scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Por doña Petronila Hidalgo, en el pleyto que sigue con Iuan Diaz de Lusuriaga, albacea del Veintiquatro Iuan Hidalgo : en el articulo con el Doctor Martin Hurtado, albacea de doña Madalena de Quadros

Hidalgo, Petronila; Díaz de Lusuriaga, Juan; Torres y González, Francisco de

Full text

POR Fol.i DONA PETRONILA ;o,en e< ON IV ANDIA ZDe Lufuriaga>albacea dej Veintiquatro luán Hidalgo; EN EL ARTICVLÓ f¡ON EL DOCTOR MARTIN Hurtado ,albaceacjc doñaMadalenade Cuadros. jEecffariumriobis videturiflius cauf*in¡tjuro !proceflúm demoftrarc,quo breviu's potucrimn faftum proponcndo :ex quo fci mus ius onri 1« plagijs^.inclivocapitolinojtF.adl.Aqml noftriarticulidubia,&dcciíioniem devcniamus ^.3.Diópues principio aefte pleyto doñaPctroníla Hidalgo porvnadcmandadcalimentoscnpropricdad ¿nn,* Si¿Tc leadjudicaffcn para ellos doíc toes de el Veintiquatio luán Hidalgo fu padie.Seeuida Ucl^ ía con IuáDiaz de Lufuri aga, albacea de el fufodicho (parr e legitima, porquedar loftituida el alma) fue doña Petronila deelaradapor hijade el dichoVeinciquatro, qUe la huvo ca dooa luana de Eípinoía por el ano pallado de 620 como cóf pUy"Pr°baníM fCC dcBautiímo >Su««ft?afól‘ ,7.deefte N- .C°roo tal hija; P«««uto,¡a fe le mandaron d„ dos mil drtC^dosenPr®Pnedadporfusalimentos.Paiaexecucioi' n !| l (. eftafcatcncia fe pidió pot doña Petronila, queVna A*los les Veíate# que avi* quedado por bisnes de el dicho Veintiqiucro^anduvieife apregón ,p«ta que rematada fe le huieffepago de el precio de ella; ydefpucsde vn largo pleyto que figuro coa Martin de Sanarte, que pietédióeraíuya laV*ra, por txecucoria obtnvofe rematafle, para que de fu precióle le hiziefle pago aladichado&a Petronila, N.4. Rematada laVara,íc pidió por doña Petronila fe liqúidaffe lo que fe le reftaya debiendo >ydcfpachaffé provifion ,para que la perfona en quié fe remató la diph<i fira >cntiegaífc el dicho relio ala dicha doña Petronila. N.5. Aelle pedimicntofaliócontradiziendo el Doétor Martin Hurtadora Ibacca de doña Madalcnade Quadrosjprctcndic* donofcaviadcdcfpacharladicha provifion, harta aver pa* gado ava Patronato ,que fundó la dicha doña Madalcna ,la cantidad de maravedís que aora fe diia .Yque fe leaviade dcfpachar provifion,para que de el precio de laVara,fc lepa* galle en primer lugar que adoña Petronila. N,6. Parece pues,que doña Madalcna de Quadros,primera mu ger de cldichoVeintiquatrOjCn fu teftamencodebaxode cu' ya dilpoíicion murió por elaño pallado de difundo vn Pa- ‘ tronato de diez mil ducados,que quifo íc facaffen defus bic* nes, ydexóaldichoVcinciquacro fu marido por vfufrucua-| rio*y para defpucs de fus dias hizo ciertos llamamictos para cafardonzellas. N,y, Parece tabíen,quc el dichoVcintiquatro compró vn Oficio de Efcrivano publico de ella ciudad en nueve mil yquinientos ducados para el dicho Patronato, concargo de algu nos tributos,que íobre fi tenia el dicho Oficio. N.tf* Dizefe pues por el dicho Doclor,quepara clcumplimicn co de los diez mil ducados,de que es la fundación de el Patro nato,falcan los principales de tres tributos que eftan fobre el dicho Oficio,que importan dos mil ydozictos ducados,ylo corrido de ellos, defde la muerte deel dichoVeintiquatro, harta la real paga >ymas los quinientos ducados que faltan defde nueve mil yquinientos que cortó el Oficio, harta diez mil de que debe fer el Patronato. N-9* Para fundamento de cfta pretcnfion,fc prefentóvo* eferi tura d« dote ,que llevó doña Madalena la fundadora,de 800. ducados.y 400.de arras: yafsi miímo feprcfencóvn inventario que fe hizo de 6oq.cU. poco mas, o mecos ,pP«o deft dcfpues de muerta la dicha doña Madalena,yafsi fe di¿o dote yarras,ymitadde mulciplicado8 >le compitió derecho adoña Madalena ,con prclaciona otroqualquicra acreedor de el Veintiquatro.conejuc fcpUdofundar el dicho Patrona- to,yefle tiene prelació aotro qualcjuier acreedor de el dicho Veintiejuatro,del mifmomodoqueíu fundadora. |o. Por parce de doña Petronila fe procuró fachfa 2Cr aefto1 con dczir cftava pagado el Patronato enteramente •qUe i* etcha pretenfion era maliciofa,a fin folo de embarazarla cobranza de la dicha doña.Pctronila ,ainftancia de luán Díaz de Lufuriaga, a!bacca,c]ucficmpreápretendido eftorva* i* paga: qucelalbazea de doña Madalena no era parce lcgiti^ ooa para la dicha pretenfion ;’y finalmente conclufo el piey, to,huvoaucodcViftadchenor figuientc. Auto. 1 fjm/'‘"NFr fe Jefpitcbe il dona Petronila Hidalgo laproYtfion que pide, coñ v4.que en primero lugar fe pague al tDoElor Martin fíurtaio I4 Cantidad porque pretende en eflepleyto. §2.Ac cuna cotum abforveac prctium, pa:di¿tum crcdicum ,fi quodeftj&dicercpofsicdoimnaPrctooilaprxdidta fententiaolcum ,&operam perdidi, cum litigaverit per curricula nnvem annomm coaita ÍuddIícavíc. Síc ei fa.v? _ Ij: Piccendcfe pues por D. Petronila Hidalgo ;^fcade revocar eiautodc Viña, ymandarle pagaren primero lugar que al Patronato ,del precio de laVara de los Veinte, rematada por bienesdel Vcintiquatroluan Hidalgo. j^J-. Elauto de Viña,bien íevee declara por accreedor de mejor derechoal Patronato, pues íc manda pagaren primero lugarquea doñaPetronila, at pro dcfcníioncdominxPcero. nil*fequctiaindubiumadduccmus;quommdcci(¡oneiuíU- tiara eiusputofirraandam. I5; Erit priraum. An Patronatos «editor pofsit confidcrati ex capitc dominjeMagdalenas bonorum Ioannis Hidalga antcfolutionemalimentorumdominíePecronilz? %6.Erit fccundum .Cafuquo aliqua racione poísitereditordici, ftconfideiariPacrorutu* bonorum loaruuaHidal- *1 jS. 19. *0 g®» «o pr^fcíri debeat Patronatus, VelD.Pctronlla ¡npretioviig^ vcndita:* r Dos dudas hazcmos en efte difcurfo, donde juzgo íc toca* Mn los fundamentos de Vna, yotra parte, ydecididas, qoe. dará fundada la jufticiadcdoñaPctronils. La primera duda pues ,que e», fi el Patronato es acreedo» del Veinticuatro luao Hidalgo antes de facar los alimentos de doña Petronila ,por el derecho que compitió adoña Ma-1 daiena de Quadros,parece fribolaj porque parece no fe puede negar que fea acreedor el Patronato fin facar los alimentos. Porque fi el Patronato tiene caufa de doña Madalena de Quadros, que fue fu fundadora, yella llevó de dote Soo.ducadosy 4oo.dearras,que le prometió el Veintiquatro, ypo- Ufuíodi^a/eí dichoVeintiquatro iaucados^poco mas ,0 menos ,por el doce yarras,y por razón de mitad de multiplicado,,,,0parece (e puede negar fue acreedora la dicha doña Madalena del dicho Veintiquatro^queaísilofueelPatronato. Ycntanto erado acreedora, yacreedor el Patronato, que no parece con el puede competir acreedoralguno ,pues por el doce yarras es llano compitió hypoccca ala dicha doña Madalena, fue primera en tiempo que otro ningún acreedor de los que oy ay iy*1*1 por la regla qui prior, &c. fereconocccs de mejor derecho que otro alguno. Yen quantoajoqueícpretcodepor mitad de multiplicó dos, también parece no puedecompctir con la dicha doña Madalena (& aconfcquenci con el Patronato) acrcedorafgunodcl dicho Veintiquarro^ucsporlal.delftiloaoj.quar °° t v‘RecoP‘,écópitiócl dominio de la mi. tadde lo, bienes multiplicado,,qqucdarcn del matrimonio aluíodicha,y el dichoVeintiquatro,con que fucediendo en elle derecho el Paeronato, manifieftamente no puede con «1 competiracreedor dd dicho Veinticuatro. *. .Yquandonofe coofideraíTe feñora doña Madalena, fino folo tu vieíTe derecho por mitad de multiplicados ,que no Kee i, pUedeof2’r'Por*l dicho derecho le cópetiaado. del dfrk /°a'y*(** 41 PatIon*to hypoteea contra Iosbicnes in fine. Vaf™4nd°Jvt *w,et Aotonius G0m.L5j.Tau.0.41! po,e* di«.t«;C®“ ' *. £rcc r dó5hypotecaii°,y primero en tic- . gqmprior,/«napreferido, £t tandero, fe coafirma. 21 . 22, *4- fir raa.y parece no fe puede negar es acreedor,puesel auto de Viíia le declara por cal^andandolc pagaren primerolugar del precio de la Vara,rematada por bicoesdel dicho Veinti- \Sed predi ¿lis nonobftantibus,pr$di£fa quxftiovaldéneceílaria clt,vt ex eius decifione appaiebic,quippcqu¿negativaparcem ccnemus,acdcfenfamus. Negamos pues.ó el Patronato fea acreedor del Veioticjqatro, ni cal fe puede con fideíar porel derechoque compitióadoñaMadalena, harta avet lacado los alimencosdcdoñaPetromla, ypara ellos la cantidad oeceílaria,vtprobatur ex fequentibus. No lepuede negarla obligación que tienen losPadresde alimentar fushijos.afsi legitjmos,como ilegítimos,l.fi qu¡s álibcrij.tf.delib.agnofc.&ibieórouoiterDD.l.z.tit.ip.par tic <4. D.Gtcg. Lop.glolT.i.in d.l.r. máxime atienta?quítate canonica,cap.cumhaberecdecoquidtix.in matr.quam pol. D.Pt^fes Cobat in4.partem decrer. fecunda: partís cap.7. Thcfaur.deeií.2ii.Surc)us cractatu de alim.cir.i.quaert.io.nutner.^.&ó. vbi qnamplurimos refere, &aic, quia naturalis eftconiun¿lioincerpatrem ,natura autem nullam conrticuit dilferentiam Ínter legítimos, &illeeitimos. Communemquc elfc opinionem arterit Surdus loco ciJ‘ to, num.7. Se fecundum eaoi iudicati tám Canonice J. ' Civili foro,firmar Ludovicus Rodolph.hb.j. va,iar cal 'T siu.+.Y fe vee mamfieftamente en eñe pleyto ,pues eftá m ' dado por exeeutoria dar dos mil ducados en proptiedad oT Ualimentos adoña Petronila: la qual fentencia, no ío! 0 obrodecUrai laob.igaciondelVeintiquatro,de alimentar doña Petronila, fino también declarar la cantidad necefla para losdichos alimentos* ana Efta obligación pues de alimentar afus hijos ,Iacontraen los padres defde que nacen los hijos, ve eoliigitur ex prsdictis iutibus,& tener el feñor don luán del Gallillo, - * troverf.cap.6a.num.96. hablando afsi de legitimo* ‘como ilegítimos, au: Quu pa„r ,ttpaterr/?, otli¿atio„eperfma¡i te. rm^lmtnufifysprtftare. Teoentct¡amalij,quosiefcrtidctn Tune fie ,hecho conftantces ,vt dixitmis nu.a. q„cdoña P«....l.uw. !li» da «2o..on(t*n« ,1 matrimonio £ don* Madalcaa de Quadioi,, dVcintitjuatio.pues no 1. <iit Bíoivió folvio hafladeípües por elanodeS27. por muerte déla di* cha doña Madalcna,ve nocamus num.tf.Sic igicur ccrcum ¡us cric ex diílis iuribus,que el dicho Veinciquacrocontraxo el* ta deuda de alimentos aD. Petronila,confiante el matrimo* niodedoña Madatena* 35* Contraída pucs>confiante aquel matrimonio,aqucfta de ti da>íc debe Tacar en primero lugar,que coníiderar bienes muí tiplicados^ogananciablcs de aquel matrimonio.Nam bona inceliiguntur, qu« deduelo «re alieno íuperfune ,J.lubfig« xsarum, §.bona de vcibor. fignific, 5cin l.mulier.7J. rf.de iur. dociñJ.S.tir.jj.parci.y.Et in /pecicbonoiulucrarivoríf I.14. &2°* lib-i. foii.I.ftili 207. I¿5p. Taur.acquc id vulgacum tener Prxfcs Cobarr.lib.j. variar, cap.ip.nu.a. Dcduci enim eoet ciriDc xs aíicnum ,&fie quid quid debeturcx quacúq? acuoac,vel pcrfccutione, ancequam confíderencur bonafuper lucrara confiante matrimonio ;ac idem moribus obten-* tum apud Gallos tener Cafancus in confuctud. Burgundi«, Rubrica 4^.9. nu.i.Indcigií^ »D.Pr«ícsCobar.lococitaco in qu «ilion ede qua ibit/4n/; :donaúo profter nuptiasfielfili* dos ajolo patrí pfomíjfa debtatur mis conflatt matrimonioJnper lucra ti? Air. Ex cis tanqua as alienan cor,fi ante matrimonio contraíhm ante dfdnct fabtrt Amq>fuiff? tathnem(zi¿)qi\¿ locumfecit Taurtndconftim ™ttom5j$<ju¿hlfirmAt¿n tcjláturhann.LQpJnllubJedonaúo^.66¿ wtm.7. Afsi pues,doña Petronila tenia afu padre obligado alos dichos aiimcnto$,y por la cantidad neccííariapara ellos, era acreedora.Nam «editores coftec cite quibus debetur ex qua. cumqueaaioncj.crcditoíumde Verbor.fignií.fedcbc Tacar el dicho credito;y bafia facailo,no huvo ,niay multiplicados ,porque lo /eran los que quedaren Tacados los créditos, como llevamos fundado. $7. Acquoniam (vt ait PhiloTophus) contraria iuxta fe pofit* magiseIiiccfcunc,pondícinosdosobjcccioncs¿qucparcccfe pueden hazer aella rcfolucion,para que difuclcasqucde mas iS‘Sea la primera, que por los delitos del marido no fe mino rao lbs biene* de la muger, ni los gananciales que le tocan, J-io.tir.p.Üb.s.Recopil. Luego aunque porel delito yad «1- terio que cometió el VeinciquatioIuá Hidalgo, contrajefle JaoDijgacion que dszimo* deálÍRicntos,cflano pudo, iii debió I bio minorar losbiciies de hmugcr;hi los gariañciablcs, yafíi no parccccorre cldifcuifo que hazemos,deque primCio fe deba tacar eíle debito ique cofiderar multiplicados de aquel matrimonio. La íegundaobjeccion es,quela fianza que hazc el marido íolo ,contante el matrimoniólo el debito que por ella contrae, no (c debefacar de los multiplicados ,vttiadit Macienzo fu per 5. Recopilar.I.7. citul.3 .gloíf.i. oum.2. Ycfto porque no es debicode que fe puede cfperar tener alguna gan acia,vt idem tradit di&.libro 5.tic.$>.l.$glofl.7.nu m.^.Luego aunque el Veintiquatro IuanHidalgocontraxeíTe ladcuda de alimentar aD.Petronila, cortante aquel Matrimonio, no fe debe (acarantes de confidcrar multiplicados, pues es tam. . bien debito de que no pudo cfperar ganancia alguna. Sed prsediétanonobftarcapparebiccxco,qucaunque es verdad que por los delitos de el marido no fe minoran los bienes de la mugcr,ni los gananciab le$,vcdiét. le g. pacer, effo fe ha de entender en el cafo que habla la lcy,que es por ¡as penas que por los delitosfe imponen, comode conhícar los bien csdel marido ,oparte alguna de ellos ,vt dJ.probatUCj ibi: /fungue la penafe imponga ipfo ture. Ac probatur concordanti l.ob maricorum ,&ibi gloíla ,C. nc vxor pro marico ,que fe entiende en cite cafo de impoficion de pena 5yafsi entendida, es juftifsima, porque como la pena mira al caftjoo de el que delinque, no es judo que por el mando íc cuitagueala mugcrjvtcx ticuli infcriptione nc vxor pro manto, probatur.Eílcnim contra naturaíem cquicaté,vc vnuscx de* li<3o,vel odioaltcrius prxgravetur, cap.i.dciniuujs in 6. cap.non dcbccdcrcgul.iur.inó.Lfiquisiofuo, §.lcgisautcm, C.dcinoffic.tcftam.Nam deliclatcncrc debent luos amhofcs;liancimus,C.dcpocnis.Vndeveifus: ¿futbores propriosfuá crimina iure ttnebunt flufquam ptccatar¡nQnttltr apana ti abé! tur. ;Mas en nucftrocaíoay mucha diferencia ,porque la obligaciódc alimentara doña Petronila, no fe impulo por pena del delito que fu padre cometió, ni fue el delito la cauta inmediata déla obligación, fino poravcrnacido, que es muy diftintoaílo:La cquidad,ncfamepcrircc, induxo la obligación de alimentarla ,ytex iuribusa nobisallacis num,z2, patee. Yafsi ?‘a3!aPena ftíelác,,co >eo™ocoí , aodiofaquee»ífe Io7h ftr,nS‘r’yíÍV "° ,,mncho "° feampljea roinoiac Jos bienes ganancublcs.Mas «o nueíhocafo.como cola que es favorable, vcpoce in nací fa vorcm inducíf a, ve tener DD i nobis alian, di¿l. num.aa. fedebe cftender, yampliar ,cap. odu de ieg.iur.in 6. Conqúcdezimos.quc no fe arguye bien d= vna excepción,cafo particular yodiofo.a vn calo favorable ydi verfo, en que no ay caufapara queno corra la re ela que l¡cvamosfundada:icaqiie,(inque oblle la primera objeccion, corre el diícurfo de qUe fe deba facar la dicha deuda de alimentos antes queconfiderar multiplicados de aquel matnmonio,porloqucdexamos fundado. , f'SUnda objeccion que fe nos haze de la flanea con dcxa qmoWu ^lC úmirmofunda 'ycicne 'esrf§lac,ertí‘la q«e dcxamosfundadajnempcquefe deban facar todos los debí tus con traídos confian te el matrimonio, antes de cófiderar 1 - d^ b iTr C ir San?lC,AJ!eS>Vtpatet< ; ,ib *,-?-t¡c S''gloí.7.ou.a.ac d.I.i+.m.zo.lib.r.forjjtenctflpifcop.&AlphófusáMontaU vo.gioll.Mn fin.y aunque elmifmoMatien.Iococirato.n.z ^T-dt^.glolf.,.n.a.exceptuaclcafodefianca,ydúe que uimoiio^/T k ñ r ' a^c5cueel conftaoteella siiva 'ícdcbefacarantc*^'ó^erar multiplicado,, v i pace tanti viri ,no tengo por cierta la refolucion V píJCs el dicho del Docfior por de opinión que fea, fe debe en tender legun la.l.quealcga, vt ak Bart. in.l.non folum, rf.l¡.' verba, nitni.io.il* de libe,«¡One legara. &Ho«. ded. in conbl.roj. punta f«orte„.„um.46.vo,“ m,no<|S flí.m¡r?“°V- ",r'd‘"d"n'"«» <«. V. arriado, jal. dalTooLd' *d'«“< "°‘»b¡l«, C,de colla,¡o„. vbi ixit.quodnodebernuscrcdereaUcuiOoaon.licctroagnoniiidictumfuumprobetperauthcnticam feripturam •vrtr* nentArchidiacon.Felin.Grammat.Granut.&Everafd.tcla] tiabLud.vicoRodolph.lib.r.variaf.qu?ft.aj.nu.ií,&idcm T+ losóme* remo, h/ft! ^at,cnZ0 Lcn ,0 fd,ch°s lug«es,y fi no los hallarido haze rnuVtfom Ia **ce Pc¡on en fianza que el oía mentó difte r,f i iacno$ funda mentoavrá, para que argu- «»«•!» o. 1. 1E H- 35- ¥• 37 Mgtiaju mugct,nifui bunts, Eftetexto pu/s ponderar roultiplicados:yaf,i le parece arguye bien 5No^fe obíio'!0* biene. de la mugen luego oofehadcfacar la dicha I* a* contraída por la fian^aancc* de cófiderar multipUca fi conciudadano dicac. ^caü0s *Sed Porque la confequeucia que fe pudiera hazer de ladicha ley, era Luego no fe obliga por la fiíja los bienes que le per tenecenala muger porrazonde multiplicados. Mas com' «juicra que no le puede pertenecer cofa alguna por múltipla cados,nifideduaisonenbus,namidluctumeíty&multipli. catum quod íupcreíl deduíio damno ,vt firmant procer «Haca lura,I.;. fr.de in lem vetf.l.fed fi adijeiatur ,&in1.Mu. tius,& ibi Bart tf.pro íocio.Sigucíequc el dicho debito contraído por el marido fiando ,fe debe íacar cambieo ante, h* conliderar muItiplicado»,pucsciTo no es obijear n« lc competirle ala muger hafta facarcidichodcfauo í'. °n° nededuci debeat.es alienum. Yafsifeveernm 'm°mhd“ha kjl‘“ ““f‘«Ufc a- a “Tír 0CS eI arSt,mcnto que haze el dicho di¿hl,7.gloíI.i.nu.a. donde dizc: Las obligaciones óeim°F' dohaze an tes del matrimonio ,no fe facan antes de co ‘fiT «r multiplicado, :luego no fe debe íacar la obl.oJL " d?’ fianja que con trae confian te el roat,imonio.P0?a^," dcI* vee la difpatidad qay de vn cafo aotro. Porque fi ,ír,e “í# meneo que tenemos paradczir que fe debe f ° que confiderarmultiplicados,csfcr contraída Uj' ptun*r? unte el matrimonio ,yello falca en las deuda, r £udaco . o(* antesdel matrimonio: luegono fe arsuvebi. jcootraidas l¡rta«tÍpt¡o»je.,q»"po .Cdebe