De stirpibus aliquot, epistolae V : Melchioris Guilandini Borussi R. IIII. Conradi Gesneri Tigurini I. Eiusdem Guilandini ad illustrem Comitem Nicolaum a Salmo &c. Manuco diattae, hoc est Auiculae Dei descriptio. Adiecta est Andreae Patricii ad Gabrielem

DE 5TIRPIBV5 ^LIQ^y 0T. EPISTOLAE V. i'yi\Yy^<Kt' P* MELCHIORIS GVILANDINI^^'^"^^'^’ BORVSSI CONR AD I R. IIIL GES NE R1 TIGVRINI I, Eiiifdem Guilandini AdIlluftrem Comitem NICO LAVM ASALMO &C. Manuco diattx,hoc eft auiculx Dei defcriptio. .Adiectd ejl TUT^ICII JTitfittio . ^P L'" i,,!» f.n./ *'>' ,'A- IV •• M7- rw,. «- .vn XUff n'• - PATAVII, Apud Gratiofum Percliadnum» ‘m dlviii. A N DR. PATR ICI POLONVS, G^BtLIFLLOTVr0 MyT1KEHSl- S. J>. D.. xA G7^1 ^£jH^dam Qs' A^inirahilis Ycj eji , GabrielFalloppiyyt fcis ihotnitiMn ays dtque minduftrujinquam feeA. cunYfypartem camter terit :fed e<idem ha vel tenera eji ac delicata , yt riiji in funmrs fattaribus vigere rumpo/'-' jit ;vel arrogans pene ac /ifperba ,yt nullum fui contemptum ferre pojfe videatur: csr breuiter taluyVt amari nempe velit et magnifien .xAc me quidem de iis rebus cogitantem in hanc ra tio ipja ducitfententiamjVt exifihnem vix wehercule plura na iuram ipsam efficiendo producereyquamhomimm ingenia inquirendo inuenirepotuijfe. Ha?n yel vim ippnn natura vniuer fammotionesq^omneSy^ quiex his dependent ejfecius infinitos plenis/imeperfcrutatiy ratione Cjr intelligentia ctmprehenfos tenueruntyVel fi quid fic mintima natura abdideratyyt i>« mllahumani ingenii acies pcjfet pertinere yid quidem cumfui artificis contemplationi reliquijfent yad alia quadam con- '*ttr{iipjiy tot res nobis,et tam varias meditando pepereruntyVt ftplane naturartrnulos atque imitatores ejfe ofienderint.Sjuorur» indujhU veftigia fiadnos integrant erant, peyuerfijfem^ perbeata hominum ftudiofotum hoc tempore vita eljetycum vel ad ahfilutam eruditionem non magnopere quicquam requi - reYC>n,v&}ilUs umeorum inuentfs fntlifitcilrui^dd ijU4 ejfent in futura cognitione inuejlig^nditi penetrarent. Sed fdctum fuit poferioris atatis yel fato quodam ,yel/celere jVf relictis ac proicctis iis homs^qna nobi-sparta fuerunt immortd libtis illorum yigiim atque laboribus^ in mutuas quafdatn ca^ dt'S homines exarferint^dnitatesq^ esn reFpub.atque adeo orbem ipfum terrarum diuinis illorum monumentisflorentem af^ /lucntefu/elUs,[editionibus,fangulne ,zsr ipfo prcpemodum pa yicidio repleuerint,ac inquinarint :ynde optimi illius ,mqua tunc res erant,fatus deformatio; ynde omnium quoque artium hiteritus ejr occafusfuit confcquutus .Hoc ejt illud videlicet quod cum indujlria ho7ninimi ,tantarum ac talium rerum patens <j^ aucior3yel non,fcut oportuit, jludiis pojlcriortmt fota ef]ct, ycl ab cjjcratiscsr crudelitate i‘mhutis anhftis Sprcta-con- tetnptaf iaceret, cgjegiefi dc ingrans hominibus yindicanit : yitamj^ illormn duile?n iatn or polit A7n , c?' o?nmbus^Ycb/{i ad odu)77 tratiquillitatetsfjf hjjlructa7ij, in horrida}tp rurfus et bar bara77i,cn stiodo ?ion in 7norte7n com777Utauit: vt non 77:inus no- bis multo in reuocandis hoc re7npore a7mj^is ac deperdit/ artibus, quam fnaioribus olmnoftris in iis pariendis, necejfariofit laborandum .'Publica iam ,^peruulgata querela efi ,de eloquentia et latinarum lii eraruinJludio ;quod ctnn ante ammn, yt puto ifefquhiiillefimim itafloruiffetyyt adfu7n777um perne- Tieritjdto pbfi deinde, cu7n in ilUsti te7nporu7n pertuYbationc77t inddiijet ,quapradara ossmes artes yel hotnimm/ negligentia proiecta,yel bellis opprefjafwiditus corruerant,ita exthictmn pYorfius ac deletU7n fhit, vt ei reparatido ar recuperando totum ijiud quatuor pene aratum spatium nbndu7n fufjiciat ,'Ety7unc fitne ego nihil n/agis vereor ,qfdmne iterum ipfius ,rurfus in nos aliquam/1 conuerfus,nobis tame 7nint7negratus a77hnus ,dc inevps .i nobis in perpetuum noflra culpa abalienatus effe videaiuy, tum niaino nojjro fempiternoq^ datmio atque dedecore, yix iam enim eius /nagifiros iot cx o77mi cruditoYumisncro reti nemus ,vt prisnariarum prouindarum /iholit prmtarhs./inr gitU quuntfufficere :fid dlteV^quldmfcholit attcrts cripe^ te neceffe habeantjdltera dutem^ cumfttmnfbi eripi isquls ani mh pAtUntuYialium, quem ereptoJitfficUnt,yelnon habeant, ^eliqmdetiatnfortdfiis acerbius efl^prorfus non curent.Itafit, yt eorum quidem numerusperexiguus ,exifliinatio autem effe yidearur perpuJiUa .Quid de ycJhisyFalloppi, herbis^ftirpibus, C?* reliquis terra natislEquidem omnis earum ratio atqs difciplina ,adamufsim, vtfmt res humana, veteribus ipjis cognita , plene nobisfuit illorum libris tradita: qua res tantamfiue in C9 gnitlone ad?nirationem ,Jiue in vfu zsr tractatione ytilitaten% habet,yt alterum diuina cuiujdam natura proprium ,alterum humanaJu?}i7nopeYe neceifariwn effe videatur .Ertamen hoc ta tum quicquid erat, itafuperiorum nofirorum fecularum incuria, ne dicam, an iniuria, an etiam vtroq-, ,amijjinus,yt vel ipfa in hoc genere antiquitatis vejiigia aut nulla habeamus ,aut pauca ad id tantum relicta,yt pleriqffere omnes,quid nefcianms,fci^ re tenerejjpofiimus, pauci,vt ami, qutdjjbi veteres illi voluerint,bene coniecerint, vates pofiint opthniperhiberi .Etfi enim complures extent quidem,quife totos in idjludmn nofiris /e?«- poribu-s dediderufir, vt in tanta earum rerum ohfcuritate pro^ 'bent cojiiecturasJitas hominibus eruditis ',fit tamen nefeio quo n}odo,ipfus certefortajsis difiipima offenfo,necdum plane/ifpplkhs nojiris exaturato animo,vt non vehe^nenter adhuc inulti txtittrint,qui palmam in bocgenere in mediopofram,ferre pof fe videantur. Quorum omnium fane conatus, non modo non .re prehendendus,/ed etiam nimirum laudandus cjl c?' adiuuandus', euentus quidem certe ,quoniam paucorum cjl ,in paucis fjl illis admirandus: ficuti rn optimymdkarc potes, cui vel pra cipue omnium inhochomris curfit contendentium nauitas, atq; indujlria. perfecta eft. Traterquam enim quod ipfe quoqs cum iis in eodem ftadio fc decurras, vt vincas propemodum, illud etiam pra cateris obtines tuis aequalibus, quodmagna Jit apud omnes nominis doctrinaq^ tua celebritas gratia,magna vtia eius, que inter ordhssriosprincipis ijiiusjchola magijlros cum mdgn4 Uttdeffosjides jlocttf{l^len(!oy atque dignkns: ingenii 'dutern yu cr* ylgov tantus^ quantuf natura infituff graers U- tinuij^ Uteris abunde cofffii maius yideri debet :quem mirifice etiam anget cumuUt iudidi fuhtilitascjj' acumen ynon atateadhuc partum^fed Ugendis multis acquifitunty multis experiendis roborattm: ejuorum alia fadunt^yt multa ad te quotidie in hocgencre perferantuYjalia^yT quaperlatafunt^ di ligentev ftds ponderibus examinata indicentur .Quod cum ita fitj yifum mihi quoquefuit has quinque Trlekhioris Cuilan dini Borufiiyid autem eji propemodum 'Poloniy epifiolas de quihufda eiufmcdi rebus,pariim ad me in Voloniajn, parthn ad alios con [criptas,ad te mittere :de quibus itafiatuas,ytpofiit ne ismfle-i Sarmata inter paucos illos,qui in hoc (iudiottfth genere cum aliqua laude yerfamm,referri ac reponi, id yidere tc duce, teq, auct oYC decernerepofsimus .Quancjuam enimfacile inrelligatn, quid illi .i Conrado Gefncrofominefine conirouerj/a erudit a, et, yt tgo fiatuofiane bono,tribuatur in hac quidem epifiola ,quam ad te quoque mitto :'tamstt quoniam propternojham maiorem tccumfamiliaritatem ,maior eji quoque tua apud nos auctoritas,yidere eupio,ecquid [criptis ipfius,yt nomiulltsiam ante, [ic mtne quoqm ils,qua: mitto, approbationis tua teftimonium non patiaris defmjJe.Trfhi fane,eijlis apur'o terfoef tuofcrlbendi et loquendigenere nonnihil abcy)ct(quis enim promptum illum ac expeditum-leporem tuum,quem ego fimiJemperpra cateris tuis yirtuiibus fingularirer admiratus, exaquet aut affequatur ?) res tamen ipsas ,quas tractat ,fatis yideturpojje omnibus approbare :uif[ cum in iis epistolis ,tum magis etiam in eo li-’ bro ,quem illum iatnpridem in hoc genere instituere memini: que?n, quantum de ipfius feruove adde/centia detractum fuerit ,tanto limatiorem absolutiorem^^ proditmum existimo^ Omnino enim non folrmi non adolefcentis, fed yix etiam horniniseft tms facultatis profesfio ,quayarietati copire rerum natura constantium nomina aut imponuntur noua ,aut yftera atniffa ,ex antiquitate repetita restituuntur :quorum alterfm Vythttgor^Jkmma fdpientlit, VUto etUm cUulni /ngertii ejfe pronunciauit :alterum auttm cumprioriparpene Jit K£t (tqualejfacile intelligi potest ,quantam difjicultatem pro-- pojitam habeat ad feje explicandum ex tot laqueis cr inuolueris. Quo ynagts nobis uidendum est,ut hunc nostrum,quem rna gnaplane fpe inhac studia ingreffum eJfe non dubito profiteri, uelnti nascentem qttandam herbam, bonis ominibus, zs* ffCtiti te facere animaduerto ,etiam fauoribus prosequamure ne 3fi duri aut ingrati fuerimus, CS' hanc quidem fic tene - ram prafocemus, cjrin uniuerfum artis ipjius praclara, antea ,ficut dixi, irata, nunc,utuidetur, ad reconciliandam ian* gratiamnonnihil inclinata, animos ita rurfrn exapperemus ^ yt in confectum deinceps nostrum nunqua?n ejfe reditura uideatur.Te quidemGabriel Falloppi, dum habebimus, ut autem quam diutisjtme habeamus, uelle csf" optare debemus, non nimis, ut puto,usteres illos in stirpiu tradenda cognitione Theo phrastos ,in corporum humanorum fabricatione desnonstranda Hsrophilos ,in morbis autem abigendis, ZJ* obligandis uuln?yibus ^esculapios defiderabimus .Ita te enim iampridem comparasti, ut cum herbis atque stirpibus humana tibi ejjc curanda corpora proposueris yZjr illarum naturas /'olertcr, et horum conformationem atque figuram fubtiliter ,totam denique ipsam medendi rationem feliciter peiuestigaucrrs : fic ut te h.tcisra non folitmprx multis, qui uiuunt,no^c,fed etiam, quod in omnibus rebus caput ejje dicitur, fere pra omni bus decercsfacile queas demonstrare .id quod mehercle uniuersum uel maxime in ipsa tua corporum fectione apparere fb- Ict :inqua, iU'n studii) ingcnioforum hominum plane fatisjacias, quod est peritia ,tum nostro etiamjjominum minime dff ris pectoribusjasiidio quodam naturali ita indulges, itaq^ te accommodas, quod est habilitatis ,csr, ut ita dicam ,decentia cuiusdam tua proprium,yt rem ipsam atrocitatis alioqui plenam, borrqrfi atque molestia posfimus infpectare. Sed quo viam t*ta qttoqite, ut oinntUm, mortalis eftuita atque condi- t.ie, tntrilXyt'd>xh->i(iLis;&()mniliu-s dyyJtt ejl (iperic,yt flurimos pKlckniimrtim iftohin,fhd difficillmormn Uho-^_ rmn tuorum,fifios atrjuei<clmtores hitberfjillo- , rmnj^ qi(.hnAiMifsiine indujlrid ^-ui- yakamM, Bene vdle. Ddt .Tatduca ex itdiloia mjlris .7H. D. L11 X, Hon Untur. melchior MELCHIOR GVILANDINVS BORVSSVS R. STANISLAO ROSARIO POLONO S. P. D. et Diofioridis mor iemonJlrAtm.Cedrnm magnam^ Laricem ejfe probatar.Ghipher apud Moyfhi epuid.Ire»s .Agarkum non nijlin Lai kuin truncis gigni.Inibi duo Plinii loci emaculati . IN AS huc vfquecx quo Pata- Ilio difccfsifti atc acccpi literas, quas non tam rerum argumentis fa quam verborum ,fententiarumtj; ferruminationibus difparatas anic maduerti. Iticundisfimoc quidem mihi fuerunt illae ,idqi ipfum fanc multis de caufls .Primiim quod tuae ,lioc eft viri O' mnium fententia optimi atque doilisfimi :deinde cp elcgantisfimis circuitionibus anfradibusq! contextae eilent; poftremo quod mirificam quandam tuae erga mc voluntatis fignififcationcm habebant .Proinde gratias tibi ago immortales ,qui me hominem tex nuislimje.fed quid dico tenuisfimae, imo nullius pla^ GVILANDI.; EPI.ST* ini.lic|i plebe natosjfque or/incs Qiiercus Bafan ,cun ctas^ Cedros Libani quantumuis fublimcs, &cacu^ mine fuo aethera quatiences, atque humi protectum &repens gramen apprehenfurtim CAt quis tam in^ ops mentis fateri audebir,Cedrum ,hanc ex qua tra bcs,(imulachra deorum ,tecta ,columnae ,tabulata, templorum valitas,nauium mali,& naues etiam ipfg integrf vaftfcp molis, ac cius generis alia multaolim dolabatur, eandem clTc arborem cum tlla qua Theo .phraflus fructum Myrti baccis aequalem ferre feripttim reliquitdCcdrus ,inquit auctor ille eodem loco cuitis fitpra memini,nodofa en:,a!ora,& tortuofa, lunipero non abfim ilis,verum breuior.Sed per deos immortales,quid egregii magniffeihie ex arbore lunipero humiliore, nodofa adhate ,alofa ,&macerie tortuofa conftante ftrui poterit dTrabes^ne quibus magna aediCi moles incumbit fAn malus quo nihil folidhis,nihiI Hrmius in naui elTe codecetr An denii^ lemplorii valuae, coliinx, recta, deorumue (imulachrafProfecto nihil horum,vt mea fert opinio. Qtia re alterius fuifle generis Cedrum iftam prynobilcm, fatcdtim ell. Narrat porro Plinius ille eriidlrisfimus de quo perfuafisfimum eft indoctos elTc quibus ille no fapit libro naturalis hiftoriae XVI. Capite XL. Cedrum maximam in Cypro ad vndeciremem Dcf metrii fuccifam centum triginta pedum ,craslitudinis vero ad trium hominum complexum. Comprobat idin primis Theopbraftits clarisfimtis auctor, quem .idiuinitate loquendi nomen inucniffe M.Titl Jio,Plinio,Sencc3e,Straboni,Diogeni Laertio,Suidaeqt credimus, libro hiftorite plantarum V, Capite IX. Cedros in montibus Syriae cum longitudi ne ,tumerasfitudine praeltantisfimas exire,, quippe qiise adeo craflefcanc ,vt fint ,quas vinae hominum ADROSARIVM, 9 quatitor nequeant amplecti .Solomonem illum fapicntislimiim hominem ,regemcp opulentisfimum loqiiutumeireaCcdro qiij eft in Libano ,vfquead Hydopum quf ex pariete egreditur ,hoc eft egille de ftirpibus omnibus fumpto exordio aplanta O' inniiim maxima ,quf Cedrus eft ,6i fenfim ad minv mas vfque dcfccndilTe, facris Hebrjorum literis pri^ mo Regum quarto fancitum legimus .Verum &fi plurima in veteri inftrumento de Cedri magnitudL ne laudibuscp teftimonia pasfim legentibus obuia fint ,nullum tamen fpetiofius luculentiusue extatin vnitierfts Bibliis illo Ezechielis trigefiraoprimo , quod quamuis prolixius fit ,nequaquam tamen pi' gebit hoc loco,vtiacerlveteri verfione adferibere,, quando mir^ Cedri prfftantiam ,vaftitatemc^ coar-- guit. Cedrus Libani ramis pulchra eftjfrondibiiSjO/- paca,ftatura alta ,&inter codenfitatem ramorum ca cumeneius. Aquj nutriuerunteam,aby(rus fubli^ mem reddidit illam: quin &flumina abysfi locum in quo nafcuntur Cedri circumeunt, atque fcaturiginesfuasabyiTusadvniucrfa campi ligna extendit. Hanc itaque ob caufam in altum Cedri tructis fupra cunctas arboras elatus eft, miiltiplicatiq) rami eius propter aquas copiofas quasabylTus ipfa fuppedita uit.In ramis eius nidiScauerunt omnes anes coeli ,(5f fub frondibus cius pcpcreriint cunctae bcftioe agri atque fiib vmbra illius omnes magnae gentes fede runt. Pulchra ergo facta eft Cedrus,magnificacp ex t^fione ramorum fiiorum ,quoniam radix eius futt -iuxta aquas copiofas. Non obfcuraucrunt eam Ce.- •driquf funt in horto dei,nec Abietes asfimilatf funt ramis eius,fed nec Caftanese fuerunt fleue frondes il lius.Pr;cereanuIium lignum in horto dei flmileilli pulchritUdincfudt.Pecoram nimis ramqfummulti' GVILANDL EPIST. tudincfedcam ,semulata^Tunt illam omnia ligna Ederi, quscln Pavadifo dei nafcuntur .Ex his igitur omnibus planum fleri arbitror ,Cedrum illam tot tantisc^ auctorum praeconiis illuftrem, queee^! ad fabrilem quondam vfura tantopere 4regibus expeti- to fttic,nullain parte cum Cedro humili,nodofa,tor tuofaq;,fructum Myrti baccis Gmilcm gignente ,atque prorfus ad fabrilia opera inepta congruere coniienirecp .Caeterum Cedrum hanc Laricem efle ,vel inde pcrfpicuum fit, quod in hodiernum vfque diem Larix &Abies copiofisfimaein Libano monte nafcantur,& vtramque reliquas arbores omnes altitudine excellere non foliim quotidiana experientia c6 ftat,verum etiam Pliiius eodem libro quem proximeindicaui CapiteXXXIX. luculentisfimus eius rei teftis eft. Larici (inquit) &magis Abieti fuccifis, humor diu defluit .Hae omnium arborum altisfimae ac rectisfimae.Verum naiiium mali5,amennisq propter leuitatem praefertur Abies .Quodmaxime mc mouetjVt Cedrum Laricem credam ,illud efl: ,quia Diofcorides Agarici! i7n Tiav KtVifop nafei perhibet . At Agaricum in nullius alterius arboris trunco prf tefquam vnius Laricis gigni ,notius eruditis reor quamvt pluribus demonftrarc fit necelle .Proinde corrigendum Plinii locum eodem libro cuius ianrt aliquoties mention em feci Capite VIII. moneo.vbi fic legitur .Galliartim glandiferae tnaxime arbores Agaricum ferunt .Scribendum autem, Galliartim eoniferaej aut refiniferaemaximil arbores Agaricum fertint.Nam glandiferae nullo modo genuinii.Agaricii producere pon'unt,quicquid dicat Brafauolus. Accedit ad gratiam ,quando Plinius toto opere fcmcl Laricem conuertit , vt fuboleuiffe eniditisflmum hominem flrmiccr mihi perfiiadeam ,Ce- AD ROSARrVM. .o drlittl quam Ccdrelaren vocat ^rectc Latinis Larie? nuncupari,nec tranfucrfttm quidem digitum arbo^ res hafeea fe difcedere.Locuseft libro hiftorijmudi XIIL Capite XVf. vbi ita proditum legimus. 0«i)» arbor, nota etiam Homero fuit, Trogere vocatur, ab aliis thya. Hanc igitur inter odores vri tradit in deliciis,Circcs,quam deam volebat intclligi,tnagno errore eorum, qui odoramenta in eo vocabulo acci' piunt ,cum pracfertiim eodem verfu Cedrum Lari' cernue vna tradat.Ita namque legendum cenfeo non vt omnes impresfi codices habent,Cedrum Laricecp. Neque enim Homerus plures, quam binas arbores,rji mirum iq in Odyflea E. verfu LX. no' minat. Ts/eoVi J[' iti'c/]aiiv r' rjiror (fWofttrar Qiiare vt Enc deniq; difputationi huic impona, Dio fcoridis &Plinii caufam facile iam quiuis impulfam, proilratamjConllriiflam fciat etiamE nihil adiiciam. Quin ipfi credo Ereuiuifcerent,& de hoc admoneret! tiir ,neutiquam pro reflo defenderent ,fi plus vero darent ,quam Eudio potius ,vt in plerifque feriptis adfolent. Qjiontam moniti femel,pocnitercnt,conce di fibi poftularentjVt calculum reducerent .Verum Iif cmea inuerta, qux vt tibi fatisfacerc,excogitaui, in bonam partem ate ,lefloribusq! cjteris ,fi qui illi erunt,accipi vclim,atque eo animi candore quo feri' pfi adoflionbus pcrpcdi.Non.n.is fum qui obtrefla tione alienf laudis eruditior videri velim, quum nui la in parte cum his quos redargui,vcl ingenio,vel e' ruditione penitus fim conferendus. Habes quid fen' tiam de Cedro magna. Si autem haec tibi,tuiscp deli' ciisAndreae illi vere Patricio abfolutisfimo Apolli nis &Hufarum operi arrisfiflfe intellcxero,dabo ope GVI LANDI. EPIST; r»m Vt in pofterum grauiora,vel Rita Itibebic iucun diora etiam ad vos perfcribam. Tu Patricio falutem ex me copiofam dices, atque infuper gratias ages im mortales lalutis mihi fuis verbis ate adfcripte nomi^ tie.Deniqiie rogo te etiam atque etiam vt non folum epiftolamquam literis tuisadiunxi ipii mittas, ve^ rum etiam diligenter &accu rate quae fua fit de KiKa io opinio perquiras, &me quamprimum latatfcn^ tftiae admoneas. Gratius feceris nihil. Vale,et me qd* facis ama. Patauii,Anno dvirginis partu feptimo fu pramilleiimum quingctcfimumquinquagefimum, die qua pafcha noifrum immolatus eif Clirilfus. MELCHIOR GVILANDINvS BORVSSVS R. ANDREAE PATRICIO POLONOS. P. D. InikdtwLXXllMterpretmny^quiUj). ,AMgustmi,Hier» nymiiCsrl^.^httthdliiifi^s tatciueKtKdionl^iciimmcfje L prdter omniumfnax Hebrdorumpagiriis interpretum opi nionemrecensimmjto dogmate comprobatur. . VV--. W. ico T’1' -1L~C’A«. Tu coplurcs in hac rcru natura i' .feftus luce meridiana clariores c6 ^ fpiciamus, quorum caufse arcanu eplani? reconditu mcpfenfum obii' nent.tres tamen inter omnes prae cipuos clTe animum aduerto ,qui ob infignemfui obfcuritatcm eru ditisfimis quibusque viris iam inde ab origine rniidi magnum &immenfum prorfus negotium peperc' runt,lite in tantum propagata,vt judicem idoneum qui controuerfiae tand? extremam manum imponat nafeittinim vnquam,fpcrandum vix (it.Inter hos cf fciflus principem locum obtinet attrahens illa vis mi rabilis quf eftin Herculeo Iapide, Adamante,fileJtro &Echeneide pifciciiIo.Sccundas libi vcndicat decan tatusille maris iramenfi fluxus refluxusq) perpetuus» Poftrcmd controuerfantiir ingenia anxie, quic caufa Iit,cur Nilus fiuuius in toto terrarum orbe celeberri mus folftitio acftiuo ,p>ra:ter aliorum fluminum morem,extra ripas diffluar, totamep Aegyptum diluuii inftar inundet. Quibus problematibus addid£ie re centiores ignotum illud antiquis miraculum nauiga GVILANDI. EPIST. tdriac pyxidis, aeque atque priora mirandam, cuiup extremum perpendiculum temperati Magnete fer^ ri in incredibili diftantiaadeas femper partes fefe c5 iiertit,quaead polos fpeiftant.Verumquantamjhaec femper eminentislimis Pliilofophis difficultatem iti' geflerunt,tantam Medicis omnibus ,Herbariisej; ,& iis qui literis addifli funt elegantioribus tres adfum mam herbae contentionem pepererunt, fericentiis no minus hic, quam illic variantibus .Qiiae opinionum diuerfitas vbicunque incidat ,magnas folet rebus cir cumfundere tenebras. Itaque tantae diflenfionis her<- bariim,belli9 adeo atrocis inter herbarios,raedicos, reliquosqj homines literatos primus omnium memi'' nit Homerus eminentislimusille totius Graeci? va.. tes, que cdproue(ftum aufloritatis nouimus ,vt etia literarum parens &doftrinarum fons, atque omniCi liberalium difciplinarum tropoeophoros,antcfigna' nusqj aceleberrimis pronuncietur auftoribus.Ef ve ro funt,Nepenthes :Moly ;&Lotus .Qiiibus vti 'quaternarium numerum, qui cum folidisiifnuseft i tum fundamentum ac radix omnium aliorum nume rorum,conftituam,adiiciendura cenfco famigeratiffimum illiid tonae Prophetae Kikaion ,quod quale fit ,aequd obfcurum atque nominatorum quodlibet arbitror, neque pofie citra controuerfiam indicare quenquam exploratum mihi eft .Proinde ego quo> que quanquam mihi in eius rei comprehenfiotie(ab^ fit arrogantia difto)aon nihil tribuo,tamtn ad diffl> nitionem timidd accedo :nec quam ipfe ferio perfua fus fura ,tam animose polliceri audeo demonfiraturum me tibi ad oculum ,'qualem Propheta ille Niniuitanus KiKai nomine plantam figniffcauerit : quanquam fand tantum abeft vc ignotam Europae fiirpem putem, vt cius quoque infignem in Polonia AD PATRICtVM. ti vim haberi credam. Sed video te iandudutn arredtis auribus ,flciencer ,auidecpaufcultare ,quo denique oratione fimeuafgrus.Ne igitur longius extra chorum faltem ,atque vt illud tande in quo non parum mihiipfi applaudo tua gratia excquar (etenim rudius me aliquando ea de re diderentem ,auidislimd pro lingulari humanitate tua audire videbaris)age excutiam ex quatuor illis auftorum disfidio &contentione nobilibus plantis poftremo loco commemp ratum celebre illud IviKaion,omnibus vtique mortalibus Ion* Proph.nole venerandum. Auguftinus &Hieronymus viri celeberrimi ,8c vc doftis etiain videtur eruditisRmi, lonam Prophetam verterunt in laitinum.Sed vbi in quarto capite legimus,fondidilTe Deum opt. Max.c^ Cucurbitam ,quemadmodum LXXir. Interpretati funt,quos Augiiftinus Ic quiitus eft :vel Hederam, vti Hieronymus reddidit. Aquilam imitatus,quf planta lonam in latisfima pia nicie extra Niniuitariimvrbemeonftitutum ,&det mandata perfleientera aferuentisitmis imminentis fy deris radiis tueretur defenderetep ,inco manifefi-ius vcique(ni fallor)in(igniusq! extitit vtriufq; interpix tis, tum Aquilae quoque &LXXII. erratum ,qu.atn vtexcufariiam disRmulariue posUi .Nara cum illic exemplaria hebraica habeant KiKaion, nequaquam vcl Hederam,vel Cucurbitam vertere oportebat,vt vc acriter inter fe atque pertinaciter digladiari vide anctir Auguftinus &Hieronymus ,multis fuperca re epiftolis confcriptis.Sed procftat Hieronymum ip -fura.loquentem audirc,illo quidem in loco vbi KiKa ron ipfum &fuas circunftatiasdcpigit.' Ex cius enim verbis planum,ni erro,Set cuiuis ,cuiiifmodi planta fit KiKaion, quo nulli in pofterum dubitare aequum ittjiios verum ipfum in tam fnejjiora^jih' grauisfimo- GyiL ANbI. E'P IS'f. rum auftorum dis(idio,ex ipfdrum illorum verWsfi non prorfus cruilTe, at eruere certe conatos fujffe,(S: merito de interpretibus omnibus poenas fumpfifler quod totum tui cfTc iudicii facili patiar.KiKaion igi tur,inquit Hieronymus ,LXX. interpretes 'Cucur bit.am.Aqui!acum reliquis Hederam ,id eft Kitrffoti traftulcrunt. In hebrf ovolumine Kikaion feriptum habetur,quam vulgo Syri ElKeroa vocant. Eftau^ tem KiKaioD genus virgulti lata habens folia in mo dum pampinijCtimq platatum fuerit, citdeonfurgit i'n arbufculara, abfque vilis calamorum &haftiliuni adminiculis, quibus &Cucurbitf &Hederj indi.» gent ,fuo trunco fe fuiHnens .Hoc ego verbum de verbo cdiiTerens ,fi KiKaion transferre voluifiem , nullus intelligeret :fi cucurbitam ,id dicerem quod 'in hebrseo non habetur: hederam pofui,vt cacteris in tcrpretibusconfentirem. Hadenus Hieronymus, vt -jacet ;quae verba in libro Epifiolarum Auguftini, EpiftoIaXI. qua Augufiino refpondet, immerito 'fe ab illo reprehendi ,quod KiKaion vocem hebraeS in latinam linguam verterit,legii ritu r.Caeterum Au guftihus eOderii libro quem tam nominaui Epiftola 'XIX.ad Hieronymi literas refcribens,fic habet. Vn de illud apud lonara virgultum ,fi in liebraeo nec he deraert, nec cucurbita, fednefcio quid aliud quod tr unco fuo innixu mnullis fuftentandum adminicu' Iis erigatur,mallem iam in omnibus latinis Cucurbi tam legi. Non eniin fr liftra hoc puto LXX-pofuif- fe,nifi quia et huic fimile feiebiit^ Hfcille.Ex quibus iam faciie te colligere arbitror,fatcri virunque,Ki< Kaionneque Cucurbitam,neque Hederam effe poffe,intcrim tamen Hedera Sc Cucurbitam alterum ad uerfus alterum pugnaciter interpretari voluifie ,lie nihil non quod vfquara in facra pagina extat mpne laper At) PATftIC IVm; «3 t» pcrcutcretUr litina. Equidem probare me exquifitam vtriufquc feriptoris eruditionem conntcor,in eius vero etiam piatae appellatione anxietatem tan-- tam nequaquam improbo :fomnum tannim &ofei' tantiam quandam demiror ,quomodo illis, in re de qua tantopere inter fe decertarunt, obrepere potue^ rit :quando Kikaion Ricinum efle ,tum Hieronymi verba comprobant,tum Syriaca diftio ElKcroa,quf KiKaion ligniflcat,id in primis coarguit .Etenim ar bufti magnitudine confurgere,propriis caulibus iny niti,nullis adminiculis fgcrc,foliaferreVitisfcu C« curbitae,repentd in altitudine excrefeere, 8c BlKeroa 3Syris appellari, nulli plantae praeterquam Ricino. eonuenit.Haecliquidem caulibus attollitur reftiSjferulaccl6,arundinumodo cocauls ,mira celeritate ma gnum incrementum capelTentibus, paruae ficus ma-- gnitudine,foliis Platani quae vitis funt, 8i ab omnibus Arabibus, Syris item, ac Hauritanis Kerua feii Kcroa,vcl cii articulo EI autAl,ElKcroa feii AlKer uanuciipatur.Auftorcs habeo Ebcbithar,Auic£na, Scraplonc,Ralin,Ifahac,caeteros. Adlllpulaf noftrae fententiae ex Hcbrfis interpretibus R.Samuel ,citante Pagninoin linguae fanftae Thefauro, KiKaio Arabice AlKeroam vocari perhibens.Proinde non temer^ opinionem R. AbrahaereiiciOjquiin Commentariis fuis affirmare aufus eft ,cuiufmodi planta fit KiKaion,fciri nulla ratione polTe .Verum enimuero KiKaion,quamKcruam Sc AlKeroam Arabes nominat,Grfci KfoT&vetappcllatjcDfliTjjrTrjofm)' faoi' iy.<pi!^eLv to« vtDiofcorides ingt,hoc eft i Ricini aialis fimilitudine,qua (eri forma femS fpefla tur. Aegyptiis hihi dicit auiftorc Herodoto in Buter pe.Idem hiftoriae parens,at fabulator Inflgnis ,fi vel M. Tullio Latinorum eloquentisfimo libro de legi bus primo credimus jtriMiwTrfici' nuncupat, Dio- GVILANDr. EPIST libeHuiTi,duobus lods Jii defcriptione terrae AIano> rum,qiii Europae populi funt ,&rurfusin Arabum fitiis mentione, nAfii/Iai t’r Ttely rcv cflej/uircv TiAtTtUf tptgivtri. Confirmant id in primis clasficifcrl ptoresduo, Suidasitcmcp Hefychius, WfW eitou f'ij'pcfbi', «KAx<lhr,u ^KKjUKNV PiXKTH^iXf trad?ccs:qua quam &pro tibicinis nomine comperto, cu^ ius vxor meretritii quaeftus ergo fcriptoribus fer<5 eft infamis. Sufirou kuviT, Ariftophanes tV NtiVe/f, os Tol «i/AHTeu (irspaxti/aii', ccM’ayrl rev <pvMx eiwaV K\x'Jlav}. Hinc S^NjfftrarAfiytf ngx llu((ro0o'giii Tragicis fcriptoribus dicuntur, a/ 11Teff ^otKjteiiiiy ra/ .Et 0i/fffatpBfai' S-uetraaf pro Tiejai' s' «7'ai' 9/«/ irei/f extulit Euripides t'v ^xHX_xiS:cseteri feri epe^efy pro fiXKj^jt/ety, (icuntrSxe, /‘TrTrB^ctvarjioie triili/ aix^eiv vfurpant. jTv'^1 Nu'e'erii;ti!'fxSit/ farfocpoi/ Si/jiTatpa^Bf ,ii' KtgviptUf mgwixi! ; Quin &celcbritas ipfa aPlutarchoin Sympofiaci* S^vgatept^ix, aThyrforum geftatione nominatur,quf res &proucrbio locum fecit, vt multi thyrfigeri di' cercfltur,Bacchi ver6pauci;quod adagiu aPlatotie ex poifta quopia iDialogo, cui titulus Phoedo,vfur patUj&aSuidaquoq; repetit u,adnotaui. Sed prodat spforum auftorum verba fubfcribere .Plucarchui Decad.IIII.Probl.V. deHebrforura ritibus facrisc^ verba faciens, tsi t/V >q Kfai/l«(?affotTif tof Jvf(Ta cpdglxTiKg ocuTolf, tV SSiiftraw eit Tii i‘t5ot ei/j cixat. Plato, aniMoi pJ!* voqiSiiKStpofO' > fbxiryoi. Et rurfus Plutarchus in libello quemfcripflt aduerfus Colotam,«f Twr iTcdgav AjiSuVIspiiS^ ixiyi wy, W01X>a(a' TsV «viiJiJCC.Twr ik my AD LANGIV»7 ,«M« i\ifj.xnsa.Tw ogytXs»'/ ®^K^w''o^. ItacpcuraBujiTDf aliud nil fit, quam caduceus, fcu pedum.baculusuc,& proprie caulis THS v«ip9«K(i5 ,quam ferulam Latini vocant, fatis liquere opinor ,Bu^odi/ fpaerici nihil fummo cacumine gerere, quod alioqui antiqua marmorain thyrfi figura oculis fubiiciut,fcd potiusin acumen,retulumetiamnum delinere; quan do ferula fuo vertice globofa non eft, quin contra caulis iplius parte fuprema anguftus ,ima amplus fpeftatur. At demirari te iandudum iftam meam in dicendo aireuerationcra video ,quod dubiam ,& (vt mihi perfuadeo )ante hac indiftam fententiam, nullis fulcris ftabilitam, nec veteris alicuius feriptoris patrocinio c6munitam,fed nudam pland Sc apertisfimis periculis expolitam, in latisfimam planiciem vbi eruditorum rixis ac tumultu perftrepunt omnia deducere veritus non fim .Proinde fubtexara protinus telum vnum, quo me plenisfimc demonfirraturum probe in literariapalseftrainftitutis confido ,id quod ame magna audacia, &clara afiertionc conftitutum ell, non modo veritati confentaneum elTe, fed nec aliter quidem fe habere pofle .Comprobatum antiquorum audlorum teftimoniis, quorum no mina &verba fupra expresfi,a me abundd eft,non fo Iiim Dionyfiuir; BujotKpofjy appellari, verum etiam illos omncs,qui in facris rite Lyfopera gendis erant occupati .Cacterum Latinos homines Bacchum,thyrfigerum vocare confuefie, notius efte puto,quam vt pluribus hoc loco aftruere conucniat. Subiiciam nihilominus curiofi leftoris gratia exemplum ex Seneca; Medeavnum aiftus primi calce. Candida thyrfigeri proles generofi Lyaei. Q]iibus in hunc modum conftitutis,nihil iam haereo vel xiyiw/Jhv Pedibus in meam fententiam E GVILANDI. EPIST. 'vtroqiie etiam niimp reflo polEce iturum,tancii/n ni mirum rcpcriri inter Sujffft/jVafSnKat 5&ferulam di- 'fcrlminis,quanto funt intcruallo fphaerarum orbes a femetipRs remoti ,quando vel inde quoq; idipfum clareeluccfcere queat,nihil omnium acunftis rerum conditoribus,qui vnquamin humanis fii£rc Methy^ mnfo, fcu Lyfio Lydioue ,praeter obliuionem ,ca-- prum, ferulam, vitem, ac hederam confecratum ,8c proinde hinc non dubitatim effici, quin imo extra te li iaflum efle ,atque omni penitus periculo vacare, iuoffcydc rirp Sangi, hoc eft ferulam vniusftirpis no' mina alternare. Incredibile quam mihi turpiter fe^ cifle vifus eil Romanf ille curif Nabathes,trium lite rarum homo,iS<r cum politioris literaturf, tum bona rum difciplinarum rudis &imperitus ,ac iam diu ex eruditorum albo expunftus atque profcriptns ,qui tam apertf veritati Si certisfimae fententif contradi.- cens,non modo non erubujt, fed potius quafi prjcla ro quodam commento, &afe recenter, fi diis placet, inuento iaculo gloriatus efl:,ac more galli ignobilis, vt Plato inquit, adifeeptandi certamine disfiliens ce cinit, gelliuit, feque ipfum circumfpexit .Vere me herclequifpia& omni iure ffKMiS. grauisflmum diftum grauisfimi icriptoris Thucydi dis in primo fuarum hiftoriarum libro obieceritjTfco pJ!«' 9fain)f >i/lt dWov tptpeiv .Nihil equidem mirum Phrynichum apud facetisRmumCo micumev irt))s|/,perfpe(3:o difcriminejTfiifTtreiit cSVti''» «i\fKTSfK. Id enim fapientis efi:. AMirit iymttvm , tpjOllA, Nf tu lepidum caputes qui videris hocipfo momento imminens ceruici mef periculum ,&lipi' Jl^ovs vt Cleidemidis verbis vtar ,pi oui^ dere, quiRfententiahfcKjirTW, sfeiy Kgin)( ;fin minus, vrtfi r^STi^HsJix^yari^s^ca '>rs}} ytiiM-vJlTvov, AD LANGIVM tt Sophoclis apud inferos more, Aeaco iy A^tslifpKvxt fboLTiiLyois loquencc .Quare operfpretium erit, fl me ex toc circumfiftentibus aquarum procellis, ac tantis ventorum turbinibus in tranquillum &:fccurum portum proripere velim, Macrobii verba exii bro Saturnal. primo fubfcribere, quo nemo pofthac dubitare posflt, 8i/‘gOTU non modo non in globum exi re, nec in retufum etiam apicem deficere,fcd plane in exacutum cacumen dcfinere terminareq) .Colitur, inquit, apud Laccdfmonios fimulachrum Liberi pa tris hailainffgne, non thyrfo. Sed cum thyrfum tc^ net,quid aliud quam latens telum geritur,cuius mU' cro hedera lambente protegitur iAt per Deosimmortales potuit'ne verbis hifce planius dici aliquid d An clarius iiNon'ne aucftbr thyrfi cacumen exacutum ait CBft namque thyrfushafta aculeata hederis obtetfi:a,quam in Orgiis Bacchicis quatiebant,quod prtetermifia Hefychii ,Euftathii ,Suidf ,&Alacrobii auftoritate ,Anacreontis quoque antiquisflmi poctf,&vt Platoni etiam placere video fapientifflmi, itemqiie Diodori teftimonio libro fabulo - fae hiftoriae fV. Capite V.defendi atque conuinci pofiejVt non dubito, fiepropemodum certus fum . Narrat enim Siculus ille, non veritate hiftoriae nobi lis, fed quod nullo feftiuiore titulo opus fiium,qui. Grxeorum fer -mos erat ,infcripferit Plinii elogio, commendatus, Dionyfium in exercitu habuilTe mulieres thyrfis armatas ,quos conglobatos fuo fuille vertice,vti qu:lm longisfim^ avero abeft, fle fi in acu men vitalibus lethaledefecific ftatuas,a falfo remotisfimumeft. Cacterum thyrfum hedera obuolulfo litum cecinit Anacreon in VI. Oda eif (nc/iy iis verfibus.j. \GViLANDI- EPIST. BTra i/lt Kstmi Kio-tniTin jJftpsvTO? raAoKa!'ftai? j^Aicrtx 'oVcpi/fVif Ql>in & Plinius quoque libro XVI. Capite XXXIV. rc fert Alexandrum Magnum ob raritatem coronato exercitu hedera,victorem ex India rediifle,exemplo liberi patris, cuius Dei &nunc adornet tliyrfos, ga leastjetiam &fcuta, inThracif populis in folcnibus facris.Sed &in myIlicis refractariae Hebrforum gen tis papyris libro Maccabaeorum II. Capite VI. feriptum Icgimus,IudfOS cum ellet Bacchanaliorum feilum, coactos fuilTelcipionibus hedera ornatis p6 pam agere Dionyfio. At locus tempusej) pofiulare videntur,vt tandem huic de thyrfo difputationi finem eum imponam, cuius gratia tot antiquorum auctorum decretis in vnum locum collectis tam valla maria longis maeandris adnatando fulcaui,ne f)«TTTjA*'yii)£^ parum decori criminis reus agar .Ad fummam quicquid in virgulae modum, vel teli recti tudinemconfurgit ,thyrfi nomen fibi vendicabit. Rectd ergo &doctdDiofcorides ,quod fand mirum videri debet in barbaro &empirico homine,nec clegantioris literaturac magnopere perito, Acanthi, quf Italorum Branca vrfinacil ,deprauata, vti ferd conieCto, Herbacanthi nomenclatura, qua appellatione Seruii tempore inclaruit,caulem,&t/5troei<Air lacpetAtip proferre fcripflt, lOttJlotAiiii, pro omni plantae fummitate,qui mos fuuseft, accipiens .Verum tan tum abeiljVt celeberrimos illos venerandf vetuftatis ftatuarios,thyrfo fine caufa globum impofuifle putem, vt contraetiaramagno ipfos hac. parte iuditio vfos autumem credamep. Quis nunc eftfenftis eruditisfime Langi verborum tuorum CQiiae cogita- , AD L-ANGIVM. tioncstuae fNon'ne mc difputationcm de thyi fci' pofticafanna, adunco fufpendere nafo arbicraris? An non mihi thyrfum Androgynum eiTc, Hyjnam, Chamaeleonem, Polypum,Taranduni,Lycaonem, Protheum imaginaris c" ,vt -^K^rix^ip compleftar mulca, ot^BAcTy XS“ ,vcvt velis, non moror ,mandare laqueum ,mediumque oftendere vnguem, vt Iuuenalisait,nefcio,nec,fi fci rem, liberet :mihi fat eft commemorata Macrobii verba non obfcurd arguere, thyrfum ea propter he^ dera tegi confueffe ,ne telum feti cufpis cius cuiuis confpicuuselTet .Qubdqui ftatuariorum aemulari atque figura exprimere in animum olim inducebant neque tamen thyrfum hedera obducere cogitabant, fed nudum potius &ab omni hederaceo nexu libe^ rumaciblutum effingere volebant, idem penitus per fphaericam cacumini fuo impolitam molem {ignificare contendebant .Ehem, iam ne primi illius teli minas, violentiam ,faftumi^ repreifa agnofeis f An non oculos excubitoris illius vigilantislimi ex fublimi defpicicntis fpccula graui veterno fopitos ac conftriflos animadtiertis dNonne equitis illius pernicisfimi impetum magna omnium admiratione &laude in catadromo fuperbchucilluc,furfum de^ orfum,dcxcrorfumfiniftrorfum, antrorfumretror^ fum, &quoquo verfum decurrentis,cohibitum ,re^ prclTum, atque proftratum intueris c' Nonne Wa-- bathem illum multo madidum fanguinc &frequen tilethalium vulnerum numero humideicAum ani^ roam miferabiliter agere cernis fSed reAc tu admo nes. Theta haud quaquam pra.‘flgendum,nec trium phtim ante confectum bellum infiituendum, 8c rai<- nus mulco calculo mordendum ,priufquam nodus fcirpo intertextus »d vnguem excufius disfipatusc^ gvilandl epist. fuerit, quando vt Creon apud Sophoclem tragici cothurni principem tV narrat. ofjhc Totly i&i/ftm/fitvotfy iTTTOuy HstTWfTuStvjaj. Igitur parebo prfccptis tuis, &KStpctA.Ni' apud Dio.- fcoridem pro omni plantae cacumine accipi ,curren do, locis tantum indicatis, dcmonftrabo, mox reli^ qua propofiti exfeqmiturus .Ante omnia conue^ niens e(l docere Xsu njUpteArov apud eum feriptorem, pro codera,in eademtj promifcud iigni-- f}cationeinucniri,nct7nj«fllieaTjK»f aliquis voculis ludcnsjlitem fuamin hifce faciat. UhHaj/, inquit ille libro de Stirpibus quarto, tUtpeeAnV • Et paulo inferius de eodem papauerc differens : TKVTUf 7K ){Jitp xXia; i. fis'. gtT fliVoi/ mxSay rpSv i\<i!aouf ciy e/y^«yii’ySv, TroTtJt oi!y av fiiovAei visvSt mu,Ex his dilucere opinor, KKpxAily Ksii XiCpxAw non folum non diftingui ,atque indifferenter nullo diferimine alterum pro altero nomen vfurpari ,Ve.e tum etiam omne id quod in piantis furfum in glot bum cxtubcrat,au tin orbem glomeratur,fiue is ro-. tundusfucrit, fiue oblongus, reclld caput feu jatpsf/ A/([/ nuncupari .Rurfus icttpu-A/jv pro Kcfvft^ey ,if ,Ceu vmbella dixit ,‘quando vmbelliferas pia ntaSjSefeli Aethiopicum ,Anethum ,.Daucum, &fexcentas alias m(px'Aloi/ h" protrudere tradidit: qui item loci fi in vnum conferantur, mi» riim diiffu quam faueant fententiae noftrae adftipu» Ientur4,Kt<?«Ahl/nempc&Kt:JlKA«ni[ne hilum qui» dem inter fediferepare. Broinde nulla HatthaeoH medei aaegere videntur verba illa apud Diofeori» dem quibus de Oreofelino pertraiftat, tJit Titfi kku W/ KAoritfioc Hgtt Kttp/Ala Kareia pro, di» iftione n^pxAlx, obfcurJex TheophrsftotpwAA.fltfub. ADLANGIVM^lo ftituentis :illa fortalTe coniedlura duAus, quod Cicu tam,quam Grxciv.i:evmy,7l«(x Tu' K&voTy ,</>« 'yivii fuw et/iiyfLoViXs^^^onv Taiswoi/ar, cognominant, nullis iacpai\!cis, hoc eft vafciilis rotundis, in quibus inclufa laterent femina,exornari obferuaflct, nefcics non Grfcis modo ,(cd Latinis etiam Caput quandoque provmbclla vfurpari ,quod vel Plinii teftimoniOjVt interim Senecam &Apuleium dimit tam, apertislimum fit. Dauci, inquit ille libro hiftorif mundi XXV.Capite IX .vbique nafcuntur terrenis collibus limitibusqi, nec nili in pingui folo, foliis Coriandri, caule cubitali,capltibus rotundis, radice lignofa» VifumeftperoccafionSiftamDio^ fcoridiani codicis maculam, per MatthfolumintrO' duiftam, indicare, quo admonitione hac nollra ad^ moniti ftudioflcalamiftro locum inurant, neque ta^ raen emaculent fuos quifep codices,vbi macula nulla fubeft. Porro KtcpaAlop Diofeoridem pro ipfo flore pofuiflfe, quando Anthcmidem 8c Ptarmicam tTr" «Hfi6 TCJi' KAa' aajj KiifxKixm^lcpl^ii ferre feriptum rcli qiiitjClarisfimum efl: .Sic eum Scholimi quoque fru dlu6,fcu quod idem eft Cardui capitula, itemqrDi^ pfaci &Spinae albae echinos, mcpxKx! appcllaire,ma nifeftius elucct,quam vt taediofafuorum verborum commcmoratioric docere conueniat .Denique Po' lium,Thymum,Eryngium,& Syderitis altera (qu® •Italorum Pimpinella eft) i<t(p(tAiK.<JT2)eeifo=(./lir Wo/ obtinere eidem auflrori traduntur .Cyte rtim ifta que haftenus mg! m!><x.A.Htti'ni(px7u6U retuli, eo tantum propofito ii me adnotcita fu erunt, quo cla rum &tibi,&durio(isingcniis omnibus redderem, RtcpotAiiV Kgd KtcpxA.itif apud Diofeoridem omnem plantf fummitatem lignifleare. Cpnlilium enim mi hi non eft alienae taxatione fatuf inclarefccre,Yel ira GVILANDI. EPrST. Sc ftudio aliorum errores circumfcribere ,quorlim catifas procul habeo.Nlliil flmulatio proficit :paU' -cis imponit leniter excrinfccus inducta facies. Veritas in omnetn fui partem eadem eft. Qtia* decipiunt, nihil habent folidi. Tenue eft mendacium :perlucet fi diligenter infpcxcris. Neque ipfum etiam Matthscolum,(t harum literartira exemplum vnquam ad fe perferretur id aegre laturum confido ,quin magis illud candori noftro,& cupiditate qua flagro verita tem ex altisfimis tenebris eruendi, tributurum ,atq; in optimam partem interpretaturum. Nulla etenim philtra lego,nulla amatoria propint),nullum medicatum poculu mifcco,nec vllum hippomanes, quod triuenefici apud Laelium,qujro. Philtra vndique eruunt. Antipathes illud quaeritur, Throchifeili vngues,teniae RadicultE,herbf,furculi, Aureae ilices bichordilf , Hinnientium dulcedines. Non ego fum ille Carinondas ,vel Damigeron , vel Hifraofes ,Vel Apollonius ,vel ipfe Dardanus, vel quicunque alius poft Zoroaftrem Si Hoftanem interraagos celebratus eft: nec fum tara dementis otii,vt ad gratiam loquedo inefeare homines velim. Id corrollarii vice adiectfi volo,Ktif kAs vapud Theo phraftum perpetuo pro coglomerato pilf inftar cor pore accipi,(iue id in fublimi caulc,fiue iuxfa radiccm,fiue alibi natum Iit, nec vfquam pro flore, vel fpica.aut vrnbelIa,echinoue oblongo pofitu,quemadmodum apud Diofcoridcm,inueniri .Rurfus ketpacAsi' apudDiofeoridem nulla alia in parte prfterquam infummo caulium cacumine fpeftari,quae res quoque in caufa fuit vt Anararbeus ille echinato* Cardui, "AD LANGIVM. :•it Cardui,Spinae alb3e,& Dipfaci fructus,Kt^ «Aj:s apf pcllaretj Chanaseleonis vero albi echinum Carduo fimilem,(S£ proinde recte m<pa.\iv dicendum ,Kicpoce efle negaret (eft namque albus Chamaeleon caue le viduus) fedfimplkiter abfolutccpBtitsivS^ctv' cognp minaret, Theophrafto nihilominus libro hiftoriae plantarum IX. Capite XIII. partem eam exprefsiJ Kt(pflcA.Jr nuncupante .Enimuero illud praeter alia mira miror maximd,ifta neminem ante me olfecilTe. Sed redeundum tandem adiuerticulo in idvnde ora tione fum digrelTus. Extat elegantisfima apud Eu.- polidein fententiaab A. Gellio libro Noccium Atticarum primo Iicerismandata,inomne8,qui iunt le ucs,<5cfutiles,& importuni Iocutores,quiq; nullo rerum pondere innixi,verbis humidis ,&laprantibui defluunCjAyAarwf/SBfjOtJWvitTtyTKW AtiyeinEt riirfus alia apud Epicharmum,»» htyetv «flarsVjKMflt tri/ lyop ot(/li/V«T«5. Ne igitur illi me crimini obnoxium faciam,neiie tu ex illorum efle me numero arbitreris,quos inflgnitcr veteres Latini locutuleios,& blat terones,arque linguaces dixerunr,protinus alterius argumenti culeum euacuabo .Narrat Vitruuius clarisflraus Icriptorlibro Architecturae quarto,vir ginem ciuis Corinthiam iam maturam nuptiis impii citam morbo decesfifle.Poft fepulturam cius quibus ea viuapoculis delectabatur, nutricem collecta & compofita in calatho pertulifle ad monumentum, dC infummocolIocafl’e,&vti ea diutius fub ditio permanerentjtcgula texiile.Eum calathum fortuito fupra Acanthi radicem fuilTc collocatum-.Interim pon dere preflara radicem Acanthi media folia, cauliculos circa vernum tempus profudifle. Cxterum cauliculos holce fecu udum calathi latera crercentes,& ab angulis eegulse ponderis iiecesittace expreflfos, fle ArGVI t: ANDLPl-S T. fcua-vitisfim nouis vocabulis ,dciectisq; vcteribifs;' illisq; porro t-urftim reftitutis :adeo nihil ftabilc j nihil diuturnum. Redibitisahquando antiquas vi fui3efcdcs,modd Deus aliquis ignorantij nebulam medicinam exercentibus abftergat .Altius vniuf> cuiufque Medici animo intixum clFe debebat grauc illud dictuna,quod apud Galenum Medicorum poft Hippocratem corypliyum extare nouimus, ab Ori^ bafioq; repetitum legimus, fimplicium medicamen torum, &facultatu,quae in eis infunt ,cognitionem ita necclTariam ede, vt fine ea nemo rite medicari queat. Equidem ita fentio, fi cuiuslibet eximii prae ftantisfimiq; Medici animum herbarum feientia fpoliaucris,& mentem ftirpiumnatiuafpetie nuda^ iteris, licet ille coelo deiesftus, Paradifo aeditus. Angelorum pane educatus ,licet inquam Aefculapius ipfe fuerit, licet omni mufarum choro ftipatus,& «otofcholaftjcoru populo comiiatus,&r balteo Medico cinAus, Phifica,& Chirurgica callens, atque Anatomica feiens, imperitus plantarum procclTcrit, placere non poterit,nec Apollini quidem fuo, vtpo te ftirpiumfciencisBmo .Tanta denique cft herbaru claritas diguitasq;, vt quamuis linguae vtriuique cognitione. Mathematicarum rerum feientia, Philo fophia ,omnibiisq; difciplinis caeteris exornatus Medicus incedat,nifi tamen animum plantarum notitia perpolitum gerat, ornatus non posfit videri* Prodeat nunc cenfor ac criticus aliquis quamlibet etiam morofu6,& lucem ftirpibus iis quas cnumeraiii,fi nafitm fe habere putat;pro virili inferat .Affur get ei Apollo &ter trium virginum mater, refitretqj Pallas ipfa gratias. Tempero mihi ne longius extra fepta,vr dici folet,eiiehar,quod fiqiii^ mihi continget IcAgr rei herbariae myficrlorumftu diofus. 'ADt- ANGIVMtt diofus.hfc pro ingenio fuo vberiu* agat .Sed enim t]«iac|Uf in literis «omperta mihi, non fuftineo in fanftuaria intrudere, non temperabo hac parte , quin Vellei Paterculi prfftantisfinii hiftorici fen ^ tentiarn .flmplicium inedicamentorum, &politiori» literaturf fecflatoribus iam proferam ,qui in pofte-' riori fuarum hiftoriarum volumine refert ,C.lu-r lium Cffarem quinque egiffe triumphos.Gallici ap paratus ex Citro ;Pontici ex; Acantho ;Alexandri-’ ni teftudine ,Africi ebore, Hifpanienfis argento ra^r fili conllitiHe. Acanthum ilium Ppnticum ex anti< quis Diofeorides &Plinius nornipatim in Cappa^e docia &Galacia.Ponti regipnibus_nafci tradiderunt: quanquam PUqiusJibrp ’X Xjtll I. Capite XII. eum Aegyptiq^Apantho .confudiife videtur, vtri>: ufque fcminalentieulac aequalia faciens, quod Diofeorides oculatus harum rerum tefiis femina vniui lupino, alterius lenticulae fimilia elfe literarum monumentis confecrarit. Non eft quam Matthaeolus , Diofeoridis comnaentatorum poliremus ,Acaciam Ponticam, pefcioquamgraiii nixus auftorc ,facit . Etenim quemadmpdum non dubito arbuftiim illud, eiTeialteeum Afpalathi genus Diofeoridis ,fic profefldi totius Grfcipcpnfenfus opinionem eam ^uc bitur atque defendet,;quando aequd rufiici atque ciucs, aeque plebei, atque nobili ex fiirpe naui, nullo euariantCjVnoore omnes, Afpalathum inpracfenaem vfque diem appellant. Sed.de his finguli vt yoliint iudicent. Ego vero ad tUae pharetrf euateuv: lionem venio,. &quod fcitudignuniexiftiiijp^uf » »oi. te,&,fnihi vfque ad effeflum plipio 5Bi!Ut:p, <Sf cum in. caeceris, tum in his pptiipj doetQ,an poflTs Virgilium illum tuum,, cuiuS;.auctoritatem, omnibu8fcrip,tpfib«s,pi-sefei;s,abiiv«ri!i erroris alferere, G GVILANDI. EPIST. Acanthum inttr bacciferas arbores inSmortali coma Iplcndentcs-, libro Georg ,fecundo iis Verfibus re> ponentem. ,.i Qiiid‘iibi odorato referam fudantia ligno Balfamacf),5cbaccasfemperfronderiti3 Acanthi ? Neqj enim minori diferimine jBacca, &Siliquaqua vtriufque Acanthi fructus,Pontici iuxta atq; Aegy ptiaci contineturi feparantur, quam vel Eoum ma' re &Atlanticus oceanus diftcfminantur. Quarhob.* rem quo ftudioflselegantioris Philofophif gratutn fadam, ferupum foluam ,atcjildvei maximd oble.' ctandi tuum Guidum Pancirblatft 'eHtiditisllmum hominem gratia,qui non modo luris Caefarei feien^ tisRmuseftjVerumetiSherbarum.pIurimorumqj ftu diorum peritus ,nec minus fufpiciendus ob ratum quendam ingenii candorem,qu<im Ob exactam vtri.. ufque linguae &omnis ahtiqifitatis notitiam .Scri^ bit Demetrius antiquilflmus auctor in libro rebus Aegyptiacis dicato.ieWvSttVj qUae arbor eft ,ramos coronarum fpecie natiua effundere ,quibus fructus (it rotundus,flos fubobfcurus.Csiterum eadem arbo femeoftare follis nulla tempOiUm iniutia deciduis , tcftatum reliquit Hellanicus apud Athetifum libro iffftTrvareipls^rMcjointOdecimo: quanquam ibi altertt irum,vel MelianicUnli,vel ipfum Atheiijum falli ng telfi eitjAeanthi hulitsduogcnetajalbijfnnigrumc^ asfignahtes.diftHiniae-ifto non Acantho ^qui fru> ftumtOtunduriibacAmui redditjfed qui filiqUis gi' gnend/s tiiedlcis iOrHinehdatUrid^heetphrafto 'attH bUtOi’ DehaC platita-iteitituih Vihi^iliUm coniicio, quando baccaS fempCr frondfritWAcanthi inter exo ticasrarascjiftirpesjloco indicaiO.cSnUmefauit, tUirt 'quia fructus eius rotundus aDemetrio pingitur, vt illo argumento non iheptd bacca dici poslit ^tuni .,A DLtAN<? ,l y'M tg quod arbor tpfa uatiuo foliorum ho0o^e tumquan? «xuiturvt Hellanicus ait^qvod alioqui dt Acanthis (lliquas ferentibus nullusynquam hotninutn adnosauitjtumetlam quia flos filiquatiAcanthi candidus iefle coronarius^i traditur, cotrabacciferi fufcus obe fcurusc^,ncc coronis magnopere expetitus, Ehd,vW nuncfagittsctuac eVbi Scythici arcus iriagna nere uorum tinlfone rigidi CVbi culeustuus tot fpiisulis turgidusC Concidifie ne tandem pharctraturn Apol linem tuum vides,an adhuc negart-pergis frJpnVe fubuerfum,euacuatum,confrai5uHii atque tefiiuilie lio aequatum thylacum tot exacutis iaculisiirucein cerniseAge nuncquiliu prouafleftfuicl^ltrplfUiWij.ini Diofcoridem.Velliilutn Pafierciiipm,j& Virgiliuift interpretari, vt Brancam vrfinam Italorum nullum efle ex Acanthis prifeorum negandum foret c" Neq; tamen mihi eius rei victoriam tribuo ,imo vero fin-, gula verba ac dicta mea,tuis,& alienis calculis dinu meranda relinquo .Sicut enim formofa pictura eft cuius nulla pars errat ;Sic formofus homo in quo nulla pars peccatis foeda cft.Iudicare aiiterade rc» biis propriis victoriam fibiipfi tribucndo,longd tur pisfimum grauifiimuroq; animi vitium eft. Ad poeni tendum propcrat,cit6 qui iudicar.Adhaec itafermd natura comparatum eft ,vt in alienis erratis lyncei fimus ,in noftris lippi, cocciq; ,ac non videamus ,ve Catullus ait, Manticf quod in tergo eft. Hoc fane in primis caucndum eft iis qui feribut aliquid, ne dum nimis ad vora laudum properant,cruda adhucin pu blicum fu aftudia propellant, quod dplerifqucJiO' ftraftatefaiftum,non (ineinfignieruditoru mcachin no.animaduertimus.Neq; eo inllcias,facilem efle cui uis rigidi cenfura cachinni,vt inquit luuenal. neq; ta menipli aliud non agunt ,quam quod ingeminant G» GVltANDi: EPrST. ffcmulos nafb crisante cachinnosjVt ftrfptum rcH* 'tluitalceVLycophronPerfiui.Hfc funt,opdme Lan gi cur tuae fentcntif non acccdam,Bfancam vrRnam Icalorutn haudquacjuam Acanthi nomine aDiofeo ride celebrari .Quae Ii tibi emunftisRmae auris horni ini probabuntur^quamlibet breuj epiftoiairefponde bisi qtiod Itdiirefltie8,longiore,vt-rationesmeas tuis melioribus refellaivVidesvt tibi tacite blandior f quali fuadeam, ne laborem fubeas rae refellendi, id cft vtthihiaffentiaris. Verumabfit hoc abvtroque noifrum; nam neque meum elf falso alicuius velle opinionem damnare :neque tuum labori cedere, cU iusfemperviflorextitiftij Vale. Patauii XII> Kalen, lanua. M» D. LVIb . 1 '7 r•'„oni .;,' im n>n-'I 'in ((>' , •i; !ii’t! t' MELCWiaR gVMLANDIWs BORVSSVS R. CONRADO GESNERO MEDICO S. P. D. frob*tur bulckhintim,/eu Trufum Jtiilorunt,aPaiilo neWMiimiras, (srxi Hi^focrutt Holocanitin yocdri .Ime - .rim TfnllUniheus tmeu^utur, 'vith Cufyti,.yfnderkici cbyi^uftus 'Ikiki 'BiWoi^ithoil Binominis hodie 'yhfilUH iBilhoci^tiiii fhnMd dejeri- ^'flh'i7liitihiltl(fi/dJ(/ilgilbiHo'Eror(Miciim,7>liimiras nod ^'iJJip^I^MiffusUoronicum oriiHtitli dt/fui Eurofdum ^ecie '‘‘interfe cenutnire IItem fUntds fecmdum locumuidii, 't!t cur^ Cdtdmum &Imcuin) odordfos, nihil difetre d m '•"firntibiis cdhtmisk iuncu^i -Bell)m'e'njis' indiextus. ‘Croni,feti Hab'rijelin quid .iiioly <*» herb*;Inibi Theb fhtdjli germdiid lectio luicdtd priftine nitori rejlituiiur . MblyHomtricum, Cyitdlpitfim,'fcu „CgUofhotit Velitem, •Bdhnras lofephi , WIrturmaritis Democriti ynius flirpu tiomind. Error "Trugi crajfm .Moly Diofioridis ,Moly't^ Hippocrdtis,itT\Alliumc4ninltmTr*gi,ynd tantum pUn ta. ItemMatthdolifintemU explofa .Moly 'Diofiotidit 'flenutid deferiptio , ’•LATO Philofophia: paterj&dml* '•t' nioris fdentif auctor 16g<J clansfimusi 'pitetne^ Stoici omnes, filwTwW,hoc «ft T•diujnationem introducunt' pel*inftjn> -.'etufna£0atwni<5pe'diuinumjquem tVta f>«irf(g(irGrae«j'yoc'ant., qui phaniticut furor cft, ^5 GViLANjpr. E^pr.sT. nes, ac Chaldjeonim obfeniationcs, Magorumque Brachmammi, Gymneft)f>h;iftaiftiri>', Pfqydum,at^ que Auguriim difciplinam .Caeterumhi plcrafqu* vaticvili pariesi^ coniipendant,-& pepbanfi quara^ uis X''crlbplTa}ics;ad Epfcuru's btnnefn i^me^ dio tollere conati funt .Hui di<^% quodenjcytatn long^ pcfititnn’cxordiumVfdrf fC3um fitcras tuas, vir cUrislimc,doctrina baud vulgari rcfertas,& oin ni humanitate ,officiic^ genere plenas pcrlegilTenij adeo mihi mens argumentis, corpus autem armis te lisqs vacua relictaiqnc ,,.vt quadenique fsi^ione tot inmeacutislima direifta fpicula viriliter propulfarem, oculis nequaquam circumfpicere pbflenr» ipa-- rum4'al^^'“* TI^Aira^/lftrji mcditarctidc tnlu per gratias agerem ,plariecp tuo iudicio-acquieftettni, Mamiras apud Paulum,& Holoconitinapud-Mip.' pocratenj» n.o.n rttotio diuerfpirurn gcn.erum. pjanjas dep.qtareirtKcrUm etiam ytranque,;vtliBff»,P?prfom abftilorutft j^)H JcitdnoSs (qiiii» nSwenfts'Jlt^ljfci, &Trail VPpanr,- Genuenfeil2feiph,a8teTr« fpaniluncum auellam, Arabes denique Habbarir, fi Leoni Africamdefcribenti,itera4 BeIlunenli cre^ dimus) diferepare. Quod dum ita tpiodie anxii folficiteqttiecumipfe cogito vrubore fuSufusinte' einp.aliqpeities.no.n tamqppd fentcntiani<naflatn,,eor ruitTe magnopere dolerem, qudtp quifpnlinSnie prp » uidilTem ,quibuseam fulcris contra adiierfariorum jnfultus communirem’, ftnlimparer ille rerum omnium Sol, ex noiiro delapfus horizonte ad inferius hemifphfrium ad latentes hactenus tot Antipodum myriadas ilofiris gentibus cognitas' deuoluitur ,de mihi placidus membris omnibus fopor vndique-cir eumfuflditur .Interca uifomnio opprimor manifee AD GESNERYM i9 fiol!qui49<^> acyotitarecircunqiiac]pindpiOjVelut( ipfeftomarivtntispulfatanauis sin terram yniufsr^ farti excurro,£terrain coelii efferor,vniuerftim tranf mitto «nare, aerem peruofitp totum, cum Sole ter' rS ambio, «um Luna circumferor,C3ererorumaftro rum »itgorchoro,& quod miru e(l,incegro etianum itirep?ttna& violenta adeo peregrinatione tnan?tc corpore tnec plan£ prius iirrpnfiitvefyKau tvfltsniejetp 4efix»oi,quamJn flDridf6fimum pratum yaftislim at, ii lius i&rcmotisfimae Hefperidutn popuJior^lm,te^lu•» ris,q|uanlld^^l4nu8 P.latoitidiuin0iTjili.3t,0i Athncir^ clcnvdicfcia:adtt,& prqlijce grapMcpi^iMriCriiaa d®' feribifc; necftindalia «ft yilaiquam quae liodieQrbia noirL&iftd&taininidnliiiacumrerrf firmae ,Ameri' cfdoonwnifaua.vniuerIb. mundo inootuitjdefccdo,, Vbi,iBte»cfterttl,.DuleichiaorHm molem,confpfcio magnam,Wtpdocrateipi^ ipfom>mirabile diAu.fe- \rerar afpeccagraud,'manu dextra Bajin fliam Xan-» tWitenentem,ftatfi:ra>vero canos leniter pertractati tem.voce denique alta Trafci afe Holpconitin ap' pcllari fuccinentem into.n^tetn4 •Dura hfc fic meii ci obuerfantur ,expergifcor, admit^iprum redeo, nec iatb fcioi gaudiobe magis janidolOre^t-taoitus. Lactabar equidem nob parum,5f magbaro.plan^ ca' piebam delectationem, qiiddqu; d< die meditabun d£ ac magnoadbibito ftudio apprcliendere neutl' quam potuiircm,ea,omni curafolutus,<Sr: aliud^m' itinoagensivera cilecognouiiTcm .Veradico cum Platonicis St Stoicis ,quj diUinatiobis pattcmivnS «trifomnxDcuiii imagiiribuS;,a(pprf)bendt!fte/admitr nt»i*i(p,;jq*iaridtii&:a f’c<iip.atei!tcor)umlp'lacit2s laJiert ijuminomcl!^ amiimahiihterdiu jrirJ^certWJiamioOrpq riinhfrlEre,hequepolEe,verua'tem ijonfimplari ;no ctu autem abibac:fcraiiiiitbfolu«>m,t5fin loco quiei)! ;'GIi ANt> r. 8'p rs T- tir^i IhbracfcoshliClIutam, ad vatlcliiamdiintl pyompJfbWrii ftti*#,: pfopffer ea infbrtjrtkJttifti V'ABge> WtailrtferiffA-figftfterj-^uddtjuibus^ationibusVeriii^ rasWrtinfbm&ife) aghita docer-ipolfet minittsi pferfpi" diebarti .Gertum feafene-n erat iarreptam femet-opt' «ionem &in'fomnibcorfirmatani, mordiicus tentre.i nec mutare velle vnquamjac nequicquani potius ad ea refpondere,quae min medium attuli ftii quam cui partideprecariv' Videbam eniin rem efli' s^rduam, vetii ftls ficiUitaterft dareimotiia 'siu:ttoritatem,oB foiIe ris nitorem, obfcuris hieem,'faftldiMSigrafciam j-jiH' bfis lidem,omnibu8 vero nattifam,&;iiitMiraefB«'oa' liinia. Sed tamen, vir mihufixtiseLTi i(su irvhtr/Aiir/ 'lefn, animum aducrtequ3efoi&pIacidasmihiau>' res prarbe,cognofces^uc qualis fe mihi inter angoreshofe coniectura nouam ftabiliehdi(fentenuam,d{! cunAaaltius rimor feruVor^jjantuis literis obtulir^ StriKs nontrideie fteur' MamirAs RaqM.qupd nril?^ ptApono^scivui Tralliani dici noqueat inec animad-V' uerteVe etiam poiTe, quid impedimento iit,’quo pai''- nus Doronicum vulgare, Msmiras Aeginet* voce; ^ttr-. ''DeniquoiHolcJCOMitin Hippofratis, Mofy » DiorcOrldoip^eillari.fentis ,Verum cauchdum ti-r, bi eft apprimdjiSefnereiucundislime, iiquidem vn« deqlraqite videriseQieierudicislimusjne duni meafiu; dcsvonuellere^aeriuSjdrveruatemixmarjEipquircre an:!tid,iri deirGsfimas prolabaris tenebrasiidem4 eueniat quod .Chymiftis vfu venire cernimus qui iandiu fniftra vewehdis fpiecie&usj& decantato illi aureo velleri fiitmHpr.& timporisi, dcirerumvom-» nium difpendio incubuerunt', incumbentij poft^ hac in poIlerura.Nam fi Dulcichinum,Mamiras eft,' vt profedo Pauli verba attefilantur ,radiculam efle? tradeptis herbulae geniculis frequentibus nodofit cindan» AD GESNERVM. .•t, tfnciam.detergeniis naturae ,nequaquam vccvoy dici potcrit,quando Trallianus inter Mamirat .& fscfij‘i(Moesvyoy difereuit, veriufque feparatis loci» 'mentionem faciens. Mamiras fanc libro medicinae Il.cap.V.nominat,! PjjA^:«K(i;s«'vou autem libro Vlf. »i{/ 1 ftari/H(iaT)«4ii/ meminit .Nec probo Gupylum di Andernacum ,viros alipqu in celeberrimos, «»TI ^^^l^llMtSM'lSlp, f,oA.«.i'ow«yRVt*(/, fubftituentes, (iqui^ dem non tam vox ipfa^oA^«i<oisntv«y,quamequidcm vetuftatemhaud redolere fateor, quemadmodum ,'rccj(!ii't'ap,nccTja''fiftcp, nec (ict^oiKloy ,8c fexcenta» alias, quibus tamen frequenter Alexander vtitur, idcab omnibus eruditis tolerantur,quam auctoris eo loco propofitum fpcctandum eft,quando rectam vi ctus rationem purulenta excreantibus prffcribens, .abftergentibus nutriendos ptfcipit, qualia funt, Ius gallorum, phaflanorum non pinguium, perdicum, attagenarura,turdorum,fimilium4 auium. Ad haec fi fanguis reiiciatur purus,iufculo ei incoquere man dat^sA^it#SK''elt,alicara,itrium,Rmilaginem,5i eius generis aha >quf ob fucci crasfitiem ,vafa fanguinS continentia modice obftruere ,&pectus lenire, at^t :abradcre potis fint .Attantum abeft Caiianeas dee tergendi farciendity vi pollere, vt nihil detergende bus &farcientibus magis posfit effe conrrarium • Adde vocem ^otiljivoioiSW^oi; acqud effe nouam attj /fcsACcitttytt ov, &quod per magni refert,nullam piae ndpo.fluncCafirancarum glandes tftatuiKert vtilitae lem commodumue afferre .Proinde veriorem vee *erem'lc<Sionera auguror, &pro hcr« ba interpretor,quae pingui fucco confiat, dc faculta tem obtinet humorum craslltiem mediocriter inci' dendi, adeo vt excreationibusd peftore fitidonea Qiiod vero fso^ficiigisvfiy vi^ alia effe planta posfit. GVrL'A NBrr epi st. AmToTo"!, Wi d\' TVTTaVTtt ^vVaifTW» "i Qiiod interpretans Ouidius Transforenationut» qiiartodedmo ait, >j PaciferhiiicfloremdederatGylleniusaJbum. : Moly vocant fupcri.nigra radice tcnetiir. .Er meminit Lycophron in Alexandra obfcuro poema 'te,(XffiAi/ axairei ^i^a.Vbi Ifaacius commentator aif, 'fcSA-U UStTK TBIJf ixTfnis rK7fov ^«'^«vsi/jqiiod &rSuidas. EuftathiiiSj&fectaioreius Eraimu* diiob.lociSjPrffatione in Ariftotelis volumina Grf ca, &i prouerbio,Ncq;mel,neq; apc8,MoIy fmas interpretantur, radicis nigrae fymbolo laboris moJeiiiam fignificari affirmantes,qua peruenitiirad animi tranquillitatem virtutis abfolut* praemium» Ditierfum cenfuic,quifquisille fuit,qui hos verficue Ids condidit jquos in Priap.lulib,,extare obferuaui;. 'Hic legitur radix,de qua flos lacteus exit, i Qiiem cum Moly vocant,mentuIa Moly fuit» Theophraflus &Plinius herbam efle exiftimaht , & nSifci eam circa Pheneum,&in Cyllene Arcadiae tr» dunt,fpecie illaHomerica,radice rotunda, nigraq;, magnitudine cepf,fcilio fcillae, eflbdi autem difficul ter. Hoc.n. modo Theophrafti verba legenda funr, K9Ufuir «fuTTeir ytetvou 5^As7rcr,non quemadmot dum Gaza vertit,&omnes Graeci codices habent, eif fiiii' BjuTTen/ yt «vou j^AiTror, tum quia Homerusita tradit,tum eti.im quia Plin.difficulier.erui aic,Theo phraflum proculdubiofequutus,cuii(s verba refert ad vnguem.Adiictt huic fenteniiae calculum Home ricus fcholiaftes.Moly appellatum elTe feribens 7W/ {v -fi fia\usiv^i' ii(pa.vt(aii tk 4>«fft«K(x. ^affl Jli «uJtb ('AKo'p)lee[/ 155 5*1^85 tu Ts'A« &a!KeTBp GOKftjitV 'm «TtxieiTravTi .Qiiae verba claro funt argumento, non radicem ipfameuellimo.leflc(vc plerique fjtlfo ren^ ADGESNi ERVM,s r^nt.Ur) ftd cum mortis periculo cruentem fe fubii^ fiat haud facile aquouis effodi poffe.Qiif cum ita fe hab,eant,lilce meridiana patet clariiiSjHomerum per Moly aliud imcUeXilTe nihil ,quam Cynofpaftuin feu Aglaophotin terreftrem Acliani,quy,vti ate ob feruatum egregii eft.Baharas lofepho in Belli lud . hiit. dicitur,5i aDemocr. Harmaritis nuncupatur. Tradunt enim auflores illi, Baharan, feu Cynofpa^ Itum captu admodum difficilem cire,i5c rizotomi ma nusfallerc,oculoscji refugere,neque prius confiftere quam mulieris menftruorum profluuio laborantis lotio fuerit confpcrfa :neque camcnhoc etiam modo retentaro fine periculo euellir, quippe extrahentem prsefernaneftm:morr<ra confequi, njfi eiufdem radi^ cis.amuletafueric;commum'cus,quocaremes,terrain circum ci rea facriflcarepradicemcji laqueo vinClam ca Hi alligarejac repenti dilcedere, tandemc^ nimio co^ natu fequuturum canem radicem extrahere, iScvelu ti domini perfoluentem vices iilico commori, Sc nui lo poftmodurn.pcriCulo radicem illamaquotifs tra» tVari pofTe.Vjm eius in expiationibus praeftantisfi' mam-eire,vt.etiaiji quia fpiritibus vexantur imtnun dis proCinus liberare eoperturh fit. Molyhoc in mar moribus ArabifP,erficolatere,& infudfa tuxtaMa cheruntem oppidum qufrendum.Neqi.n.dici pofif quicquam logiusi vero remotum arbitror,g Moly, quodHomerus celebratjNarcilTumTheophrafto ap pellari, df Diofcoridi.Colchicon,vt Tragus ccnCeci, quando Colchici fios lacteus non eft,6c Theophrar Rus.infu permagnam inttrMoly Homericum,&’Gbl chicon DiofcoridiSjfuum^Narciirtimdifarimen luit. Sed ciu fmodi errores,Trago ferd fatales ,toto ppere pasfim.Homines fumus.fateor: fed parcius er rare poirun\us,modo velimus. Perincuriam mulca GVILANDL EPIST» commitchnuE .Vtquimus aiunt .Optra laudanda non opus <Alterius Molyos meminit Dioicoridec, &Medici omnes, cui graminis,non Scillse folia,ra^ dix non Cepae magnitudine, fedparua* Id tu Holo conitin ab Hippocrate vocari credis, illafortaiTe conieftura fretus, quod auftorisIibroDe muliebri bus morbis primo radicem cius velut bulbum elTc narrat, nec plan£ Oliuae paruf disfimilem :quf notf MolyoaDiofeoride reddi videntur. Equidem ple> nisdme perfpicio cum hac in parte, tum in aliis pluri mis lingulare illud ingenii tui, quo polles, acumen, Sc fateor exofculaturum me fuiffe, protinusep ambo bus, quod dici folet, pedibus in iftam tuam fenten^ tiam dcfcenfurum, nifi nae Galenus medicinx cory^ phfus reuocaflec, &veriorem ampleAi exiftimatio nem coegilTet .Nam auftor ille in libello quoobe foleta Hippocratisvocabula planiora facif,pa!Au(«)' Hippocratem vocare ait, quf exteris Moly dicitiiKS 4?tsi«ivi7ltlh: vero herbam eireagreftcm,& aDiofep ride appellari ,quali dicas in monte natam. Quibus verbis perfpicuum fit nihil minus pof fellatuiquam Moly Diofeoridis, &Holoconitin Hippocratis vnius efle ftirpis nomina,quando quOd Diofeorides Moly nominat, Hippocrates psaiAi/J** nqncupat :contra quod hic iMuaytV(/k, ille«'{SKait'</* Tldb:, Quxres tu vbiaptid Diofeoridem habeatur fRefpondeo nufquam ,Falfo igitur Oale niis Diofeoridem allegat .Nego .Nahi &Auicen nacodem libro quem fupraihdicauicap. 74j.in, de fcribcndaZedoaria,& Serapio,capi to 4.med.llm< pl.in Dochon, id eft,'Panico,nbn Milio, vtmalditje terpres vertit, 8c Plini, non is.qui naturalem hiftoriam condidit, fed alter, libro de re Medica quarto, capite vltimoin Spomelidibus pomis, Diofeori* AD GESNERVM. ,4 d«m citant, cuin tamen nufquam, qux noniinati aa Aorcs de lis plantis adferunt, apud Diofcoridcm rc^ periantur. Nifi Igitur nomine Diofcoridis alium quani Pcdaciirm Anazarbetim intelligant, profe.- Ao volumina, quf hodie fub hoc nomine circumfc' runtur,mancae(re in pkrifque videntur. Sed haec per conieftiiramdiftaiint .Ad inftitutum redeo . Holoconitin Hippocratis, non elTe Moly Diofcori^ dis,iam tandem teagnofcere arbitror, alioquin nec Galenus apud Hippocratem, Moly interi pretatus firilTet, nec Holoconitin jMolyo feparaf' fet. Qtiid multis ^Et deicriptJo,& natura Holbco nitidi ab Hippocrate redditx, attellari videntur, nc quicquam iOulcichino dislidere .Reliquumeft vt pari ratione Moly Diofcoridis excutiam ,perpendamcy vera an falfa fint,qu3e aDeoillo herbariorum Hatthfolo traduntur, Moly ignotam elTe Italiae plantam dicenti .Ridere fubinde raecum ipfe foleo, Gefncre lepidisfime ,dodorum quorundam noftri aeui hominum audaciam (temeritatem cnfm non di xerim )qui vt fucum, nefeio hercule quam lauda' tum.fux praetexant ignorantiae ,frequenter fateri non erubefeunt, multa le prfcerire,fed quae nec alii* quidem peruialint ,ac fi doAa elTcc ,fi diis placet, ignorantia,ea nercire,qux ab aliis hactenus prodita nonfunt .Verum Tevri fxlWevJliv K9U cum ArifiophaneoStrepfiade, aut fi mauit,evdlf^ «tOtTBli Jl/oruffsycum caeteris .Alterius ifiaihftitu.^ tiu alium haec locum poftulant .Dabunttandem im peritif fux poenas. MoIy,inquic Galenus eod£ loco qu£ proximi Comemoraui ,Alliu eft fiiiiplex caput habens,&no djuifum in (picas.Qjiem locum fi Mat thfolut apud Galeni! legiffet.yt profeCfd legere de-- buit^nung in MolyO,*fuS,i& reliquoru ignoratis GVIL ANDr. EP IST. accuraCTec.Nihil.n.medius fidius allio iilo Tyluefiri f^ytwpif^ci effe poteft notius.Nafcitur locis campen ilribus pas(im,foliis cxilibuSjgramini aut croco pro ximiSjfcd latiorib.teneriorib.paucioribusq;; gnarifi numerum raro txcedcntibus:CauIe alto,tenui,con' ?auo,aIbicantejin cuius vertice <rKCf(/l#ef</lfctquiddatn ineft.Flores candidi funt,no pland iis difiimilcsquos in Lilio conuallium cernimus. Radix fubiacet par." ua,biilbo.fa, nullos in nucleos fefta,fed fimpicx ,SC vnica.allium olens,& fapif8,quf caufafuit vc aTra go Allium caninum diceretur,& eo quoque fub no mine fecundo loco poil allium fylueftre depingere^ tur. Sed de omnibus fatis ame dictum ell, pkniusc^ ac ab initio quidem putaram,nec pauca prscter infti tutum :quare iam opportunum cli clasficum copri^ mcre.iSf receptui cancre,contractis'4 huius epiftolac» fiuc potius libelli velis feniim portui adnauigare.IL lud curras notauerim,Moly aOiofeoride vocari, Sc Eringion,dc Solanum foporiferum,quod Plin. item coprobatjdi Rutf vtranq;'fpecitm,M6tanam, &fyl uc(Irem alteram iNecme prjtercunt,g mpftrofa fint, quae Plin.de fuo Molyo memorat, radicis xxx. pe« des longf,Verum ego fuper eo alibi copiose.Hfc in trarifitu mohiiiflc quid officiet dHabes igitur vir pracftahtisfime,incomptam quidcm,tiec qualem tug 4ubifatione5exigercnt,fed ingenuam rtipofipnem, quamitaaccip)asyeIim,vc.ab eo qui te diligit fine aliquo fuco proficifcentemlTui|mer,k,acri tt/o inge ijio,& exaflo iudicio, ta h3eic,g alia,qug ame fcripia funtjdiligcter examinarejcalculumtpyel album, vel nigrum fingulis porrigere: ytrunq;.n. aequi boniqj cpnfulam,modomcainc3,quodvc facia:^, etiam atq; etiamrogo. Vale. 'r. Patauio.XIlI. Kal.Nouemb. M. D. teVi* CONRADVS GESNERVS MELCHiORI GVU LAND INO S. P. D.‘ •... ‘j .s... . I\iii:^J}fmletwjtroxim}pr*cedentiE0af,t.^ , ••.;«»/ »•».' •:; RO Epiftolitui, truditafani &prolixa, quariquam mihi cuni ‘'voluptate legenti perbreuistavt p' fa eft, gratias tibi habeo dociirisli' 'me Guilandinc^ f^arn quod ad 'bteuislimam meamtam copiofSi' qiipd ad' fiibitaneam &familia' f^m,CSfh graiiiterdi arguthentori; refpondere dU giiatus es, id quidem ex amoris in me tui abimdan> tlaprofeftumihterpretor .Tantus autem orationis tuae apparatus tft, vt,perleAis omnibus,‘animo coh' fterna'tu8,5e riefcio quomodo afFedub (quod ex mea etiam'himium (impliciter c6ndita,itidtni‘iibi contf-’' giilr, '('t ftribis ,mirdr)Tentemiam dmriind muf^i' Mimi &' 'viftUm-yndiquaquevt faterer (tton paruhi' albPii'!. Idquod'(vr mox initio dicam ,ne pror(Us‘ <i66tum!item'df ftfraitariufnme ptiret.') circa buU Biicaftjfmitlrfe^rf^ii^hiiS fiiredt j'Paboenim hoc hdhdfi^d-i 'w <rl(Sdi“lfei^tHjl(adfdril»iiih eius rei,dc‘ GESNERI E.PIST. quJl tecumnoti ccrcaqi ,Ted. interrpgaia <dunnxat fubdurtitalis ,atque hoc etiam gloriofius tibi eft ,(l me non tanquam adu.erfarium ,fed vt prxceptor di fcipu Ium vincas .In reliquis vero non xqud, vtin progreiTu epiftolx dicam, tecum fentio .Neque vc ro me ate amando, colchdoc^ (hpc eruditio tua, il^ ludbeneficcntiameretur) acres &vehementes ill* tux t’Tr/z!JA«HT7)(si fsTOfeiao dimouebunt: non ma." gis quam ab Antifthene Diogenem baculus. Imo quddram audafter me increpas ,quod mentem & ocuJos in me requiris, declamatorio quodam &pe^ ne' tragico dicendi gencre,equidem minimi *gri fe ro ;qui malim. Ii in alterutram peccandum eft paritem, nimio inueniendf veritatis feruore peccari, quam remisfione nimia nullum in nobis rerum in^ quirendarum ftudiumftagrare.Itaq; &hoc tibi con dono,& vidsfim eodem erga te candore ac libertate homini Heluetio &Uberi educato agendi,abfq; vl.- fa indignatione tua, ius egoract mihi fumo atq; po.- ftulo i. Epiftola mea, quantum inemini,nimium for ti familiaris, dubitationes tantum 8c interrogatio^ nes aliquas continebat :vt plenius inftruerer de iis, quf tu (impliciter ad me icripferas .Tu vero ita co-; motus es, ac fi ea quf fcripfifti ,vera efle negafiem, &toto (quod aiunt} coelo aberrarem .Atqui inter, errorem ac dubitationem mu]cufti ivadfojlttinuicem contraria fint, ita yte s.fesjne.Diihita'*', re cert^ non eit negare,: neque penitus, ignorare,fec!,. principium quoddam dt viaa^ cpgnitionem. Et phiJofophi bominis ,non quidem, ignorare nihilj quod in nullum hominem cadft ifed ignorantiam fia. teri primum, deinde in vtrantj partem argumenta difquirendo conferre, tiit'ifgtigyiVTv clixmigiinu ,i! ^ AD GVlLANpINVM 'ts ^ti^K^Sots ' tS'/ isl .Aj«v A' €» isi\l iyvtmTX tiii A(rf4oi',inqiiitiriprJmaphilofo phia Ariftoteles <Ecin libro De longitudine acbre uitate vitf :d\ "»7(5 xvxyKiux 'irg£'n\i t!< T«v cfiXTniHSeu 7H{i' «UtiCji .At tu longi fecus, ne iri quirendo anxii veritatem in denlisltraas tenebras abeam, periclitari me ais :&ftolidislimis hominuni chymiftis me comparas immerito, illi enim rem ittli posflbilem qufrentes merito non inueniunt, ego ve ro diligenti indagatione &haitenus in hoc ipfo Stir pium genere qufdam inueni. Dei gratia :&inuenio fubinde, nullius ante me liceris,quf ad me peruene' rint, prqdita Dices forcasliE‘'dircerilCeiritquunn elTe credere &adesiciril.'^ Pateor-: &in pl ri riiri arunS reJ f(frticogrtftionejdoftore te friii lictre mihioptSrim. Sed difcehtiumconditio duprex eft: nam qui pueri veltanquam pueri difeunt :(impliciter Sc abfq; de> mpniirationibus etiam, (idem aAoritati prfceptO' rum,vt filii parentum, adhibere debent .Qiii Vero methodi ac demonftfationis vini InteMigendo con.-' fequi polTurit, illos fani homini vtcunque amico, & auAoritati abfq; certa ratione credere.in rebus qui> dem humanis, prbrCus cd. In amicitia vera voluntati &beneuolentiae Vtrinq; habenda eft mutua fides quam fyncerisfimi, ita vt neuter de alte' rius animo dubitet, etiamfieuentus aliquando non videatur refpondere .Multae enim furti caufae 6C cir' cunfiaiitiae, propter quas multa fecus quim cueramus eueniunt. Indicio vero &doftrin^ fuat,- quamuis dubitationes in contrarium non dtilrit j credere amicum poftulare ,ambitiofum eft,&ner' wum amicitiz scqualitatem excedit .Poteras mihi nullo artificio, paucis fit breilirer Comprehenfis argumentis fatisfacere-i -ac dubitationes meas dilTolnAri: j/cd w^torje^li rc.t, l.cragosJias polfe,,Jicclaf^arc rofjii.vjc^ liiifl:) .Non ci ar qiipd ta.ntGpcre ijiirareris d(ne,ltali3cquafdam ,aut GraCcif plantas ,ti?ihi effc !gnoc%s> Aut cpi; ,000. DiofcoriiJeniqtfp.qi, Gar lfnum,,Plinitini,Thcophraftuni, Hippocratemj& ^iOsjqu iin hac naturic patre reliquis rti ortalium ex ceijucrunt jfipgiJos plurima alienarum rcgjonujn medicamenta vel ignoralTe prorfus.vel npnlina,YeI vires eorum (nihilo hoc nomine indp,ftipres )non probe calluiflfe miraris CCur non tfiplrinj <qpjfor fan ornnium hpntinum.ad noftram vfqMe;*farem: di ligcntisfimcharum rerum cognitionem «s: perfec-ijr, tus: ad noi tamen Rvenires, Hejueticas quardatiiy alpinas dC aUas quafdam plantas (non dubito ),vel prorfus, yel norninibus quibufdam ,vel facultatibus antehac ignotas tibi oftenderera .Tu veronadmiraris, Mamiranefle Dulcichinum aut Oloconitin pon ftatim me tibj ailerenn credidiiTf, idc^ fine, audlp.r<|a«(.qriis enitn hoc ante tediP^Hirl? )dne rarfa nibus. Potueras faltem ex tanibreui di. incompto epiftolio meo, etiamfi non expresflnTcm, hoc tempo re prorfus .i ftirpium hiftoria alienum me eflecogno fcerc :&in eo adhuc lucubrandi argumento hxrerc, quod ance multos annos incoepi: atque y,tinam feliciter &aliquo cum fiudipforum fruftu aliquando abfoluam ;Animalium hifipriadico,.cui.us-pars De AquacilibuSrtocum nuncme-pcicupat., ve yix aliud cogitare liceat <Et hxc etiam nunc quse feribo, imp efiFundo,aliud agens,hocaB ajiquot pifeibue meis fulTurarus feribo ,Quod fi ocium fiippeterer, &eadem diligentia in plantarum hifioriam incumbere polTum.quam nunc in pifces'confumo,de paucioribiisfortcdubitarem,ac minus tibi fcifciiandot ntoleflui ADGVr;L' A N DX. - ntolcftus fuifsc:necillos,quos tu mihi profers' Tral r liani locos ignoraflcm. Sed caucbo in pofterum -, quando iam nbui ingenium tuum, ,nc importtir nius fcifcitarido,aut argutius dubitando, negocium tibi faceiram.Qiianquam hunc etiam non male haec audacia mihi cecidit.Nam &egonacura(hoc eft D«i beneficio) noii admodum commoneor:& abonis do liiisc^ viris amandis ,inter quos mitiimd poftremum locum tibi tribuo Guilidine,nulla increpatione mfe abfterrefi patior. Tuqtioq; vicisfim ,fi magno cclr foeji animo vir es^qualem te efle mihi perfti adeo, non ideo me amare defines ,quod aliter forlitan quam-esc pedares tibi refponderlni'; M'agnumenlm amicitia thaamifia dolorem:mihiciereC4>Tu'qui Germaniam, ItaIiam,Qr3cclam,Africf 6rart,&alias regiones per agrSftitqul ingenio vales ,Scindefeflb femperfiru;» dio omne genus librorum excutis tqui doccisfimo i rum virorum amicitiis florcs,multa non me tantilm^ fed publice omnes docere potes; id4 vt facias ,&O» mnes tuas varias,raras,cruditas,copiofas4 obferua» tioneSjin Stirpium hiiforiaprseciptidjinliteraSmatu referas,antcquam humanitus aliquid tibi accidat) eiiam atqueetiamterogo.Et quanquam te vcHem (itijplicius proponere pkraq;: fi tamen operaepro cium Videbitur interdum, ne hominum auctoritas cuiquam imponat, illis etiam qui viri magni videri vblunr,interdum reprehendendis ,fiue hotninatiftii flue opinione ipforum duntaxat,non abftirtebis. De tne quoq; ,poftremo in hocfcriptorum ordinejUbi> ciinq; diflenfcris,pro arbitrioflatucs. tbtirm enim in poteifatem tiic tibi trado» Qiiodfiquld-laude di> gnuh) ifi rtie laudaueriS,arif]abo te; fi q^uld meritota* xaueris.ndn ifafcatiPuerilcprb/eddijciVf'***!' &be> ^uaquafUifapichtis,ne ditatti impii,Wri 'tftj fanctun» GE--S NeR:I ".'ET IST^. Myrepfa:cumihtiiTi Aethiopicum *Atqui liocndli Symeon grfCi5rcrip(it,fcd de fuo adiecit Gyraldiis: ifitcTpi cs cai nabad/uni crte careiim f’Cyterum' iifdem fer(! rau'onibus,qiiibus Duldchinum non cfa fciMamirannegaiii jDoronicumetia virlgodiftum Mamiiiia efle negari potefl: .lacobi Syliiii etiam yerbade Doronico ex Serapione non-bona fidere citantur ;Doronicum( iitquit ilie.) Serapioni eft ra dix partia, foris fubflaua, intus alba, duIcis,calamo aromatico iimiiis, calida, ficca-, ordine tertio .flatusj praecipue vteri disfipat :cordis palpitationiconferr,' ipfuracj! roborat .venenoiisidlibus auxiliatur fum>* ptum,di admotum (cum ficiibus ); 'Haec Syhiius. At Serapionis dodex meus Argctinae olim exciifuSj ia voceHaronigi (Syluaticus legit Varonig )ca< pice ja neque dulce Doronicum ,ticquc Calamo aromatico fimile facit :fed reliqua, quae Syluius, de «o tradit :Frufta funt( inquit) cfaslitudine ramo* rum fcetharagi, magnitudineiiodi pollicis ad fum" miim :&funt venae (radices )albae intus, fubcitrinj foris ,aliquantulum durae (5i!graues;& deferuntur ex Sem vt plurimum. Et mox de viribus, eadem qtiaeiara cx Syluio retulimus, feribit: (quae cert^ cum Doronico hodte dido liiie Europaeo fiuebrien tali, minimecotiueniunt :)&antidotis magnis id> tnifccri ait. ficut& Auicennalib. 2.cap. 2!iaaPu.r ruiigi vel Durtinegi vocans :Eli auttn«i(iiiquit ) ffuflum lignofumradicalc, nodos 'habens, interius album, Locoeius ponitur rurumbad acqualt jpondus, aut duae tertiae ponderis ipRus de caryo' phyIlis. Ex his verbis deferiptionem Mamira &Du runegi, fimikm elfe apparet: colore tantum exce pto ;nempe lignum radicis inftar,nodofum. rcthe dia verdex vtroq;diuiirra': ccH vtrunque calidimi ac {iccum ^DGVI,LANDI. 4'i ac flccum fltjhoc ordine tertio :illud in fine fecundi. ,Er.go veri Doronici fcu Durunegi loco,quando< quidem edcaremiiSjVel galangain,vel zedoariam. Vel caryophylloscum feminihuSj qua: flatus disfl.' pant,vfurpabimus.His fcriptis,apudSyluaricum fle IcgitDoronec radix efl: fimilis branese pulpi,(pedi vel brachio poIypi,acetabiilis tanquam nodis afpe^ ro :aqua fimilitudine filiculae etiam nomen fecerunt Gra:ci).(Sfadfcrtur ex India, fed quia raro habetur, ponitur pro ea vernix :Sedpro vernice putei varonig legendum, quodeftDoronicum Serapioni, vt pauldante recitaui. Idem Syluaticus alibi, fine au ctorc: Dironici(inquit)funt radices paruf,cuiuiyam herb* iimiliter nominatf, habentis folia pania ,Vtcunq; rotuhda,(& flores violaceos, nafeitur in muris &rupis,(rupibus.) Et eandem eiTe Varonig Arabic6 dictam fentit. Vulgare noftrumDoronicum flores luteos profertJiedypnoidis aut barbae fenis (quS vocantjfloribus fimilesforma coloret^,: qui forfltan caerulei quoque in fpecie alia mihi adhuc ignota reperiuntur, Doronicumnominatur in Diambro Me fuae !Actuarius in eodem non habet. Doronicum vulgo dictum nimia dulcedine omnes fere radices, ita vt amaritudine GEtiana,acrimonia Zinziber excedit !at veteres Doronico fuo nullam faporis dulce dinem adlcripfcnint. Qiiddfictia tibi donarem Do ronicum nofl:rum& vctcrum(fic enim Durunegi ap pello) eandem efle herbam, quoniam tamen ,vt tu quoq; fateris.noftro eaedem viresnonfunt, in remediis quf veteres pr3efcripferunt,no noftro vtendum, fed aliis fuccedancis de quibus dixi ;inter quae 8c Zu rumbad eft. Matthiolus in Serapione duo capitade- diuerfls Zurumbet cofundir :pofterius fane videtui' carpellubi,& Zarn^bo ab Auicenna dicitur :nam Sc D GE SNER.I EP IST. feftucasefle aiunt atboris cuiurdam,&; pro cinnamo nio poni,&c. Zedoaria Auiccnn*(AIgicduarip^ fe nominat) eadem praeftat quae AriftoIochia,<Si qttf Durungi :fed efficacius quam Durungi adueriatur venenis,nominarim nape]li(vt Antitoradici merea nir) viperae 6c aliis. Porro Zurumbad eidem eft her ba,vel lignum^vt Belhinenfis emendat,fimilc cype-- rOjfed maius,& minus odoratum,calidum &liccum in tertio abfcenii. Flatus diiroluit.impinguat,& aU' fert odorem vini,&aliorum &ceparum.Cordi lacti liam &robur cociliat. Vomitum retinet .Aftringit naturam,(aluum intcIligo)&vtcri inflationes peU Iit. Morfibusvenenofis efficaciter medetur, Zedoa^ riae in hoc propinqua. Ponitur autem loco eius ad.» uerfus venena Durungi fefquialterum,& duf tertiae (pftrtiones) ponderis cius de taraxaco lyluell:ri,&r di tnidium ponderis cius de granis citri. Vides quam cognata inter fe natura ac viribus remedia Gnt ,Ze.- doaria,Zurumbad &Durungi :&quam iniqud fa^ fturus efletiqui pro aliquo iftprumPoronicum no ftriim fuppopereti Rutam ego malim,autAriftolo^ chiam.ex remediis quae noftrae regiones ferut,qiiain Doronicum noflrum pro veterum Durungi vfurpa ri.led Zedoariam prae cfteris probo.Cfterum quod Zurumbad Arabes,hoc Grfci recentiores carnaba.” diiim dixerunt, vt ex Symeone Sethi apparet (inquit) calidum eft 8c iicciim ordine tertio. concoAionera ciborum adiiiuat;, flatus disflpat, flo machum roborat ,ventrem fiflit ,lumbricos inte^ rimit ,vrinam cit ,pituitam incidit ,fed flauam hi' Icm in calidis corporibus gignit. PorrdZuruni' beih alterum Serapionis (Cap .CCLXI.in mea editione) quod Arabice aliter in translatione GalepiTarkh adliucba vocari dicit-.aroma efl calidum 8£ AD GVILANDI. 4» ficcum prope tertium gradum,casR« &cubtbis vi» ribus proximum, quod pro cinnamomo poni Gale nus &Paulus auftores funt .Et Ifaac filius Amratn : Eft (inquit) arbor magna,in montibus Lubnen :id eft, in Oriente, nullo frudu, foliis longis, colore in ter viridem 8ccitrinum ,fimilia foliis falicis :idem &ramorum color efir, odor citri .Calefacit, ficcat, aftrlngit,rcfoluit, (flatus nimirum, potius quam a> poftemata.prffertim matricis, vt in cap. ya. ex Me farugie quidam tranftulit) &aftringit ventrem. Eft in eo aftriftio vna cum fubtilitate &caliditate .Eadem efficit quae nux mofchata ,fed eft fubtilior ea • Confert dol ori capitis frigido Sc humido cum oleo Violaceo, fi fternutatoriuminde fiat. Stomacho <Sc hepati vi aromatica fua prodeft .Haec Serapio. Vt» de apparet facultates eafdemfei cvtrique Zarumbeth fuo eum attribuiffe ;&fi forte errauit Hatthio Ius, duobus capitibus in vhum coiifufis, leuem & ferendum hunc errorem efle .Sed prolixior fum, quam par fit .Certd Arabes medici plerique faepe res diuerfas in viiam confundunt,& ex vna propter nominum varietatem multas faciunt :&feripta Grg eorum ineptd transferunt :quanquaro in plurimis interpretes potius eorum, quam ipfi fuerint accilfan di. Carnabadium, Zarnabo, Arnabo ,aut res vna &eadem funt, aut fubftituiinuicerapofliint .Zar> nabum fimul &Zeduaris in Antidotum diamofchu AAuarii recipiuntur. Zadfra in diamargaru.Carna badium &zedoariain Antidotum aurea Alexadri. vbi Fuchfius Nicolaii Myrepfum Carnabadi nomi ne intelligere dicit cuminum Aethiopicum,idcp con ftare ex antidoto eius 4.0 tf.vbi ipfe ita interpretetur. Ego in eaantidoto nihil tale inueniOj&numcrii a.Ii brariis corruptuputo.necmagnaapud me Myrepfi L. a GESNERI EPIST. auiSoritasc. Cuminu AethiopicucerjicearnabadiCr elTe minimi conceflerim, icd in locum eius forte fiiccedere poiTe. De grano alzelen BellunEfis verba hfc repcrio:Granumalzclen vel allezen^ellgranu quod apud Venetos appellatur Dolceghini :&nafcuntur etia in Africa,et alio nomine Arabico dicuntur Hab alzizi. Eius fententif Leonem quoq;( nefcioqucro) Africae dcfcriptorem eife ais; Eruditus etiam &longi peregrinatus Vir Alexander Benedictus idem fen tic.TuContradicis.Mihi hoctemporenon licet diligentius rem perpendere.Video tamen Granum zelim aSerapione deferibi Gap .GCCXXVIL & reprehedi iMos,qui id cum Groni vel pipere Nigrorum confundunt. Ego Dulcichinos granum alzelin eiTe fentiamiGroni veiovcl piper nigrorum,id quod tu etiam ite appellas ,fed cum grano alzelin contra Serapionis fententiam confundis ,dptitc verifimilio racognoucro. Annon Dulcichinum tu quoq; calidum &humidum eiTe fateris,&Venerem ftirntilarC^ atqui boc de grano alzelin fcribunt.Conuenit &co lor, albus interius,foris citrinus :&fapor bonus, vi delicet dulcis, fed magnitudo ciceris,inquics, no con ueniet. atqui mtifae ate Dtilcichini radiculf paruae funt,& in Africa multo minores nafei teftis cil AlexanderBcncdictus,vbi &cicer fort(? maius habetur: fimodo ciceris rectd traftulit interpresi Quodllfes eadem no fit,vires vero fintC8cdem,quldefl: quod di gladicmur!' Venio tandeni ad Oloebnitin &Moly. OAsKortTiiAif 'yfiumnun' t/lt fitj » .Tfnngiv Jli at tAttis .Verba funt HippocfatisLib. I. De muliebr.morbis.vbiaDiofcoridc cgt/ *oiv(T)iA)f proo'APKiiiv/Tidby fcribitur.cpB<rt t/It' cfiocMv/ Tse ^^lofttvsr c^mviTic/k oVBftj!'^tff6o£t,Ga/ lenus in Glosfis .Ex quibus verbis miror putare te AD GVILANDr. 4J GUilandine conicctmammeam Oloconuin HippocratiSjMolyDiofcoridiscnt.deftrui pofle .quali tio «tiam Moly illud in montibus nafci poslic .aut fi in montibus non nafcicur.quid tum pofica t" neq; enim vel Gal.vel aliquis bonusauctor hocdixitifed Diofcorides,Veluti gtamaticum agens, &etymologiam « quaerens cur oroconitis diceretur, amontibus fic dici eamconiccit. Moly quidem Theophrafti fiue idcm,‘ fiue aliud eft,apud Pheneum &Cyllenam Arcadiae montes nafeitur. Qtiin potius Galeno crcdamus,cui oAsstaviTij efi ^o7wi'H -ntaygix hoc cft olus quoddam rylueftrc :(vtpote &bulbofa &dulci radice) olera autem qUamuis fylueftria, non hetbas niontanas.aut in altis tantum montibus nafeentes appellamus :fed quae circa vrbes 8c pagos ,&in -agris fere nalcuntuf. Diofeoridem dicat aliquis bonum elTe auctorem :e(l:o, fed Anazarbeum ,cuius •De medica materia libros habemus; De illo autem Galen. hic non loquitur, qtiod tu non animaduertifti, fed de altero recentiore qui proxima ante Galenum aetatef patris ipfius memoria) vixit: & multis libris Hippocratis dictionem exponere conatiis eft :vt ex Galeni in Glofias praefatione apparet. Hunc vero tanquam minime bonum auctorem aliquoties reprehendit Galenus. Sed vehementius inftas; Galenus (inquis) Hippocratem vocare ait,qii3e cscteris Mbly dicatur, itaq; infers ,Moly DiofeoridisSe aliorum,Hippocratis Molyzam elTe, non autem Oloconitin cius. Impofuit tibi forti' Datinus interpres aliquis :cerid Galen. Graece hoc not» dicitjhis verbis^; gfflAvJjK, irm^oAii^ ata Attr Tfiv Aijr }ixA.viipLi'm eis «'^AiSutj.TjviV rfV (la Ai/. hoc eft, Molyzam vocat Hippocrates allium capitis fimplicis, non io fpicas diuifum .Aliqui vefd G'ESNERr BPIST. moly Interpretantur linfinuans priorem feiitentiam fibi magis probari. merito iand: nam Hippocrates libro i. De muliebribus morbis foecunditatis expe rimentumhoc feribit ;OKDfoJitv oewD^taXf, '^rtpffSetveUiXsii e'f'4' ei’</&Tev 5®iiot7»S afyitu, fic enim pofteriora aliquot verba legi oportere &res ipfa, &Cornarii interpretatio indicat ^quae huiufmodi cll: :Caput allii derafum appone pro petro,& an odor per os tranfeat obferua. Porro in iimplicium medicamentorum cenfu ,&UuA.u &ft(5Au aGaleno memorantur: Moly cius,cft rtitafylueftris Diofeoridis,quam&ipfe Mbly vocari dicit in Cappadocia diimilitudine quam cum Moly feruat radice nigra, flore cadido :Myle vero Galeni procuidubio Plo^ fcoridis Moly efl, radice parua,buIbofa,vuIiiis vtili. An vero eas aperiat,an claudat :&meliorne Dio fcoridis an Galeni leftio fir, nunc inquirere tempelH irum mihi non eft .Plinius Molon appeltauir, caule ftriato, foliis mollibus, paruis :radice quadrantali. In qua per extremum allii caput extuberat. Eodem Syron aut Scyron Plinio dicitur .Ego Oloconitm (liccnim line afpiratione feribere malo) Hippocra tiSjDiofcoridis Moly,& Galeni Mylen,eandem efle ftirpem,fententiam nondum muto. Myle quidem a rotunditate radicis dici pofTe videtur :na 8c (tirAaet-- lilsVrotundum iignificat. Caeteruman ailiumcani' mim Tragi, Diofeoridis Molyfit, accuratius mihi inquirendum videtur: in praelentianb concefierim. Moly a'cl Morion Plinio lib.z i.cap. s•.halicacca' buseft, opio etiam (inquit) velocior ad mortem, lam quod Moly idem efie cum Aglaophotide terre ftri Aeliani affirmas, vno duntaxat argumento, quod Moly etiam vt Scholiaftes Homeri prodit, vis ^i^HS 7^ 7v\« Socyx-nn 7^ AD GVILANDL 44 liravT», quod Aelianus Aglaophotidi atiribiiitino.. fatis ad faciendam fidem mihi videtur :&poiTem vc . rifimiles aliquot rationes contra te producere ;fed nihil quam aut quaedam haec fuerint :quoniam res ipfae nobis ignotf funt, ex re^ motis ad Orientem terra maric| petcndf :ab incoli*- fcilicec Arabiaci aquibus forfitan aliquis ad Troglo dytas aut Indos remitteretur. Semptr enim longius refugiunt huiufmodimiraciila,& tandem nufquam in natura reperiuncur. Hoc tantum dicam ,non de.- ijuilTe te afleuerare canquam luce meridiana clarius; (ficenim loqueris) M.oly Aglaophocin ede, fed ex conieAuraduntaxathoc proponere, propter limi' lem ab auAoribus traditam radicis euulfionem,qt(f,. conieAura tamen, vt dixi, infirma eft :nam 8c Man dragorae radicem ciim olira fic folitam erui ,Eufia'. thius refert in (i^Avsf mentione: tum hodie itidem. 4c eo quidam nugantur. Et Hyofcyamum Si {Papauer nigrum forte intelligit )fimiIiter,non ta' men canibus, fed auibiis alligatis, Aelianus alicubi tradit >De Bulbocali:ano,vcdixi,pland tibi lubfcrj. bo: fed quae dc facultatibus cius feribis’, non fatis alTcquor. Numerasenimid inter ea, quae ob fu,cci crasfitiem vafa fanguinem continentia, modice ob'i ftruerc,&;,peAus lenire,atq; abradere queant. Etfu' binde,Gan:aneas vero (inquis) tantu abell: detergen di farciendic^ vi pollere, vc nihil detergciibus Sc far, cientibus magis elTe posfit cotrarium.Et paulo poft, Bulbocaftanum non aliam clTc plantam qu;im ego afrero,argumenta habeo,tum quia attenuandi natu ra polJet,iSc lentitiam in fe habet, &:c. At fi crasfi fuc cieft Bulbocaftanum ,&obftruendilcniendique vi praeditum, &farciendi, fimiliter vt alica, itrium, fimilago, (quibus cum aTralliano numeratur) ¥ GBSNBRrEPIST. &reliquum gcnus emplartiicorura ;quomodo abradere, detergere &attenuare, vel ipfumivcl vllum aliud emplailicum dicemus iTrallianus non quibuf uis purukntiSjVfumiftorum commendat, neque vt pus iSc fordes pulmonis abllergantur; fed iis tantum, tn quibus fanguispurus apparcc,quem fifti Sc obturari meatus res, poftiilat. Haec habui in praefcntia,qU3e fubitd ad epiftolam tuam mox vc accepi ,refpondere vifum eft :.tu feriptionem tumultuariam &inconditam aequi bonj4 facies. Ego enim haec omnia 8c tuo &amicorumiudicio fubmittere paratus fum :& te magis etiam itt pofterum,qu.-im ii nulla vnquam internos controuerfia oborta fuifletjamabo. MATTICyLV Mde facie non noui, neque vi ri ingenium aut mores. DoArina eius &diligentia , exeditisinDiofeoridem ItalicdLatinetp Commentariis,non vulgaris apparet. Sicubi tamen errat,aut errauit,humanum,hoc eft,(Sf nobis commune. Emen dabit fortimulta inpofteriore editione, quae minc cxpectatur. td y>tf ipjovT/cAtf Quamobrera fi quidin eius feriptis eft, quod reprehcndas,niodeftius &fimplicius vt facias rogomeque tam hominem,quam eius errores vituperes, tAsitftjjaffJau Jl’ li wjttiw uv(/}i)/iLef<^Mao0tvs,(S(Tiaf K{l737red^ll/lote'. Vale optime niiGuilandine,& me ama. Tigitri. Martii die X.,AnnoSalucis« M.. D. LVlt. GENE. GEn’eROS6HBRI NICOLAO ASALM 6^c. ^ *Comiti cumprimis Illuftri, MELCHIOR GVILANDINVS BORV SS VS R. S. P. D. VANTVMin rebti* huma> nisCafus valeat. Magnanime He rc,nunc tandem abundi fatis ma> q'gno meo emolumentOjdi incom' parabili planelucrodcprehendi» ''Conatus enim perffpe fum, cum .Patauii eiTeSjinlinuare me tup ami (itiar,qud tibi meus animus, ftudiumc^ ,6c voluntas innotefeerent. Verum nefeio qui femper ingenuus dixerim,an rufticus obilitit pudor,vt qui nec me tibi fatis notura fciebam, &virtutis, fortuHfc^ tuae quo< dam quali fulgore deterrebar 4Sed commodum fu^ perioribus proximis diebus C. T. Venetiis idem quod me quoque excepit borpitium :quae res anfam mihi prfbuit nimis hercle quam infignem ,frontem :pertundendi,& tuae me notitiae procaciter' ingeren^' di. Non'ne ego homo felix fum.vere^ beatus ,qui Inc tanti herois familiaritati in difcciTu ,prjter fpem M :GVIi. descriptio in confeClb fit. Porro cum animantia cuncta,quifcuf cerebrum fuppetit, ex quorum numero &Manuct} diatracft, poft diuturnas vigilias, longascji diei exe cubias, quiefeere tandem, ac fomnum capeflere ne e cefie fit ,quando vt protritus quoque monet verfi< culus , Qiiod caret alterna requie durabile non eft, itire quaerat aliquis optimo, quum auiculam ifiany nunquam in teram defeendere dictum fit ,quis eiu? quietis iocus, quaeiie naturae tam admiranda vis <15 potentia, quod dormientem aequi. atq; vigilantem femper in fublimi aethere confiftere voluerit ,mor< tuam aute deorfum ferri,incp humum decidere,haud vetarit. DiiTonum fiquidem aratione plane videtur^ lomno intentam ,polTe fummo in aethere pendulam luftineri. Scdnecinfomnem prorfus vitam trahere putandum, quod id tormentorum omnium fumma foret carnificina :quemadmodum nec ccontra exifii tnandum alteri rei nulli prfterquam fomno vacare, quod abfurdum omnino efle,nemo fanae mentis ibit inficias. Equidem illud praeter alia miramirormaxi ine, communem rerum naturam vniuerfam, prouw dam, folertemcf), atq; omnia continentem, auiculam hanc prae caeceris admirabili &prorfum iurpicienda dote exornalTe :quippe mas,faeminam dormientent dorfo exci pit,Iu fiinccc^, ne in folum prolapfa conci datjfibi interim afonano temperans ;felTus.onus cx'- cutit,atq; tunc vice verfa foemina fe fc mari fubiicit, fomno4 labcntem &prop^ cadftemfulcit, ac quatn fidelisfimjfufiencat. finis