Ars et Theoria transmutationis metallicae, cum Voarchadumia, proportionibus, numeris & iconibus rei accommodis illustrata...

ARSETTHEo' .RIA TRTANSMVTATIONIS ME- tallicse cumVoarchadfimia, proportionibus,numeris, &iconibus rei accommodis iJluftrata. lOANNE AVGVSTINO PANTHEO VENETO AVTHORE, Vfneunt apud ViuantiumGautberotiuiH in via lacobga fub interlignio SandiJViartini, EXORATIO IMPRESSIONIS i ^REVERENDISSIMO IN CHRISTO PATRI, &D.D. ALTOBEELO AVEROLDO, Deij& ApoftoliccE fedis gratia,Epifcopo Polem jSandlifsimi que D.N. Papae 'Referen. ac per tortam ditionem Venetam, eum poteftats Legati Cardinalis de latere,Legato dignilT. loannes Au giiftinus Panthcus Venetus facerdos, perennem felicitatem. AmdiujVoarchadumiae nofl:r*(co tra Alchfmiam,via,& ratione ab Ar chimia, &Sophia, diuerff)foetus in luce emerfiflet (Preful Reucr^dilT.) nifi Genius quidam, talibus verbis, ffidue increpas,ab incepto, dcterruiflet.Pantheu?; : £15 te furor agit? Qmtibi audacia tantu arrogas? jtiraplumen adhucAuicula nido abigas? Cui tan mabeil,vt vires fuppetat ad volatumtquo ne pcbus quidem tuto poftis incedei-e? Quis hoc de te iiithee fulpicetur? Vtqubplura feimpedimenta >iiciunt,eo impefius hunc tuum foetum emittere (lines?Et quod eft magis abfurdummon italiam odo, fed vniuerfum terraru orbem jveliaeu perrare ?Acinfuper(quodpra5teranimit^i fentenin eE) ANDREAM GRITVM radiantifsihm Veneta; Reip. fidus, Genius au/picacifiimo ^tu,ac renutu,vniuerfus imperii ftatus pendet,au ;Ali EXORATIO IMPRESSIONIS, deas incauti interpellare? Vide(quero) quidag:^ Ille maioribus negodis eft implidtus:quam vtcr iufquam verbis pofsif vacare Etnifi tanto lefloL digna attuleris, futuru fineclubio eft, vtvnde gr^ tiam lperas,inde contemptum, &odium referatj Meum itaque confilium (necfortafle imperitui» hoc eft: vel impotentem adhuc foetum hunc tanti^ pereducandum ,donecpotentior,& longegratiL prodire poftitmel fi prorfiis aededum putas, ita efe ornare cotendas, vt non turpis faltem vidcatur.R^ ergo monitis, faepifsiine caftigatusaddubitaui(f^y tedr) aliquandiu,ne nimius patris indulgentifsin^P amor,reftumiudidumfalleret.Iccirco duos con-^. lui Cenforcs,qui totummrfus opus, terq; quatcig^ ab initioab finem vfquepreuoluerent, exploipg. rent, ac diligenter perpenderent. Difcufsis aut^j fingulisquibufq;,nihil in toto opere deprehenfitjj. eft,quod addi,vel detrahi,vel mutari debere vi<&, retur.Namque,cpusfilis perfedumafferebantpK portionibus ,partes vniuer& conuenire >infig[^ formaprxftjire,vegetum corpus effe,fiicd plenu^j afiiduo,ac diuturno labore firmatum: vt nullius dj tici iudicium exhorrefcat: vnum duntaxat exceji|j eft: Venufta.fioris el6gatia:cum tamen eam nosi^, lentes, Icientefq; dicendi magiftris reliquerimij contenti verborum fimplidtate: vt illis verba, n lententis verbis ambiciofius inlemirent. In qi- (nifi meiudicium fallit)humillimus facrarum liti jj| rum ftilus,in quo diutius verlati fiimus,hanc noiL fcrmonis negligentiam fouet, tueturq;, vulgatisj/ 1 EXORATIO IMPRESSIONIS. 5 3pi’,&vfitatis,quamelegatibus, &exqmfitis verbis %tens,quod nihil ineptius habeatur qud in quaeftio %everitatis cognofcendae, de verborum ornitu, 3'^feifeCohcitum. Fidesauthoris non temere foleteflc %ijjeda jvbi ittfbletesvocum illecebrae afFedtatur. 'TJm flores pluris frudibusfaeiunt, non immerito, '!ltamquam inanesa grauioribusViris, reiiciuntur. '^oshaud quaquam populi plaufum quiritamus, ^tis habemus,ac fuper: fi pauci filentes introfpici- ^nt^& aliquid taquam fl;upidi,uel epenitiflimis Na ^TOrae penetralibus, vel e remotifsimis Cceli adytis 'rrutum admiretur.Reliquos vero,ceu indignos, & ^oflrorum conceptuum ignaros paruipendimus, ^uue rudi ingenio ,leu humili lermone inculti cen- ^Teamur.Cu hoc, vel imprimis gloriofum nobis fu- Siirum arbitremur,fi h$c (qualiacunq; fint) impe- 'j^tipri multitudini diiplicuerint. Necm.dicendi ta- %mgratia, lepofiie, fapientem hominem reddit. boc etiam deditaopera facimus:vt caelata ve ‘%ate{ub amariori cortice locutionis vulgus igna- ^•iim,atantarum rerumledione abfterreatur: que- ‘^modumVoarchadumici :Archicanopiquecon •Jpeuere, qui Argentum, &Aurum, oleis, vel aquis Uiccultanf.qub videntes non videant, &intelligen- '^Is non percipiant .Circumfpedi negociatores, in Mionis, nonfuperficiem, fedclaufamfubflantiam Requirunt. Hic etiam non dcaitificiofo verborum “^InbitUjfed derebus feriis palma queritur,ebperel^ubr quod ea pi omunturiquae nOn in Gemmis,vel -*IAere,fed in Auro,vel potius in fempiternis men ;Aiii Adle&ores fatio. Vamuis filentio iioftram 'incultam indaginem potius prasteriredebuiflem’:quam talis,ac tam ad mirandae me tallicae mixtionis Verbum aliquod loqui,moneribus antiquis patribus:l^o lite arcana propalare mortalibus. Attamen annuen te caula prima:trurinataimmenfa lupernaturali :ac omnibusfere occulta materia,non fineoptimis inftiturionibusaprimaeCaufaainfpirationeiamdudfi acceptisrquibviS omnianos debete fatciqur. Operae preciumduximus fubumbraculo Solaris reflex*" compendio veritatem oftendete: &grauifsimam hanc tranfmutandi metalla prouinciam ele£tis peni t* elucefcere.Verum quia fub aenigmatispallio fbrtafle delitefcerc virtus illius videbitur (vt par eft) id cogno{catur,velimus:nec alia de caufa appofitum fuifle Schema,nifi propter Ingratos,Indignos, Son tes.Alienigenas, Prophanos ,Adulatores, Apoftatas,Anathematizat05,Maledicos,Infideles,&trifl:« Hypocritas.Totum nuncre61:e:& breuiter: 8? aper te dicetur. Cum copiofius in portione Diuifionis: &in Speculo noftrae mentis intuitus narretur. Vt Lucentes lux adueniens in luce clarificet:& Aberrantes hac accedente luce emendentur;& compotes gratias dono fruanturvnitate. 98 Pater:'Filius:Spirims'<an(Sus:&Trinitasvna. Solavnitas:Subfl:atia:Dimnita5:Gloria:Maicftas:Efrentia: Exemplar: ThronOSrT^ber nacuIumr&Totum.Ton^jDiton’ :Triton% Diateflaron:I>kpente:Diapa(bh: &Arnib-... . nia.Hyle:Circiniis:PuiSum:Linea: fertos, Diametr6S:Gir.Qimferebtia:T,riaguius:QM drangulus:Pentang’ulus:S€£anguIus:Septan-p gulus :Oftangulusj &Nopai;gijlus. Nume- S«ov rusiVn^.-Duo :Tres:Quatuor:Qiunq;: Sex. • yt/jiov Septem:Od:o:& Nouem,Caritas:Intelligen tia;vniuerfalis A,nimarum;-CbrporCimq;.Ca ^ TTvtu pacitas: Caelorum vniuerfalis Operatio:Pu^ fioc-mi ritas:SimpIicitas;Ignis:Aer:Aquar&fola-Ter hQji <v itfxy ra.Solum Chaos: Elementorum mixtio: A- *' mCC>- l-vTrrj^i'o SrjWT/^xr byirus,Tenebrae;Eu*DieS:&>Mox. Solum Firmametum:aquarum Separatiorac Cogre .gatioi- TeiTse Apparitio,&Virtus genferaj-i' u'a. Solum Sulfut;,Argentu viuamt-lpirtrafi Vnio;&:Resvna Ibla. Solqs Sol:Luna:Stelk rum congregatio: Signorum: Dierum: Men ,^' fium:ac Annorum Ordo. Sola Prs:.ceptoru -^ fcries:yirtutum:Sacrifidorum, animalium: .mn vegctabilium;& metallorfi Cogregatib. IV]otor:Vita:Tra{lubftantiator: Prima caiifa » Aledium, &Finis. *“' ,• - ARTIS METALLICAE ELEMENTA. .H 9 THEORICA AC PRAXIS.' Erminatio ,recipientium eft mutatio niturarum receptaru perinefFa-jjq Tbilem mixtionem calidi, i. Ignis cu i Frigido:humidi.i.Aqu!ECum Sicco di/pofitionepercetua. Haec perpetua difpolitip eft fumus albus: &eft iqua albificans indicum lapide,vt ait IVlaria. Haec res eft aqua albificans indrademum lapidem.i.indi ivoiXajJov cum.Etifta aqua eft aqua viua,quaeficca dicitur,vt™» ‘omnes afTerunt.Et eft Argentum viuum Sapientu, de quodixit Hermes,Cuftodite hoc Argentu viuu coagulatu,quod eft in intimis thalamis,in quib^coa gulatumeft.Ipfumenim Argentum viuum eft de CORDE SATVRN1, &eft fecretu Sccliar, &diciturTerrarefidua.Qui igitur verba audit, ipfe inquirat.Sed teftamunper illum,qmnullius mal^ pei-petratumppus iufiificat,& nulUus refte ac bcn^ exaratum condemnat,g> omne quod caelauimus de hac fapientiajiam deteximus,& maximum arcanu, fcientiam &intelleftum habentibus patefecimus. Qui vult ergo proficei ein hac lapientia, oportet iftam admirabilem mixtionem,feu arcanum maximum componere et poftea ipfum mutare de natura in naturam, LucaficdicenteiaTurba.Plurib» rebus non indigetis,nili vna tantum. Etifta res vna in vno quoq; gradu operum noftrorum in alia vertiturnaturam.Namvtteftatur Geber, Ars talis no Iconfiftitinpluralitatererum,cum dicit.Eft.n. La- pi* vnu$,Mediftria vna,in quo maglfterium noflrfi confiflitjcui non addimusrem extraneam aliquam ' qec minuimuSjttifi q» in praeparatione ei* fuperflua remouemus. In vna ergo re conflftit totum magifterium illud, llin Argentoviuo. Et hocexpref ,fe dicit Alphidius filio luo.Scito fili,g> hic]apis,qui eft radix,de quo omnes Sapientes tradauemnt, Ar gentum viuura ell.Et eft quoddam Argentum vitium Albi coloris, &pluftluam fpeculum Iplendes, j» ItemferturinTurba.Initiumtotiusoperisefl albe ^ j"do.i.ArgentumviuUm.Ruborq: fucccdit. Notetis U ergo Acetum,Agnus,Aibacheft,Albedo, Albo' rachjAlbump^umbum,Anima,Aqua, -Aqua albi- / ficans,Aquagranis,Aqua merciiriaUs, Aqua niundifieata, Aquaficca, Aquatalchi, Aqua viua, A- qua vilcoft, Aqua vitae, Aqua vrinat. Argentum viuum ftpientum,Argentum viuum coagulatum,Argyrion 2otichon,Arfenicum, Auripigmen tum,A2och,Cain,CambariCaput corui, calpacha ja,Coelum,Chefrephhai,CorlSturni,Compar,cor pus album,corpus contrarium,Filius,Fumus albus, Gumma.IdermaphroditusiHyems,humiditasadu, ftiua,Humiditasaquofa.Inimicus,,Lapis vnus,Magnefia,Medicina vna,medium difpofitiuum,men- Xftruum,MERG VRIVS,Occides,OIlus,Ouu, Phlegma,Plumbum,Primus,pun(5lum,radix,Satur nus,lecretumScoli£E,Senc(SuS,Serinech,leruusfugitiuus,focius, Spiritus,llagnum,Sublimatum, luccus,fudor SoliSjTerra refidua,Ventus,velpera, vri- /.j 'napuerorum,vultur, Zibach,& Ziua,idem flgnifi- 1* I ficant.Q^ru omniu,& multom alioru nominajp lixitatisvitadaEgratiaomittimus.In compofitione aute hui' admirabilis mixtionis,feu maximi arcani, oportet nos fequi natura.NamCvt ailGeber)natura ^ j, pfe agit.Nos aut oportet tria fcire ,videlicet quid e^ natura,quot fiini natursB,& qualiter natura operat.' * SEcundum autem Ariftotelem fecundo phyhcsaufcultationis,Natura lic diffinitur. Natura, eft Principium, &Caufa motiendi, &quiefccn ^i in illo in quo eft primo,&perfe,& non fecundii accidepsJtem fecundum Audtoremperfedti magi **< ^'ftcrii.Natur:E,& complexiones primarum qualitatumfi)ntquatuor,videUcetcaliaitas, &Siccitas, vt in Ignc.Caliditas,&Humidita5,vt in Aere.Humi-. ditas,&frigiditas,vtin Aqua.Frigiditas, &liccitas, vtintcrra.OmnesautemiftascdplexionesinjEquales funt,nec eft vllaiftarum,quam •qUsrimus.Nain. nos quaerimus squale,de quo diciploannicius, gjv squalis mixtio eft vna,quando cuna moderatione incolume dicitur corpus.Notetis ergo,qi dicit cum moderatione.fprsdiftarun.aturaru, videlicet cali- Notatv? ditatis,humiditaris,frigiditatis,&fi;cpitatis.Nfl qui- Purn». do aliqua iftarunaturarualia non ex,cedit,tunc dici'> tur corpus squale,quia tantu eft de yha, quaptude. alia. Item notetis,^ ihcolupac dicitur {anu, vel mu- . dum ab omni caufa corruptionis.lE.t fcrfm Geber. Notan-" Stagnum eftplumbupa purifsimumj&eftin eq "sdun>i qiialitas fixionis,vel fpifsitudinis duoriiip cdponeia . S|ti'u'm argenti viui.C&fulfuns,non autem squalitas,' , jTquamfiin mixtione argentiviui.ItSHernj^ ' 'B'ff Filii Philofophorum corpora funt reptem, quoru primus eft SoI,eoj:um optimus rex,& caput, quod .^ nec terra corrumpit,nec res comburens comburit, necaqua alteratur,eo complexio eius eft tempe- . *rata,&:naturadire<3a,iCaliditate,Humiditaj;e,Fri 'giditate,&Sicatate.Necineo quid fuperfluum eft, veldiminutum.EtideoPhilolbphi praetulerat ipfum,& magni^cauerunt,& dixerunt,g» fic Te habet Solin corporibus,^]uemadmodum Sol in Stellis. Suo.n.lumine, &fplendore omnia commutabilia germinat,&omnesfru(ftusperficit nutu dei, **• Quid plura,fi ad hocperuenire ppfsimus?Habem* proportionatum fer^ totu iuxta Socratem dicente, lam ergo Albiplumbi difpofitionem vobis demo 'Pftraui,quo genito nihil aliud eft, gopus mulierum, &ludus puerorum.Item notetis, q? Ingreftio. Sum Notanmerfio,Coniun&o.Connexio,Complexio, Com dum. pofitio,&Mixtio,idemfignificantin hac arte. Ninil.n.mgreditur,iummergitur,coniungitur, connc (ftitur, complectitur,componitur, quado mifcetur. Ergo videamus quid fit mixtio, quia ipia cognita per diffinitionem omnia alia cognofcentur. Secundum ergo Philofbphum primo de generatio ne.Mixtio eft mifdbiliumalteratorum perminima coniundlorumVnio.Notetismifcibilium. i. eleme Notantor{i.Nam ipfa funt prima principia vnius cuiuiq; dunp mixti, necipfi’ mixti manifeftafn,nec occultam fcire ppflumus naturam ,Jnifi fcjamus ipfa elementa commifccre,feucomponere,VndeHermes didit. ’ j Jntellige fiU quatuor elementorum fidentiam ,qtia!h4 J fuis pofita Iu nt rationibus In Tua abiconJita appari tionCjEorum.n.ablcondita apparitio,nequaquam fignificatur nificomponatur,e6^non perficiuntur donec fui colores peragantur.Notetis etiam per minima.i. per indiuifibilia.Nam fi quid poflet diuidi,non effet minimum, cum omnis pars minor fit Notanfuo toto.Apparet er_go ^per minima.i.per indiuifi dum. ' bilia fit mixtio Elementorum.Et Elementum fit minimum corporum apparentium, patetper diffinitionem eius.Elementiim enim minima particula corporis eft. TErtio,videamus qualiter operaturNatura. Et certe quatuor modis.f.fecundu quatuor mot', quifunt Corruptio,Generatio ,Augmentum, &Diminutio. Alteratio.n.eft fecundum qualitate mutatio.Agitergo natura corrumpendo. S?d quia Corruptionis multae funtfpecies, tentemus folum de vna,quaE vertitur in propofitum hoftrum.Et cer te vna eft Putrefadio.VndeHermes iallegoria lua, Sciroie,(j artis origo eft caput Corui,qui in nigredine notiis,&in claritate diei fine alis volat, &ama . ritudine noftra in fuo fanguine exeunte coloratio accipitur,& afuo dorfo mera accipitur aqua. Non eft aliud caputCorui,nifi nigredo notiis. Quialicut ifta funt nigra, St obfcura refpetlu diei ,fic corpus putrefadlum refpetlu corporis mudi, ex putrefatlione oritur,feu per noftrum artificium extra hitur.Sed cuius coloris debet elTe iftud corpus mu- ^um?Certealbi coloris.Vnde Hermes.Scitote rujyaorum inquifitores,& Sapientia filii, q> Vultur fia ^Biii lancholia,Nigredo,Nox,Putrcfa<9:io,Prsgnatio,&: Sputuniidemfignificant.Sed quid remanet corruptum poft Putr.efadionem?R.elpondemus. Subfta tia formae,qUK ante putrefadionem erat in potentia rei introduda ex proportione Elemetorum ,ex quibus erat compofita.Qma materia non ita corru pitur,vt penitus annihiletur,feu ad nihilum reduca tur,cum elementa deftrui anobis non fit poisibil e, ftd £(rentia,& Forma,quam ex mixtione fufceperant ,bene penitus annihilantur. Namtotum-iiite- grale(puta domus)confiftit ex fuis partibus integra libus.Defl:ruda vero,feu difiunda vnaparte aloco luo,quemlocum ^rius habebatin totodeftruitur forma, fiue Eflentia totius domus, &tamen remanentLapides,Ligna, &Fundamenta, ex quibus co ftabat domus.Sic etiam in propofito noftro. Nam leparato humido aloco fuo,quem habebat in com mixto dementari, tanquamparsintegralisin toto, &hoc per calorem eleuantem ipfum, &(eparan^ ab aliis partibus,annihilatur penitus forma, &efleil tia iplius mixti.Subftantia tamen humidi non anni hilatur,necpotefl:annihi]ari.Sed contra. Nonne fi ponamus ollam plenam aquae ad ignem,per virtute caloris c6fumetur,ita nihil remanebit? Certe fic. Ergo iubftantiaeius penitus annihilatur.Relpondemus.Q^dAqua habet fubftantiam valde fubti lem,& raram.Item habet contrarias qualitates peni tus qualitatibus ignis.NamCaliditas ignis frigiditati aqu* opponitur ,&ficcitas humiditatuCum ergo caliditas ignis frigiditati aquae aduenit,pugnant in- ^5 ter {e:& fi caliditas vincat aqus humidi frigiditate, intantum iubtiliat,& ratificatfubftantiam aqu!E,q> tranfinutateaminfubfl:antiamAeris,Nani Aerge neratur ex Calido ignis, &Huinidoaquae.EtTerra ex; Sicco ignis, &Frigido aquae.Vndae Morienus. Quatuor funt Elementa,quoru duo funt principalia, &fummoper^ contraria,vt Ignis, &Aqua. Alia vero duo generantur exiftis,vt Aer,& Terra.Hoc etiam declarat Albeitus optimi in libro pengenefeos. Item videmus nubem pluuialem virtute calo rum lurfum afcendere,& contra naturam fijam ele tiari.Nam Aquadenatura fua iemper deorfum petit:taqua graue,& cum venit ad locum perpetui frigorisjin quo frigiditas {uperatcaliditatem,tuncnu- ' bes couertitur mAquam virtute fuas frigiditatis in- Ipiflantis, &conuertentis fubftantiam' nubis in aquam,& ita generaturpluuia.Et etiam 'cum ventus borealis,cuius natura eft frigidaj& ficca,obuiat auftralijtuncfifrigiditasborealiSfiiperat caliditatem au{l:raIem,condcnfatur,& cogelatur nubes ,&haec aliquoties in Aquam conuertiturjaliquoties in gradinemjaliquotiesinniiiem.Exquoappareqtplubftantia Elementorum non poteft annihilari, Ed re 'dpit tran fmutationem ,cum natura vnius naturam alterius fuperat. H r' Ecundus autem motus naturae efl: Generatio. *N^um Corruptio vnius,eft Generatio alterius, ^Philolbpho tefte priniode generatione. Et eft )impolsibile materiam cITe,'quae non fit fiib aliqua *^'<^Forma,primo phyficorum.Nam quando agens de ftruxit mixtionem primam,feu proportionem ele^ — lementorum,quae faciebat rem cfse fub prima forma,ftatim introducit aliam.Et quae forma eft illa? certe corporis corrupti,quod vocatura Sapientib* huius artis Saturnus,vel plumbu,vel ®s propter fua nigredinem,& immunditia, aqua nigredine, Scim jnQditia debet fieri mudatio.Vnde inquit hermes. Hoc fili nofcas,^ nili quis fciat ducere praegnationem,faceregenerare,mortifiearc,&fpeciesviuifica re,lumcn inducere, ac mundificare, quoufq; igni purgentqr,colorentur,& amaculis vltimis mundificentur,velut anigredine,8(tenebris,nihilfit.Si au ptemhoc quifpia fecerjt,maioris dignitatis.erit poffe jv , ls6r,vt reges eu venercntur.Item alteratio eft muta lio fecundu qualitatemTadla ex quada materia locali permutatione,qui quid^ mofcotinet infe prt cipalia huius magifterii,de quibus dicit geber,Sunt itaq; huius artis principia modi operationum ipfius quibus applicatur Artifex ad hoc magifterium,qUi quidem ad fe inuicem lunt diuerfi. Eft.n.vnus mo dusfublimatioj&defcenCo alter.i. fecundus.Et v~ nus eftdiftillatio.i.tertius.Etvnusex modis eft cal cinatio.i.quartus.Et alius folutio.i.quintus,iextus, coagulatio,feptimus vero, Fmo.odauusdemueft, caeratio. PRimus ergo modusfumfublimatio.Et caufa in ^ uentioniseiusfuit,quia non noueruntuntiqui ‘i Philofophi, nec nos,.nec qui poft nos venturi j funt,aliquod q> vniret corpora nifi fpirit” folos, vel > naturam fpiritus,vel corporis in fe contineat,fed iiS hos proie6los fii per corpora fine illoru mundatione,viderunt non perfeftos colores dare,vel ex toto corrupere,denigrare,aduerterfe, &defcedare.Note risergo,g> dicimus fine illoru mundatione. Igitur Notanmundatio debet fieri.idfta anigredine,& tenebris, dum. Etita fentit hermCs, Sed quid cft illud,q» parit ifta riigredmem?certehumiditas aquofa, &:aduftiua. , Vnde aufior trium verborum dicit,'qjhbmiditas aduftiuaeft fumus aquo](b5,dequodicitur,humidi tas aquofa,& aduftiiiacorrumpit opus, &tingit in nigredinem.Verum Kumiditas illa,qu.t parit nigre dinem,impedit albufumum,quo dcficienteaurum archimiae non fit,Morieno itajteftante.Nifi fumus 'albus fui(ret,au rumlirchimiae non fuiffet.Item de hocidem.Nota,g) de fumo albo interrogafti ,fciro te eonuenit.Fumus albus eft anima,& Spiritus illo-, rum corporum,quorum ahimasiam extraximus,et iterum eas fuis corporibus cdniunximus.Ifta ergo i Anima fuum corpus ingrefla dealbat iplumiCt mu dat ab omni nigredine. VndeparmenidesinTurba. Scitote, qj fi fuperficies dealbatur intrinfeca eius dealbantur, &fi fuperficiem ieris dealhauetit, intrinfeca eius dealbabuntur. Itemducas. Argento ' .autem viuo gubernato omne corpus dealbatur, 8( 'natura naturam coniieitit. SIccu ergo &humidum. accipite, .& extrahite fu mu aibu ab ipfis,&’cufl:odite ne pereat.Sed qua lirer generat ifte fum’ alb^lcert^ pputrcfadlione,&mudificatiorte.Primb materia, corrupit, fitq; ^per calore ignis feparatio vnius fumi aduftiui, qui / tlgltiri Nigredinem ab illo Fumoalbo,qui erat an mixtus libi in prima materia,fubvnaforma tame &ita recipit mundationem vnamper ignem.Nam alteram pollmodum recipit per artificiu nollrum. llperSublimationem,&Dillillationem,vtinfra.Et hocell,^ dicit Hippocrates in aphorifmis.In perturbatione,&vomitu,qui fponte fiunt, ll qualia oportet purgari,purgentur,bene erit.Si vero non,econtra.Qupd ficexponimus.In perturbatione vetris.i.Putrefaftionibus,qux fiunt in AludeLEt vo mitibus,quifpontefiunt.i.Sublimationibus,&Diftillationibu5,qu® fiunt in Carahaafcendendo fur fum ficut ellvomitus.Si qualia oportet purgari,piir gentur,bene eft.Si non,male.Exiis ei^o apparet,^ ' li bene Iciamusfacere Putrefa<3ionem,qu® eft turbatio Elementorum,feu Deligatio,vcl Mundificatio,& beneperSublimatidnem, &Dillillationem leparare hoc ab hocd-puruni ab impuro nobis bene erit,& fi non,male,Et notetis,gi adhxretpars v- Notan- nafixacumfecibus,qu® nunquam per Ingenioru dum. genus aliquod leparari ab illis polTet. yj TeumFumus Ule fuerit mundus,&albus, tuc '*r^efitaptus ad coniungendum cum fuo corpore,vt diximus lupra,aliter non, vtfcitis.Vnde , inquit Morienus.Si quis animam extraxerit, &eam ^ /urfuinalcenderefccerit, &ab ea omnem nigredinem,&fetorem abluerit,'poftea cum fuo corpore conjunxerit,&demum mortificauerir, videbit ma - xima mirabilia in mundo. Vifa igitur generatione ' i illius Fumi albi,qmfit per feparationemFumiadu- »7 ftiui ab eo in puirefd(fHone ,&rhundiScatione,vi-< , deamusillam quas fit,per(ublimatit>nem,-& diftil- ,lationem.Et primo videamuSjquid eft fublimatio, ^&quarefuitinuentai ^Vblimatio.n.eft mficcae per ignem eleuatioicfl ^adKaerentia fuo vafi.Caufa autem anuentionis ciusfuitmiindatiofpirituumyaliterimpolsibiliseftjVtiamdidiumelHiipra. \ DjffiJJarioveroeftputrefadlxliquorofereiafe ' ce {lix tUi-buIentisE feparatio,& hsc fuit gene ralis,Specia!is autem fuit inquifitio aquae pufaEjitavtcorpusfolutumpoftipfiusaquae refolutio aem non pofsitinfici,nec corrumpi', --l-^lftillatioriemvero pluribus ponimus modis. 1yfpermanica/y&cineritiu.per manicam, n.fic. Fiat furnus diftillationis in quo primo collocetur carbo,&coaptetur ei ben^jSc poftea fup carbones accenfosfubftantiadiftillanda ad ipii nudi *nemvnius digiti,&defupcr etiam carbones vfq; ad fummitatSfurni ,&dimittatur operari quouiq; to tum diftilletur.Modus vero alius per cineritium fic fit.Collocet iiibftatiaifoueacineririj,acdefuper li gna acceia,& permittat operari quouiq; tota mundaexeat.Primaautdiftillatiomaioreftqrcda,quia 'J manica acuitate caloris plus infert ^cineritili.Fitetilpcr balneu arens. Et caufa inuentionis talis balnei, fuit fubftantispurs in naturi fuam exti adio. Qupnia per diftillationS prima,A fec5d^ fubftah-^ijKj \tiatjfuit balnei Saturni folaferenitaSVifls ergo mo- * )dis diftillJdiy&j quid SdiftiUatip>acc:edam’aafecfe», I) ^yVminTfemKJunitometem.Tnvnaquaq; recoi*- rupdbifi triafuiVtconfideranda,. Prinjum quod eft vtilc aqua,recuadu,oleum,t'eruuin fex.Tamen nullum iftoru habet effe in corpore ifto Corrupto, fed '•» conruiumi&indiuirum, quodcorpusab aliquibus vocatUrhyle,vode dicitur,Deus crcauitprimo cae- .los &terram,quos cebIos vocamus ft blimationem, !terram vero corpus nigrum. Et cxlimo iftius tertae plarmauitDe’ Adam &ex Adam viraginem,quod reft corpus noftrum,in quo funtaliqute eflcntii? cor '' ruptionis,quas prohibentur.Vnde.inquitalphidius. Scito fili, q> in libro fitlibrorum perfi:ftio,&certiffimum eft opus ciSjqui.ratiocinantur,iam ergo man dauitibi quod proponiSsvidelicet Adamj& prohibui ea,quaeopuscorrumpunt.i.Virapincmi atnqdi cis verorvocatur hoc corpuScdrniptu mafla ptyllariana ,ex qua generaturin ftomacho chylus, &ex hoc chylo gencraturin hepate quatuornumores.fi Sanguis,Cholera,Phlegm3i&Mclacholia: &exiis corpusruftenratur,nutritur,8f.regituriHpc ideipfi dicunt peralia verba, Namdathra primo procedit in ftomacho dealbando,'ftoundo inhepate rubifi-' -caodojvltimo in membrisfiubtiliando. ii AjAccipiamqs ergo terram rubeam ,ac cum lua ,j!Aaquamundificatain aludeljigne, &aere medi- ,antibi)sa!quaIiterconiup.gamus,vtcorpusvnu .-viiaudeP aqiia fic_ca,vel fumqs albus fiat per via pu- ^,:trefa!ft.onis ,Hgpaqua,feu.puttefaiftjo vocata fiiic .•*, jnirium.opcfll^^tplauisioperiiiii.per Alphidium i intus thefanrinon liintab^ i8 ^onditi ,veru,ni in-eft Tesyati coram tuisocylis curil domu,m ingredieris, ;yolo ynien tibi Viiani' cliuei^' tribuere,quam eori^iigna voco, 91 fl ratiSri.^a-* bes,refidi)as tres clades.XcjeSj &(*xtra freStda fcfffitiii ^ exea, Porro^m: v^na‘clauiseftaquafiecdVqui^fK ,\| .per vas Tapietum, &mddp pUu^efadUbbiSimdipia^ vero Clauem incipitbpiis &fit per ipram poi^nio^ •A dum extradtid reliquatu tqumelauiuhii&cdgtld^ A^fcuntm-, Mixtura igituracptnrbfaiSuip cfeqddtu'^ ' .pfidictum, jteruraiin.q)lra.d0 aluc!ei,n^'ft'alfif^vas V*- no ppteft ignem lijfim er.c.rQcipiatur, Cpltotbtiifp; iri furno generationis, ac .dytur ignis,^vt fqtunifflutl .1marthelcdeueniatj abfqj^liquaterfninatiqheigdis ,prGE(;ermiffa,quia mot:uS .debet efleconfiAbui^Vfili tis) ^09ninterruptus .1 proplicrea rneinentote' oitK ' ^.raaneceffariaquoufq^totutppefficiawrj j', V' r.,-^Ertius motu?jia^ung eft augmeh|u^X9tt9'4^* .admodymaugTO.enFtluna: ...Nam ficutperaX- ,.-'pe&um folislUna ificipit.ilTuifiinari, St poftea ,pmnidie augmeritatuf lumen eius quoufq; tdtafit .'illuminata,fic etiam magnefia inpipit per fimiim 'ru bificari, donec tota fuerit riibificata .fi^hobdicit. hermes in fecreto luo,vidclicet vitis fapi^ritu^ file- , .cus ini 41,. diebus extrahitur, eius vintftrfiri fifie.jo» .peragitur,de caetero ipfiim.diniinuif, trituratio ve- ,ro augmentatjCo g> luna poft. 15, dimiriuitur, &in, .30,augmentatur.,,Fjt etiam basc. coniptxfiio admo- ^dunu, corporis, l^ahitee:.. Nani-fic;uflinimaepr-“ pus jn,grcdiiur, .&ip9hanet ipfum ,,fib fl'dieS'alhbus corpusiuura .Vi^Ojre-iiRiidit Alfahidius. l^Xofe- #-rc•.-tii f 'Notan* dum- Notan- dum. Motandum. qucntefugienti obuiante,ab eIsTuga auferrut, &ve ntas fequitur,& natura ctepit fuum comparem ,'vt inimicum,&fead inuicem continuerunt, &continent, quoniam anima corpus intrpiuit.Iftud pun- i9:umcftfecundu pundu martislcS^m hermetem. Sedmvero ordinem efllouisJri domo cui* pofui- ,mus Martem.Et quare ibi appofitusfuit, videaf par ,ticulanofl:ridiuifionisfub ntulb cincrhij.c. Res af\' lopis mudataJdem dicit Rodianus cum embjSio-?^^ nereducit.Notetisembryon.Embryon.n. eft fru- 'ftiOTcafn^ leu mafla, ex qua natura format in ma mc€foetum:_& diipqnitoipnia raebra fua.Sic iftud "pun^umfeRfhafla :feulkpis ,ex quo totum magillerium petEdtur'.Item iftud pun&u eft etiS materia,exqua brhnia metalla duciint origine.Vndc in quit Alphidius.Vf enucleatius intelligas me loque i tcm,volo vtftias de qua materia metalla ducunt originem- Attende itaq;. Aqua-grauis, &viftola in yirceribus terrae non habens exitum foras,fi prope eft Sulfur,cius excpda calore conuertitur in argentum viuum-Etfic Notetis,qp Aqua vilcofa, '& Sulfurfunt materia omnium metallorum ,argenti viui. Hocidem dicit geber,eum diffinit argentum viuum dicens. Argentum viuumeft Aquavilcofa in vifceribusterr^Subftanti* fubtilis Albae terraepercaloremtemperatilsimumvnita totali vnione per minima quoufq; humidum contemperc tuf aficcoj&ficcumab hiuhido aequaliter.Notetis | en’o,Aquavifcofam,&S,ubftantiSalba,%dicimusf’|t eis^ctiJ Materia argenti.Itqm notetis,per caloifem^l Ip Aemperarifiimum tanquam per inftrumepmm per mfidensipitfnJtem notetis, modum pVifidendi cii ”* didt,quomq;humldum cotemperetur cum ficco. dum. Item notetis,g» sr,arbor,argentum ,Argilla, Argy rion,ca{pa,chefleph,Con{anguineumcorpus.CorNotan~ pusimpropriu,corpus nigrum, eua, fada, fceminai dum. ' Gallina,Giumis,Gummaalba,hypoftafis alba, Lignu,Linea,LV NA, Magnefiaalba,Materia, Mater,Mafraptyiranaria,Mediu Clium, MeridiK, nigredo,niger cinis:Ouis, Sanguis, Secundus, foror, fubftantia fubtiliSjVer,virago.virilitas, Vnio fpirituum,vua acerba,&tenebrs idem funt. Vifa autS mixtione, putrefa<Sione,generatione, &augmcn-|k ratione argenti viui videamus eius fixionem,quae fi^Mi xio fit per diminutionem.quag eft quartus mot*na-«^ tur3e,quxdiminutio dicitur,&fit per decbdione, vt narratum eft lupra in prsallegato fecreto herme tis,videlicet.Vitisfapientum&c. Nam ficutLunaj poftquam plena eft,de die in diem incipit diminui, donec deipfa nihil appareat,ficalbedo,84jllumina tioiftius corporis icipit diminui per decodipnem, ^ donectota albedo diminuta fit ,&appareat rube- * do pcrnigredinem,&: dtrinitateni, quae penitus ap parebit,fi non remafit aliquid de illa humiditate a- .quola,quaE mittit albedinem. Si vero remanfit aliquiddeilla humiditate aquofa ,qua mittit albedinem, tuc non eft fafta exlicatio .Siocctpr ergo do- ^necdeueniat,&tuncbeneerit. Ethoceft: g» dicit •)Hippocrates in aphorifinis.Inanitio,fi quale oporc^etfieri,fiat, &confert,&bene crit.Si vero no eeoti Ciij DISPOSITIONES ARTIS METALLICAE. FOrnax: Caraha. AludeL L Gradus. Tempora. Ignis alienus. Terra. -> Aqua. Ignis naturalis. . Aer. Remotio fuperfluitatum Elementorum. Mixtio aequalitatis praedidorum. Putrefaftio Mixtionis. Generatio putrcfadionis. Augmentatio Generationis. DiltUndio Augmentationis. Ignis Difiun6tionis, Alteratio Ignis. Diftillatio Alterationis. Ponderatio Difhllationis. Cincritium Ponderationis. Aquaexaminationis Cineritij. Vnio examinationis Aquae. Ccrp’ cogregatiois vnionis.Aquarii examinatiols. luftificatioVnionis. Caementum luftificationis. Forma. ^ Medium difpofitluum. Materia. ^ Infertioluftificationis.Caementationis Summarium Artis Metalllcs, CAUDI SICCI TGNls; PI ITT i>’Ttr <+ 1^Naruraru Iapidis Mecat lorum Nu- "lERRA.' 9Natur® primarum qua HVMI litatum lapi dis pr^difti. FRIGI Rc, materia- AQVa Prima clam* Et Remoratum Elc- '* mentorum. Miitio squa tn litatis praedi tloriiin. Putrefaft/o. Clauisfeca 'da.Ftprimii is. Ghatio :Aug niertatior& diminutio. -tia.Etfcdm ?U AIteratio. cn oV • f\iRVBEm* «i .wcj -a-»*. \syR ?ClauisvUt- —— nia.Et terttium puM artis. >»s; Minera per- ‘pctua.Etf« dameiuaitij; RES PRIN"eiPA.L.ES. ET NECESSARIAE, SVBNOTA. fi noftro libello aperti,lucidi, &co ^piofe materiaJapi dis Philofophici(vt notem cfl)omnibus demonftrauijriys eiulq; regimen ctia v/fiq; ad confumadonem deduitimus. Attamen,Vt enucleati iis,& breuius totum arcanum,&diuinu ixitin* aperiamus fili jsdoftrinae,tres efie Philolbphorpm lapides dicimus.Animalem,Vegetabilem, &mineralem. Qui ergo animalem perficefe VQluetir,' exor dium ab animalibus adripiat, nec fine eo,j ^grtfqq; tempore imSginem viuentem procreari pbfee intel ligat. Si vero vegetabiletll confequi fortaiFe peroptaucrit,lciat,g>nifi femen in terram cadefts mortuum fuerit, iblum manebit, &fi mortuum fuerit, multumfrudiumdabir.Verumfi mineralem elige remalue>it,non abfq; 472.3o4.i72.&.224. fortietur optatum.ltaq;quihabetauresaudicndi aUdiat. Qupniamipfumarcanum maxinium omnibus be nemerentibus notum fieri «quum Gefuimus.Qmc ' .quid enim antiqui Philofbphiinuolutum’ tenebris, &nod:iscaliginetradiderunt,iam aperte reuelaui- i mUs.Siquis igitur ad perfef ioneminuentionistam | idmirabilis theiauri omnium maximi peruenerit, i per illud maximum Dei norfien mortalibus ineffa- I .fcilc ipfiim obfecramus,atqi cum obteftamur, dc c ftripgimus,vt illum fincerae mentis probitate inu labiliter cuftodiat,ne filiorum fapientura pane H canibuspK)ijcIati -> %/f ,rv NOTARYMP:R> AEDICTARVM OSTENSIO. r.ip A.rI.aA.1t E.5Qo X6G. 7E.s R.17 V.10 . ,NI5R.. *7 R.X7 A.X, A.IE. 5E. V5 4 i9 J8 '34 888 7 a,- ;8 8 li CAPITA ILL. CONCILII DECEM VIRVM. . D-PaulusValarcffo. "’ D.Frandfcus Contrarcno. 'D-PetrusMoccnicro. ' ARstranfmutationis Mctallic» Io. Auguftini Panthei ftcerdotis V^eti Leone,X. Pontifice MaximojacLconardoLaurctano optimo Pti cipc in aedibus loanis Tacuini impreflbrum accu- ^ratifiimi Ventti^ edita.VIEIdus SeptdWbris: „„M.D.XyiII. &i aauis cape NaturiE ex adytis tulit haec exempla facerdos. i Felix,qui noffe haec myftica facra poteft. D. G, hic. Archimagix , ledoropus. ' ,Arc^imica: fqphia: Icu n ^Dicerc:veridicum iam Guliel rn6 'Hyerofk i- POLONO VIRO NOBILISS. VIR- TVTlBVSf^iORlNIBVS PR.AEDI- TO. IO ANNES AVGVSTINYS PANTHEVSVENETVS SACERDdS FEI-IGI- TATEM AETER- N,A-M. jVanti tcEacIantus,qu^ tc altefum nos 'efic dixerimus,ex hoc tibi aeftimandu relinquimus,ex hoc facile iam coniice re poteris ^tua vni” caufa laborehuc Commentandi aggrefti fumus ,&de Thefauris noftfis Opushocnouum tibi excudim’’, &tibi foli dicamusJn quo opere perfpicu^ ac dilu eide rcferuauimusj&intCrpretati fumus locos omneis difficiles, &Interprete defiderates-Et qui obfcuriores videbantur in noftris illis inftitutionibus, quas de metallicis traftnutationibus fuperiorib* an nis edidimus.Qrodper comunes tibi &nobis ami cos moniti fueramus,&per literas' certiores fadi tc in illis afsidu^verfarijtelcriptaj&Expmplaria noftra no(9:urnavcrfaremanu(vt aiunt) verfare diurna,fed torqueri quodinequires defiderii tui copes euadere,propter nonnullas in illis difilcultates,qu3s tibi noninteiligiblw)crenferenwr.Nos.cerre Inftitu ceiteInftkution(3jlk|C^aht«;n rubie^afnatefta exigit,(ii^a'ntifnlTacultas^fa^rmittiti Q^ntCuit profefsib ipfa patitiiVjprbJsitis ac/fignatis vocabulis ac vfitatjSjapud artis,pro/eflores contexuimus. VnaqutEjqj cpipi Ars ge9uH^r;eS'il'al3et terminoV&" dicendi i^p^qs-yeru,dijiiriyjepitatiiluae'mus,p^u Io obfcunores'(fomire)tirpnJb^s' efFedi fumus. Necaudiedi filnt qui de iriffitutiontbiis HKs noftris rentur,Illaspartirft dici pbfleeditas,partim fton edi tas,& cognobiles illis tarit^nvflituras,quibus pnos interpretatae fuerintJd quodproprium eftfolumi ane cabaliftica,dc quaplura alibi.Na qui facrismagis huius initiati fuetilit?#atiocihatidnfcdticc, exercitationiejvfkqj comit^lFine omni^^qb fruilrabunturjfipciifeuerauffriotin illis eu0luet}dis, & :edifcendii. Sidcriiqjad hancmagiam bap^eSidam natura apti'fint,vti etiam defuturis pcethyGIratori- .bus,philolbpliis,medicis,acrdiquarum.oinriiufar» cultatuprofelToribus dici aSapientibus IbletiAcce dat oportetnurrieroru fcienfia,g) propriuabfubfta tiale hominis Pythagora Sqplato cenfuo-uht. Vn?- de hominem di£FinianieSidixerunt.H6 eft^ahimal '{ciens numerare.Qjuam remi duih animo .Verfirc- ;inus,adconfumatam totius rdi cognitionem ,pla- .cuit adderi'mifturas,& prdportiones inetallGrUjV- na cu eot&qjohdenbusj& nqirieris.-- Accipe igitur Gulielmeincundifsi^e^&genelrisNobilitatc lUu- ..ftriSjVirtutiyusfpe&bilis/iliberalitatis-muhifiGen- -tiaeq; fplendftrB ccletenamefac jDodtilsime hos eo incntarios.floftrotomfli:auio|irepio(iorcs. £tdbi'i hfibe;cari(iimnS,eol!^; ita legas finguiatihtquofcuq} terminos,ponderando,&contextum rctexedo Phi lofophiCo more,Fidei,ad (pei feruoi eferueris. V t ipiritu agente affletur mes,tua,Animufq;tuus, quo, &vatum,& ad fpiritalem fenrum,.Sententiamq; a- _ ditus tibi patefiat.Q^d tibi continget ,fi tute tibi ipfi non derueris.jhoc eft,fi dilediionem babebis,vt inquit OiausPaulus,Benevale, &n6sdbiamicilsi- mos,tuiq; nominis amaniifiimos ,&obieruantifii-* mosama. IOANNIS AVGVSTINI PANTHEI Yeheti facerdotis in editam metallicas .tranfmutationisTheori- . cam.GOmmenta-^ .• rium. ,Vlla te admiratio Capiat Gulicime vfi !omni in feientia eruditifiimedi in hoj ftiis commentarijs non «a fumusver bis penitus \fi latinis, vt fqrfita do^lif* /fimsE aures tuae audire expedabant, .-Nam vr primo pofteriorum inquit PhilqlbphuS. ,Non omnem interrogationem eft ynumquemqj fcienteminterrogare, neq; fecundum q.mpe inter- ,rogatumde.vnpquoqj refpbnderc, i4:4,qu£s,Tunt fecundum Scientiam determinatam» SLft. difi- .Jmtat cum Geqmettra^fecUndum qqqd eft geo-^ niettra,ficmanifeftueit g>bene,fiexhis^liquid d« monftratSi vero hon,m5hifnc bcne.Manifefl:fi efl: autem ^non arguit geometram. Sed aut fecundu accidens,Quarcvtiq;non erit in non geometricis de geometria diiTercndu.Q^propter li de archimia myfteriorum naturae mirabilium indagatrice tccum agere volumus,verbis nos vtiqj talibus ncce fsarlum eft vtijqujEhuiufcemodi fcicntis(vtaPhilofopho diflum efl:)congruant,&: qualia ipfa exige re videtur materia.Cum autem tecum de oratoris, aut PcEtae officio verba faciem”, Ciceronianos tuc, aut vergilianos imitabimur lepores, jCcipe igitur ludhevophhcin Dei nomi IAne,vtaplatonein thimeo praeceptum eft. In omnibus flue maximis,nue minimis, di uinum implorari dcbereauxilium.Etinvaretcrreo vitreato,cum Igne vni' gradus, .per horas.xxiiii. candidifsimam animam extrahe, .ic per afcenfum ipfam diligenter ablue totam. POilea elim fpiritu,&: corpore, DEI.taliter c5 iuge,vtad arcani huius libram, per putrefadio nem talis corpGris,cum fpiritu,& anima, generetur chylus.Proportione.nConiundionis, &mix tionis. Obtuorcum panibus,leu poderibus Qmn que,&nouem,feruatis fuper po rfidum,deinde fine 'ajicuius aquae lotione optime teredo.Et hoc quoufq;dcucniasad pondus librarum.xxv. cum dimidia,vt pro multiplicatibnib*. vii.in vicevna tibi fuf« fidant. • Eindc in aludcl non vitrcato(qi efl vas tef Dreum^Etfiib fimo equinoCquod eft igni» IJ Carbonu)in IpcoPutrefadioois, Genefatiois, Alterationis ,& Fixionis reconde. Qui.quidi?m Ignis dicitur exterior in ipfam Frigiditatem agens, hoc eft Nigredinem expoIians.EttalisIgnis.xxiiiiJiora rumterminum in totum non permittatur tranfgre di. Qui tamen hprarum numerus in iduas squales fitdiftributus partes, quslibet fcilicetipfarum.xii. coprehcndes horas,vt tali caraiftere.M.fignatu eft, POfthscilli ftudead inducendu sterna mortem,hoc eft rubificandum chylujiam per putrefadionem, generationem, &alterationem, atq; fixionem terminatum. Q^ter fcilicet in ipfius puttefadione,Ter vero in generatione, bifq; ip alteratione,ac in fixione lemel tantuin ipfum teredo. Cumadditioue attarpen Ipiritus lui in charaha ej:; flentis,fub NVTV,Stagno,vel Mart.h clr,'^eiieratu.Qupd quippe erit per feptuagifita duas vices ho ras duodecim multiplicando. quidem (vt par tet)faciunt dies.xxxvi.Ac fepte vicibus reitera mix tionemcum ponderibus fepties vice qualibet fijpra illud quod fuperefte omnivice afixione compe ries,ita q>feper csterorum refpeduitalevtbafisiir, &in quotatione Quatuor, vtinferius annotatuip else videbis, &fupra etiam oftenfum eft. ; COnfideratio etia rcfpedu teporumanimaduertendaeftjqusfuntfeptern vicibus trigcfi- .muflextus multiplicatus numerus.Qmquidc continere videtur dies.cclii.EtfichabebisM AR- T.HEK DEEB. Q^od idem interpretatur q> I. marechet Dcob.Qupd quidem aureum eft Uthar- Diii Proajlabfitglona vulgi. Materiamhanc fi literis mandare decreuimus,vt tcnue(vt aiunt)de tenui ex trahatur,& prcdpue ate Gulielmein omnifcientia rum genere vir doSifsime. Qm non vt auarus ille mida,aurum colis,nec vt dipfas ille crafius ipfum fi tire videris.Sed propter bonarum artium obledamenta,ftudiaq; totis viribus,die,noduq; continuis lucubrationibus, fiidoribus, fumptibusq; (vt proceres gentium claritatem quaerentes olim fiicere folebat)minime parcere videris,ipfum aufpicaris.Sed iam ad rem ipfam deuenientes dicimus, fi hefperidum malaabfq; Draconis periculo coUigere volueris,haec(me duce)femita progrediaris. ACcipeigitur terrae albs partem vnam.Aeris al bi partes duas.Etdc.aa4.partes tres. Plftillo ferreo in Mortarioq; aereo in puluerem fubrili{simum,terram,& album ®rem rediges. *Hominifq;pofi:hacipfum.a{perfum lotioecu. 2a4.in braiteis redaflum,in terreo vafe bene vitrea to iepultum locabis. QVodpofteafuocum operculo, paruo in ipfi® cacuminefaflo foramine optime cum vulgan,fimpliciq; argilla claudes,&iter carbones ac cenibs ,lignoruq;flamapcr horam vnam coques. DEinde refrigerato,vafe nouo in fi diti iter carbones accenibs iterum pofito, materiam conflabis. aqua icobemdonec clarefcat corili vir .ga extrahendo,in ferreo Aurifabrorum inflrumen to,ab ipfo depones,infrigidatamq; feruabis. CVm autem opufaggredi volucri». ERVCRA 03. I. qr. .n. ^r. .1, K.10. accipies;' Numq; pofl: aliud in notio ficEIi vafe carbo Vnibus accenfis fundes, &realem aigcnteam mixturam habebis, IN PROPORTIONE ARGENTI. SCHEMA.. ARGENTVM AES MINOR Minor PERIMPERFE- FEGTVS, CTVS. I. 7'.1008. .1. 6.'• .864. 5«Z* ^ 5«.720. 4-•57(5. 3->.432. •I* z. .288. .<5. I. •' 44-.7. . MIXTIO ARGENTI IN PROPOR TIONE DIVISA. ARGENTI PROPOR* RESPON NITIDI., TIO. 'rdentia. K. J76. K, .57(5.iGji 'iiii. '612, iiii. ^r. 648. .504. iiii. ^r. ' '^84. ',468.iiii. ^i*. '_ K. 7Z0. '^452. v- I. ii. liL 1 Bonaal 75(S. .i .59^. V. ^r. lV. ! teratio. 792. -360, V. qr. •ii. ' - 828. .3x4. V. iii. 1 K; 8^- 4-. Ic .288. 03. vi. ‘ Bona al- 900. .252. vi. qf- 956.. .21^. vi. ii. r leratio. 5’7i- ,180. vi. .qr. iii. : K. 1008. K, 144. .03. vii. Ligatura Veneta . ! 1024 1044 '.128. •108. vii. vii. K, qr. »5. i. 1080 vii. qr. ii. 1 i Moneta >169! vii. q»"* ii. HlS. i . '.' * 5(5»jvii,' qriiu _.,1 Cinericii 1128. .1' ' ’•3'4.‘ vii. qr. iii. K. 12. 1 DE AVKO. Adcm Dodifiime Gulidmc qus de argentofieriiiipradiximu^jdeauro fi ipfi’qua:ris mixtione taliterfacieda e. I SVjnatenimAquxmarinaEparsvna. 1 Ignis xthnas du» partes.Etde.2z4. ! VI •-Ai.a 't./i .. u INreliquis autem proccdatufjVtfiipradiaG.cfi, Dliobus tantuifte5^(?plifi.Primo, qp.ybi in argen ,.ito per.hofamvna.In api'o per C^tuor^matCTia coquaturhoras.AIf§rum eft,^ ftige fado yafe mi- ;nimecxigit talis mixtura furidi,nec in corpus redU'; ci dcbprc. ,1 IGitur gumligati auri opu^,aggredi volucris.. I EIlV,jAR.PA.. 05. i‘ ^r’:r ^z. • i••i.k.io.accipiantur, Numpoftaliudfimul fundatur, &in auri V.fabrorum ferreo inftrumento,torum evafecic(Su,infrigidatumq; feruetur. IN PR.OPORTIONE AVRI SGHE. AVRVM MAARGENTVM IOR PERFEMINOR PER- cTvs;-. FECTVS. 'II. .22. .1. o•6•2t» 9. .iS. *3. S. .1^. •4* 7. .14.‘5- 6, .12. 5. .10. 7* 4r *®* 3*.9. i* f4» ao. T. ^•u... MIXTIO AVRI IN PROPORTIO NE DIVISA. AVRI PROPORRESPONDEN- FVLVI TIO TIA. k. ^76-.: k. $76.ki»i. g- 582. ..570. xii.- g- 588; •5^4.itii” g- i.''- ' 594i•558. xiii' g- i. /• 6oo. .552. Xii, ii’. .-r 606. •3'4^‘ xii.' g. *•'ik Xi u. '£. { Bonaal teratio I.jfratura ycncta. 6iz. .540. »1. giiu 618. •J 34*xii. g- Si% f k. ^24. k.528. k.xii«.g. 6p, .522. xiii. g- 636. .516. xSI. g* u 642, .510, xiu. g- i. f- 648. .J04, xfii. g- 11. 654. .498. xiii. gii. f- 660. .492. xiii. giii. 666%xiii. g- ili. f. k. 672. k.480. K.xiiii.g. 678. '•474-xiiii. g- i- ^84« .46&xiin. g- i. 690. .4^ xuu. g- u 6p6, 45(5.Xllll. g« «• 702. .4J0. xuu. glU f* 708. .444. xuu. g' lii. 714. .:. 438.XlUl. g- Ili. 1. ,K. 720..', 0,K. 432. K.XV. g- 72(j, XV. gf. 73^ ;..420. xv. g- i. 738*. •4*4»XV. gj. f. L744*.408. XV. gii. 750. .402. xv. gii. ?• 75^. : •39'5-XV. gfir. 762, .390. XV. glii. f- K. 768. ^/384. ;K,xvi. 33 1 «774- ,578.. Jtvi, g. f. 780. .372. xvi. g. i. 786'. .366. xvi. g- i. h 75)z. .^60. Xvi, g. ii. 798. •3H- xvi. §• ii. h 804. .348. xvi. g. ii.. h 810. .342. xvi. g' iiii. 1. K. 26. K, 33(3, K.xvii. 821. .330. xvii. gh 828. .324. xvii. g. i. 834. 840, .318. .312. xvii. xvii. gg. i. ii. 1* 846. .306. Xvii. gii. 1- 852, .300, xvii. g. iii 858. .294. xvii. giii. l K. 8^4" 0000 K, xviii. g* 870. .282. xviii. g. |. 87<S, .1^6. xviii. g- i. 882. .270. xviii. g. i. h 888. ,264. xviii. g. ii. 894. •.258. xviii. gii. h 900, .252 xviii. g. iii. 906.. .24,(3. xviii. giii. h K912, K. 240. k.xix. 918. . ,234 xix. g. 924, .228 Xix. g- i. 930* ..222 xi.x. g- i. h Bonaalteratio. Bonaal . teratio. Bona al teratio 53(5. 942, .210. 948. .204. P54* .^60.K.192. ^66,00 972. .180. 978. .174. 984. .168. 9po. .i52. 996. .156. 1002. .150. 1008. K.:44. ioi4. .138. 1020. .132. 102^, .t:£. 1032. .120. 1038. .114. 1044. .108. 1050. .102. 105(5.K.96. io52..90. 10(58..84. 1074. •78. 1080. .72, io8(5.66. 1092. .60. XlTCl ii. xix. gii. i xix. giii. xix. giii. C K.xx. X2. g- i‘ XX, g- i. XX. g- i1 XX. gii. XX. gii. i- XX. giii. XX. giii. 4- k.xxi. xxi. g- i- xxi. g' i. xxi. g. i1 xxi. gii* xxi. gii. l xxi. g' iii. xxi. giii. i’ k.xxii. xxii. g- i xxii. g- £• xzii. g- i2' xxii. gii. xxii. gii ?• xxii g' iii, 34 J098 •J4.xxiig* iii. i* K. no4. k. 48. k.xxiii.g. nio- 41. Xxm. g- F 36. xxiii> gnzz 30» xxiii. g' i. F jiaS. xxiii. gii. «34. ,18. xxiiig- ii. i’ 1140. .la. xxiii. giii. H46. .6. xxiii. giii. i- Asitaq; metallorum mixturas, &propor- Htiones pro faciliori,ac clariori operis magi fterio adiuximus,vt omnibusin votis tuis nos morem gelsiffe videremur.Vale igitur Gulielmenobilifiime noftri memor,qui omnium csvirtu tum Decus,&Ornamentum. Finis. Comentarium Tranfinutationis metallicae loannis Auguftini Panthei Veneti Parifiis nunc recenter imprcflum Anno domini. *I5o- -ia:.:, D3.cy.-i*-;fiioii' stii'’!?;;.. •