Contra praeproperam in tradensis percipiendisque litteris festinationem : oratio habita XV kalendas Novembres Anni MDCCCXXVII in Majori Collegio Sti. Thomae Aquin. Hispalensi

di CONTRA PRAEPROPERAM IN TRADENDIS PERCIPIENDISQUE LITTERIS FESTINATIONEM. ORATIO HABITA XV KALENDAS NOVEMBRES ANNI MDCCCXXVII IN MAJORI COLLEGIO STIL. THOMAE AQUIN. HISPALENSI, 4 P. Fa. EMMANUELE MARIA SOTELO publico ibidem humanarum liiterarum professore, et Regalis .4cademiae Latinae Matritensis Socio. HISPALE: Arup FinvaM VF AazqUEZiI, ET Socium. 5 rapedes, : dei A m E APPS Nino af eet EE . MARESORSSUAR. AJ3TVOD is d 20 epatis eram ^ p Qoi " e T v E "a b. | om WA sesbid ocidniq yim does Aes 998 | rs | | .0i308 aiuielrUi "ge ML Fi kd - | : EN ut j xb gil aul. Ge 0o rim d vic d ja. "o ^ . J É . j PS NC A Lot tttm |, Lg m s : * du T ; " - i * m —o AMSSQMMR " xd Tà masas A words w— . ies t " 2 Any X R? Lem - à PA ZPO. A ve PS wea. t era V. * . " x ^ msn hd » 25 4 "E - es A A bá ' ' dp? - - B À a Xi. dpi — IV evitena: admodum. Pater Magister Majoris hujus collegii moderator, et Rector: Collégae venerandi, quorum alios jamdudum rude donatos, Minérvae quoque laurea reddit. insignes: alios; vero magnum studium, multamque conferre videmus operam in juventutem ad litteras informandam: studiosi adolescentes, in. quorum gratiam potissimum haec quotannis: solemnitas instauratur. Jampridem est, quum. mentibus hominum. falsa quaedam penitus insita opinio, ita praealtis est defixa radicibus, nulla ut unquam vi convellenda, ^ aut dlabefactanda esse; videatur: omnium scilicet studia disciplinarum ad tantam esse facilitatem deducta, ut brevissimo tempore, ac perexiguo labore amplisimum earum circulum , quem Graeci encyclopaediam dixerunt, summa cum laude atque utilitate ^ percurri posse existimetur: tam praécocem in ingenii fructibus esse maturitatem , propter magnam atque expeditam librorum copiam, post typographiam inventam, tot publica ubique gymnasia, tot denique tantaque litterarum subsidia, ut ni. si quis ingenio sit omnino destitutus , per- 4) paucis annis ac E: nullo negotio prae. claros aequé ac praematuros in omni scientiarum genere progressus facere possit. àNonne haec passim dictitare, sibique et caeteris persuadere nitantur viri alioqui prudentes" et non illitteráti ?-Ità- profecto. - Hodierna igitur die, in qua hic quasi Minervae exercitus lustrari. solet, operae me pretium facturum intelligo, si de hac opinione valde perniciosa litteris «disserere paulisper cor» tendam. Neque enitu, mihi tantum tribuo; ut eam me penitus. tollere posse confidam; at certe hinc inde quatiendam curaverim, quo facilius alii postmodum. ipsam. tentantes, periculum faciant, utrum .aliquanto .majori nisu; atque industria radicitus evellere valeant. | | sii »Prineipio igitur. vos mónitos velim; auditores, mihi, dum. contra praeproperam. in studiis festinationemin: animo | est | velitari, non probari propterea eorum opinionem, qui adolescentes in singulis disciplinis .:bimio plus -detinendos. existimant; quandoquis dem ingeniorum luxurie taüta aliquando. in eas singulas subtilitatum farrágo invecta est, xut eas 'cireumcidere, et quasi ad vivum .resecare, non utile tantum; sed et necessarium quandoque videretur. | — Incidunt tamen in. scyllam, cupientes vi Aare carybdim, .qui ad studiorum .metam (5) plas aequo! properantes; disciplinatum quani libet: primoribus: labris, degustant,. vel extremis, ut dicunt, digitis attingunt; laborem, quacumque. possunt ratione . detrectanles; otium .vero lusumque nimia cupiditate appetentes. In quos sane Horatius;jam ante multos annos erat invectus, quum studiosum ita puerum depingebat: : ! Qui studet optatam cursu | contingere metam, dMulta tulit: fecitque . puer , sudavit. et | alsit. - Etsi |. verocid-. notius est, quam. ut exemplis illustrandum esse videatur; tamen ab iis, qui facilem nobis atque. expeditam disrendi rationem. objicint, libenter quaesiverim: équi tandem fiat, mt, etiam post calcographicam artem. inyentam ,.. tam.. pauci nihilominus reperiantur, qui non dicam encyclopaediam complecti; sed. ne in una quidem aut altera disciplina. inter. caeteros. praestare potuerint? $a Eritne forsitan: iis impedimento ipsa per typographiam parabilis.. librorum €opia, quum plura, quam .quae meditari possint, perlegere student ? Non. temere idcirco Pythagorae Samio; et. Socrati eam. fuisse causam ferunt, .cur .nihil. scriberent; quia nolle: se; ajebant, scribendis sensis. animi diseipulos .desidiae . assuefaceres. quippe qui monimentis litterarum | confisi, minus . memoriae excolendae studerent. -—.gQuotus. yero quisque ;multis abhinc an- . t (362) | Tii$, me UNES apparuit,: qui aut. Socratis aut Platonis, aut Stagiritae. Aristo-. telis in philosophia; aut Demosthenis in eloquentia, aut in utraque Ciceronis nomen quasi proprium effecerit à Quampridem .sunt paucissimi ,"qui-in theologia non dicam. cum clarissimis Ecelesiae luminibus ;. qui Sancti Patres jure ac merito vocitantur; sed neque cum eorum discipulorum discipulis sint rité comparandi? . Et tamen multum illis . Operae 'a€ laboris; cui' nos» parcimus, fuit prius consumendum, quam singulas possent artes combibere ác disciplinas. Nondum quip- - pe inventa. typographia, excerpendum. lis ex manuscriptis; atque 'exscribendum: erat. quidquid ipsi memoriae essent postea . mandaturi. Quod^ quidem" quanti laboris sit et molestiae;, quantaque in eo temporis jactura fiat, qui aliquando fuerit expertus, perpenderit, dum, quid nos inter et illos discriminis. sit, anquirimus. ' m oq q-. Ragi Quamquam hoc illis nobiscum convenit, quod plerique, sapientes videri, quam . esse, malint; tamen ex "illis non pauci, quum annos plurimos litteris magna cum cura et "animi contentione vacassent, jam jam. moriquii: fum ajebant se incipere aliquid scire; «ex nostris vero plurimi, ubi perpaucos annos scholas corpore magis quam animo fres "queutarunt, non unam. se tantum. aut. alte- | 7) ram: disciplinam; ., a totum:.,complexos - esse. credunt..Scientiarum circulum, nihilque. omnino. ignorare,.sicut in Graecia Protagoras, Gorgias, Hippias, Pródichus, Eutydémus Dionysodórus:.in .quos popularis noster Ludovicus. Vives, cujus apud..nos magni. fieri: debet . auctoritas, ita. invehebatur: |Caeca est arrogantia , | €t .quogumque. intendit. | per. confidentiam. atque. impudentiam, temere grassatur: ergo nihil dubitat | quidvis. siibito. intrepide .asseverare, etiam de: arcanis, rebus, | et maxime -recónditis. Hi incredibili se progressu in| disciplinis. fraudant ,. quum contendere. supersedent, quo: jam. se pervenisse arbitrantur. De ipsis etiam gravissime. Seneca: Puto, inquit, multos ad sapientiam. | potuisse pervenire, nisi jam se crederent pervenisse. Hinc profecto nihil est tam valde vulgare quam falcem quemque in messem non suam immittere: merum nempe. mathematicum de abstrusioribus theologiae, quam ne á limine quidem salutavit, arcanis disserere, et Sacra etiam Religionis mysteria eodem, quo Matheseos figuras, circino circumscribere: velle: physicum. de civilibus, de medicis. legulejum , medicum | de republica ubique gentium administranda, alios denique de alienissimis sibi suisque studiis rebus Sermonem et disputationem téxere. à Quid quod ut: omnigenae suae scientiae fidem no-. bis faciant, TM Lm onines antiquos Vira notant censoria, atque in ipsos ime puné, et seeurà omnino mente (utpote 6 Vivis sublatos) omnia congerunt maledicta Eorum quoque opera primum; ut ludibrio; ét despectüi sit omnibus ; deinde vero, "ut perpetua oblivione" deleantur, quam maxima possunt contentione enituntur. Ut enim quisque in eorum quemlibet maxime desaeviit, ita Jucundissime de eodem credit egisse triurniphum. Quin etiam :de ipsorum doctrina dis: serere, et cum aliis alios conferre : solent, perinde quasi non omnes modo; sed totos etiam perlegissent auctores; quum eorum plerosque, quos se perlegisse praedicant, famá tantum cognoverint. | | (IB lidem etiam ipsi; quibus summa suppetit librorum copia, non vulgarem (si superis placet) adquisituri sapientiam ,. satis officio facere putant, si. grandia coemta | volumina inagnifice ostentent, nullum eorum ainquam lecturi: vel si; .ad summum, ut laborem, quem ab infantia semper sunt perosi, devitent, ad brevissimas confugiant artium scien üiarumque epitomas, ex quibus axiomata quaedam, vel paradoxa, vel problemata exe cerpendo, quum disciplinarum corticem. vix leviter tantum tetigerint, ad intimam earum: credunt pervenise medullam, et magnis ue bique laudibus, ingentibus quoque. prae- ra aniis »onerandosssse. essec-«eonfidumtz-^ 005 s i Ossstultos | Soerates;.- stultos: Platones ats que -Aristoteles ;;qui.;tot. annosipertinaci-ime dustrià ,:-perpetuisque lucubrationibus in philosophia&. studio.'desudastis!; Eicce:.vo bisy:. quam nunquam .praevidistis,. felix ingeniorum re-. páratio.:; adolescentes paene , Jimberbes ,«| pauz cis; mensibus; -et..quassper; ludum; id;-om- ne; cassequuptur;.; ad quod; diutürnam;! vos, ae tatein!) nequaquam. ;sufficere , putabatis: «^ 5; sÀttamenutinam , iterum; autem. utinam his;-.essent«i dibris;; contenti; qui quantumvis breviter. explasátàm 5«sanam:tainen continent disciplinam » sed; ( quod ;;nunquam satis -..dov lendum:) :non;-illa:-in.: animis: nostris innata scientiae cupiditates sed .-nimia. pravaque,.curiositate.- cómpülsig: eos! avide libros; perquiz runta;in;quibus, «quasi in vasis. aurels,, mors tiferum. ,propinatur: venenum ,.:quod.. ebibere properant, ut,primo.quoque temporein tri» viis. évomant,, in..cireulis,; 4n. popínis-.etiam, et. in .eaupónulis; et. ubicumque ..erit; nemo; qui antidotum. sciat, ét.possit .adhibére. Jam véro:.unde. digressd |est,' revocetur. oratio. e vsSogordia..ac «desidia, inquit. laudatus i» ves, artes .afflixerunt , omues , ut. vel. magni, tudini ,- detraherent ,; vel. .corrumperent / purita» tem. Quintilianus.autems | Quod etiàm . admonere | Supervacutum. faerat , | isi. ambitiosa. fes" tina£ione. plerique. d posterioribus inciper ent; | ef 2 66) quantum dicet, percepta ;: ad; 'aliasiátque:alia& gradus'erit. faciendus; sed ita tamen; ut. niugis, et supervacuis: rebus | neglectis; utilia: tan iummodo. vobis: persequénda .esse;i videantur; Quippe, ut. ait: Cicero, sicut qui« pluriina céamedunt; non melius valent; quam quisus munt necessaria: ita: non^ sapientes habendi, ant. judicandi sunt; «qui: multa; ]egerunt ;::a€ didicerunt; sed qui utilia: :ne« quaudo:':de vobis «dictum: esse sentiatis,;; quod ;ait Chrysostomus:-* fdolescentibus in. ludo. litterarum positis: non« tam: placent. solida 4. quam apicta: quaeque. potius: pulchra, quam - utilia sectantur magis: gaudent foliorum: amoenitate: conspergi, pret fructuunv: ubertate: nutririziii0 8 150b - Eodem :quoque - modo - magnopere vobis erunt. vitanda; iquaecumque aut -pravà curio. sitate; dut vana subtilitate nituntur. :à Quid euim. prodest, quod Petrus; Ravennas : diat dies suos. in illis expendere, «quae. nec domi, nec militiae, nec in foro," nec in. claustro , nee in | curia, nec) in Ecclesia, nec: alicubi prosunt ? Ad finem qnod. attinet: in» studiis | vobis Quand t omüllim animo: percipite, :semperquie in: ipso: inhaereant: haee D; Bernardi verba: Sunt. qui scirevolunt eo fine. tantum ut;-sciants elc turpis: curiositas estt et sunt qub isciré:voluntz ut scientiam «suain vendant, verbi «causas pro pecunia, pro honoribus; et hic turpis quaesr tus esi: eL sunt qui scire volunt , ut scianlus (17) ipsi, et turpis m. est :. sed sunt. quogue qui scire volunt, ut alios aedificent, et caridas est; et qui scire. volunt, ut aedificentur ip» si, et prudentia | est. Quoniam vero inter scientiam, atque sapientiam id intererest, ut ad hano pertineat, ut Augustinus inquit, intellectualis aeternarum; ad. illam:. vero rationalis temporalium rerum. cognitio, ex .hac ad. illam . progrediamini oportet: nam invisibilia Dei per ea, quae facta. sunt, intellecta conspiciuntur, &t ad veram solidamque perveniatis sapientiam, quam non aliam esse, ait. idem Augustinus, nisi veritatem, in qua. tenetur , et. cernitur. Summum. Bonum, quae nusquam deest, foris admonet, intus docet, dementes omnes in melius commutat, á nullo in deterius commutatur. Monstratum igitur á me vobDis iter, studiosi adolescentes, arduum quidem, fateor, et difficile est, nec brevi tempore, ac perexiguo labore conficitur; sed vobiscum cogitate, an fieri possit, ut ad excelsa et sublimia per plana quisquam perveniat. Sit tamen vo- bis solatio, quod summus in studiis labor summa deinceps cum delectatione atque utilitate condiatur, et cumulatissiime compensetur. Sit vobis etiam exemplo Doctor noster Angelicus D. Thomas: qui quamquam per fervidam as- 3 | (18) — siduamque orationem. coelestis "thesauros | s3- pientiae apertos sibi esse videbat; non tamen ab opere ac labore unquam cessavit, legendo, meditando, scribendo: sciens profec- to, quod ait Ecclesiastes, hanc occupationem tatam esse d Deo filiis hominum, ut occuparentur in ea. : | . Ob oculos denique, ad imitandum, habeatis oportet plaeclarissimum virum, studendo, et laborando nunquam defessum, proptereaque sapientissimum , multarum Ecclesiarum Praesulem Zamorensis, scilicet, Salmanticensis, Giennensis, Palatinae, Toletanae, atque Hispalensis, quas quum apostolico suo zelo ac sapientia reparatas exornasset, Majus hoc collegium auspicato á se fundatum sapientissimis legibus communivit, Illustrissimus nentpe ac Reverendissimus D. D. Didacus Deza, cujus memoria apud nos erit, grati animi er- £0, sempiterna. Dixi. colorchecker cLassic f ü ul | ] 1 g ] | í ] i | [3 | i | í | | I I ] ;] j E 1 | | ( ^ i H 1 i E li | i | | ir aad y A iai ld iai ch aec (D "aO. | EK TLUDHTTTLEEETTTETHETTEETTUTTTTTEETHTTTTTTT —