Franciscii Vallesii de Sacra philosophia, siue de iis, quae in libris sacris physicè scripta sunt liber singularis. Cui subiunguntur duo alij nempe Leuini Lemnij De plantis sacris, et Francisci Ruei De gemmis

. Y Ga O ¡VALLE SI], l SACRA PHILOSOPHIAR , O SIVE DE ts, QVE-TIN LIBRTS A Sacris Phsfice > feripta funt, E LIBER SINGVLARIS; Cui fubiunguntut duo alij, nep LEVINI E EMT de Plamá rn de FRANC TS CO 3 3 ] EL FRANCÍSEL KVE La Gemmis EDITIO BREA Cot eftior, 8ciuxta Indicem expurgátofium reformata, E di : | La (19 dE 62 LYG DY N 1 | Sumptibus LAVRENTIL ANissoN: E | a ct , 4 M, DC. LIT. Er 1% pio” ¿ - a O O =p tentiflimum, Dominum luum, Couarrubjanus. VOM ibi me meáque ompia de- ea beam (Rex Potentillime ,) non AN emilluras, de llo alio patrono co- Zitare. Nam cum me tna Maiestas deterrer, ca benigmitas, q benenolentia, quam in prim M5 eXDertus Jum, inuitat. T. Añto 12itgr nopaj- 2 dicatum volo libra de lacra Phtlofophia. Pidebiturceri , ique munn/culum tenue, ta men AYeumentum nom indienum, efi enim de dis quein Jacris libris occurrune > ue ad Philo- 4 Jopbiam Pertinent : quo folo nomine que tua cff 1 14D PES omnes Jacras pietas, Yecipere nom dedin Zraberis. Pondrs meis humeris impar effe feo, 1amen conatus tales haudquaqaam Pojfuns efe y Fontiles. Nam quam maximo videbor iy re A 1 Tanta E e - S e A AR Ba pa AAA A AAA 3 a decia: AN pa . : RA o LLANA TE L a PHILIPPVM 11 paniaram , Indiarun, Regem po- FRANCISCVS VALLESIVS > Poffum Libro Quempiam in lucen OE da 77 | PE E f 4 FR SS EÓ TS: Tata parum prastitiffe hac ipfa canfa alios prouocabo , ut in argumento optimo nono tra- - ¿lato tenuiter laborent feliciós. quod etiam mi- b; debebitur quodammodo quí quam alij per= enrrerent,viam indicanerim.Ergo,Rex poten-. tifime, e bonorum fudiorum unicum prefi- dium, fane his incaptis, atque, fi. res exiget, esiam authoritate defende. | ; e q | 1] | MN "4 A PROOEÉ ea >) e ” . á 1 Add PROOEMIVM Dei que feripta funt Phyfice in Libris Sacris, SÍ fue de facra Philofophia. ESRL VA M Plurima occurrunt in libris Íacris ad natu- () ) ram pertinentia, que plerique fic cenfentaccipienda, IN 2 quaí (fandifimos Dei (piricus ¡, nibil ad naturam Pertinens nobis voluerit interpretari; led omnia ad lalutem ¿mimarum referens , iuxta humanas fententias Philofopho= Fam auteciam vulgarium homiium , propolucrit. Vete- num Philo(ophoram plerique , ad quorum manus [ac 29 Porueverunt, cos legebant velut alia queuis Philofophis:. MNOnumenta , arque aded ipía ludeorum 8 Chriftianorum dogmara , velur fingularis cuiuídam (cholze Philofophorum, Zo - examinabant, certabantque , de corum probabilitate con- Sacri libri ferentes cum aliis dogmatis, que fuerunt innumera. Ego cur feria divina hec cloquia minime ad natotz interpretarionem (ecri- Ps pta elle a viris Dei'amicis, fanéto afflatis (piritu, mibi perlua- o deo, quia, vt teltarú reliquit Ecclefialtes c.1.nature arcana no- uit Deus reuelare nobis (quod ad vitam xternam obtinendú, Quam quis de natura tencat opinionem,indiferens clt)hbanc oca cupationem peffimarm, philolophádi,dedis Deus filiis hominum, vt ¡Acuparentur nea. Tamen, cúm quedam in ¡plo fermonum du- étu texantur naturalia,caomnia veriffima efe exi(timo,vtpote que á (ummé vero Dei (piritu didtara fine , 32 ab ipío natura authore fluxerint,qué latere nihil potuit. Velur profe Ao ,con- texta (unt in libris quamplurima pertinentia ad hiftorias, que $ ¡pla aliorfum (peétant,quám vt antiquiorum faéta, 8z gefta ] | % Ñ 3 L] Í ; E ? i . o RSS A PETRA ARNES ACA ARO ro RAE Prelia,homines nouerint. Nemo tamen pins, 8% Catholice Ec- AE cleíz filius, putaucric, vel latum vnguem a veritate deuiare, 7 ¿Ut rem aliter ac narretur, geltam elle, Cur non ergo codem modo cenfeas de hiftoria naturali ? Noluiténim nos Deus na- turales rerum caulas, [8 ortus docere , VTpote quas nos certó Ícire,non adeó referar ad erernam (alutem: arque ob id deillis heedillerar, fed cúm obiter aliquid attingit; cur nos decipiaté Certé decipi non potelt,neque decipere : iquidem fumme fa- - Piens, 82 bonus ell, Atqui naturales rerum caufas (cire y ve non A 3 cít «>. Operatio -=procedir ánatura do, E cie, A ae + PAN STATES II A AA ARSS T >] ]POPOSAOP EI TR ar S " SN De facra Philofophia quicuerunt, fuerunt faíta ab eterno, aut omniaó non fuerunt faíta 5 neurrum vero elle poreft yerum : ergo neque omnino .potuerunt elle ab eterno. Nam fi fadta omnino non funt, fit yy fine pér fele ab eterno, 8 elle proprio exiftentia. Quapro- preraullum illorum ab alio pendear, autalio poftenus ht, led per fe fine, 8 operentur ab eterno, ( cúm operatio proce- data cuiulque rci natura, 8 proprio elle, ) quare. nulla ¡llis prior cauía (it, (6 enim hec cffeéta ab alio non funt,nó lit vlla eorum caula,) quapropter mundus hic vniuerlus, neque vnus erit,neque totus, neque perfeétus, cúm non pendeat cotus ab . vnica virtute 8 cauía ,neque caulz omnesin vnam omnium -primam referantur; fed fint multz mundi partes 4 quibus von procedatur ad vllam aliam fuperiorem , 4 priorem , hoc vero fieri non poteft: nam,aut illx partes habentaliquam naturam “fiuecflentiam communem, aut omnino habent nihil cómune. Ex adeo diueríis ,vt nihil communc dicatur de illis , nulla ra- dicimus enim inter Perrum 8 Francilcum ordinem quemdam efe iunioris % (enioris, qua Doétores funt, quia hic iunior, ille fenior , tamen qua Petrus homo, 8 Francifcus doctor, aut qua Perrus doGtor,8 Francifcus Busgéhis,nullus ordo eft, quía hominis, 8% do*toris £ Burgé(is, non cft vlla communis ratio. Si igitur dicas,ilias partes 2 nulla capía pendentes,neque vila: polteriores nibil habere commune , tollis omnjnó mundum, quo fublato,nihil c(t : nam mundus, neque vnirate caule pri- mx , neque vnitate eflentiz, neque ordinis , erit vnus. 1 vero nulla ratione vnus eft, neque elt omninó, quía ens, $ voum conuerribiliter dicantur. $i co velis procedere ftupiditatis , vt concedas mundum non elfeens , fed entia diuería omnino, $ “2quivocé diéta,mundum ponis rem omnié imperfedtilimam, preterquam, quod leníus ita dicere prohiber ,cúm vnica 82 omnium perfetiffima totius figura, $ partiú puílitio, elle cer- narur.Si verd concedis,partes illas mundi habere aliquá ellen- tiam communem, conítar, quandoquidem non Íuntomnino- eadem,habere eas aliquid commune, 8 aliquid dinerfum. Elt auté quod commune vnum,que djuerfa múlra. lMludergo có» mune, priús exit illisomnibus diuerís, quidé ex co conftanr, hxc non : ergo erant ¡lle partes fuo quaque ordive, primo caulwe,fed pendebantille omnes ab aliqua priori caula , a qua dara erat cis communis illa eentia, Nullatenus ergo fieri po- teft, quin corpora omnia fadta fint. Si veró faéta Íunt, non certe ab eterno temporc, fed aliquando : nam quod fit, cx non ente. A poreltconflari vaum:aam neque ordo elle poreltinter + ¿“¿mnino diuería , ordo enim lecundúm aliquid commune ct, CNS DIETAS AA AAN AAA AA TS A A Pd 7 Ms A 2 STA AR ARTO FAA YE AR | Carr Lio PE a ente fit, quod faétum,ex non ente eft fadtun. Ergo dutequam Non eñsia efler ens, fuit non ens, feu non fuit ens, non ergo fuit lemper, ia E S ab xeternoens, led aliquando ens, aliquando non ens.quod ua A -€him [emper fuic,numquam eft fadum, quia quod fit, non cft. A cerré aliud eft facere , quám ci quod non cft, elle tri- uere.Verúm hoc ¡ra habere,hoc modo meliúsintelliges. Ne- mo dicet Solem nunc fieria Deo, quia nunc Sol non fit.Si ye- 19 Solab xrerno cft, namquam fiebat magis quám nunc fit, o Quia numquam erat minus, quam nunc elt : nullo ergo modo Poteft efe ab zterno , quod faétum eft. Siquidem ergo [atis monftratum elt mundum elle faftum , conftat non elle ab eterno, fed in principio temporis, fimul fcilicet cum corpo- tibus incipiente motu, $ cum motu naícente temporc. Tabo , in principio fadta lunt corlum 8 terra. Si vero faGa funt in Costam 8c. Principio, aur fadta Íunt a [eiphs [ponte naturz orientia,aut rerra fas £ abalio:A feipfis non potuerunt,quia quod facit,elt atu,quod €a funt fit,non eltaétu. non magis ergo potelt aliquid facere feinGm das e Quim ele mul 82 non efle.Superelt fadta ele ab alioli PR YO aliud, aut non erar fatú,aur eternú.fi fatum illud rur $ fueric £faGum ab alio, « illudabalio; perueniétur ergo adali- NS Quod xternum,a quo fint faéta omnia, aut ibitur ín infinitum. E Si permittisire in infinitum, redibunt omnia argumenta Qui- : | 5 bus monftrabatur non potuifle infinitas rerum generationes antecedere: ergo necefle elt ponere xrernum aliquod , 8l pri- mum,a quo fadta fint omnia, que faéta Íunt :illad verd,quia ternum, ie primum, quia primum, fimplex, $87 vnum 3 quod vero ciufmodijomnes homines Deum elle dicunt. Deus igirur q e(t,quiin principio fecit coelum 8 terram.Sed quo pacto fecit? Latini di- Larininolunt legere, fecit,Led creanir, fignificantes hoc yerbo, 4% Per feciffeex nibilo. quod etiam iplum lvidetur mibi monftrari Eme polfle cifdem argumétis nam fi fecit ex aliquo,autillud aliquid non Ed factam fuit,aurnon : ifadtam fuit, rurfum rogabo an ex ni- Gum. hilo,an exaliquo , fi ex aliquo, de illo rogabo rurfum,ibitur- E) ne iteram in infinitum; redibunt argumenta numeri infi- A Bitizfin aliquando corpitrerúro fabrica ex nihilo, hoc eft quod 4 Aleritar:(i verd illud numquam clt fatum,redeunt arguméta E cadem que de incorruptilibus mundi partibus proferaban- Múdus pe tur.ciídem igirurargumétis,quibus indicauimus,mundum effe nihilo faz. actú, indicarur fatú efle ex nibilo. Aded rídere luber preltá- Gus. ss tiflimos ¡llos Philofphos,qui ante mundi orrum ponebant ali¡ Philofo- corpuícula, que in immenío (patio fine ordine volutarentur: PLLUM alij hec ipía corpora, velut in conturbata mifcella latitantia. A e . . . . .qy. ” de orTe h Quid hifaciebant lucrizvt Ícilicer múdus ab eterno fuiffer de- mundi. forfis , A ona A 14 E - Defacra Philofophia | | pa formis, 8 aliquando exornaretur. an minus elt ablurditatis 8£ ; repugnantiz, in infinita maltitudine motionú inordinatarum, quám ordine [uccedentium, % in erernitate corporis defor- mis, quám pulchri > annó (arius erat pulchrum ab «eterno po-. nere? nam perfeátio € pulchritudo proprior eltipli elle:im- ce perfeétio £ deformitas,¡pfi non cle.Ego cerré hac in re laudo - Laudatur Ariftorelem quod cúm impoflibilitatem ( ve ira dixerim ) Airiflote= AS POL : desabar- ELcrnorum motuum,É corporum , non prouiderit , maluir ab eterno elle pulchram hanc mundi faciem , quam aliquando ¿ thore, ps ex eterna deformitate emerfiile : oportuit veró iplum xrerni- tatem ¡illam temporis meditari, reperifler quidem , vt neque in corpore, neque in loco (hxc enim ille demonftrauit)ita ne- | que in tempore infinitatem efe potuille, iquidem cft erjam . tempus quantum, vt 8% corpus, 8 locus ; ( igitur ombiaquan- + - tafinita,tempus quoque totuín finitom eft , S crit,quare fa ¿us clk aliquádo mundusex nihilo.Porro fieri aliquid album, 2 *Rquale; fieri (epripedale ,eftficri quantum, huic loco “£Wtedere, eft fieri hic, fieri veró hominem, aut equum, elt ficri hoc; ficri mundum,clt fimpliciter fieri, aut fieri ens; quia ne- eri fimpliciter:vt ergo quale fit ex non tali, vt album ex non «albo, quantum ex non tanto, vt tripedale ex non tripedali ; fe E : expon hic exiftente; velur Complutum venit qui erat Toleti: á hoc aliquid, ex non hoc,vt homo ex non homine. ita necelle a eft ficri fimpliciter,ex fimpliciter nó ente, arque ira ex nibilo. i Relpondebis fortalle Platonicé, fattum é(fe mundum ex non E ente impliciter , non tamen proinde ex nihilo. Sed neque hoc acera dici potelt,nam fi ponis ¡llud,ex quo mundos cft fadtus, quod- "meta po- QUE ab eterno erar,qualem materiam primam fingimus ya ne tencia. — intelligi quidé fine omni forma poteft,nedum elle, Si enim ca, ¡ Exiftentia mera potentia,omni aétu vacua erat, non potérat exiftere aQu Sine ( nulla enim exiftentia fine effentia eft, ) led porentia, potens virtute diuina educi exnihilo , vr ex ea corporales forme vir- tute naturalí educercotur :interim tamen nihil exilteret, pre- ceripfum Deú , qui in principio fecir coelum 8 terrá,ex nulla materia. Sed quo pato facit2iubédo fieri.Hoc quoque deride- 1% bant fummi ¡lli, 8 admirandi Philofophi,cenfentes Deú,velur de fabrú quendam,ant figulum cffe.neque aliter , quam quedam córorquendo,quedá producédo, quadá pinfendo, S alía que- sé dam machinando, (ma opera effecilfe: quedam corum per [e, Deus po- Juadam per minores Deos. Verúm five monftrarum et, fecic e entia in- Deus omnia ex nihilo,conftat, Deú ¡p(um per le fecifíe omnia, finitas. — quia potentia infinita eft,ex nihilo facere,Sc ob id nulli fnitz A poterar demádari.nó potelt vero elle virtas infinita nifi ynica, e rm Xx y E da que eft fieri hoc autillud, neque quantum, neque quale, led A E A : ARS A e eto E A A O PI Ys clbin principio réporis,cúm in aternitare neque o Cape doce a y saque prima £ fumma, neque enimin iofinitis eft mañus. Si igitur fecit Dens ¡ple per fele omnia ex nihilo, non potuit £a= core aliter, quam inbendo:non enim educédo ex materia vila, BEque aliquid machinádo circa materia,que erat nulla:neque e Ferar quod operi repugnarer , neque que [e minús duétile pre- 4 1ct,materia, quá elaboraret, nihilaliud ¿Me potuit,illud fa- cata €cre, quam ex lua infinita foscunditate,bonitate, potétia,8z la- prin Pientia infinita,que in eo vnica 8 impliciílima res clt,iubere, vt res ficrent, elle autem prime caulz forcunditaté infinitá,hoc elt.facultaté faciendi ex nihilo,neqyindigere,vt faciar,mareria vlla,idque ponere,ob ipfius múdi integritaré € perfetionem, neceflariú elle, in Phyficis queftionibus monftrauimus:neque Mundi _Pigcbit nunc reperere.Certé non elt perfetus 82 pulcher mun- perfeftios us, ni omne quod fit pulchrá,fir aliqua bonitas que velit;8 omne quod fcibile,(ir lapientia que (ciar % quod pollíbile,po= tentía que pollit.Nam: qua aliquid poffibile nó potuir,aut Íci= ile ignorauic,aut pulchrá noluir,vel inuidit,mancú 8 ió o f£cAú exierit opificiú,iplum vero pulchrú,aut [cibile, nemo des": 7; nit ad boniraté volentis,aut fcientiam (cientis. Sed pulchrum A elt quod rei cui accidir, ad propriá bonitatem obrinédam,per- eétionem adiicits8r fcibile, quodin fele haber principiú,vnde [ciri poflit:igiturneque poffibile,quod fimpliciter dicitur 8 nó Pofíibile ad aliquid,definiri debet ad porétiam, fed fimpliciter poffibile, quid fit. -cftillud,guo fado e poíito , nulla repugnantia fit,autcontra- Ea, diétio,tunc enim res per lele fucritimpofibilis,cúm in ipla cft (vtita dicamus)impoffibilitas,exteraú vero quiddam fueric, ob id folum dicatur impofibilis,qudd non fit caula que poli: acerc.Oporter ¡gitur fitin rebus cauía aliqua,quz poffit,quid- Quid in (efe repugnantiam mullam continer. Ar vero fieri ex piero nihilo.nó eft fimpliciter impoffibile,fed impoffibile cuidá yir- nihilo] mis tati finite, puta naturali,qua virtute ce aliam luperiorem, $ hilá fini- Potentiorem,non eft impoffibile. Si igitur ee aliam virtutem to poteft. Maijoré omni hatura,que poflit facere ex nihilo,nó eft impofhi- bile, ef poffibile:(i veró cft pofibile,eft etiá neceflarium,quia, (vt Ariftoreles acuriffime dicit)in eternisidem eltquod poffi- bile,8 quod neceffariú.necelíe ell ¡ gitur elle Deú, eumque per Sele fecife in principio temporis coslum $ terram,iubendo vr ex nihilo fierent, neque elt quid quempia perturbét aniles du- bitationes, quid facerer Deus folus,in ¡lla eternitate otiolus? > cur non facerer hac corpora multó anteazná qui omnia haber Deus quid Intra fe eminenter, nulla ynquá re carer, qui fibieft (uficien- ante mun- tifimus,núquanyeft otiolus. lam vera múdus,iquidem faqs Y» me prius,neque pofterius, y 16 De facra Philofophia A pofterius. fieri veró non potuit ab xterno, ob contradiétida nem, quam aperuimus. non eltergo quod queramur hon effé faGum antea. Sed reliéta eternitate, accipies interrogationem - e a tempore , in quo eft plus % minus, prius 8 polterus, roga- biíque, cur ve elt nunc mundus [ex mille annorum non eft 48 etiam decem mille, ve efler fattus mundus quatuor millibus eN annorum antequam faétus elt? ego te rurfum rogo, an fiita Mundus <llerfadtus, non efler hectua dubiratio > neque rogares cur cur non nonellerfadtus priús, certt cller cadem 5 quid fi centum millé priús fa- nunc eflerannorum mundus, vt aliquando erit,nifi intercipia- Rus, tur tempus ? ellet cerré cadem;5 quid (i centies millenis mille? tunc quoque. fi igiturniftab eterno fierct , non poller abefle hxc dubitatio 5ab«rerno vero fieri noñ potuit ad quem po-= e tidspertineret momentum éreationisindefinitum defivire, ad : te quidubitas, anad Deum qui fecit;meritó ergo fecitin prin= cip1o ,idque temporis principjum fuic cum ¡pío creationis. ' “A ; E eS > A E > ' pare, » más pts, a E ri: p O e polí, verbum illud, creare, mon habere eam vim,quami 2 ¿amas Led ele vecumque facere , fiquidem dicitur, creamit "2 CC Dems hominem y at veró non fecit eum ex nihilo , fed ex limo Pis terre.led neque alia viuentia fecit nifiex terra avt aqua. Divus “Auguftinus cenfer, omnia cíle creata mul codem momen» Homo €X ro, feu in codem nunc, illam veró partitionem dierum non : perra, fignificate partes temporis, [ed diltindtionem,8 gradus quol. nde dam natore rerum: arque faótum elle hominem ex terra, figus, non adu preaexiítente, led exiftente potentia in iplo, velut * quivis dicitur noftiúm vere fadus ex quacvor elementis, tas metfi nulla terra, aut aqua erar aétu id,ex quo fati fu= h mus, fed /emen Sá fenguis. ltaque vt vnico intuitu tora fa- É b F ; P ¿ E ' y > : cies, S cius omnes partes , Jn Ípeculo exprimuntur, ita vni- ; c - caiufione Dei, conftitifle rotam hanc corpoream molem;. ; 8cin ea refulíifíe illum diuinitatis fulgorem, quem voca o Creare MUS hataram ¿coterúm quia non omnes Sanéti hoc itain= ¡ duplex telligunt, alía refponfione eft opús. Dei verbo, creare , ego ; et. itaceníeo,creare duplex elle, alrerum 8 precipuum, expihi- 1 A Y IO PP lo facere : alterum fine materiz di(pofitione facere, pam (ub= ftantia noo videtur aliter ficri poffe,quám generatione , aut. creatione : generatio veró non eltnifi in marerja difpofitas que igicur fine mareriz diípofitione eft, creario vocari deber Subítan- Quapropter five ex vihilo omnia, fiue ex nibilo quedam,: y Ha quo queda ex materia non difpofita,fediubendo fecit,omnium eft. + A Deus effctor 8 creator. Fecit veró Deus, omnia que fecit;. p valde bona, id cft,fuisfingula formis perfeéta , quia iple valde” j bonus ell: bonus omnia yuli bona elle, quia nulla ymquam: Í a 2 de He Caput T, | y 7 A de re inuidia tangicur.voluit ergo omnia ficri valde boía,quo= a niam bonus;(ciuit yeró quecunque voluit; 6 portuit quecun- A - Que (ciuit 8 voluir, quiía vteft fumme bonus, ita Se (ummé la- ES piens 8 Potens. Tria igicur font omnium rerum principia, po- EEN Se eFentia,Gapientia 8 bonitas,que in prima cavía vnicom, idem prbacipa: Z Principrim elt.innumera alía continer prefcripium caput, de "08 A Quibus,quia fcio non poíle me pro dignitate dicere tacere mar ES lajac relinquere enarranda Theologis, quibus dedit Deus ¿lA ; > 100 landarum (cripruraram paradilo liberiús veríari Áppo= z ham vc:ó quam mibi Deus dederit,fcx dierum enarrationem; > hinc Capto initio : Yedit (joquit ) Dems quod effez bonum, da At; Es Zerminetrcrra herbam virentesn , (y [acientem femen., ln lignun ; Pomiferum faciens fruétum iuxta genus fuum , cuisos fernen in fén Ietiplo fib fuper terram, dy factum eft ita ¿y protulit terra berbam > virentem, dy facienté femen inxta genus fusim, ignumque faciens paid Puitum, (y habens uUnumquodgue fementem iuxta fpeciem [mam. o - Videtar his verbis Gignificari, nullam omning effe herb: pa heque plantam,que femen don proferat : fiquidem omnia q E A terra producir, videnturefe creara A Deo,at veró nihil videtur be aa Deus iufMile vr germinaret terra preter ea que femen profe» Mo E FUnr. omnia ergo que terra germinar, femen proferunt. at VELO queftio. videtor,huic affertioni expenimentum repugnare : fiquidemin ; arboribus Salix, Vimus, Populus, 8 Eraxious,% huiuíinodi aliz, a nollum videntur habere lemen, minurale 8 annue herbule, 3% quibus prata omnia conucftiuntur, (ponte nalcuntur fine vllo qe lemine, 8 fungorum omuia genera,qui $: 39 nuttimentum 82 ye . /OStum exterra capiunrafici eiam nulas fos,nullus fruGus eft, telte Diofcoride , fine quibas femen nullum elíe pofir. Quid ergo,an hacnon funt creara 4 Deo? certé creata funt omniz 2 Deo, (ed, ve arbitror(nifi tamen aliter (andta centeat Ecclefa, ita cnim facile alfentiar)non omnia eodem modo:nám rra ¿Que ortuj 8 interitui funt obaoxjz, quedam non aliter gene. Genera= a Tari poffunt quam a fuo mili: vc homo ab homine , equus ab HE SS £quos quedam veró di fimiliam caularmm concuríu generan- li q tur per accidens, vt que generantur per putrefcentíam, aut E - stiam per concoétionem, aut per alterationes qualda : rerum generationes , non tam referuntur in vllam facientem A caulam,que proxima Íc,quám in materiz dilpofitionem.velur Ceneraz aurum non gienicur ab auro, aut argentum ab argento, aut tionis Omuino metallorum vllum ab ciuldem fpecie alio, neque la. Animalid ¿pis vllusa lapide. his enim rebus nullafeminalis virrus eft, ye S Planta- > .heque viliscarum , que vegerabilem non habent naturam. ele E Plantarum 55910 % animaliom multis accidic,yr per accidens, E Aus, peque m, quarú neque 2 fui fimilibus generentur, arque in verifque(plantisia- quam 8% animalibus)eft triplex diferentia.quedam enim(que 4cilicet funt perfediffima)non aliter quam per fe,Sc a (ibi fimi-- libus generari'polunt,vi homo,equus,bos, « elephas, € nux, runus,S palma, 8 pomifera omoia:quedam(que feilicer funt wilifima)lemper generantur peraccidens 5 vt pediculi, 8 vers mes $ fungi,X alga.quiedam (unt inter hac perfebtione etiam media,que cum 4 fimilibus,% [eminali ví generentor, (ponte etiam nalci polfluntsvt mures,qui babent vtranque generatio= nem,8z ve(parum, 8 locuftarum,ac fcarabeorum genera. Fler- Quedam bas eciamaliquas, earum que femen afferunt, [ponte naíci, ac herbz fine lemine polfe, omnes exiltimant, inde capto argumento, naícun- quid quibuldam in terris vil fint denud,arque vbi nullzx vn- : O quam tales fuerintinna(ci. velut Theophraltus, cap.s.lib.1. de Laferis Caulfis plantarum,narrar, laferem aliquando in Apturea ortum omus. efe ex imbrequodé crafo,cúm in ea mundi parte fuiíler nun. A QUE ibidem fyluam quandam ingentem profiluiffe ali» > ¿AG ando, vbinulla antea fuiffer. quanquam non defunt,qui ho=- Or ¿Ín- rumeriameucntaum querunt (eminalerh caulam, velut Ana= 23 e, xagoras,qui cenferip(um adrem defesre exaliis in alía loca [e= JUE» mina;bincque ficri,vt hominibus id pon fentientibus, fiant ge= nerariones quedam alicubi, que videbantur elle [pontanez, £úm tamen non int alij canlantur inundationes confluxufque- áquaram , dicentes omnium digrefiovibus fieri, vt lemina ex aliisin alias parres deferaotur.Sed ect hec non inepté dicantus, mibi videcur multó probabilivs, iquidem in animalium genes = d ; : : j e 15 De facra Philofopbia , E St LAA ALAN ct cr. $ pa á E re fune nonnulla que verunque habent orcum elle in pe Es quamplorimas. nam ex femine (olúm pofle confiftere , neque | “vllam habere accidentalem ortum,perfeétioni tribuirur. at ye- ¡E ró genus animalium perfetius multo , quám plaotarum e - geminalis plante ergo plures habent nafcendi modos, neque tam tenen vis in tur conditione nalcendi ex femine,quá animalja. quod rur(us. - plahsis.. ye] hoc argumento cónftar,qudd animalia perfeda,non alite£o mn quám ex lemine nafei poflunt plante vero eciá he, que maxi me (emen proferant,nafcuntur etjam inficione, $l plantatione, 8: germinarione, funtque illis omnes hz produétiones per le. _dtaque non eft quod videatur inopinabile, plantas pleralyne: Es earum, qua ex femine nafcuntur, nafci pole fponté ex terra 8l aque foecúdirare folum,cum id accidere videamus animalium kimi fas POP paucis. quin poriús exiftimo,que omni carcant leminey. licis se “Me perpaucas: que polfior (ponte nafci quamplutimas , nam; vimi Se- vt Theophraltus reéte cenfer latitare potiús quam non e men. — feminisnaturam, elt-arbierandum. velutin thimo cft lemens | quad Piro Y + e E | Caput 1. e quod fenfu percipi nequit,8 in falice,8 vlmo 8z ciulmodi aliis, Luntctiam quibus leminalis vis elt in lacryma, ve ividi. arque _generatim,yr Theophraftus inquir,ca faciliús,arque ex minor Principio valent generari, que imperfeCtiora funt. quamquam- rgo verifimile fir,quámplurimas, 8 herbas 8z arbores,que ca- Tere videantur,habere lemina vt de (alice, vimo,dicebamus: 1 9N tamen projnde negandum, elle multas, que omnino non habeant, 8 rennullas carum,gue habent, [ponte etiam oriri, Poffe:cim illa triplex naflcendi differentia noteturin animali- bus, que genere quidem funt perfceftiora. ex didtis conftar res qualdam effe,quibas(aif ¡llas Deus inillo mundi exordio fe- : : : > FaÍ%a ne cifler ) necellarió cet lemper mundus cariturus , alias vero, Y QuE,etfi a principio fade non eflent,pollent dcinceps,ex ipfis mundi elementis naturaliter oriri. Nam elementorum , fivel vhum tollas,necefTe elt to11i omnia,accúmillis etiam concre. ta corpora.quia cúm primz contrarietates, primo infint mentis, Gntqueipíe elemtoram nature, Cublatis ele flarioin ' principio, Contra- lis fubla= > ollerentur contrarietares primo,atque his fublatis tollerétur rav. + - 1crum omnium generationes,cúm he omnes agantur per alte- raciones mutuas.que nalcuntur A contrarietatibus. quod vero fublato eorum quocunque , necefle fit tolli omnia elementa conftat:quoniam fi £rigas omnind non ell, neque calor fit. (- quidem fi calfadttio nulla efe poteft, neque calor omnino efe: at veró fiomninó non frigus,neque calfaGio vlla elt:ineque re, litur. Frigore fublato tollitur calor, Motus frigeratio niñ calor:fiquidem omnes contrarij motus, funt in- Contrarij . , : > adi pazo . u ter coldem terminos, contrario modo:vt calfadio 1 frigido in 1"*€r que. calidum;srefrigeratio a calido in frigidum. Necefe eltigitur, QUocunque corum (ublaro, alterun. tolli, eádem ratio eh hu midi 8% ficci.Porro he due contrarjetates, calidi 8 frigidi hu- midi 8 ficciyrelationem quandam habent ad (ele : funtenim prime aGiue fecúde pafíuz.quapropter vere que ne aliisjad generariones rerum effent otiole 82 inutiles, OIANeS Ergo ne cclleeltin mundicxordio extiterint: quare, 82 prima corpora, Quorú prime ille, feu virtures,feu qualitates,funt. neceffarió ergo li modo futurús erar mundaus, creata fuerintin initio ele- Menta, quo autem modo poftea dicemas. lam verá carleltia cotpora multó magis , € propter [ele , 8: propteralias mundi Pattes.propter fefesquando quidem nifi divina virturccffentin initio creata,cúm nullum habeant orcom aut interitum NAtU= talem,ounquam deinceps oriri poflent:propteralia verd,quo-= niam cúm omnis aliarum rerum virtus ab jllis gubernctur, Corpora carleftia quoríum. Falta nez nullz proríus naturalium mutationú fineillis efe pofler. Ne- ceffarió n €clle criam ell fecerit Deus ab initio ea omnia 2nimalia,arque E 2 omnino principio; Fn ” MDP" E . A S 1 . » Eo De facra Philofophia, yoo 8 emninó viuentia,que ex Íolo femine,aar germinarione genes. 7 rationem habent. niá enim initio diuina virture cent faéta, nunquam deinceps oriri poflent vt neque Modo,(i omnes ho= sines,aut equi,aur leones morerentur, efec underuríus orirá pollent: nimirum non habent aliam generationem-quám cx femine [ra etiam arbitror, fi nuces omnes,com toto nucum fe- mine perirent, mundus clfer in pofterum ca planta cariturus,. arveró metalla, 8 lapides, 8 ea ye animantia , fue plantas; quz purrefcentia quadam generari polfunt, non parnecefitas. eft,yt Deus fecerit ab initio : poffent enim ipla poltea ex rebus aliis naturaliter oriri , velut nunc gignuntur mures $ vérmes, vbinulli antea fuerintjarque mecallum quodeunque, lolis vir= * tute gigniturex terra 8 aqua. quapropter, ne mundus his ca- reret, minús videtur neceffarium fuiíle, vr Deus creandi vim. apponerer, cum naturalis efler futura latis, arqui fortafíe pro- ES pole dubitarioni jam refpondimus ,atque ob hanc caufam, EA : At no ; . A pliciter dixit Dens,producal terra herbam vinentem, fed men im tr facientem femen, do lignum pomiferum faciens fructia a Ó ta gens fm: ac repetiticuias femen in femetip/o fit fuper ter- ráhoc eft,quod non aliter priri ex terra poffit,qua m ex luo (e. Nor mine. fortafle eciam banc ob caulam,in tota mundi creatione, Fofilium nulla fofilium,neque gemmarum, fadta mentio eft. fed tantúm % gem- elementarium corporum, £ cocleftinm , 8 animaliam natan- tiam,£ volantium,8c terrctrium, 8 plantarum,quarum lemen RS A A EN AR AAA pi q AA a rum * <mulia mé--. , AR A in 10 femetipíis fir fuper terram , ac poltremod hominis : qual ex sereatio- ininitio creatis, reliqua effent naturaliter eruptura. E ve= ne ro huic fentenciz repugpar, quod 18. cap. Ecclefiaftici dicitur,. Demas qui [emper eft fecit omnia (imul:iveré eniméeciromnia fimal + FaGa fi- in;llo mundi initio, non tamea omnia codem modo, fed alia | mul om- quiderm ipía per fefe,alia in fuis principiis. Exciterunt a princi M1. pio omnes rerum forme,aliz quidem aétu,aliz potentia:quo- e njiamiam mde omnes, aut erant actu, aur poterant naturaljter AGu gut... 2d ed SEER ls orenria. PH neque quidem hoc-durum videri cuipiam deber,quod in once quibufdam exemplis videtur po/le demon(trari. cúm enim fine forma (uadamanimalcula, que nn aliam, quám ex hominis mo»=. ¿Lento bis,ac excrementis generacionem habent,vt pediculi, lentes, 82 acarus, animalculum inquam illud ompium minimum, quod e ae abicieltiniciom (aratorem rocant vulgo, 8: vulgares Chi acia, rurgi (yronem) 8 lumbrici,tam lati,quám rotundi, $ alcarides —Aidamus YOcati,% quedam alía animalcula innominata,que in quibul- + fine mor- dam abícelfibus, % in o/fium carie reperta funt, conllatrea ab bo crea- initio non extiri fe ; cm Adamus fitrvllo morbo creatus 4 pu fi deó iterit yfque dí 1 d es Deo fir,arque adco perltiterit víque dí peccavit,quod perfeta: A : : lam Lig Animalia | fan io: - tetra:quinto fecir animalia omnta, natatilia 8 volatilia: fexro cl,cúm nondum apes mellificafleaconimicnin hxc, € huiuf fuis prin - Iodi alja,creara fzatin fuis piincipiis,ex quibus deinceps orra Cipiisa Sl -Capút 1: me Y 4 lam muudi creatione,euenit,traque res qualdam viliffimas, 82 QUE CX purrelcencia tantúm fiune, cuinímodi que diéta fune : animalcula, 8calgam , que putrefcente agua in lacunis gigni- tur, querque fordes potiús dicuntur quam res, ve inquit arift. “non dubito poft exaétam mundi creationem pullulafíe an ve= tó res aliz, que adeó viles non funt,pocchunt tamen natutali. ter Oriri, ve metalla, lapides, € viventia, que yerunque orrum abent , ex femine inquam, $ fpontaneum , intra [ex primos dies ornardi mundi a extiterint, an non , led pofteá orta Íint:baud habeo quod afficmem, Illud tamen mihj videcur pro- q babilifimum, ea 6 in iplo mundi initio extiteruat ; noh tam ES Cieatione, quam properata generatione elle faéta. nam tecep- $3 tilimum eft illud Philofophorum áxioma , naturani (mulcóo Natutd z magis Deum) nibil frultra facere. fruítra vero apponeretur vibil €rcario , vbi generatio naruralis eller fatis. porerariverd Devis (a fecity á Optimus maxjmus,exormandi flarim ac perficiendi mundi tia,caram ofmnium reruóñ ortum,alioqui naturalem, Zé E Te aded, ve ftarim eramperent cum creandis ,ecá non code. 5 Ortus genere, neque vesó proinde non ellerille naturalis ortus, E quia audta celeritas non mutar Ípeciem moras. fi enim lapis Motus defcenderer, eadem celeritare qua So] fertur, aut eriam prima Celeritas > (phxra,celeritas quiden lla, maior eflet quam pro lapidis na- A tara,morus vero nihilominus naturalis. ve ergo tría rerum ge- * E nera elle diximus, ita nunc tija éaram initia ponimus.quedam os á E enim inicio creata elle factáque ex nihilo aut fine materia dif. 144 reril Pofitione:quedam poltea luccreviffe;quedam inter hec,exri a X tille quidem in initio:ortu tamen naturali.Mofes veró €a taria túm vidétur narrafle,que primo modo extitesmnt. creata (cilia cet per fefe,ac non folum per (ua principia.riam primo die fecit z elementorum corpora, $ lucem. fecundo fecit firmamentum, . hoc eft, corpusillud totum corlelte, quod conftar multis orbi- Creaig “bus:tertio feparauit aquam a terra,colligenfque aquam in lo- fex digs Cum vaum fecit maria, terráque dereta creauitomoe genus bus; Plautarom,que ex mine lbrabent genetationem : quarto fecit Solem,Lunam,S% Scellas, poluic in firmamento ex eadem ata bicror, firmamenti fubftantia, non aliter ac hominem fecit ex e terreftria,cum quibus $: hominem. At verd preter lizc, con- ftat effein mundo res'quám plurimas, que intra lex primos | diesmon extitérúnt, vaum enim ñon effer, cúma nulla antecef: 7 Sit vindemia: neque oleum ,cúm nondum tufe oliuz: DCQque rréara in 3 Natura Eye o 18. DefacraPhilofopbia. E e atrem El terram,vt veró infinuct, non hec duo lolim elemerja. | ta fada elle in illa dieyneque hec ante alia,(ed quatuor Corpo=. E ra fimul, velut vnum Chaos :addit, Erar autem terra inanis (y vacuna, Ep tenebra fuper faciem aby fi. hoc eltyaquarum: d> /Phitns Domini,hoc elt, ignis, ferebatur per aguas itaque cúm primurm? fecit coslum 82 terram,fecit 82 aby (fum,8 iguem, crantque ea io prima illa die adeó confula ac conturbara , vt terra comi. fta cum aqua intra ipíum aér elfer, cum veró aque maior quam terre moles fit; fecundúm luperficiem videbatur efe tota aqua, ve quoddam lutum,atque itá erat teria inanis , hoé | cft,nulla gignens ex fele animalia, de vacia ,hoc elt nullis plantis ornata: ¿y erant tencbra fuper faciem aby(fi,qui fcilicer te, nebatintra le totam terram:nam cúm efent jam corpora,que lucem poterant recipere, nondum habebant tamen, confter 5 elle tenebras. ignis vero inuifibiliter permeabar per aquas fhe= E : cundare ¡am inde cas incipiens, ac prohibens quominus con» o Mucis GRITE E iS NOA, Ar erefasinr, ve gela. hec cúm ita le haberent, creauit Deus lu erario, € mine, ab oppofita corpus iplum faciebat tenebras, vi $ nunc. gyrante vero lumine totum id corpus, fadtus eft velpere 8£ (Ear, pOr quam ca corpora inconípectum venire pofle cospe= runt, diuifitque Deus lucem 2 tenébris, quiía non jlluminanit e totam cam molem seque, fed ab altera (uperficie appofito lu= pr ER mane dies vnus.In die fecundo fecit Deus firmamentum, fire . : mum jnquar illud £ folidum coeli corpus,neque divifionem, ¿ neque raritatem,neque omnino alterarionem vilam recipiens E corruptiuam : poluitque illud firmamentum in medio aqua- tum,fecitrque vt diuiderer aquas ab aquis,cas (cilicet que fune (mb firmamento,ab lis que fupra firmamentum. De hisaquis, Aquefa- que fupra firmamentum funr, dubitatur quám plurimum. - Pra firma. Sunt qui dicane aquas (upra firmamentum, vocari eas, que PUEDA pluendo deciduntin terram,¡lláfque,ab his que fupra terram * funt feparari corlo,hoc eft,agre.verúm falluntur,quía etfi eceli nomen de aéte ,S de (upernoillo 8 incorruptibili corpore : dici poffit, firmamenti vero: non ita. [ed firmamentum illud E folume(t in quo (unt luminaria € ftelle. iraque haud dubie ARIS A hoc,quód confpicimus,nihil aliud efe porcft,quam fedes Bea- toram,quam quidem tantó preftantiorem, 8 mutationis mi- nus participem elle oporter, quam coclum; quáro iplum quam eN elementaria corpora.quare veelementaria funt motus ée alte- E rationis participia, cocleftia motus (olius,ita fedem Beatorum 2 elle oporter corpus puriffimum,S mutationis , 8 omnis mo- ña tus expers. at yeró li aqua cller ,aut ex aqua, recipere po/ler a alte fupra coelum funt aliz aque fed quo pato; fupra coelum enim IO RANA PARA PERE E: A o ARE e Ed | alterationem, atque 4 contrariis pati diquidem frigus $e humi. 3 ditarem haberer naturalirer, $e córrarias illis qualitares,polfet, _ prxter naturam, recipere: certé eodem argumento > quo Art> ftoteles monftranit, altra non ele ignea > 'monftratur cocina Altra =S11ud (upremum aqueum non eTe > ed yt fatemur , cocjum X ignCas altra ignea elle,igne quodam corlefti, qui preltantioris quam elementaris elt naturz, fulgore fo)Júm referensillum, bOD Cria calore, $e ficcitare , ica dicemus, coclum illnd, quod plurimi hanc.ob cauíam vocant Cryftallinum, aqueum efle, aqua qua- Colum dam ceelelti, que puritate aquam referat, non tamen fmigore es Es aut humore, atqui nomen ignis Saque, non propré dicuntus papilas | de vtrifque, fed analogía quadam!, vt Í duplex ignis (non ge: ¡gnise | nere (ed fecundum analogiam) elementaris $ carleltis, E aqua y quoque duplex. Vritaque altra vocamus ethercos ignes, 1ta So quod fupra firmamentum el, vocamus corleftes aquas , aut 7 aquas, que fupra carlos fune, quas in Plalmo inuirar Dauid ad A audes Domini duobus itaque dicbns fecir Deus E a carpora , $2 rotum coclum : duobus fequentibus cos, E Poltremis dvobus repleuit ea animalibus : exorhanit veró e. priús eam mundi partem , quam priús fecerat ( elementarem EE. inquam ) dixit itaque Dems, congregentur agua, que [tb coclo funt , in locus vnum, dr appareat arida, ly vocanit Des aridamter- ¿ ram, (y congregationos aquarum maria, heccongregatio aqua- E suminlocum vaum, ita vt terra facies appareret,ac nunc apa de ¿Ppareat, celebrarur plurimúm infacris eloquiis qual argumen» tum maximum potentiz Dei : mirum enim ell, vequod fupra naruram elle yidearur , terram grauiorem multo E minorem aqua ,ab ea non obrui, turgentéfque 82 elatifimos maris flu- é£tus, intra cerros fines lee continere, neque in totam terram, que longointeruallo fabltare videtur, fefe cfundere. Verum os hoc xqué elt argumentum fapientie-8: potentiz, non enim ES violentiá continer Deus terram fupxa aquas,aur cohiberaquas quo minús fivant, fed ita compofuiab initio, ve naruralirer eueniat, firque,nifi Deus difponar aliter, in eternum citra vio» Jeoriam,, duraturum : pimirum fecit, non quidem terra folius E globum(hicenim necellarió aurinnatarer, aut fub aqua totus Aque 82 mergeretur ) fed ex terra £ aqua globum vnicum, culos cen- terre glos trum,mundi eriam centrum eft; nonita, yt ciuídem globt me- bus. dietas altera,aur pars tertia terrz fir, reliquum aque, (ita enim etiam mergeretur rerra fub aqua) fed terra 8 aquaita (efe con- E tineut mutuo , ve verivfque fit idem centrum , quod 8 totius Ñ mundi : id vero fit terra integrum globum reddente,cum vero : > hon folidum, fed maxima parte interiús, £cad (uperficiem, As cauum: Es 4 - * o AE A a 7% ds : e 32 E > EN 4 le: 3o De facra Philofophia 20) cauum:ampliffimalque ¡llas cauitates replente aqua.quo fit yt + terra facies 82 maris, eiufdem globi fint fuperficies. yt veró non corruat in fefe tota terra, 8c ¡in mundi medium fubíidens, exprimat aquam , cum fit cauitatibus plena, cauía elt, longé: maior des id naberin profundis,quam ad (uperficiem' quod ¡is qui apcríunt puteos,aur defodiunt mineralia, liquido ergo Deusin terra ingétes finus, intra quos colligiiuflir aquas,' vtapparetarida : atrque veidita manere polfer, fecit firmifli- tibus, ac facientibus lemen, 8 arborib. pomiferis, £ omnibus quorum lemen in femetipfis elt vt antea explicuimos. Dei De quarta fecit Deus duo' luminaria, Solem [cilicet 8 Lunam, 8 l Aftrorum :: ÉS, rum Stellas omnes, poluitque altra ca omnia in firmamento, ve y FESAtO» diniderenr diem ac nodtem.,, 82 effent in figna, 8 tempora , 82 , dies, 8 annos. Quoniam in firmamento polita font altra, A contiaz fadta elle exipla firmaméri fubltantia,alioqui netelfe e CCA firmaméti partem,que erat vbi quodcunque altrum Le * . . . a . altri dif- POfiturn cf, redaGam elffein nibilum, cúm corli partes ablecn D ferentia. Acre non poflent aliz ab aliis, ve denuo naícentibus aftris lo- 3 co cederent, %indivifibiles Gnt narura, £ neque denfitatem, neque rarefadtionem recipere pofíint. at vero Deus, nibil yn- quam corum quefecit, redegit in nihilum,fecitergo lumina= In figna M2illa ex fubliantia firmamenti. Quoniá auré inquit, vreffene y faña. infigna8crempora,K dies 8 4nnos, qui Altrologie ¡udicia- riz lunt ftudiofi, accipere hinc rentant argumentum cerrituo dinis dicentes, Deum fecifle altra vrelfent in figna, hoc elt fignificationem preberent mortalibus imminentium caluum, verúm, quia ea Altrologie pars vanitatis inimulatur, a ple= rifque piifimorum 8 fapientiffimorum, fatius ell intelligere, - diétum efle in figna 82 tempora, qual in figna temporum. ni- , Mirum motus aftrorum, precipue Solis 8c Lunx, definiupt té- pora.vt dies eft circuitio (olaris:hora vigefima quarta cios cir- cuitionis pars,annus motus integer Solis per totum Zodia= cum menfis motas Solis per vnicum Zodiaci fignú,aut motus Lunz pertotum Zodiacum.tempora etiam quatuor anni defi. niunturacce(Tu 8: recefíu Solis nimirum. tempus, vt Arift.do = cet, elt numerus qui nameratur motu : motus verd cft'nume-, rus,quo numeratur tempus ve numerantur borz per trangre(a: fiones gnomonis á lineis ad lineas, 8: dies per circutiones So= lis. non tamé quia fecit Deus aftrain figna temporum, ftatu- endum eft , ve vulgus Philofophorum cenfet , tempus ipíum elle motum cali.nam,vt Plato inquir, tempus cítimago eter=. . nitatis, A EN . . p . . . a] 0 conftat: cúm mulró infra fpeciem fentiatur lapidelcere. fecit 4 ma fundamenta terre. Poftea terram exornauit herbis viren: : ' ye $ h : O TEN penal A IA A NT A A A AA :S Capa ol nitatis, in numero fuens. in quod idem aliis verbis dixit Ari= oteles, Arernitarem elle nunc ftans , tempus, veró nunc flucas. ¡lle vero fuxus, feu ¡illa duratio, quod iplum tempus cit, non aliter numerari poreít, quám per motum. ln motibus “autem, nallus tam idoneus calculus eft,quám celeftis, ac Pprxcipué folaris, quia maximé omnium regularis, 8 incom= inutabilis , minime poflir calculus fallere. ombibus etiam mortalibus idem confpicuus, ye nullam aliud habere poflit mundus totus,commune horologium. Scimus tamen nume= rari etiam vrcunque horas clepfydris: quin 8: menfes 3 an- nos horologio laneli. verum eft, hzcomnia horologia ad pri- mum 1llud referri , vrpote ad priorem motum flabiliorem, 82 ui fimiliorem :atque nif ad iliud referantur, non polle elle Certam compartationem temporis: cúm alij omnes motus fine irregulares, in (ubieéto corruptibili.nihilominas in quocun-: Que motu cft duratio numerabilis , quod tempus eft. Quapro= Pter nullam repugnanriam cóntiner, fuifle ante celu”, E ante Solem,res. Sed fi hc vocantur luminaria,quab Tom fontes, fataque (unt vt feparentdiem A note, diuidantque in dies,quo paéto potuerit elle lux tres dies ante Solem ? ipiidies +” quo padto poruerunt numerari?> Qued quidem id fieri potue- rit, nulli videri deber dubium, quia quecunque potelt Deus facere per caufam [ecundaw, facere potelt per (ele. Si enim re- Eee monftratum ell antea (vt cerró mihi videtur ) faGum ele hunc mundum ex nihilo , conftar Deum, 4 quo faítus elt, ulla, ad quippiam faciendum, indigere fecunda cauía : fiqui- em neque ad faciendam totam ,indiguir vlla materia. Ar ve- ro cur ita fecerit, ac non potiús folem principio, per eum lu- Sol eur cem E dies, dignum confideratione eft. primúm quidem , pro Ne As | hac dubitatione non ef latis dicere, quod multi, ¡Íque grauil cs, pS limi lacra Scriprurz interpretes dicunt, omnes mundi partes fadtas efe mul in codem inftanti: Nam etfi ita efe conce- datur, elt neceffe, hac ferie narrationis , ordinem aliquem > : indicari narure. non enim temeré hec dicuntur ante illa foéta., cúm precipue etiam dierum numero diltinguatnr Ñ ille ordo. Si ergo que priús faéta dicuntur , priora etiam An totus A effe natura oporter», nulla neceffitas cogit affirmare , in twúdos in <odem inftanti fadta effe, quin potiús confentaneum ma. iPllanti. 3 gis ele videtur, muudum in tempore futurum, tempora- 7 lem habere creationem : atque in cam , hebdomadam ynam Heblos a in(umi , quandoquidem omnia fiecula , multitudine hebe madarum E domadarum conftant. vnitas ergo hebdomadis, meritd fir princi- Principium multitudinis hebdomadarum, hoc eft, omnium Pen» fxculorum Celi re gularitas. an caia mid an rra 32 De facra Philo/ophia. feculorum.neque.vero hoc vllam arguit prima caufe debili.: Deus tatem.nonenim cam caulam naturalem ponimus, queque fas y cauía li- ciar lemper guantum poteft, led liberam 82 fapientifhimam, 1 hera, que facit ve maximé expedir , arque omnia pulcherrima $ ql concinna, in numero, pondere, $ menfura. Quapropter verbas illa capitis 18.Ecclefaltici, qui vinit in aternurn crennit omnia! fimiul. ego ita interpretor, Creata elle omnia intra iilam heb=1 domadam, perfetúmque cife mundum, ita vt nulla cius pars] princeps, queque á creatione babjtura efferinitiumo, deelfer 1 Nam vtinitio capitis fecundi dicitur, perfecti funt cocli, ¿y terra? db emos ornatís corum, complenitque Desos die fexta opus fummy" quibus verbis facile refelli potelft fententia quorundam Altro=' poa , qui ftellam illam , que (uperiori anno quierar [ef préagelimas terrius fupra millefimum 8 quingenteimum, ap» parere cospir in genu Cafliopez, duravitqueper magnam pre Silla fentis anni partem, aficmarunt elle novam , crearámque de=f _ mulla de Du cR0n minús quam deceptus et Hipparchus , nouam flels OO A tro feuo le purans deprebhédille : quod narrar Plinius lib,2, :S cap.2. nondum enim fui Ter perfeétas omnis ornarus corlorum,t Gila ftella in hoc víque feculum caruifler mundus , efferque jam mutilus nunc, ex quo deftit apparere Traque fuifler nuncy, Sc creatio, gzannihilatio, cum (criptum fit 3-cap. Ecclefialtes, * e erclla didici quod omnia opera Dei perfenerent in perperusm , dura llett vero illa ftella minús annó. Rem profeéto fuille admiratione? anni, | ze a dignifimam, vel ex opinionibus, in quas viri doiflimi conic=t Eti fune, intelliges. Cúro enim nullam ftellam prime magni? tudinis, qualis éa elle videbarur, ¡bi vnquam extitifle (ejrenty vidererur vero, quicquid id efler quod apparerer , fupra Solemt efle , quod nullam haberer paralaxim : alij ftellam quidem* elle, eamque nouam, afirmabant :alij (facilivs hoc rati) cffe* comeram genitum intra iplum coclum, atque inde agnofei,coc- 1 Jum non elle alterationis incapax , vt cenfetur , led, quia hoc” mihi durifimum videtur, illud proríus faifum cenfeo , ftellam+ illam á mundi principio ¡bidem extitiíle , ac nuncextare, exi? guam adeó, vt videri, nifi debiliter, non poflit : túncque vila: elle increfcere vfque ad primam magnitudinem , ob aliquam medij mutationem,que tandiu durauit : cúm enim coli parres” non fiat qué cralfz,vt via laótea, 8 Lune macule 8 ¡pla altra indicant, ficri poruir, veca Mella , per proprium ftelliferi mo+ tum, inciderit in partem aliquam proximi coeli, denfiorem re=: liquis : per quam denfaram lumen , maioris ftelle: exhiberet fpeciem,deinceps verd inde decedens, videretur elle minor, vE. nunc quidem,aliquando videtur exigua , aliquando nulla, a po as - SE media:media tanto imperfedtior eft quém fuprema 7 10 perfeGior quam infima, media eft colum quod Y +0 Caput” T. 33 aer haber, Fada itaque fun omnia fimul intra primam hebdo- . . s . * x > madam , fed alía ante alia,vt ego exiftimo, non natura folúm, fed ctiam tempore. cur veró lux ante Solem, rurfum dicere ag- grediamur. Sol non illuítrat totum hunc orbem, fed cam lo= Li 00 Um partem , que motui fubicéta e(t. nom quandoquidem in Solemo Quarto orbe fituseft ,fubltántquejili tres tantim, fuperftane vero plures: iquidem planetarum alij tres, infupérque ftella= tus £ nona fpera,atque qui his fuperftant, tanto lunt craflio- YES, quanto fublimiores , conttar Solis fplendorem non polle - Sedem Beatorum attingere , aut adeó languidum, vtilla £a= quoufque tura elfer obícura. conftat verd cam non polle efe Jumine pertin- vacuam , quia cúm corpus luminis receptiuum fit ,e fet in te- 8%, nebris, fi.lumine carerer. quid veró magis ablurdum , quám _ Putare Beatorum [edem tenebrofam elle, aut omninó pa- -Fum lucidam , ídque lumine ab imperfeAiori mundi parte E mendicato ? cúm enim fint tres mundi partes , fuprema,ima, erat etury> Corruptioni veró non elt obnoxium ; fuprema vero eft com lum purifimum, $ omni vacans motu, in quo (unt etjam «beatam ducentia vitam , vt Ariftoteles dicit, ablurdum ergo ilam aut lomine carere, aut ab imperfediori emendicares non eft ergoita, led tanto et falgentior , quam Colaris orbis, quanto fublimior:ídque lamen 2 sole non accipit, fed ab ¡pío fopernz illius cinitatis rege Deo , vt fcriptum eft in ca- pite penultimo Apocalypfis,vbi ita haberur : Et cinitas non eget Sole neg, Luna,vs luceant in ea.nam claritas Dei ¡luminanit ¡llar br lucernacius eft agnes, Sedmeque in hoc mundi orbe, qui fubiacet mutationibus , et omnis lux 4 Sole. namignis ctiam effunditlucem, 8 animalium etiam oculi precipué quorun- dam.hoc fita cft,conttat lucem priorem cíle natura Sole.quia non potelt elle Sol fine luce, potelt tamen elle lux fine Sole, vt -Jnfede Beatorum,S ab igne. Si igiturlux prior elt Sole, 8 al. terum ante alterum fieri oportuit, confentaneum erat fieri luz cemante Solem. oportuifle veró non fieri fimul, hinc fur» Lum conftabir.Confentanenm elt rationi,ídque ordo exigic,vt inomni ftruétura , feu opificio , procedatur ab impefeÉtiori- busad perfestiora, non decuit igicur Solem preftantiffimum huius corporei $£ mobilis mundi membrum, ante alia crea- ri : quin potjús omnem cotruptibilem partem, 8 coclum iplum,feri prius , lucem vero in ipía prima die oportuit,quia, «vediétum antea eft,hec tribuit rebus vitam,ignem generatio» bem omnium parentu m , per omnia circunducendo, Si: ergo só S meliys pe Solis lux A Án omnis. luxd so- Lux canía viz, e de , q q q E 4 : 3 » 3 > 3 3 ' 44 E a E s 55% S A A o . Ñ PEA ls 34 De facra Philofophia 7 melius fuic, abipío principio genergtionis, incipere aquaruni* dE foccunditatem , ipfamque rerum naturara pulluláre, quám per: 99 tres dies ele omnia otioía, tencbroía, Se Chaos, latius profe=" Eto fuit, in medio hebdomadz ficri Solem, in medio altrorum, * ye omnium regem collocandum , ve lucem tueretur , imperH! tireturque aliis omnibus corporibus: lucem vero ficri a primo: die, ye mundi yitam, dumque nondum erat Sol, ab ipfo mun-: di parenté pendere; non aliter ac ir” hominis cuiuíque ortu? Y qui non hac folúm in re , fed in multis aliis, fimilis elt orruí. totius mundi ) euenit, ante cor gigni vmbilicum £ hepar , 80 inillis facultatem elle vitalem. pendentem á matre, tametái. in animali jam integro , non aliunde quám á corde ca facule tas elle potelt. ita inquam, lux que in mundo iam perfedto a: Sole pender, in illo inchoato, pendebar a Parente. Víque ad! diem quartam, ita atume(t. Creatis iamin quatuor primis? diebus omnibus que vita carent (ditum enim antea eft, plan PRA virentes, non viuentes ) proceflum eft ad viuentia +. Es “ñatantia, de volantia, die quinta : fexta, [erpentia, Sí progre” Homo cur Jientia. quorum vltimus fadhus elt homo, vt omnium rector; vltimus) $ dominus: nifi ipíe paulo poft,veri Dornini imperium detre- ercarus.. Ctando ¿domino fecifler feruum. Iraque duobas primis diebus? j fecit duas mundi partes, Ípheram hanc corporum corruptibi- lium, 8cillam incorruptibilium. neutram veró exornauit,ne- que perfecit. duobus fequentibus exornauit eas, codem ordiné quo fecerar, corruptibilem, leparando elementa, veftiendo= que terram omai fruticum genere :incorroptibilem, laminas ribus,velut gemmis,exornando duobus vltimis creault viuen” tium omnia genera:aquatilia primúm , deinde terrena; E E quoniam primis duobus diebus,nihil fecit perfetun 8 exor+ natum , cúm in fingulis fequentium quatuor dicat Mofes, widit Des quod effet bonum, primo €: fecundo die id non dinict) > Scilicer , quod fatum fuerar primo 8 fecundo die,nondum. erat bonum,id eft.perfeótum,8z plené exornatum, fed imperfe ftum 8 inchoatum. Quonia vero primo die fecit lucem,quety yt dihum cft, natura prior eft Sole, ac proinde nulla creaturd” corporali polterior, fed fuo genere perfecta, hanc laudare opor” tuit. Proinde in primi diei narratione , Mofes non dixit, vidih. Des quod effet bonum : led vidis Dems lucem quod effet bona,res liquum veró cejas dici opificium non laudauit , neque omninó quod faótum elt die fecundo. Occurrere poflit hfc dubitatios cur vt totius mundi fabricam ab imperfectioribus inchoauity. nonita, Gngulorum, $ animalium arborum primúm quí”. dem lemina ercans,deinde ex illisipla nalciiubens.huius a -caula. el 7 tama eft, quod femen generarionis eft caufa , ipfum veró ge- 'hcrare animalium perfetiorum ( eadem eft ratio arbosum ) - €cps opificio crelcente, X perfeétionem conflequente , ex ea teria vero E finis in cauíis , videntur plurimum diíidere. al- Áimis. quomodo ¡gitur colligit Diuus Paulus, virex muliere —£aCtus eft, quia mulier faGa el propter virum 5 ¡mó veró vi= Caput T. 35 8 elt :quaproprer naturalisordo polccbar,vr femina poft perfe= po a ferentanimalia. eft enim homo hominis caufa precipua Animas | X effcGtrix-, lemen ioftrumentalis Sí marerialis. maturaliter lia ame veró prior elt caula precipua, quam inftrumentum : él effe- feminas étrix quam materia. Porro animal quodcunque, prius elle na- tura quam fuum lemen ,docer Ariftoteles cap. 7. duodecimi Metaphyficorum > his verbis. fperina namque ex alics prioribus Perfecta ef, neque fberma primum eft, fed quod. perfettum eft, Veluti hominem priorem [permate effe , non illum qui ex eo ! generatur, fedaliumex quo ipfum fperma eff. hanc iplam ob GE AA caulam, faítuos ell vir ante mulierem, vt capite vndecimo Pb o epillole prime Pauliad Corinthios dicitur: Non enim vir ex MS Muliere eft, fed mulser ex viro. erenim non efi creatia vir prepter Múlics y malerem, [ed mulier propter virum. Videri pofluntalicui,verba proprao 3 hxc, Phyfice confideranti , improbabile aliquid e virurmá a fecundum paturam cueniunt adueríum , continere. Siqui E, dem non videtur rarioni confonum ,idem elle ex quo, $ Propter quod aliquid fiar, namid ex quo, viderur pertinere ad materiam *propter quod, ad finem, $ cuins: gratia. ma terum enim eft quid imperfetifimum , puta materia ; altee rum quid perfeftifimum, optimum ,$c divinifimum , pura detur meliús forrafle diéturus, vir fadtus eft ex mulicre , quía mulier proprer virum : yt fcilicer ligna -congerimus pro- pter ignem,quía ignis cx lignis fit. quapropter videtur , ne- queboc dici fatis Phyficé, neque fecundúm natyrz rerum conditionem cffetum elle, quod cap. 2. Genefeos narra tur, vt fcilicer vir fierer ante focminam : led oportuifle, vt a foemina velur imperfeAius quiddam conftarer prius , ac dein- Se fieret vir, yt fcilicer, fit prids embrio , Sé deinde ex ¡llo ho- mo, he certe fuic lententia Pyrhagoricorum , e Pfeulippi, quí diétis agumentis, vt narrat Ariftoteles duodecimo Me- taphyficoram , cap. 7. cenfebant femen natura prius elle animali aut planta, que ex ¡llo fierer, quia, vt illis videbatur, ne qui quod optimum é pulcherrimum ;non poteít efe in princi- Pyrbagos pio, led potiús exttrenuibus principiisinchoate res perfedtiores á cuadunt. quapropter iuxta horum fententiam, neque arbores, A arbuíla , 8 herbas viuentes , oportuit fieri in principio , fed E a e coruny 4 b y > : PEN y CERAS > ; Y 36 De facra Philofophia | | corum femina ,atque ex eisilla deinceps : neque virum ante fosminam, (ed feminam primúm, 82 ex ca viram deinde nafcio fi enim alterum ex altero fieri oportebar,ac non ambos fmal, + yicem vin (upplere Deum fercundantem mulierem, vt nalce- Tetur vir, erat magis confentaneum,quám fosminze, vt ex vino nalceretur formiva. hoc euim paflionis SimperfeBtionis efk, lud efhcacie € perfeétionis Viderur huic opinioni facere; Y opificium torius mundi, quod abrinanimatis ad vicunque | -—Viuentia ,8% ab his ad lentientia, €: ab hisadrationalem pro= ceflit crearuram, arque omnino ab imperfehioribus ad perfe= étiora. Cur non ¡girar perinde io ingulis rerum generibus fa. * Gum hit2heo videntur pro Pyrhagoricis € Pleufippo dici polle, * 8 prefcriptis verbis D Pauli'obiici. Nihilominús Ariftoteles' 1 20. Joco citato ex Metaphy$cis, contrariam ftatuit aflertionem, rincipiú licer , quid optimum K Pulcherrimum ele rerum principiun refá quid quod quidem primum in vniverfitate manifcftum eft. quia * pPptimum, nor; SN quám participatione boni, quod ineft primo, fadta cita: reliqua omnia, pam, aut mundus hic totus ab | , 2terno extat qualis nuncelt, aut aliquando fadtus cft, cúm * aoteá non extiterit, non pole elle ab wrerno quidpiam, con T0m,que commutationis, aut vicunque motus alicuios (unt xecepciva, monftratum antea elt, luperclt ergo, aut omnind | nihilab eterno efe, aut folum privcipium aliguod impatibiles atque immobile, vromnino nihil fuerir ab «terno, feri non poteft, quia nulla potentia, neque activa neque paíliva pra- exifiente, ne inrelligi quidem potelt, cffehuin elle aliquid. Quando igirur mandus hic corporalis , quem confpicimus, elt nunc, non eltautem ab eterno, necelfe ell aliqua aétiuas | aut palfiua, aur vrraque , ab «eterno extiterint. pafiua fue actina necefle quidem poteft, quia fieri non poreft, quod nulla 1es potelt facere. efdiuam ¡igitur vircutem fuille ab . eterno necelfe eft, iquidem faétus ell mundas.illi autem vit=" : tuti nibil potuit ele corternum extra ipíam, quia eflentduo per fe encia diuería natura : ita vero neque manerer mundi * Ynitas ,neque perfcétio , neque omninó mundus, nolla er o: erarab xrerno futuri mundi materia, alioquí efferdualitasim ¡ Principio, quod fierj non poterar, quia non poteít ele dualitasa qua non fit prior aliqua vnitas. omnium ergo ptimum: fuit quod yaum,idque fuit virtus omniú cf Arix,fine vila materias nulla ergo ex re fecit , fed ex feiplo,conftar veró quod non ex Je yt ex materia, figuidem nihil habebar pafioz potentiz, fed 3 vt ex cxemplari. ytraque ergo ratione conftatillud principium elle quod fuman bonúm , $: quía fecit omnia preripne ra . nulla A $ o Terumvnjuerítas , omnium -—velutarbor 8z homo(eadem ell rari Ariftoteles docer4.de generatione an SK quoddam detrimentura, leu,ve quis dixeric, quedam mutas Capue TL > Lo E malla materia:8z quia ex fciplo vt exemplari, nam fi fecit, ham buit in (efe adtu bona omnia , que reliqua poterant reciperes pus enim facit,facit qua actu habetid,quodaccipir, id quod e t.Íí verd ex nulla materia, virtutis infinita erar, omnis enint $ hita certe cuiuídam ¡hateria difpofirionis necefitate tenes Fur. Si igitur aliarum omnium rerom habuit perfeftiones + omnes, « yirtute infinita eft, cerré nullam admierit imperfea tionem , quia imperfedtio omnis perfetionem aliquam CX- cludit. vbi ergo nulla perfeétio deeft, nulla eft imperfedio. Mud ergo ex guo vr exemplari,8z vr effcótrice canfa, fadta eft elt optimam. fi autein omnium Optimum , neceffe ef, 8 omnium ele finem. iquidem finis Pinis ome Omnium in bono clt, e ¡pla bonitas eft ratio finis, 8 cuius niú Deuse gtatia necelfe ell. ergo ¡llud ipíum exemplar, ex quo foda ¿ont omnia, fecile omnia propter fiplum , propter bonum Ícilicer,quod capite 16.Prouerbiorum aperté dicitur bz RS. Dis:O7ania propter feiplum operatws efi Dese. Si quidem iY/furipie ea ex [eipfo yt ex exemplari, propter feipíum fecit,verifime dicio tur cap. 22,Apocalypfs, Ego fumo dy a principium do finis, Tras Que in vniuerfitare, conftar principium elle quod optimum, y átque inde reliqua deriuari. Sed in quocunque rerum generó perfeg perinde habent, éftque,quod perfcGtius S melius,etiam prius? imperfe= o cuiulcumque viuentis, (ey 0 Prius virentis, cuius elk femen iuxta genus (uum ) prior ell femine : A lemen verd polterias quiddam. nam illud ell generationisin- do trumentum, generatio vero ell perfeGti leu animalis, feu omnino vegerabilis, aio. Vr igitur natura prius et quod E vtiturquim id quo ytitur, 8z artifex quám inftrumentum, ita. ES ipfum animal quám femen. hoc verd. ve pofterius quiddam,ex lo deciditurita etiamtin fexu cuenit. mas enjm vr perfeftior, ita prior natura el quám femina. nam cdm ciufldem fint báture , folóque diferera fexu , sirg y% Mas pen feGtior “* ue lexus foemineus, yr fomingo imalium, leño quedam, ; tio vitilis lexus, conftar forminz generarionem ele velut mu tilationem ; 82 debilitationem viri, conftar vero nece (ario, Quid integrum 2 perfectum, prius efe quám debile g Muti= “tum. quía quod mutilatum, fit integri mutilatione. ye ergo omo fanus natura prior eft quam mancus : quia hic fir illo 10c modo le(o;ita lecundám naturam efeétum cit, ye fi quod ult totius generis initium, id ellerdmare » Wo veró per- e Culo, foemina fieret,ve debilius quiddam, necefarium tamen Propter ipíam virum nimirum vir cf quod firmum, dé proinde z j 3 eficaz, : dl y . h MA EA AE, A AE e A E e Ñ e de pe A A , ; a Se 40 De facraPhilofophia AS antequam terra ficret. Nondum eran: aby/fi. dr egoiam concepts! - Sapientia eram,X c.24. Eccleliaftici dicitipía Sapientia, Ego gx ore altifón y 1 ab eter- mi prodimisprimogenita ante omaem creatura. ltaque Dei fapien=! no, tia perquam faéta funt omuia que falta (unt, fadta ellenor ] potelt, concepta veró ab eterno, que eftiplum Dei vexbumy Dei lapientia, hec vero in Deo ( vt 8calia omnia que in ¡plo funt) nullatepus accidentalis,fed iplamet diuina fubltantia celtas hancin Deo necefle eft ponere , alioqui feciffer Deus omnia. -nelciens quid facerer,velut,cecutiens,Sz temere aliquidagens:* fadáque eflent ombia calu, prater intétionem agenrisshoc ve=: ro elt impoffibile,quia aurhec faciens volebar alía facere,qu Le non fecit,aut nihil volebat,fed neceffitate het fecicofi primuny Deus fuerit cauía per accidens mundi. quod fi ita clt, pon po=. telt ele cauía precipua, quia omne quod fit per accidens, rez) ducitur ad aliam caulam per fe. Mundi ergo cifer, prerter Deí, alía caula per le, € precipua, illa ergo potiús eller Deus. qua=. 7 proprer Deus non potelt ita fecifle mundum, Í veré neceflitate” £écits Milla caula eft quod non feceritab xterno.at vero mon=. Ítratum antea elt, mundum non elle ab xterno, igitur fuperclt A Deum ab xterno habere apud fele notitiam rerum omnium. > creandarum , arque feciíle tales quales agnolcebar, llamqae* notitiam efle exemplar per quod fatta fuar omnia.atque cum illamer notitia fit ex fubltantia Dei, divinitús enarrara elto mundi creatioin Euangelio loanñis , duéta fcilicer ab exem=- plari canía, 8c eternis ¡deis , la prinpia (hoc elt Deo) eras vera a bum, ly verbum erat apud Deum, dy Dem erat verbum , omnia Ñ per ipfum facta [unt Preter hoc verbum nullz funr idexz,neque * caufe exemplares mundi, neque in tota hac narratione mihí: videtur Mofes,exemplaris caulz rei vllius meminiíle, preter- quam hominis, de quo inquit , adimagisem Dei creais llum. -Proprié quidem, quia adillud exemplar, quod eft verbum Dei-. id veró eltimago fubltantiz Patris, hoc iplum fuit exemplaf A aliarum omnium rerum, fiquidem omnia per iplum fada lunte - Exemplar fortalfe fatis fuit hic exponere caufam exemplarem hominis, hominis. yt cadem intelligeretur efe totius mundi. quandoquidem id 2 fubftantia hominis funt omnes mundi partes, vt nibil verius 2. jo Miero- Philofophis ditum fit, quam hominem elle microcofmú.quod: pS im, non ita intelligens Philo.cómentatur illud efe diétum de ania do ma homisis,illique foli fuifle Deum iplum exemplaré caulam | a corpus veró atque reliqua corporalia, facta elle ad exemplaria. —ercara, “icata.proindein r.cap. creationem anim:e,que precipua ho- 7 $ minis pars cft. atque ve cenfer Plato jn dialogo de natura ho= minis,$ Auicenna in mahar,íolus elthomo, traditam elle, vbíi diciturs AMI in - Bléta K imitamentum Dei: -Jem(bx Cunt Cc El cogitantis 1 Opiniones, quz male Philofophantium Tudxorum luat elle fapientiam quandam creatam > QUE ante mundi opi "Y nt y 4 < $ AP, e 2 . 0 EA <Capue IL, 45 dicitur, 4d imaginem Dei fecer iiem, im hoc 2.cap. tradi corpo- Els Creationem, vbi nulla ¡maginis Dei fit meniio, led dicitur, ce OFMANIL t0itur Dominus Deus hominem de limo terra, (y inspi- Philonis ello de opifició mundi, funt hxc. Quod autezn in anima quo: fomnias que par inerar Praffantia,manifestum efénullo enim ercato excerm- Plars, in ea facienda ujas viditur, fed folo, ut diximus,fuo ipfiwes verbo, ideoque narratur, effigiem de imitamentum fuiffe, bune bo maca intbiraram in faciern. Hace Philo:quibus aperte dicit,ho- ¿Dem infpiratum in faciem ¡llius ftatuz, que ex luto confti- tibelle animam,eamque fine ercato exemplari fadtam elle, e fhi- corpus veró,atqueadeo alia, fadta ele ad exemplaria,que erantjn vibe intelligibili,quam primo die, de fententiaillius, fecit.neque veró nonita fentir, quia Pauló anteá dixerar, munduin intelligibilem elle verbum Dei. Vrbs ¡n= Pam non vteumque id dicit, fed mundum intelligibilem, ee OS verbum Dei jam facientis munduim ; vrbem vErÓ nt ds e au(e exemplares)e(Te ratiocinationem Archite- o : am verbum mente conceptam, condere. lraque le ponit verbum Deiyidque erernam,illud veró,non ab eter- 10, f:d cámiam vellermandom condere (ita vt folentartifio Ces ) excogitalfe intra le mundum quendam feu y; gibilem,ad cuias exemplar condidir hanc vifibile du Y€10 elus verba, cabults, nibil alin bum Deriam muy 'bem intel li- m. audiamus Qluod ficar liberar (inquit) apertioribus ri vo. Mundus ndum condentis,neque invelligibilas urbs efi afiud dris. quid, quam illa architedti ratiocinatio, cogitantis im urben,mep= te conceptam , condere. Itaque povit mundum intelligibilem, Guod dicit verbum Dei jam condentis mundum bem intelligibilem ¡Han efgiem mundi tune conceptam,cum Jam conderetur, arquein ea vibe fui exemplaria omoium; Prxterquam anima, que non ad exemplaris vllius creati, led ad Dei ipfiusimitamentom., fada eft. Ex didtis nalcuntar , VA), Opinio de ficium fapientia. aéta elbarque per cam alía oimnia, ¡lam (cilicet mente conce. Pram vibem intelligibilem. Cui Opinioni fauere videntur quá Maxime jlla verba cap.I. Ecclefiaftici, Prior omniun croata e Apientia, de fons fapientia verbum Dei. 8z rarlus, Vans ef altifé- s WU lr creator omium omnipotens , dy rex pote des 2imis, fedens fuper Thronum ¿lios , dr dominans Deus ¿pfe Anima creanit illa “e exemplar creacum elt fadta, ex fubílantia elle ipfius Dei, in “haria. quam A dixerit effemundam imtelligibilem, quam ver- intelligi- 3 MINCO VI duz Iudeorá AS BS) (7 metuen- 73 7». Alia opinio eltymentem humanam,fiquidem non 21 ex Doi » S de : 0 A e mundi faciem eins Ipiraculum vita. Verba vero Philonis in A E k « Les 4 LE 4 ls dE <= ¿ds 33 E a $ -Philonis Yeproba- . t1o, Spiritua- lis fubtá- : * , O] , .o. 2“. . E : S : o Cri” tie crea- PeAtione externa fapientiz diuiaz intelligi, etfi abufivé acci a : omnia. fuper cuius thronum dicitur ledere Deus dominans, | DeiThro. sus, Ñ X -—Bonum, pot _creata ef fapientia quidem (piritualis fubltantia cenferut —€x fubitantia exemplarium 5 led ad imilitudiciem illoram ita qe ee MEC "> 4 46 De lacra Philofophia E quam Philo quoque videtur laptus, quia ita iuquit. Ompis ho. mosiuxta metem,dinino verbo ef cognatus,bear e ill natura figila lum, fiue particula quadam,fiue [plendor, y: guafi radiss, Veru hec omnia plena funt ablurditate. nai , vt monftratúm clly exemplares mundi caule, non poffunt non elle eterne , vé Deus ipfe,ac proinde,neque aliud quam ipíe Deus. quare nul- la vibs intelligibilis, nulla lapientia creara elle poteít, per am ombia fadta lunt, neque omnino quidquam , quod non he iplum verbum. ná, preter diéta, illa vrbs jotelligibilis aut! illa fapientia eratín verbo,neque ex fubllantia ¡plus verbi, at que adco ipfum verbum, erat profeétó quiddam ¡li accidens,: $l rempore luperueniens. conftar vero , Deum incapacem elle. alterationum. nihil ergo aliud fuit per quod omnia fierent, Pratur momen creationis, conttat'ex adiundis. Hieec enim lunto e, nrerba Capitis, Onis Japientia 4 Domino Deo et, dy cum sllo fuit fomper, des efb ante auum. de hac lapientia dicuntor alía! [uper thironum feilicer fapientiz ¡lli coxrerne, Se confube : ftantialis , que elt fuum verbum, per quod fadta funt omnid. -nam fi velimusco loco, nomine lapientiz creare, inteligere ¡intelleAualem Mbllantiam Angelorum , neita quidem qua- drabuntreliqua, quadrarent enim forta e illa, Prior dde creara ante corporalem:fed non ¡la,2p/e creanit illa, de efedit ilazn fuper omnia opera fun,hoc eft,3e creauit omnja opera fua, cffundens fua bona ex eterno illo fui chefanri próámpruario, fuper omnia illa. nimirum bonum ef (ui ¡píius diffubiuum,at- que ita fummumbónum fumme fe efudit. Mufone igituril lius diuinz fapientiz, que ab remo ell apud Deum, atque: ¡píe Deus, faéta funt omnia. Quapropter, vt neque anime, ira heque corporis , neque omuino rei v]lius create fui crearum exemplar,fcd ombitm increata. ve veró imitamenta non fiunt neque anima facta eltex fubltantia Dei, fed ad imaginem 8£. fimilitudinem, vt 8ctotus homo, 8calie omnes res create, fuo queque gradu,vt bonitas illa, que exemplatiter erat in verbo, |. plus aut minus, ¿in quamcunque fe effadit. iraque anima ratio» nalis, atque humana mens, mulro plus accepitillius bonitatis, + quam alíz anime, non tamen ex fubftantia Dei elt magis. quam ille. arque lapientiailla;, que prior omnium creara eflé dicitur, eft per quam fadta funt omnia: at vero per Ss ' dep . a Y + Caput IT, , 47 lem, 8 incorpoream Aveclorum fubltantiam, nullz res creara Qt) ni vero etiam Placeat cum Plátone $e Philone ( ambo £oim huius fententia funt) illud colloquium, Faciamus homi- PEN Ad imaginem dy fimilitudinem nofirarm , £uiíle inter Deum —<3COL UM 8 minores Deos, hoc elt, Angelos, alloquente ¡llos £0 , atque ad hominis opificium prouocante. 1d vero eltab- | urdum, Quia cui elfer communicara faculras creandi, comInu-. p hicata effer faculeas infinita, nulli verd creature infinita vircus * COmunicata elt, atque an poflircommaunicari,Imeritó Theo- virensin3 ogisdubiratur a probabiliori fententia negante, Nulla igictur finita in= €icatura cooperta elt cum Dco in creatione. quare (uperelt, cae vt illud colloquium intra ipíum Deum habitum ficjapud quem E Crat verbum,per quod omnia fañta lunt,8 infinita bonitas, feu Sy amor, quo fele effudit per omnia opera Íua. Quod igitur ad caulam excmplarem atrinet,ita haber,neque in tota traltatio ne Mofesillius memiñicoifin his verbis,quibus ad imaginem *« Gmilitudinem Dei diciturfaGus elle homo. neque 0 Taa-> 1Um > five exemplarjum creatio, [eu Genelis temporadas fuit, y quidquid Philo velir. Interpretemur ergo, quid fibi velint illa | vetba in inicio huius capitis prelcripta. He funt generationes coli dy terra, quando creata Junt, in die quo fecit Domins celu terram , dy omne virgultum AZYE, ANTEGUAm orirétur in terra, omnemgue berbam Yegionis, antequam germinarer. Ariftotelico- E 1um Omnium, partis mague Platonicorum, opinio et, mun- Mundus dum huncá Deo factum elle sita tamen , vt nunquam fuerit, eternas led faCtum effe ab eterno : quod ego antea refutavi, indicans 8 faGus, eri non polle, vt quod fadtum efi , aliquando infeftum non uerit. huic opinioni occárrit Mofes,ac ne quis falleretur, pu. tans , etíi Deus fecerir virenlta dz herbas, ac denique omnia, nunquam tamen non fuiíle virgulta ex terra orta, 8z herbam > germinantem, inquit, Fecst Domims omue virgultum ASI Í ANtE= en QUAM Oriretur ex terra, lo omner herbam regionis,antequarm gero 5d minares. qual dicerer, fecit Deus hec ombjain mundi initio, ss cúm anteá nunguam vir ulta.eflent orta ex terra , heque her a germinafler.itaque cúm anter Dnuaquam extitiffent, niñ in €xemplari, fada funt denuo omnia, 8 rerum omnium Ípecies, que in priori illo feculo , hocelt, ¡milla xternitate, erantin mundo intelligibili, inuifibiles, vifibiles in hoc temporali le. culo fecit Dens l ¡ Ixit Paulus cap.11. cpiltolxe ad Hebraos, his verbis, Eide intellio; fecula verbo Dei, vt ex inmilibilibws vifibilia fierent, AS. A E TA 7 ANS si: ETA ARO E IA APRA e E Dd Y Y ”. PR A O A AS Ea PU y E y ps E y RR ; A De facra Philofophia EA > ; , CAPV TIL Y Ex cap.2. Geneftos. * A e ? E , E $ > 4 5 2 ho Egimus , Omne enim quodvocauit Adam anna vitentis, E ipjum efi nomen civs : appellanitque Adam nominibus (ul cunda animantia. Que verba non videntur o[citanter pres tercunda , oritur enim ex illis , magna illa 8 antiqua dubira- - —Nomine tio ,an fintrebus lua nomina eis natutaliter congruentja,an an fuis nulla fint talia, led confenfione hominum , atque ad collo- ' - EebxS £ó- duentium libirum conftent omnia. li enim fuis nominibus ap- “ gruentia. : ,¿appellarentur , alioqui non vocauerit illa fuis nominibus, Sed dederir illis nomina: quod íi antequam appellarentur ab ) O habcbant nomina, non luntnaza ex appellatione 82 , viú, Pd exrecum naturis ; naturaliter ergo congruunt rebus ua nomina ,non voluntate hominum. in hanc fententiam videtur multis argumentis ferri Plato in Cratylo, fiue de reéta . e nominum tatione. Huic queitioni videtur elle coniunta illa í : pellavir Adam cunéta, videntur habuifle nomina antequam | pa alia, an nominibusinfita fit vis aliquid efhiciendi, fiue boni 7 fiue mali, an nibil aliud , quám fgnificent. fi enim luntnatu- Ye ¿Tales rerum imagines,non fit inopinabile pole naturaliter aliquid efficere , vt 82 res iple : fi veró nihileft verbis cum re. bus prarer hominum placitum , nulla 1lis inefle vis naturalis porcft, fine faculras. fiigicur indicari polfit, vim inclle verbis aliquid eficiendi,indicatum etiam putari oportet., ele ea nan sl turaliter coniunéta rebus, fignificaretque non ex placito low 7 lúm, fed naturaliter, habere autem verba vim talem, autho. Morború ritare Medicorum corumdemque Philofophorum preftantium mr conflare videtur pole; qui, vt pharmacis ,ita etiam verbis raciones, JUibuídam, ad quoldam morbos vtiiubent : neque verbisfo= 3 - Jum prolatig , fed $ feriptis, egroto alligatis, aut fufpenfis, Plinios lib. 28. Naturalis. hiftoriz, cap. 2. queltionem hanc. difceptans, multa narrar ad hanc partem pertinentia , velut S Vlyflem ( narrante Homero ) proflunium languinis, vulne- ca raro femore, inhibuille carmine , Theophralto authore fanari ifchiadicos carminibus, authore Catone , laxatis membris aux iliari carmen. Marco Varrone, podagricis : ZEtius lib,8, cap» 50. itainquit, 4d eductionem eorum que in tonfilas denon > , rata funt, flatim te ad agrum defidentem conuerfe, ip/umque ibi | Aitendere imbe , ac dic, Egredere os, fitamen os, aut festuca, aus le quid 3 h 21 PC 3 e 0 E * alía buiufinodioccurrent [cripta 8 apud Greco Minibus. multáque pam varrantur exem pla mor N Caput ELA P 49 quid tandem exifiiz, quemadmodum les vs CHRISTY Sex fepulchro Lazarum eduxit, 8z quemadmodum lonam ex certo, atque apprehento pri gutrure dic, Bafílims martir CHRais Ti > E, aut afcendo, at defcende. Tralianus incantationes pluri- Mun polleiunare allerens,cap.4.lib.s.authoritate Galexi fuam Chtentiam confitmabjita dicens: Prarcrea etiá dininifimas Ga- 2314,qui ne efJe quidem incantationes Putarit,longo tempore mal 1ó2U0 yla Plurimil ipfa poffe deprebendis. audi igitur verba iplims, quede medica Homeri tradtatione religuit. habent auto ca. in hune modus , nonalli igitar putant incantarion»s anicularus fabulis efe Perlimiles, quemadinodue eg0 quoque dia exiflimani, temporas Autem proceffra ab ipfis,que enidenter Apparent,paro perfuajus fuma, VI ilis ineffe, mam in percuifis ab [corpio adimmentur [um expera ussihilo autemominas in obs gutturis infixis,qua incantatione Ati exbucbantur:ac multa praclara (imgula haben; incátativaes, cin in flitot confequuntar.hec Tralian.ex Gal.quilicet nunc von exter, extitifle ramen verd, authoritate Traliani CAD atúr. Extar quidem in Galeni (criptis libellus quidam de in- Cantatione , is vero non eft genuinus,, tamen e contemnendi aurhoris; apud Quintum Serenum legimus in- £criptá modo quodam certo vocé hanc Abracad abra, 8c charra lino inclu(a argue collo fufpenía, fanare hemetriteum. multa Ss % Latinos,ata que apud Arabes Medicos. lam, vero inter vulgares nihil magis vÍu receprum,quám quibuldam recitarionibus(Hifpani vocáne enfalimos)morbos quofdam,autetiarn OMbes,curati.videturaua tem hoc ita le habere,vel hoc argumento, quod li yerba que- am (unt noxia, autecíam mortifera , pollint etiam cfle alía alutarja. at vero omnes homines videatur naturalites timere maledigiones, 8z imprecariones, dz venefici vrontur diris cara Italicuios non borum, per IMPrccationes, falcinariones, venefica yerba, 8calia ciuímodi, Mlatoram. poffint ergo X Medici vti verbis (alutaribus, ac bex . - Plam habeant communem cum ipíis rebus, nediétionibus , minds quam pharmacis ad «Hones, fi igitur yerba vim' babent efMcien Utignis vrendi, non fint tantum ex collo lSMificantia ¡1d quod quifpiam cogiter, le morborum curas di quidpiam, yel- quentium placito d naturam quam- ob quam, K ipfis CONgruant naturaliter. his argumentiseenfent Plurimi(ia qui. Bus Platonem etiam.pono ) non temere his vocibus has, ias 24 Mgnificari, (ed narutaliter nomibarebus aprari (uis. Non e tamen Omnia 'eque, heque 'quecunque, neque enim Hilpana, | | heque Gallica, Beque vero Latina, neque Greca a Rd : O D e Hemetri- tel cura> tiO. q Do facra Philofophia fed vt Plato cenfer citaro Homero. quibus loquuntur Diz: 8e | ve alij, primena ifla quibus Adam purarur elle víis, hoc efh, Mebrai- Hebrea. cam ob caulam dicunt in Ecclefalticis hymnisreti- Larum bel vis nerilemper verba queda Hebrea, vt Alleluia,Ofanna,Sabaoth, ! da facris, Epheta, él alia ciufmodi,que lane(dicunt)verterentur etiam in , . ; atina,vt alia omnia, nifi vis quedan 8 eficacia 1Ílis narura- E lirerineffer-hanc fequuti funt fententiam Magi, quorum prin a prin, ££PS putatur fuiffe Zoroaltres rex Badriavórum, Nini contem. | eps Ma- POIaneus, quique baruralem ee Suar Magiam contendunt - gorum. — Btinter Hebreos vocari Cab Cabali- Étanta lecretioribus Dei ren AER, mitrunt le verbis 8: charaGo edituros videtur autem his fi nibus,Leculis omnibus conc 4 , aliftee , quí (uam doétrinam, ¡a- 0 elotionibus fuille derjuaram, pro- -tibus miraculoía quedam opera dem criam facere,de incantantio- A epra opinio Sievim (ve ex Arali. e fententia narrat Plinius ) prolara hac voce, duo, vifus Ícorpio Lo cohibetur ne vibrare ¡Gus poflit.fique (vr ait Poéta) frigiden 19 ES. caí," ¡ttando vumpitur anguts. quipo the negari naturalis ver=" ES y ború vis? antcur non poterunt reété apud omnes gentes adhi. A . ÑN beri falutaresincantariones adueríus morfus rabidotum can b: A. Aum, $ venenatorá omninmidus, atque adeo aduerfas ¡plas ll Ñ Ñ 'feras? Neque vetó vanúm elle videtur, quod de incantationi- J “a : > bus fertar,iquidem Plal.57 ita cecinit Regis vates. Furor lis sd Serpentis [ecundum fimilicudinen lerpento,ficut afpidus [urda ¿y obduranris — albtias Aures fuas.que non exaudiet voces incantantimim, dy venefincan- * 3 tantís (abienter.Ecce vt diuino oraculo confirmari videaturvis, Sí facultas incantationum, él incantatoris fapientia, 8% callidio tas lerpentis obturantis (ibi anres, ne andiat vocesincantato- ris.adeó igitur natural 2 q Ja E q is elt vesborum potentia,vt eriam ab ir y rationalibus naturliter agnofcatur, arque aducríus cam na-8 : turaliter lele muniane; conflar verd aduerfus noxas, que na- 1 - turales non effentnon fui narúram belluas armáturam, ne EE que dataram inftinttam ¿quo fe abillistuerentar.Hieremias - qroque cap.3.ita [criplit, Ecce ego mittam vabis Jerpentesregulos, E | : quibus non ef incantatio viderur autem commiratio bec in= - Exorcifte Muerc,alijs (erpenribas efe incantationes:hanc fententiam vio 8 corum detur ctiam junare authorivas Ecclefiz, que iubet exorciftas O VIRTAS> ti CONCeptis verbis,quafi illis, demones fugandi virrus que- ó dam precipue infir. quo etiam (peétare dicat quis illud Euan» ; gelij, la nomine meo demonja esicient. non enim iam in icjunio, folum 8 orarione dicit, fed in nomine meo, qual ¡Pla nominis : .. Tes y prolatio, efficaciam habeatingentem. preterea illa cre-M NR bra recitatio, qua Ecclefa £ fideles fingali veuntur, loe, nunc 5 ter nunc quinquies,nunc quinquagefies,nunc plurics repetita. ) falutationes Angelica, aut dominica preces,quid aliud innuút, a ES EAT AS A CSS í , > ) E Capue IIT. Dr ' quámio ¡pla verborum Sandtoram tccitatione,vim quandam efe animo faluratem?alioqui ft non ob ipforum verború vim, Ed otandi Deum gratia recitarentur, quoríum recitarétur ca- 2 UM plaries:viderúr ergo his omnibus argumentis fieri, inelle VCrbis ipGs vim quandam naruralem,partim nox:a,partim [a- Utaré, idque nuac corporibus,nunc animabus, nunc vtriíque, atque ira analogiá habere cum rebus, quarum (unt,quod pree- z cripta Genefeas verba innucbant. Verúm etfi ram multa con- Magorum gcrant yani 82 (uperfticios, magi,8% Cabaliflz 8 qui fe putant Ps inifhmos, Platonici, falílum ele prorías, S£ ab omni ratione ls dá alienum,vim effe pet le vilam verbis, aut aliam, quim fignif. P ¡Andi ex hominum placito, Nam, vt eidem,cuiilli vie infifta- US A verbisipfisoibile(t cothmune cum rebus, neque ipía ] EA agite E A A E A a MES E e ES =3 Quidpiam fuar aliud,quám ita diuerberarus atr,neque alia cau a elh, qua bxc has, ¡lla illas, res Gignificen:, quam homibum, 2b coruadem voJuntate profeta confuetudo nulla vis elle po- teft nominibus per fe. Quid autem aliud ef loqui, «4D per qualdam linguz motiunculas , resquaídam innuere > vt inter colloquentes conftitatum efenimirum: cipue ¡confueverant(uas bi mutud cogitationes aperire varia ¡gitorum motitatione. hoc folum intereft, quád lingua arcó- modatifima eftomnium noftri corporis partium,ad ignifican= dum quod mente £onceptum ell, obillam mirabilem mobili. “tatem, $ quia in ipía via (piricas polita, cius diuerberatiove, fonitusedit multiplices,audicui hominis,etiam eminus, occur. syiraque,elt huec partícula paratifimaac maximg idonea, cui homines demandent munus innuendi inuicem_que mente “onceperiar : quia nulla tot,tamque varias motjunculas fubi. le poteft, eáque lola voces cfingit multiplices , nde 8 afpe- ¿tabiles, 8c audibiles nalcuntar differentio ; neque quidem ca- fa fatam eft,vr lingua ad hunc vfum extiterit accommodata, fed ipla natura ita elt comparata , mollis (cilicer ac fub tan. tía volubilis, multis ad radicem mufcalis predica, fuperpofita - AYngi, fuppofita palato, circumfepta dentibus, yt expitatum *Perlaryngem agíem excipiens, 82 ad palatum 8 dentes multi. ariam allidens, pollet multiplices edere fonicas UO arbj »Incognofcibiles “loqui cogitationes. accómodatior ergo multó ef ad innuen= um lingua, quam manus,aur pes,aut vlla alizparticula, velut v*cungue tu moucas digitos, nih;] intelligert alter, nifi ¿E ambos couuenerir, vt hee motiuncula huios, ¡la ¡Jlins Tel nota fitita neque vteunque crepas ore. neque enim Hi(pa- Aus Gallum, neque hic Gerimanum,neque ¡lle Arabem, neque 1 Latinus DS A , Linguz vt quidam(multi proc. víus, DIADEMA RCA q Dor $2 De facra Philofaphia Peri Latinus Grecum, neque Grecus Hebreum, loquentem intel. ligic.quia, Ícilicer,non funt doéti cundem lermonem-nimirum, ' fermo non conftar natura, fed confuerudine. alioqui yr elt Infans Ñi- omnibus gentibus vna eademque natnra, effer idem [ermo: Te" quo enimacridiculum,quod fibi quidam Philofopbiz ignari per- A pate fuaferunr.fiquis ab infantia nullum omninó docererar fermo- SPAMS: pem, futurum ve loquererar Hebraice, fermonem [cilicer, in2 natum hominibus. Nam fi fine dodore, ve alía quám plurima, inpalceretur fermo ¡fte hominibus, innalceretur profedto, etiam fi alium fermonem diícerent, effentque omnes duplicis fermonis. Si enim fermo quem priús homo didicic,non prohi= ber quaminús difgar alium denvo , fed fciune multi bifariam, trifariam,aut eriam quadiifariam Joqui : multó minús prohi- b eri polfer qui exipía natura pullularet, ab eo qui efer com- paratus ftudio. quin potiús, fi vllus fermo hominibus cferna- turg e non pollent elle ad alios dociles , quia quid intus ma- [Homo net promibctextrancum.vt ergo narura fecit hominem prorfks ur natu- ¡nerté, vr eller ad omnesartes habilis, nece Te clk, feceritomni A MMETS fermonecarentem, yt polliromnes diícere. videmus vero plu- Ea res homines ,ad alios multos fermones habiliores, quam ad Hebreú, quod quidem nullatenas fieri pollet: nam in id quod naturale 11lis eft > (ponte feruntur res omnes. Ex diétis igitor AE AAA A Sermo - quomodo AS ftinanit. hoc aurem 2utillo fermone vti, udio ac do4rina l— Idiomarí CUenit 8 ipía quidemidiomara , ví1ac tacita confenfione ho- erigo. — Minú, pata lunt prater lepruaginta iJla que ad turim Babel author é doétor.non quod illa potiús, quam que deinceps víu extiterunt,cognacionen vllam haberér cum natura, fed quod ad breuem £ expediram diftriburionem gentium , expediret hominum vite nibil polfer eMe yrilius,neque iucundius quám fuas ibi inuicem cogitationes communicare, neque quidquam retur docendo ac difcendo:docere vero ac difecre non contin- gataliter,quám conceptionum mentiscommunicatione : ¡plo nulla neque potior , neque facilior excogitari poteft ratio in- Loquele ficarenranimi conceptiones. deinde, quia lermo haberi non inuentio, poterat,niá ad prelentes,ac flatim ac cmiffus clt,cfiuie,exco- ; j | gitata pe doéto- fednonitaett,quin potiús multiplex,8 veconfueruda falíum ¡E maturalis, COnltat.loqui quidem naturale efe hominibus,quia ratura, ve ea ex ipía linguz formatione coguouimus, in hunc víum cam de- in diuífione lluguarum orra funt , quorú Deus ipfe voluit ele elle multilingues. dilexic veró Deus, gue ipfi placuiv.ita com magis naturale,quám (cientiz defiderium, € (cientia compa= naturzimpulío ferunturin loquelam, quía,, vt iudicatum elb A nuendi.inuenerunt igitur primúm loquelam,quo verbis figni. EGEAA ES O A A Pitata Coriptura eft,quafi verba mifhilia,8z permánentia quibus DA $ cum ablentibus.: arque adeó cum polteritate loqui contin- NUERA Beret. laquisinquá, hoc ef verba illis Ggnificare,ac lermonem PF prelentare. Quoniam enim (criptura, inuentioñe pofterior ef J¿oquela, fir ye loquela per fe figifificet omnes conceptiones, 88 ¿Criprura loquelam , Dimirum he duz Scripture ,hoimo S ¿ym 2prO candem rem fignifican lc Ax enim diuerfum admodúm fonant, per diuerías enim vo= : , « INgerunt menti candem noti- am:velur crió pet dinerfas [cripturas fignificari potcít eadem: VOX, vt per has, WIDE rs codem ¡gitur modo [e 1abent (cripeure ad voces,quo yocesad cogitata Atqui,nequé hicordó, vt fermo difcatar ante Ccripturam A Acriptuta per vocé fignificent,poriús quam vox heceffitatem habet naturale ES A a Serio; . pet [cripturam, ratio. GI] REA AS PETT RA ISRAR AY " ro codum, polfe verd omnino contra fleri, aperté indicauit Pe- trus Pontius,Monachus Sanéti Benediótiamicus meus, qui(res Hurabilis)natos firdos docebat loqui,uon alia arte,quam do- <ensprimum [csibete, res ¡plas digito indicando, que charéte. ribus iilis Gguificarentur, deinde ad motus linguz qui chara. ¿teribus ERE >» Prouocan do; itaqué vt audientibus 2 loquela,ita auribus captis, rehius incipi Surdi 192 qui dos !tu,cuitis ego rej teftis (um,in difcipulis ¿Que eft fermo, velur feritura affuens, 82 (. | Maneñns, at veró (cribendi nullarrationem conftare Batura, fed yla 8 arte > manifeltum] eftinata neque culuíque hominis efe fcribere,neq ue hominum omninó fuit lermper, (ed poftaliquoé mundi fecula excogitatú, diuerfum admodum apud ditterfos; V ique magno labore dilcituz, ita Igitur de loquela 8 verbis cenfere confentaneum eft:mullalcilicer verba fignificare aliter;, Quim ad libitum corum quí primuni eis vi lunt. quod(f nihil aliud)ipta idiomatum mutabilitas indicat,vullus enim eft,qui hon vel in (uo fzculo, videar,vbique gentium quedam verba antiquari, queda nouari. vt facile lt intelligere nifi eripture encficio leruara effent,oo!llum omnind verborum,quibusanz Quifima fecula vía fun fam fgnificarionóf ds BD uifle Ietenturú. q A non ¡llius amici mel. Ita=. criptura velucferma E, led non per candem yocern; e A 5 $ [crio A , 2tQuUE Proinde ré cóBaz m, Ita venullatenus pofkir contra A: Nomina ab Adamo poíita. Ánima immorta- his. 69 De facra Philofiphia OA ; id AÑ cas pex le nihil polfe cerce fciant. Nomina itaque nibil habent? cum rebus preter fignificacionem, que ex lolo confen(u,mani- fefto, aut tacito ipforum hominom nafcitur, neque fuht nomi- * narebusalia ratione (ua. Adam vero dicitur appellale res no minibus (uis,id e(t,propriis £í maxime congruentibus,non om. nes, fed viuentes vt animalia omnia, quía , vt qui linguz He-! brez (unt periti optime noruntyindidic ¡lis nomina, que pros" prierates e naturas corum maximé exprimerent: que nomina? conftat deriaata efe ab aliis primicivis, que ad placitum Ade” funt rebus data, 8 polteritatis confeníu recepta , atque but: víque, ví, Sc Sandtarum (eripturarum beneficio, feruara, dé? falcinatione feorfum dicerur alio loco. | CAPVT 1V. CH ! $ Po le: e : a a de 07 Exc eapitibms primo: fecundo Genefeoss Ó* trigefimo feptimo Exechielos. 3 Vm natatiliam, volatiliom,reptilium, $2 progredientiam irrationalium tamen animalium creationem narrat Mo=* les, his víus elt vesbis: Dixirque eriam Deus, producan: aquí reptile anima vinenta, dy volatile fuper terram fub firmamentd cli, 82 rurlum : Dixit quoque Deus, producat terra anima viuentem in genere fuo, inmenta (y reptilia ,befiias terra fecun” dim [pecies fuas : cúm tamen agerer de hominis creatione, in+4 quit, Formauit igitur Dominus Deus hominem, de Limo terra, inspiranis in faciem ciu fpiraculum vite , do faétas et homo animám vinentem. Que verba maghum continent naturz af canum, indicauit enim aperte, illud quod rantopere inter PhE lofophos controuerfum eft, hominis animam non efle edudt ex materie porentia $ foecundirare, velut animas irrationas? lium, fed extrinfecus accefifle , nature immaterialis partici? pem ;non quidem na(centem intriníecus ex materia, led diuisl na vi extrinfecus in illam immeríam , 8 mirabili quodámodé E ci alligaram,82 a cúm fitincorporea,poten$o per fe fubliltere, factam elle corporis formam, hac de re dubi* tant multi,in Caam perniciem plus fatis Philofophi, nifi potiióa belluas dicere confentaneum magis ef, eos, qui le belluis haé2 in te preftare , neque intelligunt , neque credunt. binc pendebo queftio de noltre anima immortalitate, de qua, et in com”; mengariis, que in libros Ariftot. (cripfi, ditum mihi (avis el tamck si Caput IP. 61 ¿amen tentandum nunc quoque videre juxta prelentis operis Infitoram,quancum poflit naturalis ratio confequi,cius quod €as Opt. Max. hoc loco reuclanir per Mofen,vt hac laltem + Katione, fi fieri poflir, belluini Philofophi e (ua impictate incio ham, candémque elle cor : r ' * Plant avocarj. portó perpendere oporter hac verba. Inspiramit in faciem cio (piraculum vita,dy faítus efi homo in animá Vinen- tem.Elis verbis aperre indicatur, illud (piraculum quod extrin. €cusinfpiratum clt,non efe menté lolam, « vim intelligen- Hi, aut omnibus hominibus eandem, vr cenfent quidam Philo- fophi, aut aliam in aliis, que fuperueniat homini1am fentieno -tLé habenti animam , fedillud ¡pfum efe iplam animam ¿qua homo fentit, € viuit, itaque non duas, fed eandem efe in ho- ¿Mine apimam, qua fentit 8z intel ligit. nam qua intelligic ,elt que extrinlecus aceffit infpirata. Vocat vero cam (piraculum VU $ per cam dicir faltum hominem in animam viuentem. tenemuritaque afferere, hominis animam neque fuxille cx Materiz potentia, nequeab ca efe Iinfeparabilem, fed (yb. tiam quandam incorpoream feparabilem Sin pofterum xter- poris formam,$ánimam qua homo entit. non tamen propterea tenemus etiam dicere, eandem elle formam vegetabilem, non enim Mofes more Ariftotelico -VOCat, eactiam que tantúm vegerantur , viuentia , $ eorum _2Étum auimam, led morte Stoico, qui 8 communi hominam fenfuipropinquior elt;ea folúm viuentia yocat, que fentiunt $ mouentur, eorum formara animam, reliqua vocat virentia, X producentia frudtum, ac lemen fecundúm genus (um, non: tamen viuentia. itaque Veritas € atholicamon cogit nos afle- rete, iplam animam qua fentimus», mouemur intelligimos, ellein nobis Principium vegerandi,nedum 8 formam aGdúm- que primum iplarum parcium cor Olbum,carnis,8% neruorum, quod pl tantes ablurdum effejo eadem fub nere.Ego veró lequurus quod 8% rationi magis conlonum, dz diuinis etiam oraculis,viego exiftimo,congruentius eft, afir- mo efle in nobis ante animam formas meré Corporales homo: gEbcoram,quibus offa,carnes 8 nerui differunt non minús Profeto (ni me meis lenfibus credere noluat) quam Aurum, 2I8chtum $e plumbum : hi Quendam perfeGiorem : corporalem eum quoque, $ velut nae turam quandam meliorá(ita enim placet vocare, Potiúsquim animá)qua nutriuotur:omnélque hos aus educ; ex potentia Materiz his poftremó accedere extrinfecus animam,que nobis Vim fentiendi *intelligendi prefter,non enjn intelligendum > cl urimi eriam afirmanr, pu- ftantia multas formas pon Ánima ex QUO» Forme plures in vno. poris homogenearum , vt: Formz 2. nimá pre, cedunt. s bene temperatis accedere adum de le DE AA AD e De facra Pbilofophia elt illad corpusihominis , in quo Ípirauit Deus (piraculú viros Adami fuille ftatuam quandam luteam , eamque acceffione ¡lius (pi. fatua lu- ritus fatam elle carncam 8: olfcam , led corpus quoddam ex* ta. oílibus, neruis, carne $ cute non quidem aridis,fed Moridis a6/ virentibus, immobile tamenadhuc 8 fenfus expers:8: hacac: cedente fpiritu recepifle. ludicatid vi fio Ezechielis c.37. cum enim veller ci Dens oflédere refurredtionem mormuorum , di- mic ín medio campi pleni aridis offibus , quibus non ftatim acceflir Ípiritus, qui virorem 8% reliqua omnia preftarer, (ed. primúm quidem accefferant olía ad offa , vnumquodque 2d iunéturam luam , S fupef ca nerui € caro afcenderunt ( virels centibus [ciliceriam partibus ) 82 extenta eft eis deluper cutis, él adhuc Ípiritum non habebant, víquedumingrellus clt in ea. Ípiritus 8 reuixcrunt, 82 fteterunt (uper pedes fuos. Jaque <N tor , non preftatur ab fpiritu qui extrinfecus accedir, aquí elle offis, neruorem, $2 carnis , 8% curis $ carum partium vi=H X img; estalis eft, fed 2 formis corruptibilibus 8: more corporas | libos,que adanimam quidem rationem habeat dilpofitio? sfum materiz, € obidanime accefione non tolluntur, te Laa fimul cum ca manent hac in re leruientes il, quod feruanb? forma in JUAM ca deliderar , in corpore temperiem, 8 formarionem»: homine. Ji a2utem hec fententia diuinis eloquiis eft confona , cur nod 'putetur etiam elle confona rationiz cur vellemus milero$* Philofophos 4 Fide Carholica deterrere, plus quám veritaS ¡pla poftulet imperantes cedere,nihil enim elt quod eos ade o contarber, quim fubltantiam feparabilem. 8 incorporcam elle aGum corporis. nam aétus 1ci et ¡pla rei elfencja feu? ipíúm quod quid erar efe rei. Hoc verd vix intelligi porefb quo pacto fir corporis, quod a corpore feparabile. conquiefccóo hec perturbario, fi his concedimus, animam non efe acta” torporis qua corpus , fed qua fenfitiuum $ intelligens. noB? anima corpori preftar cffe corpus, neque vero ofi elle os,ne $? nutriri,quod materiale ettam elt $ elementorú imitatur naruto ram. fed hac per corporales formas habenti, praltar (enfumn 4 intelleRionem, que (piritalis videtur efe nature. neque land? “Ariftoteles animá finiens aQum corporis impliciter ee dixit fed adiecit porentiam vitam habentis. quod elt,aQú elle cor? .Poris, non qua corpus, fed qua potefbwvirales ationes ederép” Colligimus itaque ex hoc lacra feriprura loco duas aferrios nes, primá,efe in nobis animam feparabilem, 82 nonquam int terituram ; alteram , hanc iplam elle animam qua fentimus mouemur, DiftinGtioris doétrine graria, vtrumque feoríuk aggtediemur monftrare. Socrates, vt liect videre in Phedons 4 A fecunda” A Homoge- : Capur 1. 63 E 7 fecumdam hanc non vesticin dubiú neque inid v(que tempus E a ominibus vila (ubierar dubiratio,an eler in nobis cadem ani- Quoruna mam (entiédi 8c intelligendi principiú.Ariftorcles primus corpit principiú. >, Rd anima mentem diítinguere ¿anime fensú méri intelledum ——teibuensynde accepta occafione, pofteri de care acriter difpu- : ' Fuermnt cenfueríinque quám plurimisanimam $e mentem res cite diuerfas numero,alrerámque cú homine mori, alterá ma= BcIe. quaproptenve dixi, verag; queltio erit nobis feorsú exa- Minanda, Prime queltionis Socrates duos articulos elle fecir, ; Primáan anima Ñta corpore feparabilis:alterúsan fit immor- : talis.quádo quidem Cebes dubitationé quanda ingefir,dicens, Cebetis > fieri pole, ve anima diururnior vinaciórq; eflerquám corpus, e pee icieiós atqaliquando maneretá corpore feparata, fuiflerque fortafle 'EMientia. Abtequá in corpus mergeretur ,non tamen ob id eller omnino Immortalis,fed poltremó aliquádo etiá cú homine moreretur, | ob hanc (n(picioné Cebers:Socrates, poftquá,vefibi videatur, 003 moftraueraranimá diuturnioré efe corpore, 8% ab eo ler obin 1, denuo ef agereflus monftrare.cffe immortaléarq. geminam queftioné efle fecit,quanquá care verasfimplex elt $£ vnica.si ebimanima fubliáncialelt a corpore feparibilis.immortalis etia lirace. necellarideft. nam ortús 8 interitus naturalis, corporeatum -tantúm rerum (unt, Que incorporez funt , non habent Phyficá PS compolitionem, ac proinde diffoluinon poffunt, nifi ab eo fo. . lúm 2 quo funt colligare ( vt inquit Plato ) pura abipío Deo. 000 ab eo verd per le fumme bonus cúm fit nihil extinguerur, aut a difMipabitur: (ed eius voluntace perfeucrabunt in e*ternum, Jixcnmque ab eo lolo fadta lunt Hecadeo vera Íunt,vt nemo lam (it, quem timor corripiar Cebetis:quod ibi omnes perfua- ferint ,avimam, 6 femel poflir fubliftere 3 corpore feparara, mese ele iucorpoream (corpusenim nulla raátione efe porelt alcerius qorporis aus ) arque adeo immortalem. quare nobis hac de re fimplex queltio erir, arqui Socrates cum 'geminam ecerit primam partem, puta diuturniorem elle animam cor- Porcsinluficiéter probauit:alteram, puta efe omnind immor- “talem, ej quí non confiderauit, procedere difpurationem pro= Pofira priori affertione videbitur probare eria fophiítice. nam Umma ratio monftrationis primz independer , quod noftram Cite reminifci quoddam Gt.qued etli probabilitatem quandam Per le fert y fal(um efe monftrauit Ariftotéles. lam veró Aecunda ef, Quia corpus vivit per animam,, Se anima per (e, * | necelle ee animam lemperviuere, neque poíle mori. Velut Quía concreta corpora calida (unt,peri ac per le, necelíe elteñ [emper calere Deanime immorta- Ho IA E olle Iguis fem gnem, Iguls veró primo per cali- > neque polle refrigarari. dus» | huic 2 Anima - quomodo = canía vi- LA Anima 2 fine cor- E a s port. AT A IA Axe z . E E: a ad a oa E : 4 64 DefacraPhilofopbia O huic argumentationi,qui ex aduerlo'aflererer animam nullam cy fubítantiam feparabilem elle, fed formam tantúm corpotis viuentis ,refponderet negans animaim viuere primo ac per 163 , | ; fed ne viuere quidem, led elle vite caufam vt formam , viuere' yerd hominem per animam,non vt eft calidus perignem, fed | vripíe ignis elt calidus per calorem , qui tamen calor calidus non elt, qui vero femel recepiller, cfle animam fubftantiam quandam corpore antiquioem , potentem per le exillere , vt videbatur Socrates,cúm in eamagumentationé venit,indical- fe,cogeretur profeéto concedere,hominem viuere per animam per (e primiim , atque ided eam mori. non pofÍe, merito crgo $9 diximus, vnicam qualkionem effe hanc, de cius decilionem ex prima aflertione pendere, pura animam hominis elle fepara= bilem 2 corpore. quod quia a Socrate non (atis móltratum eft quod noftrum difcere reminilcétiam efe non probatur, aliis sationibus ytar, li que videbuntur elfe firmiflimo , in lis quas proguxerint inniores, aut mibi nunc dederit Deus. Certé pro= babies rationes funt excogitare quamplurime, monflrarioni: vero proxima, fi que ca elt profeGtó,, qua Arift. ft vílus , (ci- licer homo agjonemaliquam haber, ad quam nullo corporalt orgáno vtatur, elus anima incorporca elt, e feperabilis : pam conftatanimam hominis efle ejus formam : forma veró cuinf- cunque rei eft principium 8 canfa adionum omniuim ejus,er- go anima elt precipua cauía adtiogum omnium hominis, vrs, tar vero organis corporeis ad cas obeundas : fi quam ergo ha- bet homo,que fine vllo organo corporali agarur , ea operator anima per [e. talis ergo eft ea forma , vt poflit aliquid agere, etiam fi efer fine corpore, li verd agere 8L effejac viuere poller fine corpore. Dices fortafle, efe aliquids quod anima exiflens in cotpore poffit lacere corpore non vtens,tameh extra cols) pus nihil pole facere,quia ne elle quideim potelt.velutego nó + ytor cerebro ad pulfum arteriarum , tamen fioe capite pullare non potero,quia neque viuere.Iraque per accidens efle corpus 1 necelfarium ad eamactionem,que fine organo corporali aga- tar, yt viuat Ícilicet anima. Verum hoc de ¡llis tantúm rebus. dici poffe conftar, quealiisindigent vt feruentur,aliis vruntu£ > ytoperentur:de anima 8 corpore non ira, [ed fi anima corpore non cget vtoperetur , mulró minús ve feruetur : Sí argumen= tom ita rurfam procedit fi aliquid pore ftagere anima nulo * ytens corpore,habetinfefe,ac preter corpus, naturam Y prin cipium agendiillud. omnisautem vis agendi fluit ex aliquo elle,ergo principium aliquod haber in fefe exiftendi, id ergo. rerinebir cciamó [eparctura corporc, feparari enim ctiam pos tere ) Ñ Ñ E ; Y | de A A A 4 E 7 a $» Ma a e, -Caput PR $5 ¿ericlecundim ¡lad.nam quod anima agitnullo ytenscorpo- re,non agit quá forma corporis, forma enim rei non operatur Quidpiam per (e, fed eft principium operandi ipfi rei cuius et, | €IZo0 anima agit aliquid per le, que 1d agit non elt corporis actus, (ed (ubítantia aliqua a corpore feparabílis , quaré Scin- corruptibilis. eric igitur anima gemínz quodammado nature, Qua corporales % per corpus cxerceraltiones forma corporis; qua fpirituales € nullo vtés corpore,fubltantia incorporca fe- - Parabilis 8 immortalis.(fi veró eftin anima aliquid immortale, contlat ip(am animam immortalem efe, atque feparatione <Otporis tantúm priuari cis aRionibus,quas obitper corpus velut artifey priuatus inftrumentis. Propofitioergo laris elt euidens vidédum vero an re vera fit aliqua aio hominis, cu- 1us nullum ft corporale organum.tales certe funt dux, intel- lectus de voluntas.quod ita conftat : euenithominem intelli. gere arque cognofcere cótrarium,ej quod lenlus omnes cor» porales,ftue externi,fiue internidiant,8z velle córrarium ei, -Quod apy erunt corporales omnes potentix:ergo nequiozitel- leGus neque volunras,ea (cilicer penes quam elt liberum ar- bitrium,eft corporalis potentia.nam nulla potentia corporalis - diétar, ftellam efe maiorem terrazintelleGus diítate lle majo. rem : ergo intelleótus non ell corporalis.neque vllus vnquam appetitus corporalis appetere poreft dolorem, neque laneyo- rem 5 voluntas hominis (xpé appetit hec(veiciunia y verbe- Ya ) ergo volunras hominis non+eeft corporalis. ad intelligen- dum ergo aut volendum nullo oNpotali inftrumento vtitur anima. Porro euenir aliquando difputare de re,feparata omni conditione materiali, vt de homine. nulla ratione habira loci, Magnitudinis, coloris aut figure, aur alterios cuiufpiam con= _Aitionis corporalis éz fenfibilis , ergo potentia qua id agitur, 11 , . x et. . . Búlto corporali organo vtitur. nam cúm cognitio agitur ali- Natura geminas Liberum arbicrióo Quo organo corporali, faculras nihil aliud percipir quám or-. Y > gani paioné.organi.yerd corporalis paffio,non poffit elle fine Corporis conditionibus.quare neque facu!tas per eam percipca Xet, mí accidentia corporalia;que igitur percipit fine corpo- Teis accidentibusincorporea eft. Preterea , adcd videtur cui» ens efe in nobis aliquam fubftantiam incorporcam , fepara=. lem, $ xaternam, vt vel quia in dubium vertitur, 8 vocatur ndifpatarionem, neceflarium ficita efe. nam fi in nobis nibil ¿Suert Dif corporeum S£ caducum, vade orta eflet nobis ea du. Bitatio, aut omninó cogitatio de xternis 8 incorporeis, magis N 1 rd « Y . . y , . - QUam belluis; omnis enim cogitatio, aut abobiettis orra ef, Autinterius ex nobisipís fuppullular. immortale 8z Incorpo- | E reum A A Cogita» tionis princi- pium, ' $6 De facra Philofophia z scom nihil nobis obíici poreft , dum in hac vita fumus , nam ad ipíz (pirituales fubltantiz , £ quando hominibus volunt ap= 'gngelorú Parcre corporales [pecies indutine. Si ergo in mobis nibillate- “qppatéria. ret cale,nullum omninó principium effer cogitandi de incar- Sr orcis % xrewiis : nam finge Deum feci Te ab initio omnes hos gor quidam , an (uperficici extremitas in co:pore terminato; welan calor efer viíibilis pes [pecies quas cffunderer ,an per *% facultater, que ab oculis emitrereturnune vero dilputatur de 7 incorporeis (ubftantiis , 8 xternis , Sí de modo quo intelli. . gent 8coperantur : eltergo in nobis vis aliqua ea agnofeendi, se guz non potelt ele corporca, fed incorporcum aliquid $ xrer- : num,cuius precipué ea faculras e(t,8c ynde naturaliter (up- pullulat omnibus gentibus , diuinorum, immortálium , X in- in nobis mentem immortalem. neque locus eft dubirandi, an | Arift. ita putaueric, putauir enim procul dubio. An veró ea les mens ánima, per quam fentimus $ moucmut, int diueríss, de hec mortal:s, ¡lla immortalis, inxta (ententiam Ariftotelis, ac re vera, an fine parres diuerlz ciuídem anima immortalis , id Anima - gBiltentis fentimus, pars)eller in omnibus hominibus eadé. aut in aliis —refutatio. alia.cadem numero in omnibus, non videtur offe, nam etíi $ Fr 2 e . . á idem homo ponatur in multis locis elle, non tamen potetit, s : idem cúm fit,cótraria habere fimul, velur vno loco cffe albus, E alio niger lecundúm candem partem, Sí: codem tempore, ta- - men humana mens quedam in hoc homine(cit, que in alio. E ignorar, Ec eft huicbopa, ¡li mala mens: non eft ergo eadem De numero. Si verd eft vaicuique (ua, quandoquidem ca nulla dE corporco vtitur inftrumento, non fit corporis actus, neque fit E in homine vt forma in materia, [ed yt narura in naue,vel vtin- telligimus ele in orbibus carleftibos (pirizuales alias fubítan- > rias. Si veró ¡ta elt,homo duofit fuppolita diuería, illud animal ps idarpow”, ex corpore 8 anima (enfitiva conflatum, vt equas, S bos:atiud (ubítantia illa per fe quidem fubfiltens. quandoqui< dem fi forma corporis non elt, es corpus eft illi materia, nó ergo erunt exdem vtriulque,neque torius ex vIroquecon- telliger,magis quám fues, in quos (unt immiíi demones, hec autem omaia funt ablurda.non ell ergo iva:(ed anima ¡lla tota , qua ) mines fine oculis, quis vaquam difpuraíler, an color effect fule cotporeoram cultus,8z deliderium. igitur haud dubium cftelfe ds videtur pole in dubiú vocari.In qua diíputatione ita videtur procedendam. Aut illa mens(fi non effer ciufdem anime, qua fedadelt, velut cacodemon aliquado tenet humanum corpus. flati cedem adtiones neque cómunes,fed vtrique fuz. fentict (and illud animal, intelliger illa mens, homo tamén non in= * E A o AO ! ¿22 qua fentimas, mouemur,, Sz jntélligimus, fubltantia ct ino 7 Corpotea , eterna, € feparabilis, haber tamen mirabilem haturam] pra aliisomnibus intelligentiis, quód cúm fit fub= ftautia potens per le fubfiltere , poteft etiam corpori ira tem- Perato 82 formato haerere vt forma , 8% per oorporalia organa, elle ¡lí principium lentiendi € mouendi : atque intclligit, quá feparabilis, fentit $ mouer, quá forma. quare cum á corpore recedit,illud retiner, hoc amittit. arque 1deó,a corpore fepara- ta , imperfeéta quodammodo eft , quia exercerc ñon poteft multas carum virium, quas natura haber, fentiendifcilicet SE -,. > Ionendi;(ed dices, humanam "corpus haber temperiem $2 Es compolitionem mcliorem, quám aliorum animantium cor= Pora , 8 ad viuendum accommodatiorem > ergo dumin vtero Al getitur, vbi primúm ralem temperiem $ compofitionem atti- gcrit, orierur neceflarió ex materiz potentia forma fenfitiva,: la venecellarió , etfi co momento Deus nullam rationem im- metgeret, efler futurum queddam animal, ídque pr-Sétius aliís irrationalibus, Siigitur fenfitiva forma neceffarió oritur ex illius materiz potentia, fruftra darur rationali anime pars fenfitiua. erit eniry otiofa fenfitiuarum altera; aut vtentur due ciídem organis. Certe nifi Deus immergeretin humanum Corpus rationalem animam , illad vero nihilominús tempe- ricm E compofitionem acciperet talem, oriretur naturaliter” b forma aliqua fenfitiua : nunc verd non oritur, quia codem tcmporis momento , quo commodam compofitionem corpus confequutam est, infpirar in ¡lud Deus (piraculum vite,quod fimul lenfitiva 8 intelleGiua anima eft, eo verd infpirato, . Matéria non profert aliud, vt neque vila alia res producit, quod produétum inuenic. Iraque non profert quam proferrce '¿ formar fenfitiuam , quía prevenir accedere illud fpiraculuna % : ca Vitz , quod non minds fenfitiva anima cft, quim que ex ma- terize potentia orirerur. Monftratum itaque effe videtur ani- Mam hominis efe incorpoream , e feparabilem , non ex ma= tcrizx potentia ortam, fed extrinfecus accedentem, candem- Que efle in nobis fentiendi 8: intelligendi principium, etfi non codem modo. Confiderare autem fupereft, an anima antiquior E tc . ) : 105.1 na $ 4 SOTpore, vt Plato cenfet, atque creata priús, in corpus dein COIporén € IMmittarur, an in ipío creetur corpore, neque vnquam an- tea fir, quam tenear corpus. Nullam cffe arbitror naturalem Titionem 8 viam, qua alterurrum monftraii poífit, quia, ve tiftoteles dicit , poft mortem pon reminifcimur, hoc eft, ire non polfimus, an noftre animz pre extiterint, 82 fepe ab aliis corporibus deceferint, quía eríi id fagtum effet, non Y E 1 poffemaus 58 De facra Philofophia pollemus recordari , quód omnium reram corporalium in n= “y rulis decellibas effent delera phantafimara : iraque Atiítore= los etiam exiftimauir, prelentis dubirationis oullam nos polle. monftrationem comparare. Sequencibus veró nobis hac in parte, quod eft probabile , viderur preter rationem ponere animam autiquiotem corpore. nam anima quá anima forma elt, formz veró qua forma, non ell aliud elle, quám efle for- mam non elt ergo confentantum efe priús animam quam ficforma, forma veró atu non eft nifi in materia ,ergonon et priús quám fir in materia, fedin ipía creatur- Porro fecua= dúm nature ordinem prior et potentia, quam actus, quia po- tentia via cltad aGtum, materia vero elt porentla, forma aus, ergo materia generatim prior eft quam forma , 82 abtiquior; igitur SK hec materia, quam hc forma, corpus inquam quam anima. quon'am veró corpus omne difolubile, anima veró, vt. monftratumn et, immorralis fic, vt pofterins, corpore corrupto anima/panear , vfque dam, vi diuina, cidem rusfus vnita, tri- buar immortalirarem. hanc ob caulam Mofes hominis orrum narrans. dixit: infpirauis in faciem eins [piraculum vita, hoc eft, dedic ill: (piricum, quo viuerer. Ezechiel veró cúm ravionem Palingensfix , feu relurreótionis exponeret ¿dixit iudu Dei quaruor ventis, Veni ¡piritms ¿en imfuffia fuperinterfectos ¡£tos, dy reniui eant. lubet itaque morcuorum [piritas, quafi leparatos, Sc adhuc manentes, redire in (ua corporaatque a quatuor > ventis venientes congregari. Sunt iraque hec eadem, que di- q uina tradunt eloquia, partim naturali rarione indicata , partim > confirmita probabiliter. Elle [cilicer in homine vnicam ani- mam (oam alendi principium anjmam non appello) camque. non oriri ex materiz potentia, led a Deo infpirari, non qui- dem feor(um fadtam priús, fed creatam in ipfo corpore, lepa= rabilem 8 xternam, atque manentem poft interitum,fed quo- niam huic conrem platióni coniunétum eft, de brutorum ani- 4 “mis, quid lastra innuant, adiiciamus. 3 : A A a ] 4 SYApite 9 Geneleos dicitur: Omne quod monetur dy vinid erit wobs in cibum, quaji olera virentia tradidi vobis om- pia, excepto quod carnem cum fanguine non comedetis, fanguinem enim animaram vefirarii requirá de manu cunciarum befiiarum. z Roríum 17, Leuitici, ter repetuntur hac verba : Anima omnis (aras in fanguine ef. Ruríím 13. Deuter. Hoc folum came , ne - AOS : 0 fauginem ==e do hi e AS y : ; Caparo | E ¿2 Fanquinem comedas, languís ens eorum pro anima ell, doideirco ¿eS ed animam comedere cum carnibus. His verbis Philo, liz : bello quod deterius priori infidietur, intelligir dici, animam Anima añ elle ipíum languinem. cuius lententiz fuerunt inter Philo(o: languiss -Phos nounulli,yr Cricias,cuius merminit Arilt.s de Antm2.quas : dam yeró 2. cap. Gencícos ditumelt, infpirafle Deum in fas Cicm hominis Ipiraculum vite, atque illud ee animam quía : Vinerer:quibus verbis aperte fignificatur, animal hominis ele Mom (piritun infpiratum a Deo. componens hecduoloca. de tin elle in homine duas animas + alteram carnis, per quam homo Lom 504 animal fit, han< efe ve in brutis languinem : alteram hominis qua homo eít, hanc elle ¡llud (piraculum incorporeum, feparaz bile,8 eternumiob Ídque diceré Mofem , infpiratum cffe in fas . ES -Ciem, quóidnon fitper totum corpus, £ in lenfatiflimas eriam | Partes difper(um, vt languis, fed íublimen corporis partem tes ¿Peat, quo fuperua carleltiáque contemplerur. Sed chm mon= Lbratum anteá fir, candem elle vnicáamquein homine animamy qua Granimal 8 homo , hoc elt, qua fentiar €e intelligat, non porelt nunc hxc Philonis interpretario probar. neque: verd dicete pollumus, brutorum animas elle fanguinem, hominúm veró non. nam 4.cap. Geneleos dicitur, Vex [anguina fratris tu; Brutorum elamatad me, id verd dititur de (anguine Abel , qual anima animas Abel clamarer, £ eFafas fanguis. quid ergo dicemus ? certá | non videtur necefle intelligere, quia dicitur, Añima omnis e carnt in fanguineeft, cflentiam iplam anima elle in fanguine, 3 feu animam ee ipfum languinem , necelletamen eft , fanguis pao hi elle cum anima aliquid pra aliis cotpotis fuccis: aut fans guingim ele aliquid animz quod alia que in noftro corporé - COntinentur, non fint , Cujus gratia dicatut, anima elle in —Íanguine, poriúsquamin vilo aliorum: id vero quid fitopor= tet inueltigare. Primaám omuniam (aoguis, anima carnis non cft. Anima: enim.cft forma corporis viuentis :cotpus veró non Poteltefíe forma corporis. forma enim 8 mareria partes fune rel, yt principia. non vt pártes quant, quapropter ex materia orma conftar res lecundim (e tota, neque qua forma 8£ Materia polfunt effe feparabiles aut diflite. Sed neque pars Abimantis proprié videtur ele polle fanguis ( dico verd par- he ECM Proprid elle, que eftanimara, non vt capilli, 8 extre= le. e Mi vngues )nam languis elt alimentum commune partium Sanguis 9Mnium corporis , nulla, autem partium videtur parte alja ES pen Animantis nurriri. neque videtur confentaneum rationi, vt rea ter ejuídem animantis partes ea pugnafic, vraliz aliascon. Ciant.porró languis non eft continuatus cum folidis partibus, A E 3 lcd NE — Alteratio duplex, S Thapña. 5 Motus cul Tas 8 fa- o Ciliras, Ss ca 52 Ciborum differen- Me De facra Philofophia 4 malris etriam rationibus videturid elle neceflariom. nam cm ooo, modis alterare corpus, aut fimpliciter alteran do, aut gignendo (ubltantiam alteram , conftarillud faciliús elle,ac citiús fieri, hoc difhciliús , Sc fieri tardits. nam faciliós licces corpus, admouens thapliam,aur euphorbum,autignem, quam iubens vti cibisaflis , 8 milio, aut cruo:« humedtes ci- 66 tiús balneo aque, quem efu ladtis auf prilanz : cum ergo fica centur femper corpora externis; non ob [ubltantiz repofitio= nem,fed alterata , humedtentur veró a cibo , non aliter quam repofitione fubltantiz , necefle elt lentiorem motum cieri 2. _cibo,quam ab externis. portó motus.quiincipitad codem iplo quod mouetur, non poteft non elle tardior, quam quiab ipía» moucnte caula incipit. quia cúm id quod mouet principium mouendi accipit, abco ipío quod mouendum elt, operofior, Se Y .qe y . .qoN . + difficilioreft motio. velut facilius elt corpora calfacere igue, quam chaplia:quia chapíia nó porelt vrere, antequam a re ipía vrenda calfada fit: ignis vero mibil aliunde recipiens, ftatim vrir. EXternz caufe plereque vi propria, 8 qua atu tales, (ie cant: alimenta non humedtant, nif conficiantur prius ab ¡pío viuentis corpore. necelle eltigitur humeétacionem a cibo tar. > diorem motum elle, ccarionc ab externis,atque obid , citiús aur tardiús,tamen poltremó viuentia omnia mori. Certé hec, que propoluimas, veriffima fune, pura, maiorem él celeriorem efe motum, qui alterando agitur, 8 principium accipit á fa- cultate,que actu inefteaníz.mouent: , quam qui repofitione fubltantiz.S8 inicium duci ab ipfus patientis atione.fi confe- rantur xquales'mouendi caule:(i yeró conferanturinaqualcs, aliter potelt cueniresnam magis cale(cet corpus affcicata tha- pía, quam fi moretur in tepente fole : « humettabitur magis, multo cíu recentium vuarum,laétis, pifciuom, 8 ladtuca,quam modica lorione,nimirum conferuntur magnz cau cum exi- gu propofitum cft. Vnicaigitur (uperelt dubitario.An poflit cibus vllus ele tantó potentior humedando , quam caule omnes exteroz ficcando, vt ejus motus illarum pofir mutul preua- lere,atque ita fernari animal hu einterita : 8 an talis forralíe fuerit fraftus ligai vire,non cerré.nam exteroz caulesficcan- do ablumunt partem fubítantiz humida , neceflo eltergo ve dam ablamanr rantam, reliquam alrerent fecundum qualita= tem, reddántaue ficciorém $ duriorem : cibusergo aut repo- net folúm (ubftanriam humidam , aut reliquas etiam, 8 qua fuperíunt,alrerabir fecundúm qualitatem. ( fubltantiam tan= tum reponit, quantumuis reponar codiosé, ind in die cciores nz s. verúm fi conferrentur 2quales, eucnirer lemper,quod - a "ed . 0 > w v y * 3 Pat A Er E , S : e Si ABapuro LO ES: ¿20 ficclores partes animantis,arque ita quoqueibunt in interitum de (vt cerce fit ) fecundim molles partes, $ quie abundanter te- cantaran ficiuntur, aliquando faQx homidiores:fecundum folidas vero, exrernan Que ob ficcitatem 3% oliditatem naturalem,ficcantur multúm rum vis. S reficiuntur exiguum, femper ficecfcentes. fín aurem cibus hon reficit folúm, fed qualitari eciam obhiftit, non nutrit fa- Um, fed etiam alterar , neque alimentum [olúm et, led etiam Mmedicamentum;(i veró eft medicamentum , corpori fano mor= um facier, morbum veró faciens, mortem atrulerit citiorem: ó fin qutem corpus morbolum fuerir,ita quoque morietur. nulla 18!tur ratio eft nararalis. qua poffit corpus cibus quifpiam in | ecérmm a morte liberare. Quid ergo dicemus de homine Immorta= (emper vituro, nifi peccaffer: Só de fruétu arboris vItZ , quo licatis ar= Qui velcererur , in etermum viuerer. Certé homo ni peccal. EYMENtús lec, nuoquam faiffer moriturus, Giquidem per peccarum intiake € mortem lacra canunt eloquia. tamen,etfi non pecca ler full €t mortalis; non enimidem eftineque per peccatum faétus elt Mortalis qui mortalis nó eller,(ed morituras, qui morralis jam efler sed quo patto non elfer moriturus,qui eller mortalis3cer- te volírate Dei Gent de toto orbe.etiam ex fententia Platonis icebatur , extiuguipolle, Sc redigiinnibilam ex quo eft fa- | Eusytamen voluntate Dei femper perleneraturum.jca quoque omo, quimorraliserar, 8z rediginaturaliter peteratin (uum cincre.n,8 voluntate Dei viuerer femper, nifi peccarum obíti. tifleruon elt ttaque per peccatum faétas mortalis,fed qui cum eratinnocens voluntate Dei feruabitur, ob péccatum tradi tus clt (uz mortalitati. quo modo mortalis cúm-elfer 4 mor- te preferuabatur,Deus (citynon polfum aperté dicerezmagnam vero partem cius preferuarionis fuiffe in fruéta ligni virz, ¡ple - dicit. duorum igituralrerum viderur confentaneum, aut fru” Eumillum faifTe ciboram omajum , qui vnquam extiterint Preltantifimum atque vim habuiíle naturalem (eruandi ho-+ AEterná Mivnes diutiffime y dinfálque quam polt peccatum , voluerir pro lógo. Sos Deus viuere(fiznificauit verditaillud, im aternum, tempus 'Ohgum,ve in mulris aliis locis)Deúmque antequam id exple= ICtur tempus , fuille eos in vitam xrernam tranflaturum : aut habuifle vim eribuendi vitam eternam habuille veró eam non natura, (ed benedidtione: nam cúm antea monftratum fir, £um habere vim infinitam, S nulli nature legibus teneri, “tque aded ipfam naruram nihil aliud efe, quam exiguum Mendam diuinitatis fulgorem,quid obftat,quominús poflir, fi veliciphs corporibus,quibus dedit naturam, facultatem aliam Mibuere fuperiorem? verumuis igitur facere potucrit Deus, es ytrum y TE EE al AE o cl a mM f MIS > 9] £ . RO ade $ A A an d p o Y Ed o E 68. DefacraPhilofobbia q verum yideaturmagis conféntancum, al ee cedir enim id eun infticucam. Hadtenus mibide mundi opi. ficio, anime immortalitare, £ hominis, aliorumqueomnium viventium interiru diétum elt : quod ad naturales vite fines. Sfpcétar, adiiciarus. ' i ; AA A * EE GA PY TV SApite 6- Geneleos: Non permanebir fpiritus meus in homi= ne in eterauin, quia caro eft, eruntque dies ¿illivs centam vi- 'gints annorum. His verbis videtur ignificari,a temporibus Noé homivum vitam, Dei precepto, quod oporter elle inuiolabile, 2d centum viginti annos elle contraftam., reclamar verd vita Abraha, qui vixit centum feptuaginta quinque, 8 vxoris clus Sarz , que vixit centum viginti leptem:, 82 eorum filij lfaac, z qui vixitcentum oétoginta, € nepotis lacob, qui vixit centun So quadraginta leptem , acmultó magis eorum qui inter Not 82 2% EEN Abraham , vixerunt ferd 400. annos omnes. hanc ob caulant * s ets quidam yerba illa cap.ó6. Geneleos interpretantur dita, non. ad = de fingulorun: bominum vita, fed de totius mundi duratione víque ad diluuium : iraque yerba illa dida efle ad Noé, centú vigivti annos ante diluuium, predicique, non quaptum pollet vita cuiufque hominis produci, fed quantum fuperefler, víque ad rótius carnis internecioné, hoc eft,víque ad diluuium. Mibi vero non probatur ea interprétatio, fed dixerim potiús, víque ad diluuium, hominum vitas, Dei volnprate, fuifie mulró lon= giores,in polterú, ejuídé precepto. fuifle contratas ad centum viginti annos.neque verd hoc deber Philolophos deterrere,ne- que cenfendum,aut hanc breuitaté elle nature morbum,aur ile lam vitz longitudiné,fuifle fupra natura. enim, veiofi multis > argumenris¿neque ineuidentibus confirimant, Dens eftaGionú: omnium naruralium cauía prima, necelfe eft naturá rerú plus aut minus pofte,vr ei Deus afpirar.Cur auté illa verba non pof- : fintad diluuium pertinere,dicamus,primúm quidé,quia non ell. revelatum Noé tanto priús. lam enim habebar Noé filios, quí, cum'eo funt ingreffiin arcam,pura,Sem,Cham,8 lapher, cúm ei eft renelatio fadta: fiquidem hec funt Dei ad ¡llum verba Ecce ego adducam aquas diluu; fuper terra,ut interficiam omniM carnem, inqua fpiricms vita ef? fubrer colum, dy vniner[a, quaid” as ¿08 É terra funt,confumentur ponamque foedws menm tecil, dy ingredier e arcá tu Ep fil tus vxor 100, dp uxores filiorii tuorid tecno. Jraqué | cun. o IECHAATE > tm reuclatio ef faéta, habebac ¡am filios, qui etiam duxe= Tant VXOres. ar verd erant quingentorum abnorum Noé , cum genuit Sem, Gham, Sí lapher, eaepit vero fieri diluuium ruptis Ontibus 22 apertis corli cataradtis, ANO lexcentelimo via NOE. non ergo eft prenunciatum dilunium SAO ns Sins ANnis antequain fieret. quapropternon efi illa legitima inter Pictario. (ed cum finem fharuít hominum vitz, Confirmatur Oc yerbis Mofis, capite crigefimo primo Deureronomij, qui Caufam reddens qua illum mori oporteret ,neque pofler am- Pliús Viuere,dicit,centum viginti annortin [ un bodie, non pofjuna Ultra oredi de ingredi. Eltitaque Dei infíu centefimus vigeli- US aunus victimas clymaétsricorum, $ quo longiffima vita 20Minis concluditur.ante hunc elt centef mus , clymadtericus €tiam ip(e.nam decimo o%auo capite Ecclefiaftici diciur, Nu- Meu dierum vitebominum,vr multar, ceontum anni.neque im- meritó dixj longiífima,e(t enim alía vite produÉtio , vt pluri-- Mis communis, ita longé breuior, cuius clymaRericus vltimos 'elt oGogelimus primas , qui numerus conftat novies nouem. B:cuiorem 82 pluribus sommunem vite periodum expofuit -Dauid,dicens,Vita hominis feptuaginta anni,in potentaribus oítom ginta amplivs Labor dep dolor quos codem vite fines » [eptuageli= mum feilicer, 8 o%dogelimum ftatuiíTe Soloné, Diogenes Latr= tius narrar. longiffimam itaque periodum vita defcribit,quod modo enarramus, diuinum oraculum. Annos clymadericos,¡d elt,fcalares, vocanit antiquitas, quoldam, quibus obleruatum cft., plurimorum viras finiti, quod fintillianni, velur gradus quidam fcale humanze vite. hi funt quafi fatales moriendi nes, non abfimiles diebus: decretoriis morborum.nimirum vt ES in dialogo de Natura docet ( quod ab eo atcepit etiam a enus)habent mobi fuas erates,fimiles etatibus hominum, Atque fuos etiam naturales fines. vt ergo funt duplices morbi: AM) acuriyali; chronici,quorum vrriq; habent (uos decretorios, HOn tamé eoldem, fed acutorum decretorij (unt dies impares, Precipue fepterinarij:chronicorú vigefimi,vt lexagefimi,oGo- Simi centefimizica funt duplices vito productiones, Plurimis cómunes,quedam paucis,¡í(que viuacifimis, contin- BSLtes. vereeque habent fuos clymaétericos, lea mauis dicere eEctetorios annos, prioribus quidem lunt , qui per feptennia Dumerantur, 8 per nouennia, quorum precipuj fune , QUAS quedam tagclimus nonus , quí conftat feptem feptennis , 82 fexas £2limus terr ( lus, qui conftar noucm lepteaniis : poft hune Ptuagcfimus, quia decem (eptenniis : poltremus 2us Pit mus, quia conítar nouem noucnatis.pofterioribus fune Ñ decre Asnni cly-- madericia Morboríí Ltas. Dies de- ctetorij, Duplex vitz pros du Gio, otogelia q > Y de ea PP / 4 AAA a Philofophia decretorij, qui numerantur per decennia, vt centelimus, quo= q» rum poltremus elt vigefmus (upra centelimum. neque certó huic numero exigua vis ineft, neque vanum cltin naturalibus y rebus (erfi quibuldam viderur ) numerorum habere rationem: +: Ad fiquidem fecit Deus omnia , innumero, pondere, 8 menfuras | Neor , dignitas veró diéti numeri inde elt, quod conftar tribus qua- Í 'Tesnarij dragenariis; quadragenarij veró quaternis decenniis :ternarios parfeñtio. vero elt primas numerus perf-étus qui rationem haber for» eN: mz , 8 maris, 8: generationis , ac perfedlionis , % indiuibbili- tatis. quarernarius continet denarium , qui Continet tcrna- rium , binarium é vnitatemj¿ vno vero dnobus éz ttribus de guaruor fiunt decem,decens autem funt omnia.oulli enim'ho=.: Ped minum lunt, qui vlira decem numerent. iraque $ quamor — 1 Quater- funt omnia. quare quaternius denariorum , hoc elt, quadras parij vis. genarius fit totum cum toto coalefcente. totum vero eft quod! 0 perfeáum. hoc ergo ter redeunte , complerur pertedifimumo tempus, tribus perfetifimis numeris conflarum ternario , $ quaternario, 8 denario. neque veró DON indicar fatis aperté” % divina hiftoria , hanc ele precipuam perfeltionem bujus mu- meri, quod confter tribus quadragenariis , in vita Mofis. Ea: enim hos habuit tres articulos. Nam quadraginta annos mo” rarus eftin Agypto, totidem fuit in Madian , totidem duxifo populum per delertum. poftremus itaque finis viuacifimoruM: eft vigefimus lupra centefimum :minús viuaciam ,octogeAz" mus perfeétus, qui finictur o“togefimo primo. Non ita ramen: fuar hi humanz vite fines, vt neceffirate vaturali moriantuÉ inillis omnes, neque poffint vilo modo vlterius vinere', (60 DES quod plurimi intra eos moriantur , atque pauci quidam w]re Pavel ex- rius viuentes nullis jam rebus,gerendis fintidonei.hoc vero 14 rra go.an- efe intelligendam conftar ex ips dininis eloquiis. Plalma num Í00t enim dicitur:Vira homini fepruaginta anni, in porentatibus 040 yebus gte- . E : ¿ 4-14 o tendis > gintaamplins labor ds dolor. Mofes quoqueloco cit.haud dix! y idonei. Centum vinginti annorumm [tm hodie,n3 poflum amplivs vinere Leo a non poffum ultra ingredi dy egredi, hoc elt, laborare,8 milicia -exercere. itaque Deús dicens , erunt dies ¡llius anni centull 8 viginri. haudquaquam ineuirabile moriendi tempus lanxIó fed viuendi fines , qual qui iam gerendis rebus idonens n0% fic, non ampliús viuat. fed cum labore 8 dolore moriatur. Mé ue veró quia non elt ftatim 2 dilauio contraéta adeó viA fed qui inter Noé 8 Abraham vixerunt feré omnes quaterce?” tum , negandum eft eam legem de vica non. vltra 120.ann0 producenda,latam elle tunc, lata enim eft reucra, obleruatW” que,atque obleruabitur femper,quandiu homines nalcentur e] interibud'o 1 2 interibune, PS Caput | PER, 69 non tamen ftatim lata obleruari corpit,fed ob mú- lntceffiratem, víque dumin eam mulcitudinem, ERE Pol SHterram,crcuerunt, difpenfarione diuina vixerunt dutius, YD mundi necefficati fatum elt latis, lapía eft natura in con= Itutosá D co fines. Iraque verba illa , Erunt dies illima centueo . . p. -Vigins; Aññorum, naturalem viuendi legem cótinent:illa vero, Crelcite ee multiplicamint dy repleto terram , bencdiétionem, 82 cgisillius difpenfationem,quá,mundo iam hominibus pleno, ccl Ante, manet,perfiftirque natura, in illa yiuendi lege, neque C21ñ re ab anti tIODE conftate nottrorum mo Vitarum fines, quis lis feculis mutatio fit,vt fine villa dubita= potelt, legenti Hebrxzorum, «e Romanorum, € bumenta. exdem enim omninó xtates, 8% iidem. antiquum verd efthomines fuum interitum de- Plorantes,cenfere cum [uo feculo deterius agi, 8; fuperioribus Inuidere,cft verd-hoc vr antiquum,i (”NApite 6. Geneleos :Cumque co CAPVT vir piffen: homines malriplicari 4 [uper terram, dy filias Brocreaffent, videntes f/4j Dej filias how Mminum quid een: pulchre, accepern elegerant,8z mt ibi vxores ex omnibus guas paulo polt, Gigantes auto eran; Juper terram in diem bis lis poftquá enim imgreffi fun: filo Dei ad filias hominis, ¡Uan que genuerunt., ¿li fun? porertes, a feculo viri famofí. Alis font loci huiuse 2crarum literarum 5 fiquidem CORE . . .. * . u 47m die, cum venifens Álij Dei, vt afiferent coram Domino, af. *9r Bliy narrationes non inepte, mihi verd mul) magis cari hic demones filos Dei nam hxc elt phralis Demenes' c.1.libri ob ita habetar: Qua- cur dicin. y ; o > Dei fuit inter eos eta Sathan. Itaque haud dubié vocantur in (a. cris fili5 Dei,qui apud Platoné,Dij minores,aut demones : jra £him induci t Plato alloquentem Deum in Timao, Dj Deoruza, Viorum opifex dy pater ego /am,itaque demonum patrem le yo. Catapud illum Deus, 82 ¡llos conlequenselt, vocare fil; os Dej, Quid ergo>confirmamus ca que in facris habentur libris verbis AtOnicis ceu antiquioribus é potioribus? abíir,fed fuíplica- ¿Ub Plaronem multos lacrorum libros legifle, indéque tran. lie mul bene intell; *Prellation ta in fuam Philofophiam , eorum pleráque non gens (neque enim poterat) illam ergo filiorum Dei em, arbitror cum ex his locis accepille: yt yerdin- E duceret s o Andezmo- MARI TA, A A 43 -gccongre- An eltillisea narura yt tanquam homines poffine mulicribus -— Gigantum fos ,quaá Diis genios, Omnis etiam Gentilitas celebrauit Heroes, qe 7 De facra Philofophia ducerer Deum alloquétem filios fuos de rerum opificio com» « médantemque ¡lis animalium, € hominis maxime formatios nem , deceptum elle illis verbis capitis primi Genefeos, Facia mus hominom ad imaginem fimilirudinen noftram Videtur enimillic Deus alios alloqui,horraríque ad homivis fabricam. que tamen verba diviniflimum continent facramentorm ¿quod ¡lle non eft affequutus,intellexit tamen,vt mihi videtur bene demones vocari filios Dei,fed fi ira eft, non exiguam dubi= tandi occafionem praber hic locus. nam.quí poteraut damo= nes adinare mulierum pulchritudinem, X cun ¡lis congredi2 nes mulie- res ament diagtur» * potiri, €: formofis deleétari , magis quam deformibuús 5 quid verd £ homines pofluarralibus congreffibus generarisalieng : quidem vidétureffe hec omnia ab (piritali Si incorporea fub- ftantia 8 natura aded diffidente. videntur yero afiimarcelo= quia dinina non folúm natos efle homines ex ¡llis congreffi= bus fed cos quidem porentes Gigantes, $ A leculo virosfamo= prtus.: ¡5h Lo sn 4% Heroas hos elt ífemideos natos (cilicer ex focminis Se Dis aut viris £ Deabus. arqui quoniam durabat adhuic in memoria hominum 1Horum, qui non longe aberant a dilunio Gigan- | tum fama, viros omnes egregios cenfebant efe ab aliquo Deo, aur Dea geniros , ve Herculem a loue : Achillema Te-. thyde,a Venere Encam, delnceps Y Alexádrum ab Homone, A hinc,tam multa fabulz hinc tam multa adulteria ad Deos re- Dij gen- ferebantor, que, quandoquidem demones ¡li colebant pro tium. Diieófque vocabane Terhydem, Porcim, Sarurnum, Rheams Ñ Touem, lunonem, Cupidinem, $ Venerem, vt apud Platonem legimus in Timzo, fiquiderm congredi cum mulieribus, 3 ge- perate pollunt , fortalfÍe non erant prorfos fabuloía , X men- titaz/ed ex certis rerui enentibus orta. Multís criam publicis reltimonis conftar certifime, hoc etilam íxculo denrehenfas 5 efe mulieres.que damonibus (ub hominum [pecie familiaril fimé yerbantar, quí cum ¡lis rem habebant, congredieban- túrque frequenter. vt curo propriis vxoribus : viros quoqué - De demo- quibus feminea Ípecie fuccumbebant demones : vocantúrque aibus n= hancob caulam tales demones alijquidem incubi, ali] fuer ted cubi, quos quidem ego ( vr dixit) fufpicor tam multis fabulis. semi inter géces dediffe principium, st incubos quidé Deorum, (uc- cubos Dearum peperiffe opinionem fed quo pato fieri point. hec,confiderandú Platonici célebant damones animalia que- dam rationalia 8: immortalia efe, corporú tenuium, $ aereo” fum , morum yeró humanis fimilium , irafci enim 8 placa” IN ¡Caput**PELTI.. 71 A 70 jue amicitias inire , 8 odia cum hominibus exercere. effe y “him cenler Apuleius (in quem Auguítinas inuchitur 8. de ci= —Witate Dei) demones quorundam hominúm olores, quorun= “am amatores,animo pallivo, hoc eft, non tranquilo iud cio, : led ea animi affeCtione, quam vocamus amorem. vode fic yt lUxra illa Philolophorum placita, fint lafciui, 8 deledtentur : Midis (cenicis, £ exoptenr muliebres amplexus, 8 cantilenas d - AMatorias, quibus fua iplorum criminá decantentur. horum Ái Vera elferopinio, fublara efer e medio prima dubitatio, dice-* Xémus enim, tales cúm elfent, captos elle amore pulchrarum .Muljerum, atque hominum more, potitos carum amplexibus, An de- Svoluptate quam inde caperent. fupereffet Colúm altera du- E tationis pars, quí potuerint generare homines, homines cúm As On (int. Cererum Apuleij fententiam verum non efle, neque Phitofophiz. confonam, velex primis etus rudimentis facile Atelligi potelt, nam infra cosleftes orbes, nulla corporac le Pollunt, fecundúm fe tota incorruptilia. dicunt vero ¡11j, de- bo 8“te demones in aére, preterer, í demones, ve ¡lli affir- | Mant, habent corpora ex purifimo aéris, $: lereno clemen= to coalita, nihilrerrene Coliditatis habentia, non pofliurfmi Voluptaribus Venercis,quía voluptas Venerca ad tadlum per- Volupras ter, tattum vero Plaro equeac Ariftoteles 8 Empedocles, Venerca. | e Galenas , 82 ali omuesPhilofophi :ateribnunt terre, vt b auditum agri gufatum aque, vilumigni, iuxta ¡lud cicatifli- apio «mum Empedoclis carmen , Sentimus terram tellure , liquore liz ye Quorem, abre abra fubantiam ignem quoque cernimus igne, | Mod igitor corpus nihil haber rerrenz foliditatis, neque ta- | | Au fentire porelt, neque capere Venereas voluptates. Si qua E Voluptate , ca maxime videntur potiri pofle , que ex mufico , ACcedir concentu, quodis fenfus ad agrem pertineat quapro» Prer videri pofit alcui confentaneum, ob id Salem, venar= Btur 1, lib: Regum, com 2 demone difcerperetur , pulíante od Mide cicharam, ¡uuari, qudd demon (vanitate concentus Placatus mitelcerer.ceterám neque hoceft Philofophiz con- pp mneque demones fiuipolle vlla alia voluptate corpora= 4 nam fer non poteftauditio, quin verberatio agris externj, 1D partem aliquam (ubítantiz feotientis tranímirar. [ quid po tefert inaumeros colores ele oppofitos , nifi cryftallino E More recipiantur ? aur quid iotereft illo humore recipi, an > cálcco , an vngibus extremis, aut pilis, nifi illa pars noftri CE, habererque in fele fentiendi principivm ) quod fi que E Pars (ubltantiz demonis verberationem ab agre reciperer; di» ¡ KRhi yrique ca, difcerpíque pollet, quatre 8 corrumpi.non ¡SS A Es % cigo 3 2 FITO, 1 7 Ae E AM ETA <FANEES, O NS A A A A 22 De facra Philofopbia ergo fecundúm fe totos eflent incorrupribiles demones, quis potius ellent ¡am olim eorum plurimi furdi , ob patiendiafli- duitatem, 8 excellentiam múltorum fenfibilium: atque cúm tandiu vixerint, forralle iam eflent furdi omnes : quare neque Demones jta poriri ¡am poflent ca voluptate. Demones itaque nulla _mullacor- corporali voluprate frui pollunt, neque omnind fentire: cof» orali vo- , PTAS ire pe Eúlcite porum enim corropribilium eft omnis fenfus:maxime tradtus, fruuncur, Cuius obicóla (unt qualitates commutatrices rerum omniura natura conftanrium, calor inquam « fiigus,quidquid enim ta- Gum habet , vim haber difcretricé calidi 8e frigidi. non poreft autem calorem (entire, quod non calefcar, neque frigus,quod non frigelcat.calefcere autem aut frigelcere nihil poreft,quod. Intempe- corrupubile non fit,quia mutatio temperamenti vía eft ad in- teritum, 8% ea folúm pati polfunt intemperiem, que ex talibus. funt concreta : concreta veró ex contrariis aCtiuis, diflolubilia funt. Animalium ergo immortalium natura (4 q ue elfent ta- lia)longifime abefler 2 volupratibus corporalibus, máxime 2 Venerers; non polfent ergo demones talibus tangi ne fi cor- porales quidem effent, vt Plaronici putauerunt: maxime cúm omnino fint fine corporibus, vt alio loco huius operis ,conce- ; dente Deo,iodicabimus. quid ergo fupereft ex hac difputario- Platonici ne > Certé,nullos magis.quám Platonicos , 4 demonibus elle. ademo- delufos; qui non intelligentes eorum vafriciem, quod in pe nibus de- quitiam oportebar referri, in corum naturam , preter omnes. Jus, ; Ent ia | 38 : Philofophiz leges,referebant,8 purantes vera elle, que demos. nes mentiuntur , in fallas de corum natura opiniones incide- bant.nimirum, demones neque his neque illis figuris videl vnquam pofíunt , neque vllos mortalium amant, neque vila corporalis pulchritudmis fpecie capiuntur, neque muficis con centibus deleótantur, neque congredi polfunt cum mulieribus multóque minús generare. tamen hac omnia fimulant , misils que modis ementiuntur, vi nobis fefe inferant,8 ira á verl De cultu, 8 legum,tom dining tum etiam naturalis obleruatione homines anertantqua arte, ante diluujum, totum feré homi-: num genus reddiderupt belluisimmanins, « ablurdius. mulie- resenim demonom fix funt concubinx. dr omnis caro corrBr perat viam ná. obli ique, vr fafpicor, homines naturalis leg167 Lamiarú prepoftera congrediebantur. Sed 8 nunc,omnes malefici,nt” mo cromantici 8 maleficaillz, que ftryges, fon lamix vocan” tiaritas,. “Ur (Hlilpane brufas ) tenentur hoc infami crimine comuictu$ cum demone. ineunt enimcum demonibus amicitias ( pro? dolor!) renuntiantes gratiz Dei, 8% ignorantiflimi lr y e figmentis deletantur, 8 fordidifime mulierum ex pa j A O eZ Mafionibus querunt carnales voluprares. fed quo pato he SA - Caput VIITIL 23 Mentiantur demones , noodum aperimus. prebent [e confpi= Ciendos his aut iilis formis, pulchris quidem aut curpibus, ye <X vfu jllise(t, adeas quibus tunc temporis parant technas, Sorporibus hinc inde conquifitisex circumáluo acre, aut, que ln illo voluuntur, corpulculis: aut nonnutquam etiam neid Quidem faciunt,Ced cosporis fpeciem,in folis hominis intuen- Els oculis confiogunt, tre verahomo nullum corpus videar, led Gbi-videatur videre: veautem co ngrediaturac cogat, per- inde facit,fiQiria conflat corpora,aut velut oculos, ita tangen- l organur deludit, pahionem illi inferens talem , qualem a Yems obieGis foler tubire. ita verd conftar mulicris corpus dem voluprates caprurum , ac Ñi verifimus elfer corporum Congre(Tus,res enim.ipiz non (entiuntar,neque animam attin- - BUnt, nifi per pafñiones proprioram inftrumentorum fenfuum As palliones Ái ementiri [ciar demon, nihil refert ad lenfus, Voluprarem «verartim an falíarusn rerum obicétu id fiat. fed QUo paéto generantscené non generant, neque id dicitur in fa- Cris eloquiis:, fed ingreffi funt filú Dei ad filias bominam, Un ile * geruerunt. Itaque iÍlis ad eas ingrefiis,iplxe genuerunt, $2 ex Proprio lemine, € ex feminibus hominum, que cúm petulan- ter jo illa totius carnis corruptione effunderentur , TECCPLA= antur a luccubis , $ in yteros earum, que lele jllis fubde. bant ,»Immitrrebantar, ea celeritate , Yt genitiuus (piritus non —difiparerur. jam veró , vt homines potentes, famofi pariter ac Auperbi8z nequifimi, tur, maturali eciam caula arbicror eueniffe. Ea verd eft , quod ex turpibus ¡Mis congreffibus nafceren= EN . E z A _£um demones mendaciflimi, hanc de fefe opinionem Ítude-= / tent ingerere,quód generarent,corabant omni arte,vt gfandes, F9buftifimi, Ferociffimi, fuperbifimi, ac neguiflimi naíceren= dr) ve parentuar fimilicudini imputarerar. preterquam quod Rlesilli vellent effe omnes homines , qua vero jd arte eficere Pollent dicam:immirrebantin vieros,neque qualecunque,ne- ¡Me quantulumecumque femen;fed plurimum,crafifimum,ca- : Mdifmun ¿fpiricibus afluens 8 feri expers. id veró erareis acile conquirere , diligendo homines calidos robultos $ Abundantes multo femine quibus fuccumberent : deinde 8 Mulieres rales quibus incumberent : arque vtriíque , 82 yiris MQuam 8 forminis, voluptatem folito majorem afferendo. tanto enim abundatiús emittitur femen , quantó cum maiori luptate excernicur. poterant verd ill; volupratem augere, 82 “Wtillando plurimúm., 8c imaginationi plurima ad rem facien= Ma Keprelentando. maxima cuim pars Venereorum A 3 a De cotia. greííu demo- num cum mulieris bus. Quale faz men de- Mmonums y le De facra Philofophia Anima IWodammodo ficriillud ipfim quod agnolcitut :quaproptez - guodam- anima quodámodo omnia eft, quia cúim omnia poflir agnolce- modo re,omnium quodammodo [pecicm poteft recipere.non quidem Smnia- recipitipla per lefe,fed cum corpore: vt neque lentidper le, fed y cum corpore,fiquidem monítrauimus, nullam cam habere per Í Pr A agnolcit,fit quodammodo,fecundum partes etiam corporales, > fimile ei quod agnolcitur: non quidem lecundám partes cor= po - porales,quá corporales, materiale[que (unt,fed qua funt for- Re maliter (yt dicunt) inftrumenta fenfuum. non enim oues ¡ple e cúm contemplarentur variegatas virgas,fiebant variegates cora | : poraliter,vt cernentibus tales viderántur: fiebantramen quo» A dammodo( qua (cilicer fecundúm fenfuum organa , actu cor | Cognof- gnolcebant)variegarz, itaque animal atu cognofcens, lecun= "sentis % dum organacorporalia , fit (piritaliter fimile rei que agno(fci. e tpr,quod autem gignit,facit fibi fimile :nam hoc iplum cít gi- e E gnere.fiergo quod atu agnofcit aliquid, eft ci atu fimile 82 : milirudo, JUOA gignit fimile fibi facit,quod fimul cótemplatur aliquid, 8 gignit,gignet aliquid fimile ci,quod córemplatur, quia tale clt ipíummet,hocautem vt eueniat,necelle elt vt contempletur in ¡pto calore coitus,vt fimul 8: geñeret 82 contéplerur.non enim animal generar (imile fibi, fecundiim id quod fuit aut eric, fed quod eft tunc adu.Sed'dicos,corporales (pecies.que in animali cernuntur, ve magnitudinem,figuramy8S: coloré merito deferri cum leminc,vtporé materiali principio.iftas verd,fine (pecies, fue fimilitudines (piritales, etfiin corporibus fint , non videri pole ita deferri. cerré ¡fte [pecies fiquidéin organis corporali- SI, DA A AA. EIA AO AL MARE NE A a e Ñ e 4 . y tales,ad lpiritalium veró naturam magis accedunt, quám que Ea cernuntur, quia funt fenfibilium quedarn infenfibiles eMgies, ( arque cum (piritualiter quedammodo in generante fint, in eo : quod gignitur,ob diuinam vim (eminis , corporaliterimpri= Semen Muntur. Ea vis clt, vt Arift. dicit accedendi ad omnia quod pis quodam- hil aliud eft,quám femen efe, quod vim haber eficiendi mem- modo 2- bra omnia, animantis cujus eft, veluti in femine humano, po= nma- —— tentia Íunt partes omnes hominis, quia omnes natum ell faces re, aut ex languine faemineo , aut ex feipío : in equino eadem ratione Íunt omnes partes cquinx. neque folúm elt differen- tia leminum , fecundúm differentiam generis, vt ex equino equina ; ex humano humana fiant,(ed € Gogulorum, vt femen Petri ad partes Petri natúm fit accedere, potiús quam alterius, eam vim accepit ab anima gencrantis, potiús quám A corpotes : faiéiuz enim omnes facultates 4 forma fuunt,pafiua 4 mate» » ria, fe,neque adtionem neque pafhonem.igitur ipíum animal quod: A bus recipiuotur,ve indicarú cft, non poffunt efle omnino (piri= 3 o es Capue X1. 08 ria. quod ergo effetioum in lemine ,elt ab anima, 8 quod generar, lecundúm animam poriús generar, fiquidem id face- re eft. generari veró a corpore formando primúm incipir, Íiqui= dem 1d pati eft, 8 accipere.cransfert ergo vim effedinam genes rantis, que animz pracipue <ft, in corpus rei generanda. Con- lentancum eltergo vr ca poriús deferar cx generante, que ¡lli fecunda animam infunr,quám que fecundúm corpus, cáque ' in corpus potids rei generandz eransferar, quám in abimam, Igitur confentaneum etiam, vt in corpore geniri corporaliter flat , quod in generante erat (piritualiter , quapropter fict,, ve ab albo animali nigrum cogitante, nigram generetur, poriús quam a nigro, cogitante album. Ex didis Écilo conitat, vim hanc Sí eficaciam cogitarionis ,in brutis potiúsefTe quám in hominibus. hominum enim mens divina cúm fit, 8z loparabi- lis, multa meditatur fine inftrumento corporali , atque cúm corporali inftramento vtitur, ve illi minus berens , minores ¡li tofigir affeGiones. itaque hancimaginationis vim in pro- le permuranda, multó magis Hicet experiri in animantibus Mutis, quam in nobis, quo fit, vr quod de ouibus, animalibus infenfatifimis, narratúir, it narurz rerum maximé conforme. Abimaduertendum veró,eam vim,non maribus lolúm aut foe- minis, fed verifque inefle, 8 tunc maxime tale aliquid cuentu- rum,, cúm contigerit verrumque , márem dico €: forminam , in iplo calore coltus , de eadem re eficaciter cogitare , ve tunc contigit. Ita enim dicitur, Er pofuit virgas in canalibus ante oculos arietum , dy ouium , vt in earmm contemiplatione concipen rent. Eft veró hoc valde confonam ¡Hi Philofophorum fenten- tize, que maximé probatur, éz ftacuit, verumque parentem eficientem vim £ materiam conferre ad generationem, vter- que ergo cúm vim faciendi prefter, 8 amborum congrefTu vna quedam potentior caula fiar, vis permutandi imagina- tione foerum , vrriqueinerit aliquatenus, cuidenter tamen ea Permutatio non fier fortaffe, nifi cúm contigerit ambos ín eo congreffus momento,candem rem imaginari-Vtergo exempla Cuentaum buic fimilium, multa non fint, duplex videtur efe raula. Altera quod verumque in eadem imaginatione fortiter hxrere, non nifi fortuito 8 raró accidir. Altera , quod hoc in aoimalibus mutis, potiús guam hominibus , natum cf fieri: Que non pollunt nobis (uasimaginariones narrare. funt nihi= lominús nonnulla exempla. D. Aug. 18. de ciuitate Dei,c.s, in hanciplam caulam refert, quod apud ¿Egyptios nunquam deficeret bos quidam maculis quibuldam candidis infigoitus, Quem Apim vocabant , % pro Deo colebant. Cenfer enim | demo Genera tionis ef. ficiens, Exéplar. t ; | x Y + Lo 82 De facra Philofophia | Apis tan- demones id fecifle, ad decipiendos “Egyptios phantafiam ta= Fus. — — listaurí,quam lolam.cerneret, vacco concipienti oltentantes: Ve libido(inquit)eiss attraheret,quodin eins feta iam corporaliter Apparerer.quibus verbis nibil aliud poteft Auguítinus innuere, quam quodego explicui.nam libidinem vacex attahere, quod in cius foetu deinceps corporajiter apparerer, quid aliud fit, quam vaccamiin ipíó feruore coitos (piraliter concipere for- ES mam, 3 [peciem, que deinceps in foecn corporaliter exprime- retur? Galenus quoque libello de theriaca ad Pilonem , Narrat, mulierem quandam intujtu pulcherrimoe piéture, pulchrum ¿ nfantemex deformi parente concepille : pin (inquit ).opinor, natura 1maginem tran/imittente, que verba obícura admodam [unt : non enim explicar, quomodo víus imaginem tráímittat nature, fed mibi didtum jam eft. Quod ad alceram dubitatio. nis partemartiner,bis diGtis, facilias fit explicare, videntur haud ' dubié lacob, vtraque caula , virgas in congreflu matutino potjús quám velpercino,gregi obieciffe : quod (cilicereo con- gre (fu copiofior conceptio fiar, $ quod imaginatio in co fit eficacior,nalcuntur ambo hec, 8 ex animálium vidtu, 8 ex patura temporis. Exanimalium viétu, quía natura CoOmparas tum cft,vt animalia omnia ( preerer pauca quaedam, in quibus, - quia contra faciunt, contra etiam eueniet,quod nuncdicimus) noéta dormiant, interdiu vefcantar, 8: laborent. Coitus ergo marutinus-eftá fommo ,ante cibum, velpertinus A cibo ante ; fomnum. quapropter manélemen concoctius elt, 82 cerebram h in quo imaginatio precipué viget, expeditius, liberius, 8c ma. > ¡ gis fulgens. Somnus enim concodtionem ciborum maximé >. | iS Congref- WE fos matu- E ginus. - Somnij ¡uvar,8 cerebri vapores ablumit ,vigorémgque prellatamimas - viilitates- Li yncare A¡Medicis facultati, cuius opera lunt, fentire Semos 1 q uere. ¡gitur $2 femen ob concotionem meliorem, erit foccunss | o dius, € imaginádi vis,ob recentem refe Rionem (pirituum(re= ficiuntur enim fomno ) 8£ deoneration écerebri,erit eflicacior. 1 vefperi contra lemen (vt neque alius (uccus ) concottionem | tantsm non acceperit , caput vaporibus ex ventre multis-82 crallis grauacum , 8 velut obtencbratum fit, 8c faculras longa > ¡am vigilia defatigata.cuenient ergo contraria. Ex natura etiá temporis nafcitur hoc idem. Nam vt veterrimisetiam Philo. Be: fophis; 8 qui ante Hippocratem fuerunt eft celebratifimum, 8l rationi maximé confonum , témporum differentia pluri- múm valet ad mouendum animalium corpora, arqueaded res | omnes alterationi fubieétas. atque cúm aftrorum motus , ac= *l ceffúlque 8recellus , tempora varient, Sol precipue id facit. 4 vnde cuenit, ye dici cuiufque partis quátuor, mane, meridies, 4 : : vc[perum, cas 0h Cu X ET. 83 > velperum, 8 nox media, quatuor aoni partibus refpondeant, + ver eltari, aurumno, éc hyemi. quia vt motum, quem Aftro- Anni par Jdogi vocant proprium, toto anno complet Sol, ita quem vO- tes, Sant motum aptas, complet fingulis diebus:arque ve motu il. lo accedit £ recedit fecundim coli amplitadiner, ita hoc fe. cundúm longitudinem., 82 ve hyeme Plurimúm a nobis abelt, ita nodte media,$ vt aftate proximas, itain meridic,St vt au: Anpi par ¿Fumno abit ita velperi,% vt vere venir itá mane. eft ergo ma- “un cum tutinom tempus verno., $e velpertinuim aurumoali fimile: qe Ago 5180 corpora degunt vere laluberrime, Se maxima valent ame paratiOs tino infalaberrima degant, 8 languent maximé, ita criam 8 fummo mane, optimo, vefperi,pefimé habebút sad omnia qui Y vin, maxime veró ad generatiónem: nam vere omnia oriun- Tur, autumno tabeícunt, 8intereunt. anima itaque 82 corpus Íunt mane vegeriora,quare £ imaginatio erit fortior,8 femen fceccundins velperi contrá. Í A SUAPPO Y PA RT Apite 34. Geneleos: Et ecce, die tercio, quando granifimrs Pe JAuminerum dolor eft., arrepris , duo fly lacob, Simcon e Leui Ss ratres Dina, gladis, ingreffi [lunt urbem confidenter. Cur vulne > ce | rum dolores foleant elle tertio die grauifimi,ad Medica ¿ero EOS pertiner confiderare, Dubitet verd hoc loco quifpiam,an granifi- *blueríum ita habeat, fitque omnis vulneris dolor die tertio mi. £rauiflimus, an illorum tántám vulacrum , de quibuseo loco cAgcbatur, preció inguam preputij: arque alterutruín horum 1Ey Cut potiús tertio quám fecundo, aur primo, aut lfequen- tum aliquo. Hippocrates libello de fraCturis, ¡uxta Galeni diuifionem commentario tertio , ita reliquit fcriptum : Ter Specilli Ho dy quarto die unlnera omnia minim> [unt exagitanda, dy vt e YE ln emma dicam Jpecilli quoque omnes admonitiones vitanda pis “dl E dichos fune, omniaque alía quibus vulnera irritantur , in totur Chi tertins dy quartus dies in plerilque vulneribus exacerbatios Pesparit, de que in imflammariones (y fordes incitantur, br quen nque in febres tendunt. unde mani admodum momenti f -QUod aliud . documen: um hoc el, nam que funt in medendi Re granifima , quibis id. non fit commune ? non enim Perti- Bet ad ulcera tantim , fed ad alios quoque morbos complua "es. His verbis Hippocrates fatis aperté docet, non in his Wtillis, fed io omoibns etiam viceribus folere dolores terz + Ma £ quarta die fieri grauiores, nam de ylceribus , que cum | IET fraduris i y 4 h AS A Dolores cur die tertio graulífi- sil. A Vicerum . £xacer- bationis cauía 8 tempus, Morború gircuitus» 85 De facra Philofopbsa fractaris fiunt, agens adj omnia vicera , quin etiam ad omnes motrbos fermonem tranftulir : fignificans,vicera omnia magna 82 notaru digna(exigua enim vlcera nullas folent affetre exa- cerbationes ) folere dicbus , terrio 8 quarto , ficri graviora. Caulam vero huius rei proximam ¡ple infinuauit , dicens, Ef q que ininflammationt de fordes incivantur dy quacunque in febres tendunt. nimiram, quia inflammationes X fluxiones, 8 febres, diebus tertio 8e quarro folent vulneraris partibus Íuperuenire. prima enim die,qua quis vulneratus cft, dolor tantúi elle lo- ler exipía carnis divifione, dum vulneratur, aut particula tra- £tatur Chirurgi manibus ,4 curatione vero citó conquieícit, cellante (cilicer dolendi caula, quia dolor non fit cúm Íeéta jam elt pars , fed cúm fecator. Cúm enim dolor fit fenfus rei corrumpentis, moucat verd fenfum non faéta iam, fed que fit palio, mox ac ceffar externa cauía, manet pars fine dolore, ar-. que(nif in paucis quibufdam,quos contingit elle paratifimos)- fine febre,víque dum noua alia cauía dolendi aurfebricitandi. accedar, víque dum feilicer,connocata ad partem'male affedta flurione, fuccrelcar inflammario, aut fordes multa , arque ob hxc nonunquam etiam febris. proxima ¡taque diéti cuebtus — caula heec cft.cur autem non ante tertium fuperueniat Áuxio, aut non diutids protrahatur (que prima propobta dubitaio- nis pars eft) nondum diximus: neque vero Hippocrates dixit, neque Galenusin cómentatione appofuir nifi fo:ré cam Hip- pocrates infinuauit dicens : Non enim pertinet ad vlcera /olin, fed alios quoque morbos complures. Nimirum cadem efle videtur caula in vlceribus , 8c in aliis omnibus morbis pendentibus ex materia , 8 habentibus exacerbationes ( cúm vicera, non ob iplam propriam ellentiam, fed ob fuxiones exacerbentur) ca eft natura humorum, qui commori, $ exagirati, morbos fa=. ciunt, % augent. fiuot enim morborum circuitus, fue quotí- diani, fiue tertiani, fiue quartani, cum funt in corpore partes quedam paratz recipere, quedam mittere,apparatus recipien- tiam elt,dolor,aut debilitas:mittentium, multitudo fuccorum, aut vitioía qualitas, vlceratacrgo particula parata eltrecipere, debilis enim elt neceflario , neque fipe Holore 3 mili ergo cor- pusreliguum vacuatifimum 82 puriflimiom elle contigerit(ita enim fortalfe nunquam redibunt magni dolores)nibil deeft ad humoram iofluxus, ¡plis vero feruantibus fuas naturas, influet die fecundo pituira. faccus mitis, moderatus, miniméque imt- tans ; tertia die bilis laua. fuccus acer,mordax, 8 impensé cali- dus, cum quo ob dolorem, nece(larió accurrir fanguis, parít- que phlegmones « febres, que cúm miteícere intra diem non . polffint y A A Capue XIII. 85 poflint, led cúm citifime intra viginti quaruor horas, yt que á caufis externis ortum habent , necellarió incidunt in diem (e- quentem , qui eft quartus ab accepro vulnere. hxc itaque elt canfa qua vulnerum dolores (olent die tertia exacerbari. atque cadem caula Chirurgi, vt Hippocrates monet, polt primam [eu admotionem labiorum, feu confutionem ( vt res exiger ) non debent vfque ad diem quartum vleera irritare , neque ali- ter tangere, quam leuiter , que inflammationem arcent , ad- ] Mmouendo. CAD V To Xx EEL Ap.46. Genefeos : Cunétaque anima que ingrella funt cum: lacob in Agyprum, (y egrefja funt de femore1llizos , ab/que Uxoribrs filiorum esus fexaginsa fex. Haeccadem verba repetun- turininitio Exodi. Egreflos effe ex femore Jacob dicir filios 82 nepotes, qui ab eo geniti funr. Caulam haber ea phralis natu- ralem , in hominum 8 genitalium partium compofitione. ni» mirum valía feminalia , que meliorem ac puriorem deferunt languinem in teftes, ve in ipfis femen fiat, funt vena quedam, Que ortz ex venis, que in lumbis difcifle in crura iam delcen- ' dunt, autequamin tres ramos, qui per crura decurrunt, diftri- Generatio buantar , recurrunt per femorain teftes in viris, 8 in mulieri- 24 femora. bus in vrerum ná venz que ex caua eo fere loco quo firi lane FCE Trenes mictuntur in teltes , iniftra quidem venir ex emulgente vocata , que (erofum languinem in renem deferr, atque ob id ¡pla quoque ferofam materiam in teltem transfert: dextra ve- ró non multó poft exortum emulgentis. quare ne ¡ipía quidera Íatis expurgatum defert languinem, faltem non adeó ac venz, Que mulio poft ortz, ex Ipfis feomoribus recurrunt,quas ob id Seminis elt verifimile , etfi non adeó multam materiam atque fuperio- differen= res, quia minores multó [unt, tamen preftare vtiliorem ad gez aa nerarionem foecundi leminis,meritó ergo in facris eloquiis ge- _heratio ad femora refertur. vt 8 lacob in Jude benedidione dixit. Non auferetar [ceptrum de luda , neque dux de femore ejus, Adultera 8 hanciplam ob caulam 5. cap. Numerorum , inter adultere e malediítiones , illud precipue precipicbarur lacerdos dicere, Ingrediantur aque multa in ventrem mum , (y vtero putre(cente Putrefcat femar. vt Ícilicer, per que quis peccat, per eadem PUnian P Br. yt dicitur 11. cap. Sapientiz. e! 4 A CAPVT “Ap 3. Exodi: 4it Mofes ad Deum , Ecce ego vada ad filios Ifrael, (y dicam es : Deus Patrum ve firorun mifit me ad ves, Sidixerint mibi, quod eft nomen eiz: > quid dicam es? dixit Domi- nus ad Moferm , Ego fum qui fum > ly fic dices filivs Ifraé!. 8 mi e ft, mifit me ad vos. lraque rogatus Deus quod fir nomen fuum,re- (pondir, gui ef, David quoque fecundim enudem fpiritum Deum alloquatus inquit Plal 92. 4 fecrelo du es atque aded Jrs vs feruator nofter, diuipa aurhoritate , qua 3 derurbauic eos. refpondit ( querentibus le, ego [47 > fed cur potiús dicitur Deus elle, quicf?, quam qui bonus, fiquidem vr iplemet dicit in Evangelio, folus Ders bons efe 5aut quam quí [apiens, aut quam que fortss, (1 quidem hxc omnia ef «qué infinito, 8 2que rimó > Certé huins rei caulam a nullo melifis aceipies, quam a D. Dionyfio, c.s. de Diuinis nominibus, quod inÍcribitur de ente. illi ergo volo accepta referri, que á me dicentur in hac queltione. Cum dicicur, qui ef?, duo licet nobis intelligere, aut * cor dci UMpliciter qui ell, au: qui femper eft. verouis modo intelligas, $8 elt maxime confentaneum», vocari Deam, quí eff, potiús quam eus in- aliud quiduis. primo quidem modo, guia cúm Deus definiri,aut definibi- nominari non polht fecundúm fubltantiam 8 effentiam pro-> e. psñám , quiá ca a nullo viuentium agnofci poreft, necelle eft nominetur ex bouis, gue crearuris communicar : que quidem - omnia, quandoquidem creaturis non fant fimplicitet, fed quo- daimmodo, neceíle eft efe in Deo modo quodam eminentiori; guoniam autem,etfi fintio Deo omnia que perfedte, 8zprimo, pon tamen omnia que commanicanturomnibus, led quedam pluxbus, quedam paucioribus, 2qQUAM eft nomen tribui Deo, ab eo quod communicar omuibus siJlud veró tantum eft, efe, namintelligere tribuit paros, fentire aliquantó pluribus nu- triri 8 crelicere pluribus adhuc : elle verd.omnibus. fecundo au- tem modo dicitur Deus , qui eff hoc eft , qui femper et, quia cúm alía omnia ercacis rebus tribuar habere aliquatenus,omnia, enim 8 fine, 8 bona quodammodo (unt, tamen gternum elle nulli accidic,nifi loli Deo,vt móftratim mibicltininitio huas operis Contundtis ergo verilque, dicitur Deus, qui ef?,quiía elle omnibus rebus tribuir, $e elle Cemper,fibi oli babet, nam aliud quiduis eft aliquaudo ens, aliquando non ens, (olus ve1ó Deus fimpliciterrac lemper ens. hoc eriam alfequutj videntur Philo=- fopborum oprtimi. nam Arjít.cap 4. 1ib.3. de Phyfica doétrina, Dininum Pon, aMferit dixiffe plurimos Phil ofophos , quod ZLCINUM Bei nomi- lea. £ * R, dupli E . garrulitatem elle puto Platonicorum quorunda:m, afrmare, ex - Lam adhibet, qua vnum non dicatur elle, quam quod elle tem. fentiz fiatsilla veró duo non congruunt Enti vt vnum elt, fed Caput XIV. 87 eternum,immortale, 8 nulli interirui obnoxium.Plato quoque in dialogo de Natura, ita diflcric de Diuina cfentia. Dicimms de pate qua illa,efi,erat, de erit, fed alli re vera folum efe competis. Quapropter priora. fententia Plaronis,vaum € bonum elle priora ente, arque adeó Deum non dici ens, quia (cilicer Plato in Parmenide, in fuppo= fitione prima dicit, Nullo ¿gitar modo efh iplum unam, Sí vurlum. Non itaque ita efi vr fir unum,elfet enim iam ens do effentia partin pes. verúm quandoquidem iplemer Plato loco citato ex Timxo dicit, illire vera foliem effe comperit, conftar ¡llum cenlere Deum elle re vera,non autem effevereliqua,que non re vera (ed quo= dammodo (unt,in tempore feilicer,8z cópolita.Deus veró modo quodam eminentiori, 8 per fe eltextra omne tempus, 82 citra vilias ellentiz participarionem, led vnum « fimplicifimunm. quod nihil aliud elt, quam quod noftri Theologi dicunt aper- Entisanas tiús ; ens dici analogicé de Deo éz creaturis. ita veró dicuntur logia» $ alía omnia cius nomina, Vium, verum, £ (apiens : quia (e- cundúm nullum illorum haber vllam communem ¿fentiam cum re alía extra (e, neque contineturin vlla entis Cathegoria, Omnia enimilla dicanturde Deo equé primo , € eminenter, quin potiús funt in eo ea omnia vnum. ver im diBtis de cauíis, quas ex Dionyfio accepimos , latius et Deum nominari per ipíum elle , quod ipfñius Dei teftimonio hoc loco conftar. Efe veró legitimam Platonis enarrationem, cam quam diximus, cuiuis legenti dialogum illum patebic.non enimille aliam cau- pusprelens contincar, 8 quod ens participarione alicujus el vt multa, que creata funt. itaque Deus non e(t, ve funthec: arque ipíum elle, vede his 82 illo dicitur, non eft vniuocum, vt = veró Deus eft, non accidicilli prius vnum £ bonum quám ens, $] alioqui nulla ratione minus efe vnum,quám habens quedam alia aliis priora. (edin Deo adeó mon ell prius 82 polterius, adeó omnia illa nomina fignificant vnum, vt ne ratione quidem dif- ferant , nedum poffint prioxis 8: polterioris ratione differre. ita mihi videntur multi Platonicorum facere, ne inteligendo, vt nibil intelligant , qui parum abeít quin dicant cum infipiente, Non ef? Dews, G7 CAPRVT ¿E 7 83 | De facra Phslofophia EXA NEEDS Y y Xodi 15. At ille clamanit ad Dominum , qui oftendit el li. gnum, quod cum milifferinaquas, in dulcedinem ver/a fune. [De ligno Cúm hoc legimus magna fubir dubiratio , an ligoum in aquas ¿2 aquas milfum,naturali quapram facultate dulcedinem intulerit, an a mE ad d Mofe payo. o id voluntate Dei, 82 miraculo effeétum fit, in figura maioris lius, primúm quidem, quia nemo , neque Medicorum, neque qui natuzalem hiftoriam fcripferung, ralem facultatem yn- quam videcur agnonifle. neque facilé videtur dici pofle, aut excogitari, quam pafionem inferrecid ligoum aque, vt ama- ritudinem:eleuarer, com precipué in Hiftoria [cholaltica, ex fententia Hebreorum, dicarur id lignum fuile amarifimum, S mortiferum ¿deinde, neque li talem vimhabere potett li- poes: potelt ea in magnum flumen , aut ingentemlocum vti, averenim modum quemdam facultas omars naturals, cúm- A E nou enim fisimagnes trahere poteít ferrum , continuó poffit 5 trahere mentem ferrcum, , neque ferri exiguum quantulu(- no conque lapis, fed tantus tantum , omnes autem naturz fines ñ videtur excedere tantam aque molem , a ligno non maioti, ., quam vta Mofe poller apprehendi, Y in aquas mitti, tantam p recipere al:erarionem nihilominus videtur nece(larium fateri, fecundúm naturalem aliquam faculcatem , illud ele efe tum, ] quandoquidem cap. 39. Ecclefiafticiin coofirmationem ope- br rum-medicinalium, 8 virrutum medicamentorum, $. com-. mendarionem artis dicitur , Nonne A ligno indulcata eft aqua De medi- 4Mara. Nil autem naturali aliqua ligni facultate id faétum gina. elfler,quale oblecro eflerargumentum ¡certé tale, ac fi diceres: magna vis medicinzelt,quia infufio aque benedidz, de ad- motio Crucis, 3 reliquiaram Sanctorum, ad omnes morbus prodeft. immó veró ob bocipíum dicent multi, opus non elle _medicina: quod Ícilicer vita € mois, fanitas 8£ morbus, penes Dei voluntatem elle videatar,non penes arte vllam Relpon. dent 2 contraria fententia Ecclefiafticum proferre illud exem- plum, vt exeo quod miraculosé Deus fecit per lignum , indi- caret omnia etiam ¡lla que naturaliter efficiuntur per crearu- ras, ad Deum elle referenda Mibi veró viderur id exemplum ¿Indicaturum ,noo folúmá Deo elle tributas rebus yirtutes, fed (ufpicionem etiam illarum, nullas omnind ele natura» lesiplarum rerum , fed a Deo ipfo effici quiduis, vt ai igno A, a PA A E O A nm e cuiufpiam facramenti. arque plerifque hoc yidetur probabi=. ; que lecundom magoitudinem eius quod facit, dí accipientis, - elle eft indicaffe ¡li ligoum rali predicum facultace,aur fimul -nullatenus haberer antca , aur nulla facultate dara ligno; y IN | ! Caput XV. 85 | ligrio it aquas faz funt dulces. quaproptér cenfendum po- Ag diari tiús viderur , naturali aliqua ligni virtute effetum elle illud, dulcedos iuuar plurimúm hanc [ententiam, quod Hebraica linguz pe- titi dicuntjiuxta luum idioma legendam potias fuifle,Clama» uit ad Dominum , qui docuit illum lignum , quod quid aliud clt, quam docuifle illum ligoi faculrater, 8 vireutem ? Certé cómi Deus oftenderit Mofi liguum, quo aquas dulces efficerer, ne- indicafle lignum,, $ illitamen facultatém indidife, chm cam ip lummet Deum, cúm inicótum a Mole elt, aquas reddidiffe dulces.hoc vitimum nihil penitus haberer cuin medicina, ne= que vllum argumentum ín artis laudem , aut fidem, capi pol= fer. nám mera Dei voluntate tes efler aéta, luperfunt igicur Prioraduo. Ruifum fi lignum tali praeditum erat facultrate, aut tali tantáque erar preditum, vt nataraliter, nibilque denud apponente Deo, poflerrantam, adeó amaram aquam, reddere potui apram,aut cam Deus,naturalero alioquí, ligni vim, nous Quodam intuitu auxir,arque fortiorem fecic. Quod horum fes cerit Deus, non poflum vlla mobftrarione indicare. nam bis. omnibus modis foler in homines beneficia conferre atque qui dicet, Deum tribuifle ligno facultatem, qua antea caruerit argumentum fideiartis medico, ita conclader, quandoquidem Dcus tribucre potuit ligno facultatem aded mirabilem, alte= randi Ícilicer magna flumina, non eft difidendum quin herbis, lapidibus, ac metallis, alterandi noftra corpora dederir viresy ve, [cilicer,argumentum tá maiori,multó aurem firmins ar. gumentum , $ ad rem iplam propiús accedens fir, ab exemplo, ita fcilicer,non eft contemnenda medicina,quafi magnam vim non habeat cransferendi egrotantium cotpora in priftinam fanitatem maximas enim vires habent res quamplurime, plu- tis modis afficiendis res alias. Exemplo elt lignum,quod aquas amaras reddidit dulces. ob hac mibi videtur magis confenta= neum, lignom illud narurali viaquas fecifle dulces, arque de ea facultate dixerim ego duorum alterumn , aut elle (ecretricem aque,8S exufte terre, fimilem ci qua acetum findens lac,ferum fecernit (nulla enim ratione meliús poflit aqua ex falla dul celcere,quám fecreto lale,atque ira neque ex amara quám fe» cretis terre valde exufte partibus, talium quippe admiftioné fit amarus fapor)aut effe trradtricem paxium amararum, gratia fimilitudinis(4 modo credimus dicentibus fuiÑe amariflimum ligoum ) atque alliciendo ad (efe , imbibendóqueamaras aque Partes illam dulcem $ potui aptam reddidifíe. Crediderim G 3 lane 96 De facra Philofophia | apertiffimam huiufinodi diffolutionem.1lle fiquidem 6.1.1.2 dé Hiftoriaanimalium, hanc animaltum differentiam (tatuens it inquit: Quadrupedum auterm que [anguine conftant, eademqué animal generane , alia multifida fun: , quales hominis manus pes de(que habentus, [unt enim, que multiplici pedum fijara digiten- tur, ut Cani, Leo, Pantbera 3 alía biferla funt, quia forcipem pro! ungala habent, vt ones , capra, cerui , equi flnuiatiles: alia infijjo funt pede,vs que folipedes nominantur,w: equusmulus: genus fant . [millum ambiguum eft. Nam ¿y in terra Ulyricorum, dy in Peonia, dd llis alivs lipedes gi Hec Ariftoteles: ferentia, Y P07PAUIs aliv locos, fues folipedes gignuntur Hac Ariftoreles Ex quibus apeste conftat, (ues partim quidem findere, partim non findere vngulam, vtrolque tamen, $ qui findunt, inquam) 8 qui lecus, efle immundos, quia neutri ruminant. Alij ¡gicur vrraque ratione immeúndi lunt, 8 quia néque ruminant ,ne- gue findune vngulam, de quibus 11. Leuiticiagitur, funtqué Ulyrici (ues, alij altera tantúm, quia fcilicet erf findant vngú- lam, non ruminant. de quibus agitur 14. Deuter. funtque no- ftrates lues. ECARTS - Euitici c.12. Mulier, f3 fm/cepto femine peperiz mafernlum, ¡me munda erit feprero diebus , imxta dies feparationis mentirmas El die oótano circuncidetur infantules 5ip/[a vero triginta diebm manebit in fangaine purificatronis fua. Omne fanctun non tangets neque ingredietur in fandluarium, donecimpleantur dies [ua puri-| ficationis. Sin autem feminam pepererir , immunda erit duabab - hebdomadibus iuxta ritum fuxus menjirni, dy fexaginta fex die! bras mancbitin fanguine purificarionis fue. Cumque explers fuerint diespurificationes fue , pro filio , fime pro filia, deferet agnum., LG: cap.15.Leuitici, Mulier, que redemnte menfe patitur fuxum fan. Cireunci- guinis , feptem dicbus feparabitar. Mos circuncidendi ludxis! fio. lolúm erar antiquitus , nifi criam fortafle facerdotibus Agy- Horus ptioram, yt Horus Apollo Niliacus in hieroglyphicis ¡nli- Apollo. — aya, dicens, Cynocephalum fuifle noram (acrificij, quia naí? citur circuncifus. Cercuncifionem verd [acerdotes (inquit) magnt Judio peragebanr. quod quidem í ita erat,haud dubié Agypti) acceperunt ab Hebreis. Non enim Hebreiab Egypriis, (ed 2 paíto quod fecit Deuscum Abrahamo capite decimofext0 Genefeos. Nifi eriam fortafle naturalis legis facerdores , vÍ figno quodam pietatis, circuncifione vrebantur, arqui Abra”. hami circuncifio noua non fuit, led a Deo denuo a dE anct Caput XVITI 97 —Landrificata. Vrcunque hoc habear,confuctudo imponendi no- Mina die o(tauo plurimis aliis gentibus fuic. Caulam natura- lem reddit Atiftoteles, capite vlcimo libri feptimi de Hilto-' Ma animalium, his verbis, Plurimi, antequam exactus fir dies €ptimus, intereunt , 8 hanc ob caufam tunc nomina impo- - Motur,tanquam (aluri jam pueri magis credamus. lraque iM- Nominis Ponuntar nomina dis oétauo,quia antequám exactus lit lepri- odtauo Mus,parum conítar an ferus (fic perfeus 8 vitalis, an impér- dic impo» eétus, aborciuus y neque vitalis y, exemplo fuir filius primus "EMdi ra» David ex Berlabce, qui die feptima mortuus elt,ve lecúdo Re- Y br , pa narratur. Magnam vim elle hebdomadz , iniisque ad Ctuum intra veerum formationem, $ in lucem jam edito- tun vitam pertiner, Hippocrates probar multis in Locis, ma- Ximé autem libello de carnibus , multis argumentis, ftatuens incallertionem, vitam hominis feptem dierum elle primúm Seprena: idem quód feptima dies certam firmamque ianrperfete rij ratio Conceprionis notam prelter, quia, vt Ariftoteles capite tertio ÍN vita. Ibri nuper citati dicit, fi in feprimum diem intus(hoc elt intra Vticrum) perman(erit genitura,conceptum lam elle certum eft. tque yr Hippacrates loco citato afirmar, quod conceptum £hinra leptem excedit dies , nullam pree le £ert delineatio= Nem;f yeró polt feptem, in aquam immifsú,oculorum, oris,8c Pudendorum quandam non incuidentem delineationem Oitendir. Hanc ob caufam dicit Ariftoteles , qui intra feptem dies funt, non vocantur aborlus , led efluxiones. Nam ante feptimum ne fetus quidem , neque embrio putarur efe, led «men. Itaque conceptio certa feptem dierum cf! , 8 quod imifum in vterum , in cerram firmamque conceptionem On peruenit , intra feptem dies efluir, 82 perit. Ira eriam re- SEns natos dies feptima probat, nam plurimi eorum qui vita- £s non (unt , intra hebdomadam pereunt. Adultis eriam ho- sine cibo Minibuselt vita feptem dierum, quia vt dicit Hippocrates li quoufque ello de carnibus. Si quis feptem diebus nihil ederc,aut bibere vita du- Velit,plerique quidem iniplis moriuntur, funt tamen quiillos Y<t. Wraníimictunt, 8 tamen moriuntar. leiunum enim inteíltinum his dicbus concreuir, moriunturque ctiam Mi. Hanc ob taufam ego indico, milille Deum die fexta cibum Danicli in 3cu Leonum exiftenti , ne (cilicer, fi feptimam attingerer, Derirer fame. Nam eriam in bis que miraculosé agit', haber Deus rationem aliquam- naturz, ne plura quám- opus fit eue= Mant miracula. Iraque 8 conceptio, $ argumentum vitalis tus, 8 duratio vitae hominum fine refeótione leptem dies Ma eft,vt corté mundi torins fabrica feptimo dic eft concluía. Ñ ln 93 De facra Phslofophia Hominis ln quám plurimis enim rebus, hominis ortus mundi creatios * Suidimi nemimitatur, nimirum elt microcolmos. Meritó ergo, atque | vid 1 Te . » , A FA + ur juxta hominum naturam,iuílir Deus sic die oétauo cir- | . y : A + . +8 : cumcidi, qual iam viéturos. Interim iuber mulierem que po. perit malculum , immundam elle (eptem diebus iuxta dies | feparationis menftruz, hocelt, continere fele (cada le- em cius cai menftrua fuunt,que capite decimoquinto huius. eiuldem libri [cripta eft bis verbis, Multer,que redeunte menfe, patitur luxum [anguinss, feptem diebus [eparabirur. Hoc quoque fecundúm rei iphus naturam precipitur, quia hic eriam cft finis flaxionis menítruxz vaturaliter eyenientis. Que enim. vitra hebdomadam prorogatur , fymptomatica el* , 8 morbi | foboles. Quamquam euim , vt libello de fuperferrarione dicit Hippocrates , multis tempus cius purgationistres lunt | dies,plerifque tamen, vt iplemer dicit, multo plures, duplum: fcilicer,hoc cft,víque ad feptimum.quo ea ceflar,velut morbi etiam acutiffimi Neque lane vlira tres vel quatuor dies pro» rogari preter naturam elt, nifi eriam viera feptem prorogetur,. tametá multó (alubriores 8 forcundiores fint, quibus non vl- tra tres durar.elfe veró potelt etiam naturale, víque ad leptem,. etíí minús vtile. led efteriam in naturalibus plus aut minus. bonú.Hoc vero ita habere,Hippocrates lib.1 de morbis mulie- bribus docet,dicens: Duibus vero in natura e(t, vt plures quam guatuor dies purgantur, dy menfes valde multi prodeun:.he tenues funt, dy fera carum tenues, (y emarcefemnt. Traque optimus | menftrorum finis , duorum, aut trium, autad (ummum qua- tuor dieru:p eft : naturalium veró vitimus, Íeptem. Meritó | igitur muljer,que redeunte men (e,paricbatur fuxum fanguí- nis,(eprem dicbus feparabatur , £ ob hanc iplam caulamquz | pepererat malculum , leptem dicbus qual immunda elle iube= | batur. Circuncidebatur veró puer dic oétauo, quafi exactunt | jam efle feprimum,magnam vim habererad v ite fecuritatem: | poft feptenariam veró maximam vim habent io affetionibus foetuum qui geruntur vtero, 8 infantium recens in lucen Quadra- editorum,quadragenari):atque vt intra (eptem dies fieri dixi" genarij_ museñuxiones leminis,cúm conceptio non perficitur ; ita in. numeri dN 2 quadraginta plarimi flunt abortus,ac corroptiones. Quod. feta, Ariftoteles capitetertio , (eptimi de Hiftoria animalium, his verbisdicit Effiuxiones vocátur,queintra [eptimam diem corrupz tiones funt,abortiones autem que intra quadrage[imum.Et quidé plurimi foretus intra tot numero dies deprauantur. Hippocra- tes quoque libello de partu (eprimeftri ita: Ícriptum reliquit Dicunt autem ¿y abortus plurimosin primis quadraginta diebw fer Caput XVIII. 99 Ber? , fed ep reliqua conferipra his accidere in quadraginarió. Rur- Abortus Lus paulo infra eodem libello: 41 verd quadragenary primum in uanda feribra indicantsquifquis ent primos quadraginta dies tramiferit, 1: abortus effugit ex omnicanfa contingentes. plures autem fune in Primo quadragenario abortus, quam in alis omnibe.Iraqueex len. tétia Hippocratis $ Ariftotelis, quos bacin te fequutus etiam SÍt Galenus, vt intra leptem dies fiunt feminis cfluxus. ita Itra quadraginta abortus : atque ve recéns nati lolent intra tptem dies petire, ita qui hos effagiunt, alium , eumque pro Ximum periculi finem habent,quadraginta dies: atque ye (u- Pra feptem dies contentum intra vreram femen elle, certa elt Conceptianis nota ,cúm vero tranfit pregnationis quadrage- fima dies,abortus periculum maximum receflit: ita cúm recens Matus (refpondent enim vitz principia principiis generarionis) Attigir oftauum diem, homo jam viralis elt:cúm quadrageli- Mum; robuftior, viuacior, 8 (apientiz iam particeps eft, la= ' icio elt, quód eorum qui cualerune, feprimum multi moriun= ¡ur intra quadragefimum, 4 quadragefimo vero incipiunt lam Pueri ridere , quafi firmiores jam faéti , $ fapientiz que- 'lm exordia oftentantes. Docet hoc Hippocrates in calce libelli de partu feprimeftri. Merito ergo, atque yt natura Pla polcebat inftirutum eft, vt puer die oétauo circuncide- Fetur, mater veró ingrederetur in Sanétvarium , Num Deo Oblarura dpto. Nimirum- circuncidebatur die Fotus Oétauo,vrqui iam non imperfeÁtus fortus, led homo vitalis formatio- tíle cognolcererar deferebatur in templum quadragefimo, Mis tem- vt qui magnum recens natorum periculum eualiffer, € ro- PU Oratusiam effer, 8 lapientiz indicia perfe ferrer: interim, - Vt mater ante diem circuncifionis immunda effer,¡uxta dies Cparationis menftruz,dies feptem iubebantur, quia id tempus lt narnrale menftruz purgationis , ¡ira inrer diem circuncilio- Bis 8 delationis in templum jubebatur mancrein languine pue -Mfcationis (uz dies rriginta, quía tot dies lolet durare expur- ia a e lis que mares peperune. Quod facilé intelligesex his Sippocratis verbis, quz libello de natura pueri feripta Íunc, que hac mibi de hoc dicta fint, dy factes ¡am efi puer, ds ad hoc deruenit , feemolla quidem quadraginta do duobus diebus ur lon- time , primam coagmentationem ac coarticulationem accipiens : Malculus vero ur longiffime in triginta diebus:ut plurimi enim hoc more, aut paulo breniori,ast paulo longiori articulatio ipfis córin- $1.Nam ¿y purgatio ft A partu vt plurimii,in faemellis quidem die- Expurga? %s quadraginta dy duobus, atque hactardifima efe, dy perfecta; tio á pars Vacanerie auté pericubo esiam fiin viginsi quinque diebus puegetur: “- in o orrelledif- dierum confequi volunt, quamquam non «que ita diligenter eme- e er AAA A ss 100 De facra Philofopbia : in mafeulo verd purgatio fis diebus triginta,atque hac tardiffima, do perfecta,circatamen. periculum fueric melier,erzam fv in vigintt diebus purgererHac Hippocrates,quibus docet tépus formatio= nis pueris relpondere tempori purgationis matri, atque quía mares in vtero ciriós formantur quam formellx,proinde X cas que mates pepererúe,purgari citius,clléque tempus formario = nis pueri,St purgarionis eius que marem peperit erginta dies. Quodatrinerad purgationem elus que marem peperit, verilfi-: mum cl 8cjisque in lege Domini dicuntur maximé confo- num. Quod verd atriner adrépus formationis maris $ foemel- 12,8 ad equalirarem temporis formationis foetus 82 purgatio. nis matris, neque admodum firmum , neque certum cft, fed ] contingitita, $e aliter. Neque hoc latuit Ariftotelem aut | Espurga: Bippocratem.Nam Arilt cap. 3. libri cirati, ita inquit ; Purga- tiónis. 4 tiones autem accidunt plurimu cum cónceperint ad empue quod- parta ma dez (cilicet triginta dierum, maxime fi conceptafemina eft, que- ms E fo- draginta fíomas. 4 partu etiam purgatilones eodem numero ferentia- aint. Hec Ariftoteles. Locus haud dubié corruptus ef le gendum enim triginta dierum, maxime fi conceptus mas eft:qua» | draginta fi femina. Nam dicit tempus expurgatioa1s a partu, | e quale efe tempori expurgationis, que fitinitio conceptio- nis, conftat verd iuxta omnium fententias longiorem expur- gationein ele a parco fomelle,quam mafculi.At vero Arifto- teles non admoduúm certam elle eam expurgationis cú expur- gatione qualiratem,dicit: Duare neque formationt fer: cum expurgatione d parta, aded exaéta erit equaliras. Videtur enim tempus expturgationis, que inirio conceptionis fir, refpondere tempori formarionis , guanquam neque bic exit adeó certa eequaliras, vt neque in tempore toto pr zgnationis mulicribus, nequein vllis cias partibus firmum quidquam ac certum elt. Quo tem- Quaproprer Ariftoteles paulo infra inquit : Mares magna ex pore fe- parte circa quadragefmum diem,dextro potids lateremonétur: [27 tus 10 VIC= ¿ina liniflro,circit er nonagefimum. Nibil tamen certiin his affir= LR marelicer Sed enim hac, dy reliqua huin[cemodi ,vt d fferunt e A qudd magna ex parte , dy co quod magis ac minds accidit, fic ace | cepimus. Hec Ariftoteles. Hippocrates quoque libello de ali. 1 mento, cúm recenfuifícómulta variaque partus tempora, dl formationis , motus , 82 editus tempora, 8 eorum proportio= nes, adiecit, Non ef, de ef? : infinuans nihil corum elle perpe” ; tuum, (ed quodcunque fieri polfe,ita aut aliter.Verba vero Hip- pocratis lunt hac: 4d figurationem foles triginta 'quinque,ad mo- tum feptuaginta,ad perfectionem dnesnts decemo Aly pa or má n CAME RADRS IE OY —formá quadraginta quinque, ad mormm [eptuaginta fex,ad exieuna ducenti (y decem Alij ic,ad formam quinquaginta, ad primum fal tem contum, ad perfectionemtrecenti. Ali fic,ad difcriminationem o quadraginta,ad iranfitum odtoginta,ad elap/[um ducenti quadra- gintasnon et, ef His verbis Hippocrates, vc in commentatio- ne cius loci explicuimus , narcar multas Medicorum fenten- _tias de tempore partas naturalis , 8: de remporibus quibus fos "tus formationem acciperet, inciperer mouerr, « exiretin lu- cem,acde proportione temporam y quibus ille murationes = Infignes contingerent , eilque narratis, dicit, nihil in illis efe o perperuun, fed polle fieri quodeunqueillarum, $ non fieri, Hoc idem docuit libro lecundo de morbis: popularibus fe- Etione terria, ealdem fententias narrans: Nimirum, vt Arifto- teles dicit capite quarto citaci iam fepe dibris cóm cetera Animalia omnia, fingulari ac Gmplici modo partum fuum per= — ficiant. certam enim pariendi tempus ftaturum eft fingulis ges neribus, homini vn1 darum multiplex. Nam 82 feptimo men- Vario E fe, 8 oétauo, 8 nono parere poteft, Sí quod plurimum deci- e ses E y pore mu, mo, nonnullx etiam 8 vndecimum rtangúnar. Iraque confenío lies pare, rium sz multiplex. Neque folum homini non eft certom tema pus horum , fed neque lexui vili. Nullaenim elt fexui naltena di differentia fue inquam mas fit, hue:foemella.:Nam támet - Ariftoteles dicit, foeminam fepins in vndecimum menfem ino cidere quám marem. huncque fepius fieri feprimeftrem, tas Men experimeutum repugnat:adeoque minus certi quidquam eft in rebus quám veteres putarune, ve*noltro feculo na- ta fit foemelia haud dubic quinquemettris, que adhuc viuit, Puella -Plufquam duodecim lam 2nnos nata , cuius gracilitas ac re quinques - nuiras major quám mulieribus ele confueuerit , indicar, cer- tamelle de ejus ortu fidem,preter quam quod multis do= meftícis , nequeineuidentibus argumentis conftitit : v(que adeo in Phyfcis alterationiBus vix quidquam eftomninó aut "“impoffibile, aut necellarium. Quid ergo'yan nibil cft in rebus que ad foctus 8 puerperás [peétant certum, ac firmum >? fane nullam eft tempus certum ; quo mas aut foemina figuram ac= cipjar in ytero,neque quo moueri incipiat,neque quo in lucem excar , neque quo mulijer vrero gerens , ftatim aconceprionis initio expurgetur, neque quo expurgetur que peperit,fiue ma- rem fue foeminá : fed hec omnia tempora,multiplicia 8 varia fune. Ulud tamen certum eft, mares citiús figuram recipiendi : Sá meltris. A ES ELA A A E: probatiffimorum auétorum conftatneque partus mulicbris; ze poteft, -heque murationuminfignium que focrui accidunt , formatio- | “Unis dico, 8: motus ,elle implex € ftatutum tempus, fed yas BA URI 9 LEAN y” E — PARA De facra Philofaphia + ¡éL maouendi vim quam forminas,% cas qua mares conceperunt breutores habere expurgationes,% cas que pregnationis ini- Lio fun; (quaimquam has non omnes mulieres habent ) 8 cas E que a e omnium eadem elt cauía , humidior(ci- : licer , fiigidior, $ excrementolor natura foming Quoniam enim taliselt : ex frigidioribus , 8 humidioribus principiis gi- gnitur. Humidiora vero principia, ineptiora [untad recipien- dam figuram-propriam, quám ficciora: frigidiora veró quam calidiora inepriora-funt ad motum. Nece/fle eft ergo feminz quam mares tardiiis accipiant figuram,% moueantur : nonta= | men proinde $e tardiús edantur inlucem,, fed cifdem rempori=- | bus quibus mares: quia quanto tardids accipiunt figuram 8£. | mouentur, tanto, poltquam formara funt, cirios veniuot ad in= | ox. crementuí. Quod Hippocrates docuit lecundo Epidemican, | 8 ruríumfexto. Sunt-veró cius verba in calce [eftionis terri >] 11b,2. Quod citiós diferetum dy mornm efi, angetur rur/us [egnits, EE dr imlongims tempus. In calce leftionis fecunda libri lextidi= cit, Concretumeft, comflitit cirims, pofiquar morum.eft definir de | sardids augetur dr plari tépore Ariftoreles hocinterpretatur de co incremento, quod mares 8 forminz recipiunr editiiamin- lucem víque ad cófiftendi etatem. Monftrarum veró a meelt. in eius operiscommentrariis, de eo etiam incremento inrelligi- quod inrra vrerum accipinot , poltquam moneti coperunt vb E que dum vrero exeunt Quod velipfa authoris verba aperre Cur mu- fonant.Itaque erfi mares equale tempus gerantur vtero,fcc mia lieresque ng veró tardiys accipiuot figuram, $ mouentar diétam ob cau- femellí (am, Arque ob eandem, que foeminas pepererunt diuciós funt -pepererút immunde, 8: longiores habent purgationes. Nam cum mulie= + caga resihumidiores 8 exerementofiores int quam viri, £ carum ” . -munde, principia quamex quibos viri fúr, cóftar ab tis eriam muljeri- 2 bus cócipi,que aur natura Áinc,aur tune forié cótigerit elle ex= a crementoliores Indigebunt igitur tales expurgatione diatur» 0 miori. Cum veró.non fit idem ftacutumque tempus cxpurga- _tionis omnibus,neque que mares,neque que foemellas pepe=, reriat, firveró periculolum minús durare expurgationé quám. a pofcebar, $ morbolum durare plus, necefle eft tempus aliquod efe viera , 8c citra quod maturalis non cenfeatur ex» purgatio. 1d reété dicir Ariltoteles efleinea que marem pe= | petit, a viginti víque ad triginta dies. Nam experimentum era- (ubíeribit cius fententiz. Scire tamenexpedit, lis que pepere- 18" runt duplicemex vrera vacuationem fuccedere, primam fan= guinis copiosé Auentis, ve fingulis menfibus mulicribus folets fecundam aliorum excrementorum cum exigua magi yen Ñ Ps y : : b | Capue XVIII y 103 fuentium paulatim. vtraque elt ei que marem peperit, brea q ? uior. Elt vero fecunda cúm longiffima triginta dierum, prima Jeprem. Hanc ob caufam init Deus cam que peperit marem, q rum,vtiam vitalem'mox rriginta diebns expurgari: is exadtis. ingredi in SanGuarium, 8 offerre Deo puerum. Sed euenit hic dubirare, fi feptem folúm dicbus erar furura in feparatione que marem peperifler , deinde trigintain purificatione ,mox itura in templam, 8 puerum oblatura , quí fieri poterar, ve -oblatio pueri non ante quadragefimum 4 parcu diem agere- tur. Videtur enim futura die trigelimo 8 feprimo. At vero confueniffe elle quadragefimo, communis omnium fententia eft, 8 Ecclelia Sanctaid teltatur, feltum purificationis Ma- —natali Domini. Ouidam re(pondent rationem computandi elle, vt dies primus detur partui, leptem fequentes lepara. —tioni,mox alius circuncifioni, deinde trigibra expurgatio- ni, his exaétis aliud oblationi pueri, arque ita fieri quadragin= ta. Verúm hoc ñon eft confentaneum. Primúm quia circun> -Cifio inciderer in diem nonum, atque circuncifionis feltum fecundo Ianuarij celebraretur, potiúas quám primo ; dejnde quia pueri circuncifio non prohiber maríem eadem die exa —purgari. In Grecis codicibus iuxta verfionem lepruaginta 1n= -terpretam, quam fequurus eft D. Auguftinas, legitar : Ipja Ñ e * . * . , * e Sa =uero mancbik triginta tribus diebus in fanguine mundo (uo. Que da tribus fiunt quadraginta, Atqui quoniam Philofophi , vt Himum tempus, expurgationis ci que peperir marem, dice- mus precipifle Deum ve mulier antequam in templum domo abiret, 8 puerum deferrer, maneret domi Teprem dies ob ex-= purgationem primam , triginta, ob fecundam , tres inluper . -propcer infantem :me [cilicer ante quadraginta exircr domo Puer. Tuxta verfionem aurem D. Hicronymidicemus , mulic- res quidem manere lolitas domi dies triginta tres polt leprtem - Primos, quo compleretur ante pucri oblationem primus qua= dragenarius, Mofem verd precepilfe manere diebus triginta, infinuantem ¡llos ele purificationis, reliquos tribui pueriin= columitati. Nimirum quadragenarius primus dierum cele- bratiffimus elt ab omnibus Medicis, cenfeturque habere vim magnam ad retinendos in vita pucros. Eam que peperit foerminam, explere voluir Deus duos quadragenarios ante- Guam in (3pótuariam ingrederetur, eS uplo do Pd ! 2 in i rize celebrans fecundo Februarij, qui efk quadragefimus 4: cíflc immundam diebus feptem, 8: oétauo circuncidere pue- Feltum Purifica» , ti0niS. «letio elcuar diltam dubirationem : nam feprem 8 triginta ex didtis conftar, eriginta dieram cenlent efe maximé legi- rm A De facra Philofophia indigentem expurgatione. Ob idque dedit expurgationi pri» mz duas hebdomadas, fecundz dies fexaginta [ex, vt coniun- étis veriíque fierent oGoginra, qui duobus conftant quadra- genariis : quinumerus imperfeÉto de foazminco fexui maximé E perfestio. CODGEI: > vewniras virili. Quia vnitas perfedtio 8 forma eft, Binari Dinarius principium diuifionis , $ materia. Ego iraque diui= imperfe- nam lequutus authotitacem, eam que marem pepererit , pro= Gio, fluuio muliebrsi vocato , aut vllo alio morbo teñeri hanc ob a caulam non cenfeo , ni diem quadregefimum cuacuatio fu= perauerit, neque cam que feminam, nili otogefimam. Eriam fi Hippocrates loco citato libelli de genitura, 8% rurlus lib-1.) de morbis muliebribus dicat, longifimam expurgationem cius que pepererit marem,, effe dierum triginta, € cius qué feminam, quadraginta dyorum, a A PERRY y es Vnitatis A yA CAPVT XIX. De Lepra. Ap.13.Leuit. Toquutu/que eft Domiñsa ad Mofen: by Aaron, dicens, Homo in cuims cute ln carne orto fuerir diner[res color fue pultula, aut quafilucens quidpiam, id eft, plaga lepra, adduce= turad Aaron, facerdotim,vel ad aunum-quemliber filiorum cius,aut. clon viderir lepram in cute,dr pilosin album mutatoscolore,ipfun- que [pecien lepra humiliorem cute, dy carne reliqua, plaga lepra efé Cr ad arbitrinm cives feparabitur Er paulo poft: 93 obfcmrior fuerst lepra, do /zon creuerit in cute,mundabit eum,quia feabres e ft. Lana- ) birque homo veltimenta [ua , ly mundus ere. A Immundi- Quandoquidem preceperar Deus tantopere immunditicm tiei virá- omnem vitare, corporalem quidem $ externam, quo figaifi- dz pre- caret multo magis immundiciem omnera vitandam efe, 8 €sptaz amandam confcientiz puritatem , cibos omnes immundos in- terdixit, permifit veró mundis vti, 8: quod ad corporum affe= Gtiones pertinebar, eorum qui morbis renerentur permittens conuidtu vt, eos quinon tam morbis, quám immunditiis , vE | leprofos homines, $: gonorthora, fue profluvio feminis labo- rantes, de mulieres quibus fucrent menftrua , ¡uflir feparare: eos quidem qui efenr fufpedti recludere, aperté immundos ab aliorum Cartu feparare , 8% extra caltra reiicere. Que omnia XA y >! ES E AA FE z - E a ES a e AA A A AS CAPTA > Ñ a NA y a NS FA Ad $ Dx e 4 plena funt magnis mySteriis. Significant cnim omnia hxc > qua vitare Deus iubet , prauas animorum affeétiones, quas A oporter veri Dei cultores cauere. Et ¡lle quidem populus qui- A buslexin feriptis exadita elt , corporaliailla 8 externa obfer- uabat:. od vitiligo, tp alopecia A pituira funt : [uns autem talia tarpitudo 12 Grecis lepra.Arabibus barrás, (eu albarrás , € hec Guoque efk Alba que nigra,ve fita pituita (alía, anta melancholia. $ pro- 9 CAput A ARA 105 _tiabat: nos vero quibus non (oluta, led adimpleta traditur,(é= quéntes potiús (piricum quam literam , intelligimus omnem ánimiimmunditiam vitandam , % conniétam cum immundis. 3 Summa verd rei eft, vitari debere omnem torpitudinem ; 8 LA immuoditiam. Atque cúin fint duplices corporum palliones, Pafñionés quedam que adtiones ledunt, acproinde morbi propiié fune, a S arque ita affeéti,agrorantes, vt febris, pleuritis, £ phenitis 8 > > da lechargus : quedam que non tam morbi, quám turpitadines >» 2 quedam (unt, quia nontam ledunt aétiones, quam parjunt ¿foeditatem guandam y velepra, éz gonorthoa, 8 profluvium menftruum , morbos non iulir Deus denitare , fed deformita» tes £ turpitudines. forralfe quia vbi pura confcientia elt, in= —firmitates 8 morbinibil ledunt. Hippocrares libello de affe= Aionibusita inquit:Lepra ¿y pruricss, do fcabies dy impetigines, magis quam torbi. Iraque hanc ob caulam lex hec lepra lara : eft. Viria cutis que foeditarem afferune, (une in triplici gene- Te ; maculz enim lunc,aut viccra,aut alperitates, aur duo ho- - Tum,automnia fimul Vitia coloris leu macul, vocantur Gre... pee cis lcuce, € alphi, Latinis vitiligines (eu morphez , Arabibus Viciligoz guada feu alguada. Hec cúm lummam tenent cutem , nikil adticiunt aliud,fed (unt lolúm maculz, alba, aut nigta: yoca= turque vitiligo alba,aut nigra:cóm alriús partem tenent, mox adiiciunt afperirates cxiguas furfuri fimiles, 8 Grecis vocatur a plora,Latinis [cabies:aut maiores ac velut (qammas de vocatur Scabiés pue que nigra elt yocarur lepra, que alba Iychen feu imperia gomue eadem vocarur altis lepra volatilis , quia lerpit, vide= turque volare per partes, Si non lolúm tenecur curis altiuícu. 16, led eriam venz £ caro, fit morbus qui vocatur Grecis ele. phas,Arabes vero, 8% vulgus,vocant hanc lepram , albarrás ni. * guum , dicunt lepram antecedere. Elephantem verd vocant Arabes hiunc euudem morbum cúni tener crura, yt Lepe foler, ltaque leuce feu alphi, feu viciligo, feu morphea, feu guada; 8 [cabies, (eu plora, 8 lychenes, [cu impetigines, len volarilis lepra, feu barras album, $e lepra, eu barrás nigrum, Sz ele. phas, feu lepra vulgó vocata,8 Arabibus, vitia 82 turpitudines externi corporis habitus lunt fiuntque alía ex aliis, intentio- ne Sremillione diuerfa, nalcunturque ex redundantia pitui, tx, aut melancholiz. Hiac omnia vitia communi appellatio - ne, vbi ingraucícentiarecedanta fimplici (cabie, vocanturle- Pix gencia ,6 judicium ferre quám grauis Út aut lecus ez RS -infeétio e 110 De facrá Philofophia eE A Paulum 82 guada quam barras apud Auicennám +: Ícilorer elle morbum, atque leucem Pauli efe guada Aulcennz,8l a). phum barrás. Nos verd [equuti veritatem dicimus, in hisom. nibus viriis cutis, que hocloco lepre nomine intelliguntur; minus elle graue mutari colorem (olius cutis , quám capillo- tum etiam. grauius veró quám vtrumque , iplamiam viuani carnem Jeprarelperíam elle , ita vt transfixa cute languis non excat , 82 fiicata cute non apparear rubor. Mundiflima lepra fignum efle dicitur , cúm lepra difeurrens per tocum corpus, operit totam carnem a capite víque ad pedes, quidguid (ab alpcótum oculorum cadit,Quod lane, vt clt veriffimum,ita na- turalis quoque rationi cfle confentaneum facilé intelliger, esto quicunque medicine tantillum deguftauerir. Nam qtanto A ¿e excrementa abundantius extrorlum per cutem emittuntur; | efe co- tant internas partes minús pofíunt ledere , 82 tantó maior. i .piofa. — naturalis facultatis poténtia fignificatur. In vitiofis Crgo Cor. a porum difpofitionibus £ cacochymiis,exigua quezdam in cute eforcíccre , figoum malum eft, quiaimporentia expultricio fignificarur 8 ve canfa, parum confert, param enim elt quod - corpore exit. Quare merito timecur malú partibus altioribus. Vbiyeró contra,plurimum eft quod extra cutem traditur vndi= que a capite ad pedes torum interius corpus manere purum c ft 08 confentaneum,perinde acciditin vocaris variolis, 8: morbillis, Er (cabic,8z aliis quibufuis exanthematis.Nihil enim potius cen= fent Medici, quam ve pro moltitudinis ratione aut cacochys miz, abundanter erumpant In hanc lententiam feripra funt quamplurima ab Hippocrare multis in locis, apertifime vero, X quod ad locum prefentem maximé facit,feriptum cft lib.z. Epidemicán (ett, 2. his verbis, Sed dy que [ub cutem abfcedune foras tubercula, velut putrefcentia, de que feparantur,ans vlcus, aut erufmodi pufule, aut fqnamma, aut deflumiuim capillorum,vi- tiligines lepra aut eiufodi,que ab/cefjus funt acernatim fuentes; Ó non femirepéres.His verbis Hippocrates docet,has omnes exz cretiones excrementorum in curem efle debere copiofas, non : femifientes,quia per copiofas excretiones maner mundum in- terlus corpus. Vides ve hec omnia prererquám quod morbo=/ rum animi curationirete accommodantur , funt phyfice feri> pta, vt etiamque fequuntur. ; | Él Caro ausem dy cutis in que ulens natum e8,6 fanatsm, de in loco wlceris cicatriz alba apparuerit fine fubraf, adducerur homo ad _ Jacerdoré.qui cum viderit locum lepra humiliorem carne reliqua, dy pilos wer/osin candoré,contaminabis eum:plaga enim lepra orta eh im vlcere. Quod fi pilms coloris efi priftini , den cicatrix pesigió -Excremé-: sir T bir 2 ' , Caput AA mx. ln vecina carmenon efi humilior,recludes eum feptem diebus, da fin, l quidemcrouerit adindicabit eum lepra: [in auterm fieterit in loco fuo, : wlceris efi. cicatrix » dr homo mundi erit. Caro autem dy cris sea quam ignis exujjerit,dy fanata albam fine rufam habuerit cicatrin | cemconfiderabit cam facerdos, dy ecce fi ver[a e ft in alborem, dy locus pS "esas religua cute eft humilior, contaminabit eum, quia plaga lepra orta eftincicatrice, Quid fi pilorusm color non fuerit imimutatis; nea que humilior plaga carne religua, dy ip/a lepra jfpecies fuerit fubob.. 1 feura, recludet eum feptem diebms, dy die [eptimo contemplabitar. fe AE y - creuerit in cute lepra,contaminabit eum: fin autens in loco fo can= 73 dor fteterit mon fatis clarus, plaga combufiionis eft, br idcirco mun 2 dabisur,quiacicatrix eftcombufiura. 0 nee + Nibil híc aliud dicitur noui,quám folere in lis qui parati Íunt za ad lepram, occalioné preftare gignende illius vicera, fue que 28 U Íponte fint nara, fiue que inufta, ed quod folcar cicatricibus y “ ¿Inmafci. Neque mirum , quia Íponte nafcuntur vicerain parti- '— busdebilibus,ob prauos fuccos in cas motos, 8 que lemel yl. ; —cérarz [unt,ctfi cicatrice obducantur,manent debiliores. Qua- 2 Propter 82 ¡pla vlcera folent fepe in ipíis parcibus nouari , 8£ pe: materia lepra in eadem parte emergere. Orta veró lepre cal. Note 162 dem notas haber quas in reliquis partibus : nimirum macula pre. ( ferpens, 8 profundior reliqua cute, $e pili murari in candi= dum, vere, acmalignz leprz norz funt contrariz , mundxe ls Lcabiei. Quanquam calm in magnis profundorum ylcerum ci- Cicarriz catricibus nullus pilus oriri foleat,ed quod non cutis, fed velur de pilis.. Oy crufta X callus innafcatur : tamen in [ponte naícentem vlce- : - rum cicatricibus tenues cutes fieri lolent,talefque, ve, nifi cor- > pora fintcacochyma,nullx maneant maculxe,8 omnia vléerum weftigia cuanefcant. Quare talibus cicatricibus innafcitur vil- Cicatriz lus, yr cutirelique. Confiderandum vero haétenus,cúm noras rubero lepre fcriberet, non nifi candide maculz meminiffe,nune veró dicere, Etín locoulceris cicatrix alba apparneris, fine fubrufa. Y-. £ lud nomen,fubrafa, omnes interpretantur quali dicarur Íubru- o «bra: arqui macula leprz in reliqua cute candida fityin cicatrice ; vero reliéta ex viceribus fponte ortis fit aliquando fubrubra, co quod fanguis quo pars nutricur, male ob cius debilitatem 'mutetur, que cauía macularum cÍt. Vir fine mulier in cuiv capite vel Darba germinaueris lepra, » —idebit eos facerdos , dr fiquidem humilior fueris locses carne reli- qua, de capillws faueos foliróque fubrilior ,contaminabis eos , quio lepra capitis ac barba ejh. Sin autem viderit lecusm macule «qua» Lem vicina carnal, dy capillum nigrum,recluder eos feptem diebus dy die 7. intuebitnr. Si enimerenerit macula, capilla [us coloriseft, dy », Locis > + 112 De facra Philofopbia a locusplaga carni religue equalos,radetur homo abfquelocomacula dr recladetur aliis feprem diebus. Si die fuprimo vila fuerit freriffe macula, dy capilli nigri fuerint, nonerit hominem fanatmm efJe , ¿y 2 confidenter um pronuncies mundum. p: da in capite Sí barba, £ in aliis corporis partibus : nimirum Indiciam que humilior elt reliqua cute , $8 capillorum muratalpeótum, maligne 82 (efe cffandit ac ferpit maligna clt, aur eriam que cum vio 1 eS 2 ep * + dererur elle munda, ruríum emergit , redit., 82 lerpir. Que contraria prorfus habet, nullatenus cft maligna, vt certé de alía etiam lepra di tum cft. lud lolúm intercft ,quod in reli. a, quis partibus, lepra affete cúm fune, pili mutantur in albos, - Achores, in capite Scbarbain fauos Sc renues. Huius caula elt, quod , E : ; Ñ vulgo , ac quibuldam etiam Arabum Medicorum vocatur ti- Es. nea. lunt vero vicuícula quedam manantia fuccum quendam y liquidiori melli fimilem : quod aperté indicar tali etiam Íanie nalcuntur, tenuesinquam 8 flaui ) vt cerré e reliquis partibus que falía pituita imbutz (unt, naflcuntur albi. Cauía ¡Jlius, eft : bilis fauz renuis cum (alía pituita permiltio, ant etiam cum 1 portionealiqua atre bilis. Res eft certé experimento cognita, 1is mulieribus precipue que tinea laboraucrint, auro fimiles capillos oriri. Vir fue mulierin cuitis cute candor apparuerit , intuebitur eos facerdos , f? deprehenderit [ubob/curum alborem lucere in cute, A AO WT PINE AMÓ AA arar AA , mMmundun. Vitiliginú Hicftatuicor differentia inter maculá fimplicem colorjs can» lepra — didi,eam [cilicerquam vitiliginerm albam vocant Latini,K Ara» - diferen» bes gauda,¡S inter lepram, aut deteriorem corporis infetioné, ad hoc elt,pra uos lycheuas, lepram particulariter vocatam, $ ele- eS phantem , qui lepra eft deterior , 8: achora: nimirum vbi nihil | aliud eft quam candor quidam fubobfcurus,lucensin cute, ne- que fcilicer humilior elt plaga reliqua cute,neque pili nalcun- turalbi, neque tenues « flaui, neque ferpendo crelcit, hoc eft viriligo 8 non lepra, 8% homo mundus cft. ; Vir de cuiufuss capite capill; fuunt , calurs lo mundus eft, de f ( 4 fronte ceciderimt pili y recalnaster dy mundis ef: fi es Ed calmitio » imbutam elle ¡llis capitis cutem. Merito ergo tales inde capilli plaga in loco [uo,nec humilior carne reliqua,mundabit cum, lorifque veltibus fuis mundas eric.Sin aut poft emundationem rurfts crene- ritmacula in cure, non querer amplis vtrim capilla in colore | fauum fit commutarus, quia aperte immundms eft. Porro fi frererit > Eadem ratio elt dignoflcendi maligna lepram ab Ícabie mun- capitis lepree innalci folent achores, dz ceria vocata , Medicis | fear non effe lepram ; fed maculam coloris candidi, (y hominem Capue XIX 113. - caluitio fte inrecaluationes albus vel rufus color fuerit exortus, 2 hoc facerdos videris, haud dnbié cum lepra condemnabit , que orta eft in caluitio, En A - Caluities quedam natutalis difpolitio eft, quedam prater haturam de ex morbo orta. Que naturalis elt, fit ob ficcitarem cutis tegentis (ynciput Velur enim ex arida terra, 8 durisla= - pidibus nullx herbx nafcuntur, ita neque ex dura crufte fi- mili faCta cure nafcuntur vlli pili. Etijipf qui incrant de- ficiente humore arelcunt , extenuantur fecundúm radices , $e excidunt. Eam vero elle caulam naturalis caluitiei conftat, fiquidem contraria caula nunquam caluefcunt neque pueri, neque mulieres, neque eunuchi,quibus (cilicer humiditatis, temperamentam redundar. Caulam qua quibuídam ca cutis, Pars lucce(flir , Hippocrates lexro Epidemicon feétione tertia, teiicit in cerebrum,quod fcilicer quibufdam extenuetur co lo= y So confiftens fubltantia cerebri, fiarque minor quam vt tange- He pofíir ofía, 82 id accidere pofle iuxta frontem, vbi anguítior Cerebri pars eft:in aliis capitis partibus non ita. Atque ob id fea cundúm fyncipur fieri caluiticm. Certé probabile eft, quibus €xterior anterioris capitis pars Íiccior eltjelle eriam X interio= tem fiociorem, ac proinde contradtiorem, écolla minús at- tingere,atque ca curfum cauía fieri olla , S% per ea cutem ari- diorem, non tamen neceffarium eft. Mille enim inequalitates teraperamenti, fecundum.exigoas etiam 8 proximas particu- las fieri cuenir.Elt tamen femper naturalis caluitici cauía na- turalis Áiccitas , Sz durities cutis fyncipitis. Obid, quibos ca Pars ficcior eft, fenefcentibus fic caluitiom, nimirum lenelcen- tibus naturaliter (ubrepitparcium ariditas. Quz veró firprz= ternaturam 8 ex morbo, aliquando quidem vocatur a Me dicis caluities,velatin aphorifino trigelimo quarto libri fex ti, vbi¡ dicitur,Gmibus caluss varices fiunt magna, y rurfus capillats fiunt, Ibi enim de preter naturam caluis lermonem baberi conítat, vt Galenus docetin commentario , quia caluitium naturale curationem nó admirit. Raró veró vocantur id calui» tium , fedalopecia aut ophyalis. Alopecia quidem , ái fecun- dúm ampla loca,ophya(s, fi circulacimexcidát pili Fiunt hec ob vitiolos luccos corrumpentes radices capillorum.Atqui in malienitate, aut abundantia corum fuccotum magna dife. rencia elt fecundúm magis aur minus. Elt aliquando: tanta, -—tamque maligna ibi cacochymia » vtinter lepte fpecies annu- - meretur alopecia ,ea veró cacochymia , nulla potiúsnota fi Poificatur ,quám maculisin debili parte obortis albis ycl ru- lis. Ea enim Sgnificant curis infeétionem a falla pa : ile Caluities; Caluitief non 0b- noxij. 0% « E. a L alopecia, Ophyafis. xr4 DefacraPhilofopiia, 0 bile ea que [oler facere achoras, quasin Jepris eriam elle dixio | mus. Has ipías notas cacochymix 8 alopecia recenfer Gale= | mus primo de compolitione pharmacorum fecundum locos eap.1.quod elt de alopecia,caluitic 8 ophiyafi,bis verbis: Quan | les autem fint corrupti humores ,ex colore cutts capitis cognofcets | : aliguibus mutata albior apparet., aliquibus nigrior, aut palliz | Duobus Aior. Duobus ergo modis fieri potelt ve homo caluus fit, 82 * «modis immundus, aut quod iplemer luccus prauus qui lepram parir, | homo fit capillos corruperir , quod in malignis alopeciis euenit, vt vi= | salums demas nonnullos ex achoribus faítos caluossaur quod in cal | uitio, alioqui naturali orta fit lepra. Verumuis fiar, figuifica- bitur , maculis cutis. Quoditaque hoc loco dicitur, eft,, eum- euiá capite excidant capilli, nulla alio accedente vitio , cal- ¿uum efle hominem, atque li folúm excidánt A fronte , vo. cari recalualtram, non tamen obidimmundum efe: 6 vero. in caluitie, aut recaluarione albus vel rufus color firexortus, | lepre elle fignum-, que orta fitin caluitio. o Qpicunque ergo maculatmo fuerit lepra, dy feparatios ef ad arbí. | trium facerdotis , habebit veftimenta difjuta , caput nudim, os | wefte contedlum,contaminatum ac fordidum fe clamabit.Omnité= pore quo leprofus efi acimmundas , [olus habitabitextracafira. | Hoc idemreperies preceprum apud Paulum lib.4. cap.1.ybi | de viétu agir laborantium clephante, que quidem eftpefima | lepre [pecios, culus hac funt verba: Ejuoniam autem in conta | glofiseft hac paffío non minus quam peftis. babizandum dis eftlon= | giffime ab urbibus, im mediterraneis, dy frigidis, lo parem has | bstaris loces. Atqui fi fieri poffit, etiam inde tranfeundem in loca | proxima, by 0b feipfos , Es ob alios, qui, vt par efe, ¿bi ermnt cum | minorimalo. Nam dy ipft conuenientiora fruenrur agre , dp nom | communicabunt aliós malum. Hee Paulus. Quibus precipir, ve | quiimmandi funt ab vrbibus in vicos, feu villas,que loca funt | minus frequentia habitatoribus, recedant. Atque adeó fi fieri | pollit ,eriam inde abeant in proximos agros, idque faciant, | fui 8 corum,quoseis elbnecellarium adelle, gtacia. Nímirum morbus cft contagiofus non minúsquám peltis. In locis verd hominibus vacuis, 8 frigidioribus, wbi limpidiores perflane ventiyipfi fraunturmeliori agre, £ malum iis, quiillis necelfas 1 rió adfunt(non enim po/ffunt ab omnibus deltitari viuere) miz 1 nus communicant. Hoc codem confilio in peltilenti tempes ftate , homines primúm recedunt a frequentiffimis vrbibus, | vefiendi deinde ctiam per apertos campos vagantur, feoríum alij ab. Es vivendi aliis, Huc eriam [pedtant que Mofeshocloco precipit. Nimi= | —satio, —rum, quezdam horum oportetleprolos agere fui gratid, que- dam | "Y q TARA E O Y Cape: PRES 117. | dam aliorum , quedam verorunque. Suiquidem pratid habere Yeltes dilfutas, nuda rasáque capita, veexpirarent putidi vapo= : tcs ; gratia vero aliorum,habere os conteótum velte,8z clamare - Le contaminatum , $e fordidum. quia nullo modo magis poteft - Aomineim inficere homo immundus, quam expiratione que per - Osagitur, Admoniti ergo clamoribus, alij non accédent, (i qui - Yer0 accedunt, teta ore minus inficientur + verorumque vero - gratia, habítare extra caltra. Vestis lanea fine linea, que lepram babuerit in famine atque ' Sub regmine, aut certo pellis , vel quidquid ex pelle confeótum efi, 0 Jralba vel rufa macula fuericinfecia, lepra reputabitur oftende= o" Furque facerdoti, Qui confideratam recluder feptem dicbtes dr die y Fepsimo vur/tes aspiciens , fi deprehenderis cremif]e , lepra porfene= Fansefts pollurum ¡udicabic vetimentam , dy omne in quo fuerit Menta dy idcirco comburetur flammnis. Qudd fi cam viderit nom eremife , precipier, dy lauabunt id in quo lepra ef? , recludetque il lud feptem diebus aio , dy cum viderit faciem: quidem priflinam DOR rener(am, nec tamen crenif]e lepram ,immundum idicabit, Ligne comburet, eb quodinfuja fit infuperficie vestimenti , vel Der totum lepra. Sin auterm obfcurior fueris locus lepra postquam ula Sta efi loza, abrumper cum lo % folido dinides. quod. fi vltra appa= _Tueritin his locis, que prits immaculata erant lepra volatilis ¿ep _Vaga, deber sgne comburi. fi ceffanerit, lanabit aqua ea que pura funs fecando, de munda erunt. Sivere diétum elt ¿Paulo, lepram, in morbis contagiofis ele ¿Roa minus quam pcitem,fiquidem videmus peltis leminaria,ve- E ftibus,domibúus de cubilibns, 8% eriam fupelleGilibus quibuícun. 5 $ Que hxerere confucuifle ( per hxc enim omnia accidit fieri infe- étiong)conftar Se lepram pole, % ve(ti herere,8 domui,cléque Polle,8% domum,S veftem, vt peltilenté,ita 8z leprofam. Verúm -domum aliquá duobus modis cuenit elle peftilentem. Aur enim Apla ex fe feparara.eltad gignendum eummorbum,leditquein- h Contagia; .!| -Solas,velut domus male perflabiles, 8 que fimiles (unt fuffoca. - % a du Kis tuguriis:autip(a quidé domus, ab aliquo,aut aliquibus inco- 3 datum qui laboraucrint polte vitata elt, 8z poftea ipía alios qui | In iplam faccedár,ledir. Iraque aut ddmus per fefe elt lalubris, Aur quod inquinamenta , feu feminaria contagionis receperir. An 8 leprolam veltem $ domum ficri euenit duobus his mo= dis, analtero, 8 quod eorum oportet inueftigare. Non enim Aliunde reétiús videmurpofle ad pre[cripte orationis enar- _Tationem procedere, Ejus weró difquifitionis hoc eft princiz Pium. Morbi contagiofi lunt ,quos qui habent aliis communi- Cant ; conítat yeró cam morbi communicationem non pa o exi A EN Pa e. II a A ES A Morbi 10% RAR folum externarum, € que ad cutem pertinet elle poreft, Al co Contacta 0 aliis com- .> - Óunica- ¿£UT. 40 Morbi - conta- gioli, » peftilentiz (eminibus per agrem; hoc elt, maligno purrclcenti- -Huialmodi elt febris peltilens, $: morbus vocatus Gallica —currentibus homini alteri , aut reí alteri, ¡0 qua alleruantur. m6 * DefacraPhilofophia fieri fine contaGu, ve neque vllam omnino naturalem paños nem , contadtus vero ele poteft fine medio, aut medium ali- qua alteratione tranfmitrente. Contaétus fine medio, partivin y «teratio non potelt tranímittere per medium, que vim gene= randi fimilem morbum habeat, quin ex corpore male affeto | fubftantia aliqua in corpus inficiendum deferatus. Nam fi] medium tantum aut calcfcat,aut refrigererur, ficcetur, aut humedterár, aut aliam quampiam qualitarem nudam ac fine fubítantia fulcipiat , alterabitur fimiliter proximum corpus, non tamen proinde fufcipier morbum corporis longé pofiri. Banc ob caufam Galenus, non folúum cúm homo ab homine | Jeditur, fed 82 cúm provincia 4 provincia, dicit id fier delatis | bus vaporibus, feu corpuículis. Iraque cúm contagione infici- tur corpus quodpiam non proximum, necefle eft a corpore in corpus putidum aliquid deferri , id veró poteft tranímittere, aut per re(pirarionem, altero infpirante quod expirauerit al=- ter, aut per infenfilem illam euaporationem, que ex toto cor- poris habitu plas minufve femper fit. Hinc fequitur morbos ownes quiad curem pertinent, aut ad refpirationis inftrumen- ta, fi cum aliqua maligna fuccorum qualitate 82 purrefcentia fint, elle contagiofos , quia cutis contadtu proximo , écinfen- | “Slievaporatione inftrumenta refpirarionis , refpiratione facilé | inficiunt¿Ob hec cótagiola elle oportetomnia fcabiei 8 lepiz genera, 8 exanthemata omnia malignitatis aliquid habentia, vt morbillos, Se variolas,atque phthifim, led £ peripneu- | moniam, 82 pleuritidem ,ac grauedinem quoque nonnun- | quam : cúm (cilicet, cum maligna aliqua materie qualirate | confiftunt, Sant etiam contagiofi alij, qui etfi neque ad cu- | - tem, neque ad inftrumenta refpirationis [peétent, tamen ob. maligoam fuccorum intra corpus purrefcencium qualitarem, | faciunt malignos vapores dl expirari , exhalari per corpus. | per quem aliquando nullum in cute vitium elt. ltaque conta= | gio omnis re[piratione aur exhalatione fir. 1d veró nonnun- quam euenic, vaporibus qui expirantur aut exhalant, mox ot- Atqueira quidam homines inficiuntur ab hominibus , quidam 3 rebusaliis que ab hominibus inquinarz funt, velura veftes. 2 cubili,A domo, á fede, 2 poculo, poculum quidem, $: do- mus, 82 fedes, non aded folent ledere atque veftis, quaproptes cis vii non cítadeo periculofum, vefte vesó pr cúr Caput XIX 117 de cúm in aljis, tum vel maximé in viciis cutis. Nam veltis exci- | picfudorem, Scinuifibilem expirarionem feré totam , ac per cam effunditur io ambientem. aérem , per. quem él cubili oca currit, 82 (edi,8 parribus domus; veftis veró non lolúm recipit hxc, fed criam aliquando in cutis o chac fanic 82 fordibus. Fieriergo hoc paéto veftem Jeprainfeítam facile cft, nimirum f putridam laniem eluerit:a Jeprofo , quam alreri affricando fimilem infeCtionem.generer.. Hoc'idem yidetur PolTe accidere domui, quamquam tenuids , quam vefti. Arquí veltisinquinata, non folúm feruabitinquinamenta, led etiam putrelcer,, codem modo que leprofi hominis cutis , nimirum purreícere potelt, vt 8, cutis, $ purrefcentia non diffimili. -Quaproprer preterrationem non eft, maculas in veftibus iz -mules fieri Se crelcere putredive ferpente, vt crelcit'etiam ¡as cis tinca, vbifitu obfite (unt , 8 non ventilantor fi verd in= dicatum eft , polle veltem ita putreícere murato prutrelcendi pejasipio ab hominis cute; itaque veltem 8 cutem, poffe pu- trelcere eodem modo, quid prohiber quominus 8 ab eadem canía poffint affeGionis principium recipere , fi modo el áli- qua caula quí verique poffic admoncri 3 cerré cfus legumi- Legumi- pum, autaliarum rerum praui Íucci , parere potelt elepbantem "* P9xXas ayt lepram in cute, nontamen ia yelte ni percutem. in Epi» demialibus ycró conftitutionibus per quas morbi aliqui rales Populariter graffantur , % eficiens morbum cauía elt. agris intemperies, cur non poflir veftis purrefcentiam accipere ab acre ipío, quamaccipere pole diximus acute? Tamerfi enim, tesadeo diuerías, differre naruris ac temperamentis opus fit, atque ita pafiones earum ab cadem caula non fint omnino fi- miles.tamen ob communem naturam, qua funt omnia, % ani. mata, Sinanimata putredini obnoxia, poflint accipere pu= trefcentias non omnino diffimiles , fed analogas. Neque vero nouumcftin tempeltaribus inlalubribus, $ magnis aéris in». + tempericbus, inanima etiam, corpota multifariam putreícere, 3 ¿ex multiplici rerum putrefcentias imminentis peftis accipi- . Gguificationem, cx aquarum foctore, weftium tinea, vinorum 3 acelcentia £ animalculorum que putredine generantur ma- gno, prouentu : veftes veró SC ligna ,. atque adeó. parictes, aeris alterationes fentire res eft notiffima Nam fante ¿Auftro AuÑter, hec omnia patre(cunt,Aquilone 4 putredine liberantur: ade Aquilo, hec elt res manifelta ve mulieres ad fantem Aquilonem fo= * leant veltes (ulpenías diftendere, ve feruentar incormpra, Itaque haud eft rationi aduerfum in veftibus, domus lignis, aucolapididus putrefcentiam aliquam analogam hominum ; 1 lepra: morbi o parpl)e 318 De facra Philofophia ps Jepre generari: precipué per magoas abientis agris intempe- ries, 8 morboías conftituriones. Arqueita affcéta feu veltisy feu domus , noxia eric hominibus, $ paflioneim cam afferer ytentibus,que ciusinfectioni et analoga. Atqueitapofbt elle veltis aliqua Jeprofa;erfi ea nullus antea loprofa, víus (it,arque fit domus aliqua non folúm infalnbris , fed £ huncauc llum morbum nata patere, vt leprofa domus,que incolás afficiar le” pra, funtque yt morbiguidam proprij quibufdam oppidis, quos vocent Medici patrios, ita 8 proprij quibufdam domibus,quos licer appellare domefticos.Quare vbi in domo quapiam morbi frequentes fiunt,feu idem morbi genus repetir, aut apprehenait plures,confultum (Gt domum mutare, vr vrbibus eriam excunt, qui in cis degunt infalubriter. Quod vcró ad veltes artinet,ni- ¿hil certé melius neque potius ad omnia cutis vitia, quám vti mundifimis,novis,aut lotis crebró : v(que adeó vt Lola mundi- ties folear efe fatis ad curarionem: ve contra qui fordidis, 82 púrrefcentibus iam veftibus vruncur,raró fúnt liberi ab (cábie, 8z pedieulis, € immundiriis ejufmodi, etíam í nullus ynquam Mundirici [eabiofs cifdem veltibus vfns ir. Nimiram potcít vt veftis 4 Vis. cute, ita dl cutis a vefte infefionem tecipere,8z vrunque (cor fum purrefcere,8l ambo lordida cúm (unt,computrefaciunr fe- fé mutud. Vitare ergo oporter veltes purrelcentes, fordidas at- yeítium que macularas.Poflunt enim veftes putrefcere, 8 vartis quidem purredo. purrelcédi modis, yt varia vitia,noftrx cutis yiriis analoga in cis otiri poffint.Hioc fit ve rationi stiam confonum fir, fieriin vefte fiue lanea,Gue linca,Gue pellicea lepram, 8 habere eafdera no- fas,quas in homines cure,maculam (cilicet albá,vel rufam,non orras [erlicer,ob liquores aliquos quiinfuk fint, velutlac, aut jus aut aleum , led (ponte 82 fine cauía manifefta, £ crefcete eodem modo,ac cetera hábere, vt curem,8z fimilem efe rário? hem dignofcendi Nam preter diétas,cft in lancis aut pelliceis quadam peculiaris caula ob morbos animalium, ex quibus la- Pediculo- ha,atit pelles derraiz funt. Nam fcitum eftillud,veftes exlana fum gene- morticinorum pediculos facere , ita veró $ morbidorum alias gario. * - bus iufefiones. Qui vero alias foclicicatés'aut inforlicirates in do- mibas aut veltibus ponun:, 8 alpeétus aftrorum caulantur, quis , 5 funr fate, nugantur haud dubi¿: diéte veró lunt natúra- scauíz. 5 ¡ | A no in | pal e ie ' | E i k HI boi e Ez USAR, cApy e Caparo A E Euirici 14. capite : Locutu[que efh Dominus ad Mofem: das A Aaron, dicens. Cúm ingre/]i fueritis terram Chanaan, quans ego dabo vobts im poffeffionem , fi fuerir plaga lepra in edibus, 1bit cuivas eft domis nncians facerdoti , dy dicer ; Quai plaga Lem Pra videtur mibi.effe in domo mea. At ¿lle pracipicr vt eferantus Univer[a de domo ) priu[quam ingrediaticr eam , dy videat vtrim leprofa fine immunda fan: omnia'qua in domo fune; intrabitque Postea ,vt confideret lepram domus, ly cm viderit in parieribus ipfius quafi valliculas pallore fue ruborerdeformes , dy humiliores fuperficie religua, egredietur ostium domini y dy flatim clásidet ile lam feptem diebus, renerfulque die: feptinso confiderabit ea (3 inuenerit crenif]e lepram , imbebit érus lapidesin quibus lepra ef, Op proñici eós extra ciuivatem in locam iminundum : dumam ae lemipjamradiintrinfecus per cirénitum ; Lp Jpargi pulnerem ras fura extra urbem im locum immundam , lapidefgue alies apponi . Pro his qui ablari fuerint, lo luto alió liniri domun. Sin autem Poftquam eruti fune lapides, br pulua elarus (y alía terra lita, tagreJus facerdos viderit reuerfam lepram y de parietes resper[os Maculos y lepra ef perfenerans, (y immunda domús :quam fatim destruent , dy lapides cias ac ligna, atque univer fum puluerem Prosicient extra oppidumin locum immindum, quid [iintroiens faz cerdos viderir lepram non cremiffe im: domo > poftquam denno lita fuerie, purificabit eam reddita fanitáte. 19100, 2007 00%. Difputatum paulo antea eft de Jepra que ve(ti, domúi; 8 - Febus aliis inanimatis accidere potett, indicarumque non efe ida Phyfica rationealienum : fed ñunc quoque aliquid, ye res | intelligacur meliús, addetur. Con(tat res ompés cortuptioni 3 obnoxtas, communem habere naturam com animatis (atque 8 -Adeó cum hominibus) € communem rationé pariendi. Nimi- -Tum conftant ciídem elementis, tifque contrariis: quamquam Preter communem, habear vnumquodque fuam natutam , € Pteter elementa prima, habent animalia languine predita alid clementa minús multis communia y 8 pofteriora, puta qua: tior fuccos:(anguinem dico, piruitam,bilem, 8z melácholiam;succi qua, X fingule animalium partes, preter naruram communem,quá tuor. Communicant inter (e, 8 cum rebus omnibus corrupribilibus, habent (12 quzuis;qua e ab aliis parcibus differúr, 8c 2 rebus inanimis, hac natura et in proprio cuitiíque temperamento, Y cópofitione. Atque,vt agere poteltres animata 82 quxcun- Que eius pars, querdam qua vivens:ve lentic, 8 monetor libero es Ia animal, 7% II EN IS A A e o AS a A AS O a cita A A E TE AS AER A Ñ Ñ Virginis aoeriéde satio, Nympha Virginea. Satcoí1s = Yteri, 138 Do fuera Phrilofapbia. veftimento, feu linteo, in quo primúm coierant, vtijubebané Lenes.Certé vt cuinis difleGionis perito conítare poteftíquaim- quam funt quidam diflectores, qui elle in ore yreti virginibug membranam quandam annuli forma affirmant) vulla pars elt in vteri ore, aut cerujce,que virginitaris coftodia lit Sin cor- ruptione percat , fed anguítia tanta, lymphy6s, len coale= fcentia labiorum tanta,vt fine dilaceratione partium qué [ym- phyf corerant ,admitrere virile membrum non pollit ; quaré necelle clt fanguis cfiuat Arqui tanta coale(centia carum par- tium,vt fine dilacerátione id non admittat,naturalis ft. Mul. tis vero per morbos, aut vitiolami naturam tanta cft obtura- - tio,vt corrumpi facile non poffint,aut (fi corrumpantur quate- _ Rus poflint concipere , non tamen deinde dehilcant adeó eis yteri,vt poflint parere,nifi aperiantur ab obfterrice.Nonnúllz adeó magnam adftridtionem cius partis habent , vt vel men- ftruz expurgationi impedimento ft. Obturantur vero feu clauduntar vrerí ora, vel (ymphyfi (yt ditum eft) magoa, vel oborta ibire aliqua prerernaturam, vt caruncula, aut mem- brana.Adna(ci enim folér multa ori vteri, que excifione indi- gent, vt vocata Nympha, 82 vocata Sarcofís , caro Ícilicer inde prominens, in modumcaude , écrhimi, 8 condylomata.Ho- rum exciliones, 82 clauluras aperiendi rationem, docet Paulus libro lexro:borum veró nunc meminimus, vt diceremus, con= clufiones has omnes , que re aliquaibiorta , fue carne, fue membrana,quezadeo dura quibuldam mulieribus ibi eft, vr Gr quafi quedam cartilago, fine tubercula, viria efe narurz, fine morbos:virginitatem veró in narura li quadam,8 fatis (upera- bili partium adítriGione, 8 fymphy4f, feu coalefcentia effe,ob eamque corrrumpenda virgine , languinem necelfarió efluere. Hinc fir,vt elle point, finrque re vera medicamenta ad emen= tiendam virginiratem,, quz adftringunt fcilicer , 8 corrugant parte nouz nuptz. Ergo vbi primum cum viro coiflet,non erar preter naturam lintea contemplari ,arque vbi languine elfent infedta,velur virginitatis indicia affernare. Vr enim nihil haberent fanguinis, duornm alrerum;c/fe in cauía poterar, vel ++ quod mulier corrupta ad thalamum acccfiller, vel qudd ob vreri,nimiam clauluram ,aur etiam ob viri frigiditacem.cor- rumpinon potueric, tuncque huins rei periculum elfer fatien» dum,oftentata muliercoblterricibus € Chirurgis, vr conftaret, an tunc quidem,an anteá fuiTer corrupra.Hec ita habere faci- le intelliges,( perlegeris libellum Galeni.de diffeCtione vulux, ac mulio magis dillcétionem yirginalis vteri faciens,. o Ñ t demtota (ibi perfuaferar € quinque orbis regionibus,quarum CAB NV Enter.cap30. Sind cardines coli fueris difipatus,inde te rea trabet Dominws Deus tums, (o affumet. His verbis nihil aliud fignificatur quam fi diceret , 4 ad extremas terre regiones , que fub polis Arético , $ pe mundi Anrarático fitw funt y relegeris , inde tc in tuam patriam reuocabo. Sunt enim duo mundi polí , punéta caeli quie= fcentía, in quibus, 8 circa que, velur cardinibus quibuldam voluitur coclum totum. Conftat homines diffipatos ¿non mirti in coelum , neque in ipfos polos cceli , led cardinum coeli, feu polotum nomine, fignificari regiones fubillis itas. Hec verba antiquitas omnis putaret dióta per hyperboleim: quandoqui» duz extreme [ub polis efent,circulis arético,£ antarálico, fi- nice,alia media inter tropicum Cancri 8% Capricorni,aliz due mediores , hec Ícilicer quam incolimus inter tropicum Can» cri 8 circulum aréticum, $ alía ci refpondens inter tropicum Capricoini % circulum antaréticum: duas tantum has medio= cres, elle hominum habitationi idoneas: tres aliasinhabirabi= les mediam e(tu,extremas frigore. His addebant Chriftiani, ne cam quidam que noltre regioni refpondet, vltra Capricor- num) ficam habitari.cóm enim ab vno Adamo omnes homines fluxcrint,(i per mediam illam regionem, que fub Zodiaco elt, inter tropicos penetrare nullo modo poflent, fieri non poffer vr vltra 82 citraillam homines effent, fed ea tantúm mundi in Parte in qua Adamus creatus cfler. Hanc ob caulam Dinus Auguítinus putatit, omnino nullos elle Antipodas. Á igitur Quinque mundi partiú aut vriica, aut due rantúm hominibus ellent habitabiles,nulli polsér habirare fub polis, quare neque ad cardines corli relegari,neq; reuocari inde, Quapropter anti- quitas verba hzxc, Si ad cardines coli fuero difipates inde reducá se,non aliter acciperet diéta ac illa,Si a/2édero.ín colum,illic es fe defcédero in infernú,ades. non Ícilicer quod polfint homines tran licere ad corli cardines , magis quam in iplum colá afcendere, Lcd per hypothefim impoffibilem , vt ita hgnificaretur, quám eller Deus paratus populum fuum reuocare : quod Ícilicer vel ex mundi cardinibus eller reuocaturus, £ e pofler difipatus mitti. Tempus veró reram omnium magiítrum, cuidenter in. dicauitillum antiquitaris,errorem, neque vllam mundi par- tem coeli caufa inhabitabilé eMe, led omnia coli, ylera, cirra, 8 inter Caput XXV lo 137. polis» Quinque orbis res . gionts. Antipo= dz. A — 128 De [acra Phslofophia inter tropicos,ac citra circulos aréticum $ antaréticum : neque hominum, difperfionem intra tam angultos fines lterifle, ledin vniuerlum terre-orbem ,e lle faétam : arque quamquam alij j aliorum ob magna locorum diffidia fine obliti,tamen Dei qe prouidentiam,cos, more cius qui feminar, hac S%illac,quoquá Í veríus diffudille , ita venulla pars hominibus alendisidonea, finc-Adami femine relinquererur. Hanc difleminationem, nal - la neque memoria hominum , neque hiftoria cognitam ,nobjs -1n hoc fezculo, velut digito indicauit, fecundi Adami, hoc eft, TE s v Domini noftri leminis,hoc eft verbi Dei difleminatio. lam enim Chrifticole , Dei prouidentia omnia machinante, perlultrarant Orientem 8 Occidentem : tranfilierunt verun- que tropicum, viderunt antaráticum polum :ac penetraucrunt veríus aréticum nauigantes, aréticum circulum ; quo pertin- - gunt, vt nobis referunt, in extremo Nouergiz, Friumachia, 8 Tab iplomet polo, Simachia(aurhor eftOlaus Archiepilcopus) videruntque hxc omnia ab hominibus habirarj : quibus 82 Euangelium plurimas iam in locis predicaucrunt. Iraque ¡any fieri incipit (quo d verbis pre[criptisinfinvabatur) vr qui diffi- pati, ac legregati 2 conuiéta populi Dei fub cocli cardinibus habitabant, nunc ad veram fidem , 82 Ecclefiz vnitatem reuo- centur: [peramufque breui futuram vt cum magua Lys y CHrk 1sT1 gloria, fanétifimum cjus nomen vbique cola= - tur, 82 vt videant omnes gentes falutare Dei noftri. Neque Orbis to- cerré omnesiantiquos latuit habitari pole totum orbem. Nam us babi- Anicenna, vt erat philolophus eximius,intellexic fen. fecunda tn primi, doétrina fecunda, capite oétavo, locum fub linea 2qui= nottiali, habirationi hominum longé opportuniorem elle, quam qui fub tropicis: duobus argumentis. Primo, quod Sol citiús recedara capitibus ibi habirantium > bilque in anno, nuncin hoc, nunc inillud latus:á capitibus vero habitantium tropicos tardiús multó , acin anno Íemel, cauía vero celéris rece fas ab equinodtlali, eftafcenías obliquus Zodiaci 5 tardi vero a tropicis, alceníus reótus. Hinc fit, vt minori tempore fíant maiores dierum inlongiores, 8 breuiores mutationes, circa zquinoétia quám circa folfítitia. Atque adeó hincno- men fol(titiis ditum et; quod inillis ftare videatur Sol, vt de» : clinat lente. Secundo , quod in eo loco nunquam elt dies nocte maior,(ed ezqualis femper square cum fit dies (plendoris ti caloris, nox tencbrze 8 frigoris mater, in caularum xequali- Tres can- rate crit omnium mediocritas $ temperies. Cúmigitur fine Íz caloris. tres caloris caulx,vicinia, retitudo , 8 mora Solis. reétitudo £ mora multó plus poffunt , quam vicinia, Omnes enim Aftrologi Kn e or. o o ia da do ae NS uo” ca o Dd cc A AR ASA A TAE AN EA A Cape XXFPI: 129 Aítrologi norunt,in eftate longiús abelfe 4 nobis Solem,quia eltinauxc, quamin hyeme,quia cft in oppolito auxis : ramen quiareétitudo radiorum , 8 dies maior eft, calentrantó ma-= gisomnia per «eftatem, Cuúm ergo fub equinoétrali citius ac, pluries declinet Sol, 8% dies nmunquam fint longiores poéti- bus , commodior multo fit ibi habitario quám fub tropicis,, atqueadeó omnium commodiífima : quod noltri iam babent perípetifimum. simili etiam argumento fuaderi poreft ( era id nondum ft aded perfectum)lub ¡ph fimis polis pofle bomix nas habitare.cft enim in.co loco totus anhus dies vnica, quan- doquidem e*quinoétialis linca,corum horizon eft.habent ergo confpicuum Solem menfesfex , 8% totidemlacentem. iraque 82 in mundi medio , 8% in extremis, erernúm paint tamen hocintereft ¿quod lub polis nunquam recedir Sol ab horizonte vltra viginti grados, ac proiode nox tota crepuícali funt (mam 8 apud nos víque dum triginta gradus mergitur [ub horizonte Sol, crepulculum elt) ac licer dicere ¡bi nullam efe nodtem,; led rempus totum Solis,aut crepuícula.cúm ergo eáregio vincat proximas,ac reliqua Septentrionales, plus die» rum longitudine , quám reálitudine radiorum vincatur, 82 vicina multó minús frigida, $ habitarioni opportunior fit, quam.i¡He. Qua cauía mibi perluadeo, vr que elt fub zquino- fio , commodior et quam que [ub tropicis , itacas que fub polis , commodiores cfle ¡is que [ub circulis arético 8 antar- ético. Quod li mediam £ extremas regiones habitarioni ido- neas elle indicatum elt, conftat torum rerrarum orbem habi> tabilem elle. duas enim reliquas , 8z mediocres conftar habita» biles effe, fiquidem earum altera eft hec quam incolimus , cui reliqua, 8 quinta Gimilisproríus eft. nif igicur pars quezpiam ob (oli iscommoditatem eft imhabirabilis, ob coeli tamen 8 AEfíui caloris cauízo “Solis pofitum, nulla eftin toto orbe, Luberhocloco admirari - Dei. Opr.Max. (apientiam,ex Solis corporis omnium que vita carent preftantiffimi pofitu € curíu. Eo enim ¡llum Joco -ap- tauie, $ cum curfum inceflanter tenere iuflir quo folo pote- rat omnes mundi partes habitationi facere idoncas, € vtrique mundi lateri virtutem. fuam iufté ac equaliter impertiri, Ferrur enim Sol per mundi medium inter duos cardines , non De fole multa. ita tamen , vt per eandem lineam femper latus , equaliterab vtroque lemper difter; fed latas oblique,nunc in hoc nunc in illud inclinet : ita tamen vrinzqualis ¡llius diftantiz =quali- tas,temporum zqualitarem-quandam faciat. Ira fit ye omni- bus. virtures largiatur, per viciflitudines rerum generationi neceflarias. Si enim Sol citra, aut vltra 2quinoétialem lineam lemper Qee a ci — e e E rl e a a Le A e e gr e A O Tic AI AA A O E ia DD A O A O da LEO AO / Genera- tio in quo. 130 De facra Philofopbia femper confifteret, oppofiti poli partibus nunquí ¡llueelcerer Quapropter, fub xternis tenebris, haudquaquam elle polfene hominibus alendis 8 leruandis apre, 8% poli alcerius partibus nunquam occultarerur, quare alterum mundi latus nelcirer “noétem,alteram diem. Neutrum vero amat hominum vita,ne- que terrg natura 5 que luminis $ vmbre,caloris 8% frigoris vi ciffitudine forcundatar. Prater hec, ca medieras mundi, intra quam Sol (e (emper contineret,vrgeretur calore,multo plus,ac fecundúm partes longé maiores quam oppofita aJtera frigore: ñecque partes mundi =que diftantes a polis $% 4 mundi media, «qualibus gauderent diebus £ noétibus. Quapropter haud-' guaquam Sol mundi partibus omnibus virtures (uasimpertire- «tur lecundum equabilitatrem,8z ¡uftitiam,vt nuñe facit: quam tameén iuftitiam diftribuendi virtutes equaliter fecundun la _ tera, fi, ve Galenus animaduertir, adeó natura feruauitinfor= mandis , regendi(que humani corporis partibus, multó magis feruari in maioris mundi formatione oportuit. Si veró Sol per ipfam lineam equinottialem [emper ferretur , ita ve neque in hoc,neque in illud latusinclinaret, nulla ratione deteriús pok= fer mundo £ hominum vitz (ervire,quia partes (ub polis fitx, neque diem neque noétem haberétr vllam,led in horizonte So. lem femper, cuiusdimidium [peótárent, EE a ombind abeft ab ererna notte. Neque Sol in horizóte femper voluta= tús, poffer latis calefacere,ac forcundare rerras,quas nunc cum vigioti tres gradus fupra horizontem elcuetur,tamen calefacie tenuiter. lam verd terra mundimedia , reótum [emper (upra fe Solé (ultinere non pofTer,fed vreretur: arque he él ali omnes mundi partes,cóm nullis potirétur vicifitadinibus,led eodem modo lemper aficerentur,nequaquam pollent generationibus elle apre. Non enim poteftidem, 8 eodern modo habens tem- pus, fementi 8 meli, neque vindemizx,8c putationi cfle aptum, Nimirum vt omnis generatio eft ex contrariisin contrarium, . . * . . y . a ita inter contrarias verfari caufas deber, quia contrariorú con- - trarias elle caulas necefTe eft. Nil igitur Sol per mundi mediú ferretur obliqué,nuncin hóc,nuncin ¡lud latus nutás,hequa- quam effer mundus hic idoneus generationibus. Quid ergo (upere(t, an vt obliquitas Solis minor efíct, aut maior quam nunc cft:fed ponamus primur effe minorem, velut y. g.reccf= (us Solis ab equinoctiali, quám nunc fune viginti trium gra- duum,c/ffe fi placer tantum decem,quid fieret?Primum quidem' oportet Zodiaci ipfius amplitudiné, que nunc duodecim po duum ett, ad proportionem contrabi : in tanta autem Zodiaci angultia, duplo plures congrederentur Plancte in AS uplo | > . . Capur XXPIL > 130 duplo plures ficrentecliples, £ vixtarú cocleftium fubtraétio- hes,quod non videtur citrranoxam accidere, Preterea, quanto minor effer Zodiacitabliquiras, rro ellent minores temporum vicifficudines, $e cados minus tempora a temporibus difliderér, Quapropcer fub zquinoCtiali,vbi parum vunciempora diffidér, haudquaquam eller fuficiens ad generationes viciflitudo , ac feré perinde efleratque íi per equinoctialem lemper voluere- tur: fivero obliquitas effet maior quam nunc cft, ye fi y Y. re- ccflus Solis ab +quinoétiali qui nunc c(Evipioti trium graduú, eller quadraginta, ¡lle folum mundi partes que fub Zodiaco eifent, coli polfent: relique fuftineri non pollene, parrim tan- tam tempotúm diverficatem; partim rantúm Solis recelum. Natura enim animantiam cúm nibil quod fr nimium fultinere Poffit,omoium minime (oftinercaufarum contraricratem. qua- aud effer habitationi idonea. maius enim effect id frigus,quam Vt'viuere quidpiam in co poller: Sed neque Africa , ve nunc *ltate xftuans,hyémes haberer quales Germania, habitari pol= let, quia tantam mutarionem agris baudquaquam poffent ho- Mines fultinere. fi yéró Sol recederér gradús quadragínta ab *quinoétiali, nunc in hánc, nunc in illam partem, gentes que fub Cancrj Pie edad vigino gradus diftarent a tro- Pico; eltuarent vt nunc Africa intima; ac nibilominús hyemes aberent quales Germania : recederer enim ab eis Sol centum Bradibus,ipfi verd Ceribañi,ac multo magis qui lub cirínlo ef [Ent arético, haudquágua poffent hyemis frigus Cuftinere, quía tecederer ab cis" Sol multo magis, nunc vero male fuftinent, Cúin igirur que Mabitationi funt futura idonez mundi partes Indigtánt mutationibus non quibufuis fed quibuldá G Sol per angúltiorem verfarerar circulum,minorés elfen t vicifitudines temporum , quam vt generarioniteran effeit fátisi peram- horem,máiores quam vr fuftineri poffént. Deus vero hac exg- €tifime computáuit, vide argúmentú'accepit gloria Dei Dania Pfal. 9.ditens: Coli enarrant gloriam Dei, 8 rurluin, Sole Do- Furttabernacalam fuuin de ipfe(Sol [cilicet)tadiquan JPorfus(hoc €ft, pulcher Sc oíhatus) procedis de thalámo [uo 2 vertice coli exultanit vt gigas ad currendum viam hoc el fertúr citra defatia gatiónem mirabili celerjtate, a [umimo cólo,hoc elt,ab Oriente, EgreJio ei, do obemo Jus bios wofque ad Jummum eios,hoc eh y (que ad Occidentem', neque eft qui fe abfcondar A calore eivs, hoc eft, Cum tener curfum, 8 eo femper circulo voluitur,ve nulla múno regio fit quam hon ¡Jlúltrct, calefaciat, £e foecundet, facieto Que plús aucminns Aris tamen habitationi idoncam. ' dd CAPVvT Té fi extrema Molcouis pars multd fierer frigidior quam elf, 132 De facra Plalofophia CAPVT XXVIL C Ap.9 ludicum : Nuzquid poJum deferere vinum meum q 0d nem de terra, dy vinum latifices cor homins , (y panó cor hominis confirmet.82.c.35.Prou. Date ficeram marentibus, (y Vinamils qui amaro funt animo , bibant ly oblinicantar egeftaris fue, de dolorís [ui non recordentur amplizs. : : RE De vino Vinum,quod eft Noé inuentum, efl.fuccus vue matura» multa, tioneperfcétus. ita dico, quia recens exprellus, neque per cam ebullitionem quam cier naturális ipños calor perdndtus, ad 5 mn Porionum (; quis porer,noxium. Multz aliz potiones funt ill nónibil l> genera- miles quibas in penuria homines pro illo vtuntur, vt que noy in magno aliquo labore conftituris vinum, aut ficera ad obliz A A ds multacum rerum fuccis parara, 8 fimplices 8 compolirz, A A e dió. . , . * * tricicea fubaéta cum aqua ; qui vero paratur. ex aliorum frus mentorum;2ut leguminum(nam ex his omuibus parari folent Mayz Iodos ex mayz (ita illi vocant quoddam genus frumenti , cX * “quo parabant fibi panes) aut panis dulciarius, aut láfticinus; Inter ea omnia quibus vefcuntur homines , Panis « vinum tes ment primas, quia alij omnes cíbi dati funt:hominibus ad deli. cias, 82 ad abundantiam : hi veró ad neceflitarem £ fuficien- tiam,8 his maxime veuntur homines.Nullis cur majori malo munes, optimé omaium nutrientes: non tamen panis 82 vioum codem modo, neque cifdemde cauíis, fed panis, guia fubltans Ie EIPAcaS JS 13d x letifisar Deum (y homines ; rurlum Plal.x.c:3. Vt educaspa- perfefionem , multum potiús et £ porui minime aptum, , ac ftris Cantabris vocatur Sidría, que Ceruifio Belgis, que Ger mani Medo, que omnes potiones vno nomine Hebreo vocari poffunt Sicera. 1d enim nomen tribucbarur potioniomini, quz : -poteft inebriare vini more, ¿Arque ob id datur morrentibus.sz nionem egeltaris $e doloris. Quarenus hoc faciendum aut car vendam ht , Theologis mitto dicendum,, ad me tantum. [per étar, quod perriner ad naturam. Iraque potiones funtmulta,ex Panis. Tolaramenea que ex Íucco fit vuzx , vocatur vinum. Ira.ctiam 'antonomaltice, ac proprié vocarur panis,qui paratur ex farina in carirare annon=) farinis, aut cum alio fucco ,¿dicerur panis cúadicfo yt panis hordeaceus,ryphaceus, fabaceos, autapud AR LS si 1) . ; panis veró fimpliciter , ft qui ex triticea fit farina cum aqua» carere potelft, 82 nullis magis contenta cft natura: quia fun omnjum optime parabjles,mortalibus omnibus maximé com A A A A OA - Hiam habet beneéraflam , bonifucci, 8ccum: Cabltantia noftra* ea . beneagglutinatur, habétque tanto plas alimienti, quantó me- - dicamenti minus, cúm fit moderatom quiddam , neque cali- ¿du , nequefrigidum, neque humidum,neque ficéum , heque 0 «£acultate vlla medicamento(a, vr expurgandi; aut fiftendi, ant 0 daxandi , aut aliud ciulmodi faciendi, led ( quid tantillam in- ¿linat in calidum,quo natura gauder $ fruitur.. ltaque ell pa- O “his pro omnibus cibis, quia mediocriratem tener omnium y SE E Fenuium ,-8 crafforum , 8 facultatum medicamentolarum. ' “Inaximeexpers, vefit mere alimentum Has ob caufas fymbo- 4 Dam clt ombois ele, actotius nutritionis, petenteíque buje Corporinecellaria alimenta, lolam panem jubemur petere, 7 pul Quem quotidianum vocamus, quía corpora indigentquoti, diana refectione. Neque lacis e(k quantum corpulencifli- us atbleta languinis habeas; % luccoram intra venas re- -¿Pofitum mili. recenti refeftione quotidie vtaris, que quidem o eceflitas, cx (pirituum facili difipatione naícitur, Has.ob 7. Sáulas Elie fame pereunti, panem quidem folum cámque Sy Quoridiemirtebar Deus per coruum. Vinam non NUtIt tam E e: + Rímirer quám panis, ramen multó citihs, quia non clt tam de - Aptamin denfam,folidam, firmamque (ubftantiam abire, ras q - ¿Icn abit citiflime in vitales fpiritus, ac (atis cito in laogui= eee > - Rem tenvem ¿e calidum. Hinc fit, vt oprime maximeque fe- —¿cundúm corum naturas , dicatur panisconfirmare cor homi=. : mis, vinomleficare. quia cuen t his qued 8 2liis cibis, ve 0 1 Acilicet quó ciciós nucriunt eo ciciús difliperurquá preftitez. 0 nt (ubftantia contra quo tardior,ed firmior refedtio fit, 82 Alutiús darer 5 ineam enim fententiam (cripram ab Hippo= -- / <Crate clt, Eovil que celeriter nutriuntteleres quoque Punt excretio» Mes Que cxgo tardips nutriunr, (olidius praftant robur, po. E tefltqWe qui cis víus fit, diutiús fine alía refelione perfiftere, L Pughare, arare, aut aliud quiduislaboris fultinere: que verá. Mutriunt cito,preftant alacritárem , refedione illa facili (piri= - ¿Mum,reuocant abexolutione, ez deliquio, fi quod eft: itaque h *xhilarant, robur veró 8 ad fultinendos Jabores vim non Preltant, etfi quis impleatur, quia difipantur facilo. Ioitur - ¿Quod maximé firmar, roboratque (í modo vnicus cibus capien» des fit, ft panis (quo fpcóarillud capitis28. primiRegum; ¿Et robur non erat into qui non comederat panem tota die illa: nia mirui, ve ditum elt,ad robur indigemus pane , coque quoti= diano ) quod maxime exhilarar, vioum : exbilarar verd enim Sbrietatem affere, quia obliuifci facit paupertatis, Sí doloris, «denique omnes moleltias, euralgue facitdeponere. Nam ve ME K Hippocrares : e de E já TA PIN Ea A cs 0 a E ? A b: Ñ a De facra Philofap 1 2 ' Hippocrates libello de e : Ebrijofiunt prefentium malorum obliuiofi,ac cfururorum bonorí fecunda [pe beantar Nude conítar hilacitatem maxim4cx vino, ¡iniclum quoddam ebricta= : tis elle. -Tamerfic etiam citrá vllam ebrietaris, (cu desentiz par= tem, leciriam aferre potcft mediocrem.Nain c,31. Ecclefialtici “dicitur, Vinum ad iucunditatem creara, efe, (non ad, ebrictatem >| Melácho- ¿mitio. Eft igitur iucunditas ex Vino citra omnemn ebrietatem, A Jrei cur caufe veróillius (une,diéta (piricoum vitalium refeétio , quo=* | pes: rum penuria guia laborant melancholici,triltes ele confueue= sunt, $: quod calefacit , laxar, fundirque cor : quem eundem a motuza i "A per ia (abit: Vr enim per crifticiam conia= | hitur, 62 orpeícit, ita per lecitiamlaxarur Sc citillar, cuius mo-=. A rus, calor fuanis accommodarifima caufa elk. Qud: ergo vil 5 pum letificer, has habcrcanías manifeltas, prerer indicibilem quampiam. (ymparhiaro, quam forralTe habet cum corde,, que «in elos fubftantiz modo confifter, ,cúmad incunditatem creas E ¿Su vinú tum htabinitio. Quod lztificare Deumquoque dicitur,malus 1 Pa evif £Et- * aliquod (ufpicor habere facramencum,enarrandum Theologis: pe - mihiillud occurrir, quandoquidem dicitur Deus in initio Ge- “siefeos, vidifle A que fecerar de eleftaruíque quod effent | valde bona confonum cft, vtranto intulíu rel culiíque mayis E : deleótetur quanto cacftmelior + Aur (vt meliús dicam ) tanto S res quecungue fit potior, quantó D:o' magis placuerit. qua= E propter perinde fit dicere, rem aliquaim letificare Deum, 8 elle. optimam et yeró vinum optimum ,nif quis eo vratur ad | _ebrietatem , facitenimad ¡ucúndiratem 5 Sad fnitarem ani= A me $ corporis, Sad vite aquifatem , él bonos mores. Ira | evim dicitur capite mupér citaro Ecélefialtici. Exultatio anima | dr corporis vinur moderate potatrim, fanicas efbanima de corporis y y fobrivs potes > Ecrurlum: ¿Equa vita efi hominibes, a brietate, nimirum ve cap.30 'cinídem libri dicitur, MulAR e inempie dit trifiiciz. His cauíis Seneca libro de tranquillitate vite , ad. 8% añítlo _camobtinendam, ebrictarem laudar, cxemplo CatonisSolo- y E? Jendaio nis,% Archeflai, qui ¡Hiindul(erunt Sunt vero iJlius heee ver- | ja, Nonuunquam Er vfque ad cbrietatem. veniendum, non vt mer : gat Hos [ed ut deprimatcuras : eluitenim curas , dy animo ANURUM moxet, vt morbis quibufdam., ita triflitia medetur.Hoec ¡lle No- bis tamen neque lanitatis neque hilaritaris cauía proceden: dum víque ad ebrietarem vnquam elt, neque que ad mores ' fpeétant, perenda a Medicis, neque Philofophis; nifi quatenus cam djuina confonan lapientia, QUe tantum da vinum. de Lobrictare. : ES iS E e AA NA cat E AS ; cd : ON z ] E E me S A | q" ¿A E Caput XX PILLO ne 135 A A AV o a E AS A ARIS A EA YAPp.16. lib. «Regum ita elt (criptum. Ecce [Pirvitss Dei m4 Nallis exagítat te. lubeat dominas nofter rex, ly ferus tai, que Corámie funt, querens hominem [cientem plallere citbara, vt quads. Arripuerit te [piritses Domini male , plallaz mana fua., dy leniós > ¿"FAN : peo O Ad E CS Sa . Ñ $ a A ne: - Duplex hic orcurrit naturalis dubitatio. pfima, An Demo- Morbi a : Bes pofhiat morborum,qui alioqui in fuccorum 8 téperamen- Damoni- torum , autcriam compofitionis vitia referantur, ele caufe, Pus ques == “Deíide, An eadem auxilia deliderentilli morbi, ac'cum fine e cu- E - Deemonis opera orti fune. Nam fi Sail melancholi* morbo : E tenetur, haud dubíé conlultam ellet, ¡nxta medicine pracepta 34 1 ibicines querere € Cithara:dos, qui muíica inftrumenta pul. 3 Ñ landoanimum ¡li demulcerent. bam cóm metus 8l crifticiaita Meláchos eN nt huios pefimimorbi accidentia,vt ctiam fiantillius augen= lie” reme- 4 a = canla, nulla ratione melitis faccurritur, quám omni genere día. o dele Ramenti ¿ abigendo mesftitiam 8 euocando Mmentem a Xerum terribiljum confideratione : víqueaded vt cúm morbus < Rondum cffadmodim inueteratus,neque faccus plurimum re- SN dundar: folaiucunda viuendi ratio [olear elle fatis ad recupe- - Yandam falutem : preltare veró mulicam magnamanimz hila- Mufices Kitatem, Ecclefiafticus dicit ter aut quater,culus inc.40. lunt visi hize verba, Vian dy mufica lesificant cor. merito igitur mulica = mocftis, quales maxime fune melancholici, naturaliter (uecur- E Mt. fi veró Sail non humore agitabatur melancholico , led. tinone, que caula ele pollic, vt cithare pulfatione juuares tur, 8 leviús cam exagirarionem ferrer? An Demon mitelci. IES 16 IR AS A y Muílica > Hanc ob dubitationem, plurimi nibil hic cenfent fui(íe naturale, fed divina vicfedum, vt pulfente Davide ci- - tharam abigeretur Demon non tam ob foni nuUMcros, quim ob diuinos hymnos quós ille cantando recitabar. Traque diui= mis Plalmis, vr exorciímis abigitDemovem. Egoquidem hoc Don nego, neque dubito ¡lla ratione, vim verbi Dei, 8 Dani- y dica Prophetiz fhgnificatam efe :nihilominus cenfco, natura» Jem quoque caulam cum diuina illa toniundtam effe, arque Admitandum illum efe Gum, in vtramque referendum fuilTe, PR Hoc indicabo facilé, produétis in medium quibuldam. Aui- - Senna yerbis,excap.13, fen.1. trat. 4. quod eft de melancho-. lla, ea veró funt hec: Es quibu[dam Medicorum vifum eft, quod. melancholia coutingas a Demonio, [ed nos non cúrams, cm Phya E ficam docemws , (% illud contingat a Demonio, aut non CONINL AL, Pofeguam dicimts, quod ff contingas A Damonio , tunc contimgitita po”, y Koa UE NN y soe AE 6 RR De facra Philofophia EL Ganges, que in fuminibas jnueniúrur, vtin Gunge,aut Tago,de mótis es tidus decile funt quos raptim preterflaenses lambuot. Arque Me 11 que aun genera 10 montibus reperiuntur, don quidem (uprá iptam terra faciem genita , led tempote detecta Lune, Experi- profundiffimis fodinis.. Rariffime reperitor quodpiam meral= lam purum,ac citra vllam artem perfeGú, led confulgalia cum aliis,ac cum lapidibus , 82 quibuldam terre generibus vude yt dibus,8c terra.que resadeo elt nota, vr hinc nomen naéta Gar, hoceltiuxta alia genita:adnalcuntur eúim alía aliis,aut aurum Ícunt circa lapides nonnunquá quidé pretiolos,aut autum circa ¿ Bdamanté,accrebriús circa lapidem Lazuli,crebriús,multo cir- ca alios viliores lapides. lle igitur fodine in quibus gene- Er habent 8 fines, arque in ipía terre facie qua funt venarum 3 principia notas quaídam naturales , cius rei peritis coghitas, A quibus in ¡llis inueltigandis vtuntur. Sgnificanter vero di= - Metallo- 4um elt, Argentum habet venarum principia, 8 auro locus. FUmM ve- eftinquo conflatur, quia multó magis videtur argentum in NE: terra, 82 meteorologicis in aére. Nimirum h:ec generantur ex —vaporibus,éc exhalacionibus furlum latis; illa ex his cifdem crefcenribus,ac concrerione firmiffima, 8 paulatim fadta, mu- tacis in fubltantias aded lolidas. Nequemirum, deníari enim, quibus plurimum permiftis, ita tamen vt aqua vincar, que fri= - gore concrefcens terram cohibeat , Metalla generantur. Hine merito fic,vt chymilte, ad imitandam generationem metallo -. rum,argento viuo, 8 lulfure vrantur:illudenim plurimum ha: 2 - bet vaporofz nature, hoc fumo(e, qualis exhalatiónum eft. Chymixte. Hinc etiam nalcitur corrofiva illa qualiras, que cum quadam o ad!triétione coniunéta cft in plerifque metallis, Nimirum non dd conftant fimpliciacinalterara terra led exuíta,in qualem den= fata exhalatio abit. Atqui yt verum vero confonet , $ metco= rologica ejulmodi habent qualirates, € nix abraditinteffina.. 'K£ pluuialí aqua vtimurad cadem,ad que chalybeata, ad . ccan vocenturque metalla uma, qual per” ¿de yn, intra terram cohibitisac iuxta lapides, aut ciulimodi alia con+ 2 vapores in aquam abeunt,S exhalationes in exultam terram, mento enim conftat.ea cxtrahi de terre vilceribus, atqueaded / ignis in fornacibus diftillar quodcunque lcoríum reliétisdapi- argento, 8 hoc plumbo acnónunquam eri, ac ferro. Concre= +. rantur metalla, aliquando alriffimé ac longiffime decurrunt, 8e Y vocantur metallorum venz:que quidem principia quedam t reperitar a venz principio, hoc aúutem non mili fruftratim Sy minutatim. Elk verd'eadem generationis materia metallis (ub Ep venis gigni quám aurum , illud enim vno dudu conrinuatum 3 O A A 7 7 : CALERO ficcandum (cilicer,8 axrergendum ventrem 82 viícera. Meral- lorum ergo in communcbzcelt natura fingulorum veró pro» priam oporter dicere ¿Es , plumbum éz ferrum, terra habent Merallo: 3% plus quám aurum 8 argentum, quod erugo 8 coria indicant, rímiftios que maxime redundant in ére E ferro, £ pondus plumbi, quod multz terre eft. Aurum $ argentumaque , funt genus, excottum,acperfcGtionem magnam adeptum, XK optimam miftionem. Duo accidentia videntur repugnare diétis , facilis liquabilitas plambi,que aque magis quam rerta elle videtur, éc auri pondus, quod vidctur efle terre. Nam cum aqua quam terra fit leujor; quod terre habet minús, videtur futurum mi- nús graue. Sed liquabilitas plumbi non nafcitur ex pauciork. "terra ( ham preter grauitatem, vri etiam poteít, apta autem vítioni lunt terra )1ed ex imperfeétiori miítione, ob quam quod in eo eltaqueum facilé eMuit: auri veró pondus naíci- turex denfitate lubftantiz, lunt enim leuiora que rariora, eriáfialiquando crafliora fint,quia in fe acrem admittunt , ve= lur ligna. Omnia enim que denfiffima non funt, etfi funt fub= ftantia terrea efferuntur in aquas; vt itaque raritas caula levita tis ebita denfitas fit póderis, aurum veró maximé denfum ac “fine poris eft , proinde graue e(t,8% fonitum non edit; contra ac es, quod cum fit poris plenum,fonorú eft,8 minús graue , cti fit magis terreum. Eficientem caulam metallorú elle Solem, we 8caliaram omnium rerum generabilium, dubium non elt, Sa canta eficiens metallo=. TUM» neque obítar frigore concrenifle ; non enim quia frigore con- creuerunt, frigore genita lunt. Neque enim concretio eft co- rum ortus, alioqui liquatio effetinteritus,non eft tamen , cúm non minas fit aurum quod liquarumefMuit , quam quod con= cietum conáiltit , nam ruríus concrefcens yt eltre vera apa pareridé.Calor ergo Solís excoquens,ac commutans, ex aque vaporibus cum exhalationibus generat interim hac ipíam [uba ftantiam aquz,quz ita alrerafcit conftringente frigore , Neque mirum límulá calore fecundúm fubltantiam commutari, $ conftringi 4 frigore. Ná non nifi maximo calore foluitur me- tallorum fabftantia,ac proinde minimo frigore conftringitur, aded vr tonftridtú iam sonfiftar,S tangi non poffit pre calores non ergo frigus quod poteft conftringére , excludit calorem qui valear commutare. Rede igitnr metalloram ortus tribui.- rur ecele(ti calori, erfi confiftentiama frigore recipiaar Néque verd quia coeleftis caule meminimus referri volumus certa- metalla in cerca altra, cum quibuíldam Plaronicis,ve aurum in Solem , argentam in Lunam , -ferrum in Martem , auri- shalcum in Yenerem , cleótrum in Jouem , plumbum in eS h Satur - dE ES ] ar sé ¿e Pa IA e 5 14 A E dao, DefacraPhilofophia 5 Saturnum,2sin Mercurium.Nam hec, 82 alia huiuímodi,qué lola conftárdiuinatione, funt quidé apud vulgus plaubbilia, re] '. veratamen neniz,autfeniles fabulz,que in Uhilolophiam per - vaniloquos irrepferubr.Cúm iraque metalloruin generatio lr qualis diéta eft,atrque circa lapides,arque advd intralapides con | crelcant, vix vnquam teperituralicuius eorum portio infiguis per fele,ac pura, led ex fodinis extrahuntur 8 lapides, e terra quedam genera ejus rei peritis cognita, ex quibus ignis vin fornacibus diftillant metalla , i1fque excratis reliquum cxu- ltum fupereft,, fcilicer quod rerrcum, aut lapideum. Cadmie nomen datur duabusrebus, vocatur enim Cadmia lapis,ex que *. in fornacibus fecernendo fites Vocatur etiam fauilla queda, que dum fecernicur es, vi ¡gnis eleuara,fornacis parieribus ad= ¿bexer. ld explicar omniú oprime Plinios lib.34 cap.to dicens; Metalla ero multis mod infiruun! medicinam, vtpote cum ulcera. omnia ibi ocyffime [anentur: maximet tamenprodefi Cadmia, Fig fine dubio hac, (y in argenti fornaciom candedior > acminms pom= 0 lerofa, fed nequaquamcomparanda arariz. Plura antem genera 0 fawtinamipfe lapa ex quo fit es, Cadmia vecatur, fujaris mecefo Sarita, medicine vtile, Hic rurfes im fornacibes exiffit , aliamgue fui nominis originem recipit. Fir autem egefta fammis atque fatm, Lo tenuiffima pare materia , bp cameris , lateribufve fornacum , pro. Faesexla. quantitate lenitatís applicata. Hoc Plinius, Ex quibus conftar, e. esexlapide quodam Cadmia vocato fieri. Galenus idem alles it, dubitattamen an Cadmia illa lapis vocaridebear, an tera, -1ib,9.Gimpl. medic. dicens: Cadmia fe vbiin fornacibis aspara=: tur. nempe tota terra illa ex quae es generatar in fornacibis, in al= tum egerente velus faliginem quampiam , vel fauillam, fine vta cumque appellare licebis. Arfinon terram, fed lapidem nunca pare velis, ex quo in fornacibus lecernendo partim ficas, pare tim Cadmia , partim diphryges, mihil lane retulerit. Ecce vt. wites Plinio € Galeno teftibus, fit es ex lapide Pyritidis eriam las pis: pidiseft quoddam genus, exquo fit xs, telte Diolcoride, lib. 5. El cap.Lo. Igitur hocidem dicicur in prefcripra diétione, his ver> bis : Lapos folursas calore iz as vertitu”, non quidem quod lapido= fum eft liquatur ( neque enim poteft, ) fed torus lapa , fine nun cupatus Cadmia, fine pyrises calore foluitar ,liquato meralloguod intra (e continet ,religuo redaito inexufta excrementa. Quodab. | Aquilone venire aurum dicir, non ita eft accipiendum, qual ¿on aliunde : nam 8/ab Oriente, € ab Occidente venit quam- ifera Piorimum, led quafi inde quoque. Id veró experimento cogni= minci- tun eft,quandoquidem omnes qui de metallis fcribunt, Pano= . niam¿Bohemiam, 8 Aultriam, € citeriorem ce: inter] y : , . FCLaccs, IR AA A zo ys AE Lap LA A s y 241 1 1 feraces quri provincias commemoranr. Tilud porro: Sia m:ht det, ur exarenzur fermones mei fiylo ferreo dr plumbilamina: non. quaf quidpiam quod feri non poffer , aut non criam loleret> > dicit, fed poriús fecuadúm antiquiflimiillus feeculi confueta- y yy A dinem. Solebant enim veteses, vt Georgius Fabricius annota. or unn tir, ex plambeis tabulis libros componere, quales in antiquis 2 - fepulchris repertos Neapoli ¡ple teftarur. Sed pro conditions huius operis,[atis de his difum.elt. >: | Y ¿ Plant ca o o : Xlib. Tob cap.37. Tenabit Dexs in voce fuamirabiliter, que peo y? ¿faciimagna Y inferntabilia. Extollere volens Eliud Dei Opt. Max.potentiam $ (apientiam,ab illius operibus que dicit ello magua $ infcrutabilia,arguimentum capityarque pre cipué 2 (ublimibus rebos $ meteorologicis, 8 ipfius cocli mentioné 2 facit, vtpote que homivibus videri folér admirabiliora.De.to- onto itruls ergo agés núc, dicit,Tonabit Deus in voce [ua mirabiliter, confide= Nam 8 Poétis yocarur Deus ob hanc mirabilem hominis fu- ratio. 'blimiuin pafhonem, Altitonás. De tonitruum naturalibus, non + 2 eodemmodo fenleruntiveteres Philofophi. Nam Stoici gollifu De toni- mubjuro fieriputabant, vt cúm apud nos aqua ad aquam colli- E dirur, vein torrentibus. Anaxagoras elle crepitum quieditur, cúmignis, qui intra pubem inclufus cdt, 8 circumfula aqua extipguitur, VES apud nos crepituseditur immjlla aqua in Y Aammam aut prunas, ignem veró llum deftendere ex xthere, hoc clk faperno igne, $ abacccidentibus vaporibus intercipi. Anaximander, $ Metrodorus ,atque Art. cenfer fieri ex nu= bis (ciflura, a ftaruinciluío, ac foriter erumpente, non- alj- “ter ac crepanr, cum adignem rumpuntur glandes aut Qua,Cx tormentis bellicis erumpente igne cditur tonitruum.Nimirum in his omnibus .£ebus fin ditur, ac per fifuram verberarur ye- hementer aer, ynde vehemens nalcitor fonitus. Cúm flatum qui-erompir ex nube, exhalationem igneam cenfer elle Arift, que nomex xthere detruía elt, led ex terra afcendit, non mi. núsquám vapor, qui elt nubis materia, que lane (entenria die Etarum omnium eft probabilifima , nam collidiadeó vehe. 'menter nOn pollunt núbesnifi contrariis ac vehementiffimis incurlantibus ventis , quod quidem ficri, cúm tonitrua edun- ur, nonexperimur, fedplerumque aut vnico lante, aut nullo ¿conípicue, Porro nonlicet torrentibus conferre nubes ,cúm, indicatum nuperíit, cas dum fublimes mancnt , nihil aque ml o continer, y -A AS E Y Y 242 “De facraPhilofophia defcendere. Si veró dirumpenda nube a concluloigne aur fu. mo, aut denique flatu edito tonitruum efferendum , certé il Solis, vt alcendit vapor euaporante aqua verifimilius , quam cum longé tenvior aére fit y neque violentia villa deturbari, cúm pars co£lo proxima fit fumme rranquilla, $£ circulari fo» opceris initio, 8 in aliispriús indicatum, multis nequeincui- rem, fed totum quod inter nos $e coelum intereft, agre plenum. elle, coclum vero ipíum non elle igneum, talem precipue ve dilcerpi ac fruftratim cadere pollit, paulo poft difleremas. Su- =perelt igitur veriffimum elle id quod communis nunc opinio fert,tonitruum edi ruptora nubium,8 proximi aéris,ab erum- Po. pente violenter igne, qui ex denfata exhalationc gignitur. Fulmina. Velurenim famma rareícens in famum abit, itafumos den- poo féfcens, vbi non fimul refrigeratur,abit inignem. Verúm hoc ad corufcationum 8 falminum caulas iam Ípeétat,ad tonitrua illud folum elt latis, fieri rupta nube, erumpente quadam (piri- terram , ln hyemis pluniis, dnimbri fortitudinis fue. Pluuias mo> hyemis pluvias , quia tales per byemem cadere lolent; largas vero K imperuoÍas , quales per xltarem plerunque fiunt,vo- cat imbrem fortitudinis (uz hoc eft, fortitudinis Dei, quod cris lireris , dici Dei, quecunque magna, vt mons Dei, quali mons magnus. Extollit itaque Dei :potentiam ,quod ejus precepto delcendant in terram ,nix,6 pluuiz hyemaléé , 8 imbres xftiui forciffimi, ££ maximo impetu cadentes, qui Me- e dicis vocari confueutre,temporales, quali eftiui: quia ca pars Niuís, anni vocatar particulariter Grecis age,hoc eft,tempus.Niuem, —grandinis grandinem, € pruinam 21maiori frigore, ficrique pluuiam ro- £ Pruinz remque conftat 5 primúm quidem ex ea analogía quam ha- eS cen « e? . . » os O SENcIA= hentcum gelu,quod apud nos frigore fieri experimur : deinde, aquam.Fieri criam aquam ex vapore deníato frigore, Se antea ditum eft, £2 codem argumento conflar , quod (cilicer vide. mus calorc reloluiin vaporem aquam. Monftratum ctiam antea cft , pluuias copiofiores 8 guttarum grandiorum, 2 maiori frigore fieri quám contrarias; quia cúm aqua 6 mul ye. gignitur - continere, led fimul in aquam mutari craflelcente vapores, ag 1 lum inferndex terra aícendere, per partes cffumante rerra vi ab xthere derurbari. Nam inde ,neque pondere cadere poller,' A lum agatur motú,corli comes. Cúm precipue mibi,8cin buiue dentibus argumentis Gt, nullam elle ignis regionem fuperio=: tuoía fubltanria. Addit Eliud, Qui pracipit nini vt defcendat im > A deratiores , 8 mediocriimpetu cadentes, 8z caliginofas, vocat q eftfortirudinis magnz. Nam frequentiffima phrafis eft in fa= A 8: ex lolutione , quod fcilicer, ea omnia calore foluuntur in pa Pod E 4 ¿ 2h ' a? «E LA el DS A O AN A OSA Eo ln e Ed A IA A os E A A Ly A E A e AA gignitur cadat,tanto grandiores fiunt gutte, quanto celerius cana elt,celerioris mutarionis caula fiemaius friigus,vbi nulla: ñ da materia differentia ftatuitur. Grandinem etiam, quam ni- em center Atift. cfle maioris frigoris fobolem., argumento 2 maiori foliditate ac duritie accepto.Nos iddefinire curabimus, - —wbi lermo inciderit de grádine,nunc illud vnum intereft Ícire, cur eftate fantlargioresimbresquam hyeme, fiquidem ma- + Joris frigoris funt. Haber veró hecillam dubitationem prio- rem, curin media aéris regióne ( neque enim juxta terram ne + que iuxta coclum) hxc fiant, € que 1bi fic ralium generarionis aqua, arque adco primum frigidotum , dicerent , vapores d£ -aquam denfationes il'as pati ab acre, vipote frigidiori, ¡llo vero potiús loco,quod ibimaximéaer naturam luam rerinear, nequea redtis radiis adeó alreratus, quam lublimior, nedue a = reflcxis , quando-humilior. Ariftot. qui aerem natura calidum ee putat . abit in antiperiftafin , dicens regionem cam aetis hon videntur pole dicere, cur xftate fiant ¡lle concretiones majores quam hyeme, dicunt enim redie ¡llas concretiones 2 Abi fieri, quia aér clt frigidus, cur vero fit eftare frigidior, non dicunt. Ariftot. hoc quidem reéte dicit,nam cúm non ponat acrem per fe frigidum , led ex accidenti, ob contrario» rum circunftantiam, confequens elle videtur, vt que circun» ze 0 Sed vellem dicerer Ariftoteles cuius fubítantiz elt ¡llud fri- % gus, quod per antiperiftafin , hoceft, contrarium nifum,2u- gelcit, an aeris, an ipflorum vaporuln 8 aque.Si enim aeris,. negelle elt acrem frigidum ponere per fe cum Stoicis: fi va= porum aqua, fit ve vapores (uo feiplos frigore refrigerenr, 8 preter (uam naruram denfent , quod fieri non poteft. Sin quidem nulli dubitatum eft illud Phyficz principium , omne quod prater naturam alrerafcit, aut omnind mouetúr ab alio id pati. Quapropter vel his argumentis, probabilifimum Ér, quod ez alibi, 8z in hocipío opere probaui, concretionem non elle aque preter naturam , quin potiús totum aquz genus, fi ab eo igne qui per omnia vagatur dimitteretur , concretum iri. Nam fi aqua clt primum frigidorum (vt cert cft maximé + confentancum ) nullam frigus eft 11li preter naturam. Quid enim poffit eMe maius fummo ? Si autem concretio illinatura= lis, fafio abaliquo externo fit, 2 quo autem alio quam 4 con- - ¿Hario,hoceft,ab ignercócrefcir igitur cum abigne defticuicurs : jguis > É caula. Sroici, qui ponebant acrem natura fua frigidiorem efe. nubes inaquam mutarur. Si autem frigus elus mutationis. frigidama fieri ob circunftantiam calidiorum. Verúm Stoici > 0 flant contraria, funt maiora, fit 8 aer eo in loco frigidior. po - ltate magis quam hyeme fiar. Dita igitur elt cauía cur plu- «tura poítea dicerur. Verba illa : Qui in mana omnium hominum + voluitur , acproinde nobis elt fempiternz apparitionis, Ean-. «rum,quam nomine venti inde venientis y; anteá vocanerat _vocatur. Quz quidem extrema caeli pars elt, £ ad iplum po- Jum, fuper quo voluitur totum, fita. Cui oppofita eft alía per pss A A Me A ro A 244 : DefacraPhilofopbia ignis vero fulzorem naturalicer fequicur ob natura fimilitu» dinem, arquo ita abundans circa codum ob vigorem radioruma folarium,8 circa terram,ob eorundem reflexionem ¿regionem mediam deftituit, velut 8c terra penerralia, idque facitxltace. magis,quia magis diétis in locis abundar.quo fit vt (ponte na- turx in medio acris (alioqui yt mea fert opinio temperati) va- pores concrefcant«in aquam, niuem , aut grandinem, idque ulz hyemales, fortes verd imbres eltiuales fint. De niuis na= fignat , uv: nonerint finguli opera fua, explicara mihi funt; vbide. chiromantia egi.nunc lis preteritis procedamus. 4h interiori- bus ( inquit ) egreditur tempejas , ds ab Arcturo frigus. Ditum antea eft, imbres fortes cum tonitruis, fulguribus , 82 fulmint- bus temporales yocari, illudidem vocatur núnt tempeltas, qua quia perfortes «ltus fieri confucuit, ve etiamdiximus, ei. vtcontrarium opponirur frigus, Alturus elt id aftrurn quod yocatur vría maior,vade 8 nomen accepit :nam sao vam fignificar. Inde etiam accepit nomé Polus aréticus, iuxta quem dem igitur partem corli vocat nunc,nomine illius altri Aru- Aquilonem, cam inguam que eftad Polum; que $ Septentrio totum mundi diametrum diftans,alter (cilicer Polus,qui voca= tur antaráticus ;Pars mundi que inter dnosillos polos eft, ab eis que diftans, 82 ad medinm diametri [pectans, que voca-' | tur Meridies, dicitur elle interior mundi pars, quafiinterex- | tremitates,in quibus poli funt media, Dicitigitur, Ab interiorin bus esredierur tempejtas, ¿o ab Ariiuro frigus, hoc eft, 4 meridie, vipote calidiffima mundi parte, 8: vnde flat Aníter, calidus | ventus,venient tempeltates, 8 procelle, 82 a Seprentriono fri= gus, quía inde venit Borcas ventus frigidiffimus. Horum cau- las, hac cft,quod tempeltas veniat ab interioribus, de frigos ab Aréturo,referens in ventos,addit,fante Deo concre(ej egelu,sz roríum latiffime funduntur aque. Ventum vocat flatum Dej, hac phrali indicans vr aliarum rerum omnium , ita ventorum elle primam 8 precipuam caufam Deum. 1d ergo dicit, quod flante Aquilone concrefcit gelu , « rurlíum fante ej oppolito. vento funduntur,que concretz.erant aque, larifime.Qua au- vAd tem cauía Aufter calidus,8c Boreas frigidus non fit, antea dici > | poteft, quam de ventorum fubltantia ft difputatum. Inde ; k enint N E | Caput LE. 245 enim 82 veriufque venti temperics, Sc ratio, qua alter fundit, Ventus alter concretionem facit, innotefcer. Multi vererum Philofo- quid fita, -phorum putauerunt , vencum nibil ele aliud , quam acrem motum , eandemque fubltantiam , quietem vocari acrem, motum ventum, ita vtventus efler, velut acris vnda , neque ab eo differrer vila alía ratione, quam motu. Hanc fententiam multistargumentis refutauit Ariftor.in cap.4.lib,2. Metcoron, nullam autem mihi videtur efe potius, quám quod opor-= ter agitandi aeris aliam caulam affignafi , in qua venti eflentia probabiliús conftitueretur , quam in ipío acre : nam aer quí quiecus nunc fic, quí poflit vadatim fuere, 4 nulla alía re que interfluatagitarus > quod fi que alía fubftantia tenuis, (fue va- por,fiue exhalatio cum impellic,ca potiús fit venti fubftantia, quam ipíe aer Haud enim dubium eft, cúm flar ventus acrem moueri, at veró nifi ipíe feiplum mouet, (quod, cúm neque ponderis neque leuitaris fic is motus , neque replendi vacui necelfitate fatus,impofbile et) conftat neceflario impelli ab alía fubftantia : ea veró fiquidem non apparet, fuerittenuis 82 'fpiritalis. Quid igitur prohibet cam appellare ventum?ventus igitur non ell iple agitatus acr, fed farus aliquis acrem agi- tans,ac per iplum decurrens. Hoc pofito , cum duplex fit eua= _poratio,alia aquea,frigida St humida, que vocatur vapor, alia “calida,S ficca, que vocatur exhalatio, feu terre fumus, $ va- ' por,materia pluuiz,roris,niuis,grandinis,8 pruinz fit, conftat ventorum exhalationem efe caufam,quia magna ex parte fo= lent accidere multi flacos, cum fqualoribus 8 pluuiis fa= peruenientibus venti conquielcere,quafi ex contrariis nafcen= tibus caulis , ventis 8: plauiis. Hane ob caulam, hoc ett, quia pluuiz 8% venti ex contrariis fiunt, dicitur c.8. Genefeos, cúm Deus voluit, yr cefflarent pluuiz diluvij, adduxit ventum fuper terram , Adduxit (inquit ) fpiritum fuper terram, de imminata fun: aque, dy clanfi funt fontes abyffi, do cataratia coeli, dy probi- bita funt pluuia de colo. Velutigitar fumus qui € fornace ali- “qua, occurfu venti eMuit, diffipatur hac autillae, ira exhala- vio, que vrende terre fumus cft,occuríu frigidioris,Ícu vapo= Yis,(eu acris,qui in media regione pracipue clt,repulía,cogitur Ferri circumcirca terram, que ita lata dicitur ventus. Conftat vero quandoquidem pars quecunque terre poteft effumare, és que fumus verlus quaque repelli, yt hinc autillincoccurite A frigidior,8£ denfior vapor, pole ventum ex quacunque mundi | parte in quamcunque Ípirare : neque elle certam vllam, vnde, “aut in quam feratur. Atque ita verifime ditum eftillud cap.3. Euangelij loan, Spirises vbi Vnle ¡pirat, dy vocem cima audi, fed O AI 0 R nefeió .- A - A 246 De facra Philofophia ne[cis unde veniat., ant quo vadat. Nimiram vndecunque terra effumet fieri pote(t,8z quoufque eius impellédi celferimperus, forri : tantúm audimusfonitum € fibilum, quem atris verbe- ratione edit. Nihilominús venti % differentias accipiunt éz nomina, 2 partibusex quibys, $ in quas feruntur, lisqui fune in fphera rea lub equinoétiali , quaruor mundi precipua -punéta lunt lecundúm diametros diftantia, Oriens; Occidens, é duo Poli, aréticus Ícilicet,$% antaréticus, quiillis funt in ¡Orizonte. Erunt ¡gitur illis duo Aquilones, a duobus polis yenientes.Eurus veniens ab Oriente, % Zephyrus ab Occiden- te, innumerialij inter hos , vocati laterales. Nobisveró quí hanc regionem incolimus, intertropicum Cancri 8 circolum aréticum conftituram, quam lolam cum alía ei oppolita, virra alium tropicum , cenfuit antiquitas habitari pofle, nihil cum polo antarético : fed funt alía quatuor punéta maxime diflátia fecundum duos diametros noftri hulus múdi,quem Arift, dixic * habere figura tympani, habevtis veró tam longitudinis quam latitudinis fore duplum; ca funt Polus aráticus $£ Meridics, Oriens, é Occidens , mam a Polo venir Aquilo: a Meridie Aufter:Eurus ab Oriente:Zephyrus ab Occidente.Tamerf plo- rique Ariftotelicorum ,decepti quibuldam eius authoris ver- bisc.4.1ib. Meteoron, que minús atrente fortalle (cripta fune, dicunt Auftrum , vtpote Aquilonis contrarium venire 4. con- trario.polo puta ab antarático, 8 proinde Aquilonem ,rotum hoc hemifpheriom, quod videmus ;M eridiem , contrarium 8 huicoppofitum : non animaducrtentes Ariftotelem iplam c. 5. lib. Metcoron ita dicere, 4u/ter quidem a folfticiali fertur figno, urque ab alterís Septentrionibrs. Quod admodúm congruit cum pr fcriptis y=1bis lob,his (cilicer,4b ¿nterioribre egrediernr tem- peñas, dr ab Arciurofrigms.In quem erroré videoincidere etiam Geographos , qui typos totius orbis terrarum- nunc faciunr. Cum enim $ partes vitra 8 cirra Meridiem , hoc elt, vlera 82 citra Zodiacum delcribanr, tamen luos typos quaruor punétis norant, Oriente, Occidente, Seprentrione, £ Meridie, cúm de-= Loros berent potius finiri, Oriente , £ Occidente, Arético, Sí Antar- - Chile 8 ético Polis. Nam faciunt Chile, % Pliracorum regionem, 8 peracorá alias que vlera tropicum Capricorni funt, Sí carum quedam - FE81% — nonlongéa Polo, meridionales eMe, prz Quito, que in ipía de “meridie elt,fub xquinoGiali. Sed 8 re ipla probatur habere ve - Boreas» — diximus. Non enim folum Borcas elt, qui ab ipío venit Sep- : tentrione, hoc eft, 2 rerra, (ub ¡pío polo fita , fed quicunque verfus meridiem flat, dicicur 2 Septentrione venire , $ in me- gidiem ferri ctiam fi longe citra circulum aróticum exortus fe, az Capur L. AUS Ed £longé ante tropicum definar, fed quia cios initium [peétar ad Septentrionem, vt finis verlus meridiem. Eadew ratio eft ; aliorum. Nimirum ex quacunque terre parte incipere potelt a effumatio, neque opus clt, cúm Hilpania perflatura Borca, | perflerur eriam Germania, neque vt cúm ab Auítro, perflctor Ñ Lybia. fed poffuntille tranquillitate frui, nondm in illis exor- j tis ventis. Siigitur hoc ira habet, inopinabile eft, Auftrum quí ; nos artingit,ab arético polo venire polle, % preterrationem, | tam longinquam illi principij ftatuere terminam, ac non po- 4 tius in interioriilla mundi parte, que vocatur Meridies, quam, k Percurrunt Plancte. Cúm precipue figuis flatus inde huc pe- 3 hetraret in ca regione effet naturam permutaturus,atquecó 5 víque futurus Aquilo, laturuíque frigus, inde ¡an futurus Au- fter, 82 laturus tempeltates cum ab interioribus egrediatur A tempeltas, € ab Aréturo frigus. Verum his de differentia ven- A torum [ecundam loca enarratis,fupere() dicamus,quod ad eo- S 1um temperamenta pertinet, £ ad rem prefentem maxime fa- es cit ; quandoquidem ventorum differentias non accipimus ex Devente materia,(ed vnicam omnium ponimus,pura exhalationem fu- Um tema mo fimilem, conftar ob aliud quidpiam fieri, vr non eadem Pis Omnium temperies Gt, fed Aquilo fir frigidus £ ficcus, Aufter . calidus £ homidus,Eurus 8 Zephyrus inter ¡llos medij,_Lin= ,. 0 ter fequám minimúm diffidentes. 1d veró nó potelt efe aliud, ; i Quamillud vnde accipitur differentia,Joca nempe 2 quibus, Se In que feruntur,ob que meritó euenit, vt Aquilo £z Aulterin= ter fe difideant plorimúm,Eurus,8 Zephyros minimúm, quia e | Septentrio 8 Mecridies.plurimúm diffident,cúm alter calidifi= | -mus,alter frigidifimuslocus fir:Oriens 8 Occidens quam mi= | nimúm diffident, cúm ad vrramque parté seque Sol accedar, de qui aliis Oriens,aliis Occidens fir.Diffident verd hi duo ab Au- ftro,non tam ob locum ex quo,quám in qué ferácar, 1li enim fcruntur 2 fimilibus in fimilia,ab Oriente in Occidentem,8 ab Occidente in Orientem, hic ah contrario in contrarium, puta 4 Meridic in Septentrionem:verúm hee generatim diéta Íuntyac- ccdamus propiús. Siquidem indicarum eft,Boream non femper venire a Septentrione,neque Aultrum 2'Meridie,fed vndecun- que pofle incipere quemcúque ve cótigerit huc aut illuc ferri, conftar differentiam non accipia loco ex quo primo, fed á loco veríus quem,atque adeó pofle Aquilonem 8 Aultrum oriri ab codem loco, vt fi fare incipiat 4 Carpentania,8 ferarurin Boe- ticam,Boreas fit,(i ab hacipía, Sc ferarurin Cantabriam,fit Au- fer, Quz igicur cauía fuperelt, qua alius frigidus 8 liccus, alius calidus 8c homidos fiant-2 Didum tam mihi pluries clt, KR 3 ignem x l Celú in- corrupti- -bile. y 214 y De facra Philofophia compofitum ex clementis,vr que penes nos lunt , quod li elt, erit vrique S corruptibile vehec, fiautem corruptibile ¡lud elle admittimus , nibil euenit incommodi, etiamá tenue efe. 3llud recipiamus, $ dirumpi 4 percurrencibus aftris, quarcica quoque videtur fieri rurfum , ve non ficopusillud lolidum po- nere. Quod vero fiat vi li folidam elt , confter elementishis, docet Platoin dialogo de Natura, his verbis: Sine igne vidert mnibil poteftynibil fine folido tangi,folidi fine terra nibil.Hinc aper_ we fic vt coslum duobus his elemenris conftet, A folidum elt, namK videntur altra, que ciuídem (ubltantiz cuius S iplum ccelum elle inter optimos conuenit Philofophos. fi autem ha= bet hxecduo. pura igoem SK terram,habercerté 8 reliqua duo, pura aquam Staérem , duo enimiilla per le vniri non poffunr, nam ficci 8% folidi partes, vr puta terre, non coberent ni hu- mido aqueo agglurinentur, ficco enim igneo penetratz magis. deliícunt. Jgirur vt ad foliditatem terra,ita ad continuitatem Indiget aqua: aqua veró 8cignis male aptábuntur fine medio acre,neque fine co habebit diaphanitatem.Si igitur coclum elt £olidum compadtum, diaphanú, Safpeétabile conftabit ex ter- ra,aqua,aere, Sí igne Rurfum, coeli partes non Íunt omnino fi=. miles, (cd aftra alpeltabiliora, $£ minús diaphana(quodcunque- enim intercurrar, occultar aliud quodcunque ) reliquum cos- Jum diaphanuam magis, fed minús venitin confpedtum,non .poteftergo elle calumomnino fimplex fubftantia. Nam vnde na(cerentur illo contrarictates ? contrarictatis enim admiftio- nem haberomue quod dicirur fecundum minus: in fimplici fimo veró non poteltelle vllius contrarietatis, netenue qui- deminitium. Concedendum: itaque videtur, coclum Ámplex omninóo corpus non elle, fed conftare ex elementis, Conceden» dum cerré, ve mibi videtur ,hoc Platonicis dictis argumentis: , noA tamen ex iiídem penitus, exquibus que penes non [unt, fed ex homonymis, ex igne inquam corle(ti,8 aqua coelelli, Se terra aeregue corleltibus, vein Geneleos enarratione diximus, Sed cur videnrurignis. aqua, terra, 8 aer, í non funt qualia hzc?certcob analogiam : quia quod ad lubltantiz moduin at- tinet, habent preftantiusetiam quamille, tametíl contraric= rate qualiracum ativarum, calorisinquamyfiigoris , humoris 8z ficcitatis carent. Hinc fir , ve coclum fulgentiusatque alpe- dtabilius, 8: Lolidius, S£:compaétum diaphnúmque magis fit, - quamalia omnia corpota,incorruptibile tamen,neque diflolu= bile, quis caret principiis naturalis corruptionis , puta calore, frigore, humoreK ficcirate. Sed neque rarum neque denlum eft, quia poros nullos haber:agque craffum, neque tenue, quia. ncquo EXE AS E t Ñ * Y ER ATT TNA aa de | Caput LI I. 25 heque in parua neque in magna comminui poteft, led fulgens Íing cálore, folidum fine ficcirate aur craffitic, compaétum fine úmiditate, djiaphanum fine poris. Non igicur differunt altra a reliquo coclo maiori craffitie, neque denfitate , fed miltionis modo, quodque habent fui ignis plus , 8% fui agris minus. Ve= Him erf quia aétiuis qualitaribus caret , naturaliter corrumpi - Ron potelt coclum,eft tamen(compoflitum cúm fit) difolubile, K£ commutabile, ab co videlicer 2 quo compadtum eft, pura a Deo : Omne fiquidem quod vinéum ef(vcinquicTimeus) folmi poteft,ac fortalle etiam difloluetur, $ permutabitur,cúm fifte= tur hic cocli morus,% finientur lux 82 tenebre,velur 82 omnes - aliz mundi partes. Elementa quidem reddentur puriora5 coeli Celi inz veró in meliorem fubftantiam mutabuntur. Nam Marci 13. terituss dicitur: Celam dy terra tranfóbunt. 8: Plal.101. Initiotu Domine terram fundajhi, de opera manuum tuarum funt coeli, ipfi peribunt, im autem permanes y (y omnes ficat veftimentum veterafcenta Ó: ficut opertorium mutabis eos, dy mutabuntur, Et in tertio Capa epilt.2, Petri: Nomos vero coelos dy nouam terram, ly promifJí ipfises expeótamws.lob quoque c.14.inquit, Homo cúm dormieris non refurget, donec atreratur coslum, non emgilabit, neque confura get defomno fuo. Ex quibus verbis conftar coslum atrerendum elle ante rea furretionem mortuorum. Neque certe Philofophiz diflo= num elt cenlere , fi colorum motus cellaturus ja xternum eft, mutandam quoque corum fubltantiam in aliam, cuius natura motum non fpeéter , quod in xrermum fit caritus la, fed gaudear quiete , quam fir femper aétura. Neque enim perperuum quidpiam quod violentum, Sed de hocirs- - Túm difpurabitur, CAPV TT TE Ap, 38. Tob:Vbi eras quando ponebam fundamenta terra? Nu indica mibi, fi babes intelligentiam,quis pofuit menfuras ciws fi ofi? wel quis tetendit fuper eam lineam> [uper quo bafes illises Jolidata funt > aut quis dem:/is lapider angularem eia > quis con elfis ostiis mare quando erumpebat , quafi de vulua procedens, em prnerem nubem vefbimentum ciós , dy caligine illud., qua Annis infantia obuoluerem > Circundedi ¡lud terminis mpeis, de Polui vectem , dy oftia, dy dixi : V/que hác venies dy non procedes Amplios, dy hic confringes sumentes fut 1003, : E : Hxc DI TI IA AA o A o AS A A A A A « Toe DR A AA A A E Ns derad AA AA A e TOD De Dei £ognitio- nc. De fúda- meéntis 1Crrz. e 1 256. De facra Philofophia | Hac verba funt Dominiad lob. Quibusillum infeltiz Sh, ignorationisrerum naturalium arguens, vule ad lui cognitió - nem trahere, Difleremusin hociplo opere, enarrantes locum' quendam Ecclefiaftes,nullum cffe maius compendium ad cog= nitionem fapientiz Dei, quam fenfum noltre ignorantiz, | quod Eliud etiam in (hperiorl capite tetigit dicens: Memento quod ignores opus Dei de quo cecinerune viri(hoc elt naturam re- 1um de qua (criplerunt plurimi Philofophi, Scante Platonem omnes in carminibus)omnes homines vidér eum(hoc eltaliqua- tenus agnofcont ex fuis operibus) unu/quilque intuetur procul, | quafi dicerer, nullus tamen accedit ad iphus veritaris cogni. tionem.quia omnes intuentur procul. Ecce Der magnus vinces moftram [ciensiam Hoc eodem argumento adducit nunc Domi= nus lob ,ad fuz fapicatiz contemplationem ,»ponensilli ob oculos mirabilia, quorum canías nullus Philofophoruminue - hire Íatis potuic, neque nos quidem pollemus, ni magno Dei beneficio per diuina oracula effemus dofi. Primim igítur maiores mundi partes, hocelt, elementa % corleltia corpora, percurrit : deinde animalium quorundam omnis generis hifto- riam attingit:de quibus omnibus difputatum (acis A Philofo- phis ele conftar, nihil antem perfeéte effe traditum, confide- Tanti palam fier. Vbj (inquit ) eras quando ponebam fundamenta terra? fundamenta terre nullus Philofophorum vnquam fom- niauit(vifi forte Pythagoras duplicem conftituens terram,ma- rem 8l fosminam)neque enim terram ex diuerfis partibus con- itifle , ve domum aut templum, fed ye fimplex quiddam 8 homogeneum efe corpus, fui fimile fecundúm OMnES,neque. elle alias aliarum fandamenta.Re vera tamen non itacít. Ne- que enim terra,cum quem nunc ad aquam fitum tenere poller, K qualis (ecundum faciem hanc quam terimus,tota forer : aut enim aque tota moles extremitatem (olúm terre lambet,, fe cundúm cam ejus. partem que redta elt, ve nunc videtur (4 quidem nulla parte viderur mare leuca profundius , vereftan- tur 0qutz ) aut preter hanc aque molem, eft intra terre pro- fundifima viícera magnus abyus, longé maximam iphus terrei globi partem occupans. Si primúm fieri mon potelt vr aqua fit centefima pars terre , nedum terra fit decima(yt cena fetur)pars aque. Si autem hoc vltimun, quí fieri poffet, vtin- terior terre pars non effer humore diffolura, 82 tota fuble- differin (ele, in aquam metía, nifi fundamentis firmiffimis ja= "niteretur? Ínpititar ergo haud dubié , conftarqne ex iis que confpicimus-, imam terre partem efe plus quam admanti= nam , arque adco Deum fecifle hunc terre globum quem ' incolimus, : | ¿o Caput LTL 257 ¡eolimas ,yerfus centrum folidiorem, vt in omni fecundúm ratiónem conftituto edificio fieri deber; ad fuperficiem vero friabiliorem,vt reri ac fulcari, Se homore milceri porens,rerum generationi elfer veilis, Non eft igicur (dices ) in fuo loco fir. Plexsacque elementum. Cerré efle in fuis locis pura clementa, Pueri putant,% qui nondum xre labantur:doétorum vero nul.. lus non vider, nibil non elle alteratum, neque vero elle polfe. Arilt. in audiroriis libris qui re vera fcribebantar adinducen- dos tyrones, multa dicir que proucétiores debent accipere ve hypothefes, velut, ele corpora fimplicia quatvor , que renera neque funt neque elle poflaut,ponuntur vero ob quatuor na- turas,quas in cócretis lentimos, fecúdúm quas fiunt rerú com- mutationes,calidum,fcilicer,frigidum,humidú $ ficcum.Plato oc docuit elegantifhime,dicens, Sic de ¿lis verba facimaus,eaque mundi primordia conflituimus , cum ne fyllabarum quidem , ne díé elementorum vice tenere,apnd homines mentís quoque modo com- Potes debeant. Itaque fimplicitas terre mon obítat quominús Deus fandamenta terre jecerit, quibus partes cius fuperiores lnpiterentur. Addit.Quis pofuit menfuras eims f7 noftizvtin vnde= “Cimo capite Sapientiz [criprum eft,Omnia di/pofuit Dems,men= Jura,mumero,dy pondere. Nimirum, mundas opificiam-elt pul- cherrimum,fiquidem optimi artificis,ad pulcherrimum exemñ- Plar.Ad pulchrritudiné vero Ípeétat, vr neque quantecunque Magnitudinis fot membra, neque ad fe mutuo fine certa pro- Portione , (ed fingula certe cuinídam magpnitudinis, 8 ad fele clegantifimam habentia proportionem ,, fimulque ad totius Vtilitatem maximé 2ccommodatam.Neque terrá igitur,neque MN ruacdoS aérem,neque orbium celeftió vllum,fed neque aAltrorum omniom minimú fecit Deus negligenter, led omnia Mmagnicuadinis cuiuldá,ad mundi totius,£ ad cuiufque alterius Partis magnitudinem ) pulcherrimam habentes rationé, quam tamen agnofcere,ac explicare aperte , eius eft (olius qui fecit ¿AC penes quem eftillud erernum exemplar, cuius imiratione effeéta lunt, Tametfi enim Pyrhagorici(quos ego viros prole- Quor magna admiratione ) inhac contemplatione plurimum laboraucrúr, 8 pro capta hominum plurimum affequuti fune, fámen intuiri evritami411i funt procul:longe autem magis Xeno- Phanes qui infivite magnirudinis efe inferna ex parte eft opi- RBatus.. Altrologi feptem mille leucarum Hifpanarum elle di- Cunt totías terrei globi peripheriam , ve funt illorum rationes euidentiffima, non admodum poteft hoc a certa cius menfura declinarec.Que 2u:em huius cerez menfurz in terra condenda fuerit ratio, (cit mundi opifex:conftar tamen diétis argumétis de ] : cam Múdi pul- chritudo, 1 Mundi meníurz. Bales ter- rz quid. EPA De facra Plaslofophia. cam fuilTe diuiniffimam, 8c ad totius pulchricudinem( cum 014 vtilitas neceflarió coniunéta cft)(pectafe. Addit:Vel quís teten- dit [upeream lineam ? Terra in mundi medio ita fica cft,vt ejus centram totius quoque mundi fit,atqueita rotunda, vtomnes extremitatis cius partes qué a centro diltent, 32 tota terra seque ab omnibus coeli lateribus , hecque omnia tam exadte, ac fi mundi opifex a polo ad polú lineam tetendi(fer, 8: medio | linez punto alligaller terre mediú, camque circino quodam rotundam effeciíler. Quod quidem Plato animaduertit in Ti. mzo ,dicens, Terram autem altricem nostrans circa polum per wninerlum extenfum circumuolutam , diei nocti/que effectricen, dG cultodem efe voluis. Tanta igicur opificij perfedtio [apientize artificis maximom argumentú elt, quod redarguuntur omnes qui calúu ira cadentibus corpuículis, fatum elle mundú afr- mabanr. Quz enim dementia et fibi perfuadere,immenfitaré infetilium corpufculorum , tam apté cecidille calu , venihil Ineptú in toto mundo extiterit, fed omnia ita, vt ne minimam particular corum que coierint fortuitó, fapientiflimi cuíul piam arbitrium pollit emendare, aut cuiufpiam fani hominis menti perluafibilius videatur, ante muodum conditú extitifle,. nullo faciente , immenfam multitudinem vilifime materiz, quam fapientifimam quampiam, $e optimam caulam ? An vt vitiola hominú voluptas facilius expetit quod malum, ita vi= - tiolus intelleGus faciliús credit quod fallum,vt vel hoc argu= mento verum fit quod bonú,melius autem multo eltab OPti= ma cauía in fapientia elle fata omnia,quam ex vilifima cauífa extitille. Tantam ¡igitur Dei (apientiam,vt Tob ex terre fabrica admireturX (ufpiciar, dicir Domibus: Quis tetendit [uper eans lineam:Addit:Super quo bafes illims folidate funt.bales terre funt ¡pla terra fundamenta, que vr ex uihilo effedta fune, ira (uper nihilo folidata,fed fuper feiplis, omnibus terre partibus niten- tibus ad centrú, quod velur angularis lapis totivs edificij elt, ad quem partes omnes firmiter alligántur: videretur autem omni humaoz (apientiz, fi in confultationem de formando terra orbe a (ummo rerum opifice vocara elfer, fieri haudqua- quam poffe, venulliinnitens corpus, in medio (patiofifimi va» eui firmiter maneret. Quo hefitatio Xenophanem Colopho- nium putare coegit, terra ab inferna parte velutin radicem infinitam produci. Empedoclem quoque cancre,infinitam eMe profunditatem terre Thaletem Milefium,terrá aque innatare vt lignum,Anaximenem, Anaxagoram, 8 Democrtitú, caulari terre laritudinem,non enim diuidere polfe aerem lata cúm fir, Neque lane verum ell, quod multi dixerunt, de Socrates dir ? Capút DIAS 259 bi perfuafie in Phedone,, terram manere in (uo loco firmam quod rotunda cúm fir,8 in rotundi cceli medio collocata, non -Potelt magis in hanc quam inillam partem inclinare Nam ve reóté inquir Arifk, finde ferri nata elle, ce nullam in partem Poller ferri tora, feretur diuifa in multas parres:non eft igitur Ita, (ed precepto Dei manecibi firma Nimirum vtin Píal.92. dicitur:Firmanis orbé terra,qui nón commonebitur. Sed quo patto Emauit ? tribuens cerré rebus omnibus corporeis hanc natu- Tam, vt ad lele mutuo ita expetant collocari, ve cralía fint lub tenuibus:terram veró omniú crafifimá fub aliis omnibus fta= tuens,quafi mundi cementum.His diétis de tera,tranígrefioné facit 2d aquá,in fui eriam inde admirationem trahens lob:Qpuis (inquit)conclafit oftiós mare, quando erúpebat quafi de vxina pro- cedens,cóm poneremaubem veftimenti cis, dy caligine ¿lud quaf Panni infantia obuoluere ? Circomdedi illud termini mes, ¿y non Pofus vecte de offia,dy dixi, v/que hue venies,dy nó procedes amo Plis, do htc confringes tumentes fluitus tios. Hlec verba cnarrata ere (unt (uper capite 1. Genefeos. Ibi enim explicuimus,qua Tatione Deus effecerityve aque in vnum locú congregate ter- tam totam non obruant,fed bonam ejus partem, animantium 8CnerationiS yite,dercda relinquant. Nimirum, vt fepe lam diximos, vnum ex ambobus corporibus,terra, inquam,8z aqua globum efficiens , quo cúm amborum extremiratem eiuídem Sphere partes fint,ncutra fuperftet aut fubítar alteri.fecit verd €us terrá cúm tantis cauitatibus,vt caperet aby (fum immen- 2UM,8 maria,atque ¡ta caperet,vt neg; abforberetur illa aque Moles, neqsredundans inundaret terrá, fed tantum cias relin= Querer deretú, quantum ipf rerum opifici vifum elt. Traque tante magnitudinis efficiens cauitates fecir vr mare quoufque Iple voluit procederer,neque inde tranfgredi poffer,vel tantil- ¿ myetiam fi arena cingatur fola,aut et1á mollifima alga.Ulle _ ¿8itur terre partes que prominent, arq 5 ad globi ¡llius extre- Mitaté emergúr, funt veétis 8 oftia, quibus cóclufir Deus ma- 16,8% his vfus,circundedir illud Deus terminis fuis, hoc eft,po. fuit fines quos fibi placuit,vealibi dicitur, Pofuit legé aquís quas Praterire non potuerunt:legé vero hanc pofuit,dicens, V/que hue venies dy non procedes amplims, dr hic confiinges tumentes Ñutws ¿10 Hoc quod de tumentibus maris fuftibusdicitur, Regius Stiam vates cecinit,in admirationé Dei nos vocans,in Plal.g2. ls werbis : Mirabiles elationes mars, mirabilis in ali Dominus. Quaíi dicat, vel ex elarionibus maris videas quám fit mirabi- lis Qui inaltis habitar Dominus Omnibus gétibus admiratio- M fuifíe Buxus % refluxus maris,intelliges facilé exillis dro werbis e Cur terra ab aquis non. ob= ruitur, A SA A A A AA a AD A 269 . DefacraPhilofophia Fluxus verbisque funt primacap.79.lib. lecundi De aquarmm nati. 8 refa- ya complura dicta fune , fed afius maris, ¿ccedere , de reciprocaré, AOS mación mirum plaribms quidem modis. AcreBtt quidem dicie rario, Pluribus modis mirabiles cffe fuxus'8 refluxus maris; (unt enim re vera tales ob rarirarem,quia et id in maris litroribus quotidie videtur bis, arque in quibuídam, plaries,nihil tamen £imile elle videtur in rota reram vniueríitate, culus compara- tione tollaturadmiratio : deinde $ quia caula tanti cuentus mon fatis intelligitur: fed 8: quia ¡lli non eodem modo vbique marjúum fiunt, led varic in multis, neque in eifdem femper eo- dem modo,fed piuribas modis mirabiles : nam quocunque die naturali,quí viginti quaruor horis conftat,bis crelcit $ decre- (cit mare,ab exortu Solis víque ad meridiem crefcit, inde de- erelcit, víque ad occalum, inde rurfum augefcit víque ad me- dium nodis, ex quo víque ad fummum mane decrefcir rur= Lum,idque in Oceano mrultó magis arque euidentios fit,quám Máris UA mediterrancis, neque hoc exaéte, fed cuiuldam horx partis faGa detraftione. Porro himaris eftus , per feprenos dies in- figneshabent mutariones. feprem enim primisa Luna noua modici funt, reliquis (eprem víque ad plenilunium increfcunt manifefte ¿inde minui incipiunt, tertio feptennio afferente etiam infigocm mutationem. In *quinoétis etiam ferunt elle maximos eftus, precipue in antunnali : in folftiriis vero mini- “mos precipuein eftivali. Ajunt ctiam obleruarum efe oétauo quoque.auno redircra thus maris ad paria incrementa, quod -oéto annis centum numerentur Lune circuitiones: ego veró . crediderim horum pleraque non tam conftare certó quám le- cuitercredi Feruntetiam efe vbi in die fepties reciproces eftus ¡leyycin Eubora : fant eriam putci in Berica,quorú in Hilpa- li ynas, qui augencur etjam quotidie ac minuuntur : contra autem ac mare ; fiquidem eo crelcente decrefcunt , Se crelcunt decrefzente. in Gadibus alius, qui zftum quidem haber,non - tamen eiídem tempotibus femper, fed aliquando contrariis, 3% com hxc omnia mirabilia Got, ¡lud veró multó magis fieri, -hec tam ltara 8 firma lege , vt vlrra folitum nunquam pro - grediarur mare, fed cerro [ciant litorales quoridie quouíque mare firexundaturum , neque tranuerfum pedem errantes , vt enidenter confter eam legem pofuiífe Deum aquis ne vltra procederent, fedillic confregerint tumentes fluétus fuos, non tamen proinde dicimus , id narurali canía deltitutum folo conftare Dej precepto 5 ¡mo verdex precepto Dei fuxilfe re- rumomnium naruras.Quapropter cum in Dei preceptum rc- | -ferimus quidpiam ,nihil prohibet naturales eius cauías inue- | figare a 5 | Capur LIL. D26r figare. Vtmareexunder influatque in litus, indeque refluar, Non quidem ob maris in quampiam parcem flux um euenit, fed quia augeturtumefadum 82 guafi furens. Quapropter, vt feruens aqua olla exit, non alía caua quam quod calore rare- faGa, vale non capiatur,ita mare tumefcens exundatin litora, Contra, detumefcens fublider, 8c velut ablorptum redit in alucum, Hanc vero elle ejus rei rationem inde conta, quód Circa litora magis quám in altum deprehenduntur his motus, fcilicetin alto non decurrit aqua, fed fenfim intumefcit,ad li . Yora currit, quia non capitur: fieret verd contrá fLinfluercr Mare more fluminum 5 multó enim magis fentiretur motus vnde ageretur,quám vbj finitus cefarec. Ex his palam fit,ma= 1011 proprietate appellari tumorem fvAuum , 8 clationem Maris;,quám fuxum $ refluxum : re vera enim non fluir oifi €x accidenti, quia tumefcens non capiturloco;xftus verd mi- lvidetur per analogiam vocari , quia perinde viderur mare Parizacó x(tu caloréque ferucar. Huius intumelcentie caufas long? diuerfas Philofophi reddiderunt. Arift. 8 Heraclitus(re- erente Plutarcho) 4 Sole fieri cenfenr, plerolque enim flarus ua illam circuitione fecum trahere., quibus ingruentibus, 82 Protrudentibus mare Alranticum,ipíum intumelcere 8 xzltum Mare At- -Efficere; (opitis deinde faribus mare fefe colligere ,idque efe Janticum, Icciprocationem. Pythias Malfilienfis maris acceflus Lanz in. Cremento fieri, decremento receflus. Plato cuinldam (pecus Maximi intra terram hiatu loli aquas, 8zlaré efluere, lu- »indéquecodem refluere. Timus caulatur fluminairrum- Pentia in Arlanticum. Seleucias fatum dicitirruere in Atlana Ticum, cum vero motu terre ( hanc enim eriam moveri patat) Lune agitari Tar multas opiniones rante rei difficultas Peperitiatmihi videtur,que ex his feré omnibus colligitur elle o Probabiliffima, nam quia adcó cerrus conflitutufque eft ile Motus, 8£ numeram quendam horarum, dierum, hebdomada- Fum, menfium acforrafe eriam annorum obferuer, probabili- terreferturin (uperiores, eternas , flabilefque caulas inferna. €nim omnia temeré agirantur, com precipué relpondere' vi... canturaptiffime illius circuitus Solis Lunzg; motibus. Nam lina per fenas horas repetitio diurno Solis, aut Lun motui Ielponder, quee veró per hebdomadas fic mutatio menftruo Lune : mutatio etiam per folítitia 82 xquinoétia ad Solem reo Citur: quia veró multi € fontes 8 putei aut fimul cum mari, “2Ut contrariis temporibus crelcunt £ decréfcunt, conflatmo= «tum illam pon ad lupremam extremitatem aquarum cieri,fed Antrinfccus A maximo ¡llo barathro , quod intra terre di Ma | S e | | : PTA E ASA Y HP A A e A E dd A AS 262, De facra Philofophia elt; vnde gopiolus erumpeos fatus aquas infla, ac mblidena iterum facit derumeícere, Verifimile cít enim quibuídam prz? teis(fquidem alij omnes expertos ¡llius pafionis lunt)amplio- res elle duétus víque ad maximasillas terre cauitates ipás maríque communes. Vr yeró quidam tumelcente mari deru= meicant, 8 derumelcente tumefcant, cúm alij moueantur ve ipíum mare , cauía eltin iplorum pororum, quibus cum mari communicant longirudine, figura, « politu, amplitudine, aug anguítia, qui enim coniunéti mari lecundiim breves $e re- étos, amplólque €: expeditos poros funt, implentur cum ip/o, qui veró contra fecundúm locos anguítos, 8 in coutrarium tortuosé duétos.his aqua ablorbetur ab iplo tumelcente mari; non aliter ac in corporis noftri venis euenit, vt magnarum (ciMione,quz coniunfiz (unr,tradtione repleantur,que contra poíitz inaniantur reuulfione, qui mediocriterad mare habent, nonnunquam fimul com mari, nonmanquam contra patientur vt huc aut illuc farus ile a barathro cónimgit moueri:qui verá nó habent (huiuímodifunt omnes qui refluunt víque ad marc) ¡llos poros víquead bararhrum perpetuos , £ fecundim om- nem longitudiné expediros, fed multisin parribus intercilos,8€ obturaros interftire ( dara quidem yt obhftar,rara verd $ per- ¿colandz aque peruja)terrazaur per reciprocos flarus expulíi, Se fupra natosá (ua ai (ursú, a reliqua aqua decifi peodent, nul- lam talé palfioné (ubeunt,led Gone «lto perfenerár vrcunqama= Motus leatur mare. ltaque proxima mouédimaris cauía ct fatus n=. _ mariscau- tra terre cauernas <oncluíus : grima verd forrafle,duo lumina= fa. ria,quz generant flarum, $ commionent,tameri Sin ipfo flat - elt mouédi caula,quód aqua pondere fubíidens premitillum,is pre(las erampit K violenterextolliraquas,eo.impeto fedato > rurfus aque (ubfident,arque ira alternis vicibus ayitur vtrums que. Figura yeró $ magnitudo cauernarum.,, non ybique cas dem, fed valde difidens facir ve quedam maria fimul crefcanr, quzdam contra, quedam bis, quedam pluries, quedam huc, quezdam illuc veríus, vi lacus Meotis in Pontum : hic in Propontidé,nó contra. Iraque horum omnium,que dificillima quidem luot,intra terram elle videntur caulasvt veró hejouns dationes accommodenrurillis horarum,menfum, $ annorum articulis,opus elle viderur altris,arque vrrarumg; caufarum co= pula veritas 1cihuios cóltare.He cúm (int exúdationis maris . caníz , earú modus 8 cerra facultas efficir,vt pañionis quoque Maris ter- ejus fiue morus certa fic mélura,nimirum Lune, Solifq; eadem Punt femper fuique fimilis eft: facultas , regulam. renens erernam, accelíus , E recelíus, ac circutionum:, Abyff. eciam illins ino e : gentis <Q A a Pics Cap E ER 26) | wBentis, 8 humoris halituumque incloforuin, ad: totius maris | i=u0lem cft certa ratio menfura,vnde fit, ve fit cerras quidari modus intumefcentiz ¡llíus maris, ac proinde 8 fuxas. Atqui | Qui] modum eum caufarum pofuit ,is quoque legem poluit inarivdixitque ; P/que buc venies Lp non procedes amplis. Neque vero quia quedam loca mari fubmería funt fuperioribus teM- Lex maz Poribus,ac nunc etiam alia periclitantur mergi, nili obítaculis risa Quibuldam obfifteretur mari,vt in Olandia,8% Zelandia,quod de certa aquarum lege diétum eít, redarguitur : magna enim EX parte illic, non tam detinetur quominús conftituros- fib? nes excedar mare , quám abiillis Ánibus arcetúr , Obftaculis quibuldam ab incolis fadtis :arque cum aliis infularum par-= tibus arceatur,non potell alias inuadere: arque ita fadrum cít, vt pagos quidem 8 villas occupauerit, aliis veró non mino= ribus parribus cefferit, hominum ad has matariones induftria Juante preterquám quod legem quam pofuit Deus aquarum fuaibas, noluiciplemar Deus adco efe impermutabilem, ye Quam Soli, Lunz 82 rel uis aftris. Mia enim ita irer peragunt iMmperatum , vene latum quidem vnguem eflent hue aut ¡llue declinatura,ne fi infinitum quidem tempus durarurus effer Mmundus : mare verá non ita, led tam lentas efe Gurú mutatios nes, ve conferentibus nobis quecunque ab antiquifimis Cofa mographis fcripro mandara reperimus cum ¿is que confpici= mas, nullxz proríus fieri videantur, cadem enim menfura , cas em figura,continentis,8 infularum omnium : fi vero in mille Myriadas annorum elec mundus bic duraturus , non dubium Quin permuranda forent omnia ,commutandaque loca terre aque , hinc exela terra, illuc congeltis arenis , add tamen dente, ve nullis kominum fzculis agnofei poffir vllainfignis Mutatio,fed quantumúis vterentur (eripris. efflent omnes pu- taturi,nihil efe vnquam permutatum.Neque quidem(vt dixi) hoc diétam aquarum legem tollir, hac enim ipía condi- tionelex 4 Deo dara et. Nimirum, eft nataralis conditio re> tum, corruptibilium omnigm , ve femper fecundúm fe tortas, aut (ecundum partes recipiant alrerationes.Retentaigitur hac: Maturali rerum conditione, imperadit Deus mari, 20m procedes' amplizs, non (cilicer ita procedes, veanimantibus térrorj fic, , aut corum generationem tollas, fed hic confringes tumentes Puctus tuos,tam perfeneranter, ve nullam fecula vila (entidne? Ibfignem permutationm. Quapropter quod de Atlantidis in: Chaldzo= Lula mari fubmerfa Plato narrar in Timxo,fal(um prorfis he NS €lt, atque impoftufa Chaldxotum, qui antiquitatis opi. 29O. Mons , multa cinímodi mendacia narrabant Grecis, PA y S a e licid LOS dera-- tio 8 grandi- his. 270. DefácraPbilofophia opinio preftó fit, 8 humilitas, Per hanc enim (arbitror) via , 4 ; GE (pargitur lux. Deo gratias. ADA LIV Cs» 38. 1lob: In fimilitudiñeó lapidis , aque dubantio e [uperficies abyffí confiringitur. De grandine videntut dici il- 4 la verba priora : 1n fmilizudinrm lapidis , aque durantur. Se dé glacie que apud nos, fic polteriora illa, Es fuperficies abyfi com- Sragitots Frigore conftriéta. Figura folum differt, quod [cilicer grando orbiculares quidam lapilli (unt, ex pluuis cadentis gucrulis geniti, glacies vetó fitex continuata aqua fiue in fuminibus, fiue mari , fiuc fontibus, fine in ftagnis aut vafis quibuluis concreícente , 8 iplíius aque que concreta elt figurar reti- net, tametí (pherulx ille nomen peculiare habent, dicitur» que Larinis grando, Grecis game 5 tamen communi no- smiñe dicitur vtraque glacies, $ Grecis egósiao”, Átque ita de grandine dicitur in Plal. 147. Murie cryótallum fuam ficut buccellas , ante faciem frigoris ejus quis fustinebir + de glaciei vero generatione dicit , Confiringitur facies abyffí quia con- cretio aque lemper incipit a fuperficie, 82 procedit verfus imum ,atque adeo fuperaenitur in aqua, atque fi violenta de- mergaturin profandum, Íponte efferrur, itaque lemper occue parabyíli fuperficiem : cuius rei cauía pendet ex ipíius glacici generatione. Diélum enim mibiiam eft non femel, aquam fuo narurali frigore concrelcere, perignis, 8 calidarum exha- lationum ablentiam. Quia fi affectionem vllam frigidam pre- ter naruram fuam pati polfer, effer aliud quidpiam natura fri= «gidius: cúm vero necelle fir quod eft primo, efe ertam fummé rale , necefle elt aut aquam non elle primúm frigidorum, aur nullum frigus effe ¡1li preter naturam. Cúmigitur quando recedente Sole, ignis cius alfecla ex propinquo acre fugit, va- pores frigidi cius loco in acrem le effundant , 8c exhalariones calidz ¡o profundum terre le condant, neccíle elt, vt a fuper- ficic aby (M1 recedant priulquam ab aqua profundioriarqueita deinde incipiat glacies. Qua eriam caula (ele frigidis tempo ribus piícesin profando recondunt,quo ad vitam indigent ca. lore potituri, viraturique mortifernea frigus. Glacies des: A _Nimirúm grando de glacies éadem res elt, aqua [cilicet pre y [Document text truncated for crawler view.]