dos que no Eibe el penitente, particularmente a tnonjás/y a penitétes de poca edad en pecados de düxuriá * en ei qual pregunte píimero; por penramieDtós,yjúego de tac tos: fien eftos.nó'liuuierénay da;no tiene para^ue paíTar a preguntar de obriiy con mer caderes no tratC-menudaraé- te de fraudes , porque aüque fabé hartas noapredan niaíSi 15 Con eferupuiófos y gert* te tcinerofa de Dios conoci- da FrimtraParte, daipaíTeniigerafnentc por el examen que hizieron de fus conciencias , con vna media- na diligencia,y el mucho tié- po que ocupan en examinar- fe^haga que ocupe en ados de contrición, y en obras bue n3.s^Regnild.in prax.lib.2.c.p, Thomltb. I i o .»»«*. 8 2 . Hn todo cafo íea prudé- tcel confeíTor, en preguntar todo a todos^Rebel.lib. lj>q» is,df ofjic.confef.m.i .üno con- forme al cftado,oficio y ocu- pación y el tiempo que ha q nofeconfiéíTa. 17 Quando confieíík a vno, y le dize: Efte que aora con- feíTarájy yo hizimos tal peca do, fera bueno pedirle liceni cia, para preguntar al compa ñero efte pecado , por fi a ca- fo no quiíiereel otro decla- rar, Dscumer.to Quatto. la rar,o no fe acordai empero rae jor csdczirle al primero, a- cordadleavueftro compañe ñero, que quando llegue a confcífar^queconíieíre cífo, Suar.^.dijl. ^l.fec. 3. Elqual pone buenas trazas. 1$ Procure nunca rnoftrar, eftá de prieíTa , que efto fuelc turbar al pen¡tcnte,y hazer q no vaya fatisfecho ; y por prieíTa que aya, nodexe de examinar bien, fino ay peli- gro de muerte, ó conflióto de guerra, o naufragio prefen- te^que entonces hadeabre- uiar lo pofsible , Suar. Zamh.in decif.de p(xnit.cap,¿^.dub,6. ip Item , procure no mof- trar indignación ni enfado en las importunidades del penitente , fino quando va al jconfef- Primera Parte. confcfsionario , pida a nuef- tr.o Señor fauory caridad pa raetíe.minifterio , para q no impida él fruto del Sacramé- tO. 20 Nunca raueífre cfpanto de los pecados que oye ^ aun que fcan. muy enorrnes, fino difimule como fi no los oye- ra, ATaKíir. cap, 2 o. íium. 6.. quc fuele fer caufa que no diga otros, mayores que trae, y q no buelua con el, ni con los q alliconfíeíran,pcnrando que encontrará con otro tan el- pantadizo: antes procure ani raarie , para que tome animo para coafcfiar efibs y los de- más , y conciba cfpcrá^a del perdón, y en acabando la c 6 - fersibn , tiempo queda para poderle poner delante la gra uedad > fin palabras que le afren- IDocumento Quarto. afrcnten^acordandoíe de fus pecados que hizo,y ei pudie- ra hazer^fi Dios ledcíáara de fu mano* ^ - ar Gomo digo , importa q la repreheníioá-dexe parad fin dé todaíáüoíifeísÍQn,que conefto noataxats io aue vá A diziendo el; peni ten te, ni le defanimará para dezir rodo lo que trae : y entonces le re- preíente la grauedad,y in-’ duzga a deteílarlás- , y a te»? ner verdadero propofito pa- ra adelante, <»/rard«£:B»e«f.7* 2 2 Procure queno nombre períbnas en fu confeísioa fi» neceísidad,í ^,d¡fp. 34. ¡ic..i:Y fi viere que lasr va a* nSbrar , efté^ádueítído y no> le.dexe,iV4Aftí^.«Sfíf2.ffl^.5.‘ r 23 iSi baila obligadif! deteftl tucioujno agaarded dcfpues B a en- PrifiteYffP-iírtt, 3 - ¿éncargaríCvV tóir-ar quaT) 3 o -ha de reftitu^í cttáeae^ miñado, digaiaíliiCgola'oMi gacion que tiene dedexir ci ©dio 5 y.aaimcdea dio qüan- to deue haberlo' , y quitar iá nota y .efcaüdaioi Yadüier^ tale,que el no, es elquc poec cargo dereftítntüoió ,y aíai& tades.y q-uitat dea^ no folo dizelo que eftá oblii gado a hazer; -Haga^jcño; ety ¿n de cada ráaadáinkgíoy porque íflo fe oluide deipues como fucle acontecer. . c n 24 Si huyicre algún voto q comucar , dígale, q ie aeuetq de cífo al fin de la coofefsiéj:. porque eatonecs aura mejor conocido en 5 Icprodrác-dn:; mutar masa íuprouechoXe-; gun fues^da éortcienciapára ib reaaedio y me) or co muta-. €Íon. í.^ a 5 En T>ocuníi 0 nTQ .Q»ñrfí}, 14 ^5 ‘En cada oficiü'fcpa fi íV beel penkcte .fpaébirgacio- nesj)' ordenajícaS; del tai o 5 - cjo .^y íi no Ifii fey.e naga que Jas íepa, pues efta obligado a faber lo quo ha de guardar , y contra lo que peca. Afsi lo- dt 2 e Thom.lib. f CAp.i6-.ii». zo.y lth.2 .cip, 5 * mtm. 1 1 . depi'£cep‘^ í.b. Y vea bien ia iegundapaC te defte tratado, para exami- nar por los oficios y eftados. 26 H aga que el penitente íe acufe las vezcsqtie deffeo,o procuro que- otro pecaííe, o Je ayudo, o incito^ o-akbo q haieiTe pccaJa,a> reprehea- diO porque no lo hizo , y fe holgó de aucr ebó-otro peca do, y las circunííandas fuyas o de otro por quien en las di- chas maneras el peca,., s7 Haga qug no fe eche mis B z culpa Primera Parte. iK) queda por el penitente, y liáze todo lo que puede,y lo ^üe no cófíeíTa es pecado ol- Hídado : pero lino puede de- clarar ningún pecado , fino folo dár feñales de dolor en el artículo de la muerte, ab- fúeluale debaxo de condi- ción , y es probablecñro' niií- ñio para quando obliga el 'precepto de confeísion. Y fi el penitente quifieTé pue- de confeífar por iarerprete, Úoi-Q 4.' dijlíñcii 2Z.¿quxJl. 2. anic'tíll 6 . TolPlíbr, ^. caf>it. 34- Gon vn efirangero, fi ay cbiifeífior que” entiénda ÍU lengua , o íé 'crperá que lo adra prefto , reniitafo^á el: y fi eííá' eív el articulo de la liflierte, bafta que dé feñales de contrición j'pero fuera de eíle DocumentoQuarto, i8 eíTe articulo , fino ccfícíTa al- gún pecado en particularizo en general , es materia dudo-?, fa.no ic puede abíoluer^y no es como el mudo que eíTá; perpetuamente impedido,, haze lo que puede ; pero íL explica algún pecado en par- . ticular,yno puede explicar, otros , en el articulo dé la, muerte, o quandopor muefio, tiempo no fe-efpera confef^ for que le entienda , fe puede abfoluer , y no en otro tion- po : porque el precepto de confelfar enteramente , es mas eftrccho , que el de con- feíiarvna vez a! año. Pero íi el confeíTor percibieífe mu-j chos pecados,)' no todos^en- tonceslo puede- abfoluer pa- , ra cumplir c5 la Iglefiarporq raer taimen te es confeísion. B é ente- PrimeríPárté. entera, fupueífó q néíe halla ótrb quc le cririenáa Híejor, ófe efpera en bféue.' - 55 Con el penitente que di- zequceníuvida ha cxplica- eñ la coñfefsidn el hume- ro ¿te los pecados tjue ha he- cho, no deuehefnp re elcon- feífor ereerle j li es ruíHco,y parece que no fe acordará de lo que los coñfcffores le han dicho y preguntado, y en du- da íi lo declaro o no; no le ha deformar a q repita las cofef- Ííbñes, fino ayudarle a redu- zir a numero, pues no lo dexó a fabiendaSjacufcfe de fu ne- gligencia j y quantas confef- fionés ferian en las que no ha dicho el nu thero por ignorá- ciá^ylerá buen confejoque hága'.ívna cdnfefsíoh gene- tkliMeéin. infúrnt Irh. zicaf. S'. JDccumento Qfíartt), 1 9 fd. 2 Sé. Jieginal. iufrxx. hb. 6 .- n:x 5 l.Lms Lofk'i’-.fíirt. infiruc. Conféf, houi. cap. 28. Porro, Ñauar. hb.’^ .tit.de pmmtcfit. cof,- 1 2 ./» 2 .edit. Jé Con eí que callo vn pe-' cádó en algunas cófefsiones/ y en otras íe oíuidó q lo auiaí^ callado , proceda como con-' quien fe oluido de cenfeífar' algún pecado, demanera que repita las q hizo mal, deján- dolo a fabiédas, y no íás que' hizo bien , oluidadb , Cordl qdi’^^.Suar. ¿^. tom. iifp.z^d ^c7.4.’íí/ji»;faluo íi la ignorá- cia ,"o oluido fue culpable mortalmcnte , que entonces ha de repetirlas todas^defde - Ja primera en que fo calló,. NctuÁf.capí’i^.numxié. 37 Si elconfeífor hko algííi yerro notable en la confef- 37 fiOíi' ^ - "Primera Parte. ííon que deua reparar , íl te- me probablcmeute efcarjda- Ip de boluer a hablar al peni- tente , dexclp encemendan- dolo & Dios : pero fi no fe te- me de ral > prudentemente le diga, -• yo hi2c vn yerro en vüertraconfeísion,,dadmeIi- cencia que os lo diga dcbaxo de la obligación de fecreto ouc tengOjS'fóíír.4. d//?. 33»y£’c. 5 3 .y íi viniere a calo a re- cóciliar, dígale difsiraulada- mente, acufayfos de todo lo que otras vezes os aueys a- cufado conmigo, diziendo el queíi,Ie abfuelua de todo. 38 Con el que ligue algún jdeyto c 5 récor y odio, procu re. induzirle a qlo liga chiií- tianamente por alcanzar fu juñicia^y no por venganza:, qual es dificultofo;, y.íino Documento Quarto. 20 lo qüificre proponer , no le ;a[bíucíüá, como al que trata €nttXi\Ü.a.áts:yeafe Rezindd.in frax.lib.xjénum, 123. parala obiigació que tiene de amar al enemigo. 39 Conel que vfa jurar con equiuocáciones , íin que en- tienda el que oye qüandodi ze verdad o mentirá, elle mo 'do de tratar esr muy contra éi comercio a, Thom.Sanch.hh.'^ . cap.6.reg.^, donde dize,queíín|ufta can- ia ño es licito jurar defta ma- ner, vfando délas palabras cá otro fentido que el co- mún ’.y afsi lo di^ Reginah en el compendio j^,par.q!f¿efi.g, 40 Con el que fe ordeno Én tíirulo^ abíueluale de fus pecados , y remítalo a quien c Ic Primera Parte. Je abriifluX^e la fuípeofíon .queincureippprauerfe brde nado fíif í^ojIo. fin fajb.er jo el pbiipop que fi lo íupjefa, ya .110 inciirríeca furpepíiadj y qj Obi'ípd qüédauá; obiigada á íllíiienrarlc J 'veaje elcap '^emt- nem^y elcapifaft^úrum, ^j^ijíirt^, yc.ei c.cum fecundum.Apo^My de^rahendís: y íi fe ordeno có fitulo verdadero y coa^pa^q ¡de reaunciárlo’en ordqn.an- .dore^jf ieHe"Sír 4 .r.^,toin.djJ^,,^\U fedl. I que tambieii .incurre furpenfion. Y íTreplj denó fin tener í;egitima,edai^ que p Qné el Góacil . T ridea. Sef,2^ .cap .12. de reformat. ei^ to es fi fe ordeno de Suhdia? cono ánt.e's dedos veynte y dos años de fu cdadjy de iSá cono an tes de vey nte tres, y, de Presbytero anrcs’dé veynte Documento Qhtrto, 21 ,icyntey cincd, y ijafta^ aya comentado eífe año , //¿T-i&.c. ip; § iZx^afraliegin, in l^raxMb. ^o.tra^.:^ ,»u.i 6 6 . irtGutrio fuípenfio por la Bu- la de Pío IL que refiere ¡Re- Rufo'eti la pradka dé los be • ñeffcios. 2‘.{>dr-.tittdc. les deri- vos md ordenados 4. Lo raifino-es del que leordeaa ^r.inaao de Qbilp.o ageno fínikeneia dél fuyo propio: de telqual largamente trata Me^inúLíJíprax. Uh^ 32 . nuj^’jo . Étíár'.tont.^¿diff^i^¿^feÉÍ-lyi , í-íSoa d orden ada de íOr- áendacriOiOí.bc9qíiciadQ, que lió trae abko> y , corona de clerig» ,mi;quiere traerla fin jeñacsufa^ayaieelcísifeiror épmo con hooibieqüe qüie- re'eftáren pecasIcfetnortaLcI qttál incurte ft^usi^auarr. 'Primera Parte", -• ' é» el Man,ca ^. 2 5 . mm.x og .§'• 3 3 ,ex¡>Ucat 6 Re^maLifí praxjih- 3 o.íí’íífT'vf^'ií-».' ló.'PenfaKibaliti, in Va 4 }delih:^ 2 '.p'ar.injitt.. :: ':st r, , 4 2 Con cí-qtie tenieridQ ,Q í;- den facrovo Benéíicíaoo re • 23 el oficio caiionicO;,iSÍ q ote TCíezallo^ no-íeha dcaÍ3foi> uer, poique e'ftá ca {Secado raaFt3l,nofolo el quanó re-r za todo qae no reza parle notable de vna aras^i eí que nodorreza ténicnda íb^ iiefic i o , d e iré r e ft it u p rilo qtis correfponde^a eíla tútSiiyeafe, Regí nal. mbraxdíb. ^¡oxtrnÚ «5, mm.-^ 3 .y4¿sfiguieHtes,pt^ii“,h 43 Con el que íe calbin? uaiidamente por algua impa dimen ta dirimente , a fin la* berlo el otro contrayeíiíe,5r fin que fe|e pueda •deda- rar fia grande iiKoauertfeaí Docii'meKto Quatis. 2 z te j comí) fies efia iaéu^tu- iK) copula con'íhcfmano;© cíírt Oiré deudo del en feguo" do grado . L o priíuero; haga CHIC: íc •pide u r e di fp e ni ación . lid ícgtindo al que ignora el jriipsáímento : dígale di fere- rarneiite que no- valió el raa- t ?#é’'éiiÍ0 por falta de confea tiñíi&Rj-ticilajy que aísi,.que ír^btlérc^que" entre fi bueluá e-í-Ólchtir: "veafe a i hom.SAfh^ (ir mitrimMh-’i-» ^6. Re^ia, ^ inprWdib.^^ l.uum.ij^ ~c\mo do qué aura cñ efto,ycaíé ci- té documento quarto en el íifldei§.r. 44'^ Gon la que fe cafo enté- dienddq fu marido era muer certidumbre mo ral pdf trien fageiio cierro ^ o c^ósindkíos baftáieSiComo íí ía^idberamiiy'yi€i<?.y ' “ 'Primera Parte, centra A’^«;M»'..porque eftas lé^ tras ion para el fuero de la c5 ciencia , y duran hafta que fe vfebieiidcUas. 8 Quando le da la licécia al ^e hizo voto de Religionjfe entiende para q íé pueda ca- far vna,o más vetes , y afsi q- dalibrede entrar en Religió, y la cSmutacion le obliga to- da la vida a cumplir la mare^ ría en que file hecha, T hcm,Sa cUlib.S difp.'^.u num.’; i . Pqxó quádo fe da al que hizo voto de Gaftidad,en embiudando BO fe puede bólver a cafar fin nueua dil^"|ífácion,y de nue- úó queda óbligado a guardar fu voto, pero no a cUmplir Jas ^ras en quf lecotmnaroríi^ •éftásfoiamcte tieneobligacio d^cuplirei tifpo q eftácafádo ydelpues yáqda cola carga TtocHt^níQ Quartú, deguardarCaftidad , yfiay iguales caufaSí pida, otra dií*. penfació ala Penitenciaria. ^ Quarta claufuia dize, que. entre las obras eñ que haze la, cómutacion, itnponga el con. feíTor obligación (í cpnfefsio^ nes a fu aluedrio , como mas- bien lecftuuierea laconckn cia delpenitentepcro no puc de imponerle que conficlfe mas frequentemente que de mes a mes , Tham. Sanch. dicL^ 40. el quai en el nutn.30 trata ii cumplir ra cfte penitente con vna mif ma confeísion,c,on la de pre- cepto de la Quarefma , y con la de Obligación de cada mes cnel cafo que tratamos. 10 En la cómutacion dize^ que le imponga obras de pe-' nitencia , como fon algún C2 ' dia Prlméra Parte. día de carné en la femana abf tcnerfe délla, o ayunar,o po- nerfe cilicio , a fu elección, auiendo elegido vnaj pueda mudar y elegir otra. Y íial confeíTor le parece queeíío cada fenjána es cofa graue, modérelo en que fea vn‘ dia 3 dos, o a tres feraanas^r^o;». Smch.diSl.difp.'^e^.num.^l.^.n Jaraifraa comutacion dizejq fe les dé poro bligacion que hagan algunas obras de tni- fericordia, como fon rezar ca (da dia ciricoAueMarias,ycin; co Pater nofter por las ani^ mas dé Purgatorio , o por los que eftan en pecado mortalj o dar cada día limofna, o ha- 2 cr otra alguna obra de las catorze de mifericordia , y puede vnas vezes elegir vna, y otras otra a fu aluedrio, “ Thm, "Documento QMrto. 2 7 Xhom»Sanch»dí£i.(ii/p. J4. num, i 2 En ia cómutacion delvo to de religión, dizé las letras !c imponga alguna obra que haga cada día en honrradel faatoPatriarca de aquellaRe iigíóen particular, y íi fue en general, impóngale que cada día haga examen de concien- tia, o oración, o alguna obra dcfCligion#T¿o»í. Santh.di¿l, »0iw.4i.dondc dize,queen la eómtitacion del voto de cafti íc imponga también pa- ra eáda dia alguna obra de culto diuino y Religio n,para ^ué ífe acuerde délo qne auia j»rometido,cpmo rezarLeta- BÍas,oPfaImos penitéciales, O cinco Aue Marías y cinco Padre hucftros. Vn Padre de la Compa- ^ C 3 ñi t Primera Parte* 't ñia , penitenciario y praticoj' y dodo, dixo, que qiíaado íe cotnmuta júntamete Voto de Caftida d , y Religioa , tbafta darlccómucacion deídeRe- Jigion,yentonces queda, obli gado a guardarcaftídld có* jugabyenviudando noi'e puc de boiuer a cafar ,00 por elvo to de Religioa, de q ya eftá li bre.íino por ei de ca;ftiiiad:el qüál aunque eftacoráptado, en eaviudádo obliga deuue-! uOjComo dixe cneih.SkY.eafe a Thom,Sach.lih,i^* deprécep.c, .»».2 1 . 2 2 23iDñí4d db ze, qae para eomutar.eiyoto de ia Religión V fino itjRa el tiempo de cumplirló j<jue no le CQinute el Gonfefir 6 rs.hafta que eílé a punto de eafarie , porque no eflé obligado a las obras. de commutaeioná an? Dacumenta í^arto . 2 8 tes qíí'e vfe della. Adukrcar- fe bien eüo;;, para no agrauar al penitente antes que íca me neftep. 14 Quinta claufulaj fuele mandar fopena de excomu- nioniatíe fentcntia:, que aca- bando dedifpcnrar íé rompa las letras , porq no valgan en el fuero exterior, Thom.Sansi in áiélJifp.^^.»-2A.Man..Roc¡Kt diñ . cii 6 ,numi 5^ . y íi era pre no valen en el fuero exterior.--; §. 2'. Eñ‘dif¡)enf ación para matríhioniojcom o je aitf'^ elConfeJfor. 15 /^ Vandp Jas letras fon N- 4 *pafa dJípenfar enmjat tritnotiio Jnuajido 5. o pata contraer auiendp. impedi:- C 4 mentó Primera Parte. meto oculto , trata ThamJSatté dícl.dtfp.^/^.fíum.j^. Sxlauf.^ »«w.43 .y como ic ha < 3 c vfar, «um.éQ. Pepnald.fup. 0 * Podri^.dtél.cap.^ó.Jftm. i* i 6 Sexta claufula 4 quaodo fe diípeníá para cótraher aia- trimonio^por auer impcdiisÉ to oculto dirimente poraá* nidad oculta, no es menefter que fe reualide con Cura j tcñígOSjRebel, t.par.^de^dü^. lih.2 .quafl.^ traede- ciaració dePio V.yd'Congrc gacion de Cardenales, l<* trae Satel.fup.T ridentin.^efp,^ cap, 1 . reform.j Barh. num, Y dize , que ei conFeífor In- time la prole, que han renido antes y defpues de contmiii- do, Thom. diéí, difp.^^.tiú.^ l. Yen cafo que alguno delíos no fupo el impedimen to; tra- Documento Qu/trto, tolo el mifmo o. Todo lo qual fe entiende para el fue- ro déla cóciencia. Y aunque las letras no digan expreíTa- mente,qüe legitime la prole, que deípues de contrahidó quedaría legitima, pero para mayor abundamiento lo c6- cede el bréue,r¿o»».ibi,».47. y afsi los hijos que nacieren no feran irregulares , fino ca- paces de Ordenes , y de qual- quier beneficio, como verda- deros legitimos,y aura fucef fion reciproca entre ellos, y fuspadres,r/»0/w.y«^r*«». 48. yefto todo en el fuero déla conciencia. La razón defía le gitimacion esjaun de los que ya auiá nacido, porque el ma trimonio fu bfiguiente legiti- ma los hijos antes auidos, c, C 5 17 Quan- :jprhn?raP<m-^,. i 17 C^ádo es para rQíjalidílP ei matdmoiiio,-tiizcn,Ias le- tras que fe haga íáber c 5 >caAi- teia ala mugcrCque ya e# ca fada y ignora el irrípediinicn • to)que es nulo chnaírirtianio para queconGenta. de nücuo La- mifaja ckufuia repotif.^u la facultad qirc tigne el comáf fario de laCi uzadáypáf^ d ifr penfar ei m a t ri naor^f ^ c,od I í AÍ h i do con i'.p ped íni feirío de a- finidad ^QG-ul£a^. Ello tienp-gra di Gcultad e n p raéi k a :po !v%íi ella, es da impedidap :eyrFe».a; ricígOt-íi declara d: dadndi- ciqs de l tnjped ra en to- i o qwal espinas faed íi ddá. de, parte del el irape diiii ié t o * ,E i pp dre .d'pa^.num.i'^ * z.4if.í^6. enclntuy^dizí^s qnee^^^na catirelai padíi^ Ja mug^ripdcda auifar de is- D Qcu'méhro Qttarto . g o fiiiíidM^del"nrsatnniomo al niafido^**qúe ie diga que quá- d'ó’fe'caroT'ño tuuo coafenti- miettto; y queesraeoeftertei ncf io de liueüo,ydize verdad pdrq lie no fue con (en ti m ieni t o val í ck> .;Y eftoponeT omas Sánchez, quando no aypdi- giK> y en el numero 6 i del di* che> líhs 8 *y Reginaldo locita y paila ton el inpraxi , iih,'^ r . 20.SÍ ay peligro en. de- clarar el impedimento, yen el ©til ríe :ft .confcntiraiento c 5 la traza q dá Tho. hL 2. di/. in 2 ,coclu. Elmifmo Thqm . $4.Qchcz ddif. 3 6.m,'d. di2é,‘qrccálíeerimpediiiiétp cofi láprifticrafcntécia íbi; n. a. citada. Y cfto fiéte~^Riginal- dod/cí.«,22o. y que deordi- narks^peíigro quanSíi ella Primera Parte. de la patria potcftad , puede teftar aunque tenga afcendíé te del tercio en propiedad y vfufruto, yide l. 48. Tauri^ Quarto , íi tiene hijo natural y no legitimo, puede dexarle lo que quiíierc , aunque ten- ga afccñdientes./. lo.Taunf.y qua! íea riatural, yide I. j j', Tatiri.QuiMo , y íi tieiTé hijo' efpurio, puede dexarle alimé¿ tos, con que no excedan del quiatOi/.9.7’¿í/rí.*-' §.5 La iiHiger cafada Vítfé fu maridoj puede fin fulicén^ cia teftar,y li tuuiere hijos tef tara como drxe,^ . j - del pái dre , y u ño’ldétiénc , y tiéñi afccndieníé^teííárá como dit xe;:§.4.dé! hí¡ó~th2etspii>í.fi¡i^í y.part. mrit. 8. emúdó dtfbráfe Segñdebfi tiene hijó natiír^f ó eípufÍo'> déue áéxarlc^ ali^ T>«cfirfte»to QMÍntol 3^ meneos al eípuiio que no ex- cedan del quinto, /.p. r^an: de tal manera que fies ocal- 10, no fe infame con efta manda de alimentos jT'eaayf el textt'J) Doclores incap, cum ha- beret de eo¡quiduxit in mettrimO ' Tercero, fi el hijo q cl marido pienfa, fer Tuyo , y como tal lo alimenta, y ella faí>e de cierto que no lo es, como fe portará la madre, ‘vea.feA Nauarrct lih. 3 . c. l.i.p. dub.zo Ñauar. cap. 16. niini.^6. Si ella tierie otro hijo defii marido y íuyo, es buena rra- a^aque-mejore en lo que pu- do, ai-hijo de ambos , y ya le re.llituye al otro hijo lo q puc de fin infamia fuya, y trabaje masy gaíle Q^arto, y para ver qpodrá dexar la madre a? eáfh^p adulterino. "PrimerdFdrte. •yenje la l.p,Taurí, donde taitf* bien ponCjíjue el hijo efpurio puede heredar a la madre ab inteftato , y ex teftamento; que no fuere auido de daña- do, y punible ayuntamicntoi &c. C^intOjíí la rauger mue- re fin teftamento y dexa hijo legitimo, el marido que esta tor 5 no deue gallar el quinto por la muger , fino enterrarla y dezirle las MiíTas quealU fuelen dezir por femcjantc perfona. §.5 Si es Religiofo proféflb en Religión ap lobada en la Compañía eftá incorpora- do en profeíTo de quatro o tres votos íblénes,o en coad- jutor formado eípiritual, o temporal , nopuedehazer ni reuocar teftamento, rubric, de teJiam.Thom. Sanch. Documento Quinto. g 5 i.tom.dep^iscepth, lih'.'J. cap.S. r.um.z. §.7 El ciego puede teftar de palabra delante de cinco tef- tigos y el eíctiuano , ora fea teílaméto el que otorga , ora coáid\osJ..‘^.Taun, y no pue- de teílar con teftamentoce- Tízáo^Spin.fup.j.par.ruh. .Ant. Gom.l.'^ .TaUri^num. 51 . Dixc con ekfmanojporcjue la 1. 14, tit.i.par.6. io pide con fíete teftigosj y deños limita la di- cha 7.3 .rd!«n, que fean cinco, y aísi parece dexb en pie quá to al eferiuano a la dicha /. 14. y pues es tan fugeto el ciego a fraude, afsifta eferiua no con cinco teñigós, §.8 El condenado a pena de muerte, en Eípaña puede ha- zer teftaraento,/.4.r«Hr;, pe- ro fi esen cafo q picr(fo todos fus Primera Fari^ fus bienes.-ya noteqdtá de q teftarj/a dtél.l.4..fin.y íí cspor hereje es incapaz de leitar ea teílamento ni codicilo, út.ó.part.j. ni puede íer here dero,ni legatario, ni fídeico- rü\^3iÚO,Thom.Sach,líb.7.,cap. fíum.^ r. particularmen- te en EfpañijThm./t/m.fí.^^. §.9 El mudo y fordodeíu nacimiento, no puede teftar de derecho comQ,porque no puede declarar con palabras opor eferiro quien ferá íu he redero,y lo mifrao es del Tor- do 5 fino fabe eferiuir , Molin, tom, i . de iujlir, d. 1 3 6 . yerf. De furdo, Pero para obras pias bien vale fu teftamento, porque por fauor dellasbaf- ta la voluntad declarada por feñalcs , Molin, d. i 34. yerf ex eadem , y fi no quiere dexar here- Documento Quinta. heredero cnEípaña,iVío/'«. i. tom. d. 24. vale el tcftamento íin heredero en otras coíaSj/. 1 .lih. 5 .recopü, y a fsi podrá tef tar el mudo y fordo por fe- ñas. §.io Elfuriofoy quenotie ne juyzioj fi haze tefíamento en cite tiempo, no vale, porq para teftar ha menefrer tener volútadj pero fi tiene lucidos interualos , y en el intérnalo que eftá con juyzio teítare, valdfá';lo qual fe coligirá del orden y concierto con que difpufoí y fi eleferiuano afir- ma que cítaua en juyzio.fe ie cree , y el quclo negare dcue ‘ptoburlOi'yca/eaMolifi.iih^i.de prim, cap. cf.mm. 3 o. nojier MoUn.tilbtattom, i.dehfjitt.dif. I ^6\'verf, aprimo dr^umentOy Spm,de't'ejia}n,rul>r¿payíi b • PrimcraParte. §.ti El excomulgado finoco metió delito que también le ponga priuacion de ceñar, i’t in c.foelicisj depoenis, in 6. cjT'c. puede teftar, MolJ. 1 3 y . col, j‘^^,initío,Spin. dítejlam. rubr, part.i i.a nu. 6j. Couar. in cap. alma mater^ i .par, %.i. num.^ . S . 1 2 El prodigo a quien por eljuezeftá prohibida Jadií- pofició de fus bienes, no pue- de delpues déla tal prohibi- ción teftar , ni aun para cau- las pias, Molina um. r.í de iifjlit. rf.13 y.pero (i antes defto auia tcftado,vale,/.w cui.jfJe tejía- ment, ^ §, ítem prodigas , injl, (juilms non ejlpermif. §.13 El cautiuo juftanacnte cautiuo, no puede teftar, Aío- lin.tom. I .de iujlitJ. 137. yerf. Seruus, pero el Chriftiano in- juftaméte cautiuo bié puede teftar. Dammento Quinto, te(ta.v.Mo¡.ibt neff.qui captihus: dódc dizc5gue Moros y Tur- cos no tienen jufta gaerra c 5 noiotrosjvcai'e a Aío/. d. 1 18. de bello, §. 14, El vfurero notorio no puede teftar ni hazer co- dicilo , ni vlíima voluntad, cap. quamqtiam de vfunS) lib. ó, voLMoL tom. 2. de iujhtiaTd, 534.??fc';». 13. 14. Donde pone cimodo de caución que deuedarii eftuuiere apunto d.e inuerre, o donde no tenga hazienda , prenda , ni fianza que cíar,qi]c haga juramento dereftituyr, nmn.io.para ab foluerlc j y para tefiar. §.15. H 1 Clérigo teniendo edad iegitima, puede teídac en Eípaña por coílurabrc; de la c|uai traca lih. •^.recop,^ ñíoLtom, i, de iufii^ D tUy Primera Parte, tia^d. 147 . § .quoad reliquos^ Le- fio lib.z.dejujiítia^cap.ig, dub. /¡f.mm.éf 1 . Scgundojpero de- ue dcxar a fus afcendienres las dos tercias partes , Aíolí». fup.d. 1 3 t.yerf. licet^de qualef quier bienes que tenga , /. 6 . Tauri , fupuefto que no tenga dcícendientes legitimos.Ter cero, de lo adquirido intuit» JEcc/fylíe, peca mortalmente fi difpone en cofas profanas, Mol.d.iíf'] .yerf.yndecima conc. Lefio fup.mm./\¿^.Tol.lib.^, cap, j^.num.i^. Quarto, deue ha- zer teftamento para obras pías de los dichos bienes, y no dexarfe morir fin teftamé to, porque lo hereden fus pa- rientes abinteftato,Aí0/./« di- ¿la conc. 1 1 . Qmneo, aunque peque mortalmente diíponic domal en cofas profanas,va-“ le el Documento Quinto. 38 le el teftamento, Mol.fup. Le- jío fu^.num. 45. Porque al fin tiene dominio , y lo transfie* re.Sexto,fi tiene hijo efpurio le deue dar alimentos,c.c« hx heret de eo¡ qui duxit in matrimo- niu quam,^c,^ Mol.d.i68-&* ZeJiolíb.z.dejuJlitiajC. ig.dub, 6.num.6j. Y dotar la hija de qualefquicr bienes, Spino ruh. detejlam.nu,^. & Mol.d. id8. verf.in dotemi^QXO en teftamé- to,nipor donación no le pue- de dar mas , "veafe Lepo lih. 2 . deiuftitix^cap.i^.y Mol, dejuf- titiayom.i.difp.16^. Y elquc toma los bienes que le dexa . efte padre al elpurio , y da pa- labra de reftituyrfeios , peca mortalmentecontralaley,y , el fifeo fe los puede quitar, Enrique lib.i l. cap. 20. § 5 * S.i^. Para obras piasbaf- D 2 tala "Primera Parte. do ib dexao mas de vn co- miíTariojComo fe han dcauer entre fi ^ veafe la /. 3 8 . r aur, Duodezimo, ha de aucr para efte poder que fe dá al co- mlíTario los teíligos y folcra- nidad que íc requiere para clteftaraento fi lo otorgara plenariamente el otor- gante J. 3 y. (§) VI. DO- Documento Sexto, VI, DOCVMENTÓ. Como Tufara el confejforde U 'Bulla de la Cruzada para fi,)' para el peniten- te, “P Rimero Tupongo, queíé pueden entre año tomar dos Bullás,ygozar dos vezes de fus priuilegios, que afsi Iq ídize la Bulla. . § . I . E 1 S aeerd ote feglar puede tomar laiBttUa , y víar -della,y fus preuilegioSífuera de comer ladticinios en los sdias de ayuno de Quaref- ma, afsi lo dize la Bulla. Se- gúdo , empero puede comer lacticinios teniendo fefenta Primer A Parte. añoSjCon !a Bu!la en los días de ayuno d Quarefcna. Quar todten puede lin tener fefcn^ ta añoSjCÓ la Bulla probable- mente comer ladicinios en los dias de Domingo de Qua refma. Quinto , el Religioíb con licencia de fu Prelado puede tomar laBulia,y gozar deliajConforme el Prelado le dio licencia, que fin efta ma- chos Pontífices íe lo prohí- ben. y Clemente Otauo pa- ra elegir confeílbr para cafo- re ib ruad o , Manuel Rod. romo •^.fummñ^ca^.j.num,z. Sexto. eaiaCompañia de lefus ef- tan en fu fuerza lospreuile- gios,que prohiben a los nuef tros vfar de k Bulla finlicen eia,' in copendro^yerbo^db/olu . § , 1 1 .Y otros Pótifices deípúes aos han Concedido ello : y Documento Sexto. 45 quando el Papa concede pro rrogacion cada feys años, de parte de la Compañía fe pi- de a fu Santidad cófirmació, para que no queden deroga- dos nueftros preuilegios por la Bulla, §.2.EI Sacerdote que puc de comunicar al peaitéte los preuilegios de la Bulla, ha de iér confcííbr aprobado por el Ordinario ,aísi lo dize la mifma Bulla. Segundo, que no es menéfter que fea en c 5 r íéísioa, Thom. Sanch. lib. j¡¡,.caj?.^^,num. 1 5 . de prxceptiú el vfar el confeífor, y aplicar 'los preuilegios de la Bulla , q no fon abfóluer de referua- dos -.pero álos de aplicar coa aólo exterior.rf lo»- Nies menefter que otra vez lo aya confeífado , ni aya de D 7 conféf Primera Parte, COnfcíTarj Enrique lib,‘¡. depce- »/>.C4^.p.§ Manuel Rodr. %.g.num 35. en ía cxplicació de laBulla, Thom.fup.num.ij. Tercero,el que no tiene fenti do^ ni habla , y no puede eli- gir confeííbr, y pedir la apli- cación de Indulgencias, y ab- folucion de cenfuras en el ar- íiculo de la muertery fe fabe, que lopidiera ít pudiera , ha de aplicarfela , y abfoluerie déla excomunión, y ha de fer como digo confeíTor aproba- do^afsilo pide la Bulla lib.^.de ^senit. cap, fine. §.4- No puede el tal con- feíTof aprobado commutar al que tiene Bulla los votos re- feruados al PapadeReligion y caftidad, y vltramarino , q es de peregrinar a lerufalen, teJieT¡}S.liL 4. cap. ,i^o.num.6. Documento Sexto, que eftofc exceptúa la Bulla: pero podrá cómutar losque no fon vcrdadcraméce tales, como los poue^Thom. fhpr.lib, j^xa^,í^o,num.2 6.y ci^. 54 <^* ip.como el condicional, y pe nal,aun deípues de cumplida ia condición , y incurrido ea la pena. Segundo, la cómuta- cion ha de fer en materia ygual , como todos dizen, Tho,fup.lth,/\..cap. 5 5 . pone en pra«ftica algunas materias ygualeSyytd.Enriíjueíib. j.cap, ^o.nui».^.lit. G. Tercero ,ha deferpor lómenos partede la cómutacion en cofa tempo ral, en fubfidio defta expedi- ción, y parte puede íér eípiri- tuÚ-yThom.fup.líb./^.cap, 54^.», 5 S.Quarto.cómutado vn vo- to, puede córautaríe otra vez la materia en quefccomutó, Xh» Primera Parte. Thom.fup.r.um.2^. Quinto, lo dicho en comutacion de vo- tos Je enticda también en ju- ’ raraentos,no en perjuyzio de tercero , Manuel Rodríguez en la explicación de la Bulla, io.Sexto,eIvotoy juramento de no pedir comu tacion,ni relaxacion , fe pue- de con la Bulla corautar y re- laxar en mejor materia que la delvoto yjuramento,prim. Tkom.fi/pi mm. zi, .Artgles in fiarte de yotofoL 1 2 1 . Rod.fupr. § .g.num. III. Sétimo , todos los votos yju lamentos no re- fcruados>que auia antes y def pues de tomar laBulla, fe puc den comutar y relaxar, fifp,numig.Rod.%-9.num. iio. Otauo, baila la voluntad del qüe tiene Bulla para la comu tdX.iQniTk^m.fup.mm,’^, Pues no Documento Sexto. ao ay aqui difpcnfaí ion en toda la Buiia , que cíTa pide cauíá , y aunque muchas ve- zcs vote yjurc .puede otras tantas vezes el cófeíTor libra- lio, cemutandole ^ y relaxán- dole fus juramentos, Thom. frípramtn.z^.Y aunque votaf- fe por íolo gozar de la Bulla, Thom./up.mm. 18. Nono, y quandp ay voto y juramento no referuado,yfe comrautan, y relaxan juntamente , bafta" cpmutarJe el voto envna ma- teria, y eíraob]iga,y tiene ta- ro meritOjCorao lo que fe co- mVilO-¡Thom.fupr,num,i6. §.4. El voto penal antes de caer , fe ha de comutar en ygual pena, y dcípues de caer le puede con la Bulla comu- rar, Thcm.fup.nitin, 2 $.Y aunq fea demateriajque íi fuera ab foluta, Primera Parte. fólutaj fuera voto referuado; pero por fer penaí no lo es, Thom.fuj¡>.ca¡>.^o.mtm. 26. co- mo fi hiziere efto pena que vaya a peregrinación a Ro« ma,coinodtxenum. r.enel §. precedente. Segundo, lo q he dicho del penal , digo del códicional voto, aun dcípues de cumplida la condición, porque no es voto reíeruado, íino el abfoiuto , Thom.ptpr* mm,26. (;^Ub.¿^.ca^ ,/^o. Ter* cerojía pena en que cayó,aü» que fea de dineros fe puede cómutar como otra materia, Thom.Uh. ¿^. caf), 2 5 . Quarto,eiconfeíror eligido por laBulla para cómutar vo- to, y vee que es razón comu- tar, y no quiere, peca , Tham. § . 5. La abíblucion de ce fura Documento, Sexto, 4 ^ furas puede el confeífor apeo hado dar al que tiene Bulla, y quiere vfar dellaj que fi no ^ quiere, no puede por eflTe pri- uilegio fer abfuelto dellas, porque es priuilegio íuyo, Suar.i^.tom.d. j.feél.j. num.6. ‘ Següdo^ y puede abfoluerlc, aunque el delito efté deduzi- do a fuero exterior, en el fue- ro intCÚOl, Thorn.lih.^.cnp.lJ, fr^cep.Jiod. in BuUa expoftt.%,g.»um.^^.euit effeef- candalo , y portefe cn lo exte- rior , como fino eftuuiera ab- fuelto. Tercero, las cenfuras fon excomunión, fuípenfion, y entredicho, no irregulari- áadiVee I{od. in expheat. BulU, %.9.n\\m.6%,Mol.tom.:^.deiuf~ titta^d,So.Enrií¡,ltb.j. cap. 1 3 . i»«»í.é.Quarto, ha fe de fatif- fazer a la parte kfa , por la Prifíiera Parte. general de oficio de merca- der , o íbldado no es prepin- qua, q tftorue la abfolucion. Dixe^núcajO raras vezes, por qlaeiiq raras yezes cae, no esproxímá ,como el qtienc en cafa vna muger para fu íer iíicio,y al año pecó dos o tres vezes con ella, con tentación repentina, no con animo de prpfcguir: pues aunque efiu- uíéfá fuera de caía pudieradQ tn'ífmo facílmente.Dixe mirí dó todas las circunftancias, porque bien puede fer, que lo olié a vno es ócáfion propin- c|ua,a otro fea remota; como Ííf ífan dos mops dentro de- ^fiía'icafa fera próximada quab rtd'ferá emvn'vicjo. F/de Suar^ f 5- i)^kr}pjir:xcaf.\ p Dc dondé* fefigiie para íeys éafos re fot’* Ir , r y ‘ el ' cion Documento Otauo. 50 don devida.de qué eílá en o- caíion pfoxima voluntaria, y lio ha de abfoluerfe. ' i Que el que tiene expericn ' ci'a , que de comer cofas cali- 'das 'cae calí íicmp'ré,o con fre quencia en poluciones voliin ^ftarias. ‘^^2 Y el que yendo a tal ^ o tal cdnuerfacíón, ó niirandqcba ' cüriüíidadtalesvó tales miíge fes , cae en las dichas culpas. 5 y el que comprado védcca ' tales y tales cafas , píies pnc' de comprar y vender ca 'o- tras.';' 4 y eIquevaadanfas,obay’ les de naugeres qué pudiera . efeufar. - • - 5 Y el que confiando tíñ, o tal perfana,pu¿s^büenanieñte la puede embiar á btro-qüe ia conn¿ílé. ; y ef Frimerapjrte. Y el medico, o cirujanp^q curado tal,o talperf0ha,pucs ay otro q la cure ; y lo mifmo ea ios demas cafos, fi cae ea pecado mortal, fe dizen eftar en próxima ocaíion j porque aunque uo es ocafió de fiiyp, por experiencia ípvee,que es ocaíion proxirfia paraeíle, y afsi la deue euitar,y no abfol 'uerle, faino íi ya eftan las co- iasen diferéte eílado, que fe entiende no aura ladicha o- caíion;y aísi Ío que lo era pro xima,oy no lo es^ y podrá fer abüislto,Graíis lib. i. decif. cap.24.num.5. También fe figue,que aun que aya ocaíion próxima , íe abfoluerácl penitente en al- gun cafo que no pueda, eícu- íaríe,y entonces efta ocaíion no es voluntaria. Quando jygctmeKt» OtélUo, 51 r Quatido la ocafion próxi- ma no es voluntaria, como di - xo SuaTerfuprá,no eñá obli- gado a quitarla primero que ‘ fe abfuclua ,.eomo vn hijo de familias dia pecado muchas vezes con criada , o paricnta de fupadi^famadrcjlas qua* les elno ptiede echar de cafa; pero ha de temer el penitente lo vno> verdadero dolor délo pafladojlofc^ndo^verdade- ro pfopoíkodáe la enmiendaj ¿ lo tercero; prepDÍito de no ef 'tar afolas con élía, y aunque a-cafo efté^^noivfará de la oca fion;Ioquarto y principal, q ' aya alguna caufa notable, por la qual no puede luego a- partarfe, Ñauar, cap. 3 .num. 5.quc entonces ya no es oca- íion voluntaria , y afsi puede • ‘trecr ci confeíTor ^ que- con " É 3 ayuda Primera Partrí-Í ayuda deDios fé eáEncndará,' y puede abfoluefle- b pi intg- ra vfeg un da ¿ yterecr a^vci? pje- ro íi viniere coa lá mifiaá fr€- quencia la fegundavez/y v|e ne de Quarefma aQaarefniaj y iaafició y flaqueza de pecar es grande, y pocaerperanca í la entnieda , Nauarrofip. S .re/ponfwue , que fe d il ate la abfolaéion por algún tiempo^ y que diga a la perfona :Com- plicejno rae quieren abfoluer por ella} y procure no fe vean a folas. Y fien efte tierapo vuiere enmienda, abfuelua- - 3 Pero fi viniere fin en míen da otro año mouido de nueftro Señor , y vee el.eoa* feíTor que ha perdidoia afí- donjiO ceífan las dren ftaí}- DocítmeiitbOtauo. tésíaua mas vezes le puede abíoluer. Afsi lo tiene Luys LopeZ^bM,f<í!¿5. 2 2 .iijji¡;eTc<>f m ó ft te wug ér -con q ui e a p e- có enfeíiríO' ea-lai'ga enferme d a i í Oí el- G3 fd> co n m Bg c r , a quictf tiene afición , o ella fe cafó con qukq la guarda, ó la criada qüs eftaua en eaíá le han pueífo particular guarda, o en otras-íeraejantes a ia pm dcncia del cófeíTor , ya no fe^ ráocaiion pfoxima,Que eftór lié fe abfolucion .A'oííj/oG mps^ Íih.'^íde<cifJcáp 4 ^S. ch tros ffluclios Düdorc S3J Sua- i.fec.- 2 . coneúéícfe con lo dicho. Y aunque Ger- ooua,^.4’.no quiere, qdeípucs de dos-vezes q prometió ía en inienda,o reftitucion feacrey do'.pcro bien fe compadece '¿í aoratrayga mejor difpoficib: E4 afsi Frimera Fítrtr. • c afsi lo dize Nauan/capiij. 5 ; S.refponíio. 5 En el diferir la abfolucioa: fe aya el confeílbr con prudé ciay manfedumbre j períua- diendo al penitentCj que a el leconuienc,para que tenga freno y temor para otra vez, Nauar.cap. i7,num,5s>„poíq fiva cxafperado el penitente,, antes le firue de aborrecer la confefsion. . í, i ; ^ Enel raasfuerte.caíbdelq tiene la manceba en cafa , al- gunos dizen , que vtiany dos vezes bailará tenerpropofoo de la emraic.ndajMaa<fi^odr% , tom. 2 .fumms>cap. 4 . 6 , hunj. 1 y.y otros dizerr¿quc Ja eche a nres, y N au a r . cap , n uta* 2p,porquc quedaen pie la o- caíion próxima, Yo digo, que li eftá en cafe a titulo, folo de manceba j D&cumento Otan*. 5 3 nianceba,y luego k puede e- chaijomuyen breue^noleab fuelua antes de echarla, pues es Gcaíion próxima volunta^ ria :pero fi la tiene como cria- da con falario y fcruicio en rainifterios de cak, abíuclua le la primera vez, con propoíi to de bufcar otra , y echarla luego que pueda. 7 Sideuc diezmos dias ha, mandad Triden. Seíí. ?<. c. 1 2. que pague primero que le abfueluan, y pone exconiu nion.Vide Ñauar, cap. 17 n. óQ.Si puede pagar luego, pa- gue. El mifmo Naua.caj). 2 r . num. 3'2 . íi no puede pagar, y le han excomulgado , puede fer abíuelto en el fuero de la conciencia , dandp^caucion fegun derechoiporqueelT^i- doitiapTfiiPonc, que pu^c ¡o SEVILLA hV Primera Parte. pagar-, y no quierCj y íino eftá excomaigado, bafrá el propo íiro de pagar, ^uila de cenfuns 2 .p-arxaf. y .dtfputati j . dubit. 8. Y fuera de ios cafos de dere- cho no pida juramento de que de e n m c n d á r a . V ¿de íd- uesir. Coaje f. i 2 dos ca- íos-poud ci mi fino Silueftre Conftflor. 4. (juxjiione fepti- ma, é El que tiene coílumbrc 'depoIucTones voluntarias /o •de jurar con mentira , o du -blasfemayd&c. Que nacen de tná'i hábito , mas que de mo- 'tiüosalicicntes- Algunos di- zen , qtic fe le difiera' la abío* -Jucioir,eó«?o Lfíísp0pe;^, i.par, inJirucLconfeJf.otMkíqúC no fe •' d’ifíefden rigoT,difó licu a -mal ' el- penitente el no- y r abfucl- ' t<}j£fíri¡j^e:^ltbr, i,kiipwáiteftt, ' 4 » * . * cap. D acame ato Otaud. ’cip. litera M. íáluo íi es talcoftuQibre enuc}eejida, y taa remíííb el propoííto, que ay poca efpeianpa de la enmienda; entonces difiera la abfolucion, conuenciendo al penitente de fu poca difpo- ílÚocifI.nYÍqae\fufra^ litera.!. 7 Del Alcaguere^^/f/eí'/aí. lib. 1 . cap. 7;. a nam. % 2 . Vide . JLepn.de pruden.confeffor., ( • § • ) ^ Primera Pay4e, tcncia , y en duda- fiemprc fe entiende ponerfe por pmitccl cía cofa que noera deuida-vCo rao vn ayuno q aofea en dia de ob!igaei6,Aríí»:c/./;.2 3.fíiia es quede di2.eíayuhá eífeVicr nes,en el qual concurre Vjgi- ] ia. .SBít.4.í/.:37-/í’c.4. 7 Sieí confeííbr dize, ayuna eítosTeys yieroésilguieatesy jfi nopudoayunar;, deueayu? narlos dcfpuesjpórq no íéña- ió por hóra dei tiépoyfioopof fati s íac i 6 , £«>•., /í^.a .de pwnje, zz.if.S.Y ii .por fií culpa no.a? yunó;a!§unos dize q es peca,*- do raortaijOtraSdlo niega., finé que deue cumplídóídefpties: y ícrá buenoquéeLcoafeifiar le declare íu io teneió, queíto .. es de.oWigarieaejLíIpa gra-fi ? ~ ue,fi díiararéébcamplk:- d í;;- . iaaiguqmes. ¡I eb ^ Docttmetito Nono] 5 S íg’/jj . -E/ pettitenteft.deue Aceptar " It peíiitencmt í : *1 Ik Ntes dclCócilioTridé j“ -^*íinOjiS,^-i4.c.8.eftaiía icnopmioíi éftorpero ya es te- ^merarto poneHa?eiiduda,5?íí . 3 t-.feviflcúcL X y y afsi alguna pea'iteííbiaíHi.aytjE^s tC'inedicmalíídeiue aecptar^üi ^ena d e pec^ d p m o r í aL ’.JiegiMi f, 'm .praxi, c.4 . -«.3.7^ poique es' pafíe-in tegíá te deácSacrafT!enra,bomó'dí Kxeqr.nvY como él ¿pje^r de- peeier algana penitencia, raíSet penítchte-aceptaria ; y ^'pÓEque no áaucftra eXererJa :jeimiieadaXlqu8noila acépra *iÉaoaüfi¿ü-:.e í,:; '[ *;a Tiencebligacion elpenuc ¿í ede cuaíplie iá didia" perité- , í ia ’gpaufe cOítQaabk i p or Jo menos Fnmer^Fjtrte,' menosdentro de vn añOiíi.JH> le obligó el coofeííbr denifro de menos tiempo , coii^efc 'del cap. omnis de posaítcrít. . ibi:- Etiniunólámfiht ptsnkemu^ ^c. Va tratando dentro de vnaño,yide Documento i. num. 5 .pero írfne la penitca- cía irracionable 00 eftará o- bligado a ellá, Viíílor.de poe- nrtentmutn; 3 24. porque no pudo obiigarte el confeñbr, mi;elí tmi@;tal ititencioii de o- td^aríe.- jr; . :Ií - í - 3 'Detj'e el penitente pata ^fatisfazer por las peoasqac déue éumplif la que le cko .cl coafeílbr eftaado en graciajy ~^fto esloras íeguro:.peK>í la cunsple en pecado mortM, o con circanftaricia mala mal fin -, boluiendo- deípues en graciaj reuiué cíTas obras, "•* Toledo DocumetitoNom. 59 Tóled.cap. i iítium.j.y fiem- pre qüéla cütnple faEÍsfa2;€ al precepfó dél confeflorjAko- " zer cap. 3 3 .y otros. " 4 Y fí fe plaidó dé tencía' que fé dieron y que to* taifnénrenb fe aenérdadeq cajidád érajno déüe reyterár 'laconfefiton5Suáré’z54.totn. dif. 2^ '.féc . 7 ; nijm.'y .. adonde dize^' baft'aaciírarfc dé la negligencias fin pedir otra pe nitenaa rénfonees féra bue- no qureb cdnfeffor le ponga níaybf prtitencía <|ue áuia ' 'de * ' pbnérre ' enf '‘la "'confef- fion preferité , qüe íupja poc ambas'péniténcias.^;' " 5 Sil a penif énc ia fac raio- nabie,puedeelcaféííar igual o inferibr al cbhfefibr que la pufosinudarla con caufá, que fin eiia'nopuedejNauar.eáp. ab.n. Primera, F arte.. jtS^num^zz. luíía cauía ferá crcec eí coíjfeíror , que difí- cilmente cumplirá la p ri m era cí peniteate,o es contra fu fa lud efto procede # aunque fácilmente ^pudiera el peni- tente yr al primer coafeffdr, % que fe la mudara.; piKS.efte,fe . gundpeonffffor esiupz abíq- .;lutp>|y puede, '.con juftá caufa mudarla otdenacioadel pri- ; jaero-jy para.^efto bafta la nopi . cía que le da el peniténte de ¿la penÍ!:e,ocia que le^dieron: y : éfto .lia.deiec-;quandq,,y al tiempo quuauia dú poner la penitencia por eíla prefente cónfeT^on# y Terá Sacramem- talpara ambas # Ledefi». 2. 4. , .jju£jl^2<3.artiaiL ' 4 ?*- ¡Y aunque ^'léalapenitécia primera puef ta porcafos referuados# pues .podía elle abíbluer di los ca- D oca mentó Nóno, 6o fos referuados ya confcíTa- áoS^V aíi^ue\de pcenitent.iqtKtJi, p¿^.ayticul, i.dubítat. '^.num.g» íi no es que el fupeiíor que abfoluió de cafos referuados; prohibió, que nadíc lepudiei fe cortUBUtar la pcnh encía, Inrique\libr. 2 . de pcsmient}^ Cííp. 2 2.wffj.i.^ffloqüal “ poc3s“vezes íe hazíe. ' ' Primeva Parte, X. DOCVMEÑTO. Comofe da la aíifolidcjonSa» cr amen tal, A Duicrta el confeífor íl cf ^ tá defcornulgadq con ex comunión mayor , o íuípéfo, o entredicho oombradamen te, y lalga primero de eíTas cc furas, que abiuelua al penité- tejporquc abfoiiiicndo el có- feíTor eñaodo lÍpado,incurri- rá en pecado mortal , y otras peñas de defechoiporqqeef- tando priuado de jurifdicion la exercitayNaúaCT. eap. q. num. 8. yotros^y nqvaleia abíblucion.- 2 Si el penitente cílá liga- do con exeomunió mayor , o menor. Hoctmentú 'De'^mo. 6 1 menor . o entredicho perfo» nalmentc, ha de íer abíueiro de la ccn{ara.,Suar.^ rcm.difprn lofec.'^.mim.j Donde dizc , que valdría el SaGramentOyaunq no preceda la abfolueionde las cenfiiras,y Comitolo hhr, 6.réfp.qu£ji, 26. y Enrique, hh.i.de p(eHttent.cap.i^,nu. 5# 3 Y íi en el articulo de la muerte noay lugar para ab- folucion de ceníuras de por íi y de peGados-.puedc dczir lu- lo ff , con infencioíi deabfoluer de ceníuras y pe- cados. Afsi lo dÍJCo Gerfofljq cita y figue Naüarro/a cap. i, d/ji.6. nuni .2j.de pOBffií. Auíiq raras vezeslerá tanta priefa,' que no pueda añadir , cJt* *y omiíi excaMmunicafi6ne\ y apií- quele íá indulgécia de la Bul f la de Primera Parte, Ja de la fanta Cruzada, fila ticnejy fi es rico aconlejcje,q tome otra íegfida Bulla, para aplicarle dos Indulgécias en vida,y dos en el articulo déla muerte, ymirejque por exami Darle mucho , no Te le muera fin abldJucion j veafe a Zam- braiio in dedf. de poenit, cap. 4. dub,6 .mim.6, 4 En las cófefsiones de mas tiempo,es bien áciiv.Míferea tur tai omnipotetis Deus , ^ di- mi /sis peccatis tuis perducat te in -í>itám /£.teYn&m : pero en las . re* conciliaciones de poco tiem- po no es tanto mcnefter.Lue gO diga la forma: Daminm nof terlefi/s chriftjus teabfoluat, 0* ezp ancioritate ipfms mihi indigno cdceff€:,abfo¡m te imprimis a h otn- ni vincido exccmtmimcattonis , in quan.dpoff^m^&indiges: deinde, eadem DocfítMefíto De^'mo . 6 1 eadem aucloritate ego te ahfoluo a, ^eccsttis misAn nomine P atris Filij Spiritus Sanéli, Jímen, Si es Clérigo, diga : ^ ^mni y i nenio excotnmúnicationis, fufpe ^ionis^^ Ínter di¿li,y iuego aña da ; Pafsio Domini noüri lef» ehrijii , ^ merita BcatA Marií femper Vtrginis , & omnium ft»^ clorum^ qtiidquid honi fccerisj & malí fuüintieris fit tibí in remifsio nem peecatorúm ^in augmentum gratix,^pr£m'mm yit£ ^terne, Veafe bÁed.lib.z.cap. iz.Enr. " lib. I ,depcenit,citp. i i.Suar, ^,tom.dtfp.^SJéc,6* ' ' mímer. 3 . : ;.TF a DOC^- SéO'iií7da Parte. O <ícn pe rder los poderes, y co- mo no ay traslado en elpro- ceífo fe pierde el pleyto. Lo mifmoes fíeftan los origina» les de las fentencias en el ro-; líodcl pleyto , que también íe puede fegüir daño íi fe pier de la fenreoda. original de perderfeel pleyto y /. Lo.í/í«/. ig. libro t.recs¡>ilíítionis,\3i pro- híbe. 5 Si fon parciales, fauorecié * do mas a vna parte que a o* tra, aunque fea en el tono y modo de dezir , o aguardado coyuntura, como lo que es eá fauor de vna parte , dezirlo quandoeftan losjuezcsaten- tosyo lo que por otra quando cftan hablando. 6 Si defeubren la fentencit antes que, fe pronuncie y pu- blique, que es de grande cy. Capitulo Tre^. 1 1 4 «o , y la parte condenada po* dría recufar vno délos juezes, o dando noticia delafenten- cia, podría engañarfe lavna porq el cótra quien fale,fe po d rá c5certar,y quedar fruftra da la ícntencia , y efte daño dcuc reftituyr. 7 Si recibe prefentes de mas de quebrantar el juramcnto> deuen reftituyj , aunque fean cofas de comer ; pero fí fe las dá por fus dercchoSjpor íu juf tovalormoayq reftituyr, ni íe pecaipero rauchasvezes las toma en pago de fus derechos mucho menos de lo que vale, y entonces deuen reftituyr lo que mas vale , y pecan contra el juramento. 8 Si licúan los derechos ade lantados,» 2 <zAí/>wí-, en lociuil, en pleytosgraues que han de K 6 durar Secunda Parte, durar mucho tiempo en ver- fc y determinarfe , tiene mu- cho inconueniente , porque a vezes muchos Relatores lic- úan derechos por entero de vn tnifmo pleyto, y aun no fe ha vifto el pleyto.Si los lleua rCj ponga carta de pago en el proceíro,y afsi no fe bolueran a llenar otra vez, o los pagará fu heredero. 9 Si llenan derechos dema- íiados contra el arancehen lo qual fuelen faltar cobrando cl Relator de la parte preíen- te lo que deue por íi, y lo que deue el aufente j lo qual paga el que eftá prefente por redi- mir fu vexacion , para que fe Vea fu pleyto : contra la 1 . 19. tit.ijjib.2.reco¡>, Iten,auicn- doles pagado ya vna vez^fi fe remitiere cl pleyto 3 otra Sa- la, tor- Capítulo Treíi^. 1 1 5 la , tornan a cobrar los dere- chos otra vez, lo qual es con- tra la/. 24 .r/f. I J.líb. 2. recop. 10 Aduiertaíe bien, íí llena los derechos de cada tira, que cada plana téga treinta y tres rcngloncs,y cada rengló diez partcs,fegunla/.2 4. 17; lib. z.recop.o lleuc loque el taíTador dixere. 11 Si no ha ayudado a los po bres citando en graue necefsi dad devalde,noauieridootro que los defienda. 1 2 En Granada por vifita fe manda que no llené derechos de los memoriales antes de tafiarlos la Sala. Digan fi lo cumplen. J ? Efto raifmo manda la i pragmática nueua de fie año de 162^. CAP. Segunda. F irte, CAPITVLO XIIII. * Vara, Secretarios. iT O S Secretarios íéanprc --^guntadoSjít haa qucbrá- tadoel juramento quehizie* ron de fu oficio, y quantas ve- zes,y en que cofas graues, pa- ra ver el daño. - 2 Si no han guardado fecre- to , y han deícubierto la len- tencia antes déla pronuncia- ción , y han recebido preíen- tcs , porque les eftá prohibi- do,como a los Oydores y Re ¡atores. ^ ^ 3 Si llenan derechos dema- fiados stnas délo taíTado en la recopilación , teniendo la plana treynta y tres renglo- nes, y a cadaienglon diez par Capitulo Cator::^i. JiS tes,/.2 3- ní-20./í¿.2.Q confor- me a lo quetafsdeltaffador. 4 Si liexan en el pleyto los poderes originales , íenten- cias,&c.deuiendoconio de# ucn poner en el traslado a fu corta j y por no gaftar ^ no los trasladamyíi fe pierde elori# ginaljfe pierde e! pleyto, yde# uen el daño, /. lo.ti. ipMr. 2 . recopil. <: 5 Si no guardan cocuydado ios proce0bs,íenten€Ías> y au tos, &c. o:íi los confian de las partes, /aorfíí. 20. Ubi 2 . recop. no deuiendo, ccano no deuerf fiarlos,fino de los Letrados,y Procuradoresty fi es eferitura de importancia, ni aun a eftos leá'de narlin raádaraiéto de laSalajydhazer lo cótrario fe figué muchos daños, tj es per* derfe elproccíTojO quitarle la parte Secunda Parte. parte algunas ojas, ni fatisfa- ze elSecretario c6 hazcr traí- ladara fu coft otro proceíTo, porque la parte recibe dila- ción,)? haze otras coilas, y to- do lo deue fatisfazer el Secre tario. 6 Si fon negligentes en def- pachar Jos pleyteantes , y por ib culpa y pereza fe detienen y gallan. 7 Si no dan los proceíTbs taf- ia dos al Relator, “porque afsi fon caufa , que los Relatores licúen derechos enteros por las planas que notienen trein ta y tres renglones,)rcada ren glon diez partes. 8 Si no pagan a los eferiuien tes , y fon caufa que ellos co- bren délas partes lo que no fe les deue, pues ya han pagado al Secretario enteramente. y Si Capitulo Catórt^f. xij p Si no rcfiden en í"us cfcnEo rios, y toma los dichos de los tcft¡gos,y ordenan las fenten* ciascomo deuenj/.d.Ww/.aov ltb.2. recopil, porque fiar cofas granes de los efcriuientes , e,s> grande inconueniente , por Jos yerros que hazeOjy mas li fácilmente podran íér cohe- chados, y el Rey no fía fu ofi • cío deleícriuiepte jíino delSc cretario. lo Sínofonfíclesencícriuii: las fianzas, y los dichos de tef tigqs, y noles declaran bien, y^de eípacio las preguntas : y fino cícriuen perlas miimas palabras que ellos las dizen, porque por gloíTarlas, mudan a vezes la fultancia, y fino aui fan a las partes que fe obligan ante el a aquello, a que fe obli gan, y las leyes que renun- cian, Segunda Parte. cían j que valor tenían eníii defenfa. 11 Si lleuan derechos por guardar los proceíTos, y li lle- uan cllosjO los oficiales dere- chos por bufear los pleytos q cftan pendientes i aunque fea antiguos ,/. 17. tit. 20. iib, 2. recépil. 1 2 Si lleuan derechospor co fas que deueh no lleuarlos, íe gunlas leyes 20. 2 1.2 5. y o- traSjííf . 20. líh .2 .recop. 13 Si no íáben los eftatutos, y leyes que tienen bbligació deguardaren [aoñcid/rhom¡ Üb.t.cap.T6.'num. 27. Y íi han quebrantado alguno con - daño de tercero jCo- monurñer.i. ‘ -dixe. - cap: Capitulo II 8 C AP IT VL O XV. Para efcriuams del ¡mmeray Rea- les, I T Os eferiuauos fi na cum* -^plen eljiiraraentoque hi zieron de hazer bien y fielmé te fu oficio; Sairus ^ Claui Regia hb. iz, cap. 25. y fi no faben lo que pertenece para hazer- lo bien. ‘ ' a Si lo vfan fin tener fufícié¿i cia,y fin faber las elaufulaS comunes que há de licuar las efcrituras , y en laspartieula* res no confultan Letrado pa- raacertar.- ‘ " 3 Si toman~ las efcrituras por minuta , y no las hinchen en los regifiros a fu tiempo, y hazen que piísien blancolas otor- Segunda Farte, 2 También les eftan prohibí ck s ios conciertos con la par- te por vn tar'to , fi laÜcre con cJ pleyto:y aísi íe acuíe, y fea prt shuntado de todo eftoj c.zó jum.yidefup.cap.g.n, p.Z.par. 5 Si por defcuydo fuyo íe piCi de el pleyto por no liipl i- caren tiempo ,y afsipalsóla icntcr ciacn cola juzgada, de uc tener donde haga memo- ria de los términos, 4 Si aiucndofe paliado el ter mino de fuplicar de la fenten tía hazen alguna ficción, co- mo enmendar la fecha déla prelentacion de la fuplicació, poniendo día antes, para t]ue pa czcafer dentro del termi- iioen quedeüiaíupíicar: tni- itk fi érala vltima fenten- cia.ycídaácopoiq la fentéda Capitulo DieTi^yfeys. izz pafsó en cofa juzgada. 5 Sitamaneiple/tojnolo bueluen a fu tiempo, y por ef- ta caufa fe detieae la parte c6 traria,y gifta para facario de fu poder. 6 Si han tomado dinero de la parte, y ño dan entcramcn - te lo que le dan para elLctra do, contra la/- 7. tit. recop. y hazen que le dé carca de pago al Letrado de dozc, y no le dá mas de quatro por fíierp .fo pena que no boiac- rá con otro pleyco, y que Jafe con ocho.-dcue reftituyr ai Le trado fu jufto trabajo , o a U parte la demafía deloque lic- úa para dar al Letrado. 7 Si ordena la petición, que hade licuar firmada dei Le- trado , y la da q la firme , y el íc Ikuaeidinero dclLetrado; L 2 aqi i Segunda Vartt. aqtú puede aucr injuñicia c5- tra la parte. Si lleua mas que deueal Letradojy córra efte. Si no le da por la firtria nada contra fu voluntad. 8 Si no pagó al Relator derc chos del reo , y fe queda con ellos, y elRelacor faca prouif- íi5^ y embia a cobrar del reo, deudos elProcurador con las cortas al reo. p Si jura en nombre de fu par te, fin tener poder efpecial. Thom.lih . ; .c. 1 3.». iS.l.22 .tit. recop, Y fia cftar bien inftruido,e informado déla parte , porque fu den jurar de eífa manera, fin eftar informa dos de la parre : lo qual no fe puede hazer fin perjuyzio,por que juran lo que no faben. lo Sijuróen aniraadefupar te^oponiedofe a las execucio- HCS, capitulo Diei^y fiys, 125 heStThom.fup. n. t 6 . fabiendo queeñ realidad de verdad fa parteprocede de malicia^ y q no tiene que probar en ios diez dias de la ley , y que folo 10 haze por dilatar la paga: y fuelejurarclProcu^ador en a- nima de fu parte, que no lo ha zede malicia^ 1 1 Si por no afsiftir en la Au diencia , fe ha perdido al* gun negocio queeftá a íu cargo. Lj ‘ CAP. Semnda Parte. O CAPITVLO XVII. Para Receptores. I C I no faben las leyes y or- ^Jenanpsde fu oficio,y fi ro ia&han guardado con algfi daño de la parte, que tenga obligación defcftiruyr, 2 Si ftíiédo de la Chaneillc- ria íleua machos negocios,c 5 traIa/.4.f/f.2'2.//&.2.mo/?.qíi no es de pobre , no puede lic- uar mas q.ue vno. Lo peor es, que lleuan talarlo entero por cada vno^como fi licuara vno folOíWe Lef.líb.z.c.ii^.diih.'). 5 vá a muchos negocios^y por elfo no puede acudir a ta- tos , y fe palfí el termino de prueua a la parte, y fe quedan f.nhazefpróbanpajO liázen Cafitído dieí^y fíete. 124- que la parte embie a fu coila menfageroa la Chanciilctia por termino , deueri pagarla coft 3 ,y el daño. 4 Si en las prribanps q ha- 2cn mezclan autos irapeitiné tes porque aya mas cícritura, y deílarefukalkuarmas de- rechos el Receptor , el Reía- tor,y el SecrecariO;,porque to dos ellos lleuá mas derechos mictras mas ojas ay, como las taifa la Audiencia. 4 Si no han entregado las probanzas dentro de 20. dias, como deuen,deuen pagar el daño que hazen. é Si cohechó al repartidor de los negocios. para que le dé ef negocio que no le perteneciai defraudando al Receptor ¿ a quien Ic venia de derecho por íu turno , o hazen .que- la L 4 parte Secunda Patte, parte recufe al Receptor a quien le pertenecia,porque le venga a el el tal negocio. 7 Sihaíacadoefci'ituraspbr compulíbrias fin fer mencf- ter,conccrtandofc con el foii citador que laspidarelqual como no lo ha de pagar de fu bolfa fácilmente fe desta per- feadir,y pide coiiipuIfoiias,y donde baftauan 300. ojas, íc aumentan y fe aumenta los derechos dclRecetor^Rc- lator^y Secretario. 8 Si reciben prefentes, o da- diuaSjpecany deuen reílituyr íi no fon colas menudas, P Si licúan mas derechos de los que tienen taíTadosporel arancel jufto que juró. 10 Sino eícriuen fielmente lo que dizen las partes y tefti- gosjfin gltíífarlo ellas , y ma.. Capitulo T> ie\y fíete 125 dar ia fuftancia. 11 Si no hazen cada pregun- ta de por fi, para que entien- da el tcrtigo io que reíponde, y no muchas pregútas juntas, quecaufan que el teftigono diga la verdad. 12 Si no guardan el fccreto en las probanzas, hafta que fe aya hecho publicación, que fuele íer daño a la parte. 1 3 Aduicrtafe , que de mas de acufarfe deftas cofas , le a- cufcn del juramento que tie- nen iiechode íu oficio, y no han guardado. Y aunque no ^uran de no recibir dadiuas, les es prohibido licuarlas, y en materia grauc ferá mortal. SéniníU Parte, C APITV LO XVíIL Para 1 C I no cumplen el juramen- •^co de hazer bien y fíeim? te fu oficio, Cord.^. 1 1 7. 2 Si recibiendoinandamien to contra a!gu nade auifaqac fe guarde, y eítorua la cxccu- cioi). 3 Orando le crnbia el juez con falario ca{Tado^ llena mu- chos negocios,}? llena paga por entero de cada vn.o,CQa- trala/.i.í/r 3 i iib 4. recop. an- de Lef tth.i.cap.tr^.duh.’y. para eílo vea a ^4anuclRodíigucz cap.^'daom. 4 Si en las ventas y ineíbnes no pagan enteramente io que dcuendela cofta. capitulo Die^y ocho. it§ 5 Si tUlliTiulan con vente- ros, meíoneros, tablajeros, rufianes , &c, que ¡es dan di- neros. 6 Si quando rondan entran en las calas , y hazen ruy- dos hechizos , diziendoj foys rufianes j ladrones, &c.por facar dineros de Ips que no lo fon. 7 Siatitulodealguazilesha zen agrauios y fuerzas. 8 Siauiían a losquehande cxecutarjpara q alcen los bie lies con daño del acreedor. g Si llenan dineros a cátone ras^achacádoles qtiené rufiá, no teniendolojofelocófiéte por dinero a la que lo tiene. 10 Si hazen agrauar deprb fiones aJ piefo, poique dé di- netos porque íc las quiten, lí Si fe han hecho de con- hó ciato SemndaPurte, CAPITVLO XXI. 1*^ ara Reos, 1 "C L Reo 4eiie dezir la ver- ^iad ai Prelado, que le pregunta como padre para íüeinmienda,y no paraca^ tig ) , íaluo como abaxo diré numero tercero , Silueji. yer- ho^correil q.j, 2 Deue afsi mifino dezir la verdad , conftanáole , que le cita el delito probado femi- pleaamente , cito es quando ay indicios prouahles, y legi- timanicate probados por dos tcíligos con juramento , o al- gún indicio vchcmente,ypro bado , como he dicho , o fí ¿1 lo coufeílb cxtrajudicialmen- te, y io afirmaron los duchos dos Cal> tillo yey ntey vno. 130 dosteftigos^o vuo infamia c 5 tra el que tuuo origen de per- fonas fidedignas, o vuo va tef tigo de vifta contra el:el qual no padezca excepción , T/cfe ca^.qualiter ^qmndú i.deaccu- fit>S.Thom.2.2.qt!£j}ion.6p.‘íy- ticul, 2 .Birt.in l.jin.uúm.j .jf^de quigjiiontb. 3 De donde fe infiere , que el Reo juridicáraente pre- guntado, deue dczir la ver- dad 5 y para con el que ya la negó , y es negocio de pe- na de muerte, galeras ,0 aco- tes, o condenación de gran parte de hazienda , que no es improuable , fe paífe con el , alegando otros lo dizc TliQm,Safich.lib,'^^c, j,nnm.i r. y no fe ha de aconíejar antes de eíTo. 4 Acuíefe el reo , íí defeu- bie Segunda Parte^ bre los cómplices injuftamcn te , o no deícubre los que dc- ue en cafo de heregia ^ fodo- miajO otros contra el biencp mxxtl.Nauar.cap. 18.wftw.58. 5 Si preíéntó teftigos^o eícri turas fallas, o quitó:.o enmen* do algo del proccífo , que fa- uorecia al contrario , diga en que negocio. 6 Si vfó de dilaciones fuper- fluas, apeló orccufó al juez. Relator, o efcriuano injufta- mentCipor folo gozar dcl tié- po, l.jin. C .qmndo prouocare non eji necejje : y jura que no lo ha- ze <fe malicia , que es nueuo pecado. 7 Si tachó tefligos con faifas caufasjocon impertinentes y fec retas. 8 SiinduxoaotrosreosycÓ plices que nieguen la verdad Capitulo -veyntey T>no. i ^ i qnando deui ’n dczirla , o les jnduze a que víeo de otras fal fedades. CAPITVLO XXII. Vara tejligos, 1 C I afirmo lo que no fabia> ^ mire el daño que hizo , y repárelo . o íi dixo por cierto lo que dudaua. Ñauar. cap, ij, 2 Si ateftiguó, aunque fea verdad^ loque deuia ocultar. 3 Si íiendo obligado a fer teftigo,feefcondioporno fer lo, o fíendo llamado por el juez no obedeció, y no ateñi- guó en cafo que eijuezpudo mandarfelo. 4 Si por fer pariente, no auié do otro que diga, no atefti- guq Segii a da Parte. guo,o hizo que reílícuyeíTe la hiziéda a cuya era.Aísilo di- ze Pedro Antonio m quxftiom. his^Czno’i.de Monitores , II. fec.i .n. 3 .<& 6 .Satro l;lz. 1 2 . Cla~ ai Re^ia c,20. n. 20. citando 3 otrosj donde pone en que ca- fós ha lugar efto:, y de h tefti- Z\icion:,yide Ñauar, c. 2 5. «.41. in fine. 5 ‘ ' Si fabiendo la verdad , no quifo ateftiguar fin que fe lo pagaíTen , no teniendo efeufa alguna.ydcuc reftituyr io que recibió al que íe lo á\c>,ToUd. lih infine^ Na^ uarxal) z^.num.^^'y. 6 Si Ve haüb por teftigo al defpoforio de prefente con el Cura, fabiendo que fe hazla fin amoneftacioneSjUidiípen facion, pues coopera a vn deli to que íe haze contra el Capitulo yeyntey dos. 1^2 cilio TridcfitmOjy^'^24.c. 1 de matnm Y tanto mas culpa té* drá quanto tnasaytídó a cuc fe hizieífc de cíía manera. 7 Sifueteftigodeobligacio nes vfuranasda hiendo, o du- dando que lo eran.pucs hazc valer el inftrumento^quefia teftigo no valiera, Ñauar, cap. 17. msm. 275. i'i'j. donde trata de la rcftitacion , ydei que duda,fi puede ateftiguar, 8 Si pudiendo con fu dicho librar a vno de injuíla nuicr- te,o infamia, o daño, no atef- tigua,y fe ofrece a ello, o por otra Via lo remedia , Navarra cap.i'^, mirn. ij-Fctrus .Afítonurs [up. n. 4. C>'5- CAP. Seo-finda Pane. O C A PITVLO XXIIL Para Corres-idores, O jCí ha vendido los oficios ‘^públicos íia tener para ello autoridad, o ha recibido prcíéntesjcn cantidad jde ofi ciales de la República. Z^ylo iib, I .cap.'^ 2 2 Si ha dado los oficios pú- blicos a períonas que no los merccian;y fi no tiene cuyda do que los oficiales pubiicos hagan fielmente fus oficios, fin hazer agtauio a nadie. Mi tefe la obligación de reftituyr eidaño que fus oficiales haa hecho. 3 Si no tienen cuydado de Viáitar a menudo los lugares publicoSjCarniceriaS;percade rias. C.ipiftJon/^ñtey tres. 133 ^ ri a s ip í 2 'j: a s 1 E a bcf n a s , p a n ád e- r: íSjV para eTl:oruar qualquicr \j,rñ que pusd-e vtííúr ala Re i* ri i n * «... 'r ' ' ' I ' é ' -4 St iio.tica? n.r precios riiódcrados en ios .*idiueiiimicrítoSi.yqüe no íí venda lo que es inalo ydá- «nadOi _ . •| Si no vifiíi; ia jcarcel , Sat -yfyhjud.ex..nyr):^ i:^..Y tkíí taaqeacoqiíciclgsU.í7ealps preíós.p fiiks eí liaa íícinaíiat- das priíiontSi.y lesliaien ex-- toip^one.5 pafa .,q]j¿taríc las>: o pordcxlrlos falir de noche-o fidekan-.entí-ar ¡malas rnuge- #.es a los pieíoS:, o, hombre^ las dm.Regiltbr^ iiz.ca:p . ; tí ^ Si no ,Yí fitan los mefones^ jjf lugarcsdonííe^íc acogexi -^y 'K? mugares demai viuir. í ^ M 7 Segunda Parte, 7 Sinocchavagamúdosdel pueblo. 8 Si no tiene cu ydado que no aya pecados públicos, co^ fno amancebamientos, tabla- jes , &c. ^ 5) Sicnla’diftribucion délos loldados, y repartimiento de co'ías penofasmo á guardado jufticia entre los vtzinos, y procurado, que lospobrcs Icá menos cargados. «o Si en fíefta, fin necefsi- dad , o piedad á recibido tef- tigos, o hecho otro atio judi- cial. lí Si no ha impucílolapc- na CÍUÍI5O criminal, que tenia obligación deponer. ' 12 Si no ha guardado el jura mentó que hizo de guardar 'bien y íielmete íu oficio guár dando leyes del Reyno, 'Ca¡>it»Jo -veyutey tres, 154 ordenanzas, y coftumbrcs de fudiftrito. 13 Si no ha procurado que lo s negocios dcl Regimiento fe traten fin pafsiones ,0 van*, dos, auifando de lo contra- rio a quien lo puede reme- diar. 14 Si difsimulacó los Regi- dores en cofas injuftas, como en aprouechaiTe de los pro» pios>hazer vexaciones, no pa gar faIarios,o deudas, lleuar- fe el pan de los pofitos , &c. 15 Sino procura que el pan del pofito le de a los pobres, i 5 Siagrauiaalospobres,y no les derpaclia pi efto. 17 Sinotienecuydadóqují fus criados admitan con fací» lidad^y buen termino a los nc gociantes,y que no les venda la entrada. M a SegumU Partei fiíiqi qiiitaai jlis a las yerdi- deras paWres, y dan dalas a íus deudas y cri idas , dcc. 18 Si diíiuula coacarnice- rosjy pcfcadaies , &c. ia mal que hazca , por tenerlos para fu regalo ganados , y licuar dcvaídCjO a menps prccipias cofas. 19 Si por na boluer por ía República , quando • íc trata negocio inj jíto de pariente, o fu amigo, no va al CabiUo, por no coatradczirle , y dexa que fe haga , pudrendo cídor- isarlo. iq Si haze que le den los ofí cios cargólos a los con quien eiiá enojado por odio que les tienen. 21 Si por fu oficio venden fu haziciida a mas precio ck lo iufto , Q compran a megos de . -- Capitulo Véynteyquiítro, 138 lo jufto , entran con íus gana* dos donde no pueden jufta- mente,cortan,y talan, y hazé daños a la República, o parii* cñlafcs , repárelos. 22 Si por fu oficio carga a o- trós id qiie el o íus deudoi auiau delkuar de cargas. ^ CAPITVLO XXV, Para Jurados * 3 C I no a fsiRen en los Cabil *^doscólosVcintiquatros, y miran, que lo que íc trata fea en bien de la Repablica,y délo contrario dcueneontra- dc2ií;y alegar caufas para 'qiie ñq fe haga , Mauarr. tih» 3 Q^défejdíttt. ' : ; i i í' H6 a Si , .Sexuada Parte. a Si no proteftaron los da- ños i y hizieron apelación en forma ,y cuydaron que íc prp íiguicííe la apelación por el Procurador general, fi le tie- nen los lutados. 3 Quando ven que quieren loS'Veyntiquatros votar algo en daño de la República, fino proteftaron en contra,y procu rarpn,que la jufticia no dexaf fe votarlo, como quádo quie- ren hazer repartimientos, y en los hechos quieren nom- brar cobradores que no fon para ello , Nauar.fup.n.ii. 4 Sidexan nombrar follcita dores, o procuradores, que no fon apíoS/folo por condefeen dercon los VcyntiquatroSj,./ vezes foelen darles faiar ios .1; . 5 Si fue a la Cortc eon fafor Capit. Veyntey cinco. 139 j rio de ciudad, teniendo negó* CIO propriOj/.2 1 .tit.^Mb.j.yp- co/ 7 / 7 ,,máda q noganefalarjó. 6 Si hadexado. íinreciamar en contra, quando lajuílicia pone demaíiados alguaziles, y no fon coaforna^ a lo que Jas leyes piden ^que lean. ,7 Si han puedo a los mante- nimientos pofturas injuftaSi Ñauar. jup. inpne. 8 Si procuran para íi diputa- ciones, no liendo hábiles para ellas, y piden demaíiados fala rios, y ayudas de coñoLiNauar. fup.num. 25 . - p Siauiendo lido Diputado de términos , no afsiftc porq noíehagajufticia córra ellos, o fus deudos. JO Si quando, han de hazer probanzas en negocio de la República , no^ hazen lo que . . M 7 deuen, Se^NtiJa Parte, Ct. <3euea,y diílmulaa por otra tal. . 1 1 Siconíienren que los in» íercíl'ad os contra quien es el regocÍQjfcan iiombrados por Diputados. 12 Si tienen Parrochia a fu cargo, y no la viíitanHparaver Íí tienen armas , y otras cofas qué deuOrt,/. i ,bh, j.re- cop. y difimuian con miichos, y defpucsay peligro, por fal- tar 3 riémpo neceífario , íV^«. Jhp,dn!K'^',ÍHÍrÍ!>, <¿p^ num. 30 , 1 3 Dode ay pad roñes de pe.. cherÍ3,.,{ino los hazen como deuerr,'y cargan al hidaigo^'y Je apuntan , y al que no lo esj, ic ponen por hidalgo. Ypa los padrones de ca- nalíeros’de quantia , dizen q no la tienen fus amigos, y dea dosfaifaméntéjj^ otros dizé Capitulo T^ejfftcj^siuco, 1 46 que la tienen c5ruñí la ver- dad > y ks leyes en, Ipynoy o:ro. 15 Si en ncíiipo denecefsi- dad no repartén el pan a los phobreSjfino a ricos,y amigos, Q-a losde otra Parrochia.qui- tandploalospobrcsde lafu- ya.^NMiar.fííp.niím, 27 .^ l 5 Si donde pueden hazer Cabildos depacíi no íosha- zé .p ar a V c r _ e 1 lo s fi n los Ve i a- tiquatíoslo que importa ala República , para eíloruar lo q qpntra ella hizieren, jy' En los pecados públicos» que deuen hazer, Tloom, " ntime- *y f -ív A Sfgunélt Parte, CAPITVLO XXVI. Para efcriuantsdc Cahilüo, r - íi • iCino ha cumplido con el ^juramento de ha 2 er bien íü (>í3Cio,y guardar ilcreto, y no licuar mas derechos de los tjtíé eftah'tiííados para fu ofí- cfo juftafncnre. 2 h i nó «erre memoria délas dVd'cnanyas capitulares para Cabildo y Republitá^y délas prouifsioncsRéales queay pa ra la buen a expedición de los negocios de íu ciudad y puc* bio. 3 Sino eferiue los autos ca- pitulares , q en fu piefencia fe dieren, dando ygual tiempo a todos, y que voten libremen- Capit. Veynuy feys. 141 '4 ^S'i ante el fe hazen las pof- turas.y pu)as de los proprios, y tentas Reales? diga íi ha te- nido cuydado en las poílurasi pujasjrcnaates^yáá^as dcilosj de ráanera,que ios propríos y reutas ¡no pierdan liada de lo que les pertenece poí lasle- yus del qu ademo. 5 Si ha leydo las pcticionef eilelCabildo,ÍÍn dexarlasde fuscótrarióS j y leer las de fus amigo*, qücá vezes haze da- ños, y caufacoRás , que deué reftituyt. - 6 Si no guarda fidelidad j y verdad en clregifiro délos ga nados, poniendo la verdadera hora en que fe regiftraró de- ueel daño a la parte damnifi- cada , fi prefiere a elvno que regiílró tarde. 7 Si cfcqnden los padrones Segunda Parte , en que eítan apuntados por pecheros vnos , y foncaoía que falgan por hidalgos los qae eran pecheros , contra, c! patriinonioReahy caufan cor tasa los concejos, o delato- res : o al contrario , fieataa en el padrón por pechero al hidalga^ deueks reíU^- cion. -j - 8 Si en las pujas de rentas, por fauorccer al piimer po- nedor, o pujador no dizen a los que le vienen a faber el precio en que anda la renta, fino mayor, porque la dexé al primero en daño del dueño, y vá a la parte, o llenan precios por cfto , deuen el daño ai íe- ñor de la renta, p Si han ayudado a los que- brantadores de ordenanzas, que no fean penados, encu- briendo CtpitulóVeyiteyfeys» briendo las ordenanzas por fus amigos , y dcfcubrkndo- las contra fus etjemigos , por hazcrles mal. CAPITVLO XXVII. JPara tutoresy curadores. iCí no cumplió eljuraraen- ‘^co que hizo cjuádocljuez le diccrnio el oficio. 2 Si uo hizo luego inucnta* ríOiMaa.Rod.tom.^./um.c. 1 5 7 * nam.j. 3 Si dio al menor fin autorU dad del juez mas dinero q pa rafus honeftas recreaciones, y gallos moderados 4 Si no crió al menor en buc. ñas coílumbreSjiHaw.ilorf.yíi'p.'' numié. -t-, •}] : " ’í' Segunda Pane, p Pueden los Toldados quan dopaíTan por algún pueblo, licuar de valdc vna o dos co- midas , contentandofe con moderada comida, y no apre tando demaíiado a los po- bres. 10 Si fe rentaren debaxode la vanderapor lleuarpegas,y quandoesmenefter yraguc- r ra huyeron, deuc reftitució, Re^inald. in fraxid¡h. 2 . » . 3 8 . § . lS.cap.‘^.fec.^. 11 Si hurtan pagas fuera de lo dicho , y no fe acomo- dan con los huefpedes , y les maltratan, facan dineros con gmenazas,o otras vias, Pegin, füpra. 12 Si hazenfuerpas a muge- res , acufenfe con circunftan- cias deloseftados. 1 2 Aduietta el confeíTor , ^ . j. - fuelea Cdpiittlo veyntey HUttie, 14,6 fuelcrt deuerfe alos Capita- nes, y Toldados muchas pa- gas^y afsi íi vuicrcn defrauda do al fcñor déla guerra en al- go, aura conipenfacion. Man. Jiod. d. c. 1 27. ». I. Nau.fup. n. 268 . Pero mirefe mucho, que el compenfar , no fea quitan- do Toldados , y enflaquezien- do por eíTo el exercito,o cora pañia. 14 Si han blasfemado, o tie- nen coftumbre de jurar , JUe- gin.fup. 15 Si han jugado juegos prohibidos en cantidad, o he • cho engaños en los permití, dos. 16 Sitomanmasde vnapo-' lipa depofada, y las reTcatati por dinero, o rcTcataron ba- ga] es, fup. Ñauar, fup, mmti68. Na xySi Se^utida Parte. 17 Si han ydo a giiería injuf ta , o íi fueron a dadofa, q no les mádó fu Principe, q a eíle en duda pudieron obedecer. 18 Si traen mancebas con figo , o fueron rufianes de o- jras, Reginald.fupr, CAPITVLO XXX. Para Médicos. ,^C Icuro, O cura enfermeda ^iespeligrofasjfín auer ef tudiado,y tener fuíicicnciajy pradica, y fer examinado, a Sinoeftudia baftantemen te j para turar con fegu'ridad . 3 Si antes de conocer la en- fermedad i aplica medicinas peligrofas, ó dudando íi apro uecIiaran,o dañaran, hafta mi rarló bienjy coriócerla enfer- naedad. ^ ' 4. Capitulo XX^. 147 4 Si conocida la enferme- dad , no es atentado en el cu- rar,© no viíita,o no eftudia, o no confulta , o no fe quiere a- ^orapañarcon otros en enfer mcdades pcligrofas,por te- mas,© jatfbancia. 5 Si dcfacredita a los de íü oficio , y deshaze fus buenas curas. 6 Si en enfermedades peli- grofas,no auifa con tiempo al enfermo , para que ordene fu .alma, y reciba los Sacramen- tos, ¿fto puede hazer por fi,o por otros. 7 Si alarga lascuraspor fa- car mas dinero. s". Si hizo experiencias pcli- gtofas , con aotablc peUgrq de la vida ^del enfermo. 9 SijpníeñOíQ^cOTÍéjoalcn Segunda Parte', fcrtno a hazer algo contra la falud dd alma , por faluar la falud del CUCrpOjC. 1 3 Je peen. 10 Si dio medicinas, o acon- fejd algo, para que el varó no engendre , o a mugeres para no concebir , o lancar ío con- cebido, Thomdib.gje matrim. diji.20.num. 2. lí Si fe concierta con el bo- ticario, y haze gaftar demafia das medicinas, o las tafia mas délo jufto, o gafta medicinas ya dañadas , por hazer araif- tad al boticario , o por otra caufajo vifitando con la jufti-- cia la botica, no ha hecho bié fu oficio. 12 Si fe encargó de mas en- fermos quedos puede cu- rar, o para curarlos, eílüdiar. 13 Si es fácil en declarar, que ay baftánte caufa para comer Capitulo 1 S comer carne^yrio ayunar qu 5 do le deue , no auiendo caufa para ello. 14 Si murió el enfermo, o fn- turrió grane daño por fu cul- pa. Aduiertafe la rcñitucion del daño. 15 Si no curó^l pobre , que no tuuo otro que le curaííé. Id Si poi odio , o enojo coa el enfermo, dexó de aplicarle lo que deue. 17 Siliadefamparado al en- fermo antes de tiempo, y afsi murro, o íe alargó la enferme dad. j8 Si dudando fr era ncceíTa rio cortar algún miembro lo ha cortado ¡ y íi fiendo necef- fario , no lo encomienda a ci- rujano que lo fepa hazer, o el IK) sabiéndolo hazer lo hizo, ofangrómal. Segunda Parte, ig Si ha pedido íalarios mafiados , o los ha rccebkio, no pudiendo recebirlos. 20 Si auiendodado íii parc- cer^vio claramente, que otro Medico dio otro mejor, y por no quedar afrentado, pornó en el fuyo^ y por el contrario, life conformó con otros pa- receres, viendo que yuá en a- dos r deue dezir íu parecer , y dar razones, quizá los icdi!- zirá. 2 1 Si dio fee dó que algún enfermo herido cftauafuti i de peligro, y no era herí us mortal, contra verdad y ht conciencia, es perjuro , y á i- uiertafe la rcftitucion. 2 2 Si no ha guardado lose f- tatutos de los Médicos : p;. - - ticuiarmente fi los jür’V, y 1 lqsfabe,dcc. Capitulo XX JC, 149 ^ 7 , Si curando tnugeres,no leha auido honeftamente ep fu tura,opor dinero ha dexa- do en la mancebia mugeres enfermas , que hazen daño a lá República. C APITVLO XXXI. ' Fura Boticarios. 1 CI vfa el oficio fin faber lo ‘^neceífario para hazerlo bien, y fin examen, a Si en el hazer las medici- nas no pone el cuydadoque la arte máda,ni lo que el Me- dico ordena. 3 Sienlosjarauesecha miel por acucar, o acucar mancha- do. 4 Sidávna medicina poro- ira fin orden del Medico. Nj 5 Si Sé^tntda PáYtc, 5 Si dio medicinas para ncT' engendrar , o no concebir, O para obortar, Thom.lé.g.difpt zo.mm.g, 6 Si dio medicinas veneno- ías o mortales a quien no co- nocía, o prefinne que vfaiá maldcllast 7 Si dio medicinas viejas, da fiadas,© que no tienen vir* cud. 8 Si en clpefo/medida, cali- dad,© cantidad hisobilta. ^ Si vende a mas del jufto prcciOjO foborna al medico, para que taíTe las medicinas a mas de lo que valen. 10 Si no tuuo quema para quien pidievó efta medicina, y la da para otro , que en elle yerro aura gran daño. 11 Si vendió por agua deñí- lada U natural. 1 3 Si Capitulo XXXI. 150 ti Si prcftó dinero con pac- to, que venga a fu botica a có prar:,quc cílb es vfuta. 13 Si quebranto la fíeftatra bajando en lo que no ay ne- cefsidad* CAPITVLOXXXII. Para CirujaHOS» litigan fi han cftudiado *-^para curar,y fi fon exa- minados, y han tenido prac- tica. a Si fe entremeten en el ofi- cio de los Médicos, o no los confultan en lo que esdeíii oficio, y no d|ucn fer abíuel- tos , en efpeckl para en curas peligrólas , fi üd défifien de ello. / 2 Si alargan las curas por N 6 fa Secunda Pme. fu tiempo,/ donde dcue,y ha zedaño a ios acreedores ne> gociantes, principalmente fie do requerido por ellos de los daños, mirefe la rcfiltucioa fi pudo pagar. 18 Si paga a fus acreedores contra la voluntad dcilos„no f en dinero j fino en merca Je- riaSjO a los jornaleros. 19 Si en fíefta contra dere- cho , o cofturabrecacercito el comprar, o vender , gaftaado en ello mucho tiempo, o en publico. 20 Si en la Iglc fia tuuo mer- caderías, y alli las vendió y compró por ofíciOíM/i.e/yaeííj, ZZ.difp. 21 Si vendiendo, o compran do jura con meritira , o haze encarecimientos, que le cucí- U>y dá mas por clIo,y el ami- go lo Capitulo XXXIIIi; 1 44 go lo cree, y lo licúa cafi con- tra fu voluntad, r/WfZí/Itó.a. 22 Si puja fíngidaraSte, por- que otro que eftá picado cotn pte mas caro que lo que vale, ’pideGreg.iul.l'^.tit. zé.p.z. 25 Si hizo contratos dudo- fosjfin examinarlo que éneo ciencia podia , por el peligro de errar. 2 4 Si ayudo a malos contra- tos. 35 Sicompró lo hurtado, o que dudaua ferio. 26 Tcnderos,fivédenamas precio de lo que el amo man- dó, y fe quedan con la deraa- fia , o fino lo quificron dar s como el dueño mandó, y por eílbno fe vendió, fe perdió y dañó la mercadería, es a fu rkígoyeargo. CAP. Segunda Parte» CAPITVLO xxxy. Para mercaderes de paños, iCl vendió mas al fiado q ^ai contado, y por elperar mas tiempo lleuó mas precio que el rigurofo de contador veafe Lefio de lujl, lib- 2. cap. 21.HKw.55. f 2 Si no da el paño a teñir a tintorero temerofo de Dios>. jt fino que quiere que venga- mal teñido , aunque fea que- mado de mucho ^umaque. Y. aunque ay veedores para quando el paño eftá azul,; quando eftá negro no repara en eftb , y es en daño grande del que compra mal teñido^, o quemado, que dura menos., } Si le piden vn paño , y di-:- Capiti/lo XJCJCV, I ^ j zc,quc es de cíTa ley,quenta, y rintaj no lo íiendo con mu- choj y licúa el precio injufto. 4 Si ^urce los paños que tie- nen vnas razas grandes^ con- tra recopila no lovenda en junto, fino por varas , Tacando Ja que tiene ^urcido,que defpues corria peligro de caer en parte de la ropa , que no fe pueda feruir dclla el dueño en breue,por la raza oculta. 5 Si venden pañojanafeote, cílatneña ,con xuarda encu- bierta con olores, y defpues cnbreue fcdefcubrecl mal y daño. CAP. Segunii ViYte» CAPITVLO XXXVI.’ FAYa MeYcaderes de feda, V iC Ida a hilar !a feda ^ pufo ^ en húmedo, para que pe» íc,oIas aprjas mojadas, pa- ra que pefen contra el hila- dor. a Si co mpran feda en blácó fin marchamar, para defrau- dar alRey los derechos^o a fu arrendador, deucn rcñitució de los julios derechos. 3 Si compió majos al con- tado , y luego los dio fiados, llenando tanta masganácia, quanto es el tiempo que dila talacohranja. 4 Si compró feda noygual, y la hizo torcer có la mejor, y la vendió al precio de la me- jor, 1 Capitulo XXXri. 1^6 jor , y la haze teñir , pata que no fe vea el engaño, y Sí vende Teda teñida con brafil por cochinilla. 6 Si en otras colores l'.aze que fe eche menos recaudo quefedeue, por ahorrar rof- ta,y vende como buena Is tal feda afii teñida y llena como íi fuclíc amayor corta teñida. 7 Si hizo mezcla de ledas no tales para cordonería, y véde como íi fuerte vna fola tela buena, fin que fe vea el enga- ño,y fin declarar lo oculto. 8 Si hizo hilar oro en hilo, o media fcda,no tal corno la lei y ordenanza manda , y lo vende como hilado a toda ley. co Sezunda. Pifté, CAPIT VLO XXXVIL ítiYd texedores de terciopelo j tafetán. I C I toma al principio, o fin. Je la tela algunas varas, ylas veíiJe con achaque de q fon de fus quartas que le dá el mercader para fu dcfpetdi cío, y vee que no ion de quar ras, fino que han de faltaren la tela, y haze, engaños para que no falte;y aunque pagaf- fe la feda ai .mercader, lcha« ze daño en no darle futexido, fino en feda.? que vale menos quetexida .-para los texicios veafe la ley 2 2 , t;t. 1 2 .hh. 5 .re- cop.qne pone los terciopelos como fe han de texer. 2 Si echa azeyte, o goma a la Capimló -MXXV'íh 157 látela masHiti lo que deue,pa • ra-tomarfc oiro tácofcfó de ^ fcda. 3 /Si.-pu'fo la- tela.’ en menos ^ pay 06 que k in anda la ley vy > ordenanpi. .-.t í -1; 4 >j‘S 4 . pone lUftaal terciopelo dtí«pelo.y .mpdií), echando en r laíteia folo-,v"n pel0i6>e a la lif ta de dos pelos j echo pelo y medio j'Gon íbqnaí engaña al que la ha de comprar. ,=! .] .* 5 :i<Siemü%:efían gómala faí ta que lleua latéia^pormQ yf-, atoda leyví 5 -'Si 'trueca ks.. buenas tra- mas y vpdítemJbres (por nota-, lést, y--fe queda con lasbue? 7 / > SI n o, texe ¡sa ios con = los- > hierros que manda la ley, y ^ cljpeyne>tenr^taatas porta- das;y mas ftfefqujeda eó la fe da> ' O 8 Si k-í— * Sentida I zarte, C> 9 Si no tramó ci:eá“os cabos ti tafetá doble, y en peyne de 2 2. ligaduras. p 'Sino golpeó biVnycomo dcuciporfacar mas varas, y nodetencríe tanto. 10 Si no ató los hilos que fe qnebrauan,y aísi queda la te- la floxa, y los dueños pierden en ella. 1 T Si hizo otro fraude en fu oficio. Sinol'abe,onoguardaIas leyes de fu oficio. 13 Si las Fieftas auia el te- lar , y dcfmota la tela fin nc- cefsidad,mucho tiempo. 14 Ninguno tenga mas de quatro telares en cafa. Or- denanzas de Granada, folio 77 * ' 15 Elqjcyre fea de veyn- le y vna ligaduras, y la mar- ca CapittthJÚÍJCyiI. 15S caGinouiíca. 16 El terciopelo fencillo fe labre en peyne de veyntc y quatro ligaduras, y dos hilos por anillo , y en marca Gino*- uifca. 17 Terciopelo azeytuni bc- llotado fe labre en peyne de 2 1. ligaduras, yraarcaGinouif ca,y no fe trame có hilo, ni a- tanquia , fino con buenas tra- mas, como las del terciopelo. 18 Elakiuaxofelabrecnvn camino,y en 42.do2enas,yen peyne de 21. ligaduras, y mar ca Ginouifea. 19 Terciopelo de brafil lic- ué cordoa verde, lifta colora- da,tran3as negras., 20 No hagan obra de dos le- das fin voluntad de fu dueño. Ordenancasrup.fol.74. ; 21 Nq^ pjí&le oro falfo con fino, Sp^uHiía Pan&. taclpi:f<Jt]uc íctruxodccara dclincTcadci'. Diga íi ha he- cho fraude, y reíuíuya io que ]ku6. . 2 Si no fabe las leyes de fu o- íicio,y no lasguarJó. . 3 Si carga ia íeda de caxcai o cofas que agrauan la ígda, y fe quedan con íe.da que correfpoade a loqueleecíió coacra ley , y ia iia¿e pefa- da. . ' 4 No eche caxcaras de Gra- nada, ni zumaque a la leda ne gramicarincíi para cexcr,qiie es contra ordenanca , lupia thl.68. 5 La feda de grana pai^te- xer fe tiña agallada , y con tanta grana cjue falga pe fle- ta. ) 6 No fe tiña feda floxa , ni torcida j ni acache para ven- der CapivhXLl. I 5 i ácrcon braíil fino es para gaf taren panos, o en cintas rexi- das , y ti liiíadillo y media- nos. 7 El braíil no fe dé fobreblá eo.ilnoiobre rubian. 8 Lafedafina para rofadafe tiña fobre grana ,y no mez- cle rubian, ni braíil, fino fuere azache , y hiladillo , y feda baila , que puede fobre ru- bian, 9 La feda morada , y azul pauonada , íe tiña íobre azul, y lo azul fe de fobre blanco-y 10 mofado fobre graria,v la a- zui tro licué morada. Orde-" nan^a.fup.fol.74. 10 Seda negra fe entregue en toda perfección de ne- gra faluó para tercÍopelo,qüé puede quedar baxo el co- lor/ II -I t El alapin , o veedor ye^ la feda para morada o. azu} antes que la acaben 12 Losáprendizesquéricm po han de ferudr. Vide orde- na as de GranadajfbLy 7. ^ C Á P ITVLÓ XLÍI. ' De mercaderes de ^ta^^os. ’í'’,.,] • .i/: * i i-- Laman por mai nom-. ^ bre pa bañeros a los ^ ticuwji rienda abie’'ta para prar retazos de feda , ay en ' Granada qrdenanfa,fol.t;4.‘_ que prohibetl cp mprar feda ^ en ro'detemi a^arja , nf en ca^ , dexp, , ni/ndcañppes teñida, ^ ni por tcñir,de mücbacljbi ni ^ fnugeres;,pi cfclauos, ni perfp na.fofBechpf%,fino fuprep lona conocida, o meicader^d 'D U.-l; í Ti CapkuhXinf^,^ t6^ qye trate en la militia feda. ^5, 2^ no íeexcuía de pecado^ eiqus compra algo defto,;c 5 ' que ei yeadedpr ,d^a que el lo pagará, y reñiíuy rá al düe- ^ ño,porque el corappdor que , fabe y deue fabcr,que el ven- , de Jóme és^dueñq deloque^ vende 5 coopera con el, peca- do que ciTe haze , y, eftando expuefto a comprar de eífa^ maneia, eftá en pecado mor- , tal^y fino vuiera comprador, „ no yuicra quien. vfqrpara da ^ feda agena , no íean^al>fuelr, | tos ^ fino ceífan de erfe modo | de comprar. ‘ . , , ! . , cÁPitVtq . cogedoms ke feda. ^ ^ 1 tomaron.para fi Jeda , y O 7 ídplea Sr^uft<Í4 Parte, fupicn d pcíb con poner farja en agua , o la leda cogi- da la ponen en humedad j t a- ra que no íe eche de ycr la fal- ta.' "• 2 Si echan dentro de lascar • jSjO feda algo crac pefe , pira íomarotratanta* Teda.' 3 Si trotó mala feda con'b'uc jia^y fequebó con eíla. ‘ ' 4 Si no pone cuydádo que no falgaii muchas marañas. 5 Si no pone cuydado en ar parrar quándo coge de vn má de feda la tela . y el pelo, y Ja trama y cabezuela , para que e! dueño fe aproücche dcí map en todo lo que fuelc fcrde prouecho. 6 Si no buelue las marañas, por dezir que la riñe el merca der por tanto deíperdicio , y yalcq dinero las marañas a! ^ íperra- Ca¡)¡tifIo JCLJIíT. mercader , butl»'iias,o auirc lü val>)rdel previo. khaa de dai po»' coger feo a. 7 Si valiendo el coger cada onp comunmente tanto, no fe Gontentaiaunque Ubremeu te dixo al mercader, que a ef« fe precio cogeria , y en feere- to víurpa^y le corapenfa, haf- ta lo que ella quiete lleuaf por precio lauiendo muchas que ruegan, y piden feda pS* ra cogerla a elle inferior pre* CIO voluntariamente , que c‘ • mo ay muchas cogedGras,b2« xa el precie del coger, y ella voluntariamente fe concertó a eífe precio. . CAP. Ai Stguiidci Parte,' ' CAPITVLOXLIIIL * Parageli:i^es de feda. > \ Eliz es a cuya tienda íé trae la feda a vender,y ef tando álli la feda fe pregona para que da compren , que es 'andar en zaguaque y peca en 'las cofas íiguientes. ' I Si DO haze toda diligencia dtuida , y viada , para que fe íaque pTecvtf jufto , corriente 'poi el raa^p de íeda que fe le dá para vender , y aísi la da a *íu amigo pormenos, no aguar dando que fea laota,yf( jun- te to'rapradores, como fe fue- lehazer al zaguaque. Orde- man^a de (granada, 2 Si truecajos ruacos Ctt da- ño dei dueño* . Capttfiío'^Linii" ” i6<) 3 'Si''quañáo ‘víia,f)6nc(yic-i do'a la íeda'ry ótíd Ic'pdja, * nó auifó ál pont’dtír'la' puja' dentro.del día. Centra oíde-' nánga'de'Gf áná^daj’íbpiá foi.*’ 88 . ' * ';7 ' • ' ^ Si 'dex6 rdtiarar' la 'fedá' fuera dcl Zagua‘qtfé!,''cs'<dhíf'a"‘ la ordenanca 88. w fine. 5 Si Cjobrando el dinero de los'mápds en pláYáVIó's paga al dueño en moheda de co- bre , y fe queda con la plata p a r a' fu ‘¿ o‘ fñ dd i U a d , ‘d d a¿l a ’ con fáñtopbfci'éñtd'ífé'true- que. , , 6 Si qúandó traen ^‘áVíida de feda finaCy allu'Mtíafo de' azacKeVHd Verídé éri'pñblico zagüaqufe laakacHdV'y la to- ma di póf ni enós dé lo qtie *én publico féy'éhdíéfa.^ 7 Si Secunda Parte. rt> 7 Si compra el geliz para íí aíguna feda,op3ra otro , que es contra ordenanza de Gr,V; nada, ful. 88. 8 Si dexa entrar en fu ticq-j da al mercader aefcogerlos ma^osofol,85, ayordenanca que lo prohíbe. *r C A P I T V L O XL V. • .pv, u - - '44/ 1 CIfueterccro departcdal *^yfurero 3 para contratosv- furarios,pecó , y deue reftitur, yrcomoelvfurero. Vide Ma- nuel Jiodri^ue:^ , 'tomo 2 . fumm. cap. lo^.íi el no reftituye. 2 Si compra para íi la mct> caderia en que es corredor, y afsi no bufeo mayor pone- dor, Capitulo XLV, i66 ¿or, l. 14. tit. iilttk.’^.vecopA. lo'pro\úhQ,Vide LefAih. z.cap. Zi.duh.19, 3 Si dize qtie no dan fi no tanto, y el tomolo demas pa- ra íí,pues el dueño quifiera pa ra fi todo el precio , dcuefelo boluer. 4 Si es corredor de mohatras injuftas. 5 Si ha fido corredor de ca- bios fecos.c injuftos. CAPITVLO XLVI Fara plateros, 1 C I vendió alquimia por 0- •^ro, regularmente es ilici- to, fi fe pudieíTe hazer oro por arte de alquimia, fi feria lici- to. Vide Kauarr,dibr,^,caipit.z, Sezunda Tarte. * o ^ j men, venden libros laiciuos, y llenoi'dc torpezas , y los que J las aprobaron pecan mortal- j mx^aic^^^niarí.Rod.totn. caj/'.z'jo.'hum.í".' - ; 7 i,ós Gatoikos que viuen _ cntre Heregesinopueden leer ' íusiíbróSjaunque fea para €Ó- futaiiós fin licencia del Papa, 8 £I Librero ñf' adráitalibro fin Autor, P Si tienen libros de adiuina- ciones,qüc:íbnprohibidos.F2 ! de T-homMa.isap.-¡S. mrn.p.de \ ‘ pr£ce^. - • ' i 10 bi tienen libros , o los leen yt> daii a leer , cuyos Au- tores fon hereges. Ay exco- , k raurtiÓ etfla primera de laBul- la de IzQQna.Vide Pftrii jínto. de^q, GañdnkMwitQriontm^fed») ^ Capítulo XtvmT^ 17a II Si tieacn y Icen libros pro híHidos, no de Autor bercge», ay excomunión no referuada, Tqled. i/íjlnid,. Ithr. I. cap, 19, ¿mmero i8* prima excomu- t^icati BulkCiCíJspium er . 2 ne^ Suare\ 5 . tomo^^ d, 2 , 1 ifcdipn, z , nein,í9i . , ; t;..;-, v - - - 1 2 . Si no obedec ieron denn o del termino pueíto en el editó ] dvlafanta InqulGcionAncUj I rren en la cenfiira alli pucíla^ ‘ efue fi leycjlos de hercg-cSj 3^4 ‘ dixe.2»?«. IO.y;,...;p, 2^ Si tienen Íibros,qneiUcle I iacit'ar a los.quelok!sé a peca do mortal. VideZeJium aeiujt, Jihi^ldub.t 1 1 .a. 8^. - f , -i 4 Si compraalibfos.de per- fona.fofpechqfajdcqué no ion .ÍÚyoSiSaá-o flau^Ilt^. hb. lo/c. 1 5 - Si viendo que éítá vníí- wvi'&íbJ' tro bró raítís ltj'‘A^üadcrffíis auifu '.i!: díii-nVf 0013^x3^;. fü gatiüíJíii dé la enqüa<tí,'if-.'’ ñacioíi , o ío' compra por po- co , y Ib vPíVde'como bucftoj' caílanucli fifia. ' • ' ' '' 16 Sj no guarda las orden-ás is de íiróíició , iii lasláfeei " 17 Sinotíéne el libró ExpOT gitorib pe los librqs próHibi tíos j o tjue fe hau de enroen* tíar > y noíienen euydadocíc faberios quede nüeuo íepró hiben , o fe mandan enmen- dar , que ay cenfuras íobic dio. - 18 No cortuiene que el par- ticular queme el libro prohi- bido , nr por lu autoridad lo enmiende, EmaH. Iiod, tom^ f.^mm.Cf2o^,n y. ' - ip Si imprimen Indulgen- cias , o deuociones no auten- fica^ 30 Si Cdpitfdf). XlVIIlr^ 17 1 jrí)' Si :iajp®if«itór)dben -Gi 4 -^ riad‘4-'í dize íque i‘S Scu illa . fu prou és hoj» pa 1 4 que n o feíepa quien loiínp,ri(niücil daífó de.C«:r«!íiírO:,' 5 r'.i ; - ííT-iSi viuiipaíi.iiw/^ -^.algu- nos volu'neiies de ios que im pfitriio fW^orQr^n,r:.L;i 3 vi:v.. ; ‘iot SídaftdqJte^qeABapél cf A«tor,ei iOíEHecjjyxcha roí' ié>y-íe.que4ai€qft?4úu¿ño. 23 Si imprimen cartillas de ÍáiDfcqtri¡ia;^Q>|:Éftíap3* que ^423 eciiajiycj4:q>^ graucf 'dergíioaaíieiajO ro.íljfA^ * aueriicencia para laíróptea’ «a- . 24 Si' al que Tjorconoce ier vri libro prohibido fe lo ven- de, demas déla ínjuftícia que le haze, le puede ocaílonarq cayga ea enoresj leyM^lo. p I n s? Sé^n^ií 'Panel 25 Si 'diz'eíi mal demadaiís-* mente dé la imptpfsioa dcyi», libro, por tender el luyo a ine. jotprécíb. ' í • • : -i i5 Si iienecompañiaconio^, tVo,y le defrauda en cofa.nota ble. ' í;-. V ?<'a 17 El Libréraíftomandp, li- bros para vender, tiene neglsii gccia nótibléeíttdaño del Áur* toi,anres los encubre y efeon- de park vcndeí niejor-ioíJ^í* yos. '• ís í §' Sf e! íibrb ¿geno qité tet nia p'ara''tender, fingió dusíf ío hü r tar o apa rá queda rfecoñ *, » CAl'ITVLO XLIX.^ park PintQres. “ ^ I C I dixó' rnkMefacreditan- ’ X ^ do Capitulo XLI^. 172 •« áí>a ottosxic.-iu aitc^y íi lo fue porcrabidia,y por quiíarjcs ¿las obras. o j j;, , ’ i" fabiendo qge vn ga- {lan pide le retrate adu atpi- vle jetraca.i díze el Padre 'oThurnasi Sánchez , i.cap. pñ.qüt peca raoi tal- mente. i^‘3 Si en la pintura echa colo- res, que íah:*qiie en-breneper - deran el luüie y cólQr preíen- te.y no loaiuía^y baxa dcljsrc CIO. f I ^ Si pintá perfonas defoudas deshouelta mente, que efean- dalizan a las que las miran» Xhom. llb.p, de matrimonio t dtfp. 5 Siquaadodorannd'aparc- janbieula madera , y cubre» i j^ue Taita ¡o dorado. ^ . 6 Si en Fiefta pinto j Mamel . " P .<1 ' Mody. Seg‘iifi4>*^P4rte, G> • cap^iSB, íirm.\> ' ' iLiis.rr- ; q 7 Bifo puede en Fiífíasjfeé dur,)' paca í fío pintar, aüqjic "* dcUí» ít rtlidn -ganaocÍ 4 íy - venda ka que para apf 4 .D<i^ h’zo Caietano injummAy aeí/I jejio i f‘m, VioU. Sdtf, Dúminiéay ^ S P-5- :í “ 8 Bien puede é! aprendiz dfcbujar para, aprender " cjp. 1 5* aunquecotno dixcljv'eaddií;i.uí ( ; .- • 5 -'- CAPITyLD;L.i ' ’ Para alhakílfs,:. , » jCl no es examinado, y fi " notiene tuficiexieia para ''labrar fin Macftro. ^ 2 Laspreguntas-vltimas áeí Carpruteiokapliquetí aqul> cópid CaMutoZ* 171 como esquando taífan, obús mal quandopujan^, obáxau defta]os. Si no enícñan a los apiendizfs, ni los tratan bié. 3 Siiioíaben lasot>bg)cio- . ,nes de fu oficio, ni las guar- dan. 4 Sideshaziendo cafas age- ñas, toman para filos claiios y hierrop^ madera. , 5 Si no jabian bié^y á la ley, fínofalfamente. 6 Si comprando materiales para el icñor , viurpao algo. 7 Si alos peones Íescjiiitaíi deíueoncierto .y lo targan ai íl’ñor de la obra. Si compran malos mate- riales , y los paga el fcñór co- ma buenos , no fabie^do íi eran malos. Demas de lo que vfijrpandelpieci<),deuea eí ¿ tiafluqueíefcguiiá» Éí ?S} Parte. 'p *Si trab';ika a johíal y no cu- plé d ando é i ti em pd y eu y d a - ‘ do que deue ai íeñor, y no ha- ze cque los pebhcá' trábaj.n cóniodeutñ. “io Si no guardan la ordenan p qiiiíidcf' labran' pdreJ que cae a.la cailcj o placas , que ie entfé vb adá de ladrillo a den t r o pd rá 1 íre j b¿a r d c a i le Sry 1 a bran íin Vuer iicéliTeia . y y tita deia ciudadvy dipiuados. Ordenanca de Granada, 'íol. ^ 39 - . / ' 1 1 Si tiéne aprendizes menos tiempo del que manda la di- cha ordenan^, foLí p. ' 12 Si apuntalé mal la ^afa, y por íli culpa le cayó .'pa- gue ci daño fcgunlme • la culpa, '' aj (§) í".í - ’" JÍ. 74 , • í\ •.., « ^ i i .n '.m tí '• '/ C APItVI,Q LI,, , . .'I r- !:.! '? ^ Para Carpnteros» . ; , , ^ ' ; í ^ f; - V { . lU. j O í venden madcrítdf *^Lónes jrdizicfldo.fei; de pi-r nos. ' ' i nr : -: í;' . -í : . ' 2 Si quandQafie/’J’Sn dos , qupc iUmao de q^tío pino,fac30 Yíía íabladq fntne. dio dcl, y defpues los vendea por entcri^osídciiBO íi.gqyui^ ran lacado lait4bl?-r ¡oi . : > 5 Si- verideninadeTapaítad^ dal agtia , qué cozada,^ por buenas qu^í? df ^Iwze luq go. ,ó íii ,<•;.* 1 4 Si ycwden'ar£as4?:i??3der ra aiTerradiz3 por. de-, tablas de chiEasL,q!?g,vVt4? íf- filenos, Vé^ 5 Si Sezttnd* Pítrífi . ta. ... ^ ^ A CAPIPV^BO-LV.^ , * •- -i iVv".',_ . .‘.V.Ul v.’i Para Cereros y Beleros, iia.i iCInofouan la cera blanca *^oienjyIeíac^ff-&l agua. 2 Si mojan el pauiloconlas ' borras y afs'tófttíís^de *' laSpo''con otiíafcerá itialaj^ hu- ' rnciia-paTa qué 'pcfe iii as , y fe vcnd a toda ' ía vela -por bue- ^ 3- Si mezclan cbn cera b!an- ^ 'ca TebojO con ámariUa raczciá trementina, o cdnefta amari- lla mezclan cera dé menos va ior, y la vendétóda por ygual • y buena. " '4 Si a las velas de febo, echa debaxo mal febo requema* do. 5 Si echan demafiado,y deíí- w - - gu^l 'Cíl^ktd^XKT-,:-,-X I7S gua! pauiloiypeía maSjyjleuá como pefó áe.í-íjca , o febo lo. que echan depaurlo. ,.„uUi 6 Si.en io 5 íc^íícs de ,cc7í dél gadosí cha.í)iívauÜQ de ca ñsawí e na ,que-¿ft|t prohibida,-'. Til... --i f;-. p:; -,:-:, cAPiTVLo Wf: -HVJ Cdy^Tq^;:? Para Curtidores. iCI Taca los cueros vacunos ‘^délíooqqf fe £i£c. rpi 2 í álhaoj gíJíí4aivJa^..)í pánc|eíii4Mcí? tC; erv Yjcrj^q jfa cando ah^eiSgar xo¿4Auapf§, y-vMdf?]^qAe.íi dos Sahros, hafta Pa/qu^py riiiaip¥eíll9 dfePSfeibiil efe* - •. I Si 5 S¡ mezcla larrtffto con m 3 quc,o arrayhan. > ^as lupra fol.203 v' j • -> 4 Si haze engaño en fu ofi- . cío , Vcó<iien'da lo- nralb potn bueno , o no guardando lo q > dcue en el,afsi en c^rambre*.^ cotnp en Iana*_ _ - - " i - AO CAPITVLO LVIÍ. Para Htrreros y Caldereros. ‘ i?” " íTT Errero, fi hizoMlaíies - Jt# faifas a losqiae fabiáe- raq para hurtariOhizír0tros jnftnitnentos páraabrirpuet raslfabiendo , odadan 4 í> de todo efto, o haze áígun frau- de en fu oficio, 0 compra huc tado,&c. i Calderero, fi compra co- fas’hurtadas,qtte fuc^ fcíiídir h ' £ tifió. LVJI,, 11 i U calderajhMfWia, y csg fet puede-próbarquclofiie. ,, ‘ 5 Si cjjii ,4lfnagíe 5,níubrc las faltasjy rojuras dclas picr?. ^as-d^jcoferc^ y Us yen#por nucuas p rapas. . ^ 4 SiquitQ ekerco de cóbre, a fa calderaagena^ydo ceba dehicírOí,„;.í,;,,-,3f,/>_..j ...C APITVLÓ xyíli,;^ jpara Ffpadefqí ,^íióyr4‘‘ - 1 Y O 5 efpaderos&elen vé íet efpadas quebradas, 6 cao pfclo arra.uefado cncu* biérto lo vno y lo otro, y el q la compra píenla que Hcua ef padá fegura , y en ocallofl de pendencia íe le quiebra» y co tre peligro fu perfona. Dad éfpaderg Secunda P¡trte. cfpa3cro por efcufa , que afsi fe lá vc^hdíeron á el i y'que compYa^’eh jtintof eípádas^ y; ny'fe y ce el 'vicio , Ráfta que lai'Mwcán , y que^éí rió ha défraü daáü , pücs'^á Id 'que conjpró. Acuíefe del engaño qúS hazéj y dééfare el'VÍcio,y fa bücíiWvenda poí fu precios que fanee la mala jy efta-diga cl^rjraente lo que es , y baxe deiípirecib.Vidc ordena Bíf ade Granada^fol.? i8. 2 Él Tlcrfador'tambicn'itie- nc efte barráfíco en herra- duras quebradas j y ¿á la inif- ünia' cau&T deiíe auifát e|TÍ- -bajíar del precio^ la ’jqdebráda , yerimendarfe am- 'bos éñ éftoíy'pa'garetdaño ’píffiído; ' : '--fi . 3 STeñ Fiefta.íin necefsidad j tlta'hért^dó cáualgaduras que . r l - Ca^itttlo LVIII, 1 . 8 O no van camino. , , 4 No tenga compañía pon co rrcdor de vertías. Ordenanza dc.Granadajfol. 1 2^. CAPITVLOLIX. , noj ... ’ '.' 3 '. I Para Za¡i.iteros, 'v . • t ó ; íT iT OS zapateros de vacu- io toman las íuelas del curtidor: ycafe fi lleuan dema < fiado por Tentarlas , y fi coica en Verano con corieaL y en Inuierno con guita , como de- uen. 2 Los f apatcros de obra 'pri- ma deuen noccharfuela cru- da,ni del cerro , y echar bue- nasfueips en ci calcado". 3 Deuen vender cada cofa por lo que es , y. no fíngir'cor- düuan Se'rtf.n(U Part^, •donan grucltodorrándolo có vaidrcs , dcfraudando'al que iiu lücntiendci' ' • : CAPITVLODC , Parali:i¡>r.idores, iCí no ha cu Tiplido con lá iglefia.confeífahdo y co- muÍ2 indo cada año. Y íi no • . ^ • 'a ha cu'qblidó la penitencia -y * hecha qué los qué calán en íu ; caíacunopi j n eonda í glcíia. . a Si no ha g.urdádó lás,Pief tas, ni oydu M líFs- pu iíendo. 3 'Si' no é'tá coñiii madaj y losque eítio afücargo. 4 Si no hapagado diézm^Sj y priínrciai eucrameote., 5 Si no obedeció a: íu.Cura en las cofas de ia ígleliavy el- ’ jpiíituaiés en cofa graí^;^ no -i... Iq : Ca^httló L JC, 1 8 1 le ha tenida re íptto,&c. 6 Si hurtó alga.de íüsvezi- nos,y quiiiera totharmas. 7 Si mató fas tefei agcnas porque ic hazian daño , o lase hirió íin licéciadc la juíikiay: y ordenanza que lo penriitaf 8 Si quitó las lineíes y mojo- nes para eníant bar lu here- dad, o lo trtaffdóhazer.-o cor- tó arboles ágenos,- o hurtó á-' gua que pcríenecia a otro ed cire tiempo,- y le hizo daaov . P Si las heredades que tiene' a renta las trata mal, o los bueyes que guarda , o otras reies. lo Si echó fus ganados en hazas y fembeados agenos, o por fu culpa hizieron daño. 'I I Si le éaojó eoatraDios per los cempói-aks cótrarios, y dixo algunas palabras con- oA tr. . Segunda Parteé tra la honra de Dios^ad uirtié do loquedczia. 12 Si blasfemó enojado con las refes y ganado. 15 Sihadichofalfateftitno- díg contra alguno^ 14 Siporinuidiahaacuíadq a ius vezinos iojuftamente. 15 Si ha tenido- algunas íii? pcrrticiones.declaielas , y no le abfueluan fin enfcñarlcla verdad, y quitarfelas. g j 6 - Sino trabajó loqdeuía, fcgun el jornal que ganaua, y el concierto queauia hecho. ij Si tiene compañía con o- tros ,y los defrauda en algo de importancia. 18 Si no paga los tributos y alíaualas juilas, ip Si no paga a los jornale- ros bien , y leshaze gallar en a o Ad- rollas para cobrar Caf>haIo’LX, l8^ 20 Aduiertafc cátodo", el daño qtie eauíó para pagar- lo. CAPIT VLO LXI. Paraía^areros. i* ' ' ’ tTJN Cordoua es metíeí- ’^ter echar agua cozídaal moflo quando fe echa en la tinaja , para que no fe haga vinagre. Si allí, o en otra par- te donde es meneftcr hazer cflo,fe echa mas aguaso al moflo qnc no la ha raenef- ter fe echa alguna agua , y fe defrauda la perfección deJ vi- no. Acu fefe 5 y fatisfagacorao fe deue. 2 Si junta agua pie con la yc- ma , y lo vende como bue- no y rfeto vino al precio in- Qjí juñoj Se^ttnd^ Farte. . jan^y venden remojado, clcué '’ aeiidir con tocio el dinero al dueño , quitando para fi lo quG íc les raita poi'íu traba- jo. 2 Al peleado .íéco fuelen ro- Eiar, con achaque efe que erté limpio, y es porque pele mas, y effa.deraaiía que licúan pac cl agua que rozian, es cu frau de del cóprador ; li el que pu- fo elTe peleado no lo ta ísó to- mo roziado.; 3 El peleado remojado que Ibbra vna fcraária, fúelcn reía lar y guardar para otra, coa daño del que lo compra. 4 Elpefcadofrefcotraíiegá, y cogen lo mejor para quien quieren, y la gente común , y pobres no lleuápefcado,fino quando ibbra , o a precio del mejor, ñeado cl peor de lo Capitulo LXy. ).SS quclajufticia tafsó. CAP IT VL O LXVI. Bonetiros de^rana. CI venden bonetes de brafil *^por de grana, ylleuan todo el precio como de grana , o fi baxan en el , y no lo auifan al comprador , liendolc ocaíion que efte los venda por precio de grana a quien no los cono- ccjdeue reftitucion. CAPITVLO I.XVII. " Sombrereros, Cí venden los fensbrerosvie ‘^joscharaüícados pornue- uos j Q haze otro fraude en fu oficio, QJ CAP. Sfzmii Parte. C APIT VLO LXIX. De Guarnicioneros. C I venden vanada pórcor- Jouan,o vezerro pprvaca, o hierros de otro metal , por de hierro, . CAP T VLO LXVIIII. De Guidamacileros. C I echan en los guadamaci- *^les eftaño por plata. Si no corta derechas las piezas, como manda !a preg- matica, por ahorrar pa- ra 0,0 hazen otro fraude. CAP. Capitulo LXX» j8f CAPITVLO LXX, De Zurradores, iCT cuezen el brafilendia ‘^dcFiefta,<][uebrantando- la. a Si no echaron en los cue- ros todo el braíil que da el dueño que les echen, y le que dan con ello , o hizieron otro fraude en daño de otro, deuc reñitucion. CAPITVLO LXXI. iC I vende agujasen junto, fm contar,/ dizen, que van mas, con mentira , y van muchas quebradas, o fin ojo. 0^7 2 Si SeguniiViXne, a Si nagu-ardaalapregrafti ca de hazcrias efe azero , y las hazen de hierro^yengañan en la calidad y precio : y aunque baxen dffte , no auifando comprador j, danle ocafion que las venda por de azero a mayor precio en daño délos íiguientcs compradores. 3 Los que compran de cf- clauos^o de otro que no es dueño j azero, y agujas, ad^ uiertan en todo para la reñí - íucion, CAP IT VL O LXXII. Perajles ,y Cardadores de lana. 1 T O S Perayies pueden da -^ lar el^ paño rayéndolo mucho por acabar maspieT IQ,Y CtpituJo LXXIT. i88 tOjyjaiJc menos cardas de las q ue fon meneílcr p-'ra q falga bueno. 2 Si no echan jabón fino go ma. ^ Sino meten de codenael paño en el vatan, porque fal-* gan muchas varas. 4 Si hurtan dcl jabón, y por eífo fale el paño malo. 5 Ei cardador de lana fino le da las bueltas que deue, para que íalga buenas para hazer dciia buen paño. C APÍTVLO , LXXní. ParaTahUzeros, v> j "C fia malaoGupacióprohr- mucho el derecho,/.). jj'.de aleatoribus. Vi Je Xlco:i\de Lud.c./\.‘^ 7. l.io. tit.io.íib.^.ordin, 2 Si Secunda Parte, a Si el rsMajero admite en íu cafa jugador que no tiene dominiocnlo que juega , o ft lo tiene, es tai, que peca el moítalmente en jugar, porq pierde lo que auia tnencírer paraelfuftcntode fu cafa ef- tc lafraayormenteííi fecom* plazeen el pecado del jugar, peca mottalmente, ^ÁUoi^er fupra. Mol, tcm. lAe itMitta¡d. 521. %.(^uod attinet , JRebel. de tt/Jl.lic. 1 2 q.yltivia,. Ñauar. ca¡f, 1 7 lib. ‘¡,tit.defae~ mtentuorif, 6 , 5 Si prefta dineros al juga- dor para que juegue, no los puede pedir en juj zio,Píír/jd. rerum quotidianarum., cap. jinu, 1 5 .Gregorio Lope\ in l. 6. titul, l/^.par .j .yerbo,Jeifelo. Pero el que los recibió pieftadcis de- leídos pagar. 4 Oteando capitulo LiXXIU. 189 ^ Quando vn hombre reci- be en lu cafa gente cuerda, que puede perder- a j juego, co fa moderada que lejuegaa- l!i,y no admite a todos, como dixe en el numero kgundoj efte tal no es comprehendi- do en las leyes que prohiben cafas de juego,y puede Ileuar por tosriaypes,y velas y me- fa algoxon moderación. 5 Pregunte fele , fi conílente que alü fe traygan mugcrcs para cofas iUcitas, y que trai- ga el otroei veftidolnyo, o de fu tnuger a jugar, que ya tifo es par lo que íe prohíbe la cala del juego, d El Prelado, fi podrá proce der contra el íc§IaT,donde ay Juego. Vide- Zaíc.fup. Bernar. ifipraélicacrimiijalt, cap.yo-JoL ciertas, ' Sezundu Parte, . 7 Si compra ei geijz para g alguna íeüa,o paiajícro, es contra ordenanza de Gra- nada, fbl.88.p ... , S Si dexa entraren fu tienda al mercader aefeoger los wiar ^os,fol.85. ay ordeuanca <1135 lo prohibe. CAPITVLO LXXIIIL Para Comediantes. , j V lde xhomdih.g.d 42 . 6 ^ Mm.Xodr. tom, 3 , yííwí.c. 71. qué citan a otros.; 2 Si eftan amancebados, ^ traen conítgo tes tales, r 3 Sifuflen que fus mugeres íean regaladas de otros 4 e- maíi adámente. : t >. 4 Süaraugcr fe vifteetiteXí' hito de hombre haze geíios^ Icmblantes que obran .peJl» gro de fer cudiciadasiáe b^p bies. 5 Si Capítulo LXXIIII. ipó 5 Si repreíentá cofas torpes> qáefiiyo foncaufa dccaydas zn^Czáo.Tho.fup. Iman.fttp. 6 Siquandorcprcfenrandi- zen de coraron los requie- l>EOs,y execiítan abramos con tóaí intento y deífco. 7 Siquando van camino. y snaáan tierras , no pagan en laspofadas lo que juftamcnte detíen de fu galio ellos , o el Aator. ' S Si en el juego hazeo frau- des,© ganan de quien no pue deperder. * p Si anda en efte oficio con áiígufto de fus padres honra* dós^que detíeií eíícftoobede tfer!es,íi'ellos fe do prohibení so Si no cumplieron conífir I^rrocbiálá Qñ,arcfma,y Se- iñana Santa^^- confeííando y Comulgado quanto es de fu pastea , ^ deDhí. Í^S ha U§M 44 o Mpro , o (Mora i y los ha^dexado eftar .íji\MHÍa defpucs dclOferto- rio,adueiti<.ia<nentc.r<d(rv4'' ,;^oy4f^,.i.o.c.2,2.f.2< , 2 -A Si^no üeivo:, o embioat . aiínihdiO niña defpucs ,ique; tuno vfeí.de razón , es saoxulji cfl:aQ4f. fu c ai go. 23 no ha. teñido cuyda- dode faber que Fieílasay cnsW^eitjana para guardar- las, y auifar deilasia fu géte, rhoM. 1 .c. 1 . 3 7 . de prxccp. • 24 Si no á oydo MijTa ente- rá^porio menbsideide ia E- piftolü, es M.ficuuo culpa. 2 5 Si fin neceísidad oyo dos inedias Miíf¿tf-.en éjetli'i* á 6 Si oyó MifTaíinateació gran paite della,fi fue por fu culpa aduerúdamente. 27 S‘ ^ártéíITJMM¿amie»tt 3 ^ 27 Si crr tiempo de entredi dio teniendo Bulla , no oyó M.lñ'3-,aúar.tom,^.4ifi6Y^eél, 4 dize es mortal. < í; . 28 Si eipaítorcjue tiene c 5 - pañéro efíá la Iglefia ccr- ca,VíO oyó Miífa 1, pattkhdo el tiempo con ci compañero, Suar./ifpi dif. BU./e^l. 6.^>^r tom. 1 '. lih-éj .dub.^. De los cittcp Mudamientos ,i detaJglejla, - ' “ A cerca del primero , que es oye Miíía, queda dicho en efte tdreero de la i . ley de Dios. ' r - -Ib-: ^JDeUlty ie Dks» .rv!¿ j ; : •.’?'• 'íi;.?''. lí. mandamiento. A . i . ' X)e ;•/« 5 •¡»f ti ffíí- .fejiar» i. .. . ’->í¡!0bsj-:q : / jri -'-i; ? 1^1 rcnieado vfo de razón .-^uío cumplió eft€ preccp- ’fo:,teiúendQ pecadc«nof tal, ©'dudando con juyzio proba ble que lo;tenia , es mortal, xíbViga de fíete años, comun- mente vna vez alaño,c<^íÉ>»» fik Uefm nfti :i i.-. , - I i Si en peligro , o Articulo de muerte^ teniéndolo por tal no confefsój es mortaljtc iBióñdo pecado mortal.^ - no Jia tcnido euydado ^rqüé los que eftan a fu car- ago cumplan eñe precepto» 14 Si por. fu culpa mortal no 'coctefsQi enteramente » de- clare f arte UI^ Mandamiento clare íi era en lacoafefsion cotí (Jifé cumplid- eftc.prccep to, q es otro pecado mortal^ 5 Si ha admini&rado algún Sacramento en pecado raoc ta-lydigacrtíal 'S-acraraei^^ porque Vázquez de Sáefis dnt reaere, d. m6. cap. 5 ,p»í^^ i35>ncon otros modécrfos, quieren q no ermottai Mi- líiftrarlaEucharíftia capeta 'do mortal. . -v~ "-'-íi lil. MANDAMIENTO. •...n::Ao :.i/. X De la I^^efta , Camf{lear,ub V’.-Ií: inoi iClno Comulga dcfdcel Domingo dewRamc^í - harta elDomingo deCaíliña do en íu Parrochia.YiaduifC -ta,.queaunque no declaran poi cxcomulgados^eníToio • f :DeUl^ JfDÍ9S, ^-ii^%9 cñ« tkmpojpcca mortaltné- tecl que pudiendo no cum- plid dentro de ios i$«dias. . 2 ^ Silla Comulgado en pe- cado mortal, o dudando fi lo tC0Ía»2^^i.. 3 SiáCoraulgadoncicftádo ayunó c5 ayuno natural, efío es, que no aya tomado jiada por bcuida,o comida, defde lasdozede la noche antes. 4 El etico, oenfermo q aotie nc peligro proximode muer te nopuedeComuígar,no a- yuno. VídeSuar.'^.tomdíéS. fec4, 5 Si tardó notablemente en cúplir efte precept o deípüés que tuuo viueza de víodera zon de diez a catorzeaños fucie tenerle, íi íu padre,© c6 felTarle dixo que podía Co*. mulgar,deuiaComiilgar,q d cátor- TárteJII.Mánidámtekio^l tatorze muy rudo ferifiño deuáGomulgar. : 6 Si elpadrc,ocoaírflbriiQ tiene. cuy dado de'cjuc cittc- niendoíuficiencia'rus hips» o penitentes ComúlgueófCS mortal. " • 7 SielpadrcpconfeíTorha 2e que Comulguen fin exa* men de la fuficiencia, es mor tal. 8 Si en el Articulo de la muerte noComulgo^es mor tal, fi lo aduirtíó. . 9 El Sacerdote, fi ha dicho Miíla de noche , fuera de la noche de Nauidad,finpre> uilegio,es mortal , eap. Hoélc, dectnfe.d.j, 10 Si Comulgó a otrosfin licencia del Ordinario, o fin preuilegiOjCs mortaljy fi Co mulgó d Sacerdote mifino en X>el<ttéy de bioil en ticnipo dé'entred¡cho,no celebrándola^ quien diga ^ es mcñtúyidf Siir.iri thefatr,' tom.i.lih.^.cap.j.nu, 5 li í«<». -^.tom.d.66.«ÍTt.^.fec,’] .ihriq» hb.j.cdp. 13 que peca mortálraerité, Iiri.'MANDAMIENTO. Ve ¡a I^lefiitiyAyunír. iCrtcniehdo véynte yvn *^años cumplidos , ha de- xado porTu culpa dé ayunar algún día de los que manda la Iglefia,® la coftunjBfe , c$ mortal. a Si ha comido carné ím nc ccfsidad éh tiempo prohibi- do, es mortal. ‘ /• 5 Si ha conáido laiSreinios enQuarefnia,o donde áy cof tuaibrc . Parte JILMafidamiento. g» tumbre entre año de ñoco- merlos en dias, de pefeado, fin neceísídad, opriuilegio, es mortal. 4 Si hizo colación larga no- tablemente , es mortal y (i con buena fee fe a largó, po- cas vezes ferá mortal. 5 Si comio notablemerite temprano a medio dia a las diez , es cofa dudofa fin ne- cefsidad. 6 -Si no á tenido cuidado de qlosqueeftá afneargoayu nen , teniendo obligación. 7 Siá fido caufa que otros no ayunen y peqtien, es mor tal. 8 Sicaminando a cauallo,y teniendo a fus horas baftan- te comida no ha ayunado en dia de ayuno es mortal, y no es bailante comida pan. jye U ley dehíoi.'' Í40 ^ Si ha cdmbidadoa'comer ladicinios en tieropo prdhi- bidojfin preguntar alpobtC', o ruíVicó, fi tiene Bulla , que de los ciudadanos feprefu- ' me que lá'tiénen. 10 Si’el manido manda a fu muge r q nó ayune fin caufa, ella'no pdcá'li lo obedece, pordultar grades pend€cíis(s con ehpero el fi peca; v;.| • f< f ^ •• Tjl V.MANDAMIENÍO. ..i ÜeUj^efiítt : f.l ,’:r\ 1 C Tno ha pagado diezmos ^y primicias , conforme a la coííumfarc^^ y donde losa de pagar. ^ 2 Si fiendo'R-eligiofo ha im- pedido el pagáí los diezmos deaidos , incurre en exco- munión. PdrtcIII.MdndAtnientf . 4 . Mandaniiétos«í<;PixJs,y- 4 ? la Igleíia,ro/í'ji,í¿.4íC4:^.; ; f ,30 Si no mi,ira;ppriu£aí^>.y ¡quita lasocafiones de eutrar liombres a dood^ ay^puge- res,y annque ícan parientes» a folaS es menefleí recato» t.libr.A;i:\ca^. 10 . 21 Si ha dado del^ Iiazien- dacomúde ambos. dddiuas .demafijidas, las.depe.-toniar aquentadela fuya propría» como fi es prodigo, 6cc»fegú algunos, Nauatroesen fu fa Mot^ca¡>. 17. ««)w,;}55»y pon- tra eli T/dc i ef UL 3. de, Íirjl.c. 1 2 ^Mohn. de iujl.dtf.zj'í.n.^. ,r-ír:' 3 2 Los hijos, íi;..nO;hanf obe- decido a fus padfpspn cofa .grauey jufta. .. v ,3 3 Si fe eafaroíi fíp volan- i. ¡X t^d 1 T)eUípfde t>iaSf ' 444 ^ tad de fti padre con perfoaa hufd i1 devé i'ñdigna, o con o> rfrfoualt^rtie-ra, deuen p&r-loí ft{cr;i>^'í.'áiÍ!fer a Íuspadícsr Cjtfe'éH'^feferan io(]iiedo»t hijí^dió-Tiib-ea de d^ageiyi cv/ñ ‘fd'í'lydés de qúicfide tra*? fít\-rí)ÍrndÍ(^.i¿'de R'-nn.iii ¡?raxi, hh.i^ fílraaV'wífdSaníá dé'ióo pe- , J ' íO . t ..u*f di r k^coñ fejov * - < - ^ . 5¿f ^Si Tro' rétícrencfan f--íeP piVraH'ai'iTs ’p'ad res há pücf ro las Fílanos en ellos, aunt£ féá iiniWMáiiacn te, óde¿ haa árthO da Ki 'óras rs juíldías-, o taies . aüc les prouqqueií a %Ta)oíl^á-,ernK>rrálP • -c Srhá^ñ’atüfado a fus pa- dres vda^áfiéncaíacontraK'l ti.' . ,>¿ • JÚ, . í 26 Si han dcíprcci^o a fuf pad’SS pobres j por verlos X 4 ta^Sí' Parte Hl. Mandamiento tales, O en oficio baxo. i 6 fii.han echado maldicio- nes de coraron a íus { adres» dccj^ren la circunftanciade padres, por la piedad y rcuc- reneiaque les deuen ,y filo^ oyeron ellos, deflarcnlo,por la ocafion de afrenta, y coo- joqaeksdan. 27 Si no há tenido reípedo a Prclados,Maeñros,Sacer- doces, Religiofos, mayores, ancianos , &c . y en que co- las. , aSrSino focorrieron cane- eefsidads a fu padres púdica dOi, 29 Sí han vfurpado deles bienes de fus padres en can- tidad notable, para gololí- nas, juegos, &c. tonjenloa fuqucMa. |Q Si iw hanydo a! e.ftuJíoi PeUley deDioí. ,245 cftando ociofos , y gafando con ellos fus padres fin fru- to cr, el eftudio. 31 Si andan con malas có- pañias^particularmente pro> hibiendolo fus padres, que en eíTo deucn obedecerlos, declaren la defobediencia. 32 Si prohibió que notef- taíTenjO les hizo que no refti tuyan lo que dcuen íiis pa^ dresi ííÍMrcoyap.c. 2 1 3 3 Sino ayudó a fus padres en ncccfsidad grande. 34 Sifabequefupadrega^ nómalla hazienda ,,yno la reftituye, haziendo primero la diligencia dcuida. Filiar, fup.n.ii., i '''• ^ - 35 Si podiendo no pagó !ue go las deodas y naandasde {ü\>2idrc, Filtar./cip.n. 12. f 36 Sino trac a partición lo Xj que f arte JIL MijidainreiiTO 4 * qne deuc a íüs padrts,i'///4r, fmpiuum. 14. auefigut'io eon confcíTor ciadlo, jy bucnju- 3.7 Los alLaecas ¡y he rede- ros íi no han cumplido el tef tameoto porfiadcfeuydo. Y el Cura fi no tiene' ciiydado defto > o auiíii alprelado , o )óez de teftamenros. 38^ Si dan muchas Miflas jé tas a vno que íe eílarám»' cho-cn deztríast . . ; 39 SinodanJaUhiQfia.que manda el teftqdor por las MiífaSjdeuen piagarky fvp. ^ .pjr.c.tédXLíi . . • 40 lEl fubdirrfí (thadeíobe-' decido a los PrincipéSi .que- brantando fiis-kj^es'juftas, en Goía de impoíuatícia , co- mo en año bueno la talTa dcl pan j y de no facaí fuera dcl Pí/á Íytrfí JD/oii 145 Reyrio dinero caoallos j&c» encanitdadi 41 Si no ha-» obedecido a los coditos de (a Inquificion, Vide Pet.iiffrtUtr , ca»oni»ío¡^ nitor. y de !ás'Rre 4 ados;yJcar tas dé cxcohiftnion , o pauli- nas dcíi'tro-'dd termine que cadaVnóhíipuefto, E>emaS detá' defóbÉdiencia , fe ad- uicita la cjtc^mDTiion que incuFiicronsy el daño para la abiolucfon fy el teftigo q fe efeonde 'deuícndo dezir, ^CüCc^c.fí/p.z.par.c.zi . «. 3 '., 41 Elcríadoq no cumple la carta S fcroicio q hizo, .^\or tom. 2 .Ith, 2 !c, I o . ^.7. 43 Los feñores íi agrauan a ios vafallos, con alcaualas, tributes, pedidos , e impoíl- ciones injiiftás, Tolcd.iib. 5 .ú. 7 3 jinm.ó. fi ÍOR de ñueuo ay ' X tí excg- 6 ‘Pái-íf ín,M*ndimient» exconunion de la Bulla de la C cr\g. y i d e 2. ¡ib, 1 i.ci/.hafta eiíin. 44 Si fuerzan con temores, o ruegos importunos a los vaíTali os, quejes fcan fiado- res, o hagan otras cofas. 45 Si venden los oficios de la República, o no los repar- ten a los dignos .fino por in- tereSjO a indignos. 45 Si piden a Jos vafíallos íeruicios perfonal.es, o de fus beftias,íin deuerfelo^y fin pa ga- ^ i 47 Si apofentan fus criados por las cafas de fus vaflallos fin pagarles, no deuiendo e- llosapofentarlos. 48 Si por reduzir a fus vaf- ftllos a los que ellos quiere, o por venganza les traen Tol- dados al pueblo paraq gafi ten VelalejideDios^ 247 ten con ellos. 49 Si no mantienen en par yjufticia a fus váíTallos. 50 Si lo repartido para co- fas publicas, puentes, cami- nos, &c. lo toman para íi. 51 Si los propios délos pue- blos vfurpan para fi, o de los depofitos obienes de defun- tos , o fabricas de ígleíias: y adviertan, que han de reñitu y r los frutos » y reditos de lo que vfurparon. 52 Silospecados, y abufos públicos que íaben,y puede remediar^no lo harén, 53 Sino tienen cuydado, q en fus palacios no fe ofenda a Dios con fuegos , diífolu- ciones,&c. , ^ 54 Si permiten en fus tier- ras vfuras, o malos tratos , y contratos. X 7 55 Si f art^lfU^ínniamiento 4 ^ 5 5 Si coofra k volñtad del injuriad?^ ptrdoiia la injuria, o pena al reo. 55, Sino pagan las deudas, p falárió-^aitis criados ,fie- í;huras, 3 Íüsdíicíjle 5 ,pudicn do, ' ‘ - • 57 SigilVaS á-jalfureta no- tabíemcnte; '' 58 Si'tíéndnboíciucs deca- lca foiv ñora Ule daño de fus vaííalloS , es mortal , y deue reftitucioa. - 59 Si no dan audiencia a fife vafaílos corno deucnr 'S ^8 Si no cuVdan dclospo- bresl. ' 'd * - SinodúydSyreverOnciá las Iglehás,y“per{ónasEcle- iiafticas,o hazcn algo con» fra Ja'íiberfad della en co- fa gráüe,'* Sí aviédo entredicho en ^ vns y,i;i.|¿gkíh,y ^i^íiyilé.do pri- ví 4“SW5 b i no, iizi¿do^"¿ (|*g^tiardaua la Jglcfia:.qus’tK;np priu^iíe^ioj y afsi entra , ?* fíelos diuiaoSj íictiíÍQ^icgu- gnntado íí tgnja pnijjlcgiOi íjuar. 5 . t 05 n. 4 ifp\^ 4 » i i num.53<& íec.j.Hum,^. Eñ- £ariq. lih. i^^ci^é.n^.lit.tí. Otras pregun>aC¿yv?* park* I. de Reyes y'rénores íup. 5 61 Si no tcniefldo aainíp pa aa fer juez c^i wn^rupérior -o tal ofício ío.jiíeptQ.. Videt* mxn.Rod.tom.' ‘^¡fum.c.g^.n.Ci V^lMANr^í^TO. No matírd i Ckl ha deílfeado á íi , óaí ‘Aproximo miierte > o mal notable corpofal¿..o cípirkual. Parte ín.Ma»dam tinto .aduíerta, ^ eftá obligado a ía reftitució, coino^agt-dííjr : y diga fi fue a Eclefíaftico, porque en to- do eftb ay excomuniones, Suar. 5 .tomjif.z 3 .feci. -ultima. 3 5 Éi mercader que le pefá de qué otro tiene hazienda, o vende masque e! por era- bidia.peca raortalmenfe^pe- ro defféar tener otro táñto, no es mortal. 3(5 Elmaridó, fihaázééha- do a fuinager para éógerla en adulterio, y mat 3 rla,y po niendo' laen ocaílon depe- car. ThbmVlib. i.c.é.ñu.íin. 37 Si por Véngá^a degolló a fu muger , quando íe lá en- tregó la jufticia: como el raif mo juez fi por venganp la condenaíTe , aunque fueííe tonjufticiaj es mortal. pe U ¡e^ de I>h¿. , 2 ^^: 38 La muger¡ fi ha tomado 1 c oK iiio; par a ab or ta t > a u n q no efié animada la criatura, e$ sBOital. O fi ha dado conr fejo y'reraedio para^ellojaü- que diga cfte es buen reme- dioj^erD «9 lo tpm^s *, que esoix-^fiipn de' hazei;Ío ,.yidc- 39 ^$j.;ha dado remedio para qv^ilagífe t,ikrillamBger,0 hombre ao piidieíTc e.^^'C^át^X-jThcm.Sanéhdih ,g, fY- " , 40.^|¿'k ¿adre que vec el peligfe» eehb la criatura con- caraa,y le fuce- -5B4 Cí»; 9 puede íuceder , í ?üi^i *nuerte,esrapr, y C S'JÍí":' . Írfríí' ÍIL M*HÍáméntsi 6 i y í- ! < y lí .i 'vUS.-T! ¿vi b . VI. MANDAMIENTO. : , í:, ¿íÍO : ^aferítkdr'.^lJC. ffo déjje^f /<t • - =mii'»er a^*níi ^¿ ‘ \ - i-:-, bbfcgib í 'p' Xatniiiépofóíi^^Vpá labras 5 y foSjdeciárandqeléf^tíjydé las petfomsV ha t 'á ^ nsíílad ordinaria na natrgef.,0la rtid^f gun hortibrc^qtiecflMd^ce nian ambos , y zes la foliéí t ó 3iVt« ^fápidf a d éftadb, y quáfttksiJí^ípltó^ ^RC Tupo íjue quátas G'aTadajy ¿juánt'áiKÍic- do íblteíá^i quatrtaiS' defpucs que fupo q era fú parienta, a afín. 'i -Y délo que he dicho en ef te numero de hombre fe en ticada De híey de^¡«íi 2 5 5 tíccíá lo miCííio de la mugeri 3 Diga quadt.os íados tuuo jFüera de quandahuuo obra. 4 Que deífeos tüuo^y ei :ié- po que CQat;inuó:eífa preten- iíofij y. íilijuuo terceros. 5 Si ha,peca,do eon mugereá íquantasvezes „y que eítado tcaian,‘QÍi^era parienta , o a> .fín;,o con 4,0S parjentasCfi eC' ta n fuera. 4^ ’pime r g rado> ¿afta de^ir. 4 en tro deiquár- quartograoQyCpr.^.z.) o.fi^ nOjCOQQcw jíu'e'ftado, o; ü era 4:eligio|^prQ|*eíri..o tenia he- .chp -vot^^ecaíí:idad,<> con- certada a cafar, o mora,oin fiel , o p^rienraefpiritual , o adoptiva,duráte la adopció. 6 Si mioalguna cofa para Jíiípedir la.generaci0n,cl va- ron , o la muger , Thom.hb.^, difiOtmim.z, . ; Y 7 Si Tarte III. Mandamiento 6.^^» 7 S» rtduxo a pecarconrae pos muy impoi tunos , que cquiuaiéa fuerpaaotraper» fona. 8 Y quando la fólicitó j ad> uieita, que fuera del pecado de de fleo , y obra que tuuo, ay ó tro pecado mortal de ef cáda!o.,que le dááellajprin- tipálmcnre.quándo no efla* -üa diípücfla , ni rendida al pecado, yíepa.qüatidotflá ohíigado a la reflitució , por fe r con donicllapor fuerza, p bi ha tenido con muger tidíos jüeitos. beípy.y abra- &Ci detjarando las cir* c u n ñácí'as y eftado de la per fóna:y íicneftds tallos vho polutiones , odefico de pe- car con eila,ó con oprajO pe- ligro cello. io Si ha tenido aígun tq- camien- De U ley de Dios. 254 camiento configo, o cono* tro j y quantas vezes tuno polución , o hizo venir en ella, o la deffeó en fi , o en el otro, o pufo apeligro afio al otro. 11 Sitcniédocílostocamié tos configo , defleó raugeres cntoncesjo fi teniéndolos có otiOidcíTcó copula íodomiti ca,o la procuro, o confintio. 12 Si ha tenido polución durmiendo , auiendo proce- di>loi:auía mortal paradla^ y-^ttiique; no huuielTe prece- dida , fi^'holgó defpues de deí'pierto de auerla tenido, por deícdlicion , y por otros malos fines. 15 Situuo poluciócílando defpicrto voiüt 3 riamcnce;y entóces defleó raugeres , di- ga el eftado deilas , y luyo. Ya 14 Si Parte JII. Mandamiento 6. y 9 . 5:4 S} ha tenido deíTeo ¿fíe pecar con alguna' rnuger, di- ga ei eftado^o fi tuuo efte de* ileo indcterrniíTadaméte pa- ra qualqüiera que fuelfe. . J5 Si dedeo eftar amáceba do con áfguira ydfga ci cita- do i y q^e tiempo quiíicra q durara, ole peto, que le ata- jaíTe fu iiuledado, 16 Si hacítado deleitando- fe en péfar cóí'ás torpes , que Jlamaa deleitación morofa, aunque nq coiífienta en exe- i:utar loque pienfa , es mor* tal , diga el eftadode la-en en quíen^éñfáua'y fuyo. ; . 17 Sife'há aíabacio de anei; pecado con raugeres, y íékte Jeytaua entonces, penfando en ello , diga el citado. i 3 Si ha- dicho palabras íOt- pgs,o des h'OnsftaSjO requie- I ' ' DeU ley deDrn'. 255 Í>ros con mal fía, o cantares, ó bay les des honeftos,o pro • vocatiuos : 0 fi tuno deíTeo carnal, ThomMb.$.dif,^ 6 .nti, 3*2^.- 19 Si embib villctes lafci- uoS',^0 recaudos , con animo de atrae-r-^y prouocar a mal. 2 2 “Si leyó libros des honef- tos Con dcleyte c arnaby coa intento <ieprouocarfe a luxu í^íá, o leyó , ó hizo otra cofa para cfte fin. §T Sífehadeleytado enpé- far,over partes deshoneftas, Tha.W.g.difp.^S.vn hombre, a miiger, o rauger a hombre, o ha'defleado verlas. 2 2 Si vido ^c propoíito hó- bre y muger en el ado car- nal i-orque ay grade peligro decáyda. ‘ii Si ha ayudado í óofreci- i'l • Y 3 do Parte til. Mandítmmtv 6 y 9» jdo ayudar, guardandoled C'Uerpo,o offccitiofe a hazer lo por otro o ha aconfcjado, o alabó de a<]uel pecaio, o vituperadolc Je que no pecó o dadede caía odineroi con- placiédofe delpec^dodellos ohazieado aray^.adeseotte los enamorados reñidos ^ p licuado recaudos >‘tercerias ilicitas: diga elefl:adode;ft« quel a quien ayudo» y a guié lleuó los recaudos. 24 Si le hi pefado de n o po* der pecar por irapofsiblidad natural, o enfermedad, o o« tra caula que lo eftoruó*, 25 Silepefó deauerperdi* do laocaliondepecar, ola bufeo de nueuo. 26 Sj ha deíTcado ícr cu- diciado de otros, o fe ha preciado de ferio , compla* cicrsdofe Dehle^d?DÍos, cíchdofc dcl pecado del os tro. .. 27 Sí ha pecado córra oani raleza con otro hóbrCi o cón mngér.o anitriál. - - 28 S i la TTí Dger ít ha- a feyta do ycómpüclio/ y putílocrt publico con anñno de inci- tar a nyf/y ícr ciidicia Ja^'vi- df S'titiéjhi>(rfh.óymiirs.&l ho. hh.i.c. 6. «!•>». 16.^ - Ssr-cno actoncfaiidotó varón y (l era patrcntc'dt n- tro'de!€|üarío grado , por la .grande írH'uetencia epae fe haze al parenteíco , S¿ -vhifit- ¡rra, VatíT. 2 .Z -qr^í^jK 1 1 M<hh;2 .dizc5Í]iie k dcuc declarar. ' 50 Si íiédootorgadosjuttic ron taéios venéreos. ^ I Si fundo parientes o- torgados i, tuukron -eftos Y 4 toca- Tctrtr JILMunii/imirtitó J J'to. drcs , mirefe la ear.tidad> y quantas vezcs : y íi fue por* íiicrca declárelo. 5 Sife!ienelodicho,yquá tas vezes.pudiendocoíTicída raeré no ha querido boluer- lo,deuiendo reftituciójacor- dandofe que lo deuc y pue- de pagar. 4 Sicofi mentirasjuramen tos, engaños, y efcricurasfal i'as,plcytos injuftos, y molef tías ha procurado lo ageno en juyziojO fuera del. 5 Si no da y cumple loque prometió, có animo de obli- garfe,fiendo jufto y graue. 6 Si tomó alguna cofa fa- grada, o reliquia rara y muy digna , Thom.hh. 2. Cíi^.43. y Si alcanzó Beneficio, o Ordeacs^, o Religión porfi- roonia. De la Lo de Dios. , -260 monia^o tenlcsdo Bcnefício Ecleítaftico , o penEon , co- mo Clérigo, noítzaioque deuia , f/^pra 2 .pane , cap. 6, num.g, . " 8 Si auiendo naufragio, to- mó algo de la nao que lo pa- decia,para quedarle có elió, y ay excomunión de Ja, Bala de la Cen3.-.Sua.<j .tom.d!f.z 1 . feñ.z .m;m.26. g Sien el comprar, o yéder ha vfado de engaños ,a^cer- ca déla lubftancia ,quanti- dad, calidad, o precio, en co- fa grauc deue rcftltuyr. 10 Si ha hecho contratos vfurariosjdeue rcñkucíon. 11 Si ha vendido mas caro al fiado que al contado, exee dieudo el precio riguroío, deue reftitucion^peroen co- fas q íolo al fiado fe venden, Pmé Ill.-Mandámtento veafe Lefto^lé.z.de ¡uJiicia^cV 21. dub:6 12 Si fe íiruió de la prenda con graue meiK)fcabo della, deue refticucion. 13 Si ha licuado frutos de la prenda ^y no los deícoen- ta a! tiempo déla paga > es mortal, y vfura , y efta obli- gado, a reífituyr. - 14 Si ha tomado porfucr^a o en fécreto cofas agenas , o que eran fuyas, pudiendo fá- cilmente cobrarlo por ©tra vía j perturbado el orden del derecho» 15 Si hagaftadola dote de fu muger ^ y perdido parte notable della por fu culpa graue. ' ' 16 Si hajugadocó aquellos que no fon feñores de lo que juegan.porfer hurtado, hijos de . De la ley deViosv i6í de familias , o efclaóos , mu- g^r ¿alada ,o religioío , en earifidadnotahle, y'les deuc reftitucion^mirefe a quien le deue efta. • ' - ' - 17 Si l>a hecho engaño en hazienda ágena* - o manda fiazerlo ^ o lo aconfejó , con- íintio, aprouó,0 no impidió, o no lo raanifieftó, deaicndo hazerlo en cofa graüe , y de* ne reftiiucion'» ¡ ‘2-0 ;Si paFticipó del.hurto^ fabiendQÍo?déüe reftitucion, jrhno lo fabía deüe en lo que quedíV m cjora d a íu hazieda. - Si compro lo que fabia, o duéaua íi erahuríado, y haga diligéciá por el dueño, yfbuelualo^ — 22 Si lo encubrió eú caía, es •líioí tah y hagalo reftituya el Que lo dcue,o ehquando fue caufa Parte IIIMüsdamkntoT-j lo. cau fa dei daáo. . ; o b 23 Si gaita uwl fu hazien- da y re Jilas ,.prxri¿ipai(nt Bté, fiendo Ecleíiáltico. v . . 24 Si Ikua mas de lo que. vale {u trabajo por íus obras cacaauJad.grauc. , 25 Sino dctiara las tacha^ eiíencialcs de lo que vende, Y mas íi fon otukasjdtuc itf titucioil, , i 6 Si no paga. lo que deuq, efpecialcneiwe jornales , ía* larios,y trabajos ágenos. 27 Siaohacnmplidoeltef tamento que eítá a fu catr go , piidiendó , ca mucho tiempo. • ; .í _f,; 2S Si no benefició la haziér da de fu menor, con daño graue d». lia. ^ 29 Si colas halladas nohi hecho diligencia para bal} ' ^Delalfy deDios, 2Í2 cár el dueñoiy fe quedó con dlá^, fiédo de precio es mor tal , réftitnya , y hecha dili- gencia, fí pareciere el dueño fe la Kuélüa^y íi no pareciere confulte al cófeíTor que lia- ra della.' 30 Siesauarientoy mifera- blé , y afsi no- ha cumplido Tus obligaciones. 31 Si no ha pagado los de- rechos, pechos, tributos, al- caualas juñas. 32 Si por no pagarlo que deuia a fu tiempo , fe ha fe- guiJo daño al acreedor , pa- ra que fatisfaga íi el pudo pa gar,y no quifo a tiempo. 33 Si ha deífeado alcanzar algunos bienes por mal ca- niinojy para mal fin, aunque dcíTcar tener tantos como o* tro, para bué fiu,CQn buenos Parte IILMandíimiemo 8 . nie4ÍQ§, nocs cofa graue^aú- que mejor es contentarle có los que Dios le ha dado. i íji' ‘ VIII.xMANDAMIENra: No le yantar faifa tejlimonio, > r - 1 C I ha murmurado., dizié- *^do alguna mentira perni ciofa .'digalq, y fatisfaga ^ y diga quantps lo oyeíoa,\Al- co\er^ca^.2 2.fuaím£. 2 Si ha disfamado a alguno defcubriendo alguna cofa q le pudieílc infamar , como faltas, pecados, &c. y aduier tala reftitucion de la horra, que eftaua fecreta , como fe deuahaz r-. 3 Si ha fido caufa, que algu- no aya infamado a otro , dc- «eaeftituyr. ; 4 Si •I)eld hy de JJios, %6‘} 4 Si ha defcubierto el fecre JO del Cabildo > o Acuerdo, o que dcuia guardar , por fer graue, o por averio proraeti» doj o por lu oficio , y en que materia. 5 Si ha abierto cartas age- nas, entcndiédo que en ellas avia alguna cofa de importá- cia.o le pufo apcligrodc fi la huiiiera, yideNauar, lib.z.de rejtíti/t.c./^6.fi.6.dub. ynico mi- tíQ. 6 Si ha juzgado mal graue del próximo temerariamea-’ tedinbaftante indicio. 7 Si ha fofpechado mal de varones rnuy cxemplares , y de conocida virtud, y lo ha deicubieita a otros ; con lo qual des abre carain© , para eftar alert 3 ,yhazer el íBifmo juyzio. ^ Parte tTt, Maniamteutii í . 8 Si ha tratado de vidas agcnas,yha oydo murmu- raciones graucs , que pudie- ra atajar- g Si ha metido cipña ca- tre otroSjO esraalfin. 10 Si ha dcfacreditado en cofa graue algunos, en cfpe- cial a perfonas publicas . co- mo feñores, Gouernadores, luezcs, Prelados , Predica- dores, Religiofos, y dcue fa- tisfazer. 11 Sipor fu mala lengua ha hecho injuftamente perder caíamiento,obcncScio , o oficio a otro. 12 Si ha hecho libelos infa- matorios,o ha ayudado,&c. dcttc reftitucion. i j Si pufo tachas a tcRigos que no eran mcnefter , o no deuia ponerlas>o faifas. ; - • DeUleydeT>is>s. 2^4 14 Sidixo mal de áíguno, aunque fea para eafamicn- to.o lo preguntó , no fiendo aquello folo por lo que fe dexa calcafamiento. 15 Si oyendo murmurar , o infamar al próximo, ntfata- jó, obolüio por elpudien- dOiMan.Rodr.i.p 16 Si ha dicho de alguno, que es muy mentirofo,yquc no íe halla en fu boca ver- dad , Maa.Kodr.fupracoficl.B, efpecialmentc íi es de Reli- giofo. 17 Si ha dicho de algún Re ligiofo , que es diftraydo , o parIero,o amigo de cntrete- lierfe en yifitas de mugeres, hendo cola muy rara en a- quella Religión cííc modo deviurr»- 18 Si .Tercera Parte, • por Icfs-femcjantes que alli hallaráj y eií la tercera parce pufo tantos examenesly afoi con la gracia rde Dios y eftá inftrucion podra lo qiie le pa rece irnpofaible , diuidiendo laconfefsiOn'por dias5 Pét^ randore de úcopacioaesvy cada dia dezir de vno ^ do^ Maqdamiét-os lo que hafal' tado , y yríe abfoluiendo de ellos, no.'j’ 3 Defta confeision gCneríl volaotariaíeliguen muchos ^toúscho^ PáriíjHe^füpra j-q recompenfan bien la dificul- tad que ay en hazerla. Eí prt mero , faca vna perfona hu- mildad , viendo fus yerros, S..AKgitfiin.tra£lM^l<^Jn loan, y conocimiento de fi, como á\ZC S.Bern.traólatu de ^radib. htimilitatisi y toma mas clara . - noti' Doctimento Séptimo é i6% noticia de fu flaqueza, y pide a nueftroScñor perdon,y in- clina a fu mifericordia para que Ic dé esfucr^io y nueua luz,..y anima la perfqna a ha- zer penitencias, y a fufrir en- fermedades y tribuiacipne5> y injurias, y pobrera , pues deue tanto por fus culpas, la qual no alcanja,ni acaba c6 ligo , haziendo memoria de los pecados venia!es,que di- ze defpucs de la vltima con- fefsion que poco ha hizo. 2 Lo otro, raueuc mucho al amor de Dios ouc tanto le ha efperado y fufrido , y a lo quecrcc perdonado , y mira quantos ha conocido a quié no ha Dios dado tanto tietii po como a el, y imagina quá tos aurá en el infierno con vñ pecado mortal, y fe vee el Z (j. con Tercera Partf^ Gon tantas ioj'jrias y ofenías como ha hecho^que todauia tiene lugar de Íatiífazer* 3 Demas defto fucede , que> ea efta confefsion general té ga mejor dirpolicion ^ dolor ypropofíío de íus culpas ^ qnando las eófeíTaua en mu- chas vczes y confeísiones parricularesíylos que las ha- 2en genera ks- canfieífan íen tir cnfi efta vtiÜdad y fer- uor para el ícruicio de Dios, y afsi nueftro Santo Padre Ignacio en el examen , c. 4. § . 4 1 . dize : que ay muchos proucchos y vrilidades eípi- rituaics en efta confefsioa general. 4 Pero dixe con aduerten- cia , que es vti! el confeífar alguna vez generalmente, porque qiiando la ha hecho DúcumtKto Séptimo, lóg bien vaa vez , y con bueno y doéio confeffor, y no le muc ucfínparticularj finoeícru- pulos,y pufilanimidad^yper plexidad defieñá biencon- feíTado o no, deue darquen- ta de fu intento a fu Confef- for, filo puede confultar el mifmo que la oyb la confef- fió genera!, o otro tal,y quie rarfe con lo que le fuere ref- pondido-.y no es bueno para efte efcrupulo boluer a rei- terar la confcfsion, fino no reiterarla, yquktefele coa lo que fe le dixere, We jíIcq~ cerinfuot.cap.io.fol.^’y.ccmo dixe '^.p.docum,2.num.B. 5 Para confirmar lo dicho lé aduierta , que en eífe cafo hecha vna buena confcfsion general, reiterarla muchas vezesj es abufo del Sacranic Z 5 ío. Tercera Parte. to, y poca cóftanpa eji Dios, y a vezes la Kazc peor la-.pof- crera vez que las paffadas , y x.oíe hadcinirár elconfue- lü delpenirentCjííno la rcue renda que fe deue al Sacra- mento,.- y hablan los Dolo- res en cfto grauetnenre ,ccn- furandolo por graue culpa holuer a repetir en la confef lió folos y muchas yczes los mifmos pecados, yeafeaiPa- dre Franci/co yyTfias en ei apro~ uechamiento efpiritual, en el ape dice^cap. 1 2 . • 6 Aduierta mucho el peni- tente que hazecófefsion ge- neral voJuntaria, como pro- pone alConfeíTor, quando la comienza a hazer,no diga de todos mis pecados q me acordaré quiero cófeíTar ao- ra , porque fi calla alguno Docilménto Séptimo. 2 70 gradé ü í'abicndas ,ay quien dude íi es mentira mortal. Villoría in fumtna (iepoeniteni. dub. I j \ ,Ledefm.2./^. (jUicJi.S. ly.porque engaña aiConfeífor en alguna cofa graue,y esh'ypocréfia. Me- jor es dezÍF,oygame V.m. vna confcfsion general , que e! Gonfeífor dodo deaé en- tender , que no fe obliga a cohfeífár todos los morrales «uefe aeuerdá, yeíToquan- do'rtiüého-, féta hipocreíia venial en lo ordinaHO,Xí/t7r. 4 . tom . -iri 3 .par. difp.z^-feél.Jt fium.'j .Etiriqdtb.2. depoeniten- tta^cap. 1 2 .n.2.lit.T>. 0 *c.i 6 . nuní.e.ú qua! dize en el n. i. qué íi efte tal fe coníieíra c5 vn Obifpo, o fuPfclado, pa* ra fingir fantidad, y oculta lo mas grane, para que le dé Z 6 ofi- Tercera Parte, ofícíojO bcnefíciojdequees indigno, fcra mortal cííá hy- pocreíla. DOCVMENTO VIII. Para los que frecuenta ejle fanto Sacramento déla confefsion. I T A experiencia mucf- " tra, que quien a me- nudo coafícíia pecados ve- niales fuele defcuydatfe en la preparación deuida,ponié dofe a peligro de cometer fa crilegio,y no recibir el fruto del Sacramento: y otras ve- zes tiene tedio de liegarfea confeíTar, viendo que no ba- ila tomo colas culpas que ha de dezir, y otras gran temor de confeífar las que ha ha- liadojporque no fíente el do Documento VIH. § ./. 271 lor ypropofitodeaidodcla enmienda : otras yezes cftas perfonas iuclea fer prolixas^ cncargarfe de culpas y preá- bulos impertinentes, que no fon materia cierta, y gaita ti tiempo, ylohazengaftarai Confcíror,y afsi esvtil dar algún modo como fe euitcn cftos inconuenientcs. I ü Ara prepararle toma- ^ rá el tiempo confor- me al que ha paffado de la vltimaconfefsion, que ü fue de ocho diasjordinariatncn- teferá bafláte ynquartode hora , y en el recogerfe a ! u - gar quietOjdeípidiSdo otros cuydatios , coníiderádoq’jc va a tornarle. quenía , para darla a nueftfo Señor. Z 7 2 Alli T creer ítf arte. 2 Allí pedirá a niácííro Se- ñor luz para conocer fus cul- pas, y tener dolordcllasf y propon er 1 a enm ien d a^y <í íT- Curri-á por las-faltas que há hecho en eíTe t-jempo , ayii- dandoíe de la memoriarde los lugares , ofícros^ y perlo- r¡3s en que ha citado , y h?- eho y tratado. - ' •' 3 Dífeurrirá por penfamié- tos , palabras, y obras,^ con- forme a la obligación- le iü oficio y eftado •, de que'que- da dicho en la fegunda 'par- í:e,y en el quarto M andatrnc to de la Ley de Dios en la jercera parte. Tn tjuanto a los penfamientos, í T O primero , mire íi penfó vojuntariaraé- te VoctimemQ Viu. § . 7 . 2 7 i te en coías agenas defuef' tado y obiigacioQ;, y que no eftan a fucaígo. ^ á' Si fue negligence en defe- char penfatnientos contraía Fe, o de blasfenlia-, o contra caííidad, o-de defcO-níian^a, y de eílitna propriaí ira , gu-' la, o otro mal i aúque no aya confentido. . 3 Si juzgó mal las acciones deotros,fupcjiores,o igua- les, íin caufa juila , que es te- meridad. 4 Sifedexó llenar de afec- tos de honra y eíiiinació pro pria, o de vanacomplacécia de fus cofas naturales , def- feando la tal eftima , o coin- placiendofe en ella, o traza- do medios para alcanzarla, o conferiiarla.' 5 Si fe entriftéciójO recibió pena Tercertt Parte, les no tiene rcuerencia y mo 46ftia; V raayorraente fi fon de obligación de ofício^o vo tOjO penitencia»; ; xo. Si hizo obra buena por rcfpetos humanos , deíTean- do fer eñimado por ella, n Si hizo algunas ociofa- raente,y fin finhueno^y gaí- taado en ellas cl.tiempo co- mo en paíTear , f^lir de fu re- cogimiento , ver , oyr , guf- tar,&c. §. ir. I)e las eonfideracíones para te- . ^ ner fentimiento deUs culpas yenides, ^ ' t) Rimera confideracion, ^ que aunque ellas culpas veniales no quitan ni difmi- nuyenlagr^ia>fpn realmé- le 'DocumtntoVJII.%.11. ijó teofenfas de Dios, y injurias que fuera de fu voluntad fe hazen^y cfto deuebaftar pa- ra fentirlas mucho, y para ef to fe ponderen las circunftá- ciasfíguientes. 1 La Mageftad y bondad inmenfa de Dios, a quien he ofendido, que tan fucrtemé- te obliga a fu reuerencia , a- mor y feruicio-, y particular- mente quan bueno ha fido para conmigo,trayendo a la memoria los beneácios par- ticulares qiie me ha hecho, afsi en el cuerpo, como en el alma. 2 La baxcza y poquedad del que le ofendió , con que viene a fer la culpa de mas coniidcracion. c - 3 En que le ofe^dijen tan tas cqfiSjy ve 2 SEVILLA ^ tercera Várféi, 2es, que íi en ia raitáá dellas vuicra enojado y ofendido a raí padre rriiffnd , rríc Vuie- ra ya'aborfecido y echado de fu cafa, por mas querido que yo fuera i í’ 4 Y íi foy Rcligíoíb , como le ofcndien íu niiñnacafa,y en fu prefenciá , entre gente fanta y perfcda^y donde té- go tantas ayudas'decofta y buen cxemplo deotrcs, del- edi£cando!as,y defdorando el luftre de mi Religión; y el padre de familias mire co- mo ha dado mai exemploj &c. 5 Como le ofeodi tan fin remordimiento y fentitniea to con tanta facilidad , y a vezes con gufto, empleando maífusmifinos dones de fa- luddetras,i'ngeniOj<Sfc. ‘ 6 Por- t¡ ocurm^Kto Vlll, § . 77 . 2 7 6 i^'ur que ieofcíidt? por va puntillo de honra^vn poqui- ilodcgufto, vn incercílcdcí pocaiinportaacia, y muchas vez.es lia ocaíion nipropoíi- to,fino bufcandüla por pura malicia. CEgutida confideracioilt, de los daños que en efta vida nos hazen los pecados veniales. 1 Mancha el alma j quitán- dole fu perfeda hennoíhra. 2 Quitándole el íertior de la dcuocion, y entibiándola en el amor yferuicio diiiino. 5 Quitáelgu.^toeii loscxcr cicios clpirituales j y vfo de los Sacramentos, eaufando tedioyfaftidio en ellos. 4 Enflaquezeiaparalaguar da de la ley deDioSjy cxcr-* A a ckb Tercer 4 Parte. cicio de virtudes, y Vitoria cortra jas tentaciones. 5 Dríponcn pata pecarmor talmente, c]ucfolocfiobaf- | tana para atctHorizar mucho a qualquiera. ' i ' I ' Erccra confidcracion ^ délos de ños q nos ha^ 2cn para deípucs dtfta vida. 1 Ser por tilos condenados de la diurna jufticia al fuego y tcrmeirtcs del purgatorio> que ion fin comparación má ye res que rodos puantosfc han padecido y padecen en efia vida. 2 Detienen la entrada en el ciclo, y luípendcn el ver ai Dios nueíiro Señor. 3 Quánro mas y mayores íc-n las culpas venralcs , tan- to ion tpa) ores laspenas , y la VíCHmeHtoVin.^jn, 278 la diiadoa nías larga. s. m. ^/Cuifo! ventrales i bien con^ fejfar las culpas -veniales. 1 T Osqueno fon Sacer- ^ dotes, o no faben La tin.cs bien que digan la C 5 « fefsion en Romance , para q entendiendo lo que dizen íe raueuan mas a deuocion. 1 Quando ha algunos dias que no cófeíTamoSi diremos la.Confcfsionjmas en las re- conciliaciones bailará dezir peccaui Domine , mifcrcre raeijO peque Señor, aucd mi fcricordia de mi. ^ Si dcfpucsdelaconfcfsió fe. ofrece alguna cola leue o de ac)ra,o oiui Ja Ja, baila- rá tomar agua bendita •> o Aa a otro Tercera Vavte. otro remedio de ios que ay para el perdón de los venia- les, fin bolucr a reconcillar- fe , que fuek* auer nota en el bolucr mas vezes , y fe hazc clcrüpii!ofos,y fuele 1er ten- tación para inquierarlos.en; ronces , y en ninguna mine- rapida aí que k ejuicre co- rnü i ga r q u e lo o yg a . 4 Pues no ay obligación de confeíTar pecados veniales, no es mortal dexar decon- feíTar alguno , a úque fea por verguenca, pero meior feria mortincarfe , y confcfiarlo. lin cíle cafo no es bicn-ao dezir verdad, porque puede ferquefea morrafloqucno fabe q lo es., y por fu ignora-, cia y temeridad peque gra^ uctnence. f í^o tiene obligación de llenar I>octimfut9Vl11. % III. licuar dolor aííiuai de todos los reniales que confiefia, conque lolleue dealguno, que ñ efte no lleuaííe es fa* crilegio e irritó el Sacramé- to por falta de m atería defte Sacramento, corno íí vno no iJcuaffe dolor de todos los mortales que confíeíía» • - p El dolor neceíFarioapara efte Sacrainento j aunque fe ^onfiefteaídlos peoados ve- Btales , es menefter que íéa formaliaisi lo ptdcíafK 4^fi9íí e/.iío/féíi4.!f zpl Círí¿8r/?«est hé.jf^de fnim, c,^!Sí•Ht>mqy^ /ff.>I}.eftc)res,q cntoflces,o po- co antbsi áélualrriente tuu 0 > dolor de,auer oferidido S.' Dios. - “i ' , 7 Xa reimádcaciafin las mif más culp 3 S»;aunque {eajnqjr fi cqucnce^no es iodkio ckr- *x Aa i to Tercera Parte. to de no auer tenido dolor fuficiente dellas enlascon’^ fefsiones paíTadas. S La penitencia por culpas veniales no obliga a mortal, y el dilatarla no es alguas culpa, lino quando fe pone a peligro de oluidarla. ~ p Otms^uifos ay cn eilatcE cera pártc^dócütttento íl » 10 Aguados bié en las cul- pas que^.haq dcGonfeíTar, y el ordei^c/pn que fe han díc dczir íy cBÍqqc 'vaiHos a pe*, dir y alc'an^ar perdón deltas a los:pies’ drChrifliO y dk fit Vicariornos aqemosde hin* car de rodillas ai lado del ConfeíTorj y nosqpeípos dfc perfinarde eípacio , y dicha ía Gonfeftio n , qúando'fue‘' rSttecelíavio dezkfei hafta ^«eilasbakbras , naca ma- 03 r. xirna documente VIII. § .III, 280 xiínaculpa, o por mi culpa, diremos luego Jas culpas q truxeremos que confeflar, y delpucs dcllas acabalemos lacontefEion general, lí Noíehán de cenfeíTar preambülos , ni gencralida- deSiComo fon dezir,no amo a Dios tanto como pudiera y dcuicraj que no traygo tá examinada mi conciencia, ni tan penfados mis pecados como de Ciiera; ni vengo tan cr.u’.cndado de mis culpas, ni he tenido tanta paciencia y humildad como dcuiera,' &c. is Nohadeconcar elcafo de la culpajíino íolo ella , n¿ nombrar tercera ptrloná.- j 3 No íe fia de dezir a cá- da pecado , acufoftie padre, nsÉcloqual digo mi culpa, Aa 4 ypi: Tercera Parte. ^ 3 Allí es bueno con^nnay |bspropoíiros delaenmicp }la cbn quefae acoofeílar, S^uandoíe en clios,y pidié- do4 íu -díub'ia tVíagcf |d gracia para exécü- r ' '-íü-iarios. ;• ; .. Isssssiill •í; ^ "íc * í.' ^ .-í íí * •íí ^§ 1 %' INDICB DEX.OSDOCV- méntos y capit tilos que contienen las tics par- tes defta Inlhucciorí de Cünfeííbfcs y pcni- tentes. PRIMERA PARTE. 'Y^Ocumento i. De la fetén- lia cjue deue tener el Cón- fejjor . Foi.l. Doinmenta 2. DeUjuriJdictoa del Confejfor. 4. Documento z.He^laspdrá cono- INDICE. cer la grauedad dt los f^eca- dcs,ajsi etilos opcicsj ejiades particulares tCcrtíO cotittalos Mandamientos jC ^ c , 5. Doci mentó Jrjirucacnpara el Confejjot al ptincipie ^ d:f curjode laccnjejsicn, 7. §,l. i orno fe anta el Confejjor cu las letras de lapeniteníia- ria cjifc ftenen cometidas al prudente C'otifeffor en el jue- ra de la conciencia. 23. §.2.í» dtfpenjacion para ma- trirnonio. 28'. Doct rnetito 5. Como aconfejara el Conjefjcr queje haga tejia- xnento conjormea derecho en ífpauay^c. 30 . §.I. Orlando es forpfo ha:^er íejlamento. 30. § . 2 .Que Jblrmnidad ha de tener el tejiamento. 31. § . 2 . i / padre que tiene hijos c 0- mo INDICE. motejlard, 31. ccmatrjlayd. 33. %.^,Lamuger cafada . 33. §,6. í'/ ileli^iafo profcffo fi po- dra tejlar. 34. ^,’j,.llcte^oco»jo teftará. 35. § .8.£/ condenado a muerte. 3 5 . mudo,jifordo. 35. ^ .10. lljuriofo, 35. § , 1 1 , £/ def comulgado. 3 6 . §.I2. El proa go como tejía- ra-. 5^' §.13. r/ cautnio fi podra tef~ tar. 3<?. ^.l¿^.lly/urero notorio. 37. §,15, El clérigo como tejía- rd. 37 * § . I Píí»'-! ftidad es menejier, 38. ^.Ij.Entiempodepejle. 38. §,lS.E!foldado. 3 ^’ § . I p.Quando dos ha:;;jsn yn folo’ tcjlamento para ambos, 39. §.20. INDICE. §.10. Poder ^ara tjue el Comif- Jkriotejle. 39. Documento 6 , Como i>fard el Confejjordeh Bula de la San ia Cru^^ada para Jí,y para pe Hit entes. 141. § . I ,£i Sacerdote fe^ar^o regu- lar, 42. ^.l.Qíie ha defer CofeJJór aprn hado para yfur de los priínle- gios déla Bula co perntete.^^ S. 3 * Ottf yotos puede comu- tati 43., § 4 . Del voto penal antes jí ief- pues decaer. 45- §.5, Para abfoluer de cenfu- ras, 4P. § . 6 . .Ahfaluciáñ de cafos refer- Uidos. 47. Documént'j 7 . Para mouer act- triciony dolor. 47. Documento 8. Déla ocajlonpra xima de pecar, 49. Dc-r»- INDICE. X>ecumt»to^, La fenitecia ^ue ,i fehade po^er. 54 . S.|. La prudencia con que fe ha deponer. 55, S-l.El penitente fideueacep- tary cüp'ir Upemteda. 58. documento lo.Como fe daral* «s abfolucton Sacramental. 6o» "documento í i . Delfinio déla i^nfefsion. 62» documento i z . De recato con » ^penitentas. 79, ^icVNDi^ PARTE» Cap.%, ^eU$ jReyef,Prmdpdi J» fdfPtd fupremos . ^ 7 2. Cap^z.DelosGhi/pos,, ¡ 7^. Cap. 3 . De los Comend-ídoresy . ..^Cauif^erof.)Jít\ErejleSiCuras^ ,jp Priores J^iy 0 res delasOr ^denes ^Hitares. \y._ 7^. %.\iDe ¡os Prelados .de la Relii INDICE. gto>t de Santiago. « 4 . ^.l.Del Prioe, ^.yDelTnx^. 85 . §.4. Del Cura de Encomien^ da. ^ 6 , Cap.^.Delos Religiofos, % 6 , Ca¡>.^.DeUt Monj as, 89 . Caf). 6 . Délos Clérigos^ Beneji- ciados. Guisas, Confejjores^y Canónigas, pi, §,t. Del clérigo. pn %.2.Del Benejictado, *94. %,^.Del Cura. 5>4, %.^..Del ConfeJJor,- i . pp §.^. Del Canónigo. p%, Cép.y.De jaénes en común. p 6 . §.I, Del jue\quaHt 9 aprender y dar tormento, 'loo. Cap.S.De losOydores. ioi. Cap. p. De los .Acaldes del cri- men de ChiHciÜeria. "lu4. Cap, I o.DeFifcales reales. i oíS Cap . I í.De Colegiales,op0ftoi INDICíi. res de Colegio ,y C^tred*s,y Mucpiff). ' 107 . Ca^, 12. Pe chorados, I09. Cap.i'^'De Jlelatóres. 11 2 , Cap. i/^.pe Secretarios, nj. Cap. j ^.'De eferiuanos del tiu- mero^y reales. 1 1 8 , Cap.iS, De Procuradores. 12 1, Cap.^i j^De Receptores, 123, Cap. 1 ^.De .AÍgHa:i:jles. 125. Cap.iQ. De porteros y emplii tejedores: ' 128 . Cap, 20. De .Alcaydes déla car.- cel:,y fus mÍHijiros, 128 . C4p.tl.De los reos, 129 . Cap.22TDelos tejlrgos. 131. Cals,2Z. De los Corregido— •í .J \ <5 res. i 3 2,' Cap, . Df los Regidores. 135. Cap.2y, De los Jurados. 138. Cap, x 6 . Del eferiuano de Car bildff, :4o. Cap.x-j . Del tutor y dd cura- dor.. INDICE, ¿or. 142, fap.iZ .I>f los te^«me»Uriosy albaceas, ' ¿143. Cap. 29. De Capitanes y folia- dos. T .,1144. Cap ^o. De los Médicos, j/^6. Cap.^ l. De Monearlos. J49. Cap.i2.de los Cirujanos, ,150. Cap. ^‘¡.De Barberos. 150. Cap .34. De mercaderes en ge- neral, ; . I 5 I • Cap. De mercader d^ pa- ños, i* : *44* Cap. ^6. Df.mercader de fe- í/ 4 . - *5J* Cap. De texedor de tercio- pelo, * , í 5^* fap.^Z, De texedor djt, ra- -fo, -3 158, Cap.^9, De texedor dedamaf (O y tafetán, 3 457 ’ Cap.AQ, De hilador de torno de feda, - 457 ’ C4p.4i. INDICE. De tintorert de fe- da. 15P. C(i^.42. De mercader de feda en retacos, (¡ue llaman paua- neros. 1<$1. Cap. 43 . Dé cocederas de fe- da. i6l- Cap.j^j^. De G ellees, donde fé . . y eliden mapos de feda. 1 64* Capi^^ . Dé corredores de mer- . cáderias. 1 5 3 . Cap. 1^6. De plateros de oro y dé plata. 166- Cap. .De tundidores. 165^ Cap. De libreros y Impref faréti 168. Cap.^péDé Pintores. 17 1. Cap.^o.Déalbañires. 172.- Cap, ^ i. De carpinteros. 1 74. Cap.^ ^.SaJlré,ojicial ,y apren- ái'i^ . >• 17 $» Cap, de cordoneros. 177» C, 5 5 .Pf cererojyyeleresi 1 77 ' -) “ ' s»p* INDICE. Ab'^gado de pobres no les '"'lleiJÓ derechos, I r'i ,ó.i o. Abvrio, 2 5 2.iid.38.y 150. n.r. Abrir letras de la peniten’ cLiriajjj. Abfolucion Sacrátnétaljdo. n. 1 2 . No lo es la de los Conué- tos que fe da en publico, 215.11.r9.- Abfoiudon de cenfuras,4é. §-r. Eíi el articulo dé la muer- te 5o. Fuera de confefsioa , 45. §.i. A-cid¡a,255 n.7. A^arja de feda , no le echen azeyte,! 57. A d miniilrador de tétaRcal, • 245.0.37.'^- Afeytes,2 55.a.28. Agüe* INDICE. Agüeros^ 2 24 f^“‘^7-y n.14. Agujeros, 1S7. Aiabarfe de pecado , 254.- n.y.y 258.0. i o. Albacca, 245.11.5 7. A.!báüir,i6o, Akaguctc,i5>2.nu.i6.y 54. n.7. Akayde de cárcel, 1 28. Aicalüe dtl£nnaen,io4. Aibibareio, y tiuagcrojaoa. A;guazil,i25. AÍMentos a ilegitimo j 32. n.< 5 .y 241 .n> 5 • Aiojaioiento, i42.num.2.y ¡ 45 . 0 . 15 . Alquilador de mulas,2 00. Áiiiiancebado ,2 52.nu. i.y 254.11.15. Amara Dios 222. A Delación de mádatodepre iado,ycouecci6,52.n.ii. Bb 4 Apren^ INDICE. Aprendiz de faítrejiy^. DebarberOji5i.n.5. Derexedores, i 66 . n.12. Aráccbi 14.0.9. y i íp.n.i»; Articulo de muerte, 232.00. 2. y 47. §.6. y 3 ( 5 .nu.^ 2 .y 61.0. 3, Afcendic.ntc como fuceda, 23.0. 4.737.0.15. Atrabcfar mercadcriaSjeoz n.6. Auariento,262. 0.30.7 265. n.i. Auifos a penitentes , 21 1. y 21 5 . Auifos, verbo, documento. Ayudando al pecado, 255. n.25. Ayunos, 2 3 9. Ayuno para comulgar, 23S. 'n.3. Azeytccn el tomo de Teda, 157 * Azogue,! 5 o; B.'íy- INDICE. B Bayies defoneñoSj2 55.a.i8 Barbero, i5o.y 234.11.10. Beleroyccrerojiyy. Beneficiado,?!. Blasfemo, 223. nu. 12. y 13-. 250.11.2. Bodegonero, 184. Bonetero,i3(?. Bofquesycafa,a 47 .n. 58 . Boticario, 14?. Brebes de la penitcciaria,2 3 Para diípenfar y comiitar votos, y para difpenfarcn iñipedimétos dematrirao nio antes y cierpucs del. Bulla déla Santa Cruzada, 42. Él Sacerdote feglar, § . i . Para otros hadcfer con- feíTor aprobado, §.2. Bb 5 One INDICE. Que vocos Ion refcruadoí §. 3 * Voto penal, § 4. Abíoiucion ác cenfaras, § 5 - . - , Ahíbluciori de calos re- fefuados.§.á. Brulla de la cena, 47. §. 5 , C CauaHero Comédador, 79. Calc^aen fiefta,2 35. Calderero,! 79. Callando pecado en confef- -íion,29.y 36. Caminante fi ayunará, 239. n.8. Cañeros,i98. Cantares hfciuos,2 58.0. 13 Capitales pecados 265. Capitán y foldado,i44. Cautiuo para teftar,36.§. 1 3 ^ Si INDICE. Si hurta 229. Cardador, 187. Carne endia prohÍi)idoj2-$ n,2. Carnicero, 197, Carpintero, 174. Cartas agenas fi las abre, 263.0-5. C alaJo z 2.0.43.7 22.0.45, 241. Caforefcruado, 15.00.50.7 i6.n.3 1. Cartig’ó txccfsiuo de mari- do a rnHger,249'n- 18. Y de cria Jo, 43.0.19. Ceremonias ludaycas , díC. 244.0. 15. Cereto,77. Ciego parateftamentój 35. n 7. Circun^ancia que fe ha de cófeííar,22o.n.i4.y 253. n.5' gb 0 Ciru- INDICE. CirujanoSjijo. Glaufuradc M6ja,9r.n.i4. Clcrigó conao teftará , 38. §.15- Clérigos iu obligación ,91. Cogedoras de feda, i i . Cohechos, ioi.nu.3.y 127. n.iy.y 107. n. 10. Colación larga, 139.0.4. Colegiales, 107. Comadre partera, 208. Comediante, 189. Comendador, 79 y 58. ComiíTario de teílaracnto, 39. §.20. Comucacion de votos, 2 a. y 27 y44.§.3. Coíiipañia delefus, 24.0.2. Comprado lo hurtado, 162 , y 261. n. 21. Comunión a menudo, 71. n.9. En que edad obliga, 238. INDICE. Si !a dio a otro en pecado 227.0,5. Compeofacion íin jucz.eío n.14. Cómplice,! i.n. 17. Concierto no haga Aboga- dojRi Procurador con la parte,! xi-n.p.y 12 i.n.2. Condesado a muerte como tcftará,35.§.8. Confefsion general alguna VtZyl66. Confefsion a mcuudo de ve niales, 270. Confefsion quando obliga, 287. Cófeífor demuchachos, X9 1 Confeífor que deuc faber, i , Defujuril'dicion.q. Como fe aura con vn mal ca fado, 3 2. 11. 45. Con el que duda de la guar- da de vn3Ícy3!5.n.3>). Bb 7 Con índice. Con el que no dixo el ni^m? ro, 18.11.3 5. Con el que calló pecado, ip n.3^. Con el queeílá en articulo deHiucrce,i<5.n.3 2. Conel niudo,i6.n 33. Cd el ordenado.que no trac abito,2 r.n.4i.y 8o.n.5. C6 el que ligue raal vn plcy? 10,19.0.38. Con va pecador publico, I > n.30. Con el que tiene cafo tefcr? uado,i5,n.3o. Con la que fe cafó yiuo fa tnarido,2 2.ac44. Coaclcftrarigero, 17.0.34. Cóclquc yfa)urar,20.n.3^, Coa ci mal ordenado, 20. o 40* Co»feíTor,quanto a fu oblir gacion propria,95.n •S'p. Cor? INDICe. Con el que deue dieztiloSí 53.n.7w Con el qüe eftá en ocaííofl, pmxiitia de pecado, 494 Con ei que tiene cofturabréi m 3 la ,-5 3.0.5. Cortiu moucra a contricí6> 47 - Comoabfo!uerá, 5 o.. - Como abriiá ias letras, de ii pen¡tcri€iaiía,9it Confiar ignorante, y iiíicr- ta foÍ.4.n.7é Cófeííbr para cautiüosChrif tianos.3.n.5. Confcílor no pregunte de- tnaiias,ii.n.i4. Dexe dezir al penitente. io.n.12. ConfcíTor de Clérigos > 2. 0.3* CoafeiTor que fe oíuido de poner penitencia; 54.0.1. Con* INDICE. Efpadcro^aoz. Eftado del que confieífa, iq. n.g. Del cómplice, a 5 3. n. 5. Eñanco, 166. Efterilidad no fe procure, 453.nn.<í.y i47.nu.io,y 258.Q.12. Eíludiaute obedezca al Rec tor, 232.11.14. Examen para va renegado, 227. Paravnhercge,22p. Para vna publica pecado- ra, 257. ParacófeíTar raachachos A vn eftrangcro, 17.0.34 Para el que pieafa fus pe- cados, 2 16. Execuíor deteftamcnto,39. S.20. No Iq fea el Religiofo. Pa, INDICE. F Familiaridad con rauger íé cuite, 79. Fiar a «as precio, a 5 o.n. 1 1. Fiel dcpcfo de harina,ao5. Deromana,203¡. Almot3cen,2o4. Fiel cen infícl fi tuuo copu- la, verbo, circunftancia. Fin , intención de robar, 275.0.10. fieftas fe guarden^ 235. Fifcales,io6. Forjando hijo a eílado,24 2 . n.9. Frcyle Cara,8^. Fraudcs,2 59.n.4.y 258.0.^ Frutos de prenda, 26©.n.i 3 Furiofo para teftatnento, 36 GcIIces de feda,i54. ’ Geneiacion el que impide, 2 53.n.(J. General confefsionja^íí. Guarda mayor, 207. Guarda del campo, 182. Guardas dé puertas, 183. Guarnicionero, 1 85. Gula,a55.n.5. - i Hallando algo, 25241.29- Hechizos, 2 24.0. 1 7. y a 5 8. n.7. Heredero lagarero, 182. ^ Heredero afeendiente y def cendieate, 2 3.00.4. y 38. n.5. w. Here- INDICE. Heregeconuertidoj2 2^r Hcregiaextérioi547.§.<?é Herrador, lyp. Herrero, 178. ' Hijo para con Ais páírcí^ 243.li*22. Hijollegici no, fus álimcn* toSj3i a,é. Hijo paracafarfe confuiré fu padre 5244 .n.i 3 . Hilador de íeda, 15 7. Horno de cal en Seftá, isjíi ii. 1 5. Hurtos tninimos,X5>S.n. 3. .. í Hurto de reliquia rara, 2 sp. Hurtar, 2 59. De naufragio, 299 .n. 8 . I Ia«íl;añcia de auer pecado^ 250.0.27^, I Idanco confeíTor, 3 .n.*5 í' / . Cg " lerroí INDICE. Ierro eo cííi^ftísion como fe rt parará,ip.B.37. Iglclia que mandamientos tiene, í 35. Iglciia prcfsnada,2 25 . n.26 Ignorancia de obligació de iHenáJü,i82.ti.i.y rao. n.27 Y de ííi oficio. De ladodtiina a2<?.n,2^. Inmunidad oc Iglefiíj 79 n. 24.'y 247.num.<Si.y 104. n.io. I-nprcífor y Librero,i6S. Injuífo pleyto dque figuc, í:-'qúiUdor.-97.n.i;T. Inftrucion al Confeñbr, 22. laífrucion al penitente, 2 1 1 . y lié. *- i ha, 206. Inuentario de Comedador, r . 11 . t ' Inuo- INDICE. Inuocar demonios, 223 .nu. ir. lurifiicion de Confeífor, 4. luego con fraude, ipo.n.p. luego prohibido, 145. lu ezesencomun.95. Acerca de prender y dar tormcntoaoo.y 5 í.n.i o. luez quando pregunta al có- feíror,^). n.io. El pecado del reo jíbideni . lugadormaiido, 25 o.n.i 6 . lugar con quien no es feñor, a5í.n.r5. luyzio cerner ario, Iurado,i 38 . Iuramencos,23o.y 5 3.nu.5. Inrador de calambre, 20. l Labrador, iSo. Laíticmios en dia prohibi- Cc 2 do. INDICE. do,239.num.3. En garcinia, 42. §.i/ Lección idpiritual,48.n. 2. Leer libros prohibido_s>2 a i. n.i 5 . Libros laíciuos 255.11.22. Leer pecados fícjiLos, 255. LcgitJííiar la prole por el bre uc icla penitenciaria, 2 ^ . n.i6. Lencero, ipa. Letras 'de la penitenciaria^ 23. Qnandoerpíran, 25. n.7. Libelos, 253.0. 12. Librero yinaprcíTor, 158. Liga de platero, i 55 .n. 2, Limofna de azeyte y harina agenia, is>4.Qu.ii.y 155, n-p. Luxuria.255, INDICE. O !s ^ V. ’ *. M Mácftros,i 6 ^. Maldiciones, 242 . 11 . i 1 . A fus padres, 244 . 11 . 25 . M3!fin,253.n:p'. Maridofu obligación , 243 . n.ip. Sinodcirádá mugcr que guarde los Mandamien- tos, 24 ©. n-.i o. Si pone la raug^r en eca* íion depeH(fo,í 54 .n. 35 . Si juega lá dorc,V<So.n. i $ Si cattigá'^dcniaíiido la mügcr, 24 p.n.r 8 . ^ Si degolló á lá rauger por jüíiicia, pero;por vengan- C 2;2 51 . 0 .^ 17 '. Matar, 248. ‘ Medico, 145. Si dio remedio para abor Ce 3 tar. INpiCE. tar, 147.11. lo.y 2 53.n-^- Medicinas que no acepta, 250.0.22." Métirofo dezir 4 e vno, 2^4. Mentir 27j.n.i¡. En ía coafeís¡on,27S.n.4 Mercaderes, 15 1. De Ícda,i5^. De paño, 154- Quando juran de no dar la mcrcaderia a menos, MiíTa cl4iiCcepto,2 35. MiíTadenochc, 2 38.0.9.^ En tiempo de entredicho 2 33 ".n. 27 . MiiTa fi fera entera oyendo dos tnedias,23i$.n.25. M oler en fíefta,2 54*0.9. Molinero de azeyte,i93. De harina, 194. MonjaSjSp. Me: índice! Monipodios, 15 2. n. 5 .y 20» n.5. Moro no afiiftaa Mifra.235 n.2 1. Moroía dckálacioní , 254. n.i5. Mortal pecado , y venia!> $. Y Jos capitales 295. Mo^o de muhas,2oo. Muchachos como feran exa minados del GonfeíTor, ipi. Mudo como confeííará, lé» n-33- Como hará teftamento, 35Sp* Mu ocr cafada como teftará, 35-§'5- - La que fe buelue acabar viuo el primero marido, 22.0. 44. La que hurta ai marido, 243.0. 15. y Con )i penitente, Jleceptores 4eChancillcrIa, n?. Regí4 ;res5r355 _ Kegiftrado ganatÍQ^ i4i;n.^ Reglas paj-a cppQfs tpec^do jttoital y venial^?. Eciijcideacia ca -pecados Kiucrar CQnfefsioa inuali- da I t. r j Relatores, 1 12. ... R^ligioro^jS^i Si impiién pagar diez- inos,24o.ar2. R1 de la Compañía no go xa de la Bula de la Santa . Cruzada ^:.n.íp. Otros para ji^einios , q edad tendrán ,42. §. i. RpliOidarara^ajt^.^n.^. lis;ii[i^ro^44§.a,7.. . INDICE, denegado conncrudii, i ijl Keouuciácion de hazicodi o par^T’t^trar' Cíi-'Colegiüji io 5 .n 2. Reos 129. K c p re ha wáaií, 1 -|.n . á i i RcíUtacióíií.dc-haztenaa cíé fu padic.a-;4-5í-n-34. Si és fo. iííii. como íe ha- rá 520 7< Retazos bureados. 192. Ecucréucla á^)forcs,244V Rezarlas horas. ¿T^ó.n.yi Reyes > y.Fcirreipcs y feño- res fuprémos^yziu Ruego^s impbíiúnos i n.yí.í i.r-?.c:;f.iír- .olí' ' ‘ >iC r; .. ; í ütiC' j . S ¿Lí í' ’ .á» OC ' .OjnSíTjr, .1 .d,->v SacerdrK^cotr fiulá'para tac nct.aiosí 4 áí^¿í;¿-. 4 -i!uc -mo?* Sacri- INDICE:. Sacrilegio aa3vn.^25..y a jsi Salario de Abogado , iio. n.7. Saftreji75. En fíefta, 284.11. II. Scicnciadcconfcífor,!. . Secretario. W5. ^ Secreto j 10p.n11.a7. y 273. n.4. ,7 Señor fupreiho,7a.¿ ' Señor de,YaflaUQS*240.n.43 Seruii fe de preda, 2/ío.r. i 2 Sigilo de cpBfcfsionjda. ,Á Simonía, 25p. n.7. ,>í Sobcruiaf2 55 i; . .• Sobras dcíaftres, 1 7.5 .5.5 .1 Sodomía, 258.0.11..^ Soldado, 144. Solemnidad 3 c teftamentos verbo, teftamento. Sóikitáte a pécari-;! 5 3 . niJS. Soliman>a-^<í.-g.ji‘ Sem- INDICE. Sombrerero,! 85. Sordo como teftará,3 5 - § SQfpechci contra varón gra- ne, 253.0. 7. Subdito para con fufeñor, 245. H. 40. SnpcríiicioB , 224. num.17. y ¿2 5.num.i 3. r Tabernero, I §4. Tablagcro, 189.0.4. Tachas délo que íé vende, 25x.n.25. Tachas de teíiigos5253. nu. i3* Ta¿Ios,2 5 5.0.9.72 54-0. 10. Tafetán como le ha de tcxcr 15^. Tenderos, 154. Tentar a Dios, 2 2 5. n.2 2. Tcíorcro cetcrsias,2o5. Teña- INDICIU , Tcftavncnto , quaridb fcdc- ‘''ueh’azer,3i.§ i. La íoleaiaiJad del, § 2. Elqut rienc hj|05,§.'3V E! hijo que tiene padre, §,4. ^ La mugcrcafadajS.j. El Ril¡giofo,§ d. El ciego, §.7. El condenado a muerte coraotcftara,S.8. Ycln»udo,§.í?. Elfuriofo,§. ití. El deícoinulgadoj§.i I. El prodigo, §. 12. Elcautiuo:,S.i3. El vfurero notoiio, §-14. El Clérigo. §.15. _ Para obras pias,S.i 5 . En ticíapo de pcílc,S*i7» El roldado,§.i8. Si dos hazen ícílamc«io, S.15?. IND.IGE, El dar poder para tefta* nientOj§.*2p/ ' TcftamenVatio, i^j.y a5i. ' * Tcíiigdsr^r:' St foiT falfos> 282.0.1 í . Sifoa de Vil mal contra- ta» 15 2. ti. 7» Q iianivVdeücn íer tefti^ ' i, . -Uf.i.i. « g)s,i32.n.6. iti rcefcaíiÍ2n,i.5y.n.5. Texeií>^'d>1terCiopció, 1 5 6 , YdcráíOjijS. De dinufco y tafetá;; 59 En fíeíVa, 2 54.0.127 ' Tinajero y alfa hirerq, 202. Tintorero de fe Ja, 1 6 1 . ToroieiKo,2ot. • ToVnéHcíéda,! >7^"'' Torpes palabras . i'sijl.n.?. TrezedcGomédi í írcs, 85 . Tribuios, 'i'5 a.n.ji. Trubiaes, I 90. ' , , Tai- INDICE. Tundidor, idy. .. Tutory curador,Í42Í . Eos bienes dél ménofao los compre fin j.ucz> Vandos, 249 .n.i 5 . VaíTalIos para con cl fcñor, 245. Vender oficios, 245,0.4? . Venganca,25o.u.28.y ají. -”• 37 * Veníalespccados qualcs fon 5 * ^ Qim daños hazé,a 77.0. i Vicios ocultos. Villctcslafciuos, a? 3.0.19. Vino adobad», 1 8 2'.n.4* Mezclado, 182. a. 2. Vino al que fe enabprracha el que fe lo da, 1 8 5 .n. 8. .Vifiwr la cárcel, 1 3 3 .a. 5. 1 INDICE. Vifitar los melones, 1 3 3 .n.¿ Viñas deshoneftaSj a55.n«. 2 i.y 22. Viña de aduana, 207. Votos de Religión , 2 j.n.S. Votopenal,45.§.4. CódJcional,44.y 45.n.4. Voto y jnraméto,2 33.0.16, Víbdcl matrimonio quádo ay impediínento Ganoni 00,256.0.4. Vfurario contrato, 1 3 2 .n.y. % Zapatero, rSo. y 3S5.n.i5« Zizaña, 265.0.9. Zurrador, 187. Zurcir razas, 1 5 S* -un >?s ,t.».j;.-(i /Hívií ' •- ' £ - '{ ' ,r.^í.' :*r.yí-t. ¿"ü ' .«í n.js . -.’r^th)!-: i- 70<r;V A* é ,q - i--.'.’ .£..n.>^ v.;>K^ts.nin - .L',0 \ ^ >i » r» ^ . <.%'v : 1 i £'• n » T » ebíop ••M'ioft'ú-’* '• iv J u, ; inons^ o'. :^r. il->'í ,t^.r.'ó : r i • • 5' r js-^ n . - . .r8; -lObí.? • ^ ^ i • A "S- - jfc •n .7 rr