Attende tibi vt recte viuas : in hoc opusculo habes imaginem hominis spiritualis expressam ex scriptura sacra desumptam ac admodum vtilem de modo bene atq[ue] rectè viuendi secundum Deum

3 4 i ye He 4 - - l J , giae COP m ama m ue amu a o un Pau €um, ERE d £ * T : E NE P. E CESFSB GB 3 ; X? s "1 "YT CRÉCTE P NS e de hoc. Opufeulobabes-imscinenr y Hemins fpiritualis-expreffir ' ex Scriptura; Sacra t defumpral (à ^ac ad dioe n y de modo qe nar. D ^ hecrn A ONE 5, , Córum ct sped G & ; metiavim - ne. v ut de Xe PR -£$f UND wet E aa P "M Ie ^ 1 a mL! AS Ww MS Ne | e dimer orar Pod. erento genre [AO ps 9 * y PS AN "d - Q €)9 e CAP Sem : ED $) Jom a " Gato € € [5 D SS i3] i d ) s] Ve | !à ; M m Pad H 1 ih C oneregattonts ALE: ANDRINO' Bur CARDINALIS nora. s. Georgij. m oL eril Jat U'emtarum "CProteclori.. Insti 1342414 Wc hoc. opuicu. »). luin de modo. bene; att; rece AIRE fecundum Deum, (& non fecundum T. . feip? feipfüm , léc (eiiim éarnédi; in lucem edere: Ne mihi foli, fed cin. €tis bonarum literarü ftudiofis pro: deffet: Tibi Illuftrifs. atq; Reuerendiís. D. D, . mi dedicare cenfüii ,qui virtutibus Ede s Vitia abhominaris rlud 4 Agi irur libenter. | Dominatio Veltra, accipiat, non,g» - ex eo fapieritiz fplendoriá Veftro - . — aliquid acceffürüm exiftimem ; (5i em vt ipfam ab au&oritate;& magriitu. à "gine veftra, fplendorem, protectio- - KR vznem,auctoritatémd; acquirat;& fu-.- feipiat: Atq; mei erga: Dominationé « -^* veftra Llluftrifs.amóris,& reuerétie lignum exiftat . Et me tomo d grati veftra TMlattrifs. | "In Monafterio S «Georgij in Brii: daVeroia, dies f. Aprilis 15962 - Wd I | Humilifs. feruus 3! , D Laurentius Patauipus. | | SESUMNIESHANHER ME RES EN di BNAE TS aD SADOLEGEOREM, ^N (X 9M Onus ..Laurentius.. de 3| eA SI Brochis; Patauinus;; 1| pj /q--Deieratia Sacerdos; ei. S, .99| -& Canonicus, de..ore or. dine.Canonicorá Có gregationis San&i Georgij in. Alga Venetiarum , pio.Lectori. Salutem In.Domino, : À as Mpvd GÉNMIUINUOD SUXST ba H iQ "etfor prydensimuenies,quid fit Flomo, de coypofitione Homi-- nis, de membris etus ; de An gelis bonis, c9" malis, de corpore bupyano , de Anima , de yfenfibus , de:vita: bumana , X9 que fant mece[faria "vite [hirituali , C9" morali " eundum S ChIbtur amr, «Slt et dien bicsbabesVscationemi: gentium 4d. Religionem € briflianam s €7'-ad- E : T 3 fas Jas quare, €" boni yég? mali flapellentur ib Dac vita. € mulia alia: Jcitn dzzna ad perfectionem bumana Nature «Vide er: go quoniam rion folum mbi laborau, [ed | omnibus éxatirehtibus veritatem : uia ficut. dicit illa fons elogyentia "Tullus de. Offcijs, lib: 14 Ut rttlard fcriptum efe à Platone 4 non folum nobis. nati fumus, fed Reipublica: quia pertem patria , e^ partem amici fibi Velidiédnt , «Jl i9; plas CePetidm S1óieis y Que Fn tera gienuntuy ad vfum bominum produá . Homines | "vero bominum caufa genitos "R7 alijs alij | prodefJe-pofsint Hinc efLyg, ego videns, | quód. omms. natura, gaudet: bonum | fibi conceffan alijs communicare: C7" bono. | vum "uorum. participem ingentre, Ideg | nón folum voii laboraYe "voltu, fed ad | vilitatem multorum labores ineos ordi. | narecontendi iuxta doctrinam D. Pag. It; qui. fe dicit. Grecis y t9 Barbaris ;Sa- | pien- | pientibus , e2* Tnfipientibus debitorem u- . fdens ». quód illi 2: Domino commendans iur y qui ad-conflitutionem T'abersacule . mon folum aurum , ex avgentuni; C? ala : preciofa obtulevuni y quinimo etiam il, — qui pilos caprarum y C7" alia pjodici preig obiuliffeprobantyy: o rire domo. brogit dicit e Afpoffolus:) von folum. "Vafa aurea , C9 argentea funt necáfTaria , fed etiam lignea , € ficlilia, I t4d; i4Xt& "mei pauperiem ingenij (non in ineis vviriz bus confidens. , fed in Deo à quo omne datum optifaum viice. fperans ) manum meam mifi 4d laborem , €9' oculos meos inpleui vigiliis , c9 videns requiem, quod effet bona ( ficut rubem babians , mter duos lauros ) noti [eilicet , C9* veteris te. fi amenti humero; pieos fuppofai ad deferendum aliquid , ad Dei laudem, c7 glo- | viam. €t quamuis nibil dico ,quàd prius [Datfimi món [it «b alijs ditlum: Qimnia T 4 — tamen IOND.EOs 25 Vinum y quid figuificet.. 224 26 Corporale, quid fi iguficet. os 214 27 Altare de qua materia feri debeat « 224 /" 28 .4d altavequare tabula la pidea requiratur. 2.3 5 29 Calix , de qua materia fieri debeat... 235 3o Mifja , qua bora celebrari debeat «236. E Milfa, quo tempore celeb ari debeat. .... 236 32 Milia quare de die , C non de nocle dini tur . WEN yl 33 Mifta tres. quare in Natinitate. Dopini celebrentur . 238 34 Queties jn die. Miffa celebrari debeat. «54238 35 M ifia, quare in die V eneris Sanctonon. celebra- i Ut , "t 270240 36 Quare eodem die Veneris Sanlo non referua- .. tur fanguis € e 240 37 Miffa , quare quotidie celebraridebéat. | 240 38 Miffa , quomodo celebrayi debeat , m quid £aH- ^| dela accen(a [ignificet . m 39 Miffa , in quot partes diuidatur. 342. 49 De ratione , &. fignificatione eorum » que in Mi(fa, ^ tirca eam agunturs 243 41 De operibus bonis .— Nue. 42 De gradibus perfetlioni$. 25 Epilogus Pitbagore , moralis Philoophie, Finis Index Capitulorum. —MÁRLO o —— M EEEE—WEMSN | vov Oe ü - 5 - eM Rv Q83h3? (Ga GEde3? COO 6409 «esi, 637 ARS GC RB REA ICA IER OPV/SCYVLVW Hoc . ; diuiditur in quatuor. partes; ——a Indice carum. —— E di H T ZL Lu jr M 1 pars [; itinet ddiibimen Homi- His. fenfus, ihe c JI A " debeat , »t bene. LN t L S: CV ND.4. farsaci des vocatione io ceni ad Religionem Chriklianain y € indicat qui facere debeant. Cbrifliani , vt [3 iusto , 3 Á. Piuant « : JE R TI Iw pars ágik bonorifi ce de Clericis *»- Religiofis , " Sw 4t eortam profe Jffiones Q^ RT. . frs E circa Myficid C Caremonias , qua pim aguntur " pos: Miffarem " "s » Z - € E 2w Ww i T -^ (GA cea? cea e 27 t parce à 5 PROETS Va CRSgo Rd rey. ppp pd DW nw cer. | TEM :gnist JL 5395 osbt REPE HTMAesiicdasdt.. | 4 2Inpenune. im rsD AS [93 eutardr | on SSSENS od: ouplsw |o Qnid ei bano." Cp o0 E 3 OMo fecundum Ariftote-; (54 LV ER dé elt animal rationale mor- ' tale, Etfecundum Hidorum; eft. animal Deiforme ; man-: faetum, & naturale fecundü; legem ratiobis diícipline fu ríum verfus célum ere&um ,. ram Angelicam, & brutalem me-. dium: Quia (cilicet cum Angelis participat, |Per rationem, cum brutis. vero participat. per mortalem conditionem. Et ideó ftatura fürfam erigitur, vt per rationem videas tur fuprema querere , inferius tamen circa Terram corporis mole detinetur , vt. cum. )bratisvidéaturfimilitudinemhabere. Ho- | mo inter animalia bipes ,folus rurfum ere-- / $us, multos capillosin capite habens; pul- i| fum venarum entiens; & precun&isanima- , libus in fenfu ta&tu vigens, aures non mo- | A uens ' H t Pf4l, "D PE CVYIIL. ' uens , & przceteris animantibus refpectu. fu) corporis, os modicum habens , &c. «Nobilifsimam. animalium eft homo; à ideo ceteris animalibus eít Przlatus., & à Deo mágis priuilegiatus, pditus,& dotatus. Per hominem/piritualiter loquendo pof, | fumusintelligere quemlibetbonum virum, vel quemlibet bonum Przfidem, vel Princi-. pem,vel Pralatum, qui proculdubio alijs e(t. HJ AS | Przpofitus, & Prafe&us,& in gradu, & fta-. twáljspreéle&us. 7570 — 7 '^"Talis igit loro anima] debet effe. Ideft resanimata per gratiam,& charitatem: Máfuetus per modetliam;& benignitatem: Ra* tionalis per pruderitiam; & fagacitatems« Verüntamen fe: cognofcens mortalem pef. proprie conditionis notitiam ; & humilita^ tem, vtdicatriliud $ap.7. Sum quidem, & €go mortalis homo , fimilis omnibus hom!^ nibus, & ex genere illius, qui prior factus eft. I(teigitur debet.effe ere&us per ccele^ füumafieetionem, & concemplationem» 1n- ter Angelos,& iumenta,idett inferiores fubditos medius pet iürifdi&ionem , & prala« cionem . Etdato; gin parte fit fimilis Av gelis ; & fupremis., iumentis tamen , id* fimplicibus debet-etiam in parte confide" rate fe fimilem per mortalem conditiont? dicens Domino illud Píalm. Vt iumentuP : factus Lj PRIMA PARS. 9t [m apüd.te. Déieceiini quotbpti atus in parce fit Angelicus/fit purus, fit | müridàs, & Yationsfis? jin pattévero iumetiz ^ NE ; idélt tétitationibus uon'füccumbeirs ^ | tn mg /"& compaticiis ; fragilirati mortali : ; diceng. iljud Efaie 55. Ego RIEF vir DEN : Ef re faens infirmitacem "ltem ifte debet elle bies;, quia (citiguegs duos debet habere pedés, priaücipalia fun-^ amehta; fcilicet veritaremi, & iüftiriam ;^ tberin' cápite; ;idelt im mence habéré mul 'os cápíllóos ;'ideft virtutum redundaritiani^ «bet hábéfe optimiim fenfütn ta&us;idefe' d "ompafsiónem, & élementiam , & optime: ber percipere przlium , ideft aliorü qua: pmoniam , & miferiam. Debet etiam ha- "te fenfum tactus, ideft prudentiam, quo fc 9gnofcaccuiuslibet complexionem , & (uf-- üentiam, dicens illud Geri.27. Accede ad e huc. vt En pam ipo CORO NO Tn Hon; quomodo ad imaginem ib ig fi. , - ios z J. 4 H Hos Omo PI adi imaginem Dei dicitur factus , rcfpódit Diuus Auguftinus à a cen- JIuonfüinus eontra AMani- &hbeos , » Gene, Quef. Rif. 4- OPV.SCVLI. contra Manichzos, lib.1. cap.17. fecundum: interiorem hominem. vbi ratio , & intelle-. &us; Vnde etiam. habet poteítarem pifciit: maris , & volatilium.Celi , & omoium peco-. rum ,. & ferarum omnis terrz, & omnium. repentium, quzrepuntínper terram. Gen, - r * " : . * ui " Cumenim dixiffet Deus, faciamus hominé. adimaginem, & fimilitudinem noftrá , &c«- Addidit continuo , & prz(it pifcibus maris; & volatilibus Ccelt, &c. Vtintelligeremus; | non propter corpus dici hominem fa&um | ad. imaginem Dei, ed propter eam pote-. ftatem , qua omnia fuperat , omnia enim. animalia cetera fubie&a funt homini , non. propter corpus , fed propter intelle&um ; quem nos habemus ; & illa non habenc, j. "quamuis etiam corpus noftrum ficfabrica«. tum fit, vt indicet nos meliores effe , quàm. beftias: & propterea Deo fimiles, $ed dices quomodo homo habet poteftatem fupeF beftias , cum videamus plerumque homines à ferisoccidi? Dicitur primo , quód proptet. peccatum amifit homo illam perfe&ionem y, Secundó dicitur, quód etiam polt peccatu. multisferis dominatur , & quasi omnes do*- mat: & tamen ipfe, licet occidi pofsicà fe ris, ànullis camen domari potéít. Homo : E" [| L] CPRIMA PARS). , y Hópj "s viuere fecundum Deum ; e non (e-. d oiim feigfum , & fecundum carnem. aW Co Cape DIETE | "Ted autém, ait Pius Ca Y. $otritn ambulate, & defideria carnisnon per-. ficietis. "Caro enim concupifcitaduerfüs fpiritum , fpiritus autémadueríüs carnem. ecenimfibi i inuicem aduerfantur; vt non Siecuniqiie ^vultis , illa faciatis. | Caro in (criptutis San&is accipitur varie: Aliqüándo accipitur pro carne cantum; non Qnfideratà anima: Vt dicitur. Non omnis - Caro, eadem caro ;fed alia quidem hominis, Alia: pecorum, alia volucrum, alia aliorum 3himalium, &c. Aliquando accipitur caro 2 totà natura hominis; fecundum illum nodum. loquendi quo: vtimur, partem pro oto accipientes; ; vt dicitur ex operibus leitrion iu ftificabitur omis caro, idéft omx homo. Paul.r.ad Corin. 15.& ádRóm. ) am igitur quzritur quid fit viuere fecunn earnem? Refpondetur cutn Diuo Au- FUR quod eft viuere fecündum hominé, fecündum feipfum & non fecundum €um; &r qui fic viuit fimilis e(t Diabolo, e IT fe voluit viuere fecundum feipfum, on fccundum Deum : ideó in veritate Ag non ri :Risefb pena peccati. Sed quia viuic (ccidum id O: ? VaS;O V Do. noh fetit. Et ideó dicimus, o. ille homo viuit fecundum carnem, & non.fecundum Deum,, qui vivit fecundum (eipíum; Non | Quia caro fit caufa przcipna peccati, immo eft anima peccati caufa, fed corruptio car- L4 hominem, accipiendo partem pro toto. Ná multa peccata comimittit homo;quznon di .cuntur carnalia, vt adorare Idola .Harefim í ampleai inimicitias babere ; & talium, origo eft luperbia, que etiá in Diaboloregnat. fine carae: & ideo, & in nobis poffünteffe ab , alio fonte, quàmà carne; Nihi'ominus Apo . *ftolusad Gal.5. nominat talia, opera carnis | ,€flexQuomodo ergo ilta füntopera carnis, ;fi ab anima , autab eius fuperbia, quz non . funt, caro deriuant? Nifi quia funt hominis , Opera, que nomina carnis ficut dixi, appel- Jantur, Qui vulcergobene viuere viuat fe- . cundum fpirtum bonum, & fecundum Deü, .&non fecundum feipfum, & fecundum carnem: Nam qui viuit fecundum Deum, fe- , cundum veritatem viuit: Qui veró fecundum feipfum viuit , fecundum mendacium , viuit , & hoc viuere (ecundum (eiplum pro- , uenit d voluntate hominis: qua fi eft; per- .uería, & peruerfos habebit motus, & actus: Sielt re&a non folum inculpabiles, verüm etiam laudabiles motus habebit. Voluntas quippe iPRIMA PARS; 9 Aniippeeft inomnibus; Nam quid eff cupiditas; &datitias nifi voluntasin eorum cori- 'fenfionem;que volumus? Etquid eft metus, &tq; triftitia, nifi volunras in diflenfionem ' 'ab his, quz nolumus? $ed cum confentimus "appetendo ea, quz volumus cupiditas dicitür ; cuni autem confentimüs fruendo his, Quz volumus , letitia vocatur. Itemq; cum difentimus ab eo quod accidere nolumus, ^ - 'talis voluntas metus eít: cum autem diffen- 'timusab.€o ; quod nolentibus accidit ; talis 'Xoluntás triftitia eft : & omninopro varieta te rerum quz apperunzür ;atg;fugiuntur, ficut allicitur, vel offenditur voluntas.ho- "inis; itainhos ,ivel in illosaffe&us muta- Ur, & vertitur. Quapropterhomo ; qui fe- 'Cündum Deum,non fécandum hominem vi- Uit, oportet. vtfit amator bonis vnde fit con "equens, vt inalum oderit; & quoniam neho natara maluseft, fed cantum vitio, ideo P derit virium, & amet hominem , vt fratem fuum. —— yet Homo debe; fequi. Dcum 5 P imitari cum. : LI Cap. 1 LII. Qv fequitur me, non atnbulat in tenebris.íed habebirJumen vitz, dicit Do- Dnus, Deus, fecundum Damafcenum, eft Primuim priücipium,immortale, & zternü: eu. Eh À 4 Sim- T" Iob, Eye. 20 dfidew. Mo, QPVSÓENET-— débentoperari, celeriter obediendo: Cgléz' ftta debent contemplari, fe à terre tribus. abftrahendo ; fine difcordia debent conuer-' fari, íécum pacificé conuiebdo inferiores fuperioribus debent famulari; cum reueren' tià ob(equendo : faperíóres; &' antiquiores! inferioribus, & iunioribus debent ptiucipari,ipfos iuté regendo, & gubernando nulla? patsione deBeht grauari,fe fe per patiétiam ftabiliendo : nulla varietate altérati; fe fe: pérconftanriam confirmando: nulla iniquiz: tate corrumpl , fe fe per perfeuerantiami iti vita gratia conferuando:ilti vt Angeli nile la mala affé&ione debent inflammari, nul-! la tcintilla inuidiz ftimulan ;'nulla iracin-' dià conturbari, & nunquam fibinticem debent iniuridti , & quicquid eis iniun&um' füerit , debent prompté , "voluntarie ;'& Celeriter exequi, & operari, vt fic poffint dé ip(is intclligi illud ; quód denubibus di citur. Iob. Luftraut cun&a- Es circuitum, quocunq; eas voluntas gubernantis du xerit. Iíti etiam Angelici viri Religiofi car nis propagatione non debent vti, fed in ca? fhtate perpetua conueríati , quia ficut dicitur, Luce 20. quales enim funt Anges lis, & funt filij Dei, cum finc filij refürre- &ionis, Vnde San&us I(idorus dicit, Qui cali petfeuerant , & virgines, ds Dei ! * cíü- o AM—MÉÁm e RECEN PRIMA PARS.- ry: | efficiuntur equales; ideft miles: Et Diüus , Auguítinus dicit, talesenimdecet-Domi«: | Ro habere miniftros; qui:nullo:carniscon-: . tágio cortumpantur, fed potius continen: B , Ua caftitatis fplendcant. VPmmpneneoss | ' Angelica natura quamuis 4 lineamen-- US fit penitus aliena , tamen in: corporali gura pingitur, & habere varias figu:as, membra corporalia à fcriptura. predi-. €antut: fed perdenominationem vifibilium: membrorum: intelliguntur 2&iones. ;. &: Ptoprietates inuifibilium agimorum.: .An- 8eli ergo. pingüntur.cum longa coma , & Cum capillis deorfum pendentibus: pin-. SUütür ctiam cum; pennis & alis furíam tendentibus. piaguntur etiam cum.auri- 9S ; & naribus, cuni ore , & cum denti- u$; cum lingàa ; & cum labijs, cüm ocu- 5, & füpercilijs' cum brachijs ; & manibus. cum tibijs ,'& pedibus , cum coftis; lateribus; cum lumbis, & femoribus, &c. 'ocul dubio talis Angelus fic figuratus ues dici quilibet.vir perfe&us , moraros pe quendo *' Applicemus ergo. ad viquam ad [05, & Angelicos; expofitionem lpfos Angelos applicat'hic ma- E sr Petrus Berchorius; & dicamus cum Ca- "fnelori fi Gura, Not expofie MIIIIOP . 16 OPVSCYLI Capilli ifforumfignant fan&as cogitationés, quzá capite mentisoriuntur, & (üríum, 11 Deum: continué reflé&untur , inferius: quantum ad vitz aGiuz regimen aliquotiés: Tf&. extenduntur. Pal, la&a cogitatum tuum in: Dominó; & ipfe teenutriet, Ale eorum defignantaptitudinem ad cótemplandum & ad mentem furfum ad Dominum eleüandum .- Atíres;.fignificant prompticudinem | ad audiendum: Nares veró denotànt difcre- | tiónemad vitia fetentia repellendum , & ad. virtutesodoriígrasfentiendum.. Quia procil dubioviri iufti mandata fuperiorum pró . pté debentaudire, & inter odores ;&fgto-- res; & inter virtutes aliorum;,& vitiadebét - difcefnere ,& vitia refpuere , virtutesveró I«. 1. odoriferasdiiigere, & in eisdelectari.Iac.r Sitomnishomo velox ad audiendum. Item ^ Miidebeht habereós ad manducandum, & guítaudum per deuotionem:dentesad ma- - fticandum , per deliberationem : labia ad | ofculandum per chatitatiuam dile&ionem: linguam ad loquendum per laudem, & con« | fefsionem:oculos ad videndum perclaram | difcretionem:manus,& brachia ad laborandam per bonam operationem: pedes , & tibiasad ambulandum per bonam affe&ioné? | coftas,& latera ad füftinendum per patien- - tiam,& dutationem: lumbos, & feemora ad. ! gene- O f : N | PRIMA PARS.^ 17 generandum per virtutunr produ&ionem. : Notagin homine morali, os quod guáat eftdeuotio. Ala quz fürfüm volac,&leuat . ei contemplatio. Dens qui mafticat eft deli beratio. Labium quod ofculatur eft dile- &io, Lingua quz loquitur e(t confeffio . culus qui videt eft difcretio .. Manus que laborat eft operatio. Pes qui ambulat eft af- e&io. Latus, & humeri qui fuftinent; (unt patientie firmatio. Lumbus qui generat eit bona dele&atio, & virtualis produ&io. Angeli femper. pinguntur iuuenes, & non arbati, veftiti, & adornati; pedibus nudi, & difcalciati , humeris pennati; feu alati. Sic Veré viri fpirituales, & angelici funt iuuenes Per morum candoré, veftiti fünt per honefta tem vitz, & per te&am , & extinctam omné Uirpitudinem,& f;ditatem Ornati funt per Virtutum,& morum venuftatem. Diícalcia- Ufünt per pedum,ideít affe&uun nuditaté, lberam in Domino voluntatem:alati funt 2 fablimitatem contemplationis ; & per C'euatam ad cceleítia anima libertatem; - ui ^" " , 94 pro certo viri Anpeliciin moribus fem Wem rand femperd; funt iuuenes; qu ia ron P malas conínetudines fene(cüt; nati Junt perbonam conuer(arioné; alati Per cótéplationé; nudi pedes, perliberá affe Gioné;& fic figuratur ip illo Angelo. Tob,5.. (1 b De 18 OPVSCVLLE | Dc quo dicitur, y Tobias inuenit iuuenem fplendidum ftantem , przcintum , & quafi paratum ad ambulandum. | De Jfngelo deputato ad bumanam naturam. cu- | flodiendam. Cap. V I. —À Ngelus bonusnoftrz cuftodiz deputa- | tus ad bonum nos excitat ne in vitijs dormiamus. Spiritualiternos reficit, ne fub onere rccumbamus. Arcet Dzmones, nc lzfionem ab eis fübeamus. Inftruit nos in ambiguis, vt certitudinem habeamus. Con. ducit in via, ne per inuia deuiemus. Item ilte affitticnobisin triftitia pofitis, vt confolemur. Aftat praliantibus, vt adiuuemur, ; Itemiíte peccata noftranobisreducitad. memoriam, vt erubefcamus. Voluntatem Dei nobis annunciat, vt cam impleamus «- Impedimenta aufert, vt Deo liberius fer^ uiamus., Frequenter nos vifitat ; & nobif precauet , ne offendamus. ? Ifta omnia poffunt applicari ad bonum przlatum fübditorum cuftodiz deputatum, qui procul dubio officium habet Angelici; & diuinum. Iflcenim debet fübditos pre". dicando; ne in vitijs dormiant siis e] igue , ,PRIMA PARS. 19 Figura. AG.12. VbiPerrum in carcere pofitum , & dormientem Angelus percuffo ipfius latete excitauit. . ]temiftedebet cibosexemplorum dori nz fpiritnalis elemofinz miniftrare. Vt 3. Reg.19, Vbi Angeius apportauit panem Hc liz , dicens. Surge comede, quia grandisreftat tibivia. ' Item ifte debet Dzmones , ideft hereti- Cos, & malos, ne fubditis noceant coar&are , ficut de Rapbaele legitur Thobiz 8. gp Afmodeum , qui Sarrz maritos occiderat lelegauit,. Item ilte debet ne errent fubditi ipfos in Tebus dubijs informare. Vndc Angelus di- Cit Danieli. Dan. 9. Nunc egreffus fum , vt 9cerem te. Itemitte debet (übditos in via morum có ucere, & ne per vitia deuient, ipfis debet Verbis, & exemplis viamiuftitic demonftra 't. Pfal. Angelis fais Deusmandauit de te Vt cuftodiant te inomnibusvijstuis, Exem Plum. Thobie s, Vbi Raphael Angelus diye dd Ego (anum ducam, & reducam fo P» PME eehes trifles, & tribulatoscon- , X Confortare, Gen, 16. Vbi Angelus . Agardefperanti,& fuperbienti confolationes, & confilia bona dedit. B a Item 20 OPVSCVLI. | . Itemifte debet delinquentibus condolere, przliantes, & certantes contra fortuná , & contra vitia debet iuare, & languentes; & zxgrotaántes à vitiorum vulneribus debet | fanaré: exemplo boni Angeli. qui prz com- | paí(ione fupponitur flere. Jud. 2. Apparuit autem Angelus Domini ad locum flen- - tium. Et Eía.35. Angelipacis amare flebüt. - Exemplo etiam illius Angeli , qui Iacob . Lu&antem voluit exercitare , & contra - Eíau promifit iuuare. Gen. 32. Exemplo - infuper illius Angeli , qui Thobiz cecitatem voluit fanare , & fibiopportunaremesdia adhibere ficut apparet. Thob.2. Item debet Angelicusprzlatus peccata; fuis (ubditisad memoriam reducere voluntatem Dei eis przdicare , & dicere impedimenta etiam, & (candala fiq; in via morum habeant, debet pro viribus amouere. Anelus enim filijs I(rael peccata fua improperáuit. Iudicum 2. Angelus Chrifti Nati- . uitatem paftoribus nunciauit. Luc.2. Angelus infuper filios Ifrael przcedens ip fosab offendiculis liberauit. Exo. 23. Prz^ | cedet te Angelus meus , & introducet aó.- Eucum, Etheum, & Amorreum , quem ego conteram, . Angelus continué Deo mini(trat à De! laude nunquam ceffat , homines quibus ap paret Pow PRIMA PARS: . . ?t£ paret fi in principio contri(tat , in fine tamen confolatur , & delectar, quando vult fe oftendit , & quando voluerit fe occultat : corpus aptum pro apparendo acci- Pit , ipfumque pera&o officio dimittir, & ipfum corpus in priftinum reducere con- ' fucuit, & ipfe Angelus iterato à mortalium. Vifibus fe abfcondit . | . Hzc omnia ad bonum prz'atum, & Re-. ligiofum pertinent, qui fcilicet Deo contis. tué debet miniftrare. Dan 7. Milia mi-. lium miniftrabant ei. Deo debet pfallete, & eum laudare. Píal. Laudate Domi-. numomnes Angelieius. Item Laudate Do minum omnes gentes, laudate eumomnes Populi, ., .« À ; Peccatores debet reprehenfionibus conriftare: Verumtamen;ne defperent, fem- Per debet eosconfolationibus tandem cone; Ortare, Ab hominum vifibus fe debetab- Condere , & in claufttorum abditis oceul-. ate, " Verumtamen,quando neceffe habet A Pro vrilitate fui, vel proximi exteptumyideit ns apparere corpus adhocca- . f et td kii mores ad hocconuenientes de- '€ , quod .f. pera&o officio debet deponere , & iterum in abditis clauftri fe in- Uiibiléexhibereimundi a(pe&us fugere ;& foli Dco inuiibiliter militare. Vnde Iud.13«. B 3 De 23. OPVSCVLI. | De Angelo Manue apparente dicitur , qp i flamma afcendit in celum, & vltra eis non apparuit. | | Angeli boni, & malinou differunt inter | fe natura , fed vitio fecundum D.Aug.Sicut habetur in libro 12. de Ciuitate Dei. Angeli | boni, & mali quamuis inter fe habeant contrarios appetitus , non tamen (unt naturis ' principijíd; diuerfi, cum Deus vtrofq; fecit: | fed voluntatibus, & cupiditatibus contrariantür. boni enim Angeli perfituat in cómunibono , quodeft Deus,& in eiusveritate; &charitate, & eternitate. | | Mali vero Angeli fua poteftate potiusde- - le&ati , velut bonum fuum fibipfieffent;à | fuperiore bono , ideftà Deo defluxerunt, & habentes elationisfaftum pro excellenti(si- - máaaternitate : vnitatis fallum pro certifsimà veritate , ftudia partium pro indiuidua | charitate ; füpetbi , fallaces, inuidi effe&i fünt. ! Boni igitur beati funt; quia adheferunt Deo. "3 - Mali miferi funt ; quia elongantur à Deo: Homines aliqui mali , videntur quafi Diaboli per mitationem, — Cap. V IH. D Iabolus eft Angelus malus, Lucifer fci licet; & quilibetaliusfequax eius: qui ) fpon- A RA | PRIMA PARS. 3 fponte à Deo recedensin malitia exiftitobflinatus. Sunt igitur Dzmones , fpiritus Angelici; quià Deo voluntarié (e auerterüt, in malitia obítinati , mence fubtilifsimi , umanz falutis inuidi, & abíq; omni lucro füo ad nocendum hominibus , femper prom Pti. Et fecundum Ioannem Damafcenum €x Dei permiffione in omnem quam voüerint imaginem fe transformant , & fic tentationes varias folent immittere , quius mentes decipiant , & defraudant. Af- i&ionem enim, & damnationem humana umméappetunt; & ideo nifi à Dco ,"velà 9nis Angelis cocrceantur , quanto magis locuerint, tanto nocere amplius dele&anes ficat dicit Dinus Gregorius primó moali 31, Talesvt Demones videntur effe ali- Qui homines mali, obftinati, impij; & cru- "e * Sicut (unt aliqui peccatores, vfüra- ni officiales principum : qui fcilicet à fécedé Dei fponté, & voluntarie videntur p hooks ;& ex mera malitia faluti, & proden D. hominum inuidere. VndeIob 54 enim (57, P duftria recefferuntab eo: Bonü 9Clorum & vicinorum fubftinerenequeunt, & ideo q | , fioriem eoi amnationem , & tribulamfemper machinantur, & querunt . Et dato, c ibi ali ; Sans » €p ibi aliquod commodum abeant , (zpé tamen fit vcin nocumé- B 4 tis Dtmon fc idfformate Greg. Morali- 34. Itb. 34e — 3o OPVSCVLI. De quatuor qualitatibus duz funt a&iuz & dua paffiuz.. AGiuz enim funt caliditas; & frigiditas. Pafsinz autem funt humiditas, & ficciras. Iftarum enimqualitatum a&ione, & paffione corpus humanum regitur , & tota cius conditio variatur. Sic vero de calore charitatis, & de frigiditate diuini timoris, & de humiditate clementir , & ficcitate abllinentiz , moralis homo componitur, & iflarum virtutü aCio- &ibus, & páísionibus tota anime conditio ordinatur. Sunt etiam quatuor naturales humores, qui dicuntur filij quatuor elementorum eo, quód ex elemenctalibus qualitatibus complexionem trahere dignofcuntur . Quatuor enim funt elementa; vt di&um eft , fcilicet. lgnis, aer, aqua;& terra, Quatuor etiam iunt humores corporum , quorum complexio eft ipfis elementis proportionata ; & ctiam conformata, fcilicet, Sanguis , qui eft calidus, & humidus ficut aer; Cholera,que eft calida;& ficcavelut ignis. Phlegma,quod e(t frigidum , & humidum ficut aqua. Melancholia, quz eft ficca,& frigida ficut terra. Ifti fünt quatuor humores, qui funt corporis conftitutini, fanitatis conferuatiui, T & « PRIMA PARS. 31 .& depetditi in corpore reftauratiui. Quia *nim corpus fubiacet fluxui , ita quód humor naturalis continué à calore confumitur, 'vel à fputis, & fudoribus continu? minui« tut : propterea neceffaria fuit quatuor humorum przfentia, vt deperditum reftaura- Tetur, & corruptioni, & alterationi corpotisobuietur, vt dicit Conftantinas, 1. Theo. ricz,c.25. Perhumorem poteft intelligi gratia ; que fcilicet hominem interiorem, moru mdq; cor pus, & congeriem conítituit ipfumq; contihuat, atq;nutrit. E , Perquatuor veró elementa poffum intelligere quatuor Euangelia, qua funt virtutü ?riginalia fundamenta. RM quatuor autem humores poffüm in- i Ícilicet hominis interioris funt fpiritualia Dütrimenta, hn. —— 705 DANN Homo quid fit , er quód efl moriturus, Cap. 1X. S Ecundum Ariftotelem homo eft animal rauonale, & fecundum alios eit etiam vifibile, mortale, & furfum ere&um. : Homo eft farfüm erc&us ver(as Colum inter [ Bere quatuorvirtutes Cardinales, qua. Conf an tini. 3i OQ. P3V$ CUHVULTT. | internaturam Angelicam, & brucalem, medius :: quia fcilicet cum Angelis participat | pet intelle&um , cum brutis veró per mor- — talem conditionem. Et ftatura fürfum ctie«- gitur, ideo, vt per rationem ^viceatur fü» prema quarere.Inferiüs ramen circa terram mole corporis detinetur, vtcum brutis vi- | deatur fimilitudinem per mortem habere. - Vndediciturin Ecclefiaft. 3. Vnusinteritus - eft hominis, & iumentorum ; & equa vtrin(- que conditio. Sicut moritur homo. Sic, & illa moriuntar , fimiliter , & f(piranr'omnia ; & nihil habet homo amplius iumento , cun- &a fübiacent vanitati, & omnia pergunt ad vnum locum: Deterra fa&a funt, & interram pariter reuertuntur. Verba funt fa- - pientiffimi $alomonis. Quid eftigitur homo nifi lutum, & cinis? VndeIob dicit ad Dominum. Memento quazfo , gp ficuclucum - feceris me, & in pulaerem reduces me. Et Deus inquit ad hominem. Gen, 3. Puluises; E & in puluerem reuerteris. Huc pertinet illud per pulchrum elogium , nempécompa-: ratus fum luto , & afíimilatus (im fauillz & cineri. Lutum ex aqua, & puluere conficitur; vtraq; remanente , fed cinis fit ex ligno ; & igne vtroq; deficiente .' Expreffum mifterium fed altiusintelligendum, profundius uei exa- ^" Ed. 3: .PRIMA PARS: 33 txaminandum, & fufius exilenidtio | Quid ergo lutum fuperbis? Qua de re puluis extolleris? Vnde nám cinis gioriaris? " Qurgloriatur in Domino glorietur: Wie aulus ad Corinthios. 2 Cor. ro. mM eoi Homo (fecundum Nauarrum in comperi 10. io Manuali in pratudio :. num.16.)infola Tewerménte gerieimaginenr Dei:inalijspartibus ""^ gerit: veltigium » ficut cztetz creature , &' imágo Dei Mus tpmidu viro, tum in I liere-; 1149£1.. 21219 2521102) 33102 Lr -JBemo (feéündum Disóm Augaftintiv) Cum nafcitiry cüm morte nafcitur: quia de: Kam peecatümni trahit; Vnde dicit A pofto-: "S per nürthomideim peccátüm intraüit inmundim; 8 per peccatui mors ; & ita? 1 omnes homines mors pertranfijcin quo: gres peccauerutit i; n guJ16HUp 2315 3203 "Eccé habetis enümdlettermortis; quód homo aliicur dé mortispropagihez: subir Deinde»cre(cir homo; incipit: accedere: Ad rationales! annos; vr legem fapiat natu-: erm d2am omnes habenzin corde fixam y: Jóet« Quod tibi non vis fieri, alijs ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicitur, & non in natura j 1pía quodammodo legitur ? Furtum vis pati? vtiq; non Vis pati. Ecce lex imcárde tuo. Quod non vis pati noli facc- 34 OP:VS €Vv EJ. facere, Et hanc legem Mino EEADA di mines. propterea. . Ecce alter dies mortis. Deinde data eft lex diuinitus per aav lum Dei Moyfen : fcilicet; Non occides,Non . moechaberis, Non furtum facies, &c. Es ipia .. €ontemnitur.. Propterea. -.;'Ecce diestertius mortis. 5 Quid reltat?. In diebus illis "venit Ioan: nes Baptifla predicans in deferto. ludez dicens poenitentiam agite , parate viam Do. mini, re&as facite (emitaseius. Deinde.venitIefus Chriftusdedit Euangelium: przdicaturregnum Celorum; diffamatur vbique: filius. Dei ; pizdicatur Gehenna; vita; pro4- mittitureterna; &ipfacontemnitur, tran(- grediuntur Neminct Fugngeliurm Propte« (TT ESEBIDNI 1319 e'tórti non v5/Ho Ecce dies quartus mortis. EET l ' Etifti-quatuor dies fignificantur i in qua^ triduano Lazaro mortuo. Dicit Diuus Gregorius 24. Moralium, q» quot vitz dies pera- , gimus , tot paf(fibus-ad. terminum. itineris poop ipd asimim o ras pp eme ———————————————— OGPRIMA PARS —— 3 "Yu s rr lacDITIUD ent tLPINE Horno cfl frasi is «d durationem » €" comparatur. tela 4 7 mari LR Cap. X... trmstn LI ; (C Oros hamanum eft debile. & fragile ad durationem ; iftud enim durare non, Poteft quinimo ad modum venti fubito tran. fit; & ad infta: fluminisfübitolabitur. Vnde dicebat Iob.7. Memento mei Deus; quià MP ventus eftvitamea. | AAUDIb S 235: $713V I(ta vita veré eft facilis.ad deftru&ione, hihil enim facilius; quam vita deftruitur, & hihil criftabilius diffoluitur , & nihil impef- LI fibilinsréparatur. Vnde Dauiddicebat,.de A we Ipfa vira lamentando 1n Pfalmo.:Defecit in » olore vitamea, & annimeiingemitibus. àm vira hominis eft ficut tela, qua per mul | UOS diesordirur, & rexitnr; attamen facillimé rumpitur, & caffature «o5 i soito8 SiCveré vita humana cum multos dieg; & "Ihos durauerit, vno tamen momento fcinltur,& deficit, Vndc Efaias 38. ait . Pre- Cilaeft velut texente vita mea: dum adhuc ordirer faccidit me . Ec ficut tela fuccifa. nu quam poteft ad eandem iptegriratem redire; S1C:nec vita humana: morte. fuccifa potelt háruráliter in priftinum, (tatum redire; Etideo dicebat Iob. 14. Homo natus dc muliere, breui viuens temporc , replctur. r4 mull VEfai. 38 Jab. 36 OPVSCVLI. multis miferijs, qui quafi flosegreditur, & | conteritur. & fugit velut vmbra , & nun- - quam in eodem ítatu permanet. | Quz eít enim vita veftra(inquitIacob.4 ) | Vapor eít ad modicum parens; & deinceps exterminabitur. Et Iob 7.dicit. Militiaeít - vita hominis fuper terram. Et Diuus Auguftinus de labore, & miferia huius vitz,in- | quit füperillud Iacobi 4. Queeft enim vita - veftra, &c.&dicit; — — " "Vitam hancdubiam , Vitam zrumnofam , -AHanc dolores exterminant, - Honores deficcant & zra morbidant ; X Eíce inflant; | . Teiunia macerant; ' locifoluunt, ^ Triftitiz confumunt ; Sollicitudo coar&at , ' Securitas hebetat, Diuitiz ia&ant; Paupertas deijcit; " Juueutus extollit , Sene&us incuruat, Infirmitas frangit, . Meror deprimit,& poft hecomnia, Mors interimit , qua ita vniucrfis finem ponit , vtcum effe defierit nec effe , nec fuiffe putetur, Ecce ergo qua miferiz, que angu* ' ftix, "PRIMA PARS. 37 ftiz ; qui motus; qui fuxus in(untifti, fcilicet vitenoftra. | l dini Ddeddads Homo in bac vita comparatur Mari . ^nomieOape - Xl Li Are continué flu&uat. & mouetur , & VY nuncaccedic,& egredicur, & nuncrecedit.& deprimitur:punceftclarum & nunc . obnubilatur, Sic& vita humana flu&uat, & mouetur tribulationibus; erigitur elationibus, deprimitur terroribus , oboubilatur erroribus ; & totaeft in periculis pofita, & tentationibus. Et ideo dicit Ecclefiaftes 2, Teduit me vitz mez, videntem mala vniuer(a effe füb Sole, & cun&a vanitatem , & affiGionem fpiritus: moritur do&us , fimiliter, vtindo&us. Et iccirco tzduitme vitz meg ,&c. Bene homo comparatur mari multiplici ratione: eft enim Mare naturaliter , Fumofum, fpamofum, clamofum, flu&uofüm.fluxuofum, & fabulofum. Sic veré homo eft fumof(us per fuperbiam, ) Spumofüs per luxuriam. Clamofus per difcordiam, , F'u&uo(us per aduerfitatem , Fluxuofus per profperitarem, Sabulolus per cupiditatem. Deniq; dico , quód ifta vica terminatur,& Kin C 3 depri- 38 Q?P! v*5s (C? V dz I.- deprimitur per mortem. Mors enim eft vltimus terminus ad quem , quia res cadens perueait neceífarió ad terram vbi (iftit, nec procedit vlterius; aut. pertranfijc, pro eo , quód homo mortuus terrà efficitur. Mors enim eftvitzboftrez cerminusad quemdum defcendimus ad terram per mortem , vite- Ius nontranfimus...Etideo Dauid Propheta in Pfalmo quarit dicens : Quis eft homo, qui vinit, & non videbit mortem? Quafidicat nullus: quare? Quia pro certo Mors eít terminus ad quem, breuis, & grauis. - breuis , quía paruis progreísibus proce- 1t; quia vica noftrà inquantum eft in przfenti, noneit nifi temporis pun&us; qui diciturnuac, Vnde Seneca dicit, Nota homo , nulla vita eít; nifi breuis. Nam fi ad naturàm rerum refpexeris, etiam illius fuit vità breuis, qui inícribi fecit in fao nionumento fe nonaeintanouem annis vixiffe, Grauis, quia multi eam comitaatur dolo- Tes. Pfal. Defecit in dolore vitamea. 31€ igitur patet, quód vita humana termi natur cum doloribus. Morse(t vltimumter ribilium, Mediatur cum laboribus. Militia eít vita hominis fuper terram. Inchoatur cum fetoribus , quia prius fait fperma fetidum. Patetetiam, quód vitacun&orum natu- ) ralium ] i |. PRIMA PARS: 39 ralium eft; vt tela, que fücciditur; Et vt mare quod flu&uat. | Ampliüs dico,quód vita humana eft ficut Luna. quz nunquam in eodem (tatu permanet: primó enim parum habet de lumine, fed paulatim fit in medio fui temporis lumi- De plena: & rurfüm paniatim minuitur lumen füüm; & tandenr in fine menfistotali- Lunt o terobícuratur. Taliseit vita humana, quia veré iita femper paulatim veuit ad profe- 'Gurri continuum polchritudinis. fortitudinis, mdgnitudinis. & vigoris, quoufq,; perueniatad perfc&ionem p'enitudinis nátura lis, Sedverétándem minuitur & decre(cit, & ad vItimum ád obfcuritatem mortisin- Currit,, bun csssbspap videt pupén c ibedapinpud ui tsnipstiup qt icisu peint tieni) Quid fit bumana vita, Cap. X IT. bres aliquando accipitur pro ip(a natu- ] dico , inuenitur : Vita natur is, VicavirtuaMe, 3 Vitratriumphalis, Vita noxialis ;& Vita gehennaliss 7^ 777 000^ C4. vu .V ralidifpofitione, aliquando pro mora- . ! conuerfatione , & generaliter famendo; | 46. . OBPAASOGONIHT. fpiritualis, fine qua impoffibiie éft quód. viuámus.' Habeat igitur qui (piritualiter vult viuere di(cretionis'(plendorem. item neceffarium eft; vt-habeat affectio" "niscandorem -:(Lac.) Quia necefle et gy fit la&eus, & candidus per ca(titatem exterius in-corpore, & per intiocentiz claritatem, & puritatem intcriusin affectione; & irmente. Lacenim quod eftcandidum, & dulce, candorem , & puritatem continué in- -nocentiz figaificat, fine quo quidem la&e 'neéquaquam: vita gratie: perfeuerat : ficut -pec puer viueret fiin principio Jac non ha- 5berec .. Vndc. Efaias45: Venite, & emitte "abfq; argento vinum; & lac; & fequitut. Au. dite; & viuet animaveftra. Habeat igitur, -qui fpititialiter vult videré affcótionis can- "dorem .- o* bé h *]rem eb eni eft, M. rhábeat rein Gir nis faporem, (panem, ) (icut enim panis ci- -bus córporalisvitám continuat;cbrporalés Sic cibus fpiritualis, & facraientalis;: cie | "— pice: panis: Chrifti vitam caníaty & efficit | er ch O .8 4 . ji2il 3h "Item.neceffarium eft; quàd: lialicat deut] | tionis dulcedinem , (mel) mel enim; quod -eft dulciffimum fi gnificat deuótionem,quz | fcilicet nobis continuat vitam; Quia (icut - pes de «celo veniens continuat viram alie quibus PRIMA PARS. 47 quibus pifcibus, fcilicet O itreis; & Conchylibus: fic deuotio, & oratio Deo commenata viram gratie continuat hominibus. Vnde de Beato Ioanne legitur -; Matth. 3. Quod ip(eviuebatde melle filueltri, & lo- Cullis. euotioenim met fiineflre dicitur; €0 quód dulcedo eius muitis eft filueftris, & non domeftica reperitur. Et idco de ifto melle, & de illà vita potcft dici illud Eze- Chielis 16.: Dixi tibi in fanguine tuo viue, (fequitur) imilam; & mel, & oleum comediti, & decora fa&a es. Habeat ergo qui "vült fpirithaliter vinere deuotionis dulcelem, mcos 309 qus "ltemneceffarium eft; quód habeat comsionis dolorem , qui vult ípiritualiter viuere, Quia fcilicet dolor compaí(fionis ; & Paffionis Chrifti neceffarius eft ad. vitam Sl'àtiz confernandam ; quod oftenditür cum litur botrus vuz. Borrus enim fuit Chri cei qui tres naturas in (e continuit , fcili- * diuinitatis; animz , & corporis: & qui nore botrideprafílus in palo Crucis pepen- *: De quo dicitur Cant. 1 Botrus Cypri di h n$mens mibi. sn vineis Engaddi. Huius oti P&ítio, & in corcolari Crucis depret- 95 & vini; (cilicee íni fanguinis exprcfíio , uote. confderata,& cumidolorofacópaf-: ' iC meditata, viram tribuit ; & gratiam SIRE Con- Eze.16 v-— 48 OPVSCVUT. | continuar, & cuftodit. Vnde Diuus Pau 64. :; lusad Galatas 2. Chrifto confixus fum cru* Ci, viuo autem ego, jam uon €go ; viuit vero in me Christus, quod autem nunc viuo if carne , in fide viuo filij Dei , qui dilexit me; & tradidit femetipfum pro me, non abijcio' gratiam Dei .' Habeat igitur qui vult fpiritualiter viuere compafsionis dolorem . Item neceffarium eft; quód habeàt mife^ rationis liquorem, (oleum) quia in fcriptue ra, Clementia,& pietas, & meditatio, & elemofina, & miferatio , & benignitasperoleti dcfignantur: ficuc habetur Matth.6. Tu at tem cum ieiunas vnge caput. tuum , &-fa& ciem tuam laua. Et proculdubio, ficut vi^ ta corporalis in dicbus ieiniorum oleo fü flentatur, ficvica gratig in ieiunio, & mi^ feria huius mundi oleo mifericordig refoue« tur. Vnde dicitur 1 1. Prouerb. Clementia. preparat vitam. Quod bene figuratum eft. 4. Regum 4. vbi dicitur. De oleo ipfi vidug. mulieri, quód (atisfaceret debitoribus fuis; - & quód ipfa, & filij (üiviuerent dereliquo« Quia breuiter ficut habetur in pfal. 62. Sic in ían&o apparui tibi , vt viderem virtutent tnam; & gloriamtuam. Quoniam.meliof. eft mifericordia tua füper vitas; Habeat er^ go, qui fpiritualiter vult viuere mifcratio^ nis liquorem. "IDE Item . Pee buiqipu]. —— * PRIMA PARS. 49 Jtem vltimo neceffarium eft, vt habeac Conuerfaríonis decorem, (veftimentum) ve- Imenta eoim ad vitam corporis funt necef laria contra frigoris tempeítatem. Sicveré Veltes honeftz apparenriz, vitz honefte có- Uerfatjionis funcvtiles, & neceifarig. Nam ICcüt arbor' non diu viueret fi corticem non laberet. 5icnec homo fpiricaaliter viuetet fi veítem honeitatis, & bonz conueríationis corticem derelinquerec . Quia ficur dicitur in Ecclefiaftico, vt (üpra49. Initium vitz hominis, aqua, & panis, & veftimen- Uum,;&c. Ecce quot funt neceffaria ad vitam moralem , virtuofam, & fpiritualem habe dam , & conferbandam. Decorpore, — Cap. XTI II Orpus poteft dici omnis rerum creaturarum íubftantia , exceptis fpiri- Ualibus, Omniaenim , quz funt, aut func Piritualia:,-aut corporalia . Vnde pro- Prié corpus! dicirur omne quod ex mate- T4, & forma conttituitur, Cum igitur fit à'€ Corpora ceeleftía , quz non corrumpun tur » CoüTporáque elemencalia , quz con- Unuüé varianrar , &C corpora clementa- 1 ; fen compofita , que corrumpuntur , alte- fai. go . 5o OPVSCV.LI. | alterantur , & generantur: longum effet t4 libusimmorari. Igitur omifsis alijs. de cor poreanimaliscarne, fcilicet, & oísibus con ftituto , & potifsimé de corpore humano fo lüm aliquid dicam. ; Spiritualiter loquendo , per corpus hum num intelligitur caro noftra mortalis, Qui Íci'icet , ficut mercatores inuoluunt merce ml n'dico , quód Dev! »u c carnem ficuc (accum v 4nimam przciofam contineac, conferuanifa Penis, & labo* ribus fe fuüppowat. Efai. 56. Corpus meurt dedi percu&iatibus tibus. - parum valeat non curari, vt ficanima , qu^ defe eft przciofa valeat confecuari . Maccly 10. Nolite timere eos , qui occidunt corpus animam autem non poflunt occidere , fc potius timete eum, qui poteft, & anima & corpus perdere in gehennam. pe PRIMA PARS. -$1 x i t —— M M —Á— 1 De Jtuima in genae Cap. x F. Nima (fecundum loannem Damaícenum) eft quzdam fubítantia viuens , fimplex , incorporea, inuifibilis, immorta- - lis, rationalis, intelle&ualis, in figurabilis, Organico corpore vrens, ipfumq; regens, & inhabitans , & totam in membris fingulis fe diffundens, & ipfi corpori augmentatione ,- fenfum , & generationem tribuens, libe:e, & voluntarió agens; & libero a:bitrio (emper fungens, & imaginem Dei in íe femper Iepreíencans. | | - Peranimam, quz corporieft przlata , iplumq; porzat , viuificat , arq; regit; poffum Inte]ijserem prefidem ; qui procul dubio Corpori alicuius collegij , vel Ecclefiz e(t Pralatus , ipfumq; per gratiamoccafionaliter, & mipifterialicer viuificat ; & per di- Cetionem gubernat. Ifle igitur debet ef- "€ vinens, fcilicet vita gratia « | . Simplex , ideft fine plica cniu(cunq; ma- X2. Incorporeus, fine carne, catnalis immundiriz, inniüibilis, per cautelam fuipfius cuítodig, Immortalis , per continuitatem bona per(euerantiz« Quia (cilicecille cbet effe immortalisnunquam per culpam deficiendo » led femperin vita gratia perfe- : 2 uecran- 4 g.ad Ti 9,4, -merando. Etdebereffe inuifibilisnunquari $2 OPVSCVLI. fe propalando, fed bona fua ab afpectibuf hominum ab (condendo ; quia qui talem idt "mortalitatem vult habere, debet fe abícott ditum, & inuifibilem exhibere . t. ad T! moth. 2. Regi feculorum immortali, & 1p uifibili,foli, Deo honor, & gloria . Ite etiam debet effe rationalis per pru dentiam , & difcrerionem ; Uu per fidem fcientiam , & cognitionem : infi' gurabilis per amotam omnem hypocritatf ^ fi&ionem : chorum; &collegium inhabit " per prxfentem vifitationem ; ipfumque re gens per iurifdictionem rnonens ad bona/f eperationem , augmencans per fpiritu Jem, & temporalem fccundationem,& pro motionem. Sibiq; tribuens, & miniltran fenfum , & rationem , & bonorum operum generatioriem, & produ&ionem voluntari' etiam agens , & operans per eleuatione? mentis in Deum, & per fpontancam oper? tionem , & edu&ionem a&uum bonorum" Imaginem Dei habens per conformationc!l bonam ipfi Deo. Etin membris, & füb d tis omnibus, & fingulis (e diffundens , p cuiuslibet curam dilectionem , & gubern/ tionem . Quia videlicet bonus przíes d bet feomnibus fübdius intimare , & que libet per charitatem inhabitare , «e a! utc | | Wat cruciatio. Advosergo Reges funt hi | | PRIMA PARS. 52 lüte cuiuslibet cogitare ; & non per acce- . Ptionem perfonarum vnum dimittere , & 3lium promonere , fed omnibus fe,totum ; & totaliter exhibere, vt fic de illo dicatur lllud Sapientig 6. Non enim fübtrahet per- 9nàm cujufquam Deus:necverebitur ma- 8nitudinemcuiufquam: quoniam pufillum, * maenum ipfe fecit , & zqualiter cura eft lli deomnibus. Fortioribus autem fortior fer mones mei vt difcatis (apientiam, & non *xcidatis. | De tyibus potentis anita» Cap. XV I. A Nima corpus non occupat;neq; grauat; & ramen ip(um viuificat, atque portat. | Pabec autem anima fimilitudinem Creato- :quia fcilicecrefpe&uanimz , & non cor- Poris 2a fimilitudinem Dei fa&us e(t homo , "ndum Diuum Auguttinum, Habet enim "Dima tres potentias, fcilicet, rationalem, teiicüPifcibilem, & irafcibilem. Vel etià in- '"tum,volunrarem,& memoriam: & ta- . ue in effentia non c(t multiplex, immo fim MEA - Tàlis vranima pót diciquilibet virbo - Ms Ípiritualis.Quia pro certo talis nó dat. "ipationé,vel grauamen , aut turbationé D 3 cor- $4 OP. W^S«C WT. | corpori Ecciefie , quod inhabitat , immo fuisbonis doctrinis, & exemplis ipfam por* . tat; ^vegecat, viuificac, & fübftentat. Lfte enim idem, & vnuspermaneps, & fimplex; fine plica malitiz perfeucraüs, habet mul- | tas fpirituales potentias, & virtuces. Habet enim rationalem , ideft vircutem | prudentiz , & difcretionis. | Habet concupifcibilem , ideft virtutem ies charitatis, & dileionis . | 4: Habetirafcibilem, ideft virtutem zeliius | (2. Y | "ftitiz,& feuerz corre&ionis , & fpiritualis | &1.,37? «contra vitia indignationis, i y. SY Habetintelle&umfcientiz & veré cogni" Vo* - tionis. ; 2 Habetvoluntatem bonzaffe&ionis, — «Habet memoriam beneficiorum Dei, & fuz beniuolz faluationis « Sic enim habet: fimilitudinem Dei & conformitatem in quá. tum creaturz eft poísibile, & fic fe confor* mabit moribus Creatoris. Et ficut anim4. habet predictas potentias naturales , ita & vir bonus debet habere i!la, quz per ifta. intelliguntur conditiones morales, & vit^ tuales. Anima quamuis de fe fit puri(sima, tam propter coniun&ionem cum carne , multa incurrit pasiones, & fordes. Sic veré pu*- rus homo , & bonus, quamuis purus, &bo-- nus PRIMA PARS. ' $5 Dus exiftat,& mundus; (i tamen carni ideit alicui carnali perfonz affociatus fuerit, & Coüiuné&us, fordes vitiorum contrahet, & ipfius malisexem plis, malas conditiones fa- Cliter incurret, Vode Ecclefiafticus 12. Wu terigerit picem inquinabitur ab ea: & !! communicauerit fuperboinduet fuperlàm, : : Eccl, I Lj mer C BNEITNT De proprietatibue anime — Cap. XVII. Nima rationalisdiuinz imaginis eft red przfentatiua, omnium rerum fimilitu- Is contentinà, femelcreata tam in cor- ?'6, quàm extra corpuseft, in effe petpe- E Permantiua , forma eft corporis quod , tat, & ipfius perfectiuarerumomnium f, S PPrehenfiua , & per refle&ionem fuip- : x fupra fe , eft fuipfius cognitiua. Ftíepiam Philofophum, ifta ad modum tam. Taf . e(t imprefsionem omnium recerà 03 boni, & malieft diiudicatiua, & libenatur a Corporis quod inhabitat eft ebils aliter dile&iua, & coniun&ionis cum. "i m eft naturaliter affe&iua , boninatu- . €t eft apperitiua, & malinaturaliterfa- Sltiu3 licer enimex defec&u liberi arbic:ij "àndoq; malum appetat , (ynderefim tafs D 4 men | | 62^ O-RVSCG:VI IT. animal viuere, nec in effe debito permane* re;itud tamen eft verum, quód i(te anheli* tus , feu ifta aeris attractio poteft ex varijs caufisimpediri. Hocenim accidit quando* que ex cerebri oppilatione, vt in apople* xia. Aliquando ex cordislafione , vt patet in vulneratis. Aliquando ex caloris repet* cuísione ad interiora, vt pacec in timidis: Quandoq; ex pulmonis perforatione,vt pà* tetinphificis. Quandoq; exrepletione cof. poris, vt patctin tubmerfis. Quandoq; eX- obftru&ione canalis feu thoracis, vt patet. in aítmaticis, Quandoq; ex cordisvenena^- tione. Quandoq; ex nimia rarefa&tione ca^ loris , ficut patet in his, qui fein aqua calí*- diísima balneauerunt. Quandoque ex ni^ mia infrigidatione, vt patetin illis, quifu* pranauem dormiunt, & moraotur.. Hiset* £0,& multisa/ijs modis impeditur anhelf tus , & deficit vitalis fpiritus feu virtus. Sicvere cum aeris ; idell Spiritus Sanctiate. tra&tio . quz fcilicet fit per deuotionem , &. orationem , fitomninoneceffaria ad confet^. uationem vitz gratie. Iítud tamen eft vc rum , quód huiufmodi attra&io, oratio , deuotió multipliciter impeditur. Et h procul dubio quando cerebrum, ideft (e0^- fus oppilatur per ignorantiam .. Quand? cor , & mens vulneratur vulnere inuidie * | Quan- | 4 | PRIMA PAR $, 59262 - Quando timor deíperationis interius gene ratur, & calor fpeirepercuritur, & fugatur. Quando pulmo, idelt affc&io perforatur, & ad mundana exteriusaperitur, Quando homo aquis, ideit delicijs & diuitijs (übmer | Bitur, & canalis cordis conttringitur , & re- Pletur. Quando aer idefl exte:ior focieras ^Corrumpizur. Quando venenum malzíug- Bellionisad cor interius intimatur , & profundatur. Quando nimio calore mali amo- Tis anima raiefit.. Ec quando nimio frigore malitimoris nerui.conlcientiz coar&antur. liz (unt enim quzdam paisione, & quzdam Vitia, & inte&iones, quz anhelitum deuotionis impediunt, & que per mortem cul- ' P$ & peeacanimam fuffocant, & occidunt, viram gratie fibi auferunt, atq; collunr, Quia ficut fcriptum eft Ezech 18. Anima, QUz peccauerit ipfa morietur. Filius non Portabit iniquitatem patris, & pater non Portabic iniquitatem hiljj. Iuftitia iu(ti (u- Per eum erit, & impietas impi) erit füper €um, P ar - Homo apoflata (dicit Salomon in Proürbijs c ) Vir ibuciliseft, graditur ore perüerfo ' annuis oculis, cerit pede, digito lo- QUitur , prauo corde machinatur malum, .. 9mni tempore. iurgia (eminat , Huic ex "Cmplo veniet perditio fua, & (ubito conterc- 64 OPVSCVLI. E teretur, nechabebit vltramedicinam. Sex funt quz odit Dominus ; & feptimum detefatur anima eius. Oculos füblimes, linguá mendacem , manus effundences innoxium fanguinem, Cor machinaós cogitationes. peísimas, Pedes veloces ad currendum in malum Proferetitem mendatia teftem fallacem. Et eum , qui feminat inter fratres difcordias. Conferua filimi , precepta patristui,& ne dimittas legem matris sid Liga ea in cordetuo iugiter, & circonda ea | gutturi tuo . Cum ambulaueris , gradian- | turtecum. Cum dormieris , cuftodiant te; | &euigilansloquere cum eis. Quia manda- | tumlucerna eit, & lex lux , & viavitz 10*- crépatio diíciplinz. À, . ^on e. e H De generatione fpiritus iu bominev | D * . i Cap. XX : , | NES eft quzdam fubftantia aerea vit*- tutes corporis excitans ad füas perageti^ das a&iones, Ec generatur (fecundum Me* dicos) in hepate à fanguine per fortem c4. loris ebullitionem , & ipfius fanguinisin 3^ - ream fubítantíam conuerfionem . Eit aU'- tem triplex fpiritus in corpore : fcilicet^?- Naturalis, Vitalis, & Animalis. - | Natu- . C SPRCTEMMASPARS? 65 Naturalis ett ille fpiricus . qui in hepate generatur,& virtutem nacuralem regit; & ei domiuarür, & per eius adiutorium corpus Dütricur , & augmencatur. ze - Vitalis autem fpiritus e(t ille 3dem pri- Uus, quiad cor tráficns amplius depuratur, &in vitalem fpiritum mutatur, & per ar&e- Hiàsdiffufus vitam, & pulfum operatur 'Animalis vero fpiritus ett jlle idem qui ad cerebrum miflas, ibiamplius depuratur, & in animalé fpiritü conuercitur, virtute cu lus,fen(us,& motus toti corpori miniftratur, Per iltastresípeciesípirituum, poffumus lntelligere tresipeciesgratiarum, videlicet, , Gratiam prcuenientem, Gratiam coope- Tàntem, & Gratiamperficientem. —— ' Gratiaenim preuenicus, feu gratis data ft ficuc fpiritus naturalis: quia ícilicet faci- IS eftad habendum, ac finacuraliter habe- "ttür, Minnsetiá perfe&a eftalijs:quia ifta Ton (ii£&cir ad (alutem:faciliterenim euapo 35,& in nihilum cedit. Vnde Pfal.Exibit fpi l'üs eius. & reuertetur in cerram fuam,in il- a die peribuntomnes cogitationes eorum. l'àtia vero coope:ás, & gratum faciens eft fpiritus vitalis. d f vit anime tribuit, & pul umboncrü operü ideft affe&ui introdncit. ZCCh rz, spiritus enim vite, cratinrotis. Gratia autem perficiens, & confümans eíb E 5piri- . TfÀ. Ezec.1e Sap. 7. WV 66 Q«P. V:S$G;V 911. fpiritus animalis; quia fcilicet ifta eft, qu£ fcnfum difcretionis perficit; à& motum bonorum operum continuat ; quz fpiritualia facit íapere , & motum bonorum operum coufuma:e. Vndedicitur Sapientie 7. Optau1, & datuse(t mihi fenfus,& inuocaui, & venit in me fpiritus (apientiz, & przpotuí illam*egnis. & (edibus: & diuitias nihil ef fe dixiin comparatione illius, Quia pro cer- to illi,qui fpiritum Sapientiz, gratiz,& perfe&ionis habenc , refpectu illorum zquipa* rabile nihil putant. Ifti ergo fpiritus ;, & i(tz gratie vircutesnoftras nacuralesad bonum excitant: vt fcilicec (ecundum Deum a&us fuos exerceant , atq; agant, Vnaetiá 1n aliam conuertitur, quia fcilicet de gra« tia gratis data ; fit gracia gratum faciens; tandem in graciam confümantem, per ma-* Jorem decorioneni dilectionis , conuerti" fit iftorum fpirituumreciprocatio , quia (ci* licet ex quo quis ad gradum perfectionis ; & gratiz confümmantis potuerit attingere; nunquam debet ad alios gradus minus pere tur,& mutatur. Econtra autem nunquam | | 1 feos , qui przcefferant retroire .. Vndé Píal.Spiritusvadens, & non rediens. bof - fum etiam dicere , c i(ti tres fpiritus mih! fignificant tres virtutes Theologicas fcill^ - cet tdem, & (pem, qua funt ficut fpiritus natu- ! .PRIMA PARS. 67 naturalis, & vitalis. Naturale eft enim habere fidem , & fperare bonnm... Charita- - tem, quc eft ficuc fpiritus animalisá quo ; Íciiicet (enius , & fapientia , & notitia re- Ium ad falueem oriuntur. ; Sunt quidam qui putant faluati ( vt referr Dinus Auguftinus) licet non fint pre- Ci(i ab Ecclefia , vel herefi , vel fcifmate, tamen male viuunt,& bonis operibus,vel elemofinis non redimunt peccata fua. Dico, tp falluntur ; quia tantum (aluabuntur ex fide, que per dile&ionem operatur: fi autem male, & non bene operatur. Proculdubio fecundum Diuum lacobum , Mortua eft In femetipfa. Et Diuus Paulusad Galatas 5. Iàquit, Jn Chrifto enim Ieíu neq; prepuciü aliquid valet, fed fides, que bene per dilelonem operatur, Spiritus in corpore; fecundum membra, "bus coniungitur diuerfa , diuerfimode Peratur , pertotum enim corpus diffufus, lüerfis membris fe in corporat , & (ecundà *mbrorum diuerfitatem , operationes di- Fas peragit, & pertra&at. Et fic dico , Tn hepate cooperatur virtuti naturali , in Corde i fuali (»&inoculo virtuti vi(uali , & (ic de (in- Uis, Non eit enim aliquod membrum in *Orpore , quin ibi fpiritus humanus aliquas 2 €xcrvirtuti vitali, & in capire virtuti fen-. Db. Refp. Gala.!s 4 68 OPVSUCVLI. 1 exerceat a&iones fecundum ipforum mem^ brorum varias difpofitiones, & conditiones, hocíecundum Auicénam, & Conftantinum. Proculdubio per iftum fpiritum humanum, quieft quzdam (ubftátia aerea in neruis, & venis,& arterijsconftituta. | RR Poffüm intelligere Spiritum fan&um,qui acreus propter puritatem , & propter fpiramen gtatizdici pote!t. Ifteergo peromnia membra , idet per omnem ftatum corporis | - Ecclefiz diuerfimodé de fe diffüdit,& diuer-- effundit. Vndedicitur Ioel. 2. Eritpoft. hzc: effundam defpiritu meo fuper omnem | carnem. : Et fic dico, g ifto fpiritu mediante in he- | pate.ideft in viris mifericordibus, & inferio ribus fecularibusetvirtusnaturalis, & ifta eft clementia, feu pictas , qua fcilicet alij pet cosnutriuntur. ; Incorde,:deft invirisdeuotis,& fernenti^ bus abundat virtus vitalis, ideft gratia, &^ charitas, | In cerebro , ideft in viris difcretis, & pru dentibus abundat virtus animalis , ideit fa pienti2,& multiplicitasícientiarum. Et br uiter periftum Spiritum habet Ecclefia, vd anima;vifam fidei,odoratum fpei , auditum charitatis, & obedientie, guitum dcuotio - n1$, | fasgratias.& virtutes in diuerfis peragit, & | — PRIMA PARS. 69 nis,& gratiz, ta&um compasfionis , motum. .. bone operationis, loquelam confesfionis, | fen(um perfe&a difcretionis; & ideo bene di Cit Apoftolus 1. ad Corinth. 12. Vnicaique autem datur manifeftatio fpiritus ad vtilita tem Alij quidem per fpiritum datur fermo. fapientia:alij aucem (ermo (cientiz fecundü eundem ípiritum:alij fides in eodem fpiritu: . alij gratia fanitatum in vno fpiritu: alij ope ratio virtutum:a!ij prophetia: alij di(cretio Ípirituum:alij genera linguarum:alij interpretatio íermonum., hzc autem omniaoperatur vnus, atque idem fpiritus diuidens fin. gulis prout vult, AED Pirirauen Depul(u in bomine. C ap. XXI |» Ay Vi(us eft effe&us fpiritus vitalis, qui nihil aliud eft quam motus arteriarum,ex Cordis, dilatatione, & con(tri&ione cauía- 'üs: propter quod ipfius cordis difpofitio in Pulfu oprimé declaratur: & ideo pulfüsbra "otim 4 Medicis tangitur , vt cordis 9mplexio cognofcatur! Talis pulfus figni- '"CAt opera , vel affe&us , qui procu! du- I0 áb ipfo corde originaliter excunt, Et fecundu m dilatationem amoris, vel conri&lonem rimorisipfius cordis , pulfant 3 exte- 2. Cor, TS Gen.27 7o OCPEV S ECT, E exterius, & procedunt. Prudens ergo Me-, dicus, & przfes (übditorum pulíus, & ope-: rationes debet palpare,& tangere, & examinare, vt fic pofsit cordium ipforum difpofitionem cognofcere ; & videre. Quia proculdubio fecundum g» voluntas interius bene, vel male dilponitur , fecundum hoc pulfus exteriorum operum ordinatur , & declaratur. Ideo Medicus, feu przfes; vel Przlatus, cuilibet fübditorum (ic tangendo,& examinando debet dicereillud Genefis 37. Accede ad me, vt tangam te , fili ini, & probem vcrum tu fis filius meus. &c. Medicus tangit pulfum in brachio. Quod eft magiscongruum, & honeítum. Eft enim hoclocus publicus, & expofitus ; quod (ine. verecundia potefttangi. Verecundüenim effet fecretiores pattes corporis tangere , & ideoordinatum fuit , vt pulius brachij'tadgeretur , quod fine , fcilicet vtriufq; vere-. cundia tangitur, & vbi eciam diípofitio cordis, propter propinquitatem cordis melius declaratur. : : Medicuseft prafes, vel Iudex , vel Pralatus, ifte quando tangit, & examinat pecca torem , & reum, non debettangere , vt com muniter nifi membris manifeftis , & in criminibus obie&is , non deillis, quinefciuntür , ne forte propterreuelationem alicuius , occulti oo" — A f f o io - -— PRIMA PARS. . 7t: occulti fcandalumotiatur. Micheeg 6. Non Qqueras iniquitatem in domo impij. Variz fantdiuerfitaces pul/uum;quiacilicet pulfus aliquando eii fortis; aliquando debilis, aliquando afper , aliquando mollis, &ficde alijs. Iíti tamen pul(usmulris modis, & occafionibus variantur, & in diuerfis diuerfimodé difponuntur. ft inde eft g pulfus eft fortior in viris, quam in feemínis, In calidis, quamin frigidis, in ficcis, quam In crafsis. Pingues enim fortem pulfumnó folent habere e" hoc propter f.igidiorem , €omplexionem , & propter airteriz in carhe occultationem. Item fortioreítiniuuenibus, quàm in fenibus, quia pro certo pulüs ex maiori calore in iuuenibus augetur , ex frigiditare etatis in fenibus debilita- Ut, Portior etiam eft in hyeme , quam in *Ítate , quia fcilicet in eftace propter dif- Slutionem feruoris virtus fit debilis , que hyeme propter adunationem fit. fortis. ICveré cum multe fint pulfuum, ideft ope-: lationum & affectionum diuerfitates intelorum, iftud eít verum, quód it» melio- $ & fortiores exiftuntin viris ideit in ho- Iihibus virtuofis, & fortibus; & in calidis , 1 e(t in deuotis, & charitaciuis , & amore: &1 fernentibus, & in macilentis, ideít in Paupcribus, & abitinentibus, in inuenibus, e | B 4 uidet .28 OPVS.G.V.LTI. etiam rei ftabilitas , vel faltem mediocris motio , ipfius infuper rei foliditas, & proffà incorporatio , ipfius eciam rei quantitas, & . debite magnitudinis proportio , temporis mora, &alicuius fpatij ordinatio. Et fic à parte hominis videntis (unt tria , fcilicet. Virtus, Organum, & Attentio, A parte vero rei vifz funt quinq; fcilicet rei praíen* ' tia, debita diftantia , ftabilitas, foliditas, & quantitas. A parte vero exteriorum funt tria, fcilicet tempus, aer, & lux. Iftaigisur diftinguamus. Dicamus e:go, quód ad hoc, quód oculus bene videat, tria debent concurrere, fciltcet quód organum fit bene difpofitum ,. gr virtus non fit impedita, & quod atrentio adhibeatur , alibiq; non diuertatur. Quia fcilicet dato , quód obie&um fit prefens homo tamennon videt illud nifi attendat, quia fcilicet attentio , eft id quod coniungit animum cumre vifa. Eft etiam neceffarius aer, qui deferat (peciem rei vifead oculum. | Luxilluítraas , & acercm, & rem vifam. kc tempus ideft mora infra quam aüima iudi: cet de obiecto. Animaenim fübito non iue dicat dato, quód res animg fubito (e oppo* nato. ! r Sic veré ad debitum iudicium cognitio" nis, difcretionis & diícuísionis de aliqua re | fa- —————————————— QM — Mr — PRIMA PARS, faciendum neceffarià (unt plura , videlicec "Virtus interior , ideft naturalis fentus , & difctetio. ltem difpofitio oculi, idelt mentis difpofita couditio :vt fcilicet non fit ibi alicuius fauoris, vel odij excecatio. Item attentio mentis ideft debita diligentigadibitio , quia fcilicet qui bene vulc iudica- Ie, velinterres diícernere, neceffe elt, quód fit diligens & attentus. Vnde fciiprum eft 2.Paraiip.rg. Videte ait, quid faciatis : non *nim exercetis iudicium hominis, fed Domini:& quodcunque iudicaneritis , in vos Tedundabit. Sic timor Domini vobiícum: & cum diligentia cuna facite,non eít enim 3pud Dominum Deum noftrum iniquitas, lecperfonatum acceptio,neccupido mtine- Tum, Attende, & fac, iaquit Daniel g. ltem.eít neceffaria aeriscxterioris, ide(t ; bonorum fociórum , & confiliariorum adiu- 'orium, & delatio; Nullus enit eit ita fa» Piens quin bene indigeat auxilio aliorum, ldicio fuo fana confilia miniitrante , Vnde clefiaftici sa. Fili, fine confilio nihil Fa- Ja$ , ar poft fa&um non penitebis, ltem ideg Seflaria remporis fluxio , & dilatio , ula (cilicet nullos poteft bene iudicare $ Ris: "ei veritatem fühito eligere , vel vide- ** Vnde Seneca in Prouerbiji, Diu de- | libe. — . llora , & deliberationis adicétio . Eccl.32 £e. 16 rebns difcreté nefciunt iudicare. 8o oPvscvL T? ! liberándum eft , quod femel ftaethenduri | e(t. Vnde, & Diuus Paul ad Corinth. 16. Nolo.vos modo in tranfitu ^videre. Item neceffaria eft lucis Diuinz prefentia , & interpofitio, quia procul dubio vifus re&i 1u» | dicij non perficitur , nifi oculus , ideft per-- fona iudicans , & aer , idet confiliarius deferens, lucz Diuinz gratie illuftretur. Aliis. enimnec ifte bene iudicabic, nec illebon& . confilium mini(trabit. Joan. 11, Qui ambire Jaucrit in die , non offendet , quia lucem | anundi-huius videt . Quod bene patet ini | peccatoribus itta luce carentibus , qui de Ad hoc, g de re vifare&um iudicium habeatur neceffe eft , quód res vifüi prefentetur. Item, quód res non fit nimis oculo propinqua, necab ipfo nimium elongetur: | Item neceffe eft. quód illa res fic firma, & | folida, non aerea, feu peruia, immo vifu$ per ipfam tranfiens, ipfamnon videre pro* ; batur, & dinofcitur , propter raritatem *- tem neceffe e(t , quód res fit, ve! ex tot9: ftabilis, vel medioc;iter mobilis . Quand? enim aliquid velociter mouetur nunqua? de eius forma proprié iudicatur, ficut p tet de ligno longo , vel gibboío quód vide tur rotundum fi velociter moucatur. [tem necefie eft; q resfitalicuius quam titatis, | PRIMA PARS. EJ Utatis , ita enim modica effe poffet, quód eem ile fubiaceret. Et ficdico,quód fex funt, quz vifum pertürbant, & quz vius diftin&ionem ,'& cognitionem tollunts Videlicet Reiabíettia; Rei nimis longinqua lftantia , Reinimis rara; & peruia tranfpalentia: Rei etiam nimis parua exiftentia, ei infuper nimis fnobilis,appareritia . Procul dubio iítis fex modis videturimpediri vifus redi 1udicij, vel veré difcretionis I oculo cordisnoftri. : Et:primó quidem propterab(entiam , & . IBhoraritiam. Ignorantia enim facit nobis Ies abfentes, quia omnis res; quz ignora- "ur, intelle&uiabfens et; Resergoabfcn- '65 , & jgnorantes videre non poffumus , & ldeo necefle eit , quód res prafentialiter lentialiter videamus, ad hoc; quód deip- I5notitiam habeamus.. — (Atem dico, quód vifusre&i iudicij impe- 'ur propter propinquitatem afle&ionis , 1 amicitie, Res enim immediate fuperpo- 14 oculo non videtur ,. Quia pro certo Quando aliquis oculo cordis noflri per nilum affe&um füperponitur, defe&useius, . "as conditio non cognofcitur , nec videtur. " 2 quód plus valet, quàm valeat;iudicae Vüde Sen. in prouer. Amans quid cupiat | E fcit ; Noran« dum. 85 O P-WiS1C^ V: LK, Ícir, quid fapiat non videt. | Item impeditur vilusifte propter remo» tionem odij.inuidiz,& difplic tig. pro cet- to quando aliquaperfona, feuetiam aliqua res eit à corde noftro, & abaffe&uremota,& ànobis perextraneitatem,velodium clone gata;bonitatem ipfius non videmus, nec de ipfa debite iudicg mus. . Et inde fit; cp extra neos.&remotoscótemnimus,& refpectu fa miliarum ipfosmodicum reputamus, ficut. faciunt ii! qui folos compatriotos promo | uent, aliosautem non videntur reipicere | vel videre. Pfal.oculoshabent, & non vide. bunz.Igicur neceffé eft; perfona nec pera fe&uin fit propinqua, nec per cdium remo* ta,ad hoc quod proprié cognofcatur. | Item impeditur vilusredi iudicij proptet. prauitatem hypocrifis, & falie apparentiz Aer enim non poteft videri, quianonett (0. lidus,fed tranfparens;fic veré proditor, ral fusamicus.vel hypocrita; quia nihil habet liditatis, mutum vero raricatis, fi&ionis, vauitatis.nunquam proprie videtur, € | gnofcitur,quia (emper eft aliud quàm cre " I5.:4. tut.lob.24.O culusadulteri obieruat caligr. , nem dicens, nó me videbit oculus, ,& operi " ' uultü fium. Resergo debet effe folida. ide, homo debet effeve:us; fidelis, & firmus,? hoc;g de eo posfit fenfus humanus iudica! | Item | | | JOPRIMA PARS,- 8? |. :* Jtemimpeditur vifusre&iiudicij propter m. bilitateminconftantiz, aliqui enim funt AXtàin moribus mobiles, inconítantes,& inabiles,q» homo non poteft ipfos cognofce- ' Te,veliudicare.Iob.23. 3imevertam ad dex teram non videbo illum. 360m ltem impeditur ií(te vi(us propter modi- | Gitàtem;& iftud fit quando res eft ira parua, ldeit ita modicé virtuofa, quod. homo nefcit de ea iudicare. Iflz igitur funt fex caufz quz impediunt — J'udiciumrationis. Seneca dicit vbi tra&at deiride,quód niil eft fallacius acie noftra, & inde e(t, quód füperomaes fen(us,faciliter decipitur fenfus Vifus, Et fic aliquando videtur circulus in cá ela,aliquando videtur vnares moueri,que e(t (tabiuis,ficut exiftenti in naui videtur, Cy lttora moueaptur;ficq; vnares vidétur duc. . Cauíxiltorum failacium uifüumfunt | in IPfo ocnlo non in rebus ; & ipfe motus quem Ih litere effe credimus;in nobis eft qui in nz "cula flu&uamus. Generaliter autem ií(la *CCidunr propteraliqualem humoris groí- Iterpofitionem, vel propter motum fpiri fuum. g, perturbationem. Sic vere vifus; & iudicio noítro;nihil eft in Certius,ant fallacius;decipiturenim,aut pio l'ernimiamaffecionem , & tunc videtur p. 4 nobis, Iob 23e 4 984 — OP VS OCNTETF. nobis ;;quód "vna res fint dae t quia fcilicet bonumilorüquos diligimus; düplex quam . fit putamus .—. Aut propcer mentis turba tionem,& corruptionem irnoranties vel in^. ridir; aut odij tutbárionem;, quia fcilicet tunc nos effe (tabiles refpe&midliorum cre* dimus ,-alios'veró refpcctu noftri mobiles eftimamus;cum ré vera'mocusifte; & mo*, rum'defe&us finc in nobis, & noun in illis ; ta* meu nosipfum effe credimus in alijs , non in nobis; Naturale enim eft ficut dicitar, quód in quo quis infanic, in eodem'credat alios infanire. -Homo enim fecundum fe alios iu* dicat 305 5001 5 $uisgf "ü Et fecundum condicionem propriam , 4» aliorum conditiones menfarat, iuxta con^. filmm Pilatidicentiss' Accipite eum vos ,& | fecundum legem veftram indicate... 005 — Quando fpiritus "vifibilis,& imago reivi^. Í« in cerebro mouetur, cunc vifus decipitur, quirhomini videtur ; quód omnia moueate türirni f I edruitbon sis» sg P Et:fic contingit illi$ , qui diu circtimie* rimi quiaetiam poftquam ftererint, viden tur eis, quód. circumeant vninetía ; Spiri tus entm cerebri mouetur ideo motu? itm , qui in fe etb, effeinalijsopinancur. 5/5 etiàám Conringithomirii, qui cranfic flu uin quandoiliquofluauaquaz M sy t d uc- 5n 1 STPRYMACPAR S5 8$ füerit mo: , tuacenim v ideenrifibi.qnód ipficurrat; vel qnàüd Equus fuus Jabatur ; aut fugiat, veli quód píemouszc;; feu cadat; dato quód immobilis tung perfi&ac./ Speciesenimirei ifie; fcilicetaqua; qua cft inmotu; dum oculo prafentatur , Spiritum. Vifibilem mouet ; ficque talisípecis fic mo | bilisperipfümad fenfum communem défertur , & ficfibividethr; quód.motus qui eft inaquz fuperficie; in feipfo efficistuP o: c "Mta poffunt applicati ad duo genera pecctorumin quibus vifusre& iudicij eft cor- .Tüptus Sunt. enim quidam qui fecündum fe indicant álios: Er qaidam.quifecundum 3lios indicant femetipfos:. Quia fcilicet il: » qui circutneunt per vitia; & peccata, Proptermotum. & turbationem fuz difcre- Uonis, & fuz cimatiue vircutjss (.qug(cilt- Ur) aliosquanquambonos s & ftabiles; ef- * varios, & mobiles, & circumeuntes per Vitiaopinanturs icut & ipft Pfalm, Yà cic €uttu impij ambulant. coo ln -Econtra autem quidam. funt. qui. , Quià vident totam fuperfciem aque. Ideft totam congeriem vite humaug flue- I€ per peccata ; & malorumy vicam cur- Tete. finaliter ad. tormenta , illi proéuldubio iliud idem exillimant de (eipfis , & d F 3 dum É m .S&et motibus malorum defideriorum tüurba-. P/alm. t H4. P $6 OPBVSCVLI. dumalios fluere confiderant , feipfos poffe ftare defperant , & in damnationem zterná neceílario fe cafüros cogitant, atq; putant. Vnde Ezech: i3. Vident vana, & diuinant mendacium dicentes,ait Dominus &c. ^ — Duo oculi funt in capite locati; ad finem vtalter alterius beneficio iunaretur, & vt (i quid vnus pateretur, peralium defeGus ip: fius füuppleretur. Habent etiam oculi duos neruos in quibus fpiritusvifibilis contine tur,quitamen 1n fronte media in modü crucis tranfüerfaliter vniuntur, vt fic vnus, fpiritusab alrero confortetur,vtimago rei vife nonduo, fedunaà duobusoculis videatur: a dualitas fignificat combinationem clia ritatis. Te(te enim: D.Grego charitas minus quàm interduoscffe non poteft, Eit igitur neceffe,vt oculi; ideftvirifpirituales, & di« fcreti fint duo;ideft per charitatem, & ami^ —€——— CÓ —————— ÁN ND citiam combinati,& perdualem colligant | aggregati,& hoc, vtinuicem adiuuenrur. Neruienim fuz dile&ionis, & fpiritus fuz affecionisinuicem debentvniri. Et quam. uis duo finc ide(t plures;vifusramen iuz di^ fcretionisad vnam debet imaginem reduci; de(t ad vnam voluntacem fimp!icem te: mi* nari.S icut enim di. itur ac&4. Multitudini$ - credentium erar cor vnum, & anima vna pc PRIMA'PARS. — 87 ^C De auditu. Cap. X XV I. Vditus fenfus in aurium organis fuum 5 fortituteffe&um,plu:aqne concurrüt;. & requirunturad hoc;quod debité exerceat 8Gum. Requiriturenim virtus inreriorbe- ^e difpofitaad fonum indicandum. | - Requiritur auris exteriorbene prepara: tàtaad (onumrecipiendum. h Requirituraer ad fonum deferendum, Requirituratrentio ad fonum prafentam dum iudicio animz; & tempus etiam ad deli erandum. - Itapofluntdici de auditoribus, & iudiciüs;quia f quinq;requiruntur ad boc quód Càüfas audiant debite atq; iufte;f.r equiritur Virtus ju(litizinterioris auris flexibiis.& fa ülis audientiz exterioris, aer confili) [anio- "l5 attentio diligentiz potioris, Tempus feu hora deliberationis prudentioris Vnde dici litin Euangelio Matth.1 3. Qui habet aulésandiendi audiat. Inaure et ospetrofum, durum, tortuo- T & Gccum,cooperáns ád auditum. Quia Cllicer Aer ibimehiusconfengitur, & fonus | py or generatur. sicut ponit conftancinus ü llofophus, quod campang melios (onant àüleborea,quam flante au(tto proptcr ac- | 4 ris 94 | O PY. CU ET. : menftrualis fumofa fpiratione , vc patetine | noóniter concipientibusin.quibus appetitus Luc.15 'N etamunnm. mutatur,& guftusinficitur ,.ita g carbones cis lapiunt;& boni cibi defipiunt. m Quandoq.ex alicuius dulcis deguftatione vt patet iniilis.qui fru&us dulces comedét; quibusnó fapit poftmodum vinum bonum. | Sicveregnftus, & complacentiabonorfi fpiritualium inficitur,& corrumpitur multis modis.V;delicet ex febri; & calore: cupidita tis, & auaritiz.Iuxta ilind Diui Auguftini (ü per Fnangelium 5. Luce-vnde. dicic. Febris enim noftra, auaritia eft:febrisnoftra,libido eft.febrisnoflra , luxuria eft fcbrisnoftra, | ambitio e(l.febrisnoflra Itacüdiam eft. &c. ltemcorrumpiturex potu, & examoré | dulcedinis profperitatis ;& terreneaffluenz tiz.1ita2 omnia guffum denotionisno(tra ipft Cciunz,& faporem inuenire in rebus fpiritua libusnon permittunt.Quapropter etiam tà | les qui in guflu verbi Dei;penitentiz,& Eu«- chaníliz, & aliorum bonorum Ípiritualiutt non delectantur:nunquam guftu eterne glo rie fhnaliter recreantur. Luce. 1 5. Dico autct? vobis,quianemo virorum illorum, qui voc? ti (unr,guitabic cenam meatn, ;: Lingua (ecundum Ifidorum dicitur àlin* gendo, vel legendo. kítenim inftrumétuf? guílus,& locutionis; & ideo cibos habet lin* | | gere» PRIMA PARS. 95 Bre, & verbalepere, Eftautcr; linguanatualiter mobilis,carnofa;poroía, neruofa;oblonga, plana;rübjcuada, fub ilis tenuis,mollis,& acuta, loco tamen concauo, & humi- 9 fita, &^ ficucin carcere pofita, labijs, & dentibus circufepta,vocum eft informatiua, &porum diícretiua,: animz interpretatiua, &per hnmorem faliue totius corporis hu-- medatiua.. Lingua Chri(ti in fuo. corpore Inyftico Ecclefiz eft predicator.Vel eft quelibet bona perfonálocutioni diuing laudis Principaliter deputata, ficut precipue funt Cerici;& Religiofi. ) Pfal.Lingua mea calamus fcribe. - Talislingaaigitur debet lingere; & legere; uia f.ipfadebet effe intrumentum guftus, le&ure deuotionis;& vocis le&urzoratio- UIS predicationis,confesfionis, & gratiarum J3é&ionis. Deébcereninminter cibosbonorum 'einporalium ,.& corporalium , & fpiritualum difcernere & loquelam (piritnalem , falutarem Deo, & hominibus promere, *oluntatem ipfius anima , ideft ipfius Dei UMetprerari ,&/ dicere, & vocem (uam ar- *ülatim , & ordinaté proponere. Vnde ci; tb. 15. Lingua *apientcum ornat (ciengA. & os fatuórum ebullictulcitiam. | aliua bong do&rinz, vel Dinine gratie, Ecclefiam ,velanimam humteétat. & ficde tali - faim, Proner bier. 14 Efa.5c 96.. OPVSCVLI. : tali lingua d: 7st Ecclefiaillud Eí4; 5o. Do« minus dedic mihi linguam eruditam, vt íci& futtentareeum qui laffus, verbo; &c.— lgitur dico, quód talis debet effe mollis,& carnofus per benignitatem: poro(us, & pe^ netrabilis per pietatem; neruofus, & fenfi* bilisperagacitatem ; oblongus aliquantue lum per deliberatiuam maturitatem; pla«. nus , & fimplex per omnimodam veritatés rubicundus, & fanguineus pet verecundams honeftatem ; tenuis; & fübtilis per ípiritua* | lem paupertatem ; mobilis, & vertibilis pef diligencem fedulitatem ; acutus etiam , & more gladij formatus per locutionis feueritatem ; ijloco humido fitus per deuotio- Dis,& graciz fuauitatem; detentus & circu - feptus, ligatus,& incarceratus per Deimar* datorum circularitatem .* Quia pro certo eum homo mulcashabeat gratias , & virtu* t€5, neceíe eft, vt in carcere diuini timoris? minis di(ciplinz, & mandatorum Dei, & fu* periorum ligetur; ne per inanem gloriam dilatetur, & neexteriusad. mundi dele&a* bilia plus debito prolabatur-. Vnde pfalm* Dixicuítodiam viasmeas, vt nó delinquaf? inlinguamea, TIT 35 1n principio lingua funt duz uenz, qua? dhuales dicuntur, à quibus faliua cereditupd ajudj&ingua;& hos hume&atur, & ciboruP iLL ficci- : PRIMA PARS: 92 ficcitas temperatur.- Eft autem faliea hümor infipidus;iDterguttum, & fuum cbic- &um medius: Quia fcilicec nullus , ret ía- Por fentitur ,nifi quando per (aliuam guítui Prafentatur , vt dicit Conftantinus Philb- » fophus: Saliua fignificat gratiam Dei. Iita eniuiin homine nafcitur à duabus venis , & duobus principijs praecipuis, quz (unt declihareá malo, & facerebonum. Talibusenii Yenisfahua gratie in nobisoritur,à quà os ordisfpiritualiter hume&tatur; & qua mediarite gultus deuotionis in (aporibus cibo- . Tum fpiricualium deleGatur. Conítatenim, quód nifi mediante gratia Diuina, cibus do- &rinz,vel Euchariftiz. guítui affectionis per Seuotionem non lapit , nec invenccem confcientiz faciliter labitur ,auc defcendit ^ lítaautem mediante, cibus do&rinzabaue - iltoribus cranífglutitur, & fapor in docu- "entis (piritualibusinuenitur. Ideo perrià peccatoris dicebat lo5 7. Víquequonó rp 7, Parcs inihi, nec dimittis me , vt g'uciamia- | et meam. Ft ficut áicitur (aliua &omi- : fu mors eft fe:pencisecundum D. Amhrom, &;Bafiliumin Hecxamero. Sic Liu:na B'atia mors ct Ipicituaus hoftis, | * (6 Wen; /$ OPYSCYLI. Genef. 27. -.. Deodoratu.- Cape X XV 111» — (ya eft (enfus , quo inter odores difcernimus; & quo in bonisodoribus - dele&amur, malos, veró refuginius , & hor- . remus. Odor enim rei à re, peraera eua: porat. Aerverótaliodore imbutus ipfum | ad nafum portat , & ipfüm in cauernulis nàrium , animz iudicio.reprafentat , qui fibonus eit dele&at animam. 5i veró malus officitipfam, & moleftat.. Talis e(t virtus difcretionis,iftaeaim diudicat de foetore , vel odore; ide(t de infamia , & bona fama alio* runi. npe wise o ges rd - A fübftantia enim cuiuslibet, ide(tà vit; & moribus reíoluiturodor famz, qui tad*- dem in Aere; idet in vicina propinqua mi fcetur , & candem ad nares diícretionis.no* fttz, feu ad olfa&um noftrum peruenit , & defertur. [ito ergo 'fi'bonus fuerit , dele: &amur. & exemplo ad. benefaciendum in* ducimur, & confortamur, . $i veró maluf fuerit, ccnturbamur , & aliquando ex tall exemplo inficimur, & grauamur. Quia pro* culdubio bona fama , pore(t effe cau(a boni» malaau:em mali. Gen. 27. Statimque , V fenfit veftimentorum illius fragranciam . b€ nedicensilli;'ait; ecce odor filij m ei ; ficut odor -——— —— M cH c DEREN LLMLTTT.IUL o Tov — e» | PRIMA PARS; 5$» "odor agri pleti,.cui benedixit Dominus:&e. 53: Sentus auccm.olfa&us füummé ' viget To *quadrupedibus, f8ló enimodore difcernunt "Inter herbas falutiféras , & tro cius -- PariC . "fimé autem vigoritiSunia, qua aute oninia ^Cibum edore:tencát.: In Canes qui odose "predaminuerniti In Vulture ; qui cadaueva " dum.ifidorum;iniibro 12..cap; S. Hog id- "ter animalia;vatdemaléodoratus; quapt d. ^ pter forte fitproptercerebri humiditatem, "fecundum Ari(totelem:; sic veróodóratus "difcretionis , & deuotiotiis fpiritualis;: qua - "frilicet intér boniím.;& malàm difcernitug, & qua bonum eligirur.& malum dimittitur; ' masisvipget inbettijshodie, quaminhomi- "tibus, ideftina ris viget iri laicis. & fimplici: "bus Ecclefiatticis; quàm in fapientibus. - Quia fcilicet ifti/odore denotiohis füduita- Kem cibi: Eucfiarittiz profequunrur:. -Pra- Aam aterna gloriz inueftigant:; atque feuntur. Ec cadauer mortis Chritti perfentiunt., &imeditantur: dicentes Cli &o; "d Canticis r; ICurbemus,in:odoretmvn- Soehtorum-tuorum . Qui aunt ardentius ,. It velocius; & 'peraenit cicius; Aic D, le ua ardu sj. Nares fecundum 1Midorum di- e tur qaati Gnaée, quia fcilicet ad difcer- . "endum jutcr-odurcs videntür naturaliter G a etfe "etiam vltra:mareioifadft ; & lentis feci - Ir4. L. * I2. c. S. Dant.L Bernat UN. 1060 OPVSCVLI. : d effedo&z. Etideo ,vtait;illi ignaridicut-- tur , qui quafi fine nare difcretione debita nonytuntur. Sunt igitur nares, feu naíu$ illa membra per quz inter odores diícernimus, quz eciam fpiritum , & anhelitum attrahirhus, &retrahimus , per qua füperfiua oris cerebri vacuamus.' Habet enim nafíu$ | interius duo foramffa, videlicet vnum quod tendit ad concauitatem palati, quo füpet* fiuitasorispurgatur. Etalterum quod tet | dit furfum ad cérebrum , vt illuc acr deferatur , & vt inde fpiritus animalis ad fenfum edoratus perficiendum inferius cerebro af | trahatur, ficut dicit Conftantinus in Phan tchni. T 2. Pernafum, qui difcernit inter foetorem» | & odorem , intelligo virtutem prudentia, & | H difcretionis, qua fcilicet bona; à malis diícef | muntyr, & diftinguuntur, & quaetiam ment. & qua ctiam carentes, ignari, & (ine fpiritus libus azrjbus meritó nuücupaptur , Sapieo" tizi5. Neque nares: ad percipicndum fp/ ritum, ncque 4uresad audiendum. - 1fte igitur nafus di(crettonis duo haber? debet interius foramina, ideit dup!icein co? tesno(irz gnare, idcít (ápientes efficiuntur! fiderationem: fcilicet confide! ationem prO. priz fragilitatis, quz vaditad palatuin. ide «dcorpus: Et coufideianonem [p.citualet? aul- PRIMA PARS. lof animz nobilitatis, que tendit ad cerebrum, ldeftadanimum: — | | 1fto enim duplici foramine mediante, debemus fceces, & (uperfluitates red exa pellere, & cam cerebrum, quàm palatum, id efttam anima, quàm corpus per confefsionem purgare, & aerem gratiz ipfi animé pro: Curarc. d A ? Et fic fenfum olfa&us difcretionis, & deuorionis perficere, & iuuare. Vt fic dicat quilibet talis illud lob 37. $piritus Dei in naribus meis. : | Nafus fecundum Conftantinum neceffae rius fuit ad multa. Eft enim aeris attra&iuus, & emiísiuus , incer odores di(cretiuus ; groffarum füperfluitatum cerebri purgati" uus , per attrationem aeris pulmonis dilatatiuus, & conftri&iuus , acris frigidi ne|lzdat pulmonem deputatiuus , & totius facici adornatiuus. | Nafus enim eft faciei precipuum membrum, quianafo abfciffo tota dehoneftatur, & decore, & pulchritudine fpoliatur. , Nafuselt animz deuotio, qua fcilicet fua- Ultàtem zternam odorat , & diligit , foeto- Tém vetó rerum carnalium abhorrer, & ncgligit ; & inter ipfa debite iudicat , & di- Ícernit, | G i 1fta Loy: Q P VIS OALTEST.- folet emittere , & fpiritumgratiz folet ati totliergxibs rr voirisTod DIES coms oft --Plalm.: Os menm aperni , & attrax fpiri tum.;:182 eft; que (aperfluirates peccati fo-: lec:émungete , & pulmonem. interioris vos luntaus foletpercharitatem dilatare,& per timorem contrahere, aerem fripidumtepi- Ge'afteGionisne pulmonéim «confcientia Izdat; foler.pariorem reddere;& fie totam faciem-ànimz folet decoratam.facere, & or» namenrum honeftatisin tota füperficie genlárec imudissi coy mübns»s xg C - Nafus Ecclefie eft Prelatus,quein medio firus;cum duabus ca'unculis;feu cauernulis; idett duplicis di(cretionis; temporalis, fci Hcet, & fpiritualis;habetinterfragrantes, & fecénites , ideft inter bonos; &mutbsdifcer ne: ,"Spirirm fan&um attrahere; & alijs emittere, totum corpuspurgare y & corrís gere; & toram faciem Eccle(ie adornare ,- , F4 2i Ha TIE T0 IG C, s ttn , "Y. Cap. X ibat IY B 7n 1ssDeitatlu. s D s er DER 5 "dinatain neruistotius corporisad com Pri? endendum quodrangit. Eft ctiamta- &855.c 'enfus ;"quo nos cognofcimus calidá à fri- "] Aes entum Auicenam cft visore - Wa .PRIMA PARS. 102 3ftigido , humidum à ficco , lene ab afpero , molle duro, leue à ponderofo. Et habet - Ifte fen(üs illud proprium; Quia cum alij. fenfus propria inftrumehta, & organa ha- - beant, ifte tàamenád membra omnia fedif- | indit,& ia toto corpore diffüfusexi(tit, qui Himo etiam omnes alios fenfus concomitatur; & eis etiam cooperatur. Et licet ifte f enfus videatur gro(sior alijs , efttamen pro maieripatte ipfis vtilior , -Quia fcilicet ta- &us potefteffe (ine alijsfenfibus, alij autem neqneuntfineipfo. Nullus enim fenfüspro priédefüo obiecto iudicaret, nifi rem fenfillém tangeret, & fentiret. ^ - . Peritlum fenfum ta&us poffum intelligeteillam difcretionem quam habemus dere- 2us, quz mentem noftram comprimunt, atque tangunt. Et ficdíco, quód ifte fenfus e(t Pafsinus , quo percipiuntur ^violentiz taum a&diuorum., Quia igitur tria funt, "anos tangunt, fcilicet, mieria psoximo- Tum, affii&io tormentorum, & horrot,& deteflario vitiorum; Ideo poffumus dicere, o» Pet fenfum , & confiderationem talium tam, poffunt intelligi tres virtutes: Scili- F1ctus compafsionis quintum ad priitn, "Pius patientis, & tollerationis, Quantum ad fecundüm. Ta&us doloris, & CotfiPun&ignig, quo ad tercium. Compaf- G4 UN cet Efa.$8 - biracores . Quilibet conftat ex tribus ofst- "bus, eo.quód omnes funt trinitatis fidei cul" - torcs; & triüm votorum profe(fores. — Vel 'trium virtutum theologicarum humiles po - feffores , "vt ficde mandatis , & virtutibns; no. PM SeNEL 1n fpeciali ifti fant quinque;eo quód quif que fentuum funt debici cuftodes, & cohá« quzab iftis digitis íunt liabenda pofsit. Ec : clefia dicere illud Canticz $. Manus me? ftillauerunt myrrham ;. & digiti mei ple! myrrha probatifsima. lftiigicur debeat fete&i, & graciles periuftitiam ;'& per hu* militatem; Et flexibilés ; & mobiles ad fe 'extendendum per largitatem , & ad fe clau dendum per prudentiam ; & (agacitatem: quamuis de multisdicatüt illad £faiz 5 8./ - Defieruont digitum extehdeté?' : Armati etiam debenteflévnguibus ptf debitam duritiam; & feucritatem iultitiz, t fic Ecclefia dicat de talibus; illud Pfalm^ . Benedi&us Dominus,qui docet manus mes ad przlium,& digitos meos ad bellum. -A£* hucetiam dico , quód in i(tisdebet effe pe lex ideft aliqui, qui "vircutibaispolleant" Index, idett aiqui, quipradicando, bona» mala alijs indicent, vt bona exhibeant« Medius , idett aliqui /qui pro concordia: pace inter di(cordes faciénidó mediatoresl prebeant. Annulaiis, ideft aliqui, qui v | fe ,PRIMA PARS; ERU: lo-fidei fübiacent,& re(plendeant. , Auricularis, idettaliqui, quiauresaliornmícalpent &fübintrent atque doceapta ise Digitus Dei ett filius Patris, quiex tribus Ofsibus, ideft tribus naturis conftat fcilicet, *x Dininitate, Anima, & Corpore: Etifte , Pro certo dicitur Pollex,Index, Medius, Anhularis, Auricularis. Et etiam gracilis re- Sus, &c. vc di&um eft .- .. Vngula, fiue vnguis eft extrema parsdi- ! : Biti, tecundum Con(tantinum , quz ex cor- | dis furmofitatibus ad extremi dites digito- Ium afcendeüitibusgenerátur,.& ideo in vn- Suibus ipfius cordis difpofitio multotiens declaratur .-Sunt autem vnguts-neceffarie id digitorum munimentum; & ad/manum 9rnamentum. Et habent vngties carneam üciditatem . politam planiciem, & fpeculalem clariratem. . Per vngues intelligunturopera, quz fcili- "tt d cordis fumoficatibus, & affectionibus jherautur, & ipías manus, & digitosde. uritur, quapropter ipfae cordis voluntaripe b ofitilines, in ipfis vnguibus, & ope- *demonítratur. Igitur in illis vnguibus ebec apparere luciditas bonorum exemplo T en fic fintornamento morum, & conuetium, fcilicet cordium. & aniinorum. * lic de viro ifto » quita'ibus vngulisador- Datur, 312 OPVSCUYVLI. natur; poterit dici illud pfalmifte . Quod placebit fuper: vitulum. nouellum cornus producentem, & vngulas; Et hac fuffician! de (enfibus. tir 9x Finis *Prima Partis ,- S'ECV NDA PARS .OPRVSCVLI.(Attendetibi). ' DONI L.AV RENTII PATAVINI -. bonerificà agit. de V'ocatione Gentium ad. Religionem C brislianam 5 : Ty Et docet quid facere debeant Chriftiani ; vtreGé, iufté, & pié viuant. e i ti .. De vocatione Chrifiiana. €ap. n OT 4, quód vocare fumitur !- quandoque pronominare. . («E NN cx. Sicut Luc.i, Vocabant eum IS 7 Wf nomine patris fui Zacharia. 9S 6. JAN Aliquando vetó vt commue Si OOUUPRC c miter fumitur pro appellare, Icut Num.25. Vocaui ce,vt malediceres, & "benedicis. | gitur dicamus aliquid de aptaUiatione vocatiua. Et ficnotandum geneà iter , quód eft vocatio Diuina. Vocare "im nihil aliud eft, quàm ad fe aliquem ap- )Pellare;& attentum tacere, velad aliquid au lendum,vet ad aliquid faciendum. Et ideo ^"tus hominem vocare dicitur , quando vno modo Hj EI OPVSCVLI. ] . modo ; vel alio ipfum conuerterenititur. : diat. 4. - Vnde Matt.4. Cum autem audiffet Iefus; d Ioannes tradituse(fet fecefsit in Galileam: Et reli&a Ciuitate Nazareth : venit, & habitauir in Cinitate Capharnaum maritima: in finibus zabulon , & Nephtalin: vtadim-* pleretur quod didum eft per Efaiam proplr Terra Zabulon, & terra Nephtalim: vid matis Tianfiordanem Galilez gentium : PO pulus qui.ambulabat in tenebris vidit lucem magnam: Et fedentibus in regione vmbrZ mortis ,lux ortaefteis. Exinde cepit Iefu$ przdicare,& dicere poenitentiam agite: ap* propinquabit enim regnum Coelorum . Amr fratres Simonem. quivocatur Petrus, & Af dream fratrem eius mittentes rette in m4 re, (erant enim pifcatores)& ait illis: Vent te poftme , & faciam vos fieri pifcatores ho* minum: at illi continuorelictisretibus, (€^ cuti funt eum. Et procedens inde vidit 4 lios duos fratres, lacobum Zebedei,& Ioa nem fratrem eius in Naui cum Zebedeo p tre eorum reficientes retia fua, & vocau eos: illiautem ftatim reli&is retibus , & p^ tre fecuti fünceum. Dinus Ch: yfoítomu! &s Thomas fuper Matthqum dicunt: T: enim tunt, quereliaquere debet qui venit 4 Chuftam ; iicet Adtus camazes, qui pef bulansautem iuxta mare Galilez vidit duo tià SÉCVNDA' PARS? Hj | tia pifcationis fignaptur. Sub tantiam munlalem;quz per nauem fignantur. Et paren 'es, qui fignantur per patrem. Illiergo reliquerunt Nauem, vt fierent Ecclefie nauis gd ernatores. Reiiqueruat retia vt nonpifces afferret àd ciuiratem terrenam: Sed homi- Its ad ciuitatem Ceeletem. Reliquerunt pa Uem vnum, vt fpirituales patres omnium erenr, Eis igitur (ait (an&us Hilarius) arté, | &patriam domumrelinquentibus,docemur Chriftum fecuturi : & feculari vita foliciciinem, & paterne do musconfuetudinem nó 'enere, Propterea dixit lefüs: Vni, Marc. 10. "" ade.quzcunque habes vende, & da paupe- Tibus, & habcbis chefaurum in caelo: & veni tquere me. Et a'ibi,Mat.10.Qui amat pa. l'ém,.ant matrem plus quàm me, non e(t me -IBnus. Et quiamat filium, aut filiam (uper me,non efl me dignus. Et quínon accipit cru wem fiam,& fc quatur menon e(t me dignüs. Etalibi dixit.Luc.18. Ameu dico vobis.nego eft quireliquit domum, aut parétes, aut atres,ant vxorem,aut filiospropterregnü ti, & non recipiat multa plura in hoc tem- ' ji O& in fecu'o ventüro'vitam zcernam. Et Sibi dixit Iefus difcipulis (uis, Mat.28, Data e mihi omnis poteftas ià Coelo , & in terrà; SERES ergo docere omnes gen tes bap azan- £95; In no, Patris, & Fir. Spiutuft Am, d. H 3 Do- Ma:,18 . -——— —Ó9À A ramum 5 16. OPVSCVLIE: -. Docentes eos feruare omnia. quacunque snandaui vobis, & ecce vobifcum ium víque, ad confumationem feculi. Et alibi fecune dum Marcum dixit: Euntes 1n mundum v« niuerfum, predicate Euangelium omni cre turz; qui crediderit , & baptizatus fuerit; falüus eric: qui vero non crediderit condem-* mabitur. Marc.16. DEPECCATIS. Eprmóz. De Superbia ; Cap. I1. SVperbia habet feptem fpecies peccato* ^rum,quz (unt ab ea dependentes fcilicet: | Arrogantia , quz fit quando bonum quo . non habet iuperbus ,15e credit , vel dicit há* bere. | Inanisgloría , quando de bonis fuis lau* dem humanam quarit . Ia&antia, quando feipfum oftentat , 9. Jaudat. ! Singularitas , quando aliquod bonum fo lus fe credit haberc. Prz(ümptio , quando bonum quod habef fuis attribuit merius.- / Proteruia,quando alijs fubijci dedignatur | ido Ambi- SECVNDA PARS. fy .'Ambitio, quando alijs vult preferri ; Hítà €rgó be(tia cum fuis feptem canicibus, fuminé debet vitari, & à cunctis hominibus de- , Wiinari. Ad UreUR DR .-Dealijspeccatrisomitto dicere;breuitatis At ; & quia multi dixerunt in Summis . . Deremedijs contra peccata . Cap. I1 HR f^ Oeleftis Medicushumanigenerisrepa- . jratiuus, ta!) modo fanauit egrotüum, fr- &utoprimé competebat zgrotanti &zgtitudini, & occa(ione zgrocanti, & ipfiuszgritudinis curationi . Aegrotrus igitur homo €t; Morbusautem originalis, & a&ualis culpaett. | dos. ' Origovero iftius cülpa,licet principaliter . füerit ex confenfü rationis; occafionem ta- Ren accepit ex tenfibus carnis. '" Adhoc ergo, quód Medicina refpondeat . Dorbo oportuit, quód non tantum effet fpi- Titualis, verum etiam haberet aliquid de fea "bilibus fignis: vt ficut fenfibilia fuerunt a- Wmneoccafio labeüdi, ita effent eioccafio re- Urgendi, Et proprer hioc Medicina no(tti Yulne:isconfi it in'EcclefiafticisSacramen- $iQquz inui(ibilém Dei gratiam nobis con- " H 3 funt ferunt vifibilibus fignis , & fenfibilibus ver- bis. accedicenim verbum ad eleinentum , & conírcitur facramentum .. Vnde D. Augutt. admirans dicebar: Vnde eít tanta virtus aqua, vt corpustangat; & animam abluac? &ui pie refpondere poffumus ab infinito me rito pafsionis Chri(ti, & à (anctifsimis eius percuísionibus, vel flagellationibus, quz re« ferente Gabriele Biela in le&ione 55. fueruDt,num.5475..- Sacramentum(fecundum Magift.fentent. 1.4 diitiac. 1.) eft(acrz rei igaum. Velfacramentum. eft inui(ibilis, gratiz vifibilis forma: ita, vteius Imaginem gerat, & caufa exi itat. hs | «Vbi fciendum e(t, quód inomnibus facra* mentis,forma duntaxat eft vifibilis,vcin facramento buchariltie forma panis,& vinieft . ^vilibilis: fed gratia huiufmodi facrament! cit inuifibilis , (cilicet ipfi: Dominus noftef lefus Chriflus, qui (ua gratia animam pure. gat, reficit,& latificat. Concil. Trident.(ef fio. 13. cap. 3- i nci Adem dicendum eft de baptifmo. Vnde dicitur de confec di(tin.4. Quod r€* nafcitur homo ex aqua ^vifibili, facramet^ - to, & fpiritu inuifibili. Ys , Forma igitur ip(ius facramenti eft vifibi" lis; fed ipfa gratia, fcilicet, ablutio np br A 118 Q RW SIWCOWUDTS - * a * og ao c PEPEC SENPS SECVNDA PARS. 119 liseft: Dicitur facramentum fecandum S, hom. & Durandum,in 4. fent.di(tin. 1. à fa- «rando a&iue, ficut Medicamentum à medi- «ando , & ornamentum ab ornando ,. Et fi- «ut medicamentuni eft illud, quo aliquisme dicatur,& ornamentum quo aliquisornatur, Sicfacramentum eft aliquid , quoaliquisfacatur. | -. Dicitur quoque facramentum quafi fanans mentem, vel fan&ificans animam, vel quafi fignum facrz rei, vel(acrum fignans: Vtexpreffe dicitur in lib.4. Mag. fent.di(t.r. 11 princ. Multi fcripferunt de facramentis Ideo omitto, & pauca dico, ! ; De Baptifmo , € profefsione illorom » qui fufcipiunt Baptifmum. — | Cap. 1111. - Vando aliquis accedit ad faeramencum Baptifmi, Minifler ipfius facr- "euti,qui eft facerdos, Minifter Ecclefia in- "rogat eum, quiaccedit. Vnde Ver(us: Ver(;. Quomodo vocaris?.. N. vcl P. &c, loannes,ve] Petrus, vel Maria, quid petis ab ccle(ia Dei? Rcfpondit ipfe, aut patrinus: Fidem. | H4. SWR 116 ONMVS COUUED5his Sicuthabétur Deuteronom.ro.. I Moyfes fcripfit in cabulis verba decem; quz locutus elt Dominus. ^4 ita aucem przcepta precipue ad tria funt neccffaria: quia fcilicet exinde fiunt veftef. honeitz conuerfationis , funesdebitz coha*. bitationis." Et nauestutz peregrinationis: *ine enim iftis decem mandaris bonz cont uerfationis, veítibus non velamur. iuflz cohabitationis funibus nó ligamut*- Tutz peregrinationis nauibusnó portamuf«- Dci enim mandata poffunt dici naues; qui^. perillud mare:magnum , & fpatiofum nul ]usad portum Paradifi tranfüchitur, nifi qu mandatorum Chrilti nanicula continetur Et ideo dicitur , quód /Chrittus iufsit Dilc pulos afcendere in nauiculam , & preceder? eum transfretum. Vnde Rex Dauid in Pfal^- mo 1:8. Tu mandaíti mandata. tua cufto dirinimis. | . Et aibidixit: Increpaftifuperbos : n1 ledi&i. quideclinant à mandatis tuis. — Et alibi dixit: In mandatis tuis exerc bor: & confiderabo viascuas. | Quia addi onnia mandata Dei , confirmata in feculU^. feculi . | L Et alibi: Viam iniquitatis amoue à m & de lege tna milecere mei, : i Non cit prate; eundum illud , quód i | ]ciu 3p. 6 A. , SECVNDA PARS. . 12? le(us in Euangel. fecundum Mattheum 1 5. Populus bic labijs me honorat: cor auteii . forum longé eit à me: fine caufaautem coüht me docentes do&rinas, & mandata ho- . Rinum. Et conuocatis ad íe turbis; dixit. "5, zudire ; & inteliigite; | | Non quod intratinos , coinquinat homi: hem: fed quod procedit ex ore,ioc coinquinat hominem. : |... Quz autem procedunt deore, de corde exeunt, & ea coinquinant hominem. De cor teenimexeunt: — Cogicationes malz., Homicidia. Adulteria. rnicationes, Füttg. 05 Falfa tefllimonia. Blatphemiz. Hec funr, quz coinquinant honíinem , non usautem manibus manducare, non coin- "ihat hominem . | 310 (, Nota ctiam, quod addo illud. qued fcripap ba ad Gal 5. vosenim in Iibertacem vo leíiis fracies; tantum neliberta:eminoc alio em detis carnis, (ed perchantütem fer gr inuicem Omris lex in vno fetmone ims ; letur; T-.n : L'üiges proximum tuü ficut teipfum. Quód . 128 O P-Y.S C(.VXE Fu Quód fi inuicem mordetis, & comeditisi videte ne ab inuicem confumamini | Dico autem in Chrilto: Spirituambulate, & de^ fideria carnis non perficietis, |. Caro enini concupiícit aduerfus fpiritum: S$piricus au* tem adueríus carnem. Hecenim fibi inui* cem adueríantur : vt üon qugcunque vulti$ ilafaciatis. Quod fi fpiritu. ducimini, nofi eftis fublege. | r Sequitur: j ..Manifefta funt autem opera carnis: qui fane; P | Fornicatio . ]mmunditia. Luxuria. Jdolorum feruitus, Veneficia. — , Inimicitic. Contentioncs.: Aemulationes, Meis su " Rixe. Diffenfiones, Secte. Inuidiec. Homicidia, Ebrictas , Comeffariones, E: his fimilia, que predico vobis fi pe "d 7 SECVNDA PARS; — "3g ixi, quoniam quitalia agunt, Regnum Dei honconfequentür. ^ ^". | Sequitur. .. Fru&us antem fpiritus eft, Charitas. "d Gaudium. LL HZ. ; | .., Patientia. ! 38 ^A Longanimitas, ! | . Bonitas. |.— .. Benignitas. . Manfuetudo. Fides. . Modeftia. Continentia, Caftitas. Adueríus huiufmodi non eft lex : quiáulem funt Chrifti carnem fuam crucifixerunt Cum vitijs, & concupifcentijs. usi Sequitur. " 5i fpiritu viuimus, fpiritu, & ambulemus, 9n etficiamur inanis gloriz cupidi;inuicem .Ptouocantes, inuicem inuidentes. Fratres, j fi przocupatus füerit homo in aliquo de- «4&0 ; vos qui fpirituales eftis huiufmodiins .,"Tüite in fpiritu lenitatis; confiderantes vof- ..Betipfos, ne & vostetitemini. ! Alter alteriushonera portate:& ficadim Plebis legem Chrifti, Nam "os mu c . $ LIE ' 130 OPRVSCVLI. Opusautem fuum probet vnufqui(q; ,.& fic in femetipío tantum gloriam habebit , & non in altero ; vnuíqniíq; enim onus fuut! portabit. Idem Paülus.ad Romanos 2. Non enim eít acceptio perfonarum apud Deum. Quicunq; enim fine lege peccaue runt, fine lege, & peribunt: & quicunque. lege peccauerunt, perlegem iudicabuntut Non enim auditores legis iuíli funt apu Deum , fed: fa&ores legis iufti&cabuntur ' Cumenim gentes, qurzlegem non habent naturaliter, ea quz funt legis faciunt : ei^ modi legem non habentes , ipfi (ibi (unt.leX* qui oftendunt opus legis fcriptum in cord/^ bus füis,teftimonium reddente illis con(cic" tia ipforum: & inter fe inuicem cogitatioDF bus accufantibus aut ctiam defendentibus in die cum iudicabit Deusocculta hominu -fecundum Euangelium meum per leíuf Chriftum: inquit. Paulusad Rom. 2. | : Sequitur", bito: | Si autem tu [udzus cognominaris , &I£. , quieícis in lege; & gloriaris 1n Dco , & nol! . voluntatem eius. Et proba vtiliora iof &us per legem :confidis RE effe duct" ezcorum: lumen corum qui in tenebris fü. | €ruditorem infipientium : magiftrum inl: tium; habentem formam fcientie, & v^. tatisin lege: Qui ergo alium doces; ceipl ; Y no SECVNDA PXARS: -. :rz3t on doces: qui przdicásnon fürandum; fu- Tàtis; quidicisnonitacchandum,; mecharis : "qui abhominaris idola. ; factilegium: facis : . Qui in lege gloríaris, per preuaricationem -légis Deum inhonorasz: jl n O5 HS ud ! Wim tL Io D c &téi- Ns I2l241;2 wrofé nw "T 1028, 28291 2UDIEOXIDV SUDO De leges quidfit. Cap. V To 55d ' n011- 2310151) QOL 1B3DID TOI INT Ota, quód lex niliil aliud.eft quam fü- (ol periorisordinatio; vel ftatutum ad fub- "itorim regimen ordinatum. Lex igitur eft .Stoddam fpiricaale vinculum; quo honiines Tenentur, &.liganthr, ne peraáus illicitos "üagentur..; Sicut.enim animalia filneftria . Y?n domantit nifi-primo fortibus,vinculis - ,Pheantur ; quia (ci'icec nunquam :domira Cfficerentur, fi fine.vinculis ad. voluntatem "làm vagari dimitterenture ./ 0700153 ( y Slcverenecelfle fuit; vtleges,; & mandata Jeo , & à fuperioribus fierent;vt infta li- — ,:65 iuftitiz vagabiles moreshominum cor IBtrentur, & domarentur, (imo enim qui fine difciplina dimittitur, - pull vir vanus jn fuperbjam erigitur,& ficut Nus onagri liberumnatum putat. Iob r1. tür quam enim homo perfe&e corrigere- » Vel domaretur , fi (ine legis vinculo "Bàri ad arbitrium fuum fineretur, l] s" Rt 332 OPVS'CVLY. | ^! Etideoad ligandum mores hominum vagarentur;cóftituta ett triplex lex. fciliceb Lexnaturz, lex fcripturz, & lex human CurT2023213: HI FOUD Q3 , ! » Lex Naturz eft illainflexibilis re&itudo quam Deusin fynderefi confcientiz colloc* uit , quz vnicuique di&at; & oftendit qu/ bonum füerit, vel quid malum. De ifta 1g" tur dicitur Rom. 2, Gentes non habent? legem , cümnaturaliter eá qua legis (unc ciant, ipfi funt ficutlex. : ; Lex fcripturz eftilla quam Deus Moyfi fcriptis dedic: Ec quam Chriftus in fcrip!^ Euangeliorum fuis fidelibus dereliquit . V quibus dicitur Ofee 8. 5cribam eis multipl ces leges meas, quz "velut alienz compu? tz íunt. r ^ dLexvero humanz curiz eft illa , quam? religimen hominum principes ftacuerui" Vnde Paülusad Romanos 7. Lex in hom dominatur quanto tempore viuit, . n | , Qu SECVNDAPARS, — 1g. Qnnes gentes vocantur à Chriflo, Ex emp ma C Ornelius Centurio gentilis Italicus per . V4 Imperatorem in Paleftine.Ce(acea con ftitutus,religiofe viuebat. & timens Deum, multas eleemofynas faciebat , & fepius Deü *xorabat, quap:oprer Deus ipíum.perire. non fuftinens, Angelum fibimifit. per quem. 3d Beatum Petrum dircáus, fidem,& baptif mum fufcepit. (iust 90-11 32:0 ni nsap -:Confidera quomodo etiam. elemofynaitt: Gentilibus, &alijseft Deo grata, que apud, eum falutem poffeffori fno meretur, ità Di. Uiha clementia, & communiter hominem. Plum; & mifericordem quamuisalias fit pec-. Qtor, non (uftinet damnari iuxta verbum di; "Hieronymi dicentis fe non audiffe homi $m male mortuum pijsoperibusaffuetum; "It de. Beato Gregorio legitur, quod Pa- 3'um fuis orationibus ab Inferno fü(cita- Dit to quód ipíum fuiffe pium audierat: ideo «itur Thobiz 4. quód cleemofyna à pecca "liberae Aces oniidinss iino» ti -5 €um iudzi abhominarentur Gentiles, ita quodin primitiua Ecclefia Chri(ti Difcipuli, 1 promaiori pacte Tudei erant . Gentilinon pr $£dicarent, neccis communicarét, E25] ! 1 im l 3 fcd b Bio ÓO0PysCÓPLIT^ fed potius in Iudza cum Iüdzis habitarent: Facti eft quod Petrus quadam die in Iop* pem manebat , vbiin folatium vnius domus afcenderet , & orabat. Factus igitur in e xca7 filifiteüniper quatuoratigulos a Cce'o dimi. fam omnibus ferpentibus; quadrupedibus; '& volatilibusplenum fibiprezfentacum in vie fü intuetür, & canc'de colo aüditur ; vox: monehns;vt comedat dicéns: Surge Petre, oc cide; & manduca. Dixit autem nequaqüam Doóinine, quia commune;aütimmundü nun* quam introiuit in os meum: refpondit aüw- cvs quód difcipuli gericibus predicanerunt T4 eis communicantes , ip(os ad fidem, &'EC elefiam receperunt? ^ Tunc-igitur in trauit nuntius cornelij gentilis , qui fidem j &'b&* puimumpetebat;& ficin vifione cognouit» quod neminem refutare deberet.Inde etiim fa&ume(t , o, difcretioné ceremonialef Ce borum Legaliuny dimiferunc, & ripe dni aui i mail wy RLSOALULLLL LIUÁ, )A'HIGGALAIDA!OGHIMI E ULAAEGMILA LL... | |y $07 ^ — — C ON NM al ttti eR nr i D: SECVND 4. PARS. 135 ttialia dum ramen fanaeffent corporibus in bara fcebperuntcop € liberatione Sancli Petri à Vinculis per J4n-- gelum | Cap VII 77070007 p Etrus captus ab Herode, vt poft Pafcha "ab eooccideretur; primo in carcere fuic Wiiffüs duabus catenis vin&us,à quatuor qua érnionibus militum cuftoditus. Verumcuir | Oratio fierer ab Eccléfia fine intermifsione | Sd Deumpro eo , fa&umet(t ,q eademmo&te: qa in craftinum debebat ocadi, inter duos. . Tilites incarcere dormienti Angelus Domi- U a(titie, & lumen in habitaculo circumful^ I percuffoq; latere Petri, excitauit eum di- *'üs illi , Surge velociter, przcingete; & calà te caligastuas;& circundatibi veftimenn tuum, & fequereme. Cecideruntigitur "tene de pedibüs eitis; & ipfe poft Angelü b 36& qnod hocper Angelum fiebat ne cie- TU? Quinimo fe videre (omnium z(timabat. "euntes igitur primám & fecundam cuj, làm , veneruntád portam ferream , quz «t ad ciuitatem; quz vItro apertaefteis, X de poteftate Herodisexiuit,& cócinuo Belo recedente; Petrusad fe reuet(üs, An fe i minifterium récognouit dicensNüc ta T e mifit Dfis Angelü foü, & libenip; Sia Ipte igitur Petrus ad fratres ve .« Irc miraculose fe liberatum inuenit. - 1l 4 Reuc- 244 OPVSCVLT. secundo. Lotio fit ad incitandum cele^ brantem ad deuotionem, & internam puri ficationem quam intendere deber. Tertio. Lotio fit adinfinuandum, quód oblaturus, & confecraturus hoftiam lachri^ mis compun&ionis lauare debet prius con*. fcientiam . | I y à UL] Quarto. Lotio manuum ante Miffam fif ad fignificandüm illam interiorem mundifr cationem. « Vnde facer Dionyfiusdicit: quod extre mitatum ablutio fignificat ablutionem eti àminimis peccatis, hoc namq; etiam repr. fentabar ablutio Sacerdotum in veteri t€. ftamento. | Lotio digitorum in Miffa fit ante oblatio" nem, vel confecrationem. Primo ad ampliorem reuerentiam fact menti exhibendam cum iamofferri , & co fecrari debent, | | Secundo ad ampliorem deuotionem; $ puritatem incitandam. j Tertio ad ampliorem emundatione? ^ peccatis fignificandam., y Lotio digitorum poft fümptionem fact menti fit propter reuerentiam facrameD,, ne poft tanti facramenticonradum , digit non ablutis flatim alia non facrata tàDE" tur. Et QVARTA PARS. 24$ Et fit propter periculi cautelam , vt fiaiiquid de fpeciebus facramentalibus remanferit adhaerens digitis: perablutionem tollatur. Fit etiam propter munditie rerinentiam. Significat enim hzcablutio; vt Sacerdos qui per facramenti perceptionem przfumitur effe mundatus, poft celebrationem munditiamretineat, & à recidiua inquinatione fibi caueat. | PUT € 2 Thurificatio ante Miffam , & in ea fit; v ! |. 1- Propter facramenti reuerentiam , vt fcilicet per thuris bonum odorem , expellatur fi quid maliodorisibi faerit, quód horrorem prouocare poífet. . : * Propter. Diabolicz malignitatis repulfam, ne videlicet ille malignus aliquid contra factificium, vel celebrantem machina- Ti vel facere pofsit , huiufmodi enim fumo omine genus Demoniorum extruditur. 3 Propterdeuotionem & orationem celebrantis ac aísillentium fignificandam , quae Peripíos ad Deum dirigitur. 4 Propter effe&um gratiz rcpre(entandáü: qua ficut Chriflus bono odore repletus fuic. 1 4 3. Attajsofculatio, & ante Miilam,& In ipfa fit — 4. Ad (acramenti confecrandi, tractandi , & 246 oOPVSCVLI. & (üumendi reuerentiam. qo "4 Adeelebrantis amorem erga Chriftum excitandum . aio em 3 Ad dile&ionem inter Chriflum fpon- (1m, & Ecclefiam fponfam reprefentandam. '4 Addeteftabilem Inde proditoris ofculationem fignificahdam , prefertim quo ad illamofculationem , que fic poft Sacramenti eleuationem , cum dicitür ex hac altaris participatione; &c. ^ uk orow 4 Sacerdotis ad populum falutatio ; que fit verfio quintuplex : quintuplicem manifeftationem Chrifti in dierefurre&io- | nis fue fa&am , reprefentat . Septem vieif bus fit, quinquies videlicet , cum fe vertit. | ad populum, & bis &um fe non vertit, ^vt cum dicit in prefarione; Dominus vobi(cü: & poft Hottie fra&ionem: Pax Doniini fit femper vobiícum , feptiformem fpiritus fane &i gratiam fignificat; ^ - | 4 5 Geltus principalis variatio , eft fep / sls e ETRRRRRURNS munddibandbcira tuplex. i 1 Brachiorum extenfio, que fignificatexX ten(ionem brachiorum Chrifti in Cruce. 2 Eleuatio brachiorum, que fignificat di-. re&ionemorationisad Deum. "UN .3 Coniun&io manuum, que fignificat co? jun&ionem cordis cum ore:oris cum oper bus, fidei cumfa&ischaritatis, —. ^-^ 4 Can- N ^ i QVARTA PARS. 247 4. Cancellatio manuum, quz fignificat cru Cifixionem , fiue affixioné Chrifti in Cruce . $ Digitorum , fcilicet policis cum indice copilatio ,' que fit propter facramenti reuerentiam , & propter periculi cautelam : . ne fialiqua particula digitis adheferic, difperdatur. | J Item ad fignificandam copnlationem capitiscum membris , i. Chrifti cum Ecclefia . 6. Corporis inclinatio , que fitad reprzfen tandam humilitatem , & obedientiani Chrifti; ex quibus paísionem , fufcepit. ' Item ad.incitandum celebrantem,& aftan tes ad humilitatem , & deuotionem. - : - .S 6 Multiplex figuatio per; races; fit d repre(entandum modum;& ordinem Do minice paísianis . H3 £38V Et quia illa paísio quibufdam gradibus fuit pera&a:quadam enim paísionis partes - crucifixionem precefferunt , & quadam in Cruce confümatez fnnt. Ideo etiam 'qued& cruces fiuntad ieprafentandum ea; qug pa(- fÍuse(t Dominns ante:crücifixianem, vt ille Que fiunt.ante confecracionem «Quedam 'vetó fiunt.ad reprzíentandum ea, quain Cruce, vel po(pCricem fa&a (unt: ficut ille que fiunt poft coifecrationem: peificitur autemifta: Genificatio per c'acem, 1 Tripliciciuce fub illis vorbiss 7 "od Hec iN 248 OPVSCVLI. Hec dona. Hzc munera. . Hac fan&a factrifitia. Ad reprefenrandum traditionem Chrifti fa&amà Deo patre, Iuda, Iudaeis, | 2 Triplici cruce fub illisverbis. Benedi&am. Afcriptàm. Ratam. ;|.— Ad reprefentandum venditionem perfe: Gamà Sacerdotibus, Scribis, Pharifeis. | Vcl venditionis precium, fcilicet criginta denariorum Iudam venditorem. 3 Duplicicruce fub illis verbis Corpus, & fanguis fiat. Adreprzientandum Chriftum venditunt 4 Vnica cruce in confecratione corpori$ fub illo verbo . Benedixit , " Item vnica cruce in confecratione fangui^ nis fübillo verbo. - Benedixit. ' Ad xeprefentandum przfignationem paf fionis Chriíti fa&am in cena per huius fact". menti inftitutionem (ub fpecie panis, & VI^. ni, vel paísionem Chritti in corpore , € in anima. s Quintuplici cruce fub illis verbis. Hoítiam puram . 1. e I ; J o uon — . QVARTA PARS, 249 . Hoftiam (an&tam,- imo | Hof'tiam immaculatam. | | Panem fan&um vitz eterne: ' Et Calicem falutis perpetuz. . Adreprafíenra»dum quinque plagas fiue Vulnera principdlia corporis Chrifti. 6 Triplici Cruce fub illisverbis. Corpus, & fanguinem fumpferimusomni | " bened:i&ione celetti; & gratiarepleamur. Ad 'eprefentandum corporis Chrifti extenfionem, fanguinis effüfionem , & paísionis fru&um. | | 7 Triplici Cruce füb illis verbis. Sandificas. Viuificas; ' ii Benedicis, & przftasnobis. | , Adreprafentandum tripiicem Chiiftiora tionem in cruce, fcilicet | Pro perfecutoribus. Pro liberatione 3 morte, Et pro adeptione glorie. ..9 Triplici cruce fub illisverbis, er ipfum. BY I» (Ete ipfo, j| 3Hemüso. ' | cis leprefentandum tres horas quibus | Junto Pependit in cruce , quia ab hora q; ad nonam. | 9 Duplici cruce fub illis verbis. R Deo "Ig so OPVSCVLI Deo patri omnipotenti: in Vnitate Spiritus fan&i. Adrepraíentandum feparationem anima à corpore. 10 Ttiplici cruce füb illis verbis, Pax Domini Sit (emper: Vobiícum. Ad reprzfentandum Chiti refurredionem tertia die fa&am.- € 7 Hoftiz fractio fit ad pb(eritndbns formam quam Chriftus circa confe&ionem huius facramenti tenuit. Ipfe enim panem fregit. Ad reprafentandum pafsionem Chrift , inqua corpus eius d nibusfra&um , gitur primm di luas medie jatég, ad defi e adn iceN : /del) natorum, Ícit Y, ]n zterna gloria , Et eorum qui funt; In temporali mileria , Ittanamqj niedietas, quz ex manu dextr? " fuper QVARTA PARS? J sr füpet patenam: indiuifa collocatür, fiaüifi- €t prede(tinatos; qui 14m adepti funt bea« Utudinem, quz per dextram intelligitur: —.— Aliaveró medietas, quz in finiftra recollitur , diuiditur in duas partes: quarum vna medietati füper patenam collocatz coniungitur , & fignificat illos, qui funt in purgato- X10, licet quidem beatitudinem nondum habeant;fünttamencertide ea:;:0 555 7 Altera que poft hanc dinifiohem:in dextrà tenetur mittitur in. calicem; & fignat predeftinatos adhucin hoc feculo. vinentes, qui quamuis: de beacitudine:habenda certi non fint , illam tamen virtute pafsionis; & fanguinis Chrifti confequentur , licet per , multas tribulationes, que percalicem figni- - ficantur ;: NqosQ J 9 Pofiquam Sacerdos dixit Agnus Dei; &c: Ofculatur librum y vel Altare, vel - aliud fecundum con(uecudinemloci- Et deinde Miniftrum , vel imaginem; veltabulam . Per eundem fibi porre&am, quz vlterius exhibetur-aftantibus ofculanda «^ Primo;jdeo; vt cclebrans non folum:cum 9 pacem, fed; & cum proximo fe haberc . Protefletnr.,.. »itoj Secundo jdeo , ve alij ofculantes profi- ; teantur fece(le coninn&os in vnitate fidei, per Chriftum in ara Crucis immolatum;, "1 R 3 $ re ;nis, & iuftitig vita, & operes "(77^ -! 252 OPVSCVLILIL -4 1o:Poít communionem ; & calicis, ac digitorum cuim: vino ablutionem 5 fumitur illud.winütatc: c7: x5b 19 tp (1991b01:3. . iPrimoideo;,vt reliquie fpecierum facramentalium/fique in oreremanferint: cumillo transglutianturs 5757005000 0005s 3 Secundo; vt per. hoc fignificetur., quód Sacerdos deincepsmanere debeat mundus, & (eruare (aporem, acodorem vini: compun &ionis , & humilitatis in corde» ltem faporém: gratiarum a&ionis, & le- Cities dn oreos: 200 1onSnseteni] | Itefn etiam-faporern re&a conueríatio-- L| , 13 1 S De operibus bonis, — Cap. XLI. QC Cripmel in Prouerbijs : Quod nul- A. Inm malum impunitum ; & nullum bonüm irremuneratum. «5 00 0309 0^ Operabona, que non fiunt in charitate; ideft in ftatu gratiz, licec non valeant ad Vi tanreternam; valent tamen ad alia multt* Certé;opusbonnm aptar cor, fcilicec ad fu" fceptionem gratie, minuit pornam , fcilicet illam: quedebcretur finon fieret illud opus: dit bona terra , fcilicet remiporalia: occupát; ícilicez ne fit homo inte. im ociofus,ve - b operi 4 SUUS PARS. 252 operi malo deditus , affuefcit (cilicetad bene operandum: delectat, (ciiicec mentem: | mitigat , fcilicet fomitem peccati : arcet , fcilicet fnxain déccati: Bona opera ferunt in nobis,lumen. Vnde D. Paulusdicebat, ad Ephefios 5. kuiftis aliquaiido teneb:c nunc autem lux in Domino. Vt fj lucis ambulate. Fru&us enim:lucis eit in omni bonitate, & iufticia, & v: veritate. " meti OBvnmTTSTLIUUMPeRR— De gradibus perfectionis Cip X LII. Sus perfectio: i Beátitudo. n!$ per quam : afcendimus, ^fq; ; Perfectio charitatis | ad gradum füpre. | Puritàs cordis. ' mü beatitudinis : incipiendo etiim | Pullulatio virtutum ,- à timo:e feruili ; | 'Expulfio vitiorum . €x quo nafcitur ti | upt mo: Domini. Et Mortificatio voluptatü,. €x timore Domi Humilitas, ni nafcitur cópun- " ctio cordis. Etex | Nuditas, & cótemptus, compüctione cor- ' ' Compunctio cordis. dis naícitur nudi. tas, & conté ptus, | Timor Domini. &ficde fingulis, | Timor feruilis.- Epi-