Pausaniae Decem Regionum Veteris Graeciae Descriptio ...
Full text
i ••• •
P A V S A N I AE
DECEM REGIONVM
VITERIS ORAE CIAE DESCRI*
ptio^roridem libris comprc-
henfa.RomuIo Amafajo
interprete,
tomvs primvs.
Huic rerum memorabilium acceffit
copiojiffmm Jndex.
I. V G D V N I,
Apud haredes lacohi
D. IVI II,
Decem regtontim ^
niA lumlentif lme de- '
Jcrigtawm ^lenchm.
ATTICA
CORINTHIACA
LACON IC
A
MESSENICA
ELIACORVM PRIOR
E LIA COR. POSTERIOR
ACHAICA
ARCADICA
B OE O TI C A
P H O C I C A
ri
O M V L V
AMASAEVS ALE^
X AN DRO FARNEsrO
CARDINALI P A VL I
III. PONT. M A X.
nepoti
S. P. D.
ZJ zJM Sape ani^
maduerterim , jlU-
xander Famejl^ fa-
lere te ab ajfduis cu-
ris, atque occupatio-
nihus quaf refiran-
teruyvelin liter atorum hominum fr*
mcnc,& confuetufine , vel in optimo-
rum fcriptorum IcBione conquiefcere, ^
de varVjS , ac multis lucubratiomhm
meisddtineiam , ni fallor, mea opera
loquentern Taufaniam , ttbi, cui iarn'
pridem, non magis fortuna amplitudi-
a I
s
fie^citiATn virtutis tudt adduBms exccl.-
lentta>me ipjum addixi ,nominatim
dedendum cenfuiinon quia Gr acorum
aut horum d puero leEiione ajfUefuEluSi
Graea illum vtentem lingua mn fue-
ris planijftme intelleUurus ,fed quod
omnino Romani Trincipts mrihm La
tina orationis fonum aptioremy& gra-
uiorem fore ex0imaui . ^tque is
epmdem veterem Gr aciam in libros
decem deferiptam oculis pene fubq-
cienSiparem prope tibi voluptatem po-
terit apportare 1 ac ipfa Jolitaejl ad
exteros Europa populos fufeepta iam
toties peregrinatio : Cum peradple-
fcens, magna cum tua laude ^ flijpa-
niam , Galliam ,Germaniam^de ma*
xirnis Reipub. negotijs legatus obiftu
yltque eo ubi erit fortajfe leblio hu-
ius hiBoria iucundior , quod qua fe-
znel placuerint loca j non vt illa cur-
jim , & feitinanter , fed inter quie-
fcendum > quoties libitum fuerit» lice-
hit reuifere. vero te magis
( credo ) eas regiones ammo luiiran-
tem yin ejuihus deos ipfvs libenter ac
prope familiariter verfatos ohm vul-
gas putauit: Et vnde illuthis ma-
gnorum heroum natio extitityipfa ter-
rarum pulchritudo., (jr arnmitas ca*
piet : ^uam tuuabit cum primor.dtUf
dr veluti incunabula , tum res ge-
Jlas 3 Athenarum , Sparta , Theba-
rum , Corinthi , ^JHeJfenes , Sicyo-
nis , •^iTIegalopolis aliarum com-
plurium belli , pactfcjue artibus fio-
rentijjimarum vrbtum j ac populo-
rum cognofcere ; Et furnmcrum ho-
minum 3 quos illa genuerint yd' edu-
xerint duitates yThemiiloclis itMil-
tiadis y Lyfandri , ylgeflai ,
'
Epami-
nunda 3 ArMomenis , Arati ySPhi-
lopcemenis 3 'Telcpida 3 tdmque mul-
torum , quorum paffm legentibus oc-
current nomina , illvMrium viro-
la
mutus y eundum hunc Tont. JWax.fi
nebis tut in peBemm tesnpus , quot Jpe-
-
rare pojfumus , ^ optare debemus
*Deus feruant annes , dubitandum
mhii pro/eclo fuerit ^quin dmino eius
cenftho , pace , terra marique parta,
vniuerfa ChnBianorum reJpH.omnem,
ommum , qua liter arum menimentis
prodita fuerint , temporum fit gloriam
fuperatura . Tu verv interea ale-
X A N D E R > vita j ac fortunarum
mearum patrone > non defines , cptT
mis qutbufque & dcTltfsimis viris, do~
meThcii , atque intimis familiaribus
tuis tuendis & ornandis , praclar a he-
roica indolis, & virtutis tua documeta
dare itty^tque iis fodis , atque adiuto^
ribus,Juccifim temporis aliquid,e fum-
mis occupationibus , & grautf
simis cu-
ris ereptum, in ea fiudia conferre, qui-
bus d puero deditus fuiili. Inperuelu-
tandis certe Taufania hbris ,e Graci
horni
il
hominis facundia , & eruditione, non
mediocrcTn tum fiuEium j tum volu-
ptatem capies : Conuerfos vero illos a
me, vt fortafje non Jatis feliciter indi-
ces: Conatum tamen hunc meum re-
gendi ttbigratiamycumpro tuis erga
me meritis ytum vero maxime pro mi-
rifico (^mdam,& maxime perjpicuo de
me cjuarn optime merendi jiudio»
a te non improbatum omnino
iri & fpero,& maiorem in
modum cupio. Va-
le. %pm£. Id.
JUfart.
Ut ». X L V I I.
P A V S A N I AE
VETERIS GRAE-
CIAE DESCRIPTIO,
R O M V L O A M A-
SASO INTEH.
P R E TE.
*
N E A continentis Gr^craf
parte, <jua: Cycladas Infu-
las, &Aega:u mare fpeftatt
Stiniu prominet Atticx pro-
montoriuiin cuius ora por-
tus, in vertice Suniacfis Mineru* tcpluni
eft: Hinc porro nauigantibus breuis ad
Laurium via:vbi olim argenti metalla A-
tbenienfibus fuere. Proxime iacet parua,
ac deferta InfulaCPatrocIi dicitur^quod Pa
trocliis prjefeftus Aegyptiarii triremium,
quas Ptolemaeus Lagi filius Athenienfi-
bus auxilio mifit, clam occupatam , muro
& vallo muniit:Cum Antigonus De-
metri j filius ipfe cum exercitu agrum po-
pularetur: Et maritimam partem clafle
obfeflatn teneret. Pira:eus vero , ante-
quam
i 6 PAVS. ATTICA SI V 8
tjuam Themiftocles ad rempub. accede-
ret, non n.iuale fed curia fuit : Nam Pha-
lerum (ab ea enim parte j vt minimum
vrbsdiiiat a mari) nauale fuerat. Vnde
& Meneftheum cum aliquot nauibU'! ad
Troiam , & Thefeum multo ante, in Cre-
tam , Minoi ob Androgei mortem potnas
daturum, foluifle.memorire proditum eft.
AtThemifiocIes, pofteaquain fumm* re-
rum prJefuit, quod multo opportuniore
loco nautis Pirsafitum putaret , cum pro
Toico Phaleri, triplex eius portu» eflet , in
eo nauale exatdificauit : Et nauium qtii-
denj ftationes ad meam vfque aetatem fte-
ters. Et non longea maximo , de tribus»
portu, Themiftoc/is fepulchrum: Si qui- ,
dem Arhenienfes». fui aliquando fafti in ^
Themilloclen poenituiffetradunt , atque
eius olTa ex Magneffa recepta , ab ipfius
neceiTariis in patriam reportara. The-
inifioclisfane liberos conflat reduces in
Parthenone tabulam eam dedkalTe , ia
quaeriam jpfe ineft piiflus Thetniftocles.
In Pirxeoveroqu* fpedenturjhaecfunt. ;
louts , 8f Mineruae fanum : Aenea funt :
deorum flgna. lupiter fceptrum,St vifto-
riam: Minerua haflam tenet. Eodem in
loco Leofthenen , eiufque liberos pinxit ;
Arcefllaus.Hic ille eft Leoflenes,qui Athe-
niei»
i
J.
1 I E * R I. T7
nienfiuit) atque aliorum Gr^corum dux*
Macedonas duobus pradiis vicit ; Vnoin
Boeotia , altero vitra Tliermopylas , ac
poftremoad Lamian flumen , quod exad-
uerfum Oeta: monti eft, compulfos obfe-
dit. Longa ibidem qua:dam porticus eft,
qua pro foro vtuntur,qiii proxime ad ma-
re habitant. Nam qui longius a portu ab-
funt, forum & ipfi fuum habent. In vlti-
ma vero porticus parte , Leocharis extanc
opera jlupiter & populus. Veneris vero
jedem , qua: mari proxima eft , Xacedte-
moniorum triremibus ad Gnidumin Ca-
ria: Cherfonefo profligatis, Conon ere-
xit :Gnidi} enim Venerem in primis co-
lunt. Cuius templa apud eos funt va-
riis dea: cognominibus ; Vetudifsi-
mum omnium, Doritidis , Acta:;x alte-
rum : Poftremum quam Gnidian pleri-
que omnes : At Gnidij, Euploean Venere,
non Gnidian appellant Sunt & alij Athe-
nienfibus portus. In Munychia vnus, cum
Munychi® Diana: templo. Ia Phalero, de
quo iarn diximus, alter.cut adhsret Cere-
ris xdss : Et proxime, Sciriadis Minerure,
&Iouis paulo longius. Ara: pra’terea &
deorum, & heroum , qui ignoti vocantur.
Quin & Thefei filiorum, & ipfius Phale-
ri eo ipfo in loco funt: Hunc autem Pha-
t 8 P A V J. A TT I C A S I Y »
Isruin Athenienfes lafoni Colchica expe“
ditionis Gomitem fuiflc dicunt. ExtatiSe
Androgei Minois fiJij ara,fub lierois tan-
tum nomine. Sed Androgei eife noruntj
qui prifcas patri* res diligentius exqui-
runt. Hincx X. ferme fl:.idiaColias pro-
montorium abeft,qubPerfarum claife de-
leta, nauiurafragmenta-atftii delata funt.
Illic & Veneris Coliadis, & dbarum , qui-
bus Genetyllidesnomen, ligna funt. Has
ego,qua: in Coliade coluntur, eafdem cum’
illis elTe fufpicor, quas Phocenfes Ioni»
populi, Gennaidas nominant; Io via ve-
ra, qu»exPliaIeroAth enas ducit, lun o nis-
fine foribus, & tefto aedes edi Incendif-
ff earrs Mardonium Gobri* filium , fam»
prodidit: Cum tamen adhuc in ea extet
de» fignum, Alcamenisf vt aiunt )opus,.
quafiverb id Perfe non fuerint violaturi..
Ad vrbera propius accedenti , Antiopes-
A mazonis monimentum in confpeSu eft.
Hanc certe Antiopen * Thefeo , & Piri-
thoo raptami fcriptum reliquit Pindarus-
Troezenius vero Hegias liarc propemo-
dum de ea fcripfit. Herculem non prius-
Themifcyran ad Thermodotem amnem,,
quam .u oppugnarat, cepilTe, quam An-
tiopeThcfei amore capta ( in ea enim op-
pugnacione Herculi fociufli fuifle The-
feum)'
t t B E R. i 9
oppidum tradiderit. Ha?c Hc"-
gias . Athenienfes vero > cum ad vrbem
Amazones aduentarcnt k Molpadia , fa-
gitta confixam Antiopen memorant, Mol
padiam aThefeo occifam, Eft enim &
Molpadia; apud Athenienfes fepulchrum.
Sunt iti via qua* ex Pirajo ducit ad vrbem,
ruina murorum , quos Conon poft naua-
Je.adGnidum praflium reftituit. IlJi
enim , quos poli repulfos PerfasTbemi-
ftocles extruxerat,x X x. tyrannorum tem-
poribus deiefti fuere. Via adiunfta fiant
virorum minime ignota fepulchra , Me-
nandri Diopithis nlij , & Euripidis >ilr
lud quidem honorariam : Nam Ewri-
pides cum in Macedoniam ad Archer
laiim profedus elTet , illic fepultus eft;
Mortis ver6 genus , quale a multis vul-
gatum eft , tale per me fuerit. Ac cum
regibus quidem etiam poeta; vixerunt.
Ante Euripiden enim i cum Polycra-
te Sami tyrarino' vixit Enacreon : Et
ad Hieronem Syracufas Aefcliylus,&
Simonides fe Contulere .. ' Dionylio po-
fteriori 'Philoxenus . Antigono Mace-
donum regi Antagoras Rhodius A-
ratus Solenfis familiares fuere'. Nam
HeHodus. & Homerus , regum familia-
aswates ,,aut na£ii non fune ,, aut confulto
ao PAvsANtAB Attica sivi
fpreuerunt : Ille, quod agreftem vitam atn
plexus, ab erroribus abhorruerit., Hic,
quod in vltimas terras peregrinatione fu-
fcepta, potentium hominum opes, glorix,
quam flbi apud omnes, gentes, maximam
compafauiCipofthabuerit.Cum aIioqui,&
Demodocum Alcinoo familiarem indu-
cat, &: Agamemnone,poecam nefcio quem
apud vxorem reliquifle comemoret. Non
longe vero a porta, fepulcbnim videas , in
cuius faftigio equeftris eft militari ornatu
liatuatlpfum quidem equitem , quis Iit, no
nouit;Verum tam equitem , quam equum
fecit Praxiteles. In primo vrbis ingreiTu
cella eft pomparum , quas alias flatis die •
bus quotannis, alias vero incertis tempo-
rum interuallis tranfmittunr, apparatibus
deftruiens.Proximum eft Cereris teplum,
in quo iigna funt dex iplius,& fi]ix,Iacchi
etiam facem proferentis, inferiptum in
pariete Atticis Uteris opera cfTe P raxitelis.
Non longe ab hoc templo Neptunus eft,
ex equo Polyboten gigantem, ad quern
apud Coos de teftudinis promontorio fa-
bula pertinet, hafta petens : fed inferiptio,
quonoftra otate extat , alium eum efte,
quam Neptunum teftatur. A porra ad Ce-
ramicum , porticus aliquot funt: & ante
ipfas virorum, & fotminarum , quoru non
obfcu
t I Bt R. r. i t
bbfcura gloria eft,a^ne3 figna. Hafcetvna
ijuidem earum facella quxdam & Mercu-
rij (licenim appellatur^ gymnafium : Ia
fcad^mque efl: Polytionis domus, in qua ad
Eleufiniorum prope ritum , initia ab ho-
minibus inter ceteros Athenienfcs mi-
nime obfcuris agitari folita, traditum eff.
Sed ea in pratfentia Libero Patri confe-
crata fuerat : Ei nempe , quem Ganen-
tem, eadem fane decaufa vocanttqua Mu-i
farum ducem Apollinem. Eodem etiani
in loco Posonia; Mineruat, louis, Mne-
mofynes, Mufarumque figna funt ; Et Ar
pollinis poftremo , quod 8c dicauit, & fe-
cit Eubulides. . Ad hoc Aeratus Genius,
vnus de Bacchi comitibus , cuius bs e pa-
riete extat, A Dionyfijsede cella efl:,ih
qua multae funt fidiles ftatux: Et inter
eas Athenienfiuni rex Amphiftyon , tum
alios deos , tum Liberum Patrem conui-
uio accipiens. Adeft & Elentherienfis Pe-
gafus,qui primus Liberi ipfius religiones
Athenienfibus tradidit: Atque id ex Del-
phico oraculo , quo prxdidum recorda-
batur, deum Icari) temporibus aduentu
rum : Regnum autem ad hunc modum ad
Amphidyonem peruenit. Adxum,quo
in loco nunc Attica eft , membrant , pri-
mum regnalTc. Ei fuccefsit Cecirops , qui-
aS P A YS'A N. at T !C A SIYE
perochuni fcilicetj & Hamaiocttm venit-
fe , tertium' Pyrrhum fui.Te aiunt Achil-
lis filium; Qjo fa^lut-n vc annui paren-
tatione exeo Delphi gratiam Pyrrho re-
tulerint, cum antea eius fepulchrum tao-
qua 1-iC-h i j honoribiit vnqoanlignu
put-nTehtiSc i ‘Gallorum ^ niagna |)ars in
s. ^ rr V n., .1 in.,j
Afiam claiTe trahfuefti . ad illud vfque
tempus maritimam eius partem popula-
tionibus infeftam reddiderunt, quo Perga
irieni,qui eam qute olim Theutrania ap-
pellata eft, regionem tenent , eos longe
i mari fugatos , in finitimam partem,
qux nunc GallogrTcia dicitur , compule-
runt : Vbi ilii Ancyra Phrygum oppido
occupata , fu pra Sangarium amnem con-
federunt.Eam vrbem Midas Gordij filius
condiderat, & ad meam fanc vfque sta-
tera permanfit anchora ab eo inuentaih
louis sdetEt fons ille, quem Midsno*
minant, roonftrabatur , in quem vinum
infudifle Midam , vt Silenum captaret, vul
go creditum eft. Neque vero Ancyram
folum , verum Sc Pefirountem ad mon-
tem Agdiftin, nobile Atys tumulo oppi-
dum ceperunt . Sunt adhucfapud Perga-
menos Gallorum fpolia.Sc piiSura eorun»
tertis, qus in Gallos geflerc- Quam veri
Pergameni incolant terram eam Cabiris
facrani
1 I B Z K T. 19
facramfuifle perliibenttSeipfi ex eo Ar-
cadum numero e/Te volunt , qui cum Te.
lephoin Afiam traieceriiir. Bellorum ve-
ro (flqu^fprte alia gelTerunc ) ad altas
gentes fama forcafsis non peruafit. Tria
certe prxclara rerum geftarummonimen-
ta relicjuerunt , quorum illud primum
fuit, quod inferioris Alia: imperium ade-
pti funt : Alterum quod Gallos , ex eo,
quem prius occuparant,loco cedere eoege.
runt:Tertium quod Thelepho duce cum
Agamemnonis copiis manum confercre
auli funt, cum Graeci per locorum infci-
tiam ab Ilio aberrantes, e Myforum agro
Troianum illum eiJe rati,pr:edas agere ag
grcfsi efTent.Sedadid redeo, vnde eft bi-
ftoria ab initio digrefla. Quingentorum
curia: proximus locus eft, qui Thoclus di-
citur, vbi Prytanes rem diuinam facere
confueueruntiQjioin loco non fane ma-
gna funt aliquot ex argento figna. Paulo
vero fuperius Iieroum eorum ftatu® pofi-
I® funt, ^quibus recentiora nomina Athe-
rienfium trjbus acceperunt.Q ui certe tri-
buum numero auxerit,vt Jecein pro qua-
tuorelTent, nouatjue nomina pro prifcis
impofuerit.idfane ab Herodoto traditu
eft.Ex Eponymis 3iitem(ficenim appel-
lantur a quibus tribus nomina fumpfe-
' tuat)
'i
gCr PAVSAS. ATTICA Siva
runt) vniis eft Hippothoon Neptuni fi-
lius, ex Alope Certionis filia: Alter Antio-
chus Herculi e Meda PhilantiS genitus:
Tertius A iax Telamonis filius. ExAthe-
nienfibus Leo, quem filias ex olaculo pro
talute publica deaouifle ferunt . Habet &
intercos locum fuum Ercflheus , qui E-
teufinios prselio vicit : Earumque ducem
Immaradum Eumolpi filium interfecit.
Ad hos Aegeus. & Pandionis nothus filius
Oeneus r Er exThefei liberis Acamas. Vi-
di etiam Cecropis ftatuas,& Pandionis in-
ter eos a quibus tribuum fu-nt cognomi-
na, fed vtris eorum honorem habeant,
non plane dixerim; Regnauic enim & Ce-
crops maior,quicum Aftei filia nupta fuit.
St minor Erechthei- filius Pandionis ne-
pos, pronepos Erichthonip, a quo eft in
Euboeam Colonia deduAa . Regnauil
etiam Pandion Erichthoni) , & alter mi
noris Cecropis firms,quicum filii-d J Mb
tionidis regnO'pulfus,cam ad Pylahi Me
garehfiurn regem ,.euius filiarri Jn matri-
riionio habebat-, confugiffer, morboeonfe-
ftus illic diem fuuiTi obi it.Eftque eius ffl!
rivicinum monumentum eo in Ibcb' Mf
garenfis agri.qni ab Athenienfibus Merf
fcopuhis eft appellatus-At fili) rurfus eie
^is Mecionidis Megaris, Athenas reuerf
funf.Vbi regnum maximus natu Aegeus
obtinuit:Et Pandion quidem non fatis
quofatoeduxit iiliasmequefiJios.qui fua*
perfequerentur iniurias , vHos reliquit».
Thraci* certe regem, quo opes fuas firm*
rer, libi affinitate deuiiixerat:Sed fati vini
effugere, nulla polTunt hommes rationCi
Nara cum Tereus, cui nuptum Progne da-
ta fueratjPhilomelse eius forori' contesi*
ptis Gr*corum legibus, vitium obtulillcc
& puella: infuper corpus ferro violalfer,.
mulieres ad fceletis poenam expetendam
prouocauit.Pandioni-vero 5t altera nobi-
Iis efi in arce flatua: Et hi quidem iuntpris
fcihomines,a quibus Athenienfes tribu-
bus nomina indiderunt-Natu autem muK
to inferiores & dij funt : Attalus fcilicee
Myfirs, & Ptolemxus Aegyptiu.s , dc pe-
nes quem artate mea imperium eft , Adria,
nus,qui & deos vnus omnium religiofifsi-
me colit, & populorum, qui ipfi parent, fe*
licitati maximi confulit:Is be^lluit) omni-
no nullum, nili iuuirus,fufcepit. Hebr*o-
ru duntaxat.qui fupra Syros funt, defeaio-
nem vicus eftiQue fineDis tenipla vel ere
xeric,'vel donariis & operibus exornaritS'
Qrax item vitro Gracis,qua:que rot^atus*
Barbaris dona ciuiurib’ dederit, At heni.s
JiO communi deotu omnium templo con-
- feripe
ji PAySAM. ATTICA SIVK
fcriptumeft. Attali vero & Ptolemaei re-
rum geftarum memoriam , cum vetulUs
mao^ua ex parte aboleuit , tum eorum UC”
£lio'etitia interiit><jui vt eam liceris man-
darlnt , cum illis vixere : Quamobrem
meainterefle duxi, & quas res geilerintj
& quemadmodum ad eorum maiores,
Myforum,& Aegyptiorum, finitimarum-
que gentium imperium peruenerit, expo •
nere-Ptolemium quidem Macedones , re
Philippi Amynt» nlij, verbo, Lagi filium
fuiiTeexiftimaot ; Eius enim matrem vie-
rum ferentem a Philippo, Lago vxorem
datam ferunt. Hunc & alia in Afia praecla-
ra f.icinora gefsiffe memorant: Et Ale-
xandro in Oxydracis pericIicantLpra? cun
ftis regis amicis,auxilio fuiffe. Eundem
etiam Alexandro mortuo , iis qui adAri-
d*um Philippi filium regnum deferebant
acriter refiinfre,regnitmque in plures par
tes diuidendi authorem in primis extitif
fe: Qu.0 tempore ipfe in Aegyptum pro-
feftus, Cleomenem quem Aegypto prae-
fecerat Alexander , quhd Perdice* finde-
ret . fibi fufpeifium occidit : Atque is Ma-
cedonibus,quibus negotium datum erat,
vt Alexandri cadauer Aegas reportarent
vt (ibi illud traderentperfuafit: acceptum-
que Macedonico ritu Memphi condidit.
r I B E R r, j j'
nihllcj; omnino dubitans belJum fibi Per-
diccam illacurii, Aegyptum pradidiis fir-
mauit. Perdiccas vero ad ifiecie quandam,.
in ejfercitu Aridaeum Pliilippi fi]]u,5' Ale
xandrura puerum, Alexandro* Rhoxane:
Oxyarta: filia genitum liabuit: Quali ve-
ro illis regnum vindicaret, .cum re tamen
Aegypti regnum Ptolemato eripere cona
retur : Perum- ex. Aegypto pulfus , amilla.
magna ex parte exiftimatione ,cjuam in
bellicis rebus confecutus fuerat,* in ma-
gnam apud Macedonas inuidia adduflus,
a fatellitibus fuis interfeftus efi- Pcole-
mieum Perdiccceca’des ad rcS'^cisJ^is ex-
ckauittSyriam igitur ftatim,& Pliomicen
Scleucu Antio,
ciri filium, ab Antigono eieftiim, ad fe con
fugientem in fidem recepit. Ad bate in Au
tigonum & Calfandrum Aiirripatri filiu,
armis eorum fe impotentiam perfecutu-
rum profelTus, be.lJum mouit : Lylimachil
Thraciat imperarem facile ad focieratem
induxit, cum * Seleuci fugamcbmmemo
raret , & Antigoni opes- cunflis formi-
dolofas fore, fi quid amplius creuiffenr,.
monerer. Interea Antigonus bellum vti-
qiie- apparabar, belli tamen fortunam
tenure prius: non eft aufus , qudm audi-
fa’ t «renatorum defediione Ptolenixumi
J4 PAVSAK. ATT. SIVS
ia Libyam moiiilTe renuntiatum eft-TuDC
enim & Syrosi& Pbosnicas primo impetu
in potefcatem fuam redegit ,t;uibuscum
Demetrium filium.illum ijuidem perauo
lercentemjverum fumina virtute^ fpe iu
ueaem.prafieci jlct . ipfe in Helcrponium
rcdiitrSed anceqna rraiieceiet.cum audif-
fet a pco!ema-o Demetrium prxiio fupe-
ratum.retrocopias egit : Demetrius non
prorfus tota prouincia hoiti ccilerat,euiu
&c Aegyptiorum non magnam vtiqiie ma
nummflJiis opprelTerat : Appropinquatu
Antigonum Ptolemarus no espetiandum
ratus, in ftium fe regnum recepit. Hye-
me vero ada, Demetrius Cyptu cum clailc
prcfeilus, Menelaum primum Ptolemxi
prxfedum nauali pra lio , deinde Ptoh-
mxum iprum proprius accedentem vicit:
Mox in Aegyptum fugientem peifccutus
terra Antigonus, mati Demetrius vrge-
bac. Proleniams omni ex parte periculo
ctrciirnuentiss.prxiidio. tame ad Pciultura
coftituto, triremibus e flumine ia boftem
dediidis ita rcftitit,vt fuum libi rcgiuim
facile tutatus Iit. Antigonus quide expr?-
fentium rerum difficultate, occupandi A e
gytum,rpcm omnem abiecerat:Dcmctnd
tamen cum ingenti exercitu, & naui.bus
rauicis contra IChodios miilt,v.t qui fe re-.
LIBER. r. } y
in poteftatem fuain rnfula, opportu-
no aduerfos Aegyptios propugnaculo vfii
rum rperaret : Sed Rhodij cum ip(i per fe
bellica rirtuce,&: operibus, ac macbinis
acriter obfiftcbannTum illos Ptolemteus
omni ope.copi-ifquefuismuabat. Antigo-
niisigitur a’que Rbodieii(?,acpriHS Aegy
ptiaca expeditione infeliciter tentata,no
ita mulco poft contra Lylimacbtmi,Caf-
findium, & Seleucum acie dimicare au-
fas,magn.am exercitus partem amifit : Ac
poftea belli aducrfus Eumenem diutur-
nitate confeftus e vita decefsit. Ex omni-
bus autem, qui Antigonum oppugnarunt
regibus furnma fuiiTe impietate Cairan-
di um iudicoi Qjii cum Antigoni opera
Macedonia: regnum conlerualletinon dn-
biratiit viro optime de fe merito bclluni
inferre. Antigono vero mortuo , Ptole-
mteus Syriam & Cyprum iterum fubegit,
Pyrrlvumque in Thefprotidem Epiri re-
duxit, & per Magan Berenices, quam tunc
in matrimonio babebat , filium Cyrene,
qatE a fe defeiuerar, quinto poft defedio-
nerfi anno recepit. Quod fi Ptolemaeus
re vera Pbilippo Amynta: filio genitus
efliinreniipeTantem vfque .adinfaniam in
mulieres amorem, a patre nimirum ei
quafi ha;r,cditarium fmfle facile credi po-
c z
FAVSAK. ATT» SIVT
Cum enim Euridicen Anripatri fi-
liam vxorem duxifiet , ex eaque liberos
etiam fufcepiffet , Berenices nihrlismi-
Bos ( quam EurydicK comitem in Aegy-
ptum Antipater miferat) amore captus,
filios ex ea quoque genuit; Ex iis Ptole-
nicum i-am prope moriens.fibi regni fuc-
ceflorem clecrarauir,a quo Athenisnfibus
tribus vna efV. At hic etiam ptolemsus
Ariinoes germana fotoris amore viiius
eam fibi matrimonio adiunxit ; Atque ijl
nonfaneer Macedonum, fed Aegytioru,
quibus imperabar, lege fecit-Minorem au
tem fratrem ArgT-um infidias fibi compa
rantem(vt fama eft)interfecit.ldem etiam
Alexandri cadauere Memphi deportan-
dum curauit. Alteram quoque fratrem ex
Euridke natu, cum' ab- eo Cyprios adde'
feftionem fblicitari perfenfiirer, de me-
dio fuftulif.Ac Magas eius ex eadem qui-
dem matre frater, patre vero Philippo,.
Macedone illo quidem, fed ignobili &
populari genitus, cum Cyren^is , quibus
a Berenice prarfedius fuerat, vt a Ptole-
mteo deffcereotiperfuafiffetjin Aegytum
cumexercitu rnouit. Ptolemajus cum a-
ditus ex onuni parte munifiet,fe ad Cy
renasorum impetum fuftinendum com'
parabat t Sed ybi Mass ia itinere de
Mac
X r B E R I,
Warmaridarum (ea Libyz Nomadum
gens eft}deFedione eft allatum , Gyreoas
agmen retro agere conatus eft. Quo cum
illum perfegui Ptolemarus conaretur, id
ei fuit impedimento, quod cum ad fufli-
neuGum Mag^e impetum , & alios mer-
cenarios milites, & Gallorum quatuor fer
me milia condufia liaberer:Et eam ma-
num comperifrct,de Aegypto occupan-
da confilia inire, eos in defertam infulam
per Nilum dcduxitrEoin loco ad vnum
omijeSjCum mutuis^confofsi vulneribus,
tum r^me eneSi periere. Magas vero cum
Apamen vxorem duxilTet , Antiochi fi-
Jiam,focero perfnadet,vt violato fcedere,
quod eius patri Seleuco cum Ptolemaro
mum fuerat , in Aegyptum inuadat:
C^uod cum Antiochus comparato exer-
citu moliretur , Ptolemarus in omnes po-
pulos, quibus imperabat Antiochus , co-
pias <3imilIt:Q«ar imbecilliores excurfio-
mbus prxdoniim more, ac populationi-
bus infeftos redderent,validiores acie ado
rirentur. Quod fand confiJium, omnem
in ^^gyptu Antioclioproficircen'^! facat
tatem eripuit. Hic nempe ille Ptolcmsus
e!d,qui(vt anteexpofuDauxiliariam claf-
ftm Athemenfibus contra Antigonum.
Sc Macedonas mi(!t,qua tamen re non ma
C ^
4 4 I> V S / -N. / T T. f J VT
fix rudimentis tunc primum airuefcen^ \
Getis captus eft. Quare Lyfimachus aliis
etiam praeliis nihilo fecundioribus bel-
li fortuna expertus, de fumma rerum fo-
licitus , & tjuod filius in hoftium pote-
ftatem venilfet , minime leuem cladem
numerans, cumDromicha:te& Getis pa
cc fa£i:a ,il!i, temporum necefsitati ob-
temperans, & filiam defpondit,& eaThra
cite parce cefsitiqux trans IftrumciKSunt
qui non Agatoclem , fed ipfum Lyfima-
chum ab hoftibus captum fuifie dicant;
Deinde ab Agathocle iis conditionibus
quas diximus , foedere cum Getis ifto li-
beratum. Vc vero rediit Agathocles , Ly-
fandram Ptolema:i , qui Lagi filius fue-
rat, 5f Eurydices filiam. , vxorem duxit:
clalTedeindein Afiam traiecit:& Antigo-
ni regno capto , eam quam nunc quoque
Ephefij mari proximam incolunt vibem,
condidittin quam Lebedios, & Colopho-
nios, eorum vrbibus euerfis, deduxit : Eas
vero vrbiu excifiones Phoenix iamborum
feriptor deplorat: Nam Hermefianada,
qui elegos fcripfit.ad illud vfq; tempus fu
perfiite fuifie non crediderim.Neq; enim
is in aliqua carminum fuorum parte ex-
cifamColophonem no deflelfet. At Lyfi-
machus Pyrrhum quoque Aeacida: filium
bello
^ellaeftadorms. Eius namque af> Epiro
ProfeSione obferuata.cum fjpe ille domo
%eire confucirec,& reliquam: Epirum ho-
ftilem in modum populatus eft , & regum
fepulthra violauic : j^ddic Hieronymus
CaidianusCquod: vc credam adduci no pof-
fum) Lyliraacliumfepuichris diliediis, re-
gum ofla drfsipalTetSed hic ipfe Hierony-
mus ob id, cjuo in reges odio laborabar,
hxc icripiitre creditur ; Cum vnum tamen
diotigoiium multis. ide , & iraudquaquarn:
debitis laudibus exornet. Necvlli dubiu
fuerit bacillum de regii Epiri moniinen-
tis ad calumniam comentum: Q^uis enim>
crediderit hominem Macedone, fepukhra.
regum Epiri violalfe ? Nefciebat fortalTe
Lydmachus eos no Pyrrhi folum,fed Ale-
xandri etiam maiores fuidercum Alexan-
der maternum- genus ab Epiro ,. acq; adeo
ab Aeacidis duceret. Argumento eft
proteres, inter Pyrrhum, & Lydma
-
chuiu non multo poft conciliata focic-
tas.nulia per bellum iniuna fuilfe inter
ipfosadfeditum in gratiam fpem inter-
chrfam. SedHieronymus- & alias habuit
cu Lyffmacho iimultatiscaufas ea pro-
culdubio;maxima’,.qubd' ille Cardianoru
vTbeeuerfa,.pro ea Pyriimachia in Ifihmi
'I'hracij;Cherfonefo condiderat:. Et Lvii-
machui
4(« PAVSAN. ATT. SIVI
rnaclius qtiulem quantifper CafTandcr,
eiufqaeiibcri rcgnamnci a Macedonum
ainfcina no difcefs.it:Vbi vero De.metrius
Antigoni filius regnum adeptus efr, nefe
iile prouocaret metuens > prior cotra eum
armamouit. Nouerat enim paternum ei
eiTe de promcruendo imperio femper cogi
tare:Vt primum igitur i!!Hm^in Macedo-
niam profecl-um.Alexand-ro, a quo acerfl-
tus fuerat, interepro , eius regno pontu-in
comperittprobabiie be!!i eaufam naftus,
ad Amphipolim cum Demetrio congrei-
fus , parum abfuit , quin deThraciae quo-
que regno in dubium veniret. Q uo tem-
pore pyrrbi auxiliis confirmatus, Ste-
gnum retinuit, & Neftiis deinde, ac
Macedonum parti impernuir. Nam Pyr-
rliusctim exercitu veni,'’tis ex Epiro, dura
Lyiirnacbi rebus pro rtipore iluderet, ma-
gnam Macedonii; fibipaitem vindicarar.
Verum cum in Afiarn'Demetrias contra
Seleucum traiecifret, qtiantifper ntbilo in
ferior armis fuit Demetrius, in Lyiimacln
focictate Pyrrbusperflitit : Vbi vero De-
metrius in Seleuci potefiate venit, diflblu
ta eftincereos amicitia. Bello itaq; vtrin-
quecompiratOiLyfimaclius Antigono 'Ds
metrij filio, & Pyrrho magno preliefu-
pcr.atis , & Macedonia yniuerfa potitus
tlBER,!.
ert I & Pj^rrlium in Epirum reJire coe-
git. Mahx ver6,& nugna.’ folenc ex
3iiiore_ hominibus exiftefe caJamit-ires.
Hic enim Lyfiraaehus cum natu iani graii
^ior elTec • & cum ipfe /bfceptis Jiberis
fortun;5tLTs haberetur: tum vero Ao'^-
thocli filio ex Lyfiandra liberi geniti Vf-
fent : Arfincem tamen Lyfandra; foto-
rem fibi matrimonio adiiinxit t Eam,
cum timeret fui ne filij , mortuo Lyfima-
cho.iii Agathoclis potellate effent.de Afra
thocIis ca-deconfiJia inilfe ferunt . Sunt
qui fcriptum reliquerint ArfinocivAga-
thoclis amore captam , cumque aJ obfe-
quium adolefcens pellici non potui/Tc t,
ab ea per infidiasde medio fublatum; Ly-
limachum, vbi tam audax facimn vxorcin
aufim cognouip, quodnihil tamen vehe-
mentius optairct,fupraquamdici pofsic
gauifum. Eius itaque permilTu , interem-
pto Agathocle, Lyfaudra ad SeleucniTi pro
rugirrSecum vero habuit filios, & fratres,
qui dum ad Ptolemamm confugerent , de
rea atrocitate nunt fum acceperant- Fuo-ie-
tibus veto fe comitem addidit Alexander,
Lyfamaehi ille quidem , fed ex Odryfiade
vxore alius. Hi cum Babylone peruenif-
ient.a Sejeuco, vt bellum contra tyfima-
chuta
4« P AVSAN. ATT. SIVE
cIiutB fufdperet , fuppHces contenderunt.
Eodem vero tempore & Philecxrus , cui
omnis Lyffmachi pecunia comilTa fuerat,
A»atiiocleu interfeaum dolens, feque ob
ea^nrem Arifnoe fufpeaum exiftirnans,
Pero-amum fupra Caycuin occupat, atque
inde per legatu fe , pecuniamque omnem
Seleuco tradit, ^uod vbi Lyiimacho nun
tiatum fuitvftatim in Afiam traiicit,acbel
Ium prior Seleuco infert; Collatis vero fi-
gnis cum eo congreiriis,in ipfo prxIio,ma
gna clade accepta, occubuit t Eiiis cadauer
a Lyfandra muttis cumprecibus impetra-
tura, Alexander Lyfimaclii filius ex Odry-
fiade(vt ante dixijfuftulit,& in Cherfone-
fum deportatum, fepulturx m-andauit: F,o
fane in locovquo luincetiam inter Cardia,
& Padlyan vicum, irilTgnis tumultis extat;
Er haec quidem^ S Lyfimaclio gefta funt.
Apud Athenienfes autem Pyrrhi etiam
confpicitur effigies , cui cum Alexandro
Magno fola generis propinquitas inter-
cefsit:Nam Pyrrhus Aeacida- Arybba: fi-
lio Olympiade vero Neoptolemi filia,
Alexander genitus efl : Neoptolemo
S
Arybba; pater fuit Alcetas Tharypi fi-
lius. A Tha-rypo auteiT)- retro ad Pyrrhum
Achillis, quindecim foboHs gradus nuine-
xautur ls enim primus Ilio excifo, omida
t I B E- R. I. 49
in The/Taliam reditu, in Epirum appulit,
atque ibi Heleni vatis monitu Confedit:
Cui cum nulla ex Hermione proles elFet,
ex Andromache tres fufcepti funt fiJij,Mo
]ofrus,PieIus,& natu minimus Pergamus:
Ex eadem verbCeilrinu Helenus genuit,
cum ei Andromache Delphis Pyrrho in-
terfefio nupiilTet.Curn aute Eleleniis mo-
riens MololTo Pyrrhi filio regnum- rcli-
quifTet.Ceflrinus colleda Epirorarum ma
nu,eam,qu*fupra Thyamin fiuuiumell:,
regionem tenuit. At Pergamus cum in
A(iamcraiecifret,Aiia inTheutrania do-
minantem, fingulari, de imperio certami-
ne dimicans, occidit:Et vrbibus.ouod etia
nunc manet, ex fuo , Sc A ndromaches no-
mine cognomentum dedit, Andromache
enim filium fecuta efl:Et ibidem vtriufq;
adhuc extat heroicum monimentum,Pie~
las vero in Epiro manfit ,ad quem potius
qui m ad Molofhrm Pyrrhus Aeacida?,
maiores eius originem referunt.Fuit au-
tem ipfum etiam Epiri imperium vfque
ad Alcetam. & Tharypum in vniuspotefia
te: NamAlcet^fiilij inter fe difsidentes,
non prius concorditer regnarunt, quam
a:qaaliter inter fe regnum diuiferiit. Poft-
ea vero Alexandro Neoptolemi filio in
Lucania extindo, Antipatri metu in Epi-
jo PAVSJiN. Att. sivs
runa rcaerfutn Olympiade Aeacidtes Aryt’
ba.>filius.cuin aliis eft officiis profecutus,
tum vero eam fuiscopiis iuuic ad bellum
cum Aridaeo, & Macedonibus gerendum-,
atque id inuitis etiam , ac fequ-i recufanti
bas Epirotis. Olympias vi-doriam adejita
mulca in morte Aridaeo i-nfereda , pkira-ji
ac magis nefaria dum. Macedonas infefta,
tur, immanitatis exempla edidit.Quo mi
nus c.uiquain mirum fuit , eam paulo poli
graues quidem, fed meritas feeleri3 & cru
delicatis Cux Caffandro- poenas dedilT;,
Eius certe inuidk Aeacidoe, quo minm
fbatim ab initioin regnum ab Epirotis ro
ctoererur, maxia^e obfuit : Naincu yquii
iara,& placatis vterctur,Cairander illi ite-
rum efl- aduerfiitus.; Ac pugna quidem in-
ter Philippum Caffandri fratrem, & Aea-
ciden Oeniadas comiffa, Aeacides ex vul-
nerenon-ita multo poft devita decefsit.
Alcec.im deinde Arybbae qurd-e filium, &
Aeacidae fratrem natu grandiorcm,Epito
ta; regnareiuirerunt, bominem- plane ini-
pocentis iracundia; , ob eamque caiifaniJ
patre eie£ium,Hunc eum regnutn-iniffeti
more ingenij fui furentem ,ciues nofll
adorti ciim filiis opprimunt , quo de me-
dio fubla to, Pyrrho Aeacid,'E fi lio regniiffl
refticuijnt. Ei ad regnum primum acee-
t I n s s. r. f r
^enti Caflander bellum intulit, homini
peradolefcenti, & ad reli flendum non ma
gnopereparato. At ir Macedonibus in fi-
nes fuos iam iniiadetibus ad Ptolemxiim
Lagi filium fe contulit,! oiio mox accepta
eius in matrimonium filia , ex eadem qua
ceteri Ptolemari liberi matre fufcepra»
curncra,ire,5<: i^egyptioium copiis efl ia
regnum reduftns-. Regno igitur iam con-
llinuo, in Cbrcyratos primam arma mo-
uit , quorum cum infulam finibus fuis ex
aduerfo fitam videret, ne aliquando hofii-
bus pro (latione effet, metuebat. Quas au-
tem .1 F.,yfirnac!io clades accepenr, & que-
admodum pulfo Demetrio Macedonia? ad'
iJind vfquc tempus imperaTir,quo a Lyli-
macho pulfus eflr Et Pyrrhi fimu! res ge-
fias,quxmerooria dignifsrmre vifa? fuirt».
duro de rebus Lyfimachi ageremus, expo-
fnimus. Grscorum vero nemine ante Pyr
rfium bellum Romano imperio imuliffe
fatis confiat : Nam neque Aeneas quideiri
jpfea Dioniede,aue Argiuis , qui Di-ome-
dem fecuti fiint.vHaeftomninopugnala-
cefsitus Athenienfibus certe, & alias orbis-
terra: partes-, & vniuerfam Italiam armis
opprimere cogitantibus , Syracufana cla-
des quo minus cum Romanis bcHi for-
tynam experirentur , impedimento fuiti
PAVSAN. ATT. St VE
Alexander vero Neoptolemi filius, Pyrr
rhi gentilis, natu eo grandior , in Lucanis
ante e vita excefsit , quam potuerit cum
Romanis ligna conferre. Pyrrhus itaque
primus omnium e Grxcia aduerfus Ro-
manos vitra Ionium mare copias tranfpor
tauit, a Tarentinis ille quidem accerfitus:
Ii enim cum hellum diuturnurn cumRo-
raanis gefsilTent, iamque fe illis impares
intelligerent , deuinfta dbi prius benefi-
ciis Pyrrhi voluntate , quod eum Corcy-
rieos oppugnantem naualibus copiis iu-
uerant,per legatos regi , vt focia arma fe-
cum iungeret , perfuaferunt , Italiam do-
centes toti Graeciae felicitate pra:fl:are, nec
elle latis aequum fe amicos , & fupplicum
more auxilia rogantes, iniquifsimis tem-
poribus fuisdeferi. Haec exponentibus le
gatis Troiani belli euentus Pyrrho in
mentem veniebat , ac fpem concipiebat
ex animi fenteiuia omnia euentura,quan.
doipfeab Achille originem ducens, ad-
uerfus Troia: coloniam arma fumpturus
elTet : Vt vero primum in Italiam traiice-
rejfaruit , qux hominis erat in rebus ge-
rendis alacritas , naues llatira longas in-
ftruxit , nauigiaque opportuna ad equos
& milites tranfuehendos , vt pr^fto ef'
fent, curauit. Libri extant nonfane illu-
ftiium
liberi. f 3
ftriumauthorum , qui Rerum gertarum
commentarij infcripti funt: Quos cfum
Jego , Pyrrhi cum alacriratem, quam in
prajiiis pra: Ce tu]it:rum prouidentiain,
qua fead futuras dimicationes compara-
uic , non poirutnnon magnopere admira-
ri. Nara priufquain Romani refcierint,
in Italiam clalTe tranfmifit , & cum iam
appuli/Tet, non prius adefle eum Roma-
ni animadu^rtere quam commiffa cum
Tarentinis pugnaifeillecum exercitu, in-
opinato oftendit , faftoque repente impe-
tu hoftium ( vt par fuit) agmen turba-
uit.Ac tunc quidem cum fe Romanis haud
quaquam acie parem elTeintelligeret.ele-
phantoscompararar, quos inter pratlian-
dumin illos immitteret. Belluas autem
has primus ex Europ® principibus Ale-
jrander,Poro, Scindis deuiftisin poteflate
habuit. Q_jUO mortuo, & alij reges, & plu-
rimas Antigonus fibi comparauit: Pyr-
rhus iti pugna quam cum Demetrio com-
mifit , elephantos aliquot cepit. Ii cum
ad Tarentum in mediam irrupiffent a-
ciem, non parum Romanos exterruere,
plerifque aliud quam belluas elTe exifti-
mantibus. Ebur enim hominum opere
Sc arte piifcis temporibus expoliri foli-
tum noram haud dubie multi: Beftias au-
d i
go rArSAN. ilTT. SITI
& Argioi,& Leuceasdiieront.mortis ge.
nus obtigitiDe eius tamen catde non fath
conftarc fcripfit Hieronymus Cardianus,
quem fcilicec cum rege viuentem , in eim
gratiam fcribere,maxime fuit necefTe.Ni
ii Plnliftus venia dignus habetur, qui cum
Syracufas fe reftitutum iri fperaret.multi
Dionylij flagitia difsimulauit . Hierony-
mo certe multa ad Antigoni gratiam feri-
benti ignofeendum . Et huc quidem Epi-
rotarum potentia euafit Cura vero Athe-
nisOdeumintroieris,& alia fpettatu di-
gu3,5i: Liberum patrem confpicies , iuxta
quem fons eft:hunc,quia per nouera aqua
falicntes diffundit, Enneacrunon vocant:
Eum Pififtratus exornauit: Plutei quidem
pafsim in vrbe multi, hic autem vnicus efl
fons.TcmpIa vero fupra fontem Cereris,
Af Profitrpin.rextrufta funt.in quorum al-
teroTriptoIemi lignum elf, de quo qua;,
cunque dicuntur,mox,omifsis qui deDe-
iopeiadantur fermonibus, exponam. In-
ter Grarcia: populos maxime de anriquira-
te,& deorum muneribus cum Athenienli-
bus certant Argiui , non aliter qui.lem,
quam inter Barbaros cum Phrygibus Ae-
gypti j.Memoriar itaque proditum eft,Ce-
rerem Argos venientem a Pelafgo hofpi-
do acceptam, ibi er Chry&Dthidedefi-
L I B * r| I. eT
lix raptu cognouilTe . Interea Trochilum
Tacroruni antiflicem ab Agenore Argis
puirum in i^tticam vcnillerComtjue Eku-
line vrorem duxillet, Eubuleum , Tri-
ptolemum geoui/Ie- Hzc Argiui . Athe-
nienfes vero» & finitimi, Triptolemum
Celei filium fuiffe , qui primus frugum
cultum,& lationem tradiderit , nihil du-
bitant. ^t Mufieus carminibus f fi modo
ea Mufici fant) Triptolemum Oceani ,&
Terrs filium prodidit:Et Orpheus(quan-
quam & ea Orphei elTc vt credam , adduci
non pofiiim ) Eubuleo & Triptolemo Dy-
faulem patrem fuifie : Eos a Cerere fru-
menta ferendi rationem accepifle,qudd ex
illis primum Ceres filix raptum co^nouif
fet-Choerilus Athenienfis in ea fabuhi.cui
Alope nomen efi, Cercyonem , & Tripto-
lemum fratres fuifie,ci A mphiftyonis fi-
liabus , fcriplit : F.t Triptolemo Rharon,
Cercioni Neptunum patrem fuifie.Lon-
giore vero oratione cooantem fingula
petfequi :& omnia, quz de templo, cui
Eleufinio nomen eft , commemorari poP-
fenr.planius explicare rquxdam me vifa
per fomnom fpecies deterruit . Ad ea igi-
tur redeo.qax literis mandare nulla redi-
gione prohibeor. Pro templi foribus , quo
l -xo etiam Triptolemi figeum efi , bos
xnea
gl r A tS AN. ATT- SIVB
znea fne>f>atar,itaornna,vt viftim* qua:
aJ araiii trahuntur . Ibidem fedeotenj
videas EpiineniJeii GnoSiuin , quem cuni
rn a’rum exisret riti fpelunca fomno op-
prclFum memorant , ne jue prius esperrc-
ftum. quam annos i«. obdorniiuinet:
Po(>eaver6.& heroicos verfus fccilfe ,
cum alias vrbes , tum Athenas luflrafTe.
Quod ipfum apud Lacedrmonios fedata
peftilcnria fecit Thales , Epimenidis ta-
men ne pae propinquus, neqiieciuvs ,cum
HIum Gncrnum, hunc Gortynium fiiiiie
dicat Polympncftus Corophoniiis , in eo
carmine quod de Thalete LaccJxmoniis
fecit. Paulo hinc longius Euclenr.quod e!i,
ac (i illuftris Eime dixeris, delubrum ,
2
Penis, qui Marathonem occuparant, dica-
tu m.Nullain autem fuilTe viftoriam , qui
fint magis Athenienfes gloriati, quam ea,
quam ex Marathonia; pugna funt adepti,
hinc pricipuc vt credam adducor , quoJ
Aefchylus cum prope iam eflet vt e viti
decederer.qui de fc ipfo ante prorfus con-
ticuerat:, ir tanta in poeli nominis celebrt
cate,cuiafque virtus naualibus pratliis aa-
te ad Artemr!iam& Salamincm enituerat-
de Maratonia pugna, cum fiium carme»
ederet, in ipfa operis fronte fumn A' p*"
crix aomeu inferipiit. Maratbouium e
t r B I R. r. (f j
«hnfalcum. & Perfasqui iJlac defccnde-
ruot fujc tefiss vii tutis citat. Supra Ce-
ramicum, 3c porticum ,qax Regia dici-
tur, V'u]cani e1^ faitum , io quo , qaod Mi-
ncrux poijtu.n iit (ignum . nibij faiie ad-
miror, emn ad^ea , quar de Erichrhoiiio
vulgo traduntur, animum refero.
veri) !igniim,quod glaucos habeat ocuios.
Libita in dc ea re fabuLrm comperio : Mi-
neruam Meptuar , & Tritonidis paludis
filiam eir;,.K>ucideo glaucos illi itidem
vt Neptuno oculos elfe. Non longe ab-
di coeleihs Veneris delubrum.qaarn pri-
mi omnium Afisyrij coluere , a quibus
Paphij in Cypro acceptum facrorum ri-
tum cum Ph-rr.nicibus qui in Palxfrioa
Afcaloncm vrbem incolunt , Phsnices
cum Cyteriis communicarunt . Athenis
vero eam religionem induiic Aegeus,,
cum Veneris ira Sc fibi prolem non ob-
tigiire , & fotoribus calamitatem im-
misfam putaret. Quod artate noftra ex-
ta: deae fignam e:t pario lapide, Phidiae
opus fuit. Sed Athmonenfiiim apud the-
nienfes curia e‘l:Eius curiales multoante
Adxum Porpirytioaa regna/TeieruntiAb
coque, quod apud ipfos ell , coelelHs Ve-
nerrs templum dedicaram . Sed & ali*
muita longe diucifa ab iis , qua: com -
muni
^4 PAVSAN. ATT. SITI
muni Trbanar plebis opinione recepta
funt, per curias laSantur . Pergent.bu,
vero ad eam porticum , qux a piQure
varietate Pacrle dicitur, Mercunus at-
reus in confpeftu eft . quem Forenfera
vocant : Prope porta eft , ad quam tto-
pbamm ab Atbenienfibus eredum , ns
nempe , qui Pliftarchum Cafiandri fra-
crem.cui ille equitaturn fuum , S: condu-
tiitium militem commiferat,equcitn cer-
tamine fuderunt.In ipfa autem portjcu A-
thciieniium primum acies in Oenoc Ar-
eiui a-ri vico,adueT(us Lacedatmonios rn-
ftrufta Exprefia vero res eft non adpu-
crna: iam eiTeruefcentis effigiem , cum
quifque pro fe virtutis documenta dare
«intendit.fcd accedere aduerfx acies vi-
dentur,& iam comminus congredi: In me
dio autem pariete Achcnienfes funt The-
feo duce cum Amaxonibus dirntcantcs.
Hxvero folx ex omnibus foeminis , nul.a
vnquam clade deterreri potuerunt, -um
belli nouam femper aleam fubirenc:Nani
& Tiiemifcyra capta , & copiis , quas cor.-
rra Athenienfes miferant , deletis , aa
Troiam cum Athenienfibus ipfis, & smi-
uerfts Grxeis pugnarunt. Poft Amaro-
res, Grxeos cernas Ilium excindentes,
& reges ob Aiacis ia CafTaudraxn nefa-
tium
tIBER. I. Sy
rlumfacinasjin vnum con gregatos: Qjio
in loco cum ipfe Aiar, tum captiuarum
agmen mulierum, & inter carteras.Cairan
dra ipfa pida eft. In extremo pifturat lo-
co, funt qui io Marathoaeaduerfus Perfas
pugnarunt:Ibi er Bceotis Platmenles: Et
item Attici nominis omnes, qui cum Bn-
b3risconflizerunt:Speftatur autem in pu-
gnando par in vtraque acie alacritas. Qua
io parteprslium commiflum eft.fugien-
tes videas Barbaros,& in ipfa fuga: trepi-
datione fe temere in paludem trudentes:
In ipfoopens fine PhoenilEx naues funt,
& Barbarorum, qui ineas le coniecerant
iGrajcisfaifiacatdes.Ibidem & Marathon
heros eft pi&us , a quo campi nomen ha-
benr.Theleus quoque tanquam a littore
folueos, Minenia , Hercules.A Mara-
thoniis enim Herculi primumfvt ipfi me-
inorant)hoDores habiti funt.lnter pugna
tium imagines maxime illuftres funt Cal
limachusjCui poftea Athenienfes impe-
rium detulere. Inter duces Miltiades, &
Echetlus heros , cuius pofterius mentio-
nem faciam. Eodem in loco tenei clypei
infixi funt,cum infcriptione,Scion^orum
auxiliariorum efle: Qjii vero pice
obliti contra temporis iniurias funt,eos
&aliafimul fpolia,qua:ibi fpeiianturjde
e
gg P AVSAN. ATT.
Spartanis dTe dicunt in Sphaaena infa-
la captis. Ante porticum ftatux funt xnet
Solon in pritnis.qui Athenienfibus leges
dedit.Non longe abeft Seleuci ftatua.cu.
haud obfcura prodigia futuram felicita-
tem tignificarunt.Cumennn ex Macedo-
nia cum Alexandro profedurus Pellar Io
ui lacrificaret.ligna aris impolita v tro ad
dei limuiachrum acceflenint , nulhfqus
fubieais ignibus accenfa funt-Mortuo ve
r6Aleiandro,hic ipfe Seleucus Antigo-
num Babylona cum exercitu adueniei,.
tcm timens, ad Ptolemarum Lagi filium
confugit. Mox Babyloca reuerlus, Anti-
goni exercitum fiHirjipfumque Antigo-
Sumoccidit,3cdcindeviaumpr*lio De-
metrium Antigoni filium cepit. Q_ux
cum illi omnia profperd eueniffent.^no
ita multo poftLyfimachi opescorruiflent,
totius Afiarimperium Antiocho fi. io tri
didit.lp‘e magnis itineribus in macedo-
niam rediit; E" Grarcoru.m fane & Barbam
rum copiis Seleuci exercitus conftsbat* ^
pcolemarus Lyfandr^ frater a Lyunii'
cHo^adcjuem anteacoDfugeratjdifceaenJi
xir tanta in rebus gerendis alacritate,
Fulmen fit cognomento appellatu' , cuo
Seleuci exercitum Lyfimachiam attigi"®
certior faiius cITet , eum impetu fao'
ador
t I B E R I. €7
jiJortas fu Jit, & occidit: Omnem vero
cius pecuniam cum rcgibusdiripiendum
tradi Ji/Iet , Macedonia: regno ipfepcti-
ruseft. Deindcprirr.usex omnibusTqucs
ipfi nouimusj regibus, acie cum GalJis
congredi aufus.ab lilis interfeftus eil,
Macedonia: vero regnum Antigonus De-
metri; filius a feferuatum obtinuit. Seleu
cum quidem iufhtia,& pietate reges om-
nes antecclluilTe.facile adducor : Quippe
qui Apollinis coJo/Ium Milefiisa Xerxe
ademptum, & fcbatana aijKirtatum in
Branciiidas reportandum curauir. Et cum
condita Seleucea ad Ti^rin fluuium in
eam Babylonios inquilinos deduceret,
neque muros Babylonis derr.olituscft, ne-
que Eeli templum euertit,& Cbaldaris vc
proxima templo loca inhabitarent, per-
niilit. In foro,&' alia funt opera, quxpra:
cipuam quan Jam Athenienfium in dis co
lendis diligentiam declarant: Et mife-
ricordia: ar3,cuiusnumini, quod ma^rna
habeat in tota hominum vita & cafuvin
varietate momcnta,fbli ex omnibus Grar
cis lingularem quendara honorem ha-
ent Aer enienfes.Ncque vero illi maio-
rem qua.-n c-rteri in homines humanita-
tem.acnon in deos etiam religionem prz
feferunt. Efter.im fua apud illos Tudo-
c 1
?AVSAN. ATT. tlVI
li.Famx, Alacritati ara. Quanto verocs-
teris deorum cultu prxftent,fecunda,qua
in prsefentia vtuntur fortuna)argumento
eiTepoteft. In gytnnafio.^uod Ptolema:a
aconditore nuncupatum, a foro non lon-
<re abefl,lapides funt(Herm* nominan-
tur)qui fpeSentur fane digni. Ptolemati
quoque ex a:re flatua. luba: etiam Libyci,
& Solenfis Chryfippi. Proximum gym-
nafio eft Thefei templum, in quo hxc pi-
Sa funt.Athenienfium contra Amaxonas
pugna,qu.T&in Minerua: Clypeo,& ia
Olympij louis bafi incifa e(I. Pi3a ibi
etiam eft Centaurorum , & Lapitharum
rixa.vbi Thefeus Centaurum occidens,
fpeftatur.cum inter alios aequo Marte pa
gna committi videatur. Qupr in tertio
ineftpariete piaura,non fatis iis,qui,vti
res gefta fit , non didicerint , cognita eUe
poteft:Cum& vetuftas multa aboleuerit.
& Micon non fuerit pi ngendo totam rem
perfeciitus. Mines cum Thefeum, ct-
teramque puerorum manum in Creram
abduceret.amorePeriboeae captus eft, cu-
ius cum Thefeus libidini aducrfaretur,S
aliain illum.iraincenfus , ma ledi fta con-
tulit, & Neptuni filium efie negauit.
Qji^n J quam habebat caelatam gemmam.
in mare fi abiecifTet , non elTet eam ad ft
ts
trSER. f. ip
r^ortaturus : Vix ea locutus , gemmam
diciturabiecifTe. Thefeum vero memo-
rant cum ea,&: corona, quam ab Amphi-
trite dono acceperat, c mari emerfifTe. De
Thefei autem morte multa plan^ ititer fe
difcrcpantia traduntur : Aiunt enim eum
i Plutone vi5um,non prius dimiflum,
quam ab Hercule folueretur. Illa veri
multo limiliora aliquando aadiui :Tbe-
feum in Thefprotidem , vt regis vxorem
raperet,reoi(iecu Piritboofis enim qux-
rendar (ibi vioris cupiditate nimia impui
fus,arma ceperat i Exercitus vero magna
parte amida.a Tbelprotorum re^e in vin-
cula ad Cicbvrum coniedum.In Yhefpro
tide quidem & alia valde, qua: lpe£tentur
digna Tant: V louis in Dodona templum,
facraqueci fagus. AdCictyrum Acfceru-
liaeit paiUs. Acheron amnis, & Cocytus
pr.Tterfiuunt,aqua infeauifsima.Q^uar lo-
ca cum vidi/Tcc-^vt opinor) Homerus
multa ei illis in fuum Jeirferis poirmaj
tranftulit, S; ipfa etiam carminibus am-
nium nomina inferuir. Cum vero in vin-
culisadhucThefeus detineretur, Aphidna
cutn exercitu Tyndari filij adorti.capta vr
t>eMene(lheum in regnum reaituernnt.
Et Menefiheus quide' Thefei liberis quo
nunuj fc ad Elephccorem in Euboeam re
c 3
7« PAtSAN. ATT. JIVH
fionibus cepiflent , & ipfum intra Nifra
moenia compuirumjobfeJifTent.Nifi filia,
Minois amore capta, crinem patri deton-
derit. Et hsccouidem fiepropemodum nat
rannir. Amnes in Attica robiles funt.Ilif
fus, A: in eum caJens Endanus , eodeenns
Gallico Eridano nomine. Ili/Tus vero ille
eft, 3 d^uem ludentem Orithyiam, Bo-
ream rapuiire.fibique matrimonio adiun-
sifde mrmorant obeamoue cum Athenic
libus affinitatem, Barbarorum multas tri-
remes demerlifre.iliifum Athenienfes,3c
abis Dis, 8: Mulis facrum putant, quarum
in eius ripis ara eft ,Ilifsiadum Mufarum
difta. Non longe ab eo locus offenditur,
vbi Peloponnefij Codru Melanthi filium,
Athenienfium regem interfecerunt. Vbi
llifTum traieceris locu offendas, qui Agre
dicirur,& venatricis Dianm aedc.lbi enim
primum cum ex Delo paulo ante in ea lo-
ca venifTet, venationibus operam dedi/Te
Dianam ferunt , ob eamque caufam eini
fimulachro arcus additur. Quod iam di-
cam, non facile.qtii audiunt, vt credant ad-
duci poteruntrMirantur qui viderint.Sta
diumeft e candido marmore,ea magnira
dine,qaem facile hincconiicias.Supra llil
fum mons eff,is lunata forma ad annis ri-
pam refia duplici amro perccdit. H oc ffa-
t I B I R. L >7
Jinm Herodes Atricus erexit , multumq;
ex Pentelicis Iipidicinis in eocSfumpfit.
E Prytaneo in viam defcendas.quam Tri-
podas appellant , in qua furgunt deorum
delubra, & in his tripodes dicati, vnde no-
me vi* eft: Aenei ij funt,in quibus infurrt
memoratu digna, illuftrium artificu ope-
ratlnterea Satyru», quo Praxitelem ma-
gnopere gloriatum ferunt.Nam cu Phry-
ne ,cu>us erat amator , ab eo (ibi depopo-
fci/Ier, quod efict eius operum pulcherri-
mum. non fanerenuit : Verum, quod ipfe
de filis operibus iudicium facere pertina-
citer recularat. hocafiu mulier exprefsit:
Eius fciuus accurrens nuntiar , Praxitelis
officina igni correptam flagrare, bonam-
que eius operum partem iam periifTe.non
tamen adhuc omnia exufVa : Exanimatus
Praxiteles, foras cxiluit, Sc aftumefi.in-
ouit.de laboribus meis.fi Satyro,& Cupi-
dini flamm* non pepercerunt.Tum Phry
ne cum bene fperare iubet.nihil enim tri-
lie aocid i ilc.red illum dolocogerevoluil—
fe.vtquoJ pulcherrimum operum fuo-
rum efle iudiaret, confiteretur : atqueita
fibiilli Cupidinem delegit. Libero vero
patri proximo loco dicatus eft Satyrus
puer. poculum porrigens. Amorem Libe-
ro ipfi afsiilcntem Thymii uj fecit. Eft
etiam
7* ?AVSAN. ATT. STTI!
criara Liberi iuita theatium antiiuifs:-
mam templutn.intra carus ambitum duo
funt delubra, & totidem Bacchi fi^oa . Al-
terum Elcuthereus , Alcamenes alterum,
eiebore& auro fecit. Piftura: eodem la
loco hae funt, Liber Vulcanum in calum
reducens, qua de re harc Graecorum fabu-
lis vulgati: Vulcanum recens natu a luno
ne abi?aum,oihil vcmiHunr rniunc obb
tum, dono matri auream feliam milifie,
cum occultis quibufJam vinculis . deam
cum a(TeJildet,ftatim vinculis implicitam.
Cum vero prarterqua Libero patri nJem
deorum nemini haberet Vulcanus , vino
delinitum Liber in crelum eum reduiit.
pidifunt etiam Pentheus, & Lycurgus
fuxin Liberum temeritatis poenas dates.
Ad hxc Ariadna dormicns,Thefeus in pa-
triam rediens: Et Bacchus ad rapiendam
Ariadnam dcfcendcns KonprcKuI a LiW
n, theatroque ei proximo xdificium eU,
cuodextrudum ferunt ad fimilitudineffl
XerxLs tabernaculi. Inflauratum id qui-
dem efttVeruftius enim illud Sylla captis
Athenis creraauit. SylLinr iUiu^
rura expugnationis caufa hxc fuit.Mitr.n
dates Barbaris ponti Euxini accolis inj"
perauir: Quo vero nomine Romanis bcH
Jum intulerit , quoque medo cum Alia»
^ laua»
i I » E R I,' 7»
inuafifTet.alijseias vrbes vi in fii.im pote-
ftatem reJegerit.alias focietare rtbi dcuin
icric ,<)ui cupiunt res 2 Mithridate geflas
cognofcere.cii uirant accurarius , Ego ea
cantum, cjur ad Athenarum calamiratem
pertinent exponam. Ariftion qnidein erae
Athcnien<is,(5ueni confucuerat Mithrida-
tes ad Grarcasciuitates Legatum iriittere.
Hiccum Atheniendbusegit, vtinamici-
tia Romanis Mithridatein pra;ferrent, ne
mini tamen id pr«terQaam de plebe fedi-
tiolifsimo cuique perfuafit :Nam qui ali-
qua fucrut cxinimatione , fe ad Romanos
»ltro contulerunt, Commi/Ta vcropucvna
multo fuperiores Romani fuere : narn in
iugam verfo.s Ariftionem,&- Athenienfes
ad vrbem.Archciaum ver 6 ,& Barbaros in
Pirareum perfecnti funr. Erat hic Arche-
laus vnus ex Mithridatis ducibus, quem
non rnulro ante Magnetes SipvH mcol*
• • /• 1 /» ,3ipyii incoja?
^
Jncurlionibus fines Uios vaftantem , mul-
1 c^fis.TuInera-
_ ueranr.Oblidione Athenienfes cum vree-
‘ “* dux, qui tunc
,roite Elateam in Phocide circunfedebat.
^coobsV"""’ Atticam
- cumaudilTet Ro-
1 bcm Partem ad vr-
P hdcndamreJiqmtiipfe cum multo
= 1 maiore.
50 pAVSAN. ATT. *IT*
maiore.TJsilo in Boeotis o:currit:Tndu9
pofl,in Rotnina caftra vltro.citroque mif
ti nuocij venere . Syll.r quidem Athena-
rum muros captos, obfidentibus veroTa-
xilum prarlioadCheroneamviaum.Syl
la igitur vbi Athenas rediit, omnes ^^qnos
fibi aduerfatos nouerat,inCeramicucon-
clufos,rorte decimum quemque ad fuppli
cium duci imperauit. Cumque nihil omni
no de fua in Athenienfes iracundia remit-
tcret,fugieotes nonnulli , Delphos vene-
re ; Qjjibus confulencibus nunquid fato
deleri Athenas necefle eiret,refpondit Py-
thia de vtre nefeio quse. Poft hasc in illui
morbi genus Sylla incidit, quo Pherecy
dem quoque Syrum confumptum accepi-
mus. Eius multa fane immania, & Roma-
no homine indigna in Athenienfes facioc
ra memorantur, er quibus tamen illi no:
omnem exiftimo calamitatis caufam er-
titiffe,fed violati fuppficis vindicem deaa
fuiffe. Quod Ariftionem, qui in Minerua
templum confugerat,vi extra£i:um, inter
fici iufsifTet. Athenae in hunc modum Ro
monorum belloafFedae, imperante Adr-
no denuo floruerunt. In theatro Athet*
fuot tragicorum quorundam , & comi®
rum.eorum tamen minime illuftrium,fta
tox mulcat: Neque enim ptatter Mena»
t T 8 E » I. f r
<Jrnm , quifquam ibi cuios cflebre fuerit
nomen .afpicitur.ET tragicis verbnobiles
poGri funt, Euripides, & Scpboclcs. Fama
eii fub idem tempus, quo fupre rrnm diem
clauferit Sopliocics in Atticam irrupilTe
Laceda-monios.eorumcue duerm Gbivi-
fum Lifetum patrem videre, madanrem,
vt nonam Siren em omribus , qui mortuis
baberi confueuerunt bonoribur profeque
retur. Idem rerbin quiete vifum, Sopho-
clem &: cius babuit pceiintobrinuit certe
confuetu Jo.vt nunc etiam poemata, &• ora
tionum quoduis genus,in quo infit faaui-
loquentia ,cnm Sirenis cantu conferatur.
Acfchy/i rmaginem miilropoO eius mor-
tem. & pifturam eam , qua eius ad Mara-
rbonem virtus exprera eft , fa(fbam puto,
bioc autem ipfc defe Icriptu relieuir:pue-
roGbi olim dum vuas cufioJiret , io agro
dorrrienti.Faccbum imperaffe, vt tragoe-
diam fcribcret : Seque cum primum illu-
li/Tet.difto audientem poriclirarum, quid
in ea re po/Tet , omniaque fc minimo ne-
gocioconfecutnm.In muro.qiiem Au/bra-
Jem vocanr.qni ab arce ad theatrum excur
rit. Gorgonis Medufae inauratum caput
irclufum cft.a-gis addita, in tbcatri verti-
« Specus e faxis arcem fubit: Ineoeft tri-
pos iiu quo Apollo, d: Diana cernuntur,
f
8*1 V Ar s Air. att, srvi
Niobes filios de -"nedio tollentes; Egofi.
ne Nioben vt viderem , in Sipylum moo-
tem afcendi.Silex,i prxrupta crepidoia
minet.qur prope afsifienti , neque mulie
ris, neque lugentis formam ofientat. Q_e
vero procul afpexerit .mulierem lacLty-
mantem (S: moerentem videre fibi vide*
tur. In ea via.qux a tbeatro in arcemd»
cit . Calus fepultusefi, quefbroris Slino
&: dtfcipulum cum DarJalus incerfeciffe
in Cretam aufugit : At(^ue inde ad Coo
Ium in Siciliam. Acrculapij verO xJn
cumob plurima eius,& filiorum figoi
tum ob egregias pifturas qu;e fpefteti
dignifiima rlneafbnsefi.adquem Hi
lirrhothium Neptuni filium a Marte, cj
i«s filix Alcippx vitium obtulerat, i ntr
feftum tradunt: De que eacxdeprimui
capitis iuJicium faffam. Ibidem & aS
complura & Sarmatica dicata e(t loric
quam qui intueatur, nihiloquam-Gra»
ad artes excolendas Barbaros minus fi
lertes putabit: Nam Sarniaris nulla fu:
ferri metalla, neq,-adcos aliunde fernt
importatur. Stintenim hi prxcuncfisc
rum regionum Barbaris ab hominucoe
merciis alienirsimi tob eam igitur fc"
penuriam, vimineis balfarum cufpidii*
f ti pto ferreis excogitarut.Arciis & bp
LlBIS.1- 8j
tas ex corno habent, & eaxum ircn» vimi-
neas cufpiJcs: Catenas vero in (juemcun-
<jue a/Tecuti fuerint hoflium injicientes,
aduerfisa curfii equis rlaqueis implicatos
fubuertunt- Loricas Iiocfcrme modo fa-
ciunt r Magna equorum armenta habent,
neque enim in partes terra defcripta, pri-
uatorum vfibus feruit,aut quidquam pra;
ter agreftem fyluatn fert. Compafcira igi
tur tota regio eft.&r incola; Nomada:,id
c(i vagi pallores appellantur : Equis non
ad belli munia fblum vtuntur , fcd cx eo-
dem pecore & hoHias dis ca;Ju.nt, St (ibi
cibum comparant : Vngulas vbi legerint
perpurgatas, ac dilTeftas , ad limilitudi-
nem fquammarum draconis expoliunt-
Quod liqui s draco.ncm non viderit , haud
errarit fi opus illud vngulis confertum pi
nea; nucis adhuc viridis torulis fimile elTe
puearit. Has itaque fquammulas perfo-
rant.Sc equinis vel bubulis neruulis con-
£iunt,inde(ibi loricasconcinnanr : Q^ua?
neque elegantia , neqoc firmitate loricis
Graecorum inferiores funt i Ea; namque
turacominu». rum eminus perculTa;,iSus
fufiinent; Na.m liotea; lorica; haudqua-
quara pugnantibus vriles.quod ferro vehe
ineotius immilFo pemiar funr,fcd venato-
libus certo prsdidio funt: Iu illi' namque
*4 PAVSAN. ATT. SITB
leonum & pardorum denrcsretundunton
Et linteas quidecum rn aliis, tum in Gry.
nari Apollinis tempIo' dicatas rideas ,vbi
lucus tam ex fatiuis arboribus eft , quam
ex iis,qor foTo^ odore & fpecie deleaant.
Poft Aefculapiy fanum, qua ad arcem iter
ef?, Tbemidis delubrum furgit , & ante
ipfum Hippolyti monumetutn, qnedirii
confixum e vita excefsifle memorant. No-
runt autem vel Barbarr.qui Gr«ar Fingia
expertes non firnt, quas de Pbxdras amo-
re", & nutricis audacis obfequio vulgati
funt.ElT vero etiam apud Troezenios Hiy
polvti tumulus , de quo barc ipfi tradide-
runt. Thefeumcitrtt Pbardram JuftnrB
eflet.veritit ne qui gignerentur liberi, ac
ipfi Hippo Tyro,aut illis Hippolytus impe-
raret, ob eam rem Hippolytum Troeze
nemadPittlicum amadafle. Tumvtapoi
illum educaretur , tum verbvt in eius re-
gnum fuccederer. Poftbxccum Thefeos
Palante.Sc cius filios res nonas moliente»
occidilTee.Trb^crtein.vt de cxdc purgare
tur,ve-iifie:ibi tuc primum Phaedrae vifuS
Hip(>oTyrii,eiiirq: amore infaniete,de mof
te fi'-'» cnfcifceda cofiliu ccpiffe-Myrtusae
Euc apud Troezenios ofleditur.pertercbr*
tis vndiu; foliiseEam fane talem ab inin*
fui/Ie negat, fed ex amoris egrimonia Pb
® “ drafl
l I B I R r. S y
dram crinali acu folia transfixifle. Vene-
ri r popularis , & Suadelx cultum induxit
TlicJiu: .cum in vnamciujtatetn ex agris
Athenienfem popuIuiticcnipuliiTet: Eoru
numinum vetera limulachra.mea tjuidem
Jctate,nulla citabant :Quat nunc extant,
artificum haudquaqiaani ignobilium ope-
ra funt.Eft & Telluris puerorum nutricis,
8i Cereris pubefcentis templum .Cogno-
lainum vero caufas a facerdotibus qui fci
fdtati fuerintidircenr. Ad arcem vnicus eft
aditus, nam ex aliis partibus, aut prcruptis
rupibus.aut valido muro incingitur: Vefli
bulaqna: Propylxa appellant, e candido
marmore faftigia habent; Quo fane opcrc
hac ipfa »tate nihil aut ornatu, aut lapidfi
magnitudine prarftantius. Equeftres ftatc?
quorum nam fint non habeo dicere,Xerr-
pbontisnefilioru fint,an vero ad loci dcn
taxat decorem pofitar. Ad veftibuli dexte
ram innolucris Viaoriar facellu cf> ; Qua
ad mare profpcaus pater,inde fe Aegeum
abieciireferut. Nam Thefeum, aiunt, cum
ad Minotaurum proficilceretur , virtuti
fu* nonnihil fidentem , patri afFirmalTe,
candidis velis vfurum fe, interempto fi Mi
notauro rcdiifTet . Q^uod cum ob raptum
An3dn*e(ret oblitos, Ae^eu nigris velis
coalpcaii^cmn filia eriflimaUct,
f 3
y i -PATSAN. ATT. SItS
incertum cui Deot Verum coniicereporsis
cnndeelTevquem Laphyftiu nuncupant Or
ciioineni 5 :<;uccifa Phrixus Grxco ritufre-
mora<iutorrentur,intuetur. SuntSf alia
deorS figna,& Hercules angues(vt fabulis
vultratu eft)necans.MiDerua etiam delo-
uis vertice prodienstEt taurus Areopagi-
tarum donu-Q^at vero dedicationis caufa
fuerit,multa quiuis fufpicari pofsit.Dixi-
mus autem fuperius Athenienies deorum
cultu, ftudioque religionis, longe ceteras
omnes ciuicates anteire. Primi enim Mi-
nerua Erganem cognomento appellarunt.
Primi mutilos Mercurios colueruntrli-
demqaeprimibonoru Genio templu de-
dicarut.Iam qui artificiu plurimi asftimat»
L^c antiquirsimi operis figna qu* intuea-
tur habeat. Vir quidam eft galee innitens,
C!ecerxopus,cui artifex ide vngues arge-
teosfecit.Efc etiam Terrx, aloue imbres
implorantis, fimulachru : Vel quod Athe-
nienlis aliquando pluuias defiderarin t,vel
quod tota Grfcia foli ficcitate laborarit.
1 bi & ThimotheusCononis,& ipfe Conon
politus eft.Prognem filium tollere medi-
tantem,& Ityn ipTuradicanit Alcamenes.
Primam etiam ole* plantam Minerua, 8c
N ;ptunus vnda proferens: ibi fpeftantur,
&Iouis£Qmlachrum,cai Polieo cogno-
meat
tIBBRT. 9
1
mentu.Leoc liaris opusrCuias facronim ri
tus cu expofuerOjCaufaiT! tamen obfcaram
efle facile patiar.In Foliei louis ara orJeu
tritico permiftS apponuntrnequecnffotics
adliibentrBos ad facrii comparata» dum ad
aram accedic.fruges eas attingitrEs facer-
dotibas,is quem Bnphonujidefl: bouis per
cuflbre nominat , fecurim in iJIu iacularus
(hic enim facri ritus eftjfugiens abittQjii
afticerunttanquam. eSqui bouerrr p^cuf^
ferit,non viderint. fecurim io iudicifi rea
citanttEt fia:cquidem»qao dtximns modo
peraguntur.In eo vero tempro»que Parthe
nona appellant, ac teftudinis ea parte»qn»
Aquils dicuntur,iTgnapofita fiint, ad Mi-
neru* natales pertinentia :In poftico Mi-
nerute,& Neptuni de AtticacertamerDex
lignum ex aaro& eborefaiftn,in galea’ co-
no Sphinx eminet; De ea» qux memoris
prodita funt,tunc exponam , cu adBoeoro
rum res ventu fuerit- Vtranque galee par-
tem Gryphes tenentrHos cum Arimafpis,
qui fupra IlTedoces funr.auri canfa afsidue
bellare, Arifteas Proconnelius carminibus
teUatus eft.Et aurum quidem quod cullo-
diunteterra nafci;Arimafpos ipfbs ynicu
habere oculum, & Grypbes belluas aiunt»
aTis,& roilro aquibs perlirailes : Hsc illi
de Gryphibus.b^nerUtC figtium refto ira-
^4 PAVSAK. ATT. srrE
rueftcutntiicatalari-.ineius peaore Ms-
dufe caput,& Vidoria cubicorum fere qua
nior,maDu haftam tenent. Tacet ad pedw
clvpeustad imam badam draco.quem br^
chVlionium effe exiftimare pofsis .in balr,
quar de Pandora ortutraduntur, elabora-
ta funt.Idefiodus quide,& ali) poeta: pro-
diderunt Pandoram primam femioana
fui{remeque,priufquani illa gigneretur,
extitilTe muliebrem fexatn.Eoin loco v-
cicatn viJere memini ftatuam , Adriano
imperatori politam. V na item in ipfo tern
pK aditu Iphicrati, qui multa, & faneadim
rabilia virtutis documenta dedit . Extra
templum eft ^neus Apollo,quem a Pludsa
faftum dic5t,Parnopium,a bruchis nem-
pe appellant 1 Quod fedras bruchos qnl
totum agrum mugna a.friciebant calami^
tate, extra fines pulfurum dixilTet; Et pul*
fos quidem fciuDt,quo autem modo , noa
tradunt: Scio equidem ter in Sipylo mon-
te deletos bruchos, non-vnc tamen modo;
nam vehemens aliquando, &: fabita procel
fa eos eiecif. Iterum acri xflus vapore, qui
ftatim ed imbresconfecucus, enefti &nt;
Tam tertio,TepetinofFigOTe opprePsi per-
ierunt: Atque htec quidemi qusde aboli-
tis bruchis memor3ui,xtate mea accide-
sant, laAthenienfiatrrarce Periclis Xaa
1 r B E R r.
rBrppi ffHj ftataa eft.Ipfius etiam Xanthip'
pi,qutatl Micaiera cu Perfis nauali prar-
Ko conflixit. Sed Periclis feiunda efl a ex-
teris . Xanthippo vero aPsiflit Anacreon
Teius, qui-primns poft Lesbiam Sappho,-
magnam carminu fuoru partem itr expri-
mendis amoribus confitiriputrHabitus e-
ius eft veluti hominis per ebrietatem can-
taotistFosminas eas,<]ueprope-funt,Ib Ina
chi,& Cailiflb Lycaonis filiam, fecit Dino
menes. Eadem fere omni ex parte de vtra-
<pie narrantur, amor fcilicet louis , luno-
nisira,& mutatio vtriuCjue.Inus in bouej
Galliftus in vrfam.In eo arcis muro , qui
ad auflrum couerfiis efr.grgantujqui Thra
ciam , & Paiienes angaftias incoltferunrv
valgo celebratum belhim . Athenienfium
eontra Amazones pugni. Ad Marathonera
io Perfas preclarifsima facinus. Gailorura
in Myli.ainternh:ione.Hecomnia Attalus
dedicauit. Singula dttum fere cubitum &a
cio contioentur,Inter exteras flatuas locfi
fuu obtinet OlymptodorustQjiem hono-
rem confecutuseft-cii ob rerum, quas gef-
fit magnitudine, tum quod ii'iqiuf'imis te
poribus,& multis chdibus affliffos Arh'e-
Bienfes,,rciam lp.em omnem pofferf-tera-
pork abiicienres,e-exer!t & confirm.tritt
.Accepta enim illa ad Clixioneam plagae
mgent
96 r A VS;AN. ATT. SIVE
insetes omnibus Grarcis impomtx fur.t
cahmitates.Nam & qui periculum fpefta-
rant,quafifuanibilincerefrec:& qui cum
Macedonibus in acie fteterant, in feruitu-
tem iimul omnes redadi dint- Vrbes qui •
dem tum Philippus quamplurimas cepit:
Athenienfes vero per fimulationem pacis
quim grauifsiniis affecit detrimentis , cu
& infulas illis,& maris imperium ademil-
£et. Ac quantirper regnauic Philippus , ac
deinde Alexander,nihil omnino noui mo-
liri Athenienfes auli funr. Curn vero Ma-
cedones mortuo Alexandro Arideo regnu
detuliffentCcommiffa tamen Antipatro im
perij adminiftratione) non ferendum ene
amplius vifameffGrxcoru res tam diu a
Macedonibus oppreffas teneri . Qpj”'® ^
ipfi ftatim arma ceperunt, &' ad ^eljualios
etiaexcitarunt.Qux vero vrbes c2 Athe-
nienfibus focietatg coierunt, hx propemo
dum fuere. Ex Peloponnefo Argi.Epidau-
TUs,Sicyan,Troeven,Elei,PhIiafib Melle-
nij.Ex iis,qui extra Corinthioru Ifthimim
funt- Locri, Phocen iesjTheffali, Caryfrus,
Acarnanes,quicum Aetolis cenfenttinAt
Boeoti j, qui Thebis deletis i hebanum a-
grum tenebant, cum veriti effent ne
nienles Thebas, eo C oloni a deduda.reiii-
tacreDr,non modo in eair. focietate nome
fuum
I. I B S R. I.
fuum non edicJeruntrfed etiam opes fuas
omnes in Macedonum fiudia cotuierunr-
Cum vero ciuitates,(jux tunc belli geren-
di canfa confpirarunt , fingulos duces de-
dillent,ab vniuerlis imperator declaratus
eft Leofthenes Atbenienlis , cum propter
patriae dignitatem,& militaris rei fcieo-
tiamrtum quod praeclara eius viri in om-
nes Graecos merita ertabant. Nam cura
Alexander Grrrcos.qui Dario ftipendia fe
cerantiin Perfidis vrbes diuidere flatuifi-
fetjhic eos, antequam id fieret, clafie in
Europam reportauit: Et plane cum bomi
num de fe fpem virtute vinceret, fuit cius
mors non magis lufiuofa cunctis , quam
calamitofa.Tuncenim demum Macedo-
num prtefidia impetu in Atbenienfes fa-
fto, Munychiam primum, Piraeum dein-
de,& longos muros occuparunt- Verum
Antipatro mortuo, Olympias ex Epiro
profe£ta,fublato Aridao non diu regnum
tenuitrNeque enim multo pofi a Caffan-
dro per obfidionem capta Macedonum
multitudini tradita eft.Regno vero inito
CaflanderCvt cetera) qux ad Athenienfes
non pertinent , rsifla faciam , PanaQum
A tticx carrel!um,& Salamina cepit,tyran
numque Athenienfibns impofuit Peme*
trium Phanoftrati filium , hominem fa-
g
5« PAVSAN. ATT. SIT*
pisntix bude prA’fTantem : Hunc Deme-
trius Antigoni illi lingula,
li Quodam in Graxos ftudio gloriam ca-
ntans, no ita multo poft eiecir. Sed rurfus
Caffander.pro acerbifsimo quo in Athe-
nieiifes laborabat odio, Lachari, qui ad il-
lud vfque tempus principem in plebe locu
tenuerar.in fidem fuam recepto, vt tyran-
nidem iniiaderet perruafit : Et is quidem,
omnes,decuibus aliquid literismandaiu
fit, acerbitate io homines, in deos impicta
tefiioerauit. At Demetrius Antigoni fi-
lius.Sc fi nonnihil ab Athenienfibus difsi-
debat,eiiertit tamen Lacharis tyrannide.
Is vbi captos vidit muros ad Btsotios coii
fuo-it : Qu.b cum aurea fcuta es .arce dire-
pta, & Minerur qu* remoneri poterunt,
ornamenta omnia afporrafiet, propter ea,
cuarde iplrus diuitiis erat, opinionem,
a
Coroneiseft interemptus. Liberatis vero
Arhenienfibiis ty rannoru dominatUjnoa
ftatim Demetrius poft Lacharis cxdem
PjrxeuOT reddidit, quin poftea,cum belli-
ca vi oppidum in poteftatem redegifTet,
prxfidio,& nsmiitionibus eum locum fir-
mauit.quod Muf.Tum appellant - Eft ante
intra vetus pemariu, e regione arcis, col>
lis,in quo Mufxums’ate canere folitum,
atq.; ibidem feneSate confamptu^huina-
tum
tIBER. I. $9
tnm ferunt : EoJem poftea in ioc&Syro
homini monumentuin eft ereftumtEum
fane collem Demetrius occupatum muni
uit.Aliijuot pofl annis excitauit optimum
quemque Athenienlium, rerum a maiori-
bus fuis geftaru memoriarQuare cum vi-
derent quorfum euafiffet fiorentifsima;
reip.decus,confeliim Oh'mpiGdorum du
cem deliguntris habito delc£la,in quo ne
que fenibus,neq; pueris vacatio fuit,exer
citum contra Macedoiras eduxit,non ro-
bore magis, quam militum alacritate con
fifus,priftinam (e belli gloria patriar vin-
dicaturam. Pradio itaque Macedonas fu-
dit, ac fugientes in Mafa:um perfecutus,
loco capto, Athenienfes Macedonum do-
minatu iibcrauir:Quo tempore cii omnes
reip.egiegiam operam naualTentjLeocri-
ti tamen Protarchi £!ij virtus excelluit:
Is enim primus muros afcendit,primufq;
intra Mufatum irrupit : Atque eiquide in
pugna c*fo,& alij ab Athenienlibus bono
res habiti fnnt,& eius clypeum loui libe-
ratori dedicaruntjcnm infcriptione nomi
n is,& pratclari facinoris indice. At Olym-
piadorus novnumhoc virtutis fuasquod
paulo fuperius commemorauimus,fpeci-
mcn dedit:Sed,pr£eterquaquod Piraeeum,
& Munychiam recepiwdem Macedonas
g 1
joo PArsAS. ATT- srvE
Eleufinem inua^entes, comparata Eleufi-
niorum manu prelio vicit:Et ante>cam in
Atticam Caflander effet iioftiliterirgref-
fus.nauibus in Aetolia profeftus, ab Aeto-
lis, vt auxilia mi itereot,impetrauit:
res maximo bello impendete faluti Atne-
nienfibus fuit.Sunt igitur illi apud Athe-
niet!fes,fua,cum in arce,tum in Prytaneo
monimenta-.Et Eleuiiaij piaurxres eius
geftas mandaruntrQuin & e Phocenfibus
cui Elateam tncoluat,ex sreftatua Olyni
piodoroDelpbis pofuerunc,qubd illis.cu
a Caflandro (kfeciiTeDr.opern tuliffet-Pro
pe Olympiodori ftatuam , Dian« ex
fimulacTum ftat.Leacophrynes cognome-
totThemiiloclis filij dedicarunt. Magne-
tes enim, quibus ex regis liberalitate im-
perauit Themiflocles,''Leucophrynen Dia
nam colunt.Sed enim mihi no eft,imiuer-
fe Grxciie hifloria contexentr,in bac par-
te diutius imtnoradu.Endoeus patria fuit
AthenienSs, Daedali di icipulus.quifugien
tem Datdaln obcxdem Calbeft in Cretam
fecutus.Hic fedente fecit Minerua,cuius.
eft infcriptio , dedicaffe Callia, Endceum
fecifle.Eft ibide atdes, quod Erechtheu ap-
petlant.In vertibulo loutsfupremi araeft»
ad quam viftimas no caeduntrSed liba dun
taxat apponant, ac vino quominus vtatur
X I B E R t. lor
religione prohibentur. Inipfoatiita ar^
funr, Neptuni vna, ad qua ex'oraculo Ere-
chtheo rem diuina faciuntrButs herois ai
tera:Tertia Vulcani: In parietibus piSa
funt.qusad Butadaru gentem pertinent,
/.edes ipia duplex eft.In eamarin» aquJB
puteus, quod certe miraculo no adicripfe-
rim:Na & ex iis qui mediterranea inco-
luntalij,& in prirciis in Caria Aphrodi-
fienles talem puteum habent.Sed quod li-
teris mandandum fit, id nempe efi,qu6d
flante auftro vndaru fonitu reddit:Qji6d-
que in faxo tndetis forma iocifa efi,qao<i
efle monimentum aiunt, eius,quod Miner
uatcum Neptuno fuit de Attica.certamt-
nistEt facraquideMinerure cum vrbs,tfi
regio eft vniuerfatCuri^enim &fuos quq
que deos priuatim co}unt,& Mineru^ co-
muniter diuina rem faciunt. Omnia vero
fanftifsimu Mi nerus fignu illud efi,quod
iam inde ab initio de comuni omnium cu
riaruconfilio dedicatu efiin ArcerCum ea
vrbis nomine 3ppeIlaretar,Delapfum qui
demdecaslo fama vulgauitrSed mihi id
neque afSrmare,ncq; refellere in prrcfen-
tia in animo efi. Lucerna quidem ex auro
dea: Callimachus fecit, in quam oleum in
fufum non confumitur , nifi exafto demfi
annojcu tamen lucerna dies,noctefqne ar-
i j
108 T AV S A ii. ATT. STVE
mines tradunt, qui imam eius partem te-
nuerunt. AgroIam,& Hyperbium, de qui-
bus cum fludiose fciicitatus fuerim > aliud
nihil comperi. quam eSicilia eosin Acar-
naniam migralle. Cum iam defcenderis,
non tamen ad inferiores vrbis partes , fed
paulo infra propylsa, frontem videas , &
illi proximum Apol!inis,& Panos fanum,
& in eo ipf) fpecum , in quo cum Creufa
Erechthei filia, Apollinem concubmfle fa
nia vulgauic. De Pane vero hzc memoria
prodita funt.Nuntium ad Lacedajmonios
de Perfarum in Atticam irruptione Phi-
lippidemmifium: Hunc cum rediifiet, re-
tulifle Lacedxmonios, minus mature co-
pias educere, quod religione impediretur,
cum exercitu exire antequa Luna orbem
complellet: Sibi ver6 ad Parthenium fal-
tum Pana obuium fafium.qui fe Athenie-
Cbus in pugna ad Marathonem pr^fto fu
turum pollicitus fuerit. Exeo nuntio deo
honores haberi coeptos. Qu^ vero vrbis
regio Areopagus dicitur , inde nomen ac-
cepit. quod eo iri Joco ab initio Mars capi
tis caufam dixerit . Na & Halirrhothium
ab eo occifum, & qua de caufa ante expo-
fuimus.Eodem vero in loco Orefti de ma-
tris esede iudicium eft conftitutum : Extat
adhuc Miceru£ Arex (ideil deprecatricis}
ara.
II3SK.I, 1 09
ara, quam Orefies iam abfoJutus , cJrcitur
dediciiTs. Scabella ibidem , qua; faxa eile
videntunduo fune argentea,quibus accufa.
tores & rei infide!U,akerunj coutumeliss
impudentije alterum vocant. Proxime dea
rum eft xdes,quas Atbenienfes feueras»
Heliodus 10 eo , quem de Gentilitate deo-
rum fecit, carmine>Erinnys nomtnatr Ea-
rum lerpentibus effe crineni implicitum
primus omnium finxit Aefchylus. Nibil
tamen vel barum,.velcmterorum,qua:i]lic
polita fuotx inferorum numinum fimula-
chra.qufdqua horribile pre fe£erunt.Nam
Plutonis,Mercurij & Telluris ibide funt
figna, ad qua: rem diuinam fkciunt^cuku-
queeapitis periculo fuerint liberati. Sed
alij. etiam cum hofpites, tum ciues. Intra
feptum Areopagi, Oedipi monimentum
eftidequocum fedulb qusre rem. eius ofia
Thebis eb deportata comperi: Qu^enim
deOedipi morteSophocles finxit, Home
rus facit quominus vera fuifie credamrAb
eo enim traditum fcimus,Mecifteum The
has profefium iis ludis , qui ad Oedipi tu-
mulum fafti funtjdecertalle t Suntetiam
apud Athcnienfesalia iudicia, fed multo
minus illuliria : Eorum vnfi Parabyftum,
alterum Trigonum nominat.Illud ab ob-
fcuro yrbis loco, in quo leuifsima: ptorfus
caufae
iio Att. ffivs
caufe co^nofcuocur: hoc a loci forma no-
men fumplit. Baerachi) vero &: Pumcei a
coloribus in hunc vfcjue <Iiem t omina per
mln^e^e:^1aximu^n yer6 omnium,& qtio
frequeiitifsitni coaueniunt, Helisam v<>
cane. In eo foro , quod Palladium appel-
lant , exdis caufe agitantur , atque in co
quidem primum Demophontem cauiam
dixifle nemo ambigit) cuius vero is cnmi
nis reus fuei-ic,non fatis inter omnes coii-
uenit; Diomeden quidem tradunt Iho ca-
pto cura in p.arriam reucheretur ,per no-
dem vixenoread Phaleruappulillej Vol
cum Argini qui cum eo erant in agru tan-
quam hoailem populabunai excuiicr eirt»
vtquialiam qidm Atticam terram inter
tenebras crederent) Demophontem aiunt
tAr jpfnm nertiencem Argiuorum eam claf
fera efftxid propulfandas populationes ac-
currifTc-tVbi.cuni aliquot intertedis Palla
dio erepto domum abiret) ab eius equo
Athenienlem hominem fubuerfiuii ^cli-
fumqaeinteriifle. Demophontem itaque
a1ij ab eius qni interfeclus fuerat propin-
onis,a1i) vero ab Argiuorum malntudine
reumfaftum memorat. In Oelphiniocaii'
fam dicunt)qui feiure ocddille defendat;
O £0 in locoThefeus cum rallanta)einrqj
filios res nouas niolientes interemiller,
alafol
I* III
abfolatuseft.AnteTiiefeum enim inter-
.fettorem neceflb ersr exiiij oafa folum
vertere, aut talionis pG:nam fufcipere. la
Prytaneo deferro,ainfque inanimis indi-
cium St, cuius rei hoc initium fuiffe arfci-
tronErechtheo Athenis regnante.bouem
facerdos IS , qui BupLonus eii appellatus,
ad Poliei Ionis aram maftauir , ftatimque
relidabipenneeSnibus excefsit: Bipen-
nis indicio abfoluta eft,& eum quidem ri-
tum quotannis feruanr. Dicuntur autem
alia quoque fenfu carenti.- lege pleifti. Pul
cLerriinom ve!o& ad ArJieaicnfium glo-
riam maxime iniignemoiiimentum Cam
byfe acinaces prsbuir. In Piraei mariti-
ma parte gurges quidam eft.vbi qui in exi
lium abeunt , ii quod nouum fuerit in eos
crimen conflatum, e naui judicibus in lic-
tore comi (ieotibiis,canfarr! didit: Ac Teu-
crum aiunt primum omnium eo feiti lo-
co Telamoni purgairejcum de Aiacis carde
culpa vacaret. Et hsc quidem deiudiciis
commemoranimus, vt quantxeacura: A-
tbenicnfibus finr,intelligi pofsit. Noa
longe ab Areopago nauisajflenditurad Pa
na^henatoium pompam fabric.ata, qua for
t-iTe maior alia facile inueniatur: Ea vero
quie Deli efr, omnes quas ego norim, ma-
gnitudine fuperat , e feris eflim eius no-
uenis
,li pArsAN. ATT. SIVI
oeniseminentremigtbns tranftra, In cu-
riis ip!isexcravrbem& in VIIS pafsim deo
rum temi>la,heroum,& hominum funt ie
pukbra. 'Non loog^ a muris Academia
eft,priuati olim hominis ager,nunc gym-
nafiumdn cuius primo aditu, intra fepcum
fluoadam Dian* pulcherrima &.optimx
fisna vifanturiE/Te vero ea Dianar cogno-
Bnna,& ipfeconiicio,& Sapphus-carmina
teftantur,de quibus nihil hoc loc^
dicere,cum multa tamen tradita uot . E.t
& Bacchi Liberatoris sdes non fana ma-
0-113, in quam flatis diebus quotannis dei
gonum deportant. lam vero inter fepui-
chra, primum obtinet locum Thrafybali.
Lvclfilij ,viri Atheriienfium omnium qut
ante ipfum fuere,quique funt eius att^em-
confecuti, omni laudum genere praeftaa-
tifsimi. De quo, cum nihil nunc necef-
fe St omnia commemorare* vnum tamen,
ex quo iit eius virtus teflata ,.non praeter-
mittam. Is triginta tyrannorum domina-
tum initiocumfexaginta non amplius fo
ciis,Thebis proferi:us,euertit: Et Athenic
fibus diuturnis fedicionibus peneaffliiflis,
compofitionis A: concordi* author fait^
Alii deinceps funt tumuli* Periclis , Cha-
bri*,& Phormionis. Eft etiam fiiam om-
nibus qui aut naualibus , aut terreftribus
prs
tIBER.1. IIJ
prsli ispropatriam orcem oppetiere, m o-
nimentum:iis exceptis , gui ad Maratho-
nem ceciderunt:Illis enim eodem quo oc-
cubuerunt loco fepulchra ad virtutis me-
moriam ereda.Alij omnes in viafunr,quc
ad Academiam ducit,fepulti ac pilx tumu
lis impofitSjCum elogiis nome cuiufque,
& curiam reflantibus . In primis eorum
fepulchra fpe(9:antur,quos,cum Thraciam
iam omnem ad Brabifcum vfque occupaf-
fent,Edoni de improuifo adorti intereme
runt ; Quos ipfos etiam fulminibus iSos
periifle dicunt.Duces & alij ibi fiti funt,&
Leagrus, cui copi^ omnes fuerant comif-
£s:Et Decelenfis Sophones , qui Euryba-
ten Argiuum de quinque in Nemea certa
minibus viftorem Aegin.etis opem feren-
tem, occidit; Et hunc quidem extra Grar-
ciam tertium exercitum Athenienfes mi-
ElTecoftac: Nam Priamo & Troiams Grx
ci omnes communi confenfu bellum intu
Ierunt: Athenienfes vero duSu proprio in
Sardiniam primum, deinde in Ioniam, ter
tio in Thraciam arma promonere- A fron
te monimenti columna efi,in qua pugnan
tes equites duocernuturrquorum vni Me-
lanopo,a1reri Macarrato nomen; Qjii ad-
uerfus Lacedxmonios , & Bceotios dimi-
cantes in ipfis Eleufinioru & Tanagraso-
h
Jt4 PATSAN. ATT. S ITT
rutn finibus cecidere. Extant & Tbeflalo-
rum equitum tumuli, qui pro verere ami-
citia Athenienfibus auxilio venerat , eam
ia Atticam PelopKanefij duce Archidamo
inuafilTeat : Ac fecundum eos Creteniiam
fagittariorum t Atbenienfiam rurfuSiCli-
fthenis primum, qui certaiura, qaz adliuc
conferuatur in tribus defcripfft : Equitum
deinde eorum , qui in eadem cumTiaeiTa.-
Hspugna,ceciderunt. Eodem etiamin }o-
coCIeonasi iacent,quicum Argtais in At-
ticam venerunt t Qua autem de. caufa ve-
nerint, tunc exponanivCum ad Argiuorum
res defeenderit bifroria . Et Acbenierr-
fium ibi funt tumuli, eorum qui antePer-
iicum bellum cum Aeginetis piigiwunr.
Aequitatis autem pTenifsimum illud p!e-
befeitum fuit , qliopublicT fcpulturje ho^-
nor ed cum feriiix comanicarus; Eprum-
aue nomina columnis incifa funt , quod
Sdel iter & drenue dominis in prtelioope-
rara fuam nauafient. Sunt Sc aliorum vi-
rorum monumenta , qui diuerffs in loci.?
pugnante? ceciderunt t Clarifsimi vero
omnium qui ad Olyntlium pugnarunt.
Ibi videas, 5c Melefaniri monimenrum,
qu! nauibus aduerfo Matandroin fuperio-
rem Cariam contendit. Ibidem conditi
fuat>qm Callaadribsilo occubuerunt, A r-
giuis
LIBERI. Ilf
giuls opem ferentes. Huius rero focieta-
tiscum Argiuis banc firifle caufam tra-
dunt. Sparta terrae niotu concnifa, Hiio-
tes.public® fcibicer operar , captiur Meile-,
nijiin Itbomen feceflerniit : Fecit ea <fefe-
ftro vt Lacedarrrioni j, & ab aKis , & ab A-
tlie.nieolibus auxilia pofcerent. Mifsi Fant
itacjue IsSiifsimi viri cutn Ciirione Mil-
tiadis filio: Sed eos Laceda^monij-.quod
fufpeftos haberent, remiferunr. Vb, igi-
tur illi dbmaai rediere, Ariienienfes ea
contumelia grauiter commoti, cum Ar-
siuis Lacedamoniorum hoftibus fcedus
fecerunt. Cum vero ad Tanagram cum
Boeotiis, & Lacedxmpniis eflenr Atbe-
nienfes pradium commifruri, auxilia illis
quidem Argiui miferuat: Neque trmltum
abfuit quin ex acie fliperrores difcederet.
Verum nox quo minus vtri vicilTent cerni
poffetjobftitit.Poftero vero die TlieiTsto-
Ttrmeeaiturn.prcrdjnpne a Lacedsrrioniis
Athenienfes vifti funt.Sed eorum ducum,
quorum eo’ in loco mbnrmenta exrant,
longd crarifsimiis A.pollodorus mercena-
'riorum duxtCMai cum Atnenienabus efTet
ab Ariftoeias pbrygiar>quae ad Hetlefpon
tum eff, fatrape , curn auSiliis milTus, Pe-
rinthiorum ciuicatem,eitis ffnes Philippo
cum exercitu ingrelTo , feruauft. Eftigi-
Il5 PAV5AN. ATT. SIVI
tur illic cum Eubulo Spintheri filio lepni-
tus: Alij etiam quorum virtuti Fortuna
fuit iniquior:Eorum enim alij cum in La-
enatem tyrannum coniurafient » alij vero
cumdeeiiciendo exPirareo Macedonum
pr^lidio confilia iniiflent, priufquam ne-
«rocium conficerent .confciorum indicio
opprefsi funt. Siti etiam ibi funt qui ad
Corinthum ceciderunt, vbi facile declara-
runt dij , quemadmodum & poft in Leu-
iirica pugna, nihil interefle fpeftata que-
quam virtute efie, eius confiliis fortuna fi
non refpondeat: Nam Laced«monij , qui
Corinthios ante,Athenicnfes,Argiuos,&
Bceotios armis domuerant» ad Leuftra-
tam ingenti clade a Tolis Boeotiis afflicti
funt. Poft eorum tumulos qui ad Corin-
thum periere,columnam vnam multis ere
£ham efie , inferipti elegi teftantur. Hos
enim in Euboea, illos in Chio,quofdamin
extremis continentis Afiatfinibus, alios in
Sicilia cecidifle indicant. Duces etiam ad-
feripti funt , prarter Niciam, & Platxen-
fes milites vna cum oppidanis. Niciam
quidem prteteritum non aliam ob cau-
frm,qu3m Philiftus prodidit, credide-
rimt Scribit enim ille Demo.fthenem in
deditionefacienda, levnum excepifle, ac
priufquam in hoftium potellatem veni-
ret.
LIBER. I. 117
ret.fibiipfi manus confcifcere conatura.
vero vitro deditionem fecille,
eamqueob reni nomen adfcriptuin non
dre, quod fe cu hoftibus dedidillet , quod
imperatore» ac forti viro dignum efTet,
non fecerat. Sunt in alia columna infcri-
pti qui in Thracia, & ad Megaram pugna-
runt, quique cutn Alcibiade fuerunt , cum
eius aurhoritate fecuti, Arcades, qui Man-
tineam cenent , & Elei a Lacedsmoniis ’
defecilTenc: Ecqui ante Demofthenisin
Siciliam aduentum , Syracufanos vice-
runt. Sepulchra etiam eorum vifuntur,
qui ad Hellefpontum nauali prarlio con-
flixerunt, & qui fteterunt contra Macedo-,
nas in Chsronea , quique fub Cleone ad
Amphipolim meruerunt : Ad hos, qui ad
Delium in Tanagreorum finibus cecide-
ruot,& quos in Thcflaliam Leoflhenes du
xit,& qui cum Cimone inCyprum naui-
garunt ; ilH etiam qui Olynipiodorum
'
fecuti tredecim non amplius viri , Mace-
donum prsfidium eieccrunt. Ferunt A-
thenienfes Romanis aliquando fe finiti-
mum quoddam bellum gerentibus au-
xilia non fane magna mifiiTe: Triremes
etiam quinq; Atticas nauali prxlio cotra
Cartbaginienfes interfuifleifua igitur iis
ctia miiitibus funt monimenta.Tolmidae
Ii4. PAVSAN. ATT. SIV*
aciibere vagentur,quippequ* alaearibus
nullis contineanturrPafsim vero opus fa-
ciunt, illudque itaconcretum,vt meJ a ce-
ra nequeas feiungere. Htc ouiJern ita fe
tabent. Deorum vero figna iii Attica
montibus tarc funt: In Pentelico Miner-
ue, in Hymetto Hymertrij Ionis , Pluui
j
etiam Iouis,& Apollinis Praifagi arx : in
Parnetfae Parnettius lupiterex xre, & Se-
melei louisara.Eft: item ara ibidem alia,
ad quam loui, quem modo pluuium , mo-
do Innoxium appellant, rem diuinam fa-
ciunt. Anchefmusetiam mons eft non
fane magnus,<S<: ineo louis Aochefmij li-
gnum : Sed antequam ad infulas ilylum
conaertam , qux ad Atticx Curias per-
tinent , accuratius perfequar. Mara-
thon curia .pari ipacio ab Athenis abeff,
& Caryfto Euboea: oppido, in hanc olim
Atticae partem Perfe primum irrupe-
runt, ac prxho fufi, non paucas in ipfa
fuga naues amiferunt. In huius regio-
nis campis tumulus eft Athenienfium,
qui in pugna ceciderunt , & ex eo pi -
Ix eminent , in quibus cxforum nomi-
na , & tribus in (criptx funt . Alter item
apud Plataseofes Bccotia eft, in quo fet-
ui conditi funt . Tunc enim primum
femi flipendia fecerunt . Seorfum ve .
trsiR. I, II f
t6 monimentum efl MiJtiacfis Cimonis
filij , cuius virtuti cum non fatis fecun-
da fortuna , dum Paron obfideret , re-
fpondiflet, non ita multo poli quam po-
puli inuidia damnatus eftj e vita decef-
fit. In his ipfis campis audiuntur per
totam noflrcm equorum hinnitus , 8c pu-
gnantium etiam virorum Ipecies cer-
nuntur: Atque harc quidem, qui dein-
duftria auditam , fpefiatumue venerint,
male mulftari abeunt; Ere ira vero ma-
nium , iis qui fortuito id animaduerte-
rint , nihil omnino vnquamtrifle acci-
dit. Honorem Marathonij prx eundis,
iis habent , qui in pugna occubuerunt:
Heroafque eos appellant ; Multo vero
maximum Marathoni , a quo eft Curie
cognomen , & poft eam Herculi , cuius
facta fe primos inftituilTe diditant
.
Acciditautem vt in ea pugnafvr illi me-
morant) vir quidam fpecie , atque ha-
bitu agrefii opem tulerit . Qui cum ex
Barbaris quam plurimos aratro intere-
milTet , repente euanuit : Neque vero
qua’rentibus quifnam ille fuilTet Athe-
nienlibus , aliud refpondit oraculum ,
quam vt Echetla’um heroa colerent : E
candido vero lapide eo in loco trophffum
erexerunt. Ac Perfs quidem in pugna
cariis
j},(5 p A VS an. ATT. SIVS
csfis vt liiimareatur fe currile dicunt
»
cuod fsmper pium elTe eiimmaisnt moc-
niosrerri mandare. Verum ep neque
tumulum . neque aggerem vunm ., nec
aliud fepalturx v^igmm offei.di. ..-OS
itaque fufpicari pofTum la foueara quarn-
piam,vt fors tultc,abieaos. i a^Alaratho
LMadrarrafonsea, de quo haec memo-
riar prodita funt. Herculem Euryftheum
fu-ienrem, ad Ceycem Tr.ac&unonuTr
re?em amicum fibi hominem. veniUe : bo
mortuo, Eurvftbeam eiasfibi liberos tra-
di uoftulaiTe ^ Trachiniam vero cum pro-
rrer ,o?um tenuitatem bellum fuin^re
fe pode dife-derer, .Athenas eos ad T1:e-
feam mifilTe.a quo puerot dc-mndi pof-
fe fperaret . Cum igitur i) fupp.icum
habitu venilTent, Peloponnellos ferunt,
qubdThefeus petenti Etrryfthco pue-
ros dedere confr.intifsnne recu£anet ,
AEheniendbas bellum in tu filTe r Oracu-
lum monuille viSoriam in Tpc fore , fi
vnas ex Herculis Uberis vitro deao-
ui-fiettlbi Macariam Herculis ex Deia-
nira filiam . cum ubi mottetn confci-
tiilfK, St vidoris compotes Achemen-
fes feciffe , & fonti nomen dedilTe . Efi
StiatQ in Marathone lacus , magna ex pat •
’
.
‘ te
IIBER r. \%y
tecsnofus, in queirsper viaram erroreia
fugientes Perfas ir-rut/re ^& quamplari-
mos in ipfa fuga; trepiJarrone crfos dir
eunt. Supra eum iacum lapidea prsfepia
Artaphernis equorum fiint, & in faxo ta-
bernaculi v^ftigia.E lacu amnis efifuir, ad
cuiuscaput,aqu.s pecori aptifsinv* funtr
Non longe verba mari faine,^& marinis
pifeibus refertifsim,i;.Modico a Maratho
niis campi sinteruallo, mos e!l.tn qvio hes
fuor»qu« fpeSentur dignifsima : Specusv
caius ellingrefrus peraaguftus*. Vbiverb
penetraris.Sc cellas videas, & lauacra caprs
rutnetia.ftabulfi, quod Panos appeJJantr
Tum rixa,.capFarum properaodu forma. A
Marathone DO multum ahcft Brauroquo
Iphigeniam Agamemnonis filiam cum
Taurica Diana primum appulille , eaque
ibi relifla Athenas, deinde Argos venif
feperhibent,Eo quidem in JOCO vetas efl
Diansfignum. Qjii vero e Barbaris po-
pulis TauricsDianxiignura habeant fen
tentiam ea de re meam in alia HiUo-
lix parte exponam. A Marathone ffa-
dia Lx . Oropum. verfus per litus pro-
grefsis Rhamnus occurrit r Viri & homi-
num funt aedes, & NemeSs Deie fanum.
H*c fedeoruna vna maxime infodentio-
libtts hominibus implacabilem, prebett
PArSAK. ATT. SIVE
It eius in primis ira Barbaros aa Maratho
nem afflidos putant.Cum enim lih At he-
nienlium opes contemnerent , Parium
Biarmor.ac Ci boftem iam viciflent , tro-
phei erigendi caufa in hzc loca deportan •
dumcurarant.Exco Phidias Nemetis u-
2 namfecit,in cuius capite corona ceruos
habet , 8c Vidoria: figtllailpfa leua fraxi-
ni ramum , dextra phialam tenet.In phia-
la Aetiopes celati funt, de quibus, ne-
que quid ipfecooiiciam habeo.neque eo-
rum tamen , qui Te rem intelligere proh-
tentur, opinioni affentior . Aethiopes in
phiala fados ad Oceanum amnem figni-
ficandum. Adipfumenim Aethiopas acco-
lere ,& eundem Nemefis patrem elle .
Nam ad Oceanum, non fane flumen, led
exrremum mare,qu6 nanibus fcilicet per-
uadi Dofsit,acco1aqt Hifpani , & Galh , &
ineo Britannia infula eft; Supra^Sienem
ad mare rubrum Ichthyopbagij a quibus
finus is quem circunqitaque tenet Jchthio
phacrusappellatur.Hominum vero lulln-
fimf Meroen , & campos qui Aethiopici
vocantur incolunt; Menfam hi Solis o-
ftentant. Sed neque mare, neque flumen
omnino aliud quam Nihilum habent.
Sunt & alij Mauris finitimi Aenopes,ad
Nafamonas Tfi; pertinentes. Na famones
quidem
tlBIS. I. IIP
quidem ip{t,quos Atkntas Herodotus
elTeexiftimauit.qui orbis terre fpacia nof
fe profitentur, Loxitas appellant: Qui in
extremis Libys finibus Atlantem inco-
lnnt:',er[rnr autem omnino nibii,fed agre
ftium tantum viriuarfruSu aluntur. Veru
neque bi Aethiopes,neque Nafamones vl
los babent amnes. Quje enim ab Atlante
aqua defluit, & fi inalueos tris difcedit,
Dunqua tamen in modum iufli fluminis
crefcic.Q^idquid enim aqu* extitit , fia-
tinr arena abforbet. Ex quo facile intelli-
gi poteft: non amnis , fed Oceani maris
Aethiopes accolas eiTetEr aqua quide.quas
ex Atlante defcendit turbulenta efi-,circa-
queeius fontes Crocodili gignuntur ni-
hilo cubitalibus minores, qui vbi pro-
pius homines accedere fenferint, in fon-
tem' fe demerguDt;Qu*res eifecit,vt no-
nulli fufpicarentur ab hac ipfa aqua e me-
diis arenis emergente K'iltim,qui Aegy-
ptum pr^terfluir.oriri. A.tlas mons adeo
celfus efi,vt vertice coslum tangere dica-
tur r Inaccefius ille quidem, viam vndique
aquis, & arborum crebritate intercluden-
te: A bea ita 'usdun taxat' parte, quz Na-
famonas fpefl-at, cognofcitur : Ad mari-
timam enim eius oram neminem adhuc
aauibus accefsifle comperimus. Sed vt
i
I JO P A VS AN. ATT. SIVS
vn<3e digrefla eft redeat oratio , Nemeffs
neque hoc,neque aliud vetils fignumalas
iabef.Apud Smyrnaros.quc maxima cum
leli^ione coluntur eius de® figna, alas ha
bsre poftea animaduertl : Cuius rei eam
eirecaufara fufpicor,quod cum eius nu-
men ad amatores maxime pertineat.idcir
co ei vt Cupidini alas addunt. Sed ea iam
qu® in figni baii fant , exponam : fi ynum
prius, quo res tota danor fiat, explicare.
Helen® matrem fuilTe Nemelim Gra’ci
dicunt, Ledam vero nutricem, nam patre
omnes lousm non Tyndarnm perhibent:
u® cum Phidias noflet , Ledani ea fpe
cie fecit vt Helenam ad Nemefim adduce-
revideatur. Addidit Tyndarum & filios,
hominem praterea cum equo afsiftente,
quem Equitem appellant. Adfunt -Aga-
me.mnon , Menel3us,5f Pyrrhus Achillis
filius. oijod ei primum Hermione Helen®
filia defponfa‘fuit. Oreftes vero ob impia
in matrem facinus pr®teritus eft : Qjiem
tamen Hermione nunquam deferuit, cum
filium etiam ci peperifTet.In bafi deinceps
eft>quem Epochum dicunt , & alter item
adolefcens,dequibus aliud accepi nihil,
nifi eos Oenoes fratres fuiflcja qua eft cu-
ri® nomen. Oropium autem agrum, qui
medius eft inter Atticam Sc Tan 3 gr®os,
olim
I. I B I R. I JT
o!im tenebant Boeoti, aetate nodra in
Atlienieniium poteftareefi.Nam cum dia
Athenienfes deeo dimicafrent , non ante
potiti funt,quam eum a PLiIippo,cum
Tiiebas ille expugna/Tet, acceperunt. Vrbs
quidem ipfa, cui Oropus nomen, ad mare
fica elr, nihil vero hifioria dignum pratfc
fert. Longe ab ea circiter xii. fiadra
Amphiarai ce.mplumefirquofcilicet loco
Thebis fugitntem cum curru ablbrpruna
terra; hiatu ferunr. Sunt qui idacciaille
dicant in via, qua Thebis Chalcidem iter
eftiqui locus Karma nunc etiam , id efi:
Currus dicitur. In deorum vero nume-
rurr. Amphiaraum primi omnium Oropij
retulerunt, quos reliqui Greci fecuti funt.
PolTum etiam alios recenferc,quibuscum
homines ante fui!Tent,Gr:eci diuinos ho-
nores poft mortem habuerutiQiiibufque
etiam vrbes ded,icattefuerunr,vt Eleus in
Cherrhonefo, Protefilaotln Boeotia, Le-
badea Trophonio : Apud Oropios tem-
plum Amphiarao, & eidem e candidola-
pide fignum : Ara quidem eius in parteis
diftributa ell , V. Earum vna Herciilijo-
ui,ApoI!ini>Pa:onio:Altera heroibus,eo-
rutnque vxoribasiVefta; tertia, Mercurio,
Amphiarao, & Amphilochi filius ( nam
Alcmjcon propter Eriphyles cxdem , io
i 2.
IJt y AVSAN. ATT, SITT
nullam aut Amphiarai , aut Amphilochi
bonorum partem receptus efi ) At quarta
arx pars Veneri, Panaceix, rafe Flygex,
Minerux •, Pxonix r Qjirnta nymphis,
Paai,Acheloo,& Cephifo amnibus facra
ei". Amphilocho in ipfa vrbe apul Athe-
nietires ara Pia eli. In Ckilix vero vrbe
Mallo eiufJem oraculum, quo J omnium
ellqiix' xtate mea extant minime fallax,
Eft etiam apud Oropios fons templo pro-
ximus , quem Amphiarai nuncupant Ad
quem neque diuinam rem faciunt, neque
aut ad lulirandum , aut ad manus lauaa-
das.aqua ea vti fas putantrSo!iim,qai mor
bo oraculi monitu leuati fuerint , dgna-
tum aurum,argenrumve more maiorum^
in fonte abiiciunt. Hincenim iam deum
Amphiaraum afcendilTe tradunt: lophon
autem Gnoffus, qui vatum oracula heroi-
cis verfibusexpofuir, Amphiaraum confli
lentibus Argiuisscum Thebas profeftuti
eiTenr,his \'€r{ibus refpondifle , memorix
prodidit, Sednimirum- quod vulgi opi-
nione receptum efi^peruicactrer defendi-
tur. Prxtereos enim quos diuino- afflatu
fatura prxdixifTe antiquitas teflata efl,ne
lUO omoinofacidicusfuit. Nam reliqu^
aut fbmniorum interpretes ftiere,aut auiit
yolatas,& exta infpiciendi peritiampro-
fitebantur. Quo fit vt } mpLi araum con-
ieftandis fomniis 5n primis foJertem fuif
fe fufpicer. Conflat enim illum fomnio-
rum diuioatione tradita,tum demum in
deorum numerum relatum. Confulendi
(juidem caufaqui accedunt luflrantur om
nes. Pro piaculo resdiuina efl, Quamcum
Amphiarao ipfi faciunt.tum ca:teris,ouo-
Tura in eadem arainferipta funt ncmin.i.
Deinde ariete immolant, cuius fubflrata
pelle dormientes,no£lurna vifa expellar.
Infuls terrre .Atticx non longe ab ipfo Iit
tore diflantiEarum vna Patrocli dicitur,
dequa,(]U£ hiftoria digna vifa fuerunt,
ante commemorauimus: Altera fupra Su-
nium efl, ad ieuam in Atticam nauiganti»
bus , ad quam poft flij euerfionem Hele-
nam appulifle ferunt, & iccirco Helenea
appellatam. Salamis e regione cIcuS-
nis fita,ad Megarici etiam agri fines per-
tinet: Huic a Salamine Afop! matre no-
men inditum tradunt: Aeginetas poflea
vi eam a Telamone dedu£los:Traditsni
poflea Athenienfibus a f fcylaro Euryfacis
filio Ai3cisnepore,cumab ipfis fuiflet ci-
uitate donatus: Salaminios vero multis
pofl annis Athenienfes eo nomine dam-
natos, quod difsimulanter male rem ge-
ri concapilTeatjdmn bellum cum Caffaa-
» 3
140 TAVSAN. ATT. -SIVI
Minerua, & Neptuno communes hono*
res habentur. In tacip(a regione a Phy*
talo aiunt Cererem hofpirio acceptum,
eique fici ftirpe <Jonaca gratiam relatam.
Id verfus teftantur ia Phytalifepulchro
incili.
HicCenrem teciis Thy talus fi.fceperat heros^
Cu-iprimum facrt largita ejl femina pomi,
Qaam mortale genus ficum vocaf.iilitis ergo
funeris , eeterno htc Thytali genus jieret
honore.
Priufquam Cephifsium amnem tranfeas
Theodori monimentum eftjcuide tragoe
dis primas ^tasfuadetulitiluxtafluuium
fimulachra duo funr,aiterum Mnefima-
cheSjCephpro crinem 'fuum detondentis
pueri; alterum fuifle vero patrium Grecis
omnibus crinem fluminibus tondere, ex
iis Homeri verfibus cognofcas,in quibus
eft Peleum Sperchio pro felici Achillis a
Troia reditu crine vouiiTo. Trans Cephif-
fum placidi louisjMeliclnu nuncupantjve
tus ara eft.ad qua Thefeus a Phytaii pofte
ris de csde purgatus dicitur.curo & latro-
nes alios, & Sinin a Pittheo materno auo
fibipropinauu occidifief. Sepufchra ibide
funt Theodeais,Pharelic^,& Mnefirhei
que medendi arte daruiiTe accepimus , ac
figna multa dedicaiTe, atque er iis lac-
ciia
t T B E R r.. 1 4 J
c&07nam^ In ipfa via «des non magna,
vifitur , Cyamits templum , ac fi Fabarij
dixeris, appellant. Compertu autem non
habeo, fabarumne hiciationem docuerit»
an vero heroum alicui Iit id nominis tri-
butum. Neque enim fabarum inuectum
Cereri adfcribere polTunt : Nam qui vel'
initiis,que Eleufine fiunt, interfuerint, vel-
ea,qu* Orphica appellanrur,!egerinr,f 2 cir
je id quod dico intelligent. Monimenta
eaquidemin locoduo,St msgnitudine,&
oneris magnificctiaprieffant: Iterum eft
Rhodij cuiufdam viri, qui fe Athenas con-
tulitt Alterum ffarpalus MaceJocxcita-
uit,is nempe,qui Alexandrum fugiens, er
Affa in-Europam clafie tr.aiecir : Cumque
Athenas venifiet ab A-rhenieffbus captus»
corruptis cum aliis , tum ipFus Alexandri
amicis periculum effugit. Sed is arte Py-
thionicem vxorem duxerat , cuius neoue
genus,Deque patriam rouirTantunr fcio
Athenis eam & Corinthi corpus vulgaffe.
Eam vero tam perdice amauit Harpalus,
vt mortue monimen tu nofuerir, omnium,
quarirr Gr^cia runt,''etenl operum , quod'
fpefierur dignifsin5um; Templum etiam
ibi rpefiesah quo Cereris,P'rof?rpinx,Mi
neru.T, & Apollinis flgna funt: Ab initio-
fiiit aedes- vni Apollini dicata , .Cephalum-
eniitt
t4i PAVSAM. ATT. SIV*
Cnim aiunt Dsionsi filiunj ciim Ampliy-
trione prittiuiTi ai Teleboas , in eam infj-
iarn.qusds ipfius nomine Cepbalenia di-
£ra eil.profeaum.Nam Thebas ante Athe
nisob Procridis vxoris cardein exui rai-
grarat : Eius pofreros , decem iara esaftis
feculis , Chalcinum & Dxtum , cum Del-
phos naaigairent,acdeum de reditu in an-
tiquam patriam confuluifTent jrefpcnfuni
accepiffejvt in Atticam reuerfi quo in loco
humi currentem triremem vidiirent , ibi
Apollini rem diuinam facerent. Cum ita-
quead montem, quem Poecilum appel-
lant, appropinquafTent , draconem cfren-
difie celeri (e lapfu tn latebras demitten-
tem,!'»! eos rem diuinam Apollini feciife,
aciiatim ab Athenieniibus in ciilitatpin
receptos.Poft hoc temp’u.'n,Veneris atdes
efi. cuius in fronte paries extriiaus efl e
rudi lapide, opere tamen infigni : lamal-
uei qui Rheti appellantur ,iblo ciirfu fu-
minibuslimiles fiint. Nam eorum aqua
maris faporem referf.Q ux res alicui for-
talTe perfuaferit e Chalcidico eos Euripo
per continentem terram falligioin mare
defluere : Rhetos quidem Cereri , ac Pro-
ferpins facros elTe tradunt, neque eos, qui
in illis nafcuntur pifcesicuicusni licet pre
terquam faeerdocibus capere. Atque hi
riBSR. r. T4I
quidem veteres Eleuiinij funt & Attici
agri fines , vti accepi. Agrum vero cjui
trans Rhetos eft,tenuifie dicitur Crocon,
Si locus ille Croconis , nunc etiam Regia
appellaturtcum hocCrocone Celei filiam
Bafaram nuptam fuifie Athenienfes me-
morant: Neque tamen harc omnium lea
eorum tantum, qui eScambonidarum cu-
ria funt, opinio eft: Croconis certe fepul-
cbrum inuenire nunquam potui. Eumolpi
vero tumulum , & EleuunijSt Atbenlen-
fcsagnofcunt. Venifieeume Tracia, fi-
lium :jue Neptuni, & Chiones fuilFe tradi-
tum efi. Chionem quidem Bore^exOri-
thyia genitam , de cuius fane parentibus
nihil omnino Homerus prodidit: !n qua-
dam tantum verfuum fuorum parte ani-
mi praftantem appellat Eumolpum. E-
nimuero commina inter Eleufinios
Athenienfes pugna, hinc Erechtheas rex,
illinc Eumolpi filius Immaradus cecide-
runt. Arma inde his condicionibus pofi-
ta,vt Eleufinij fe, fuaque cetera omnia in
Arhenienfitim potefiatem traderent , ini-
tia ipfi tanquam propria retinerent. Ac vt
Cereri & ProferpioK Eumolpus , & Celei
fili* facra facerent, eas iifdem nominibus
Pamphus & Homerus appellant, Eioge-
ceam , Pammeropem. Ssfaram, Ex Eu-
144 PAVSAM. ATT. SIVS
molpi vero filiis natu minimus Ceryy,pa—
tri fuperftes fuir. Qmem tamen Pra:co-
num natio , qui fuam ei originem rete-
runt.es Agfauro Cecropis filia, 6c Mercu-
rio-.non Eumolpo procreatum dicunt. Eft
eodem in loco heroicum Hippothoontis
monimentum , a quo tribus nomen ha-
bet.^ Atque illiproximum Zarecis , quem
tradunt muficam ab Apolline didicsfie:
Ego vero Atticae inquilinum faifle, pa-
tria Lacedamontum , & ab eo mariti-
mam Laconia vrbem Zaraca appellaram
comperio. Quod ff quis fuit Atticaindi-
gena Zarex.deeoquod dicam plane nihil
habeo. Cephiffus vero amnis per Eleufi-
nium agrum curfu' multo quam quouis
aTioin Tbco concitatiore defertur. Prope
Jocus elticui Caprifico nomen ,vnde Or-
cam- rapta Proferpina defcendilTe fama
vulgauit- AdhuncCephifsi alueum The-
feu-s Jatronem PoTppemonem.Procrufien
cognomine occidit. Apud Eleufinios Tri
ptolemt ades eft,propylaa Diana,& Ne-
ptuni parris : Puteus . quem Callichorum
appellant, vbi primum chorum Eteullnio-
rumfcemina inftituerunt, S- deam cantu
venerata fijnt . fn camnis vero-.qaos Rha
tros vocat, frugum primum iacfa femina
afaleialTe ferunc.In cuius ref memoriam,
ordeuni
IIBETIT. 145-
orJeum es eo ipfo fc!o -^enir/Tom .in fj-
crisad moIas,& liba -iSent. Oof^ejv*!-
tur ibidem area cuxTnrtolenii dicitur,
&ei dedicata ara. At qusc intra faciura
parietem feruantur, fcritie re fomaio pro-
hibemur : Eorum enim afpeftu non tan-
tum iis, qui initiati non fuerint , interdi-
ftum eft , verum edam ne percontari qui-
dem, aut audire’ fas quidqaam eff. Eleu-
iioem vero beroem , vnde oppidum no-
men habet, nonnulli Mercurio Sc Daira
Oceani filia genitum putant: Alij Ogygis
fuiffe filium fabulati funt. Nam prifci
Eleuffnij cum ad nullam fere xtstem ho-
minum origines fuas habeant referre,
multis cum alia fingendi, tum qus de he-
roibus prodita funt, locum dedere. Qui
ab Eleufine in Boeotiam iter efl, Ache-
nienfibos Platxenfis ager finitimus efi:
Atticam tamen oHm & Boeotiam Eleu-
therenfes dirimebant. Sed pofrea culm
Eleutlierenfes in Athenienfium potefta-
tem venerunt, Cytheron mons finis vtriuf
<}ue regionis haberi emptus efl. Attico
vero nomini non illi quidem bello fub-
afti fe adiunserunt : fed quod eam in pri-
mis reipub.formam,qua Athenienfes vte-
bantur,expetiuerunt; quodque capitali in
Thebanos odio femper laborarunt. Io
14 * PAisA». ATT» srva
iifJemcampis Liberipatris templum eftr
a-tque inde eft Athenas peruecus fignum
«ieporcattim: Nam quod Eleuthetis hac
etiam atcace extat , ad illius fuit fimili-
ladinemfadrum. Non procul fpecus abefl:
modica quidem magnitudine ; Fons pro-
ximus frigida aqus : In eo fpecu Antio-
pea uarraatv quospepererar geminos ex-
poruiffer Paitoremfablatos pueros fafceis
exemptos illis aquis laaifle. Eleuthera-
rum cum mari , tum ajdium etiam vefti-
gia remanent : Ea res plaoum facit, oppi-
dana ipfum non maltum fupra camposi
Cytheronem verfus fuiffe. Altera ab Elu-
fiae via Megara ducit; Peream qui ingre-
d-iantur puteum ofrendur.t,cai nomen Flo-
rido, Super eo Pamphus verfibus manda-
uir. Cererempoft raptu Proferpin® anus-
facie fumptacoafedifTe, atque inde illam
Celei filias , quod nempe Argiuam efie
anum puca!rent,ad matrem dedusifre: Me-
ganiram-verd ei filium educandum tradi-
diile. Non longe a puteo efi Meganirse-
facellum>& eorum, qui ad Thebas eeeide-
rantytarauli. Cura enim Creon, qui Lao-
damantis & Eteoclis fili j tutela fufeepta-
Thebis imperabat, non fineret caforum
cadauera humari , Thefei opem Adraftus
implQrauk, Coiamifla ita<jus inter Ache-
ciea
tiBiRr. 147
sienfes & Thebanos pugna, viftorThe-
feus in EJeuGnium agrum deportanda ca-
daaera, atque ibi fpelicBda curauit : The-
bani tamen neque fe quin humarentur
prohibuiffe , neque vllam libi cum Athe-
nienfibus ob eam caufam certamen fuifie
dicunt. Pofi; Argiaorum fepukhra, Alo-
pes monimentum eft , qaam cum Neptu-
no Hipporhoontem peperilTer rCO ipfoio
loco a Cercyone patre interfeftam fe-
rant. Cercyonem ipfum traditum eft ia
omnes hofpites immanem fuilTe ,.pra:ci-
pue tamen in eos , qui in Jufta? certamen
defcendere recufalTent. Ac artate quidem
mea locus- quidam , qui ab Alopes tumu-
lo non longe abeft, Cercyonis paleftra
appellatur; Vbi dicitur Gercyon omnes
qui fecum certaffent occidilTe, prster The
feum tamen , a quo lufiandi in primis ar-
te eft fuperacus.- Palieftrken enim The-
feus primus ioaenit,& ab eo profefia Pa-
iedfitaruHi difciplina, ab eiirs rei magi-
ftris clebrari ccepta.curn ante fola corpo-
ris magnitudine & robore, in Imfta cer-
taretur. Htec fanr, qux apud A thenien-
fes ( vtiego fentio) autprsdicantur ,aat
cum admiratione fpeftantur; cum ea ab
initio milia fecerim , qua; leuiora funt>
quam Yt ylJaminftitutss Iiifloriz pofsiat
148 pAvsAN. att. Sive
dignitatem afferre. Eleufini finitima efl
Megarica terra, cuius imperium Fyls re-
gi aPandione reliffum, Athenienfes o-
iim adepti funt. Eius rei haud quaquam
dubia tefcimonia funt , quod in ipfis Me-
garenfiura finibus extat Pandionis fe-
pulchrum: qu&dquecum Aegeo.quiin ea
familia natu maximus erat, Athenien-
fium regno Nifus concefsifTet. Mega-
ra ei obtigerunt & quidquid agri ad fi-
nes vfque Corinthiorum pertinet. Ma-
net apud Megarenfes adhuc nauaJe,qu3e
Nifea ab ipfb appellatur. Regnante ve-
ro Codrocum Peloponnefii bellum Athe-
nienfibus intuliJlenc , ac nihil omnino in-
figne ad gloriam in eo aliud gefsiffenc,
dum fe domum reciperent, Megara A-
thenienfibus ademerunt : CorinthioP-
qus ac exteros auxiliarios, qui nomina
dediffent , illuc Coloniam deduxerunt:
Qax res effecit vt Megarenfes lingua
cum moribus mutata ex Atticis Dorien-
fes fierent. Vrbem vero eo nomine ap-
pellaram putant, Care Phoronei filio re-
gnante ( tuncenim primum Cereris tem •
pia apud fe ereci:a)e£que Megara appella-
ta, Megarenfes ipfi commemorant, in iis,
quos de rebus fuis habent . fermonibus.
At Bceotij Megareum dicunt Neptuni
filium
LIBER. I. 149
£Iium ab Oncbefto cum Bcrotiorum ma-
nu Nifo contra Minoen auxilio veniHe:
Cumque in prsito cecidi/Tec , eo ipfo in
quo ceciderat ioco, fepultum , vrbi qux
ante Nifa appeJiabatur, nomen dediffe.
Ad hatc addunt 'ViegarefesLelegen , duo-
decim poft Cara Phoronei filium strati-
bus , ex Aegypto venilTe , eoque regnan-
te indigenas Leiegas appellatos. Cle-
fone TCrb Lelegis filio Fylan ortum, Py-
la Scironem , cum quo nupta Pandionis
filia fuerit. Hunc Scironem 5r Nifum
Pandionis filium de regno difceptantes,
iudicem Aeacum delegifTe : adiudicafTc
illum Nifo regnum, eiufque poflerisrSci-
roni vero exercitus , totiufque rei bellica?
imperium. Megareum deinde Neptu-
ni filium ,cui Nifus Iphinoen filiam nu-
ptum dederat , focero in regnum fuccef-
filTe. Nam de Cretico bello, & vrbe re-
gnante Nifo capta , omnia Megaren-
ies difsimulant. In oppido aqu^ duSus
eft, quem Theagenes exxdificauitrThe-
agenis vero , & ante mentionem, feci-
mus, vbi filiam eius Cyloni Atbenien-
fi nuvtam fuifle diximus . Hic itaque
Theagenes in tyrannide aquae du<3:uja
erexit , opus cum magnitudine , tum or-
aaru & colainDarum numero valde orse-
lyi PAVSAN. COR.IN. SIVI
porta initium habet, loco ei,quam Dirada
diximus appelIari,proxima,In hac via te-
plmn eredum eft aditu duplici.quornm al
ter ad Orientem, alter ad Occafum con-
uerfuseft:fn illo Veneris ligneum fimuia-
chrum.in altero Martis pofitum efttVtru-
que Polinicis & Argiuornm , qui auxilio
ei fuerunt in perfeqnenda fratris iniuria,
donafaifle aiunt. Hinc progreflus cum
torrcetemtraieceris.cui nomen Caradro,
ad vicum accedas, quae Oenoe dicitur ,ab
Oeneo(vt Argiui aicuDt)nuncupata. Oe-
neum enim aiunt Aetoliae regno pulfum
ab Agrij filiis, ad Diomedeo Argos confu-
giffetlllu vero dudo in Calydoniam exer-
citu.Oenei quidem iniurias vltum.Negaf
fe tamen fepofle illic permanere: Horta-
tum itaque elTe , vt fe Argos ifequeretur:
quod cum feciffet, tum; alios ei honores,
perinde atque atquum fuit paterno auo,ha
buifletTum vero vicum eum in quo e vi-
ta excefsit, Oenocn vocaffe- Supra Oe-
noen Artemifium mons eft,&'in eius iugo
Dianaetemplurarin eodem monte Inachi
amnis fontes hauJquaquam dubij, & fi
aqua minime longinquum terrae fpacium
praeterfluit.lllic nihil aliud vifitur quod
quenquampofsit magnopere detinere.
Ab eadem porta, qax ad Piraden efijvia
alce
tiBtit tr. iyj
altera Lyrcean deducit t lujlioe oppidum
confugille dicitur Lynceus , cum de quin-
quaginta fratribus vnus eft necis periculo
liberatus, atque hinc face prolata ffgnum
ded iiletlta enim ei cum H^ermneftra co
neniffe,vt cum Danai rniidias effugiens m
tutum fe recepifTetjinde facem oftentarer.
Ipfam etiam vicifsim Hypermneftrara
aiunt'a Larifla face protulifTe , quo fe figni
ficaret periculum omneeuafifTe: In cuius
rei memoriam Argiui quotannis fefium
diemcelebrant.que Fai diciturrOppidura
quidem ante Lyncea vocabatur; Verum
cum Lyrcus eundem poftea tenuiflet no-
thus Abantis filius, abeo Lyrcea nomen,
litera tantum vnica immutata accepit.
In ipfis ruinis & alia extant nihil omnino
digna, quorum fiat metio,& pila cum Lyr-
ci flatua. Argis L%’rcea abeft ftadia ad
iummum L X. Totidem ab Orneis. Lius
mentionem in Gr 2 ecis,qui funt ad Troia-
rum bellum profedii ,perccnfendis , nul-
lam omninofecit Homerus,ex quo ea iam
tum xcate defertum iJ oppidum fuilfe
conftat. Qjied vero Ornea; incolumes
erant; proinde vt loco priores in Argi-
liorum finibus funt, ita ab eodem poeta,
priufquam aut Pblius,3ut Sicyon nomi-
naatur;Nomen habuere ab Orneo Erech-
P A vs AN. CORIS. SIVE
rhei ii!io,cui Peteus genitus eftjPeteoivfe
neflheus is,qui AgAmeonnonenr eu Athe-
nientibus in eaerteuda Priami tegno ini-
uir.Eiefti-veropoft-eafedibiis fuis Ornea
j
ab Argiais T eorum ciuitaris inquilini :
faftifunt. Eft Orneis adhue Dianae fa-
num, in eo ligneum ftat iigntrm r Eirat &
^des altera dis eadem omnibus cficaca. Vi-
tra Orneas funt Pblialioi um,& Sicyonio-
rum fines.irjua Argis in Epidaiirioruma-
oTum iter eft.ad dexteram ^dificim» tar-
git Pyramidis forma rln eo fcura,ea
ra,qua fuot Argolicf clypei. CommilTam
eoipfo in loco inter Proetum , & Acrifum
pugnam de regno eyuo martemeuioratr
Pacem poffca in. ter eos conci liatam ,oBbd
neutrius fatis firmum fine alterius opibus
efiepoirct imperium r Congreffos autem
tuncprimum cura fcutata vtriuque aciei
Atque iis quidem qui ex vtroQue exerci-
tu ceciderant, quod res intercines 8t pro-
pinquos gefta fuerat , commune fepul-
chriimeft erectum. Hinc progrcfsis ad
dexteram fe Tiryntirk riiinse olfeiidunt:
Ipfi certe Argkii Tirynthios eiecere,quod
iis inciuitatem fuarr» receptis , augeri ;i-
uium multitudine vrbem voluerunt ; Ti*
ryntlia quidem heroem a quo vrbi no-
aoen , Argi filium» louis nepotem peihib
I- I 3 B R Tt 2Tf
«itrliibeRt^yibis mari, qui foH inter rui-»
jias-reliqiri funt, Cyclopam fuilTe opns fa-*
013 vulgauirtEstrtrfirirver* fu-it e latfebes
lapidibu'!, quorum <k)guli'=ea nwgn^tobif
ne fuoJ,vt ne minimus quidem eoruriido-
co moaeri pofiit iumentorumbigist
ui vero incerti font lapides, vt per eos ma-
iores aptiore ftriidura coagmentarentur.
Qjiaad maredeicendirar Proeti filiarum
thalarBi rufltrQubd li in milicarem vian>
redeas,3d Midean,c;ua:ad eiiis linam eft,
Teniasralegnaffe liic ferunt Eleftryonem
Alcmena? patre: ?ctate quidem nofira ita
delara Eil,vt fala area relltt.Q^ua Epidau-
rum recla contenditur , vicus eft LeiPa , ia
quo M'Kiertiedelabru,& dec ligneu fignu>.
mbil omnino ab eo di<fferens,quod in La-
rifie arce eft.SupraLeifamArachneus mos:
Sapyfelaton camantedicerecur, regnante
Enacho ita emptas eft appellari: In eo a:ie
louis & luBonrsvad quas in magna foli fic-
citateinioIant.Ad LelTan cum ArgiuorS
agro Epidaurioru fines 5 unguntur, io quo
tum priufquam vrbe introeas, in Aefcula-
pij venias. Hac regione qai anre Epidauri
in eamaduentS tenuerint, nb Itabeo dice-
retQjjin Epidauri etiam ipfius qaipofteri-
fiierint no potui de incolis cognofcere.Re-
g^nalleiHi quidemante-Deiieofimn ia Pe^
logosuQ^.
»AVSAW. COXIM. SIVI
loponnefotn aduentum Pityreora mt-'
morant louis filium , Xuthi nepotem , ab
eotjne fine pugna traditu Deiphonti,& Ar
f iuis iraperiu: Venifle vero eum cum ciuL
us fuiv Atfienas.ibique domicilii} confti-
tuiflTeiDeiphontem Epidauriam terram oc
cupaiTecum ea manu Argiuoru.qui a reli*
quis Argiuis,Temeno mortuo, defciuerat;
Deiphontes & Hyrnetho Temeni liberos
oderant, quat fecuta eft eos multitudo, i
plus illis multo , quam Cifo , & fratribus I
ftudebat. Epidaurus ipfe.a quo regioni no i
men,vti Elei tradunt, Pelope natus eft;
j
Quod fi Argiuorum opinione fequimur, j
& eorum carminum , quas Eoeas magnas j
appellat,EpiJauro pater fuit Argus louis
filiusilpfi enimuero Epidaurij , Apollini j
Epidaurum attribuunt : Caufam vero bu- '
iufmodi afferunt, quare iacra fit Aefcula- !
pioregio. Venifle in Peloponnefum Pble '
gyan vifendy eius terrae ftudio fimulato.
Re tamen ipfa vt fpecularetur quam fre- '
quensea eflet incolatu multitudine, quid- ’
que militaris xratis ac roboris haberet.
Fuit enim Phlegyas omniu fui teporis bel
Jatoracernmus,quippequi in quacunque ,
parte excurfionesfeciffetiexea cu frumeta
tum reliqua omnia agebat Sr rapiebat. Is i
Cu iam Peloponnefum intrafier, filia » quz
patreiB ^
1 . r B E *. II. 15 r
patrem fequebatur, cum adhuc fevtermn
ex Apolline ferre patrem caslaflec, in Epi-
dauriorum finibus puerum enixa , illurn
in monte exponit, cui hac ipfa etiam xta-
teTitthion nomen, itfeft ac fi Mammil-
lam dicas , cum ante Myrtion appellare-
turiMutati nominis caufa r quod expofito
infanti lacpratbuiccapra,qua; cum care-
ris ineo ialtupafcebat, dum interea eum
canis cuftodiret-lbi Arefthanas(fuit enim
hoccaprarionomenicum a reliquo grege
in pecore recenfendo, capella vnam,cumq;
ea canem aberrafie animaduertrfletrtotu
eum faltum quaritans peragrauit:Inuen-
tum vero puerum cum tollere vehemen-
ter cuperet,aciam propius accederet T ef-
fulfifle aiunt coeleftem ab illo ignem ,qua
deterritum prodigio paflorem,cum diui-
num quiddam ideffe,vti erat fufpicare-
tUE-,flatimretrocefsifle:Mox fama per ter
rastae maria omnia vulgauit, fanari ab il-
loquouis morbo laborates^jmorruos etia
excitari.. Alia etiam de re eadem prodita
efi hiftoria Coronide lam pronante cum
Ifchyar Elati filio cocubumcvob id inter-
empta a Diana, qubdilla Apollini faftam
contumelia vlcifcr voluitrArdece vero ro-
go, e media flama puerum a Mercurio ere
ptuittAt tertia quxda de Aefculapij nata-
lyS PATSAN. COniN. SIvl
libusfabula vulgata efl:, quas mibi quam
loDgifsime a veritate abhorrete videtur.
Aefculapium Arfinoe Leucipi filia natum:
etenim ApoIIophani Arcadi cu Delphos
veniffet ex deo quaefiturus genirufne. ex
Arfinoeellet Aefculapiiis , & ciuifneeflet
Meffenioidm , relponfum his verfibus
datura.
j^SAipi anxiUu,m cmiSlis mcrtalihus almum,
Filia quem 'Vhlei^apeperitmihiiuncla cubili,
In campis Epidaure tuis formcfa Cortnis.
Quod faue oraculum Eicile dcclaratnon
elTe natum cx Arfinoe Aefculapiu : verum
j
id aut Hefiodus,aut ex iis aliquis, qui He- i
liodi carminibus verfus fuos inrer^ofue-
re,in Mefieniorum gratiam finxerunt. Te
ftimonio vero multa mihi funt, Epidauri
genitum Aefculapium , ac omnem huius
dei cultum ex Epidauro acceptum. Nam
& Athenienfesiniciorum diem vnum, que
Aefciilapio tnbuunt, Epidauria nuncu-
pant, atque illo fe die honores habere
Aefculapio ccepilFe tradunt, &’ Archias
Arifitechmi fihus a conuulfione mem-
brorum fanatus , qua inter venandum
apud Pindafum correptus fuerat, dei reli-
gionem Pergamurn traduxit:Acccptam d
Pergamenis deinde Smyrnaei templo con
fecrarunt, quod noftra xtate Acfculapij
no
riBER. II- 2-T*
nomine ad tnareefV. Quin &qnod coli-
tur Balanagxis apud Cyrenxos Aefcu-
lapius, Medici cognomento, ex Epidauro
fumptuseflr^d Cyrenaici quidem fimili-
tudinem faQum eft id Aefculapii tem-
plum.quod Leben;e,qusE eft Cretenfium
vrbs.extat : Difsimilis in eo facri ritus,
quod Cyrenaici capras maftant , cum ab
Epidauriis traditum boc emnino non fue
ric;Deum veioftatim ab initio habitura
Aefcolapium, neque eius religionem fojo
teporis progrciru,& fama hominuprofe-
ciire,& aliis argumentis colligo,&' ex Ho
meri ver tibus,qu]bus haec ille dicentem fa
cit /^Samemnonem.
tahfyi hkc fupera , magnp.mcus Pltachao-
na ntbis
T:uc hr-minem ylfihpi p:enitum de /emtvt.
Idem eft enim,ac (i dixjffet,homincni dei
Elium. Aefculapij lucum circunqnaque
montes incingunt , intta eurus ambitum
moti Qucnquarr,aut nafei religio
dem fcilicet ritu, qui & in infula
ferurturtlam vero quidquid ciuis.pere-
trrirufve imolarit.id totum intra eundem
ambitum confumitur; Quem ritum Ti-
tana- etiam feruari nonimus. Aefcula-
pii fimulachrnm dimidio ferire minus
eft eo, cmod Athenis eft fouis Olympij:
* r 1
iiO fAVSilN. COMN- sivr
Auro illud quidem, ebore pcrfeSumr
Teftatur in fcriptio opus elle Thrafy medas
Arignoci finj Parij hominis. Sedet in fo-
lioSeipionem tenens: Altera roanudraco
cis caput premjt,cane ad pedes decfiben-
te. In ipfo foiioArgiuorum heroum ope
racslata func:Bellerophontes Chimeran
eonficittPerfeus Medulie caput abfcinJit*
Supra templum ^des funt.in quibus, qui
precatum deuro venerunt, dormiunt, ro-
tunda iigura, atque e candido marmore.
Tholum appellanttDignum certe quod vi
(ktur se Jificiutln eo- Pauflae pi£ioris opus.
Cupido abie£fco arcu,& lagittis lyram te-
ncnstEbrietas etiamala eodem opifice fa-
ftatBibit ea e vitrea phiala tExpreffa ita
eft in tabula vjtreaphiara,vt per eius per-
fpicuicarem muliebre feos oftendat.Pilx'
vero intra ambitum prifeis temporibus
mutsefteterunt, e quibus fex atrate mea
reliqax: In iis virorum-& fberainaruin,
qua: a deo curatx- funr^ nomina incifa:;
Morborum- etiam, quo quifque laboraratr
Additaeft curationis ratio tScripta vero
fune omnia Dorica linguatSeorfumeft ab
aliis antiqua pila r In ea incifum r dicafTc
Acfculapio Hippolytum equos xx-. Hu-
ius pil.einfcnptioniconfenranea Aricini
dicunt, difcerptuxttob The&i imprecati o-
as&
119 1*. II. I
HM Hippolytum in vitam ab Aefculapio
reuocatum : N^uc poftea patri vnquam
ignofcere voluifletverum omni eius depre
catione fpreta.in Italiam venifle , ibique
dicato .Aricina: Diante templo , regnafle;
Mea quidem etiamnum secate iis, qui ad
templum (ingulari certamine dimicariot,
praemium dese facerdotium propofitum
eftifed in certamen ingenuas nemo de-
fcendinSeruiduntaxat qui fuga fe domi-
nis fubduxerint. In ipfo fano apud Epi-
daurios tbeatrum eft omnium operis di-
gnitate mea fententia prscftantifsimum:
Nam quse apud Romanos vifuntur ante-
cellunt ilia quidem tam ornamentis, qua,
quod eft Megalopoli apud Arcadas, ma-
gnitudine. Dearte vero,partium conue-
niencia,acpulchritadine,quis Polycletum
audeat in certamen prcuocare? Polycle-
tus enimipfe tbcatroxdificando praefuit,
idcmque rotundam ^dem fecit. In luco
sedes eftDianx cum fimuUchro , Epiones
cotrnomento.cx eo fortafle.quod morbos
mki^are boc numen credatur ; Veneris
cella ac Themidis : Curriculum praeterea
magna ex parte agger : Aqux du^^us.cum
teftudine,tam reliquo opere ita exorna-
tus, vt cum admiratione fpe£letur. Q^uat
vero opera Antaninus virfenatorius a:t«-
t i
FAVSAN. roRIN. SIVI
Epidaurum cum Deiphonte occupauic , ia
Aeginam tranfmifit:atqueeiusinfu]x in-
digenis permifia, Dorienfium in eam cum
mores, Tum linguam importauit.Poftlijec
rero eo vfque auc9:.« fune Aeginetarum
opes,vt nauahbus copiis Athenienfibus fe
re ipfis fuerint poTentiores,& Perfico qui-
dem bello fecundum Arhenienfes maii-
mum nauium numerum deduxere- Ve-
rum parum fuit hsc ipfis potentia diutur-
na : Siquidem eiefti fedibusfuis ab Athc-
nienfibus, Xbyraran at> Lacedatmoniis ac-
ceptam, in Argiuorum finibus incolue-
runt: Infulam tamen opprefsis ad Hel-
lefpontum Atbenienfium triremibus rece
perunt: Adprifiinasveroopes .atqueeo-
pias nunquam licitum eft afpirare. Eli
ipfa infula e mari longe omnium , qux in
Gra!cia funt, aditu difiicilima; Incingitur
enim vndique afperis cautibus , ac excis
dorfis. Eas moles contra prxdonum ex-
carfiones, & omnem hollilem impetum
de indufiria iccifle dicitur Aeacus. Prope
portum eum, quo maxime appellitur, Ve-
neris templum ell. Celeberrimo autem
yrbis loco,quod Acaceu appellant, feptum
id ell quadratum e candido lapide. In pri-
mo aditu eorum llatux funt . qui ad Aea -
cam a Grxeis mifsi veueic : Eius legatio.
nts
t I B 1 K I r,- X69
nis caufao) ean<Iem,quam Aeginet^ reli-
qui etiam GrxcifuilTe narrant. Cum diu-
turna ficcitate Gratda rahorarer.ac n&mi-
Bus reliqua.quseextralftlimum eftv Gr^-
cia^quam tota Peloponnefus ccelefiium
aquarum penuria afFeda elTet ,mifsi Del-
phos fuflt, qui ex oraculo calamitatis cau-
fam«aG remedium cognofcerent- Ibi re-
fpondit Pythia louem placandum rvten-
dum vero, modcrvt velit obfequi , Aeaco-
deprecatore- Exeo itaque refponfo mif-
fiex lingulis vrbibus aJ Aeacum, vt depre
cationem fufciperet oratu.mr Ille Panelle
nio loui facrts rite peraftis , & votis nun-
cupatis imbrium Gratciam compotem fe-
cit: Ad res memoriam legatis, Aeginetae
Itatuas pofuerunt. Intra ^ptum ole^ funt
antiquitus confita?,& ara paulu fupra area
eminens - eam aram monimentum- elTe,
quod- Aeaci dicitur in arcanis, efh. luxta-
Aeaceum Phoci tiimulus cfr , incinftus in
ambitum crepidine. Incumbit afperum^
& rude faxum» quocum Phocum ad" quin-
qaertium fratres itiuitailent-, pro difco vff
fuotr Ac eodem Peleus confulco Pho-
cum, cum loco er fuo lapis elTes mitten-
dus -dicitur percufsilTer Q uod illi faci-
nus vt matri ob{equerentur,dicuntur com
nulilTe :: Ipll euim e Scironis filia „ Pho-
cus.
4,70 PAvSAt'?. C O E. IN- *1VE
ens e Thetidis forore(fi Grxeorum eft fer-
monibns fides habenda ) natus fuerat.
Qjiare tioti folnm ob Oreftis amicitiam,
feJ vt proatmm vicifeeretur, videtur mihi
Pylades eius esedis, qua Neoptolemus oc-
cifus eft , particeps faifte. Ac tunc qui-
dem cum difei ichu Phocas concidiffet, fta
tim fratres Endeide nati naus ex infula
profugetunt . Telamon non ita multo
poft caduceatorem ad patrem mittit , qui
fuis verbis neget cogitato Phoci c^dem
admiiTam. Aft Aeacus illum defeendere
in infulam vetuit: Tantum de nauii vel fi
ita mallet , ab extru£ho in mari aggere;
iufsit caufam dicere:Ille igitur noftu in-
tra occultum portum naui veftus agge-
rem estruxic ,& is quidem agger noftra
etiam num atrate extat. Damnatus vero
eo crimine, quod de Phoci nece culpa non
caruifTet , Salaminem cum claile iterum
abiit. Non longe ab occulto portu thea
trurri eft quod fpeftetur fanedignum, ma-
gnitudine, ac reliquo opere par ei , quod
eft apud Epidaurios, vnico confurgit late-
re,quo theatrum, quantum operis patitur
conuenientia , fulcit . Aedes fncrat noti
multum inter fe diftanr; Apollinis vna,
rian.« altera, Liberi parris tertia. In
Apollinis , dei figeum nudum e ligno/
arte
t I B E SL II. 171
arte fadnm patria ; At Diana , Sc Liber,
vefteveiatitCum barba Liber. At Aefca
lapij templum in ciiuerfa regione eft, cum
flmulachro fedenti e marmore. Prat ca:re-
ris vero disin primis Hecaten colunt Ae-
ginetar, cuius quotannis initia celebrant:
Initiorum authoreTrace Orpheum perhi-
bet.Maceria templu ambiturtln eo ligneu
fignum fa&um a Myrone , cuius vnicum
os vti corporis truncus: Nam primus, vti
ego exiftimo , Alcamenes Atbenienfibus
triplex fecit 'iunSis corporibus Hecates
fignum, quam Epipyrgidian illi appellar,
iiixta inuolucris Vifboriaratdem pofitam.
Apud eofdem Acginetas contendentibus,
ad Panelleni j louis efl: Aph^at fanum , ia
quam Pindarus Aeginetis canticum fecit.
Crerenfes quidem (ipfi enim omnium pri
mi patrios quofdam fermones de bac dea
protulerunt'; Carmanoris eius.Qui de Py-
thonis ca^de Apollinem purgauit , Eubu-
lum filium fuiile aiunt: loue & CarmeEii
buli hlia Britomartin genitam: Qua: curti
f; totam in currendi , venandique fiudia
tradidilTetifuiffe eam Diana: multocariP.
fimam. Verum cum Minoen prx amore
infequentem fugeret , ac fe in mare abie-
ciiTetjin retia , qusad pifces capiendos ire
ntaremilTa fuerant, incidilTe: a Diana ia
deoram
2 7 j P A V S A M. C O A I N- SIVI
deorum numerum relatam: Colunt eanr
non foIiCretenfesjfed iplr etiam Aegine-
ite ) ejudd in infula viTam Briromartin au-
tumant »& eaderp fanc Aeginetis Aphsa
eft»<juarapud CretenfesDiftytma. Panel
leniu pratter louis edem nikil habet mons
aliud memoratu dig,num r Eam vero ab
Aeaco loui dicatam tradunt t Qjux vero
de Auxeira,& Lamia,queroadmodum fcili
cet cu Epidaurijdiu imbres defideraffentr
atque er oraculo quodam ffgna hatcex
olea ab Athenienfiljus accepta fecifTentr
Tum vero quemadmodum cum Epidaurij
tributuimperatum Athenienfibus no peu
derentrquodeafigna penes Aeginetasef-
fent t Athenieafes qui rufulam ad ea repe-
tenda tranfniferat, omnes perierrntrH^c
omnia cu fu-btilirer perfecutus fuerit He-
rodotusroon eft libitum abeo luculenter
perferipta referrer Id vnum- addam , vi-
difTe me ea ffmolachra » remque illis diui-
camfeciirer Fiunt autem illis non alio,
quam facra Eleuffnia.ritur Atque haec ha-
ftenus de Aegina , & Aeaco ^ deque operi-
bus iis^quae in ea rnfuh viflintur^ Finiti
mifunt Epi<faunis Troezenij: Hi res fuas
ejuantum qui marimeamplificant. Oruni
aiunt primum in ea terra- ^nitum : mibt
*efoAegj'pti3Cuni nou Graecuns notneo
Orni
t t’ B E *. t T* i 7 J
OrHS efle videtur; Atilium regnalTe di-
cunt,& ab eo regionem Or^an nuncupa-
tam. Pofteaverb Althepum a Neptuno
ex Leide Ori filia genitum. accepto ab auo
regno, Altbepiam eam nominafletlnterea
dum hic regnum teneret, difceptafie Ne-
ptunum, & Mineruam de loci tutela : Ita
exeo certamine difcefsille, vt ex iouis ar-
bitrio, communis vtrique is honos efiet:
Eam ob rem Mineruam venerantur Po-
liadem.Ac Stheniadem,duobus eandem co
gnominibus, & Neptunu Regem cogno-
mento. Qiim& vetufrus eius populi nu
mus tridentis nota , &' Minerua: capite li-
gnatus eft.SHCccfsit Alrhepo Saron: Hunc
ad mare aiunt Saronidi Dianar rerrplum
sdificaffe.Ioco paluflri, ac vadofo,ob eam
verbcaufam Phcebyam paludem difham.
Saronem ipfum narrant cum venandi ftu-
dio plurimu m deledaretur, reruum vfque
ad mare per fecu tum , atque inde cum fu-
gientem acrius vrgerer.fein ea alluuiem
dcmififle ; Nantem vero longius iam a li-
tore feram cum pra:dte cupiditate captu*
non dimitteret, in pelagus proueSum,
ibi,& labore cofeftum , & maris ^Hu iam
prope fubmerfum diem fuum obifle.Eius
cadauer ad Phcebseam paludem , in Diana:
luco , atque adeo intra sdis maceriam
;i7'4 pavsan.-- caRiv. sive
codicum : Aeftuarium illud ab eocafn pro
Pbcsbea Saronidem paludem appellatura.
Pofteriorum vero regum vfouead Hvpe-
reten,& Anthan neminem n-orunt : Hos
quidem Neptuni ferunt, Sc Alcyonis At-
lantis filias fatu orros,ab illifque Hvpe-
uean, & Anthean ia ipfa regione oppida
condita: Qjioram alterum , Aecius An-
tnx filius accepro a patre , patrubque im-
perio, priore nemine mutato, Polidonia-
alen appellarit. - Ac enim cum Troezen,
& Pittheus ad .Aerium ve nillent , eres iam
pro vno reges fuerunt. Firmiores cerre Pe
lopis filiorum opes fuifFe ea res argumen-
to efTe pote'!, quod cum Troezen decefsif-
fet e vita, Pittheus Hypereaa,& Anthean
in ius,ac formam vnius ciuitatis reda<3as,
Sc ex vtraque in vnum coada multitudi-
ne, Troszena de fratris nomine nuncupa-
nt. At Troezene multis quidem poli
annis, qai ab Aetio Antliae filio originem
tlucebantfin Coloniam mifsi Alicarnaf-
fam , & Myndum in Caria dedu.xermu:
Troezenis filii Anaphlyftus-, & SphetnK
in Atticam migrarunt-, a quibas curiae A-
thenienSum du» nomina acceperat.’ Hoc
tloco de Thefeo Pitthei ex filia nepote,
quod fati.s funt omnibus eius res notae, ni
.iilferibo ;5cd eA qa^^ddeuda cenfeoin
i jraiTea
L- I 2 E. R I I» '^7-S
pr^fentia perfequor. Hercuiis liaeros
poftliminia reusrfos ipfi etiam Troe7.e-
ni in duitatis fodetate receperunt: Qutp
pe quL& Dorieniibus , qui Arg^s venerar,
& iplis etta Argiliis ante parmlient. Nam
Sc Nomerus-in exercituGrsco.ruin.receD“
femio.Diomeden illts imperalTe dicit: Si-
quidem Diamedes , & EuryaiusMecifcei,
fiifcepcaCyanippi A.egia!ei fili) tutda, Ar
giuos ad Troiam deduxere: Sthenelus ve-
r-c( vti.ante espoiui j natalibus multo fuit
cimioribus, nempe qui de eoru eilet gen-
te, qui fant Aaaxagoridae appellati: ni ita-
que in primis Argiucrura debebatur im-
perium., Hiec de Troezeniorum rebus
hiitorix mandata fiinciquanqaam & mui-
tafortaiTe de iis, quas dcduxeroet Colo-
,niis,addi poiTent. lam vero templorum
ornamenta.St alia maxime inSgeia opera
perfequor. Io Troezeniorum foro Diana:
Lgnomeoto Sofpit* templum cum fipo
e/i.Dicarumid a Tbefeo tradunt , deam-
que ipfam ita nominatam cum ill^e.Cte-
fa interempto. Atlcrione Minois filio re-
diiler. FuiTe autem omoium Tbefei £a-
dorum hocmemoracii dignirsinium exi-
ftimo, non ob id folum.quod Afterion vi-
ribus tanto fuit omnibus iis , quos^The-
£;uscor.feceritvfuperioi: yerum multo ob
s> a
IjS PArSAM. COR. IM. SIVE
eam caufam magis , quod cum ex Labi-
rintho clam patrato facinore effugerit,
omnefque loci difficultates fuperarit,
certum dederit documentum , cum fc,
tum focios VI diuinae prouidentia; fer-
uatos . In eadem funt aede deum infe-
rumar^: Hacenim a Libero patre Se-
melen ab inferis reduffam , bincab Her-
cule abduflum Ditis canem fama vul-
gauit ; Ego vero Semelen ne mortuam
quidem omnino arbitror , qus louis
vxor fuerit. De Plutonis vero cane
qux funt fabulis vulgata , quemadmo-
dum ea accidiffe pntem , alia in parte dif-
feram. A temoli tergo eft Pitthei mo-
nimentum. Solia dehinc tria c candi-
do lapide: Iniis Pittheum cum duo-
bus viris, qui ei aderant in confilio.ius
dicere folitum aiunt. Non longe abed
Mufarum cellatfeciffc eam diciturArda-
lus Vulcani filius, a quo tibiam inuentam
putant:Mufas has ab illo Ardalidas nomi-
nant. In ea cella dicendi artedocuiffe Pit-
theum tradunt, ac libru quidemaPittheo
fcriptum.ab Epidaurio vero homine edi-
tum . ipfe legi. Seorfum ab hoc mufeo
ara eft ab eodem Ardalo ( vti aiunt ) di-
catarAdea m aram M.ufis A' Somno facra
faciunt* Mvfls omnium deorum maxi-
me
tIBlR II. i77
me amicum' fomnum ipfum cenfentes.Iu-
sta theatrum Lyceje Dianae ^dem extru-
sit Hippolytus: Cur ita fuerit nuncupata
adhuc neminem reperi de iis, qui antiqui-
tatis memoriam profitentur , qui me do-
cuerit. Illud mihi in mentem venit conii-
cere^eam fuifTe cognominis caufairijc^uca
lupos,qui agrum infeftum redderent, Hip
polytus confeciiTet : Vel quod a matre,
qua: vna fuit de Amazonibus , dum apud
eam yiueret cognomen acceperit : Vel a-
lia fortaireprodi pofsit caufa mihi pror-
fus ignota. Lapidem vero eum qui ante
tedem ftat, & facer dicitur, illum efle di-
cunt , fuper quo nouem viri de Troezenio
rum ciuitate Oreften de matris caede pur •
«•arunt. Non procul a Lyceas , arat funt
modicis diftantes interuallis : Earum vna
liberi ex quodam oraculo Saotat, quafi
Seruatoris dixeris , cognomento-The^mi-
dum altera nominatur : Hanc Pittheus
dicitur dedicalTe. Soli vero liberatori
iare optimo aram mihi videntur erexil-
fe, metu Xerfi,& Medis feruiendi libe-
rati. Thearij Apollinis templum xdifi-
caffe Pittheum , & exornafTe dicunt : Eft
illud quidem templorum omnium, quae
ego vidcrim,vetuftifsimum.Nara & fi per
netus cft Mineruae apud Phocaenfes in lo-
s 3
i*4 »Atsan. COH.IN. sir*
dicant, fepulchrum fuum habetrHuic Ac-
traper fomnium Mineruat monitu infe-
rias miffura.cum in eam infulam tranfif
fet.cum ea Neptunum cogrcffum dicunt:
Eamob rem Aethram Minerux Apaturij
delubrum, quali Fallacis dixeris, dedicaf-
fe,infulamque,5pharria quae ante diceba-
tur, Sacram nominafle: InftituilTe ean-
dem, vt Troezeniorum virgines ante nu-
ptias Zonam Apaturic Mineruae dicarent.
At Calaurean Apollini dicunt ab initio
facram fuiirc,':juo fcilicet tempore Delphi
Neptuni erant.Permutafle vero deos in-
ter ipfos ea loca. Qua de re oraculume-
tiam quoddam proferunt.
"par fuerit 'Dtlonque , Culuurednqut ha-
bitare.
Et Pytho facram, & patientem Tenartn
aura.
Eft itaque in Calaurea religione fan£iif
fimum Neptuni fanum. in eoque facerdo-
tio fungitur virgo vfque ad nuptiarum ma
turitarem. Intra fani feptum. Demoli he-
nisfepulchrum eft,in quo mihi videtur, v-
tiin Homero multo ante.quam iniqua bq
nis Fortuna fit ofi:endilIe,Ncqueenim co-
tenta oculis Homerum priuaflc , rt priori
malo aliud calamitatis genus adderet ino-
pia oppreflum.vidum fibl emendicantem
erra
tlBlR II» ity
errare per omnes prope terras coegit. De-
mofthenem vero iam granJein natu eri-
lij '‘tperiun(3i,& confcifcehdzfibi mortis
necefsitatc obtulit. Ac de homine quid^
multa cum ab aliis, tum ab ipfomec
funt , ex quibus fatis liquet non ccpitie
ipfum vllameiuspecunix partem qua er
Afia attulerat Harpalus.Sed cui fuent hac
de re poftea fermo hoc loco comemorabo.
Harpalus Athenis fugiens cum in Cretam
clafle traieciflet,a feruis, quorum
tebatur,occifusefi:Sunr tamen quid dicat
Paufanic Macedonis eu dolo ioterfedum,
quo tepore'eius difpenfatorem Rhodu fu-
gientem, Philoxenus item Macedo copre-
henditils nempe, qui Sc Harpalu ab Arne •
nienfibus fibi dedi poftnlarat.Habita itaq;
quxftione deiis omnibus, qui ab Harpalo
pecuniam cerifient,eorum omniu nomi-
na ih iis literis, quas ea de re ad Athenien-
fes dedit, percenfuit, quantumque finguli
accepillent. Hemonilhenis tamen, 5c ii rue-
rat Alexander in eu animo ofFenfifsimOjSc
Philoxenus ipfe priuatim cu illo iimulta-
tes exercuerat, nulla prorfus mentione fe-
cit.Hon ores certe Femoflheni adhuc, &
in aliis Grsecie partibus, Sr apud Calaur^
incolas habetur.Troe7enij_agri pars Ifth-
ams eftqui per longu fpaciu in mare por-
* rigitar:
XS-« P A V S A K. CC?. IH. S IVI
rigitur;In eo noa magnum oppidum f«.
pramare Metbana incoluntur, liidis fa-
num habet, /fe in foro Mercurijiignum v-
num,&- Herculis item 'tnum.Abeo oppi-
do ftadia ferme xxx. abfant calidarum
aquarum balnea- Aquas eas e. fcatebris
primum erupisfe aiunt, Antigono Detne-
trij Slio in MacedGnibusregnate.acprius
quidem repentinis ignibus eum locum 2 -
fiuilTe-EEaitateeciam nofframanant ca-
lidx vehementer, & mifa*- ibi qui lauerist
frigidis perfundi ncn po:Tunr,quod neque
dulces vlls prope funt, neque poteft cuif-
quam fiue periculo fe ia proximam mare,
natandi caufa mittere, propter cum a];as
belluasjtum vero canes , quorum -vim ma-
gnam pelagus illud gigoit-Quod vero mi
hi maSn* Metlianis admiraticni. fuit , id
ipfum iam fcriha.- Africus e 5aroaico hnu
agrii & vineas perflans-, nouos pampinos
acriter torret : .Id quoties accidit vento
-etiamnu fpirante,viri dao gallum gallina
ceum albis alarii pinnis in contrarias par-
tes di-frafium laceranr,ac deinde dimidia
vterque galli partem prarferens cu carfli
vkesambianrimosineu infum locum vr.
decurrerrecceperut. rurfas congrefsi aue
ibi defodiunt- Hoc ab illis excogitatu efi
tanquaai pfxfeatifsimum -re medium con
exi
t 13 E R- ir.' "x-t-y-
'tra noxios Africi fiacus. lam paruas qoaf
,{Iam infulas qu$ contracontinentem ter-
ram {ic£ fant,nouem numero, Pelopis ap-
pellat,quan*m vnam in maximis eluuioni
bas, imbrium expertem fuiiTe narrartrita-
ne eaenerit compertum non babeo:Id cer
re, qui Metb ana incoiantvaffi rmant. Equi
dem ipfs vwi' liomines^qiii facris , &. can-
tibas grandinem auerteret.Methana ipSi
Ifihmus Peloponnefieft.iftiimo vero Troe
zenes finitima efi Hermione. Priica: vr-
bi conditorem Herrnonienfes ipii faife
aiunt Hermiona Earopis filium ipfum Eu
•ropem vtmaxiaie Pboronei fuerit neram
certe filimn fuiife Troezenius HeropLa-
nes feriptum re'i-quit; Ea maxrme motifs
.Tatione,qu6d ad Argum Ftioronei e Nio-
be filia nepotem, neatiquam fuiilet Argi-
aorumimperiumperuenturufn , lilegiti-
nsuna Phoroneus filium babuiffer.- Ego ta
nien,oc fi priufjuam Phoroneum feio le-
gitimam eius filium Europem e vita excef
'
fiffe,afFrrmar(!polFe mihi videor , nunquia
ilium Niobes fiiio parem pcteftrte futu-
rum fuiife, cum hic louis eife-putaretur.
• Tenuerunt poiterteribus etiam rempo-
libus Hermioac-m Borienfes qur Argis
veneruiit,iieque ego belM Yilum Hermio
ai gnfi hiis cum Argiois fuiife e 2 iftiino>&;fi
“ abr
aSS f ATSAM. CORIK. SIT*
ab Argiuis id proditur. Via quae a Troeze-
ne Hermionen ducit> in eadem eft parte,
in qua faxum illud, quod, cum Stbenij lo-
uis ara ante diceretur, poflquam agnitio- !
nis monimenta fuduHt Thefeus ,Thefei
coeptum efl: nuncupari. Ab eo itaque faxo
montanam viam tenentes, ad Apollinis
Pia taniftii cognomento sede perueniant.
Ibi vicus Ilei,& in eo Cereris & Proferpi- ,
n^celLe. Ad mare vbi Hermionienfis a-
gri fines, Cereris templum, cui Tbeumefie
cognomentum. Abeft feinc vtquam lon-
gifsime ftadia lxxx. promontormni
Scyllxum , cui a Nifi filia nomen ; Nam |
pofteaquam per eius proditionem Ni-
fean, Sc Megara Minos cepit, non mo-
do Txorem eam duxit, verum etiam fuis,
Tt in mare illam abiicerent , impera
-
uit; Mortuam ^ftus ad promontorium
hoc detulit, ne - ue vero eius vfpiam fepul-
chrum ofiendirur , nam cadauer infepul-
tum iacuifle aiunt, vfq; dum a marinis vo-
lucribus difcerptu eft A ScVllaro vrbe ver-
fus,nauigantibus altcru (e promoncoriu
o.ftendit . Bucephalos nomine : luxra ali-
quot infula: Earu prima Haliufa. portu ha
bet ad nauiu appulfum perqua idoncGiPro
xima PityufatTertia Arifteras nominant.
HasprscterueQi promotorium ofFendant
ccon:
z. I B 1 ». ri. 1
8
p
e eootinentiprominensyAcraii appelJant*
Succedit Tricrana infula , &ibods fe ia
fflate e Peloponnefo attollens^Btaporth-
inos:Io eo Cereris,& Proferpina templa.
Minetur etiam, cui Promachorana cogno
mentum, Esadueribmfukeft Ageropia
nomine: Ab ea non longe abeft , qua; Hy-
drea dicitur. Hinc per continentem ex-
currunt in Lanx formam linuara litora-*
Ora eftjqnantuni Ibli vfquead Neptuni
patet tH^c incipiens- qaa parte mari ab
Ortu alluitur, declinat leuiter ad Occa-
fum:In ea portus aliquotrLon^udoeius
orsftadium circiter vii. Latitudo, qua
maxima , ftadium trium nihilo plus : Iti
hac prifca fuit Hcrmionenfium rrbs : Ex-
tant ibidem aliquot fana NeptunLin ipfo
orje principiem Vndeverb a NLari ad al-
tiores orepartes afeendkur Minerasede-
hrbrum,& ei proximo loco,ftadij manent
fijndamenta-,.in quo exercere fe folitos
Tyndari filios dicunt. Altera etiam eft
Minerua; ^desnon magna,cuius tedium
collapfom-eft. Solis p.rasterea templum,
& Gratiarum liicus. Ere3am& Serapi-
dr,ac IfiJi-fanum: Ambiant maceria: e pr:e
grandibus & leSis lapidibus rfn eo fana
facra Cereri arcana faciunt. Ha;c in ea ora
habeat Hermionen fes,Qux astate aoftra-.
t:
tpo PAVSAN. CORIN. SIVI
exeat eorum vrbs,a promontorio,in <^uo
Neptuni fanumabeft , vt maxime, ftadia
nii. & e plano primum loco molliter
furgentecliuo fe erigit : Collem.in quem ;
fe attollit Pronem, id eft lugum nomi- |
nant.murovndique ambitur. Multa illa
quidem , qux literarum monimentisor» i
nentur,h3bet;fe,d quorum in primis men
tionem faciendam cenfui. Veneris atdes
efticui Pontia; eidem, & Limenis cogno-
mina, quafi Marina;, & Opportuna dixe-
]
ris. Signum eius e candido lapide, cum
magnitudine, tum opere reliquo intigne.
Eli & aliud V'’eaeris templum.inter ca-re-
ros,qui habentur dea:ab Hermiouenfibus
honores, ea religio obleruatur , vt virgi-
nes,qain & vidu.r,quc in viri manum coti
uentura:fant,remeidiuica ante nuptias
faciant. Theumefia; vero Cereri cempli
duo dicata, alterum in finibus Troezenio-
rum, io iis, qui adhuc manent pagis, alte-
rum vero io ipfo oppido, iuxta Liberi Me
lanaigidis cedes; Huic quotannis ir.uficila
di fiunt, & natandi,accertatira remigandi
priemLa proponuntur.Suaitem.Kdes Dia-
lia Iphigenia; cognomento .vbi ex a;re
Neptunus pede altero Delphinum pre-
mens. lam qui in V'’eft 2 tranfierinr,ib ifi-
gnum nullum videant, vnica ara cfi,& fu-
per
t I B E R II* ...
per ea facra Vefta: faciant. Apollinis tria
ftiut delubra, ac totidem figna,eorum vnu
fine cogiwminejalcerumPythaea, tertium
Horion nominant: & Pycliaeum qui-
dem ab Argiuis acceperunt.^ Ad eo^nim
primum ex omeibus Graecis veniflePy-
cha6’um Apollinis filium Telefilla memo-
ria prodidit. Horium vero quam ob rem
appellent, nihil pro certo habeo dicere, co
ieaura adducor,finibus,vel armis,veliu-
re potitos , Apollini Horio, fcoc eft,acu
Terminatori dicas, vota foluilTe. Fortu-
a;dem omnium, qux apud fe fur.t , re-
centifsimam efiedicunnliat de* coloflus
e Pario lapide. P duobus aquarum duSi—
bus, alterum valde prifcum efle aiunt,in
cuius alueum occulto meata aqua pro-
fluit, neque vnquam dencit etiam ii rota ci
uiras aauatum eo defcendat : Alterum ve-
ro letate noftra munieruEt:Vico,e quo in
eum aqua defluit, Pratum nomen. In cci-
lis iucm.quem Prona appellari diximus,
eP qu^od hiflori* mandetur dignum,Ce-
reris templum. Id Clymenum Phoro-
nei filium , eiufque fotorem Chrhoniam
xdificafie memorant Hermionenfes. At
Arstiui Cerere, cum fines agri fui elletin-
jTreffa,3b Athera,& Myfio hofpino acce-
ptam tradunt : Colontan vero non mo-
tpx ?AVSAN. CORIN. S^IVf
do eam domuin fiiam non inaitafle , fed
ne alium quidem vllunvdeas honorem ha-
buifle.Cum id fieri Chthonia eius fi?ia in-
digne ferree : Coloneam- icaqueeum ipfis^
xdibus eremarum , puellam Hermionen
1 Cerere deporratam,ibi illi remplum de-
dicaiTe. Chthonia certe & dea ipfa appeh
larur,& ftati fefti dies, qui sftateanni io
eius honorem agicantur,Cbthonia dicun-
eurtiniis hoc ritu- fupplicacio fitrf*orDp£e .
agmen ducunt facrificuli , & qui annuos .
magifhratus geruot,(equuntur fa:minf,ac
?iri, ipfiseciam pueris folenne eftdeami
cum pompa Jeducererince.luot aute cum i
albis veftimentis.capitibus coronas feren
tesjfunt eae corollx e flore corextx.quem-
Comofandalumincolse appellant. hiacyn-
thum ilium ego eile exiftimo , eft enim ei
tum magnitudine, tum colore perfimilist.
Habet prxterea eafdem luibus indices li-
teras» In extremo agmine fequuntur,
qui eximias boues vinculis diftentas,&
fe rocirer relu£bates ad temp! um trahuntt
Ibi earum-vnam immiftis rerinaculis in-
tro agunt ; Time qui ad fores apertas
ftetera!it,vbi booem^iorromilTam vid'entr
poftem objiciunt: Eam aniculae quatuor
de induilria intus reliibae^ falcibus exce-
ptam coafeiuottColIijni- earitCD' vna , vt
. 11-3 r-K II. '2 53
c^fas tulerit, liofti^prs4ecat. Rurfiis pa-
tefaftis foribas, ij , quibus id negotij da-
tum eft.alteram bonem.mos tertiam , &
quartam intrudunt.ac fingulic eodem mo
do ab illis aniculis madantur. Aliud in
hoc facro miraculum euenitt In qaodla-.
tas.pritna bos conciderit, in idem & re-
liquas procumbant. Et hic quidem eft
apud Hermionenfes (acri eius ritus,
lo templi veffibulo {iatax fceminis,
Cereris facerdorio perfundis pofi -
ra: funt non ita multx. Intus felias ere-
&x iis aniculis, qus boaes , vfque dam
intromictaDtur,operiuDtur. Signa prs-
terea non admodum prifca Minera^,&
Cereri . Qaod vero prjeterea religio-
fius multo colant.nequeipfe noui, neque
vir quifqnam,fiue peregrinus , fiue ciuis
fuerit. Id qaid,aat quale fir,vetul® il-
]x icierint. Aliaditem templum vndi-
qne ftatois exornatum e Clithoni^ regio-
nefitumeft. ChTueni dicitur: In quo
Clymeno ipfi facra fiuntrNeque vero boc
ego nomine qaenquam Argiuum homi-
nem vcnifle Hermionen arbitror.fed effe
hoc vnum de eias dei qui apud inferos re-
gnare dicitur.cognominibus. Eli pras-
tereabocin loco Marris delubrum ali . u
<5; in co fignum. Ad dexteram Cfatbo-
t i
3 O O P A r S A N. COR. 7N. S E
acHKiniflec , exinde Bello cum Dorieof?-
bus contra Tffamenum,& Actios fufce-
pto.tanquam ecaftello ad pr^Jiandum exi
bat) Sed qui hac proficifcantur, erumpen-
tem Phryxum in mare videant. Neptu-
no eft in Temenio vna.&atem Veneri alte
ra atdeserefta. Eft ibidem & Temeni fe-
pulchrumi Adipfam parentant Doriefes,
qui fub A rgiuorumfant ditione. Diflata
Temenio Nauplia t-. vti mibi videtur, lia
dia.delertum hac artate oppidum. Eius
conditor fuit Nauplius, quem Neptuno,
& Amymone genitum crediderunt. Ex-
tant murorum rudera, Neptuni templum,
portus aliquot, & fons cui nomen Cana-
chus ; f n eo fonte vdgo apud Arginospro
ditum, Iunonem,vbi quotannis laueritjde
nuo virginem fieri: Manauit hic fermo ab
arcanis initiorum, qu^ lunoni foleuni ri-
tu fiunt. Hoc loco quod a Nauplii ineo
Iis de afino dicitur ( abrofb palmite ritein
multo feraciorem redditu, quocirca, quod
afellus farmetorum putationem monllra-
rit, e lapide illum fecerunt) tan quam mi-
nime quod hi.floriat mandetur dio-num,
prxtermitto. Ducit 2 Lerna alcera^^etiam
ad mare via , qua in parte vicus ell , quod
Gcnelium vocant. Vbi in litorc Neptu-
ni Gcnefij ardes non ea fa::e magna. Con-
iundus
t I 3 E R i r^ 3 0 1
ranftus fere eft cum eo vico alier rcui no*
Esen Apobathmi, ac G Apptsifus dixeris».
Adboc primum Argiui agri litus appu-
lille I>anaum cum liberis tradiior- HinC:
iis , qui Anigrara fuperauerkst r-anguftus
hjc,& pene inuius trames, ad Ixuam terra
ad mare patet ad oleas educandas maxi*
me oportuna» Qua vero parte in conti*
nentem terram- a litore afcenditur , ibi.
Thyrea vicus eft. Quo in loco deagrt
finibus leaifsimi-vitj ex Argruis c c c.to-
tidemque itidem ie<fti ex Lacedemoniis-
inter fe pugn-arunt tCamque omnes prae-
ter Spartanum vnuin,& ^rgiuos duos cc-
cidiftenr.eodemquo occubuerunt Ioca,tu-
imili fiint illis- congeftii Agro Thyrea-
te Lacedsmonii- , viftrs Argiuis praelio
quod vniuerfo agmine vtriufque popult
cbmifiiim fuerat potiri , Aegir.etis poftea
ex infula ab Atheniefibtiseieftis illumtra-
diderutit» Aetate mea Atgiui eum cola-
bant, difcepcarfone,& iudkio,vri ipfi aiut,
receptum. A Sepulchretis progrefti Atbe
nen perueniant,quam olim Aeginet^ in-
coruerunttProximus alter vicus Neris, ter
ms Eua Pagorum ortrnium maximus. In
eoeftxdes Pofemocratis r Fuit is & ipfc
Machaonis filius, Alexanoris frater : Me-
(itlasj3aotbornni.& iiic ssicolas docet,qua^
ie.y&
30i PAVSAN. C05.IN. JIVS
re i!li accola: h onores tabent. Supra Pa-
gos mons efl , in quo termini finium funt
inter Lacedaunonios ,ArgiuoS’3c Tegea» |
tas, Erefti funt pro terminis lapidei Her-
mat.a quibus regiunculs nomen. Infra
amnis efl Tanus. Vnus hic per Argi-
uorum fines ex Panone de-
fluens, in Thyreatem
j
finum exit.
5 «?
PAVSANIAE
LACONICA SIVE
LIBER III.
^ O S T Hermas ad occafata
Laconica cerra eft : In ea re-
gnaiEe primum Lelegen in-
digenam , & ab eo Leleges,
quibus imperabat, populos
nominatos ipS teftantur Lacedasmoiijj.
Lelege Mvles,& natu minor Polycaon gc
niti . Qjio vero gentium, & quam ob cau-
fam Polycaon fecelTerit ,aIioe3ponemus
loco. Mylete mortuo Eurotas filius ei
in regnum fuccefsit : Iscumflagnantem
in camjiis aquam ad mare alaeo deduxif-
fet , quod fuit aquarum reliquum in iulli
amnis morem defluens, de fuo nemine
Eu rotam nuncupauit. Hic cum e vita dc-
cersiiTct nulla fufeepta virili foboie, re-
gnum Lacedarmoni reliquit: Erat hic qui
dem eadem matre genitus.e qua mons no
men accepit; Patrem Icuem eifuifle fa-
ma praedicabat . Vxorem vero duxerat
Jpartem Eurota: filiam , ac vt primum ad
regnum accefsit, regioni &: incolis omni-
bus de fe nemea indidit : Vrbem quam
eoad
504 PViVSAM. lACGNI. sirt
condidwrde^vxoris nomine ,quod noftrs
etiam xcate retinet T Sparten appeHauit.
Httius fiJius Amyclascmn aliquod cupe-
rec nominis, fui monimentum relinque- >
re , in ag.ro- Laconico Amyclas oppidm»
|
iHiiniuit ; Is cum filios plures fufcepiflfer^ |
HyaciQtfio- natu minirno, egregia forma
|
p^ero^acerbifsima morte erepto, fuper-
ftes fuit : Pueri tumulus Amyclis eft fub
Apollinis ligno. Amycla mortuo Arga-
^
Ius ekis liberum, natu, maxitnu-s regaatr
Regnum ipfemoriens Cynort^ perma- ;
nus tradit ; Cynorta Oebalus nafcitur; Is
eGorgophone Argiua rxore Perfei filia
Tyndareum- fufcepit : Fuit buiccum Hip-
pocoontevimperiutn libi itatis caufa via-
j
dicance,cert3men : Veru Hippocoon afci-
toin fbcietatem Icario ,.cimque fadtione
longo iateruallo fuperiordifcefsrr. Qua-
re Imi mate metuens Tyndareus, Pella-
nantC vti Lacaedemonrj commemorant) |
aufugit- Longe veroaha funt qua: a Mef- i
fenis dicuntuft.^iufitenimTyndareum ad
/Lpbareumifl Me^niaraconfugilfe; Fuif
fe aiKem Aphareum Perieris fifium, Tyn-
dareoipfi-ex eadem tantum tnarre fratrer
Ac tunc qui JernThaltimis. quod eft Melli
Biar o-ppidum,domicirium habui.TerQuo
iaIoco--ii6crcs edanmpfUaaiafcepifterfn-
' EeiiefeJ
tlBER III. 3®T
tericflo dein tempore in regnum abHer
cnlereftitHtufn. Regnarunt etiam Mene-
laus Atrei filius , Tyndarei gener, & Ore-
ftes , quod Menelai filiam vxorem duxe-
rat. Curo vero Heraclidx poft Hminio re-
difrent,Tifameno Oreflis filio regnante,
Mefifeneiorum & Argiuoru altera faftio
Temeno , altera vero Crcfponti regnu de-
tulit: Cumque eodem rempote geminos
filios teliquiiTet Ariftodemus, regis fami
lis dus exorts funt,atque id Delpfiici A-
pollinis oraculo approbante.Ariflodemus
enim ipfe e vita excelTerat Delphis, priu^
Guam borienfes in Peloponnefiim redi-
rent.HuncLacedsmonij de rebus fuis ma
gnificentius Ioquentes,fagittis ab Apolli-
ne confixum tradunt,qubd confulendi cau
fa non venifTet ad oraculu , fed Herculem,
in quem forte prius inciderat,qui Dorien-
fibus in Peloponnefiim reditus confici pof
fet,confiiluilb't;V'erior aurem fama eft , a
Py 1 ads,A'ElearsfiIius.TifameniO_rellis
filij confobrinis , Ariftodemum occifum.
Eius filiis nomina Prodes,& Euriftbenes
indita,qui cum gemini efTent , voluntate
nihilominus magnopere difsidebar.Non
obfuit tamen odi^,qiTO inter felaborarut,
acerbitas , quominus communi conliho
Theran matris Argis fratrem , ab loue
30 (f PAVSAN. L ACON. STV-E
oriaifam.tutorem verofuu in Colonians
(eluerentur : Coloniam detiusit Tlieras,
infuiam. eam, qux iliis temporibus Calli-
fte vocabatur, e cuius regno vitro (ibi Me-
Wiari pofteros deceiSjros Iperauit : Pro-
iodeacilii fecerunt.C! icilicst ratione ad.
duSi.cjubd adCadmum- Tberx genus re-
ferendum elTetiCum ipS a Membliarode-
fcendi/Tentjnuem Cadmus ia ea infuIaCo--
lonorum ducem reliquifTet.Theras itaque-
infulam miitato-nomioe de feappellauir,
& ei quidera.Tberafd hacetiamnum xta-
te tarKjuamColonie-conditori parentant.
Procli quidem , & Euryftheni in Thera
mandatis duotazar obeundis, par fuit ala-
critas : In exteris voluntatum, ac conf lio
i-um omnium fumma dilPentio: Qjiodfi,
etiam optime inter fe eonuenientes fuif-
fent,non tamen eorurm pofteros poflerne
putem vna & eadem- rerum geftartam es-
pofitione comprehendere, cum nulla vn-
quam xtate aut patrueles cum patruelb
bus,aut eorum inter fe liberos , ac omnes
deinceps pofteros aiqao iurevixiiFe con-
tigerit. De vtraque itaque familia fepara-
timagam , neque vllopafto in vnum con-
fundam , qux neuciquam fuot communi
gefta confenfu. Euryfthene Ariftodemi
filio natu grandiore Agin genitura fe,-
luca
rt,nt,a qaofunt omnis Euryftienk
ritas /iida: appellati. AgKkregnan.ePa
? Drffncrpnis filiuroia
codenda vrbem Acnaiar -
cenda,quamde0omme Patreihac enaro
*cate Patras voeant : Gomnes cnam cum
Graide Eekelati
Oreftis pconepote m Cok>niam clalie tral
mittenti roiferant t Et ille quidem ®
nem eam.qua: inter Ioniam & Myfos eE,
eui ztate noftra Aeolidi nome, occupauu:
Cum eius auus Penthilus multo anreLe..-
bon infulam Aeolidis continenti
tem eepilTer. At Ecbeftraco Agmis filio
Spartx regnum obtinente , Lace^xmoni}
Cvmirefes omnes,qui miiitan eilent ^ta-
te'fedibus fuis eipiderunr. Cnmini da-
tum, quod pratdonese Cynunaco agro,
Ar2;iuorum, qui fibi confanguinei effenG
fines, populationibus infeftos redcereni-
Ipfi verbin eundem agrum aperte escur-
fmnes facerent. Cyoarenfes qmdem ab
Aroiuis oriundos eire,& inColosiama
Cynuro Perfei filio dedudos , memo-
lix proditameft . Non muitis poft an-
nb Echeftrato Labetas filius m regnum-
fuccedit. Hunc Labotan Herodotus
in biftoria,quam.de Crcefo confcnpfit,.
in Lycurgi , qui Lacedaemoniis^ leges
3 08 PAVSAN. tACON. SIVS
tulit jtuce!a fuifle fcribit Leobotas qui-
dem prius, non Labotasci nomen fuerat
impolitum. Hoc regnante Lacedarmo-
nij tunc primum Argiuis bellum indi-
cuncKHaufa belli fuit , quod illi Cynuren-
fem agrum, quem armis cepiflent,inuafe-
rant,qu6dque finitimos focios fuos ad de-
feflrionem folicitaranr: In eo tamen bello
nihil omnino memoria dignum geflum
eft. lam qui in regnum fuccefTerunt La-
botae, videlicet OorylTum, & Doryfsi filiu
Agefilaum morsbreui vtrficue opprefsit.
Ageliiao tamen regnante, Lycurgus Lace-
dxmoniis leges tulit, quas eu nonnulli ab
oraculo accepilTe, alij autem Cretenfium
feita vfurpa/Ietradidere.Cretenfes ipfi Mi
noi leges acceptas referat,de quibus illum
ferunt louem confuluilTe, quod ipfum his
verlibus videtur Homerus fignificare vo-
Iniffe.
QuatinUrma^i PnincU re^a
Ovem JouU aUequiu ter terna sTlate heauit,
Verum de Lycurgo alias. Agefilaus Ar-
chelaum filium (ibi fuccelTorem reliquit.
Dum hic regnaret,Lacedsmonij vnam de
finitimis vrbibus Aeg^n nomine bello
fiibadham exciderunt, Aegytarum ad Arca
das defe(9:ionem metuentes: In ea vrbe
euertenda opem tulit Archelao Charilaus
ex alte
ttBHit. II r» 309
ex altera familia rex,cuias duda qn^ gef-
fcrint Lacedxmonij, tuc exponemus, cum
eorum res geftas ftylo perfequemur , qui
Eurypontia: funt appellati. Archelao Teie
cius nafcitur : Hums temporibus Laceds-
monij fintrima oppida Amyclas, Pharin,
Geratithras,quas Achcei occuparant,bello
captas euerterunt Ex his Gerachrata: Do-
rienlium aduentu territi,certis conditioni
bus e Peloponnefo decelTerant. Amyclen
fes vero , non funt illi quidem primo im-
petu eiefti,fed acriter reiiftentes,belli diu
turnitate fuperati,cum multa prius virtu-
tis documenta dedilTent; IdipU Doriefes
trophato de Amycleniibus ere£io teiiati
funt; Qub^l nihil fcilicet illis temporibus
quod memoria? confecrarent dignius gef-
fiffe ipli fibi vifi funt. Non ira multo poft
TeSeclus a MeiTeniis in Diana? occiditur:
Templum id in vico fuit , qumLimna? ap-
pellata? funt, inter Laconici, & MefTeniaci
a<rri fines. Teleclo demortuo fuccefsit Al-
camenes filius. Eo regnate Lacedatmonij
Charmidan Euthyis filiu, de optimatibus
vnu,in Creta mirtunt,qui ortas inter^CtC
tenfes {editiones coprimat, perfuadeatq;^
vt qute oppida a mari logius abeffent.paru
illa quide munita relinquerct,& pro iis ea
incoiereut , ad qua? facile nauibus appelli
T 3
315 PAVSAN. tACON, SIVI
nullam reliquit virilem fobolem, ad Leo-
nidam Anaxandridx filium , Doriei ger-
manum fratrem regnum peruenit . Q_uo
tempore Xerxes cum infinito prope homi
nufn numero in Grsecia intiafit , ei Leoni-
das cum ccc. militum cohorte ad Ther-
mopylas occurrit- Bella quidem multa
cum a Grsecis contra Barbaros, tum inter
ipfos Barbaros gefia memorantur: Sed ea
in primis infignia fuere, in quibus vnias
virtus enituit, vt Achillis ad Ilium, Miltia*
da: in Marathone-Sed profed^o preciarum
illud Leonidsefacious,meo quidem iudi-
ciOjOmniacuiufuts temporis exempla ?i-
cit.Hicenim Xerxe regum omnium , qui
Medis, & Perfis imperarunt,3nimi elario-
BSySc operum magnificentia longe prefta-
ftantifsimo inGrsciam irruenti, tam acri
tercum paucis,'quorum duxerat, reftitit,
Tt ne vifurus ille quidem Grarciam, nedum
Athenas fuerit incenfurus , nifi a Trachi-
nio homine Hydarnis copis per Oeta:
montis tramites circandu6i«,Grtccos op-
prefsiflenttAc Leonida quidem cum fuis
interempto Barban in Grarciam irrupe-
runt. Poft hunc Paufanias Cleombroti fi-
lias non certe regnauif, verum cum Leoni
datfilij Pliftarcfai tutor elfet.ad Platxas
Lacedf raonios duxit,atquc inde in Helle-
tIBIR, IIT. JI7
fpontum clafle tranfmiffr.Huias in Coam
•malierem faftam non pofTum no magno-
pere coi J au da re.Ts enim Coi hominis non
ignobilis vxorem,Hegetoridx filiam,/*, n
tagOTse neptem, quam Pharandares Perfa
Teapidis filius inuitam abduxerat, & in
pallacarum numero habebat, Mardonio
ad Plafieas,& Perfis ad internitionecrefis,
Coon ad fuos cum omni muliebri mundo,
donifque omnibus, qusa Pharandate ac-
ceperar,remifir.!dem Mardonij cadauer,
contra Lamponis Aeginetar fententiam,
tiolari vetuit. lam vero Pliflarchus Leo-
cid» filius in ipfis regni initiis diem fuum
obiit, cui Pliftoanax fuccefsir,eius ipfius
Paufanir filius, cuius du(ftu prarlium ad
Plateas faftum.Hicin Atticam exercitum
duxit, verbo cum Tbrafybulo,& Athe-
nienfibus belllmn gefturas,re vero ipfa,vt
tyrannorum x x x. qui a Lyfandro impo-
liti fueranr,dominatum firmaret: Supera-
totamen ad Pire^u Athenienfiu;pr^fidio,
domu exercitii reportare ftatuit,quod fci-
licet no efTe eam Spartanoru reip. macula
omnium tutpifsimam fufcipiendam puta-
iiit,vt impurifsimorum hominum tyran-
nidemcofirmairedicerentur.In patria re
infedla reuerfus,ab inimicis maieftatis eft
poftulatus. Apud Lacedarmonios de rege
iudic
Jl8 rAVyAN. ZACOK. SIVE
judicium toc ritu conditui folet. Con-
fident <]ui feniores appellantur, duo de tti
«jinta numerorCum iis,Ephori: Nec non
aderias familia: res. Is erat tunc Agis. Ac
3 1 1 1 1. fane feniores ; .V -Agis rex ?aufa-
niatn condemnarijotjAbfoluerant relicju^
eius coShj partes. Neque ita multo poft
deleftum Laced^montjcontra Tbebanoi
habuerunt.Cuias belli quae caufa fuerit>
cura Agefilai res geftas comeraorabimus»
esponemr . Ac tunc quidem Lyfander
Phocenfibus affumptis,qui funt ipfum cu-
pide fecuti,cunQ:atione omni fublata,in
Boeotiam inuafit,& Aliartiorum primum
oppidum aggreffa-s eft oppugnate. Illi cu
adduci non podentvc a Tieb-anis defice-
Tenc,Tliebanorum,& Athenienffum auxi-
liis intra vrbeiH receptis, eruptionem fece
se. Cum iis Lylander acie ance ipfa vrbis
moenia congreiirus,CBm magna Lacedemo
Eiorum manu dimkans occubuit. Inter-
ca Paufanias a. Tegeatis, & reliqua Arca-
dia comparatis auxibis confefto iam pra:-
lio fuperuenit r Is vbi primum Bceotiain
attigH,eorum qui cura Lyfandro fuerant,
& iplius Lvfandri caedem cognotikiNiin*
Jo tamen lerius Thebas pcrrexk vriten’
oppugnaturus. Verum cum Thebani feai
eanxemimpetiim fiiftiiieiidum confirnia--
jgfit
tiFiR iir. jvp
renr.iamqaeThrafybuIus cum Atbenieir-
fiam auxiliis aduenrarc nuntiaretur , cjirf
idytium expe!ftabat, .vt prxlinm Laceds-
monijinkent.quoiiros k tergo- adorire-
tur r Paafanias veritus- ne medius inter
duos hoftium exercitii-s ancipiti pericula
circunuenireturjidro cun%7 iiebanisfcede-
re,eoruin,qiji fob Aliarriorum muris cect
derant , cadauera ad fepuhuram tollenda
curauir.Ea fane res neuriqaam Laeedacma
morum iudiciocsrtiprobara efl: Ego vero
Paufaniaeconfilium reftum fuiCe esifti-
mo.Namcurn probe meminifret Lacedx’-
monios bis ante ab iioftibus cireunaentcs
maximas cladesaccepiiTe ad Thermopylas
fetnebS: iterum in Spbadlcria infula; illud
timait.ne tertie ipfe cladis autfaor habere
tar. Verum cum longe aliter ipEus ciues
iudicarentj.quippeqm ei quod rardius ia
Boeoriam venilfet, crimini dabant, non p«.
lauitille fibi committendum, vtiteru cau-
fetn dicere cogeretur^ Tegeacse fuppli-
cem in alete- Minerute reteperut : Tem-
plurrrillud fiik antiqua religione Pelopoa
Hefo vniuerfe facrofendum, neque viola-
ri eos fas erat , qui illuc confugiUent : Ea
faue religio tunc in Paulania.ante verp.ia
Leotychide, & ChrySde eft ab Argiurs
ss>aferuata.Cnm.il]ienixn fupplices fe in
«
510 SAVSAN. tACOM. SIVS
fllud templum, tanquam in Afylum rece.
piffent,ne poftulatum quidem eft vt dede-
xentur. Paufania exu!ance,puberes eius
filij (*ge{ipolis,& Cleombrotus, fub rute-
iaAriftodemi.qui genere erat proximus,
fuerant.Huius Ariftodemidudu Laceda:-
moni) ad Corinthum profpere pugna-
runt. lam vero Agefipolis vt regnum
per aetatem adiit , Argiuis primum exo-
mnibus Peloponneffis bellum intulit.
Is eam per Tegeatas in Argiuorum fines
duceret, Argiuiobuiam illi facialem mi.
ferunt, quo patria quaedam foedera fanci-
ret iam inde ab initio inter omnes Do-
rienfespercufla. At ille non modofeetas
vllum cum feciali non inftaurauit , ied a-
grum etiam totum immifib exercitu de-
populatus efitNeqae cum terra etiarii mo
tuiiet retro agmen egit,& fi aliasprecate
ris GrxciK populis, Lacedaemoniis, & A-
thenienfibus huiufmodi prodigia religio
ni ac terrori fuerint. Caftra !am fixerat
Agefipolis fub ipfis Argiuorum muris, ne-
«aeinterim delita efr diainitusterra mo-
tieri,quin & mulieres aliquot de coelo ta-
fti, nonnullos etia tonitrua lymphatos, &
attonitos reddidere.Tnuirifsimus itaq; ille
ex Argiuorum finibus caftra mouit, & co-
tra Olynthios belli impetu counertir ibi
IXBIS. III. Jll
f^tis fecunda fortuna vfus,cum vrbesClial
cidenfium muJtas cepiflct,ac ipfam poftrc
jno Olynthum fe in poteftatem redaftu-
rum fperaret , morbo opprefTus die fuuni
obiit. Agefipolidefine liberis mortuo,
ad Cleombrotum regnum peruenit. Eo
duce Lacedtemonij cum Bceotiis ad Leu-
^ira pr^liati funt:Et ipfe quidem Cleom-
brotus in prima acie fortiter dimicans
occubuit. Eft Lxc in magnis cladibus prx
cipua Fortune iniuria, vt duces ipfosde
medio tollatjficuti & Athenienlibu? Hip-
pocratem Aripb tonis filium ad Delium,
iifdem in Theflalia Leofthenen eripuit.
E Cleombroti liberis natu maior Agefi-
polis nihil omnino gefsit memoratu di-
gnum. Eo mortuo natu minor Cleome-
nes regnum adiit; Qjii cum filios duos
Acrotatum,& Cleonymum fufcepillet,ita
forte accidit, vt Acrotatus patrem libi fu-
perfiitem reliquerit-C umque poftea C leo
menes e vita decefsilTet, inter Cleony-
mum,& Areum Acrotati filium de regno
coorta lis eft.lbicum fenatuspaternu re-
gnum AreoadiudicalTer, Cleonymus libi
illum pratlatum tam indigne tulit, vt
eum Ephori neque aliis prarmiis decre-
tis , neque eiercitus imperio delato vn-
qiiam placare potuerint, quo minus hofti-
X
PArSAN. tAcON. SIVI i
li effet,in patriam^animotQjJod fane aper
te prar fe tulit , cum Sc alia multa conatas
eft,& Pyrrhum Aeacidz filium intra fines
induxit. Areo vero Acrotati filio regnan-
te, Antigonus Demetri) filius Athenaster
reflribus,maritimi fque copiis oppugnare
aggrelFus eft. Athenienfibus fubfidio mif-
fus cum clafTe Patroclus ab Aegyptiis. La
cedsmonij quoque cum voluotariorurfl
manu Areum regem fecuti, pratfto fuere.
Cum Antigonus autem vrbem vnciique
ita obfellam teneret, vt aditu omni fccio-
ram auxilia prohiberentur. Patrodusper
nuntios Lace^lemonios monuit , »-tpra:-
|
Itum cum Antigono committerentsSe in-
terim Macedonum terga inuafuru , quod
fui nequaquam pedeflri acie pares esTen:
|
Macedonibus, quippe qui A,egyptij,& naa
ta: eiTent.Eo nuntio commoti Lacedxmo
rvij , iidemque cam Athenienfium smid-
tia, tum vero nominis fui gloriam ad po-
freros propagandi fiudio dudti,prxJij alea
fubire nil recufabant.Verum Areus com-
meatu iam fere omni confumpto, exerci-
tum domum reportauir, quippe qui quod
erat opum reliquum ad patria vfus con-
feruandum, neque temere fociorum caufa
profundendu cenferet.At enim cum Atiie
oieafes dia acriter reftitiffent, Antigonus
pace
t I E E R. III. 3^3
pace fafta prxfidium illis in Mufa:© smpo-
fait,(]uod tamen non multo poft vitro de
daxit^. Areo Acrotatus gignitur : Acrota-
ro minor Areus. Is annum agens oftauum
niorbo conlumptus eft. Huic, abolita
iam fere tota Euryftbenis pofteritate.fuc-
cefsic Leonidas Cleonymi filius grandis
admodum natu. Grauescumeo inimici-
tias Lyfander.Lyfandri filius , Ari.ffocra-
tis nepos exercuit. Hic Cleombrotu.qui
cum Leonidar filia erat, in familiaritatem
aIleaum,rubornat=vt, & aliorum crimi-
num focerum reum faciat, & in primis
auod puer Cleor.ymo patri iureiurando
promsferitjCjui Spartam deleret, fe confi-
liainiiiirum. Cum igitur regno fe Leoni-
das abdicare coaftus efTet , in eius locum
Cleombrotus inuafit : Q_uod fi animi prK
ira impotens Leonidas fuifTet,ac vt olim
Demaratus Ariftonis filius vel ad Mace-
donum, vel Aegyptiorum regem confu-
gifiet, nihil eum omnino, quod faSi po-
fiea Spartanos pcenituerir,iuuifrer. Hunc
vero cum a ciiiibus fuis e patria pulfus,in
Arcadiam exili) caufa abilfet.non ita mul
tis poft annis ab iifdem inpatriam,,& pri
ftinuro etiam regnum reuocatus eft. De
Cleomenis autem Leonida filij virtute,
aC animi magnitudine, & quemaamodum
X 1
I
32-4 P-STSAN. lACON. StTE
io eo defecerit Lacedjemonioru regnun!>
cutn de Arati Sicyonij rebus geflis agere
mus^affatim multa diximus. Ne.;ue ib
lud omifimus,quo nam mortis genere ia
Aegypto e vita excelTerit. Ex Euryftbe-
nis igitur gence,regum eorum qui Agi-
dat fjot appellati , poftremus Cleome-
nes Leonidm filius fuir. vero de
altera regum familia accepimus ita fc La-
bent. Procles Ariftodemi filius habuit
filrum.cui Soo nomen, Soo Eurypon ge-
nitus : Hic tantum eft gloriae con fecutus,
vt ea tota fam!lia,qui Proclidxantcfunt
appellati, Eurypontidarum cognometutn.
acceperit. Eurypontenafcitur Prytanis.
Eo regnante inter Lacedmmonios,& Ar-
giuosinim»citim'ortm;Cum tamen ante
quam Argiuis quidquam crimini dare-
tur.cum Cynurenfibus bellatum faeritt
Ac proximas quidem aetates, funomo fci-
licet Prytaaidis,& Polydeite Eunomi fi-
lio regnantibus perprerua pax Spartanis
fuit. Charillus autem Polydeftis filius
Argiuorum agrum igne.ferroque vafta-
U'ti Eodemque duce paucis poft annis
contra Tegeatas exiere Spartani; Cum
ambigui , perplexi oraculi authorita-
fem fecnri.iofpem venerunt adempturos
fe Arcadibus Tegeatum campos.Cliarillo
moc l
t r B I K T rr. 3 if
tnortuo Nicander filius in regnum fuc-
cefsic. Hoc regnante Teleclus ex altera
familia rex a Meffeniis iu Limnadis Dia-
nxfano interficitur.Idem vero Nicander
Argiuorum fines hoftiliter ingrelTusmul
tis illos, & magnis affecit calamitatibus.
Eius facinoris cum participes fuiffent Afl
n£i,graues Argiuis pcenas paulo poft de-
leta patria profugi dedere. De Theo-
pompo vero Nifandri filio , qui poft pa-
trem regnauit , rurfus erit mihi mentio
facienda,cnm ad res MefTeniorum hifio-
ria defcenderit. Eo regnante inter A rgi-
uos,& Lacedmmonios deThyreatum fini
bus dimicatum : Ei prxlio Theopompus
fenio.St animi egritudine implicitus non
interfuit; Nam eo viuente Archidamus
filius moritur tZeuxidamo tamen filio re
hao,cui Anaxidamus item fihus fuccef-
fit:Eo imperante Laced^moniisjMefTenij
iterum bello vi£ii e Peloponnefo abie-
runt. Anaxidamo Archidamus, Archi-
damo Agaficlesnafcitur: Vtriufque tem-
pora omnibus belli moleftiis vacua , per-
petua tranquillitate infignia fuere. Ariffo
Wro Agaficlis filius vxorem duxit puel-
lam,quam Spartanarum omnium virgi-
num fuiffe tradunt turpifsimam , muhe-
ruto vero omnium poft Helenam torma
Jit ? ArsAW. t ACON. *ivs
neSaci belli calamitates reliquas, & in pri
mis peflilentiam cauftti , quod fdlicetl
fpe priflina: fortunr longifsime abeffenc,
re vero ipfa quod nunciam acceperant Co
nonem Timothei filium ad regem venif-
fe.planecefTarunr. MiiTusel^ etiaad The-
banos Ariftomenides,quod & Agefilai ma
ternus aauserat,& ipfis Thebanis mini-
me ahenusrSiquide eorum indicum vnus
fuerat, qui capro Plat^enfium caftello,cui
Tichos nomea,eos qui intus deprehenfi
fuerant occidendos cenfuerant. Atilii no
aliterquam Athenienfes auxilia Ce miffii-
ros negarunr.Agefilaus ftatim domi habi
todeledhu fociorum auxiliis in vnum con
tradris cla/Teque infiruda & aedificata, Au-
lidem rem diuinam Dianx faturus venit-
quod ilhnc Agamemnon etiam dea placa-
ta ad T roiam folui/Tet : fe certe intelJio-e-
bat beatioris, qudm Agamemnon oUm
fuijret,cimtatis rege e/Te, neque minus,
quam ^im ille,cuna:s Gr^ci^ imperare:
Q_uod fi Artaxerxes vinceret,& Perfarum
opibus potiretur,muIto maius Sc clarius
facinus hoc videri poirefperabar,quafuif:.
fe Priami^regnu euertere.Rei diuina: ope-
ram dante Thebani c2 armis adorti,accdfa
Jam fuper aris exta difiiciuutilpfiim e tem
p ofspelIut.Hici]Je,& fidifturbatfi facru
priu fq
LiBBR iir. 335
priufquam litatum efletjmoleftifsimcfe-
rebatjin Aliam ramea tranfmifit ,acSar-
deis primum appulit. Erat enimtuncin-
ferioris Afix pars maxima Lydia, & ia ea
vrbs nobi'ifsima Sar deis, qugpreter quam
quod opibus & omai copiarum genere cae
teras longe anteibat, eius qui maritimam
pratfeSuram obtinebat ita regia erat, vti
Sufa regis ipfius. CongrelTus verbcum
Tiffapherne,vbi Ionia: funt fines, in Her-
mi campis,equeftrcs eius, pedefrrefque ca
pias , quantas neque Xerxes in Gratciamj
neque Darius in Scythas. atque Atbenien-
fes,nec alius omnino quifquam in koftem
eduxerat, prtelio fudit fsperauit. Horni
cis itaque in bellicis rebus alacritatem ad
mirati Lacedatmonij, claisis etiam impe-
rium ei detulerunt. At ille curoftudiiim,
curamque omnem ad res magnas terre-
llribus copiis gerendas contulifler, rebus
caualibus Pifandrum vxoris fu* fratrem
prmfecit. Verum quo minus voti fieret
compos,deorum nefcio quisinuidir, Vbi
enim primum audiuir Artaxerxes Agefi-
laum aliquot iam prailiis profpete faftis,
qua’ antepedes , vc aiunt.funt prstermir-
tere.ac nouois femper rerum progrelTus
quatentem viteriora appetere,TilIar>ber-
nem apui fe prms illiiftri gratii horni-
nems,
55 4 pavsan: lacos’. sivi j
nem, capitis damnatum, occidendum cu-
rat:Eique fuccefforem, qui ora: maricim®
praje/Tet, Tithrauten mittit, homine cum
in rebus geredis folertem, tum vero odio ;
in Lacedsmonios nonnil laboratem. Hic
7t primum Sardeis attigit, rationem exco-
gicauit , per quam eificeret, vt Laceda:-
iHonij Imperatorem fuum cum exerci-
tu ex Aiia reuocare cogerentunRhodium
enim Timocraten cum pecunia mutit,qui
corruptis ciuitatum principibus , Grmcia:
populos ad beilum contra Lacedsmonios '
fuHipiendum concitet. Q^ui pecuniam
cepere.fiiitre dicuntur, ex Argiuis Cyion
& SodaiT!as:& Thebanis Androclides, If-
menias,& Amphitemis. Eius etiam largi- i
tionis participes Athenis fuereGephalus,
& Epicrates: E: hmul e Corinthiis quot-
cunqueeum Argiuis faciebant , fed ipfi ia
primis eius factionis duces PoIyanrhes,&
Timolaus. Eelhim aperte geri coeptum
eft a Locris ex Ampliifa: N.am cusu inter
ipfos , & Phocerifes de agri finibus e/Iet
controueiiia, Thebasorum, Sc in primis
Ifmenite impulfii, frumenta, appropinqua
te tam mcTsis tempore, facciderut, S: cum
reliqua praeda afportarunt, Excurfiones
etiam in Locrorum asrum Phoesfes cnm
fubitariorum railicum manu populabudi
fecers
tIBER. III. S3f
fecere, quosafcitis in focietatem Theba-
nis probe vki fune Locri : Nam & ipfi vi-
cifsim Phoceniium agros vafraruot.Qjua-
remifsis Laced^monem legatis Theba-
nos acerbifsimeinfefiati funt. Eorum co-
motiexpoftulationibus Spartani bellum
in Thebanos fciuerunt. Inter alia crimi-
r - Sc illud querebarur,qu6(lper fummam
contumeliam in Agefilaum rei diuine ope
ram dantem Aulide impetu feciflent. Co-
gnito Laced^moniorum decreto Atbe-
nienfes per legatos rogant Spartanos , ar-
mis abftineantnure , & difeepratione res
repetant. At illi eam legationem infe-
kis , atque iratis animis acceptam iiatim
remilerunt. Confecutum deinde belium
illud contra Atbenienfes , cui Lyfander
prtefuit.cuius eft exitus a nobis expolitus,
cum de Paufani.r rebus geftis ageremus.
Et fane bellum illud , quod eft Corinthia-
cum appellatum , ab his primutn reru no-
narum motibus ortum maiores inaies . &
grauiores habuit progreffus. Atque hxc
quidem caufa Ageiilaum perpulit, vt exer
citum ex Afia reportaret. Cum itaque na-
olbusex Abydo Sefton traDfmifiiTet,atque
inde per Thraciam in Thelfaliam conten-
deret, Thefrali,vt ea a Thebanis gratiam
inirent, viamei intercludere conati funt.
3^S PAVS^N. lACON. SITE [
quod pro veteri etiam cum Athenicnfibus
amicitia fibi faciundum putarunt : At ille i
fufo hoftium equitatu iter fibi speruit , ac
mox Thebanis, & eorum auxiliis ad Coro
nean fuperatis perBoeotios fibi via fecit.
Ipfi quidem Bceotij eprslio in Minerus
cognomento Itonia: confugerunt. Agefi-
laus,& fi vulnus in pugna acceperat , neu-
tiquain fibi tamen in fupplicibus violan-
dis religionem concemnendamcenfuir.
Non ita multo poft Ifihmicos ludos fece-
j
runt , qui domo eo nomine effugerant,
quod Spartanorum partis eflent. Corin- :
tbij quidem tunc Agefilai metu intra vr- 1
bem fe continuere. At vbi ille caftra mo- \
uit Spartam rediturus, vns cum Argiuis & ;
ipfi Ifthmia agitarunt. Sed Corinthum rur
fus cum exercitu Agefilaus rediit. Quod
tamen Hyacinthia aduentarent, Amyclx-
enfes Agefilaus dimifit , quo ludos patrio '
ritu facerent : Eam manum Athenienfes j
Iohicrate ducein via adorti trucidarunt.
Agefilaus in Aetoliam deinde venit,Aeto- :
lis contra Acarnanas a quibus bello prat-
mebantur , auxi/ium laturus; Et Acarna-
nas qm de ipfos ab armis difcedere coegi,
cuiam prope tame abelTetiquin & Caly-
dona & alia Aetolorum oppida expugna-
icnt.InfequentipQffea tempore in Aegy-
t I B * R. tii.’ 33 ^
ptam nauigauit , vt eos armis perfequere-
tur, qui a rege defecerant. Ac multae qui-
dem res, & praeclarte ab eo in Aegypto ge
te, ppflunt commemorari. Erat iam ad-
modum fenex Agefilaus, quare in ipfo iti •
nere fatum illum opprefsit fuu. Cadauer
eius in patriam reportatum Lacedtemonij
maiore multo quam alioru regum fepul-
turje,& funeris honore decorarunt. A rcbi
damo deinde Agefilai filio regnante Pho-
cenfes Delphici Apollinis fanum diripue-
re:AcThebani fufcepto contra Phocenfes
bello conduifto priuatim milite rfi funt:
Nam illis Lacedarmonij & Athenienfes pu
blico decreto auxilia mifere ; Hi quidem
reterum erga fe meritorum recordatione
adduSi: Illi vero Thebanorum odto,Pho-
cenfium,vt mea fert opinio,focietateprje-
rendences. At Theopompus Damafifirati
filius, Arcbidamum, fcriptu reliquit ,eius
belli geredi focium fuilTe, quod cu ipfum,
tum vxorem eius Denicham , quo virum
ad rem capefleodam incitaret ,Phocefium
primores donis corrupiiTent. Enimuero
& facram pecuniam cepiire,& auxilio iis
veniiTe,! quibus eft orbis terrae clarifsimu
oraculum fpoHatum,nunqua ego in laude
pofuerim: At illud merito in Archidamo
collaudarim, quod cum Phocefes Delpho-
y
338 PAVsAN. tA-CO:N-. SITS f
rum militarem orrtnem xtatem trucicJa^
re,hberos,A vsores ia fermtutem abduce-
re, ipfam denique vrbera funditus euerre-
re ia animo haberent, vnus tam infignem
eft cladem deprecatus. Idem poffea in Ita-
liam traiecit, quo tempore Tarentinos ia-
bello contra finicirnos Barbaros auxil-.is
iuuir. Ibi vero camia pu-gna interfectus
fuitlec , quod- lepultura: honore caruerit,.
Apollinis nempe, cirius namea l^feratjira ,
fa£ium-efl". Huius A rchidarrri natu maior
filius Agis, contra Macedonia: regem An-
lipatTum pugnans, occubuit.Minor Euda-
midas rebus maximepacatis Sparte regna. 1
ait. Agidis Eudarrritfe, 8t Eurydamids-
Agidis filiorum res gefias pridem-perftcu
ti fumas, cura in Sicyoniorum rebus no-
Ifra verfaretur orario. -Ab Hermis defcen
dentibus , locus quidam occurrit quer-
cetis condenfus : Scoriras ei nomen quaff
Tenebricofum dicasrlliud quidem non ab
arborum continenti -ymbrajfed a loue co-
gnomento Scotita : Cuius templuma re- i
Cra via, ad l^uam abeft dece fermefiadia»
In ipfa via paulo longius progrefsis ad Is-
uam itidem oftenditfe Herculis fignum,
& trophxum t Ereftum ab ipfo proditum-
tlt meaaorisjcuui Hippococrem, eiufque-
I.IB2R. rir. 33^
£Hos occidilTet. Tertium a reda via dmer
tk!r«iCarvas,& ad DianatperducitiSiqut
dem vicus ille Dian^ eft , & Nymp-nsda-
ccr. Et Caryatidis Dianz fub diuo ligiva
eft:Quo iu loco Lacedsmonioru virgines
aaniuerfariamfacriHn obeunt, papioque
ritu fakatione celebrat. Reuerfus in v^ra
militarem , ac aliquantulum progreiius,
•klalis ruinas videas , qua vidis Lacedi£-
iiK>niis,eonimq; rege Cleomene Leonid|
filio>captaab Acbrtis ante fcnpumus. Ad
Tornacem,qu6 hinc profedus ncn mu co
poft perueaies, Pythaci-Apoliinis bgnuin
vintur,eadefigara,qua Amyclis eft , quo _
cuiufmodi Iit fuo loco exponam. Eft aate
Lacedaemoniis clarior multo, & ipUi-e-^'
gioneiafignior Amyclteus ille ApohoAi;
quidem aurum illud omne,qttod
huic Pvthaso dono miferat Crcefus Ly o
rumrex,Ad Amyclai Apollinis ornatum
iranftulerunr.A Thornace ducedentibus,
vrbsdpfa feoftedit,inirio Sparta ,pctteriS-
deiude temporibus Eaced^mon nuncupa-
ta, cum antea regionis nomen "' 0 =ellet.
Ouod autem m Attica hiftona pro^-
fum me no omnia perfecutuiu, fed habito
deleaa,ea dunraxat , qus memoria digna
vifa:eirent,lkeris madaturum , idem nunc
Y *
340 PAVJAN. LACON. SIVI
mihi. antequam ad eorum , qax de Sparti
di:eda funt.comemorationem aggredior
profitendum : Siquideinftituti operis ini-
tio.e multis, que populi ipfi de fe fama vul
<rarunt.ea mihifeligendaduxi.qux maxi-
me memoratu digna vifa eflent. Cuius cer
re minime improbandi confilij nihil pro-
feaoeft quamobrem fines tranfgrediar.
Apud Lacedzmonios , qui Spartam tenet,
di‘^na qux fpeaentur funt. Forum primu:
In^eo curia, quo feniorum ordo ille conue
nit,quam ipfi Gerufian vocant. Ephoro-
rum deinde. Nomophylacum , legum his
tute!ac5m!fiae{l,& eorum qui Bidixi ap-
pellantur bafilics. Ac Gerufia quide ipfi
patres fant.quibus reip.fumma mandata
eft.Ephori & Bidxi magiftratus funt, qui-
ni vtrique. Hi , qux Platanifia dicuntur,
aliique Ephxborum ludicra curant:Epho
ri grauioribus prxfunt negociistAtque ex
Ilis quidem vnum edunt, de cuius nomine
annum fignant: Perinde atque Athenien-
fes etiam de eius nomine, qui i x. primis
praefidee, annos diftinguunt fuos. In foro
omnium eft operum nobilifsimum porti-
cus ea,quam Perficam, appellant , quod de
Perfarum manubiis eft xdificata; Infe-
quentibus deinde temporibus ad eam ,
quam ntincprx fefert, magnitudinem,^
orna
tlBlR. III- 34*
ornamentorum fpeciem, illam traduxe-
runt. Infiftunr columnis & alii Petfarum
auces,& inter cos Mardonius Gobry^ fi-
lius. EftetiamillicftatuaArtemifii Ly-
edamidis filix, Alicarnafsi regina. Hanc
aiunr vitro cotra Grxcos Xerxi auxilium
tuliffe, & prxclara bellicx virtutis nauah
ad Salamina prxlio documeta dediffe. In
eodem foro delubra funt
rum,ei nempe qui primus apud Romanos
folus imperare concupiuit,& noua conf, -
tuit reip.iormam : Alterum eius fiho Au-
gufto dicatum, qui & imperium confirma
f it,& in eo cum dignitate
,
fiinis cuiufdam maieftate ciendus. Ante
Augufti ara xnea eft Agi* efFi^gies.Agiara
hunc diuinafle ferunt. Ly^Jndro.claff A
thenienfiam apud Aegos flumen potitu-
rum , praeter triremes.x. quxe £v^a.kin
Cyprum recepere. Pbitjgias Agelocbi
fiuL,Tifameni nepos, iifameno pat”
Argiuo oraculum redditum eft c quinque
fpffm maximd iH^^^bjis certaminibus
/idorem difcelTurum : Sed cum ab
Olympkis ludis dc quinquertio vidlus
y ^
34* PAVSAN. tACOM. SIVI
Opusefle memorant Theodori Samij.qm
& ferrum fundere primus docuit, & exeo
figna facere:Eodem in loco Mileiij Timo-
thei citharam fufpendere Lacedxmonij,
cum ei multam eo crimine irrogafTent,
quoi feptem veterum neruis,quatuoripfc
incithars canta addidilTet . Adiunfla
Sciadi a;des eft rotunda,in qua Iouis.& Ve
ceris ligna: Eam ^dem erexilTe ferunt E-
pimeniden,de quo,qua?ab Argiuis memo
raDtur,neuriquam ipfi comprobant, nem-
pe qui neque cum Gnofiisbellum vnquam
fe gefsiiTe dicant. Prope efi: Cynortai
Amyclxfilij fepulchrum. Caftoris etiam
monimentum, & cum eo proxima sdes,
quadrageliroo enim polt pugnam aduer-
fus Idan,& Lynceum anno,Caftores, nihi-
lo omnino maturius, in Deos relatos afle-
runt.Monftraturad Sciadem Ida: etiam,
&
Lyncei fepulchrum : Verifimilius tamen
traditur illos in Me/renia,non autem hoc
in loco fepultos. Verum temporis eius
diuturnitas, quo calamitatum magnitudi-
ne MeiTenij e Peloponnefo eiedfi errarunt
ita omnia aboleuit antiquitatis monimen
ta,vt agnofcere illa cum rediflent , non
potuerit: Eoque faffii eft,vt dilceptadi ftu-
diofisnon fuerit difficile in dubium vel
ccrtifsma quatq; rcuocare. lam vero cotra
Olymp
tXBIR. riT. 349
Olynipy^ Veneris ascies eftSofpitxPro-
ferpinas, quam Thracem Orpheum condi-
dilhe ferunr. Alij Abarin eum qui venit ex
Hiperboreis.AtCarneus,quem appellant,
cognomento Domefl:icum,co!i eft ccrptus
apud Spartanos, antequam Herculis libe-
ri a.a exilio redirent. Sacellum vero dica-
run: in Crij Theoclis nlij vatis domo.
Cum enim cius Crij filiam offendifient
Dorienfium fpeculatores , vt forte haufta
aqua domu redibat, cum ea in colloquium
venerunt ; Moxque cum ad^ Crium ye-
niffent , ab eo capiendre Sparta; ratio-
nem didicerunt. Habuit quidem Carnei
Apollinis religio a Carno originem j q^i
patria fuit Acarnan, ab Apolline vero di.
uinandi artem didicit- Hunc enim Car-
num cum interfeciflet Hippcjtes Phylan-
tisfilius,iratusDeus Dorienfia caftramalc
mulftauitJdippotain capitis iudiciu adu-
ao.Dorienfes Acarnanem vatem ftatue-
runt facris, & cairemonirs placandumrSed
enim non omnino Carneus efi qui apucl
Lacedemonios Domefiicus dicitur. Illi
enim teneribus etianum Spartam Achxis,
diuini honores in Crij vatis domo haberi
empti. Praxilla quidem verfibus prodi-
ditEuropx filium Carneum fuilTe, edu-
catum vero ab Apolline , & Latona.
Alius
350 PAtSAU. L.-CON. sive
Alius etiam de cognominis hukis saufa-
fermo vulgatus efl, cornos a Crzcis ic Ida
Trois monte es Apollinis luco ad Dura-
teum equum fabricandam- exciCas : Cum-
tfue dei numen lefum fcirent,ad eius iram
leniendam lacrainltituiffe, & ab arboris
nomine litera R. tranfpofica, prif:a qua-
dam coufuetudine , Carneum Apcllincm
nuncapalTe. Non longe a Carneo eft;
quod Apbetaei dicicur,fignum> a quo loco
in curfiim miilos e carceribus tradunt Pe-
nelopes procos-. Prope vicus eft , in quo
aliquot fut porticus forma quadrata , vbi
prifcis temporibus fcruta venibant. Pro-
ximaaraeftlouis Ambu!ij,Minerux Am-
bulix Caflorum item Ambuliorum. E re-
gione eft locus, qux Colona, id eft lugum
dicitur,& Bacchi Coronata; , ac fi lugalis
dicas, cJesiIusta eam fucus eft illi heroi
facer,qaem viz ducem Libero patri Spar-
tam co:itendeati fuilPe perhibent. Heroi
iluic facra faciunt priufquam deo i-pfi,qu3S
Diony{rades,qur-que Leucippides nuncu-
pantur.Fcemnis vero alii- 7ndecim,qua: &
ipfe nominantur DionySades, curfus cer-
tamen proponut,quodes Delphico quoda
refponfo facere lufsi funt.Non longea Li
beri,eft louis delubrum Euanemi, ad eius
dst.erameftPiemonis hercieu monimetUi
irsER irt. Sfi
nit Tj-aizTci filiis maternum genus s.
PlearonerTeftium etenim Ledat patrem
Areus carminibus prodidit, Agenore Plea
ronis filio genitum. A.beo monimento.
noalonge abefi tumulus, in (Juo eft luno^
nis Argiuae edes, dedicatum aiunt ab Eu-
rydice Lacedxmonis filia, Acrifij Abantis
filii vxore.Hyjjecdien^ sero iunonis dela
brum esoraculbedificarum, cura agrum
Eurotas late ciluiiTef.oper is antiqui lignu
Veneris Iunonis appellant. Ad eam pro
filiarum nuptiis facta facere matronas fo-
lenneeft. Ia via ad dexteram tumuli
Etmmoclis cfl elBgies. H'uie,& eius patri
Hippoftbeni euenit,vt viflores de luftaiii
Clympicis ludis declararentur, ad pal-
mam vndecimanijvna tamen fuit pater fi-
lio fuperior. E foro in eam partem, qus
ad Solis occafutn efl , contendentibus , c-
ftendit fe BrafidieTeilidis filiybonorarius
tumulas.Prope abeft ccandidb lapide,ere-
ftumtbeatrum in figni valde, & ff eclan •
doopero. Ex aduerlb theatri efi; Paufa-
nie , qui Platecnfi prelio imperator fuit,,
feoulchrum , & ei proximum Leonide.
Ad ea quotannis laudationes dicuntur,
& ludi Suntsia quibus eft folis certandi !o
cos Lacedemoniis. Et Leonide quidern
ofla xL. ipfis polt eitis cedem annis a
Paufaa
PAYSAN. LACON. S I V'
! _
.
Paufania e Thermopylis deportata, & in
lioc loco condita funt. EreSa etiam pila
eftjin qua nomina incifa funt & eorum
item paterna nomina , qui ad Thermopy-
las Perfarum. impetum fafrinuerunt. Eft :
Spartx vicus qui Theomelida dicitur ;Iq :
eofepulchra regum funt ,qui Agids ap-
pellantur: Etproxime quxLefche, ideft t
Statio, fiue Comitium Crotanorum dici-
;
tur. Sunt autem Crotani Pitanatarum
curia. Io ea vicinia eft Aelculapij tem- '
pium, quod Enapadum dicitor. Paulo hinc
longius Txnari viiitur monimentum,a
quo promontorium in mare prominens
aopellatum fama vulgauir. Deorum ibi- ,
dem aedes, Neptuni HippocurijSt Diana:
.Ae^^incae. Verim iiad Lefchen pedem re-
j
feras, ad Ifors Uians venias: Eandem ve- ,
ro & Limn^am vocant, no eft illaquidem
Diana. fed Britomartis Cretenftu, cuius eft .
a me fafta metio qua in parte res Aegine-
tarum expofui. Proxime ea monimenta,
quae Agidis pofira funt,pila afpicias,in qua
infcriptc funt,quas de iterato curriculo tu
Iit palmas, Anchionis vir Lacedatmonius,
tum alis, tum vero Olympicae,quj feptem
numerantur , de ftadio fcilicet quaruor,
reliquae de iterato curriculo. Nondum
autem ei, vt cum Alide curfu certaret.
E I B I R ITI. Sn
peraftis iam prope luciis jContigerac.Uanc
Ancliionrn cum Batto in Africa, cklTe pro
feSmm Coloniam Cyrenen Jeclu-sifrc,eiq;
in eliciendis finitimis focium fuifFe tra-
dunt. Thetidis vero templum , hanc me-
morant erigendi caufam fuiHerCum ar-
mis vlcifcerentur MefFeniorum defeftio-
nem, regem fuum Anaxandrum in hcfli-
lem agrum inuafilTe: Multas inde femi-
nas, & inter eas Cieo,qua: Thetidis fuit
facerdos,in fernitutem abduxifTe : Eam
Anaxandri vxorem La-andriden,a viropo
pofciffe : Cumcue fignum illarn antiqui
operis habere dea: comperilFet, templum
illi dedicalFe quodam monitam fcmnio:
Signum quidem ipfum in operto diligen-
ter,& religiofe feruant. At Cererem ter-
reftrem colere fe accepta ab Orpheo reli-
gione affirmant.- Egohunc faCTorum ti-
mm ab Hermionenfibus fuinptum arbi-
tror, apud quos rerreftris Cereris nobile
viliturfanum. E fl apud eofdem Lacedae-
monios recentrfsimum Sarapidis delu-
brum, St fanum louis cognomento Olym
piji,quod'& Dromus dicitur.. Is enim lo-
cus mea quoque artate adolefcentibus- ad
curfus meditationes^^eft attributus. Dro-
mum ab ea parte, in qua eft Agidarum fe-
gukhru ,-ingrefeis,ad larua Eumediymo-
rAVSAN. LACON. SIYE
nimentum fe oftendir:fujc & liic Eume-
des vnas de Hippocoontis filiis. Eft ibi
peruetus Herculis {?gnum,ad quod fa-
cra Sphsrei faciunt , uc enim appellantur
apud Spartanos, quiiCum ex epliebis excef
forint, inter viros iam cenfeti cotpri fue-
rint.Suntin ipfo Dromo gymoafia, quo-
rum vnum fuit a Spartano Eurycle dedi-
catum. Extra Dromum prope Herailis
lignum domus efltnuncpriuati heminis,
clim Menelai. Paulo longius progrefiTus
templa videas Callorum, Gratiarum, Luci
nse, .Appollinis Carnei , Diana: Hegcma-
ches,quod eft aefi Duclrkis in praeliis di-
xeris.Ad dexteram Dromi Agnit» tem-
plum eft: Aefculapij hoc eftcognom.etum
quod fimulachrum eiusexagnotAgnus ve
rb vitex eft c viminu genere,planta rham-
no perfimili. Non longe ab Aefculapij tro
phariim extat , quod a Polluce de Lynceo
vifto erefliim memorant. Qjiod ipfum fa
cile eorum mihi opinione.m probar,qui
Apharei filios negant Sparta fcpultos.
Circa ipfa Dromi principia Caftores funt
Apheterij, quali DimilTarios dicas , & he-
roicum Alconis monimentumiHunc Al-
conem Elippocoontis dicunr filium fuifle.
Proximeeft Neptuni templum, quem Do
matitam comioatit. Vicina regiunculaab
arbo
tISER. IIT. 3Tf
irboribus appellata Platanj/l-as,procens
enim plataniscondenfa eft. Campus is/m
ouo fuas committunt ephebi pugnas, Eu-
ripo circunqaaque.non aliter quam mari
infula, cingitur: Ad eum per pontes aditus
parent iltTecrum pontium parte altera,
eft Herculis fignum. in altera vero Lycur-
gi effigies. Leges fiquidcm Lycurgus tu-
lit cum ad vniuerfam rempu. pertinentes,
tum etiam ad epheborum exercitationes.
Atqui & alia quaedam ex vctere inftituto
ephebi faciuntiin Ephebaro enimteft au te
Epheb:pum in ipfis fere Therapnes fub-
utbanis. Sed eo in locojvtraque ephebo-
rum clafsis.caninu catulum Marti Enya-
lio ma&ant, fortifsiroo fcilicet deorum,
viffimam ex eo animalium genere illi ac-
ceptam exiftimantes quod manfuetis orn
nibiis fortitudine praiftat. Catulos quide
haudfcioan alij Gra-coriim vHi irnclent
prarterColophonios. MaSant etenim Co
lophoni j deaiiquam Enodion Compitali-
tiam quafi dixeris, appcllanttnigrum catu
lura. Fiunt aurem cum apud ipfos Colo-
phonios,tum apud Lacedarmonios nodtur
na inter ephebos facratCommittunt ij ad
pugnam in illis facris apros cicures duos.
Solet vero vfu euenire, vt vtrius clafsif
aperviSor difcefleritiea de iunenum lu-
z a
J5<? >ATSAK. tACOK. StVl
disin plataueto palmam auferat. Ha:cab
illis in Epbebaro peraguntur. Por ero ve-
ro die paulo ante mcridkm,tranl .uut pue
ri per pontes in eum circu , quem Euripo
circundatum diximus. Nocte fuperiore,
qua aditus parte alterutrum agmen ingre
diatur forti permittitur.ita pugnantur, vt
infertis manibus, & calcibus infulcent;
morfibns etiam corpora foedent,& oculos
biplerunque illis eruant : Ac bini quidem
ad hunc modum congrediuntur, fed totis
eti.arn agminibus imprefsionem faciunt,
atque vna acies alteram in aquam detrude
re, omni nifu contendit.. Ad platanetueft
Cynifea: Archidami regis filix monimen
tura heroicurorEa prima fceminarum om
Bium equos alere inftituit,& prima Ludis
Olympicis de quadrigis palmam meruit.
A tergo porticus , prope platanetu erefta
eft,monimenta ite heroica funt,Alcimi,&
Enarxphori.neqpmagno interuallo Dor-
ceijfupraque hoc Sebri, filios eosfiiiiTe
aiunt Hippocoontis. A' Dorceoquidepror
limum fontem Dorcean nuncupantiA Se-
bro Sebrium vicum. Ad Sebri j dexteram
ert Alcmanis tumulus, cui in canticis pan-
gendis nihil omnino Laconica lingua ob-
fuit , Scfi nihileain vocibus appellandis
habet ruaukatis. Suat ibi Helena; etiam.
xiBES. III. 'Tr
&KercuIts«cIes. Altera prope Alcmacis
ffpiilclirum.fab ipffsvrbis muris, altera
in qua eft Herculis armati lignum. Eile
ei habitu Herculem aiunt propter pu-
<rnam cutn Hippocoonte, & eius libens.
Et Herculi quHem odij caufam in Hippo
coontis domum extitiire,qubd,cum,ytde
IpKiticxde purgaretur, 'partam venillet,
indignum putarinr,quemyoTi compotem
facemt; Illud prxterea.qubd ad arma rem
deduxit, fait huiufmodi. Oeonus Hercu
liscofobriniis.Lycimnij Alcmenx fratris
filius.cumadolefcetulus adhuc effet.cum
Hercule Spartam venit. Cumque vifendx
vrbiscaufa obambulans ad Hippocoontis
sdes forte acceEsiffer , in eum canis do-
mus cuftos iouafit, ac ille lapide canem
nercufsit.Hippocoontis fili j curfim epef
fi, puerum fu Ilibus conficiunt. Ea res rder
cui em vehementer co m moui t , fubito it a-
queanimi impetu i mpulfus Hippocoon-
- tis filios eft armis adortus. V erum in ea
di mica’'ione vulnere accepto fe clam pe-
riculo fubduxit. Mox vero copiis com-
paratis patre, & filio male muiaans,pro-
be Oeoni caedem virus eft. Et Oeoni qui-
dem fepulchrum iuxta Herculis tempruri
vifitur! E Dromo ad Solis ortum pro-
grelTus , ad dexteram in diuerticiiiunt
¥AvsAN. tACON. SITE
Agitiis abnepotes, fimulachro reperto fta.
lirr. mente capti fu nt: DeinJequod Lim-
nat* in Spartanis, & Cynofurefes , gnino;
Meroa,& Pitane venerant, dum faertidea;
facerent,ad iurgium.& rixam, mox etiam
adcatdesconuerii funt: C nmguead ipfam
ara occidiflent , re!i --uos fubita morbi vis
abfumpiit. Inde oraculum acceptum eft, i
aram eam humano fanguincafpergi opa-
tere; Qjiarecuante forte duceretur imo,
landus.facri ritum Lycurgus ad puberum
plagas tranftuHt.quofit vt hoc etiam ritu
nihilo fere minus languine humano ara
imbuatur. S acris prateft foemina.ea tan-
tifper dum caduntur pueri , (ignum pro-
fert, guod eftaliogui propter breuitatem
ieuifsimum. Verum fi,guibus cadendi ne-
gotium datum eft,cum guopiam eoru gui
caduntur epheborum,vei ob fpeciem, vei
ob natafiumclaritateagantparcius, tunc
eo vf^ue fignum aiunt graue fieri, vt facer
dos illud fuftinerenegueat. Quod vbiani
fnaduertitiin cadentes fciJicet caufam co-
fcrt.fegue eorum culpa queritur onere op
primi. Adeo eft ei figno e Taurica rrala-
titium, hominum fanguine Ixtan. Eande
fanedeara non Orthiam modo.fed Lygo-
defmam etiam nominant, quod in Ly?o-
viticis id gccusy fruticeto reperta
fit.
t I B K R; TTn. 3'^ f:
£r. Sic erat autem vitice vndecanquein-
cia£la,vt nihil a reSo ftatu declinaret. Vn
de Orthia; nomen inditum. A Dianio
non logeabeft Lucina, icdiScatum fanum
illud, & Lucinx dedicatu ex oraculo Dcl«
phico memorant. Lacedxmonij arcem
in exceifo extruciam loco , vti Cadmeam-
Thebani , aut Argiui LaiilTaro non ha,-
bent: Sed cum invrbemulri fiotcolles»
eorum eminentiftimum arcem appellanti
In eo Mificrua:a:des eft, cui Poliuclius ,&
Chalciscus cognomen.. Eius aidificatio-
nem Tindareus orfus eft , eo me mortuo
eius liberi opus ad faftigium perducere ag
«rrefsi funt.deftinatis in eam exardificatie
nem Aphidnaiorum manubiis. Veram il-
lis fato fuo opprefsis , multas poft annis
Lacedjcmonij Minerux du^ubrum , &
eiufdem dea; fignum ex arre fecerunt. Opi-
fex fuit Gitiadas homo indigena ,ciui &
cantica fecit Doricis modis , idemque in
ipfam deam hymnum. ExprelTs ibidera
funr multa; de Herculis arrumnis , mulrt:
etiam eiufdem Herois volunrarij.& felici-
ter quidem fufceptilabores. Caftorucutit
alia fafta.tum vero Leucippi filiarum ra,-
ptus.Vulcanus matrem e vinculis exirnes-
expolitura eft a me.qu.alia Ha-c fuilTe dica-
tur, ui.eo,qui de Aitdcis. rebus eft , Hbro..
^ Eeifeai
PAVSAN. lACOK. SITB
Perfeo etiam in Africam corra MeJafsm
monenti fiant Nvmphx cafsidem ac tala-
ria,<]uibus in fublime feratur. Elaborata
etiam funt puaiad Minerua? natales perti-
nent: Pra: cunfiis vero illis operibus ma-
gnirn<line,S: fpecie prasOant Amphitrite,
& Neptunus. Eft ibidem pofV fiarcjMiner
uat Erganes templum. Ir. porticu ea , quae
in Merrifiie excurrit, delubrum eft louis
Cofmetir cognoraeto,5r ante ipfumTyn-
darei monimentum: Atqu^in Cccafum
procedit, babet aquilas duas, quibas Vi&o
rice fingulx vehuntur : Lyfandri donum,
cum duplicis victoria: monimentis, de vi-
£lo fcilicet Antiocho, Adcibiadis guberna
tore, & opprefsis AthenieniTum triremi-
bus apud E phefum: Tum vero eorundem
AthenienfiumclafTe ad Aegos flumina de-
leta. Ad lacuam, ChaIcireci,Mufarum a:-
dem dicarunr.qubd Eaceda-monij in prx-
lia exeunt non a 1 tnbaicantus.vernm ad ti
biarum modos, d: lyrs cantiunculis. Ia
poftico Chalcioeci, ffdes eft Veneris A rete,
idem prope eft ac fi Martic-s dicas ; Signa
funt eius tam vetufta, quam alia qusuis
in Graecia. Tn dextera Chalcioeci parte,
louis ex are lignum faftum eft , omnium,
qus ex eadem funt materia vetuftifsimu;
Neque euim vca,&c.idem foit vniueril
operis
ri-8ER II r. 3<5’7
operis fabricatio , fed particnlatlm mem-
bra excuf?,inter fe Jeinde funt apteclauis
codSxz, atque ita nediffoluipofsint coa-
o-mentate. Fecifle aiunt Learchum homi-
nem Rhegynum.quem Dipocmi, & Scylli
dis nonnulli, alij ipfius Dxdali difcipulum
dicunt fuilTc:In eo tabernacu!o,qucd mu-
lieris Scenoma rocitant.efFigies quxdam,
caam EuryleonidteLacedemonij , qui bi-
gis in Olympicis vicerit .effe dicunt; Ad
ipfam Chalcioeci aram duae funt imagines
Paiifania: illius, qui imperator Platesnfc
prxlium commifit. Qua: vero eius fortu-
na cucnta fuerint , cuod fatis nota omni-
bus funt, inpraefectia non commemora-
bo, Poflunt pr:cterea ea cogr.ofcere , qui
velint, ex iis, qui de illis accuratiisinne jcri
pferunr. Audiui autem de Byzantio ho-
mine,cum diceret .proditionis reum fa-
arunv.folum ex omnibus, cui adChalcicc-
ci confugiffcnt.impaniratem non mermf-
feineque vero aha ob caufam, quod
cxdis piaculum eluere non potinflet. Is
enim cum Heilefpontum Spartans, & Io-
dorum clafsis imperarer calira haberer,
virvinis Byzatiae cupiditate incen.us eft:
Cum vero prima nofte, quibus negotium
datum erat, Cleonicen ad eum perduxil-
fentCidenim erat puella: nomen, lom-
num
PAVSAN^ tACOK. SIVS
num iam capiens , repente ftrepitu eft ex-
citatus r Forte enim ilia accedens accen-
fam lucernam deiecerat,ibi Paufaniis,qiti
fuorum de Grxcia prodenda fibi confilio-
rum conftius perpetua animi conrarba-
tione, & pauore agitari folitus erat , per-
tcrrefadiusjvirginein acinace tranfuerbe-
xat- Hoc illud fuit facinus , cuius frau-
dem nunquam effugere, nullis expiationi
bus, nullis Abfoluton' loui deprecationi-
bus fufceptis ,cuffl in Arcadiam etiam ad
Luflratores eos,quiPfyciiagogi ideft Ani
morum curatores appellantur^Phygalean
ventffetjluere potuit. Dedit i taq; ille Cleo
nicar meritaspcenasiAt Lacediemonij De!
pbki Apoliinis iulTu teneas & imagines
pofiieruot, & genium venerantur Epido-
tea nomine , auerti abeo interpretantes
ouHiem numinis ofFenfionem,quarexeon
tempta Paufanite deprecatione exif! ere po
tuerir. Prope Pauftnis flatuas eft Am-
bolbgerae Veneris ,.quod eftrac fi dicas Se-
nedfutem retardantis fimulachrum ex ora
eulo dicacum r Sua etiam funt Somno , &
Mortiiefievero germanos, ex Homeri, qui
m Iliade funr,yerfibus, creditur. Eunti-
bus prope ad Alpium.id’ vici nomen , Mi-
ne ruce efd Ophtbalmicidis mdes,dedica-
caaiii; Lycurgo ferunto Nam cum alte-
tIBER. III.
rom ei oculum excufsilTet Alexander, cai
ab illo lacx leges minime placebant , in
hunc vicum confugit : Vbi Lacedatmo-
ciorum concurfu feruatus, quo minus &
alterum oculum perderer, Ophthaliuitidi
Minerus templum fecit. H inc progref-
fis Ammonis templum eft.ac Libyco qui-
dem oraculo omnium maxime vfos con-
fiat Laced^monios: Qjiin & Lyfandrum
Apbytin in Pallene oppidum oppugnat^
tem per nofturnum vifum monitum ab
Ammone,meIius Lacedatmoniis euentu-
rum fi Apbytteos defilTent bello vexare, Sc
obfidionem foluifi'e,& Ammonis religio-
fius colendi autborem fuiffe tradunt. Ve-
nerantur certe Ammonem Aphytri cultu
nihilo minore quam Ammonij ipfi in Li-
bva. De Cnagia vero Diana,Iia:c funt me-
moria prodita: Cnagea hominem indige
aam ad oppugnadum Aphidnam cum Ca-
fiore,& Polluce venilTe: In pugna vero ca-
ptum, & venum fub corona in Creta m.if-
fumtferuitutem ibi ferujfle . vbi fuit Cre-
tenfibus Diante fanum. Verum , exafto
temporis curricuio,efFugiffe illum,oe vni
ipfam D ian facerd ote m, dea: ligno ab. a-
lo: inde extitiffe dete Cnagi* cognomen.
Sed enim Cnageum hunc in Cretam alip
ego cafu,qu2® qso dicunt I,acedxmoDij>
O PAVSAN. EACON. stvw
^ eniflecrediJerim, quippe qui neque pu^-
»naiia commifiam ad Aphidnam puto»
cum eo tempore Thefcus 't Thefprotis
detineretur: Neque ia eius oiRcio eflent
Atiienienfes .fiquidem erant iiliin Mne-
fthei partes raulto propenliores. Atqai
neque failo przlioveri iatis fuerit fimiJe,
quenquam de iis,qin vicerlt,captum: Prtti.
fercim vero cum tam longo interuailo fu-
periares difeefferint Lacedaemoni) , «
ipfjm etiam Aphidnam ceperint . V’’e*
rum haiEfcenus de his fatis quidem muita-
A Sparta Amyclas venientes excipit Tiafi
amnis» nomen eiaTiafa paeJla Eurota:
filia. Proxima amni eft Gratiarum xcts
Phznnxi& C!ecae»qua: funt Alcmanis ver
fibus nobilitare: Laeedemona putant gra
tiis £dem eam dedicalfe , nomina etiam
impofuiiTe. Inter illuftria opera, qus
A myclis vifantur, columna inliftit Aene-
tas Quinauertio-, qui ia Olympia vi£ior
declaratus, acceeta corona ftatim e vita ex
eefsit. Eius itaque illic efl: eifigies,& z-
nei tripodes. Nam decem alios antiquio-
res cfle aiunt eo bello quod cum MelTe-
nlis geflumefi : In eorum primo ftat Ve-
neris, fimulachrem. -.Diana: in a!tero,cum
ipfl, tripodes ,tumqum funt in iis operis
^pciuicsad , Gkiadas fccir.. Tertius eft
1 r B E R. I I'I* ^ ^ *
sb ^e^ineta CallonefafiUS , m fo Profer*
pina inliftic. At Parius Ariftanc3er,& Po
Wcletus Argiuos rFrrrxiinam ille cum Jy-
ra, Spartam fcilicet ipfam ; Hic Vene-
rem , qu2 a<l Amyclamm %-ocatur , fece-
runt. Prxftant bi tripodes exteris ma-
anitut3ine,& de viSorixad Aegos nunii-
na manubiis dedicati fuere. Bathycus-
vero Magnefij, qui feliam Aroyclxi
font opera donaetiam reliqua , qux fel-ae
addita {linr,Gratix,& Leucopbrynes Dia-
nx fenum. A quo vero Batltycles hic ar-
tem didicerit,vel quo Spartxregflantei -
la elaborauiE,niliil eft necelTe hoc loco-
commemorare. Sellam ipfam ego vidi,
quare eius iam omnem ornatum licens
mandabo. Suftinent eam a fronte , & a
ter^o Gratisc dnx^Sc H^rar totiaem : In
Ixuaoarte Hydra fpediatar, & Xyp mn.
I-n dextera Tricones: Qubd fi qux aduen-
t-Hia funtfingula exadius confefterdaciJc
nimis multum iis,qui hate legerint,nego-
tii exhibuero- Sunt multa alioqui acu-
tius coniicienti non obfcura. Ta'^ geten
Atlantis filiam, & eius fotorem Alcyo-
nem afeortant Ncptunus,& lupiter. In-
fcalptuseft Aths ipfe,& Hercuhs cum Gy
cno pugna : Centaurorumpra-terea apud
iHioltun pugna- Iam vero quare Mmo^
A* ^
?ArSAH- tACON- SITI
tiurum ita fecerit Bathycles,vc vinSas
trahi a Thefeo viuens vicieatur , non f; -:e
noni. Eft in eadem fella Pbatacmn cr.o-
rus,& Demodocus cantans : Perfei etiam
in Medufam facinus cernitur. Vt mif-
fum vero faciam Herculis cum Thurio
gigante certamen, Tyndari cum Eury-
to.vifitur illic Leucippi filiarum raptus:
liberum patrem in coelum portat Mcr-
curiustMinerua Herculem deducit de coe-
Jitibus rnuni in pofterum omne tem-
pus futurum : lam Peleus Achillem Chi-
roni alendum tradit, cui doftor etiam
emfdem , & magifler fui/Te dicitur : Ce-
phalus ob formae proflandam rapitur ab
Aurora: Harmonio nuptias donis cele-
brant dij: Venit in operis partem Achil-
lis cum Memnone dimicatio : Diome-
den proterea Thraciae regem Hercules,
Sc ad Euenum amnem Nefllim interfi-
cit Mercurius deas in iudicium ad Ale-
xandum deducit. Ad haec Adraftus , &
Tydeus pugnam dirimunt, in quam de-
fcenderanr Amphiaraus , & Lvcurgus
Pronadis filius : Tum luno l6 Inachi
filiam iam bouem fadam afpicic : At
Minerua iniedantem Vulcanum fugi-
tat; Inter hoc eft Herculis in hydram,
«juo ordine gellum cfl, facinus : Idera
etiam
t I B 1 R It. 17 i
etiam Hercules Platonis canem raptat.
Auaiias, & Mnafinus eqnis vterque infi»
(lenrrMegapenthes,& Nicoftratas Mene-
lai filij eodem vehantur eqaor Bellero»
phontes Lyciir monflrum conficit; Hcrcu
les rurfus Geryone boiies abigit : In fellf
fuperiore margine vtrinque Tyndari fi-
lij equis infident : Infra eos equos Sphin»
ges.fupra fere decurrunt: Pardus contra
Caftorem:in Pollucem vero Lcena. Sum-
ma folij tenet Magnetum chorus , quod
tcilicet Bathyclem :n folio elaborando ia-
ueruntilnteriora illa funt prope,Tritones,
apri Calydoni j venatio : Hercules aSoris
filios trucidat : Calais, & Zetes a Phineo
Harpyas arcent : Vifuntur Helenam ra-
pientes Pirithous , &Thefeus : Hercules
leonem ftrangulatiTityon Apollo, & Dia-
na fagittis configunttHerculis etiamcum
Oreo Centauro pugna, &Thefei cum Mi-
notauro exprelTa eft: Herculis rurfus cum
Acheloo luda,qucque de lunone fuo fabu
lis prodita:vin£i:am fcilicet a Vulcano fuif
fe-.Ludi deinde, quos patri fecit Acaftus:
Qji2e de Menelao, & Aegyptio Proteo in
OdyflTeacommemoranturiPoflremb vero
Admetus Jad currum aprum : & leonem
iuno-inTroiani Hedori inferias mittunt:
Solwm ipfuaijca parte, qua Deo fefsio
3^0 PATSAN. tACON. SIVS
modice diftat Cereris delubrum , cui co-
gnomen Eleufiniae in eo occultatum me-
morant Herculem ab Aefculapio curato
ulnere-Eftibidem Sc Orpliei lignum po-
fitum,Peiafgorum opus fuilTc aiunt.Equi-
dem & alios hofce, quae illic fiunt , facto-
rum ritus noui. Ad mare oppidum fuit
Helos, cuius eft apud Homerum in enu-
meratione nauium mentio.
Qui^cine miiTi yicmum Helos, & qui: patru
Amyclei.
Huc deduxit Coloniam Helius Perfeili
beruHi natu minimus. Poftea Dorienfes
per obfidionem funt oppido potiti, ex quo
primum publici eititere LacedatmoniorS
ferui,qui funt a loco Ilot^ nuncupati. Ob-
tinuit deinde vfus,vt ceteri etiam , qui ad
feruitiorum numerum accefsiflent, quan-
uis MeiFenij vti priores ilii non effent,
Ilota: tamen & ipfi appe]Iarentur,quemad
modum & Hellas, ab Hellade quae fuit o-
lim Tlieffalis pars, Grzcorum vniuerfa
natio diSi. Ex eo ipfo oppido, quod He
ios diximus vocari , Prolerpinae fimula-
chrum ftatis diebus in Eleufinium depor-
tant: ^b Eleufinio ftadia x v. diftat , quod
Lapithaeum appellant a Lapitho homi-
ne indigena. Eft vero &ipfum in Tayge-
to, prope que abeft Derrhion, vbi fub diuo
Diaa
IIBER IIT. jtl
Dtim fignum Derrhiatidis : Proximum
fontem Anonum nominant. A Derrhi®
adftadia circiter x x. Arpleafuncadcam-
POSvTquepertinentia. lam vero a Sparta
in Arcadiam rcfta contendentibus mon-
lira fe Minerute cognomento Parea; fi -
c num fub diuo. Dehinc Achillis fanSefl,
quod recludi religio eft : At puberibus
omnibus quotcunque in Platanetum pu-
gnaturi defcendunt , folennc eft Achilli
ante pugnam rem diuinam facere. Aedi»
ficaflefanum dicunt Spartani Pracen pro-
nepotem Pergami eius 5 qui e Neopto-
lemo eft genitus. Progrefsis paulo lon-
giuseft Equi monimentum , quo in loco
Tyndareus dicitur conuocatis Helenae
procis, fuper exeSi equi teftibus iufiu-
randumconcepifte.cuicunque Helena de-
fponfaretur, armis fe illius iniiiriam, fi i
quoquam nupti ar illa: violatefuiflent,vin •
dicaturo. Cum hoc illos facramento ade-
giftet,equum eo ipfo in loco dcfodit.Pro-
pe ^bfunt pilae feptem, pnfeorum opinocj
rittrereftae , quas errantium v 1 1. ftellaru
ligna efle aiunt. luxta via Cranij lucus eft
cognomero Sremmacij.Eft & Myfia: Dia-
nmdelubru: Abeftab vrbe ftadia circiter
rx X. Pudoris fimulachrumlcarij domui»
elTc ferunt, & harae celebrant dedicatio-
3St PA VS AN. tACON. SIVE
niscaufam . Cum Icarius Vlyfsi Peneia-
pen nuprum- Jcjrffec, Vlyfsis animuui
tentautt, nunqirid Lacedierrrone domici-
lium habere reilet ; Qji« fpes vbi homi-
Bcm fefellit.filiarn orare ccepdfjce fedefe-
rerer.atoae vt fecum permaneret. Qniin &
Ithacam iam proircifcencemi-n curru pro-
fecutus multis eam folicitabat precibus:
VHfles tandem viftus hominis importa-
nitate , puella: oprioaerK dedit : vel fevt
fequeretur,{i id rna!let,vel cura patre La-
eedarinonem rediretribi illam aiunt nihil
fahe refpoadiire,fed faciem tantum velaf-
fe, Icarium cum libi probe nofle viderc-
Eur,quidilJa arrimi haberet.vccum VlyiTe
abiret, permiSde^Signtrm vero Pudoris ea
in viae parte dedtcaUe, quo Penelope.cuai
faciem velauit , peruenerac. Qjo ftadia
fere x x- proceflerint.ad- Euroram amnein
accedenr,qui prope ad ipfam viam decur-
rit.lbi- Lada? monimentum eff, qui pedum
celeritate fros omnes mquales vicit. Is ia
Olympicis ludis de longiore curriculo eft
coronatas. Atq; inde, vti ego opinor.pofr
vi3: oriam huc reportatus,cam diem fuun-
obiflet, fiiora milttarem viam humaru!-
eft.Cognominem vero huic alterum , qui'
& ipfe viSor.Qon tamen de longiore cur*
Ekulo , verum.de ftadio ,.ell renunciatu=v
Acili
r I B E R r r r; 3 ?
^
AcIimaniexAcgiofuifIe,E)eorum cie iis,
qui er Olympia viftores difce/lerunrjcoin-
metitarij reflantur. Hinc Pellaaam ver-
fus contendenribiis vicus eft,cui Characo-
ma (ac fi: Vallum dicas^nomen.. Proxima
prifcis temporibus fuit Pellana vibs,i3
quaTynaaceuin habitafle tradunt , cum e
Sparta Hippocoontem .eiufque filios fu-
giens excefsifier. Hic, quae confpicerentur
digna, Acfculapij fani! m,&re!lanida fon-
tem •?i-Ji : in eam fourem virginem a-
qiiam Haurientem concidiile narrant, eius-
vero capitis velamen in alio fonte , cui-
Lancea nomen, repertum . Abeif a Feliana
ftadia ferme centum- a^ri pars ea , quas
Belemina dicitur. Locus eft maxime irri-
guus, quem nempe Eurota aqua ioterluit;-
Muitis ccrte,ac perennibus fcatet fonti-
bus- Qua vero ad mare prope Gythion
defcendirur, vicus efr Lacedarmoniis ,cui
Grocex nomemin ea lapidicioeperpetuo*
ac nufquam interrupto faro . Csduntur
inde lapides fluuialibus-ihaud abfimiles^
quiccxlofane non niHil repugnant, ela-
borati tamen & expoliti >£uam habent in
deorum cellis exornandis gratiam: Mul-
tum iidom &r pifcinis ,A' aenarum dacii-
bus afferunt decoris. Stat ante vicum !a-
pids elaboratura Croceats louis.fimuia^.
diruns;
}84 PArsAK. tAcoN. Site
cfaruiProxicne ad lapidicinas Caftoresei
aere. A Croceis diuertens ad dexteram de
refta qux Gythion ducit, ad oppidulum
renias qux rocantur Aegyartld efle putant
quod Homerus carminibus Augeas appel
laritiEft eoin locoftagnum quod Neptu-
ni dicitur,in eius ferme ripa eiufdem de-
lubrum dei,& fimulachrum. E Pagno pi-
fces metuunt extrahere, quod qui eos ce.
perintex hominibus in pifces mutari di-
ditant. Ab Aegij diftat Gytheum fta-
dia X X X. Maritima tenent . Eleutherola-
conesjfic nempe i j appellantur , quos Im-
perator Auguftus Spartanorum domina-
tu liberauit . Mari vero tota incingitur
Peloponnefus , parte ea excepta , vbi Co-
rinthiorum Iftbmus efl-.Fert autem Laco-
nicam mareconchylia, ex quibus ad infc-
fturam veftium purpura comparatur , no-
bilitare folis iis,qus in rubro mari ca-
piuntur, inferiora. Vrbes quidem Eleuthe
rolaconum x v i r t. extant , quarum pri-
ma ab Aegiis defcendftibus eft Gytheum,
deinceps Teuthrone, Las, Pyrrhichus , ad
Toenarum Cenopolis, Oetyios , Leuftra,
Thafamae, Alagenia , Gerenia , Sc ad ma-
re propius multo vitra Gytheum Afopus,
Acris , Boe» Zarax , Epidaurus Limcra,
Brafiar , Gcronchrar, Marios: Atque ha:
quidcxa
liBBR III. 38y
quitJem reliqux funt EletJtberolaconum
vrbes, cum anre quatuor & viginti fuif-
fent.Cxterfjquas lam perfequar,in curias
eas defcriptas effcjfciat qni hasclegetj^ug
Spartana ciuitate continentur, quseque
cum eo cenfentur.neq;. fuis legibus vtun-
tur.vti qua: iam enumerata: funtrGythea-
tx nemini omnino mortalium origines
fuas acceptas referunt , fed Herculem , &
Apollinem, memorant,cum io certamen
de tripode defccndilTeDcriam lite direm-
pta, oppidum communi ope,atque confi-
lio condidifle : Quarein foro fua funt dis
ipfis pofita limulachra. Proxime eft Liber
pater, & in diuerfa fori parte Apollo Car-
nias. Eft item Aefculapij a:des cum a:reo
ligno, fine lacunari:Tum deo dicatus fons»
& Cereris facrofanfta: delubrum; Ad ea
Neptuni Gceauchi fignumtQuem ver6
Gytheats £enemnominant,& in mari ha
bitare dicunt,NereaelIe coniicioiEt e ver
fibus illis Homerbin quibus Thetidi fer-
monem tribuit , nomeu hoc duxilTe in-
terpretor,
Vos.agite interea ponti yadalatafnhitey
Vifitrs aqnoreumq; fenem,& penetralta patris.
Sunt hac in regione port^qureCaftorides
nuncupantur. In arce Minerux aedes,
&
lignuni. A Gytheo ftadia tria diftatla-»
jSif PAVSAN. I,A,COM. SIVH
pis,qui Ociofus diatur , Orefiem aiunt,'
cum ibi fedilTetinfania liberatum. Ex rei
cueutu lapis ille lupirer vocatus eft Cao-
potes Dorieafium lingua. E regione
Gytheo. Cran^ infula eft.inqua Alexan-
drum rapta Helena, cum ea primum con
grelFum Homerus dixit; Quare incon-
tinentis terrx aduerfo litore 'i^eoeris eft
Migonitidis mdes.quod eft ac ft Coniuga-
Jis dixeris; ac regio illatora Migonium
vocatur , templum quidem Alexandrum i
tradunt faciundum curalfe : At Menelaus
joftauofermepoft Troix euerfionem an-
no, domumincolumis reuerfus , proxime
ad Migonitidis, ftgnum Tiietidis,& des
PraxidicSjquafi 'Vindica tricis dicasdedi-
cauir. Libero vero patri fupra Migonium
facer mons eft, quem vocant Laryftum;
Eo in loco vere ineunte feftos agitant
dies . Sacri cum alias referunt caulas,
tura quod ibi primum vuam maturam
repererunt. Ad Gythei Isuam ftadiaad
XXX. progrefsis in continenti terra mu-
ri funt Trinaft.ficenim appellatur locus
ille, quem ego cafteJlum non oppidum
fuiife arbitror, ac nomen ei inditum a
paruis infulis, qus contra litus funt nu-
mero tres. A Trinafo ftadia circiter
IX XX. ruins murorum abfunc,Helos
vbi
tIBE*. IIT. 587
vbi olim irrbsfuit.Iam ftadia procci 1 x x.
oppiJum eft maritimum Acriz. Iliic
tjusE fpeftentur digua matris Deum ardcs,
& e marmore fignumiF.t hoc auidcmopc
rum omnium vetuflifsimum eoriim-qua:
extaut apud Pelopcnncfios matri Deum
dicata , prodicant , qui Aerias incolunt.
Nam Magnefij qui in Sipyli parte ea
funr,qnat a^ Aquilones conuerfa eft.fuper
faxo,quod appellant Coddinum , fignum
eiufdem des habentdonge omnium an-
tinuifsimum ; Brotean vero illud Tantali
filium fecifTe perhibent. Acriat^ Nico-
clen Olvmpionicen ediderunt, qui binis
ludis de curfu palmas v. tulit. Monu-
mentum Nicocli ereftum efl inter gym-
naffum.A: eam murorum parte . qute cum
portu coniunfia efV. Ab eadem maritima
parte fupra Aerias ad fiadia ferrre c x x.
abfunt Geronthra?. Eam vrbem cele-
brem ante Herr.clidarum in Peloponne-
fum aduentum , Dorienfes , quorum erat
in potefiate Lacedarmon,euerterunt;pul-
fiique veteribus incolis, Coloniadeduxe-
runt : Aetate quidem mea ciuiras barcin
Eleutherolaconumcenfum refertur. Ia
ipfa via,qua Gerontbras ab Aeriis iter,pa
gus efl:, qui Prifeus dicitur. Geronthris
Martis delubrum, & lucus. Sacra ibi fa-
B z
3S8 PArSAN. LACOM. SIVB
ciunr anniuerfaria, quibus feminis eft in*
terdiftura. Circa forum dulcium aquaru
fontes funt.In arce Apollinis asdes,& fi-
gni ex eborecaput>quodfuitreliquu vna
cum vetuftiore templo ignis aboleuit. At
Marios, aliud Eleutherolaconu oppidum,
a Geronthris diflat ftadia c. Prifcumibi
eft dis omnibus commune templum. Pro-
ximus lucus multis irriguus fontibus..
Sunt& in Dianio fontes. Perennibus qui-
dem aquis asque atque alia regio Marios
abundat.Pagusefliupra oppidum Glyp-
pia,& bic interior amari. Et ad alterum
i Geronthris pagum Selinuntem comi-
De,via eft ftadium x x. Ab Aeriis tam a
mediterranea, quim a maritima parte fta
dia abeft 1 x. oppidum Afopus. In eo Ro-
manorum Imperatorum templum , & fu-
praoppidu ftadiaplus minus rii. Aefeu-
lapi) fanum eft. Deumipfum Philolaum
nominant , quod eft ac li Publicolam di-
cas-OlTa ea, quibus in gymnafio bonos ha
betur,fuDt illa quidem inSgni magnitu-
dine, hominis tamen fuerunt. Eft& Mi-
Beruxin arce ^des, cognomento Cyparif
fe.Adimam arcis partem ruin^ funt op-
pidi,quod Achiuorum Paracyparifsiorum
nuncupatur. In bis item finibus eft Aefeu
Japij fanutquodab Afopodiftac ftadiat.
regiua
itBi*. ni.
regtunculam Hyperteleaton vocant. Ex-
currit in mare procul ab Afopo ftadia c c.
promontorium, quam Afini maxillam no
minant. Eft in ipfo Minerus teraplufine
figno,& tefto, faSum tradunt ab Aga-
n^mnone. Eft&Cinadi monimcntum,
foit 8c bic Menelai gubernator.Infra pro-
motorium aperit fe Bceiaticus finus,in cu
ius extremo cornu Besse vrbs eft.Eius fuit
conditor Boeus.vnus de Herculis filiis,
E tribus duitatibus, Etiade , Aphrodifia-
de,& Sida.colonia deduSraiJllarum vero
prilcarum vrbium duas in huc finumtem
peftate delatum Aenean dum in Italiam
fugeret condidifle ferunt , & alteram^ de
filix Etiadis nomine appellafle. Tertix a.
Sida Danai filia nomen datum. Ex his d-
nitatibus profugi.cum quxrerent vbi con
fiderent, refponfum acceperunt , Dianam
quolocovrbem conderent raonftratura:
In terram expolitis fe lepus oftedit,quem
fecutitanquam vix ducem, cum ille fead
Myrtu recepifletiCo ipfb in loco vbi myr-
tus illa fuit oppidum munierunt.Scirpem
eandem nunc etiam colunt, S: Dianam ce
lebrant Seruatricem. In Bcecafium foro
Apollinis delubrum efl,& alia in regione
Aefculapij. Serapidis vero,& Ifidis fra-
gmenta abfunt Bceis haud amplius fiadia
39« TA7SAN. tACON. Sin
vero Mineruam Afiam Colchi colant : id
fciliceta Laced^moniis acceptum firribo.
Prope vrbem eam , qua; nunc incolitur, a-'
qua eft,quam a colore Cagaconem nomi-
nant. Proximum illi aqase gymnafimn,
in quo prifcu Mercurij fignum.In eo mon
te,quod Ilia diximus appellari delubrum
eft Liberi patris, & in fiimmoiugo Aefcu
lapij. InCnacadioCarneusApolIo.A Car
neo Iladia plus minus x x x. abefi vicus in
tra ipfos iam fines Spartanorum , Hypfus
nomine, vbi funt Aefculapij , & Dianzx-
des.Daphnemcognomento. Admarein
promontorio Dianm eftmdes Didynns,
cui feftos quotannos dies agitanti Ad dex-
teram promotorij exit in mare amnis dul
cem potantibus aquarUifi quiiquam alius,
fundens: Habet fontes fucsin Taygeto
monte. Prope abeft haud plus v. fiadia in
vico, cui Armno nomen , Laefepulchrum,
& fuper monimenro fiatua. Ab eo oppi-
dum conditum tradunt incolm , interem-
ptum vero ab Achille , quem huc venille
credunt, cum a Tyndareo Helenam libi
depofceret. At enim verius quis dixerit
Lan a Patroclo interfe&imxum vnus hic
fuerit de Helenm procis; NamAchillen
Helenam nunquam petilTe, vt leue habea-
tur a rgumen tum, quod in eo carmi ne,quo
. illuft
t r B E It iir. 57^
illaftres fceminx enumerantur > nulla fit
jichillis mentior Homerus certe , in ipfo
ferme operis fui initio, Achilleo fcrip{it>
pro fuo in Atrei filios ftudio, non Ty nda!-
lei facramento vllo ada&um , ad Troiam
venifie. lam vero idem poeta <]UO loco
ludos exponit, dic&em facit Antilochum
catu efle fe gradiorem Vlyllem, ac ipfbm
ylylTen dum que apud inferos viderat nar
raret Alcinoo , inter cetera videre fe vo-
luiiTe Piritthoum,&Thefeum,viros xtate
fua fuperiores : Et Helenam quidem a
Thefeo raptam fcimus,quo fit , vt quadra-
re neutiquam pofsit, Achillem vnum de
Helena procis fuifle. Progrefsi longius
amosimento,fiuuium videant in mare
influei!tem,cui Scyras nomep,fine nomi-
ne ante fueratihoc vero nominis tum acce
pit,cum illum claiTe intrauit Pyrrhus A-
chillis filius, ad Hermiones nuptias e Scy-
ro proffcifcens. Trans amnem eum ve-
tus delubrum eftorfumabaralouis. Inte
rioramari xl. ftadia a flumine recedit
Pvrrhichus oppidum , ab eodem Pyrrho
Achillis filio nuncupatum non defuerunt
qui dicerenttalij vero ab vno de Curetum
deorum numero.Sunt etiam qui Silenum
dMalea profe<aum,hic habitalTe dicant.ln
Malea quidem educatum Silenum decla-
^ rans
jjS PAVSAN. lACON. Siri
rsnr hi verfu? e Pindari cantico.
J2e Strenuus choreis.
Quem y^flaleje ciuis & yir
Tiaulii aluit Silenus.
Quod vero Silenus Pyrrhichi fit nomine
appellatus , nufpiam dixit Pindarus , eius
rei Male^incolaeauthoresfuere. In ipfo
Pyrrhichi foro puteus eft, moftratum fibi
a Sileno aiunt, quod i? puteus is exarefce-
rec,aquaj penuria valde laborarent. Habet
Pyrrhichii intra fines fuos templum Dia-
ria Allrateae, caufa nominis, quod Amaro-
num exercitum hoc aiunt in locoprogre-
diendi finem fecifTe ; Et Apolhnis eadem
decaufa Amaronij: V^triufquedei lignea
figna funt ; DedicaiTe dicuntur femina:,
quaea Thermodonte venerunt. A. Pyrrhi
choad mare defcendenres Tcuthroneop-
f
ddutn excipit: Conditorerr produnt ineo
asTeuthrantem Athenienfcm; Crilunthi
pra: careris dis IfToriim r)i-,narr:Fontem
habent Naiam- A Theutrone fladia pro-
cul c L. excurrit in mareT^naru promon
torium.A: infra portus Achi!]is,&' pfama-
thus in ipfo monte templum eft fpelunc^
perfimile, in cuius primo aditu Neptuni
fignum. Hinc Graecorum nonnulli verfi-
bu-s prodiderunt ab Hercule Plutonisca-
nem eitraibumjCum neque meatus omni-
no
t 1 « * R 1 1 r- i ^9
00 vllus per eam fpecum fuliter terram
fubeat,ne<jue veri omnino cuiquam iimile
vi<leri pofsit deorum vlla efle fubterranea
regna ,quo animi coueniant, evira cum ex-
ceflerint.Hecat^us quidem MiJefius rem
con abfurdam commentus eft.In ea cauer
na immanem , ac tetrum ferpentem Lu •
ftrum habuifle , qui fit iccirco inferoruna
canis diflus,quod quem morfu impetiiTet,
fubita eum veneni vi mori fiatim necefle
ellet- Eum ferpentem ab Hercule ab Eu-
ryftheumpertraaum. Homerus vero (is
enim primus Ditis canem . cuem Hercu-
les extraxiiret)appellauit)neque nomen ei
proprium impofuit > neque de eius figura
quidquam eft fabulatus , vti de Cbimarra.
Pofieriores & Cerberum appellarunt , Sc
cum casteracanifecifient fimilem, tna di-
xerunt capita babere:Cum tamen Home-
rus vt homini familiareanirr.al canem di
xit,fic qui draco fuiiTet inferum canem ap
pellaffe videri pofsit. InTasnaro , & alia
funt facra moni menta, &' Arion Citbarce-
dus delphino infidens;De Arione quidem,
& delphino, qu» audierat, reruiit Herodo
tas,vbi res geftas Lydorum exponit . Ego
fanead Emnorofelenem delphinum vidi,
qui puero , a quo fanattis fuer? t-cum a pi-
Icatoribus vulnus acccpiffet, quafi merce-
400 PAVSAN. tACOK- SiT»
dem curationi s penderet, didio fe au dien-
tem praebebat , 8c eundem quocunque ille
iufsiffec dorfo rranfuebebat-E ft in eodem
Taenaro fons, qui nihil iam,quodcum ad-
miratione intueamur, habettOlim intro-
fpicientibus portus^St naues aiunt (peftan
das prtebuifle: Aqu^ miraculum illud foe-
mina quaedam fuftuUlTe dicitur,cum in ea
pollutam veftemabluilTet. Abipfopro-
montoriomariftadia circiter x L.praeter-
uediosjoppiduro excipit Ccenopolis ,Tx-
narum ante appellatum: Eft in eo Cereris
fanum, & ad mare Veneris aedes , <k eiuf-
dem deaeftantis habitu fig,num e marmo-
re. Illinc digrefsisftadia procul z i x.Tae-
nari vertex , Tbyrides,id eft Feneftrx di-
cuntur,& Hippolx vrbis ruinx monSran
tur: Inter eas Minerux Hippolxtidis fa-
cellumextar.- Non magno abeftinterual-
lo ciuitas Mella, & portus,a quo ad Oety-
Jumftadia interfunt c t- Heros a quo ci-
uiras nomen Kaber,Drtu Argiuus fuit,Am
phianadle Antimachi filio genitus. Sunt
in Oetylo-qox Epedlentur digna Sarapidis
templum,& in ipfo foro Carnei Apollinis
fimulachxum.Ab Oetylo adThalamas via
in longitudinem ftadia prope- l x xx.pa-
tett In via Inus fanum, & oraculum vi!i-
tur t In eo futura dormientes prouidentt
Confal
1 t B E R. III- 4 01
Confulentibus enim per fcmniorum vifa
pus opus eft dea denuntiat. Ere£iafunc
ex xve figna in ea fani parte qui fub diuo
irf.Papbia: vnum, Solis alterum. Quod in
delubro ipfo eft , non fatis fe illud aperte
orn“ndit.Coronameatis omni ei parte ve-
latum,er sere & ipfum elTe dicunt. Fluit e
facro fonte fiiauis hauflu aqua, Lunx nun-
cupant. Thalamatis Papliia non eft vtiaue
patrium numen. Di dat a Thalamis ftadia
XX. Pephnos maritima ciuitas. Parua ad-
iacet infula nihilo omnino ingenti faxo
maior: Ei quoque Pephnos nomen eft. In
ea Caftores primum ia lucem editos Tha-
lamatJE memorant, quod ipfum in cantico
quodam fuo dixifle Alcmanem me certe
non fugit. Enutritos quidem Pephni ne-
gant , ftd a Mercurio Pellanam deporta-
tos. In ea tam pufilla infula fub diuo^nea
funtipforum gemellorum figilla , nibilo
pedalibus maiora : Ea & fi hybernis vndis
tehemeter faxum. verberatur, loco tamen
nihil raouentur, quod miraculo quidern
eft,& illud fere haud mulco minori, quod
formic^ confpiciuntur vulgaribus albican
te colore difsimiles. Eam infulam fuorum
fuilTe olim finium cotendut Meflenij : Ea
propter gemellos ipfos , maiore^ fequam
Lacedaemonios jppinquitate attingere. A
401 ?AVSAN. LACON- SIVI
Pepfino ftajia x x. abfant Leu£bra,qu^ct»
uitati nomiais orig-o , non liabeo dicere,
quod fi a Leucippo, vti MelTeniis placet.Pe
rieris filio nuncupata e^d.lioc U!ud elle ar-
bitror.Qubd pr^ dis caeceris A-ercubpiaia
colunt.cum Arflnoe Leucippi fiiia nacuai
patent. Marmorea fust cum Aefculapij
ipfias.tum Inus diueria io parte figea. Ae-
des ibi erefta eftCafTandr^ Priamifihs,
cuius firaulacbrum ab incolis Alexandra
nomine colitur. Sunt & .Apollinis Carnei
figilla.- Huic enim deo bonorem.ritu-eo-
dem !iabenr,quo e Lacedaemoniis Spartia
tae.Leuftris in arce Minerar templum,
&
fimulaclirum eft: Cupidinis in ipfo oppido,
aedes, & lucus,qui perenni aqua hyenieir-
rigatUirFoIia vere ex arboriduis quae deci-
dunt, neexuberance quidem aqua alio de-
feruntur.Qajod vero in maritima Lenftri
ci agri parte,noui accidifie setace mea, fert
bere non grauabor. Imraifius in fyluam
ignis ventorum vi, magnum arborum nu-
merum exufsk.. In ea tunc parte,qux ftir
pibus maxime erat denudata, repertum eil
Itb ornatae louis fignuita locatum.vtiqus
dedicantur locari fblent; Eo maxime tefti
monio nitutur Mefienijjdum Leudra con
tendunrolinj ad fines fiios pertinuiffe-Sed
niHil o»nnino prohibet ,, quia vc prifeis
edam
I, I B E R III-
etiam temporibus Leudra Lacedsmomj
tenuerint: Abipfis potuerint Ithoma^
loui honores haberi-Cardamyle quidem,
cuius fecit mentionem Homerus, vbi do-
na pollicentem A gamemnonem iacit,L^
ced^mortiis paret , cuni a Medemis eam
feiunserit Caefar Augudus. Prope ab^^ a
Sari Cardamyle ftad.a vt"-,
«
r x-Eft ad Cardamylen in rpfo htqre la-
cer Nerei filiarum lucusiln eunvenim lo-
cum Nymphas e mari narranr. prodidle,
't Pyrrhum Achillis filium ad- Hermio-
nes Lptias fparta contendentem %ea^
rent. In ipfo oppido Minerua’ ardes ert,&
Carneus Apollo,quem patrio Donenfium
rjru venerantur. At quam yra«m Enoperi
Homerus appelkt,& ipfe M^^Temcr nomi
nis elltEacit autem nunc cum EleutheaC^
kconibus , aetate noftra Gereniarn nom^
nant : Inea Neftorem fimt qui eJucatuin
dicant , alij verd liucconfugilTe «P"
Hercule Pylo.Gereniae Machaonis AeCcu
lapij fili) monimentum , & em^em reli-
<rione nobile fanum vifitur; Nam&al^
fpfo Machaone morbis hominum mede-
las raonftrari putant.Sacram ei regiuncu
Jam Rhodon nuncupant.Simulachruna e
extere ftatu redo: Caput corona yektur,
quam Cipbon patria Hngua vocant MeU.-
2 »'
404 TAVSAN. LACOM. S TTf
jiij. Interfeftuinab Eurypylo Telephi S-
Jio dixit Machaonem , qui carmina ea fe-
cit, qu^ Ilias parua dicitur. Quare non ab
re illud in facris,quat Pergami in Aefcula-
pij fiunt, feruari fcio,vt cum hymnos a Te
lepbo exordiantur,nihil Eurypylo lauda-
tioni s impertiant, quin & illum in eo tem
pio nominari nefas habent , quod fciiicet
eum fciant interfedorem Machaonis fuif
fe. Offa quidem Machaonis a Ncftore fer
uata dicunt. At Podalirium, cum ilio dele
to redirent GF^ci,tempefl:ate Syron, quae
incontinenti Cariae vrbs eff , incolumem
delatum. ibi confedifle tradunt. In Gere-
niorum agra monseftCalathion, & in eo
Cloeacfacellumicui fpecu proximum, an-
gufto admodum aditu: Sed qui introie-
rint multa,quacadmirentur, fpeftarcpof-
funt. A Gerenia ad fuperiora iam medi-
terrana x x x. procul ftadia venientes, ex-
cipit Alagonia oppidulum : Fuit aliquan-
do &h^cvna de Eleutherolaconum
ciuiratibus.Q^uae ibi fpefi-en-
tur digna funt Liberi
patris,& Dianat
templa.
¥
PAVSANIAE
mess enica sive
liber i i i I-
ES SENII regionis ftjar»
ab ea parte t]uain Laco-
nas partinere Rex voluitjaa
Gereniant fines habent , qui
faltusnucChisrius didtur.
In hac primos incolas vicatim habitaire
proditum eft. Mortuo autem Lelege , qui
in ea Gr^i^ parte, quat nunc Laconica di
citur , ab eo verb tunc Lelegia appellaba-
tur, imperauit. E filiis natu maior Myles
ei io regnum fuccefsit : Polycaon , quod
erat minor, priuatam egit vitam,ad illud
yfque tempus, quo Ar|iuam vxorem du-
lit Meflenen Triops filiam , Phorbantis
neptem.Ea, patris dignitate,& ppibus,qui
bus ille tunc praecuteris Grzcis “axime
fiorebat.elara .virum in ordine redaaura
perpeti non potuit. Comparatis itaque ab
Arffis , & Lacedxmone auxilus , in hanc
ipfam reeionem Polycaon inuafit , deque
4oris nSmine Meffencn vniuerlam no-
miuauit. Vrbes vero & alias condidit,
&,in qua regni fedem effe voluit, Anda-
IIBIR. III I- 4^7
duxit extra Peloponncfum Thebanos, pn
ftina confidentia fubnifi , nihil amplius
bellum in Meflenios diftulere. At hi Ar-
giuorum,& Arcadum auxiliis freti facile
feftiterunt. Athenienfium opemcu im-
plorafleot.refponderuntilli, non efTevllo
paSo fe in Laconiae fines inuafiiros:fi prio
•res arma intuliflent in MefiTeniam Lace-
dsemonij, ad fua defendenda fe fociis non
defututos polliciti funt. Cuna Philippo
poft hxc Mefleni j Macedonum rege focie
tatem iunxerunt,<ju^ res effecit, vt pugna:
•ad Cheroneam,St fi fuit illa Graecis omni-
bus communis, non interfuerint. _ Nop
tamen contra Graecos vt bellarent in ani-
mum fibi vnquam induxerunt. lam vita
perfun6ro Alexandro , cum iterum Gr^ci
contra Macedonas arma cepiffent ,& ipfi
fua in eo bello munia obiere , ficuti & an-
te, cum de Athenienfium rebus agere-
mus, expofuimus. Galli czne , recufanre
Cleonymo Lacedxmonioru rege cum il-
lis foedus inire, cum. Gra-cis figna non con
tulere. Non multo poft Elidem Meffe-
nij tum bellicis artibus, tum aperta vi oc—
-
cuparunt. Nam cum Elei iuiti, modera-
tione imperij laude , iam tum ab initio
femper ceeteros Gr^cos antei flent. Poftre-
mo cum Philippus Amynts filius iisjquas
?ATSAM. MfSSENr Siri j
ante enumerauimus , calamitatibus reli-
tjuamGricciamafiiixifrer : Elidisetiam
primores pretio folicitauit , bine feditio-
nibus pri mu inter fe Elci laborare ccepe-
Tunc. Armis deinde fomptis cttm faftio
altera in Lacedaemoniorum oiBcio efletj
dum per mutua pergant odia fortunas
fuas pelliiQ dare , rem ad ciuilia bella de-
duxere. De MelTeniorum dlaru certio-
res fa£ti Lacedaemoni), auxilia ftatim mit-
tenda partiam fuarum ftu-iiods cenfue-
runt. Aedum illi QuidemdeJedlu habea
do,& ordinibus deferibendis tempus te-
runt,intereae Meffeniis lectifsinii quique
ad mille ferme homines raptim jclypeis
Laconica inSgnia proferentes , Elidem
Teniunt. Eos intra mcenia Spartanorum
fa£lio,rati auxiliares faos adefle , recepe^
Tunt. Oppido potiti Me/Tenijjeos qui La
cedxmoniis ftudueraBr,maIe mtil£l:arunr,
iis, qui fuarum erant partium , vrbem tra-
didere. Vfurparunt illi quidem opportu-
ne commeatum Homericum. Nam 8c iife
in Iliade Patroclum memorauit arma A-
chillisiadutumin boftium fe aciem intu*
lilTe. Cumque Troiani ad pugnam redif-
fe Achillem putaffent, conturbatis ordini-
bus omnesin fugam verfos. Sunt 3c alia
callide ab Homero excogitata militaria
coali
I.IBES. IMI
confilia. Vti cunrduos pro vno
^narrat noau ^<lTroianos vemffe.Ho
minem prxterea fpecie transfuga m,r e Ipe
fuSem Ilium miffum ad exploranda
boftium confilia. Ad h^c , dum mdimiis
Troianorum stas elTet ad exitu-
ra ad vrbis , vel iuniores vel lam natu
amSiores .qui minus elTent ad pugna^
§um idonei ^ cudodiam difponic. Idein
yerbio Gscorumcafiris
neribus acceptis e pugna
omnino nibil agat
ab Homero adiuuandos bomines vniuer
fcedija ,a-
SZ «on molm poft apw» «'J'”
aLis, Demetrius Macedonum rex , PM.
lippi Elius, Demetrii maioris ^-fnos
fenem-ditioDi/us fubiecit. Mul a^n^
qaidem,qus infolenter
IbilippumP^Dcme-ium^^^^^^
L^”Te’rfa“ta eThSoria.%eriiadmo-
to ,er6 MelT«= 1 ®=n"X“rwt
-rere r,„U,
^A^^^^terat Eam ob lem cum aliquot
yoo ?ArsAW. MESSEN. SIVE
Argiuorum finium non fane celebrem. In-
de vero raptim per occultos calles itinere
maxime compendiario ad MeiTenem du-
xit. Et collocato quidem in agminis fron-
te.omni, quod tunc forte habuit, leuis ar-
matura; genere , refta Ithomen viarum
Hon ignarus contendit , & clam ance dilu-
culum muros tranfccndit, qui medij in-
ter arcem Ithomes, & vrbem ipfam fuere.
Orta lam luce, cum fenfifTent MefTenij fe
oppreflosjin tam graui periculo trepidan
tes , rufipicari primum fe Laced^monio-
Tum fraude captos: quare veteri in Sparta-
nos odio incitati , nihil vita: parcentes,
acriter pugnam capeflebant. Vbi vero
ex ipfa armorum fpecie, & oris fono Ma-
cedonas, & Demetrium ipfiim agnouerut,
ingenti funt perculfi terrore . Cogita-
bant enim fore fibi lam negotium cum
gente ad omnes belli artes paratifsima:
quasqueaduerfus quoduis boftium genus
fortuna fempervfa fuiflet fecundifsirna.
I mpendentis tamen mali magnitudo vir-
tutem auxit, &: fimul ad bene fperandum
animos illud erexit , quod extam longo
tempori; inreruallo, non abfque deorum
coniilio redire libi in Peloponnefum lici-
turum fuiiTe indicabant . In Macedonas
itaq; tam ex vrbe , quam a dextra parte ex
arcis
1 1 B E R. iiii*
arcis prxfidio impetus Eadus. Et illi qui-
dem initio cum virtute, tum rei militans
fcientia hofti pares fuere. Poftremo , vt
qui ex itinere fefsi erant, hinc viris vrgen-
Hbus.illinc feminis regulam ,& lapides
eiaculanribas.fugam effulifsiraam fecere.
Multi e prorupta rupe (ea enim parte ma-
xime confragofa eft Ithome) prscipices
corruere. Pauci abiedis armi« incolumes
euafere. In Achaeorum concilium iccirco
MelTeoii non iere , ( vti mea fert opimo)
quod cum vitro mifllfent auxilia bellanti-
bus cum Pyrrho Aeacids filio Lacedaemo
niis , eoq; beneficio iam prope inter ipfos
pacata elfent omnia, illud cauendum puta-
Lnr.ne fi in Ach^orum , qui aperti erant
Spartanorum hoftes, concilium fe conlcn
bipoftulallent, veteres inimicitias reno-
ualTe viderentur. Ac illud quidem Mefle-
nios,opinior , non fefellit , quod ipfi in
mentem mihi venire potuerit, cogitafle
eos etiam fi cum Acharis non feciflent. per
fe tamen Achxos Lacedaemoniorum hci-
ftes fore, lo Achaico enim concilio Argi-
ui,& Arcades non parum habefent loci.
Verum 5c ipfi fe cum Achais Meflcni) poit
longi temporis cunaatione comunxere.
Neque ita multo poft Cleomenes ^
filius, Cleonymi nepos , Megalopohn Ar-
^ O i. P A V s A JJ. M E S S E M. S I 7^
cadiar principem duitatem per fpeciein
foederis cepit.In ea qui deprehenfi fuerunt
omnes interempti. Qjfivero cura Phrlo-
posmene Craugife filio effugere, (qua
multitudo dax amplius duitatis eius par-
tes fuere j eos MefTenij liberaliter accepe-
re. Cum ob veterum erga fe meritorum
memoriam quibus iara tum Ariftomeiris
temporibus fuerant ab Arcadibus prouo-
cati , tum vero vr gratiam parem refer-
rent , pro eo quod ab ilHs -sn MefTene re -
ftituenda adiuci fuerant. Eft ita compa-
ratum natura ,vT. rerum bumanarumvi.
cifsicudo huc illuc omnia transferat. Mam
& Arcadibus Mefleuij vicifsim faluiisaii-
thores fuere. Et Arcadas rurfnsSpartsa-
piend^ IviefTeniis focios Forruna efle vo-
luit . Cum enim collaris fignis cum Cleo-
mene ad SeHafian dirrricafTeot , mor Ara-
tum Achaeorum ducem fecuti Spartam er-
pugoaruor. Vir dum erant Lacedaeroo-
nij Cleomenis dominatu liberari,cum Me
chanidas tyrannus exortas , quo fublato,
Nabis dominationem inuafit. Iseum pro-
fanas, & facras xdes fpoliaffer , breui in-
gentem coegit pecuniam, & er ea copias,
quibus imperium tuererar,& augerer, fibi
comparauit. Cum hic ipfe Nabis jMcfle-
nen noflu occupaficc , Piiilopoemen , &
lIBfiS. IT IT. fO*
•vjegalopolitani prfffto fuere, quorum in-
jerueotu cedere tyrannus coaSus fub ^r-
tis foederis conditionibus. ^
Ach^ipouea
iniuria fe prouocatos quefliiOmni ope fua
bellum Melleniis intulere. Ac prsmum
ouidem aqrum peruaftarunt , deinde fub
ipfcmmefsis tempus,collcftis vnoique co
piis irrumpere in Meffeniam eon.an funr.
AtDinocrate5,qui fummx tunc reip.prp:-
erat, cuique populi fuffragiis exercitus ira
perium decretum fuerat , occupatis angu-
fliis,qua aditus in irelTeniam patebat.Ly-
cortsAcbarorum ducis ir.captum eitecit
vtirritum effet. Cum MelTeniis enim &
finitimorum auxiliis cccutrecs boltem U
cile repulit.Quin & Fbilopocmenem.qui,
cubd de Lycorta: conatu certior faems
non fuerat , ferius cum paucis equnious
fubfidio Acha:orum venerat , reliquo ho-
fte profeera pugna cafo,& fugato, viuura
cepere.* Qiio autem modo captus tucric
Philocoemen , & quis eius vitx fims, in
eo , qui eft de Arcadum rebus , hbro,
enarrauiirms. Ii certe e MefTenns, quo-
rum fuafii eft ille vir interfeaus.m.erius
poL-nas luere. Ac rurfus Mcflenij
rumfunt partes fecuti. Adhuc vana ^.cl-
feniorum infortunia ftylo fum peifccu-
tus f & quemadmodum eos fortuna iua
J 04 P A VS A tJ. MESSI N. Si^S
procul a Peloponnefo in vititnas terras a-
ftosjtnox inpriftinas reduxerit fedes coni
memoraui.Hinc ad agri, vrbifaue partes
explicandas orationeraconuertam. Ae-
tate nofirain Meffbaia extac Abia oppi-
dum ad mare, longe a faku , qui Chosrius
dicitur , ftadia haud amplius x x. Iren vo-
catam ferunt, & de feptem illis vnam fuif-
fe, quas Agamemnon apud Homerum fe
daturum Achilli pollicetur. Gleno au-
tem, & Dorieo ab Achsis bello fiiperatis,
Abiam tradunt Hylli Herculis filij nu-
trice.m Iren commigralTe. Ibi domicilio
fuo conitituto, Herculi templum dedical^
fe: Crefph ontem pollea cum grato,pi6que
animo memoriam foemins celebraret, &
alios ei honores habuiiT“,& vrbem, muta-
to nomioe,Abiam appellari voluifle. Her-
culis quidem in ea vrbe,& Aefcuiapij tem-
pla valde illuftriaextant. Abia difcedcn
tibus abfunt Pharie ftadia ferme Lxx. Ia
ipfa via falfa aqua eft.MelTeniosjqui Pha-
ra tenent, Auguftus Cxfar Laconico no-
mini adiunxit.Eius oppidi conditorem ce "
lebrant Pharin Mercurio , Sc Philodamea
Danai filia genitum. Pharin nullam viri-
Jern fqbolem , filiam vnicam Telegonea
reliquifle aiunt. Eius gentilitatis perpe-
tuam feriem ia Iliade percenfuit Home-
l I B E *. II II. 50f
ras Diocli geminos futffe CretHonem , &
Orcilocnum: Dioclen ipfura Ortilocho
Alphei filio ortan;:DeTeIegone menticw
nem prorfus nullam fecit.Ea,fi Meffenios
audiamus , Ortilochum Alpheo peperit.
Audiui & illuJ Pharis eflem , praster
geminos, filiam Diocli fuiffe Anticlean:
Is ea,& Machaone Aefculapij filio Nico-
macham,& Gorgafum natos : Pharis eos
permanfilTe , & Oiocle mortuo regnum
adiffe.Creduntur illi hac etiamnum astate
morbis laborantes,»: aliqua captos corpo
ris parte fanare.Eoque nomine in eorum
fanum viflimasfacrorum caufa , & dona-
ria mittunt. Habent & Fortunae fanum
Phareatx, cum perueteri figno. Ac Fortu-
ne quidem, cui Tyches apud Graecos no-
men,primus(quodfciam ) mentionem fe-
cit Homerus in hymno in Cererem , cum
& alias Oceani filias,Tychen etiam ipfam,
tanquam Oceani filiam Judentes cum Pro
ferpina fecifletjhis verfibus.
VncL omnes farto per prnta comttniinflorej
Candida Lecippe,‘Phe7i<sq:,Ele6lra,& Janthe^
^eloholofis Tyche,& Ocyrhoe prafiznif ocelli*.
De ea nihil praeterea.Neque illud om-
rino,qaod vul?o creditur, Deam efle ma-
xima, penes qua fint rerum humanarum
moiiisnta 0JJini3,Cttidem tamen poeta ia
I S
¥ AvSAN. M ESS EN. SIVI
pofsit refponfum eft.Pythij Apollinis iof-
fu in p3trismreportata:Etinfup«facri,
ouod ad eum tumulum folenni ritu fiat,
milii cerimonias expofuerunt . E* Im-
iufmodi fuDt. Ar;edeftinatum taurum ad
pilam non procul a fepukhro adligant: Is
feroXiAt vinculorum fit infolens eua-
dere conaturrQuod fi dum trepidat,& exi
lit,pila rnoneatur, fecundum id eft Meffe-
niis omentSin prorfus, immota ea pila Ile
terit, calamitatem fibi aliquam portendi
interpretantur.Tnterfuifieverb Ariftome-
ren Leuaricz pugnx.Sc auxilio Tbebanis
'fuifie, &eius maxime opera magna cla-
de afHidios Laccdarmor.ios prardicant . E-
nim vero primos omnium Chalda'OS,&
Indorum magnos memoris; prodidiffe
roui efle hominum animos immortales,
/fienfi deinde funr eis tum alii Grarco-
rum. tum Ariflonis filius Plato: Id fi com-
muni hominum opinione comprobetur,
facile & illud credi pofsit. A riftoroenis in
Lacedsmonios odium in omne pofterura
tempus perdurafle.Non alienum certe eft
a Mefieniorum oratione, qux aliquando
de Thebanis audiui,& fi non congruit o-
mni ex parte vtriufque gentis fermo.
Aiunt itaque Thebani,cum prope elTet vt
cum iofie ad Leudra congrederentur
,
miuos
iiBES. irii. ?i5
tnilTos qui & alia oracula , & eum , qui ia
L etradea colitur,deum confulerent:Et_ft-
n e ab Ifmenio,Ptoo, Abis, Delpbis miiTa
refponfa commemorantur. Quat vero
Senariis heroicis vaticinatus fuerit Tro-
phoniusjhxc funt. ^ ^ ^
‘He petite anU hofiem facru efsiam estra trcph£»
Sit yoUsfofaijfe : Hic [catum omate quod acer
Fixit AriTiomencs ^ctejfeniaSyipfc inimicat
Scutatorum acies,infeTtaq; tela refringam.
Accepto oraculo impetralTea Xenocrate
precibus Epaminundam tradupr-.vt Ari-
ftomenisclypeum fibi micterer,il!umque
ad tropb^ei , quod erexerat eo loco vnde
polTet a Lacedsmoniis confpici,infignia
addidiffe.N orant Lacedamon ij fixum in
Lebadea fcutum Arifl:omenis:Na & mul-
ti per ocium ad Trophonij profedi illud
fuerant confpicati,& plane omnes ita efle
audiera nt. Parta vero viftoria fuum Tro-
phonio donum Thebani reftituere. Efl:
etiam in fiadio poGta ex rere Ariflomeni
ftatua. A theatro non procul Sarapidis,&
Ifidis fanum eft. Aicendentibus ad Itho-
mes iugum.vbi eft Meffenioru arx, fons,
cai Clepfydra nomen , manat. Longum
effetjSc difficile, vt maxime propofftum
id quis haberet, populos enumerare , qui
Io uem apud fe nacum,& educatum affir-
K
PAVSAN. M ISSEN. SIVI
inant.Nani& MefTeni) louis incunabula
fibi «ndicanr.eiufque nutrices nominant
Nedam, J quafluuius , & IthonieD,aqua
mons nomen acceperir.Hasquidem niro-
phas farreptum a Curetibus Icuem ob
Saturni metum, in hoc aiunt fonte lauaf-
fe.Sc abeo furto aqus nomen inditum.
Inde ad facra Ithomata Icuis per totos
dies hauitam aquans in templum depor-
tant. Signum louis fecit Ageladas iis
olim Melleniis , qute Naupaffi confede-
runt. Domifua: iliud feruat facerdos an-
nuus. Agitant vero fefios anniuerfarios
diesJthomxa nuncupant. Ludos etiam
prifcis temporibus r«u;icos inftirurosfuif
fe S: aliunde, 5t er Eumeli verfibus lice*
coniicere,quos in Delum prolufit.
eicr.im jemjur tiii lup^iter twoli
IthcmfS.,
^ufk f:iit.pnro cjui Ultra e.nitu.
Q^uia.i .^rca:h.?'’rbeMegaIapoIin egref
fus patet , in ipia pot.ta Mercurij (ignum
'e.i:,Acctci operis. Athenienfes enim qua-
drangiil V figura hermas fecere, & eam ab
illis alij Gfiecic populi acceptam formam
in Mercurij figillis vfurparunt. Abefta
porta ftadia ferme x i x.Balyra amnis: No
minis eam putat fuLifecaufam, quod in eu
captus oculis Thamyris lyram abiece-
rit.
t I B E R t irl. f If
j-j^.pJillammone.Sr Argiopa nympha ge-
nitum Thamyrin fama vuigauit: Argio-
pam Parnaisi fuiile incolam : Eam , cum
iamvtcrum ferret, in Odryfas migrafTe,
recufante puelis nuptias Philammone;
Eoeuenk rt OJryfen , ac Thraca etiam
Thamvrin vocent. In huncfluuium alij
(luoinfiuur,Leuca{ia,& Amphitus. Trans
eos amnes campi funt qui Stenyclerici no
niinantur:Heroem aiunt fuiile Stenycle-
rura. E campi eius regione vicus eftipri-
ici Oechaliam , Carr-afium faltum stat
noftra appeliatrin eo denilfsima cupreCTo
rum fylua eft.Sijna deorum ibi pofira Ap
pollinis C.nrnei,& Mercurius arietem por
tans. lam vero qus Cafta puella dicitur,
CereseaePtPrope illud Errulachru aqua
efcatebris profluit : Qjto vero Deas ma-
gnas ritu colant : Nam in CarnaSo quoq;
fua illiscelebranturinitia, facile inarca-
n i s effe patior. H sc certe i n icia fecund um
EleuEnia prscipuam quandam mihi-fan-
ftimoniam habere videntur. In ea qui-
dem srea vrnula,qu:!ii dux Argiuus a fe
compertam protulit, Enryn Meianeifilij
oiTa feruari , nulla vel in vulgus prodere,
fomr ij religione prohibeor. Labiturpro-
pe Carnaiium amnis Charadi us. Ad Isua
ad fladiaferme o£loprogreisis Andanis
K a
^le PAVSAN. MESSI N. SrvE
funt ruin^.Ei fanevrbi ab Andania puel-
la nomen impofitum eft omnium antiqui
tatis interpretum cofenfu receptum.-C^i
bus vero fit orta parentibus , aut qui cum
nupta fuerit, non iabeo dicere. Ab Anda-
Dia , qui Cyparifsias verfus iter babew,
per oppidulum tranfeant, E]e(flram,quo(i
eodem nomine amnis, & item Coeus pr£
terfluunt. Hxccertenominavelad Eie-
Gram AtlantisjSc Coeum Latons patrem
xeferri pofsinr,vel forte fumpra fuere ab
indigenis heroibus EleGra,& Coeo. Qui
ab Eleftra abierit.ad fontem, cui nomen
Achaia.rudera videat Dorij vrbis. In hac
Trbe Thamyridi oculorum calamitatem
contigifle verfibus teftatum fuis Home-
Tus reliquit,qu6d fcilicet Mufas ipfas caa
tu fe fijperaturum fuiflet gloriatus. At
PhocaenS.s Prodicus , huius modo fi fuot
in Miniadecarmina,poenas Thamiri fu 2
in Mufas petulantia apud inferos propo-
fitam fcripfit. Ego vero ex morbo lumi-
nibus captum Thamynn crediderim,cum
idem etiam Homero acciderir,qui tamen
infortunio non fuccubuit, neque iccirco
qua? infiituerat non perfecit. At malo vi-
Gus Thamyris prorfus defiit carmina face
re. A Meilene fub Pamifi ofiium via ex-
currit ad ftadia xxxx. Prsterfluit arua
Pami
trEER III 1. J-I 7
Pamifus purus, ac pladc}us,& furfum ver-
fiis a mari decem prope fiadia nauium pa-
tienstQuin & marini ram longe fubeunc
piices,vereappetente,c]uodipium in Rhe
no,& Mxandroeuenic: Maxime vero in
Acheloi flumen innatant, qua circa Echi-
nadas erumpit; Alia tamen longe forma
funt,quos Pamifus recipit, & omnino qua
les efle par eft, quos purx alunt aqu2, ne-
que omnino lutuletSjVti eorum amnium
funt,quos paulo ante nominauimus. Mu-
giles quidem, cum de genere fint in limo
degentium, turbulentis arnnibus gaudet,
maleficas certe beftias non alunt Grscia:
flumina, ficuti Indus, Nilus Aegyptius,
Rfaenus,Ifler, Euphrates , Phafis: Educunt
enim hi perniciofas hominibus belluas,
perfimiles forma Hermi, & Mseandri fila
ris,nam viribus vaIentiores,& colore ma-
gis atro fiinr.Indus, & Nilus Crocodilos
habetrFluuiales etiam equos Nilus, haud
minas illos quidem homini infenfbs qua
crocodili fint.At Grsciajfiumina hxebe-
ftiarum portenta non gignunt nam qui
in Acheloo, qui per Thelprotiden labitur,
funt canes, aduen.T e mari influunt. Eft ad
Paraifi dexteram Corone vrbs,fub Te-
roathia monte. In hac eadem via vicus,
maritimus eft, auem Inus facrum putant
K 3
yi8 PAfSAK. messen. sivf
Hui enioi e mari delatam In» dicant)
cum Leucothea coepta nominari, in Dea-
rum iam fuifTet numerum relata. Paulo
hinc longiu? Bias amnis in mare exit, no-
nieii ei impo'icum creditur a Biante Amy
thronis Slio.Iam ftadia prope x x. proaa!
i via ahefl Phtaneti foosrAcjua e patula
produit platano.Hfl ea platanus in fpeiau
ca: moduni-caaernofaiparua qui iem lati-
tudine. Oefceodir ea a.iua pota fuauis ad
Coronen vfquervrbs prifco nomine Aepea
vocabitur: poftea vero qua.m Theoanoru
duSru re:'ticuri fiint MefTenij.EpimelideiU
tradunt deducende Coloni.-e praifeftum,
Coronem appeIIa{re,quod ipfe ex Coro-
ne.i Beeotic vrbe veniiTetcfed ab initio
Meirenios non refteeara nomin afTe , &
eam nominis deprauationem ipfo tempo-
re inu.aluifTe. Eli St illud fama valgatun!:
Cumfnlcus muris deSgnandis imprime-
retur, aeream cornicem repertam. Delubra
illic extanr Oiante nutricis , cognomen-
to Pcedotrophon ipd dicunt : Liberi pa-
tris, & Aercabpij,»! horum quidem fl-
gnae marmore. Ionis in foro Seruato-
ris ex aereltmulachrum eft. Aeneum e!l&
Mineru.e ia arce fub diuo cornicem ma-
na tenens. Vidi etiam Epimelidae fepul-
chram.Qua vero de caufa portum Achato
1 I S * B. illt- ^T9
fu'm appellent , compertum non habeo.
A Corone ft-nHa prope oftoginta pro-
grefsi? » Apollinis templum in ora mari-
tima eft magna religione percelebre.
Nan],& omnium elTeantiquifsimam au-
tumant MelTenif, Acdeusipfe^quem Co-
rinthum Apollinem nominant}ccrram la
borantibus morborum opem impertit.
'Signa duo vifirntur , e ligno vnnm , quod
Argeus fteit, er xre alterum, quod ab Ar-
eorisutis dedicatum credant. Coronjro-
Tum vrbi finitimas funt Colon rdes : Ne-
gant rero qui illic habitant fe Meflenios
cfle,feder Attica terra huc dicunt, colm-
num galeritam ex crraculo lecatum in ea
loca venilTe: Procedente deinde tempore
linguam, & mores Dorienfium accepifle:
Sitx funt Colonides eminenti loco, mo-
dico fpacio procul a mari. At Afstnsi Ly-
coritis finitimi, Parnafsi olim accolx fue-
re;Nomen illis tunc fuit Dryopes, quoJ
pofteain Peloponnefum reuerfi aliquan-
diu retinuerunt, fumptum fciliceta Colo-
nias duce. Tribus vero poli: astatibtrs
cum Phylante regnum obtinente , prar-
lio ab Hercule vifti, Apollini Delphico
deuoti fuiflent.ex eiufdem dei refponfo
in Peloponnefum ab Hercule deduSi,
Afinen primum prope Hermionen tenue-
Jto PAVJAN. MESSE M. SITE
runtilndeab Argiuis eieaijMelTenix par
tem a Lacedsemoniis acceptam , habita-
runt. Ac Meflenij quidem in Feloponne-
fumpoftliminio reuerfi.facile eorum ciui
tatem incolumem efle pafsi funt. De re-
bus vero filis ita commemorant Afin 2 i,vC
ab Hercule fefaifle praelio fuperatosfa-
teantur , & vrbem fiiam in Parna/To ca-
ptam : captiuos vero fe ad Apollinis per
tra&os negant. Muris enim expugnatis
ab Hercule , deferto oppido fe difFugiffe
narrantad Parnafsi iugarac mox cumin
Peloponefum nauibus tranfmili£reDt>Eu-
ryfthei opem fupplicum in morem orna-
tos imploralle , & ab illo quidem cum in
Herculem implacabili odio laboraret in
Argolica terra Afinen libi traditam. Soli
vero e Dryopibus Afinai noftra etiam-
num^tatefe nominis claritate efferunt;
Multo cerre fecus quam in Euboea Sty-
renfes. Nara cum & ipfi ab eo Dryopum
numero oriundi lint.quijcum extra vrbis
moenia domos haberent . pugna: non in-
jterfuerunt, Dryopum tamen nomen afper
nati fiinr, ficu ti 8c Delphi Phocenfes no-
minari fe.Heutiquam fibi laudi duxerunt:
contra A finH ea maxime appellationels
tanrur.religiofifsima quaeque apud irfos
templa iJ maxime declarant, eadem for-
t I B E R. 111 T. y I I
ma «sdificaw, qua illa oiim fuerant in
Parnaifo dedicata. Duo vero in primis,
ApoUi'-- is vnum, Dryopis alteru cum per-
uetere fimulac.hro. Initia^ quidem auo-
tannis Dryopi peragunt,euo Apollinis
filium fuifediat.anr.Sita5r h.TC vrbs ad
mareeft , vti olimfuic Argolica illa vetu-
ftior Afine; Adeam a Colonidis quadra-
ginta ftadium via eft. Tantundcm ab Afi-
ne abeftregio.cuiAcritT nomen. Excur-
rit in mare Acritas,& ante ipfum defetta
eft infula Tbeganufa. Secundum Acriran
portus eft Phoenicus, & ipfi proximainfu-
]a OeoufiE. .M Othone antequam Graeco-
rum delectus haberetur , Iliaci etiam bel-
li temporibus Pedafos diftaefi. Mutato
deinde nomine, ipfi tradunt Motbcnei ab
Genci filia nuncupatam : Oeneo etenim
Porthaonis filio cum poft excifum Hium,
cum Diomede in Peloponnefum fecefsif-
fet, e Palaca Mothonen filiam genitam:
mea vero fert opinio , a fcopu]o,qui M o-
thon dicitur, loco nomen datum : Is enim
portum efiicitjdum & anguftiorem naui-
busipfe e mari prominens appulfu^^S"
linquit,&fimul abimo fluftibus oblfites
maris impetum, & aeftus cociratiores fran
git. Expofitum eft in funeriore hiftoiiT
parte , Lacedaemonios Nauplienfibus m
PAVSAM. MESSE N. SIVS
bosKpromonrorm Gr^corum ab Ilio cum
Agamemnone redeuntium Naufragium
nobilitauit. Ac Pfyttalia quidem pufilla
ante Salaminem infula non aliunde nota
e{l:,quam quod ineo loco Perfe prope de-
leti funt. Pari itaque ratione Lacedatmo-
niorum ad Sphafteriam clades celebre ad
pofteros loco nomen dedit. Porro Athe-
nienfes aeneum in arce Vi&orise fignum
ad illuflrrandam rei ad Spafteria gefis me
moriam dedicarunt. Q_ua a Pylo Cyparif-
fiasiter,in fuburbanis. non procul amari
fonself , quempercufTa Tbyrfo a Libero
patre, rerra extitifTe ferunt, ea que' de caufa
Dionyfiada fontem ipfum nominant.Es-
tar ad Cyparifsias Apollinis teiriplum , &
Minerus cognomento Cypanfsia. Ad Au
Jonem delubrum eftcum figno Aefcu
lapij Aulonij.Illinc proxime
Meflenioru,& Eleorum
fines Neda amnis
interflues di-
rimit.
PAVS ANIAE
eliacorvm prior,
SIVE L J S E X
QJ’ I N T V S.
R AE C O R V M quicuque
Peloponnefum in quinque
duntaxat parres diui<lunt,ij
I' fateantur necefTe eft, in ea
parte qux efl: Arcad5,Eleas,
& Arcadasipfos habitare, fecundam ve-
ro Ach^otum , treis deinde reliquas Do-
rienffum effe. Nationes autem , quae Pe-
lopponnefum tenent , indigenx Arca-
des, & Acliaii funt. Quorum Achari a Do •
rienfibus patria pulfi, non tamen extra Pe
loponnefum abiere, fed Ionibus eieftis,
eam partem , quae Aegialus veteri nomine
dicebatur,nuncab ipEs Achaeis denomina
ta eft, colunt. Arcades vero prim^ origi-
nis terram in hcc vfque tempus perpetuo
incoluere: At reliqua ab inquilinis habi-
tantur : Siquidem huius aitatis Corinthi)
omnium maxime noui in Peloponnefo
funt. Abhinc enim annos ferme ducentos
decem, & feptem,Colonia haec ab impera-
tore Romano dcduda eft. Dryopes quo-
^iO PAVSAN. ELt. PRI. Siyj
que, & Dorieafes , ex Parnafloilli , hi ex
Pciopoaneii parte aduenerat. Eleos etiam
fdiTius ex Calydone, cxtcraque Aetolia
liuctraisciiTejde quorum antiquitate qux
comperifnus,hrcpropeniodumrunt. Re
gnauitin liac terra pritnuiD(vt ferunt/Ae-
thlius Iouis,& Protogenia; fflias, qui Eq-
dymionem genuit : Hunc a Luna adama-
tum, & ex ea filias quinquaginta fufcepif-
fe fabulantur . Qjii vero magis veritati
conientanea loquuntur, ipfum Endymio-
Bem aiunt tres tancu genuilTe filios, Pxo~
iieinfcilicer,Spenuni,?c Aetolum, filiam-
que vnam Eurydicen , & hos cx Afierorfta
xore,iiue ex r hromia I ton i filia, A mphi-
ftyonis nepte , fea ex Kyperippe Arcadis
filia: V^arias enim funt de eius vxoribus fea
tentix. Propofuit amem in Olympia cai
fus certame de imperio filiis Endymion.
Ex eo victor difcefsit Epeus, regnoque po
ticuseft.Ac Epei primum, qui fub ditione
cius tunc erant , appellati. Fratrum verbi
alterum quidem in pactia cum fratre re-
gnante permanfifTe ferint: Pronem fe fu-
peratum argie fereni:e,Ionge a domo per-
egre profedum,fuper Axio flumine regio
nem vbi confliterat de fuo nomine P«o-
niamappeilafle. De Endymionis autem
moreuoii conuenit inter Heracleothas,
1 I B B R. V. yjr
qui ^5i!e^iis finitimi funt ,& Eleos. Elei
enim Endymionis monimeinu ofiendSti
lieTa.cleotx illum dicut in Latmum mon-
tem fecefslile»& eft quidem in eo monte
Endymionis adytum. Epeus ex Anaxiroe
Coroni filia, quam vxorem duxerat, filiam
fufcepic Hyrminen, mare omnino fiabuit
nui Ium. Accidit eo regnate, vt Oenomaus
Alsionis,velvt poeta: volut, Martis filius»
qui Pifasis tunc imperitabac,regno expel-
leretur a Pelope Lydo »qui ex Afia iilue
cranfmilerac. Occifo Oenomao, Pelops &
Pifaeam obtinuit,& Olympiam buic fini-
timam, qux fub Epei ditione erat , in?pe-
riofuoadiecit. Hunc Pelope dicunt Elei
primum iu Peloponnefo fanum Mercurio
exa:dificaire,5; facra fecifle, quo deum fibi
ex Myrtili exde infenfum placaret.Aeto-
lum qui Epeo in regnum fuccefsir, ex Pe-
loponnefo fugere oportuit, quod eum.ob
adinilTam imprudenter cidem Apidisfi-
lij ad pcenam vocabant. Nam cum Apta
lafonis filiuma Pallanteo Arcadia? oppi-
do originem ducentem, funebribus ludis,
qui Axani fiebant, incitatis quadrigis ob-
uiumeuertiTet Aetolus, ab Aetolo Endy-
mionis filio Acbeloi accoL-e ,qu6d in eam
continentis terrs partem fugerant Aeto-
las > appellati funt. Epeorum imperium
531 PAVSAK. EXI. PRI. SIVI
fufcspit Eleus ex Euryclyda, Endymionis
filius, velCii cui id credibilius videatu^Ne
ptuno genitus. Ab hoc Eleo cjui prius no-
ininabancur Epei nomen acceperunt. Ex
eo Augeas nafcitur. At enim qui Eleorum
res maximeextollunt Augeam non Elei,
fed Heli j hoc eft Solis filium fuifie dicunt.
Et huic quidem Augeae adeo magna arme
ta,gregefque fuifie dicuntur, vt fimo^obdu
Ga^agri pars maxima,ociofa,& inculta ia-
ceretiHercules vel agri parte, vel alia qua-
cunque mercede vt eius fiabulum purga-
ret, adduauseft. Q^uod ille immifio in
campos Minyeiofiumine perfecit. Sed Au
geas Herculi mercedem abnegauir , quod
eum videret arte potius, quam vllo lanore
opus perfecifie. Huius fiiiusnatu maio>,
cui Phyleo nomen , eft a patre abdicatus,
quod eius in bene de fe meritum virum
iniuriam reprehendere fohtus sfi^^i-
S;eas iofe additus omnes muninir , qua
Herculem , fi in Elidem aim exercitu ye-
riflet, irrupturum fufpicari poterat. Fihos
etiam Aftoris, & Amarinceum fibi in be -
gerendi fbciwtstern Erat ra<jC
Amarynceus rerum bellicarum vfu ma-
xime fblers. Patre hic ortus fuerat Pvrtio
homine ex Theflalia oriundotEt exThef-
falia fane primus in Eleam venerat: Acce-
ptus
tiBiRV. T55
,u,^eroefi ab Augea in partem impe-
rii Aftorquoque,&eius 61i),qu! indige-
^eranc.rbgnrfaereconfortes.Siqmdem
Ador Pliorbaute Lapithae filio , & hyr-
mina Epei filia genitus , deque
macris nomine vrbena hi Elea hyrmi-
nem condiderat. Hercules fufcepto ad-
uerfus Au<ream bello nibil memoratu di-
gnum in ea expeditione gerere potuit.
Eius enim auxilia ab Adoris fi.us auda-
cia , & artate vigentibus facile reiicieban-
tur. Sed enim cum ludos Ilthmicos indi-
xiffent Corinthi), veniffentque Adoris fi-
lii fpedandi caufa , eos Hercules ex inii-
diis ad Cleonas occidit-Cum autem a quo
cardes fada eflet igooraretur,Molione A-
doris vxor,a quonam fili j fuiffent interre
di magna cura inueltigauit :Re cognita
Elei,ab Argiuis , quod tunc forte Tyry n-
the Hercules domiciliuns habebat, autno
rem facinoris ad pcenam depopofcerunt:
Id cum illi rccufaffent a Corinthus rur-
fus contenderunt, vtquicquid Argolici no
minis elTet pro violato fcedere Ifchmico-
rum Iddorum celebritate interdicerent.
Quod,ipfum cum fmftrapetilTein, Molio
neciu^ fuos diris dicitur defixifie, quot-
cunqurtn pofterum Ifthmicis lu-is non
abftinuilTent. Illud Moliones cdidum
L 3
53 4 PAVSAN. ELT. ?B.r. SIVI
tam religiofe Elei obferuarunt , vt hoC
etiara tempore, quicunque ex Eleis ad cet
taminurn palmas corpora exercuerunt!
eius dcuotiocis metu , Ifthmicum neuti-
quam conuentum celebrent. Dehacipfa
re duplex eft fama; Ab aliis enim Cy-
pfelum proditum eft Corinthiorum tv-
rjonurn 3urciirn Toiii in Olynipis
dedicalle; Eo mortuo pnufouam eius no
mine donum infcriberetur ; ab Eleis Co-
ri nthios contendi/Te , vtciuitatis fuatno-
meainfcrioi paterentur, quod cum non
iropetralTent , ira incenfos, Eleos Ifth-
iniorum aditu probibuiife . Sed haud fa-
tis confentaneum viJerr. poteft Corin-
thiis Olympicorum conuentu non ioter-
diSum , (i priores ipii Eleis ne Ifthmicis
iiitereiTeatedixi/rert. Illud item deea-
dem re hominum fermo vul^auir. Pro-
lao riro inter Eleos nobili , ex Lydppe
Txorc Philanthum , A' Lampum genitos:
Hos , cum ad Tfthmia ( vt qui Pancratia-
ftre inter adolefceutulos erar.t ) veniileot
priufquam in certamen defeeoderert ab
aduerfariis ftrangulatos, vel alio mor-
tis genere confechos: f yflppes impreca-
tiones m caufa fuilTe, Elei vt Ifrl/iiis vi-
tro abftinerent. Facile vero eo ar<mmecto
hoc ipfam refellitur, quod Timoni Eleo.
qui
liber r, yST
cni jecsteris Gr^cixcartaminibus quin-
euercii palmas tulit, in Olympia ftatuapo
fitaefVwJT» vin vifto-
rias reftantibus. Eadem quoque inkri-
Ptio.quarekbhmicc noafuerit compos co
rons,his7erfibns indicar.
Stijphii iuuetxem yetuit fuccedere Urrif
' Dira yflcUaddum pxaafecu ta neciro.
Ar enim facis iam liac de re di£tum fue-
lic.Pofthxc Hercules collecto ab Argiuis,
Tfcebanis,& Arcadibus exercitu ,llidem
captam deripuit: Quo tempore Eleis
Pyli qui io Elea terra funt,& Pifei auxilia
tulerunt: Et alteros quidem vltus cfr Her-
cules. Pif^ei s vero quo minus bellum inter
ret buiufmodi oraculum prohibuit.
p4fri cura.mhi ctlfa cacumina ‘i ythu^.
Fuit htecs-ox Fifasis faloti. Phyleo au-
tem Eleam Hercules verecundia penus,
cuam bene merendi ftudioadduaus tradi
dit.Eidemcaptiuos,& Augea’ p^nam con
donauit.Eo tempore Eleorum fomme or-
batam virili robore patriam miferat*
Palladi vota nuncuparunt , fi grauida aa
primos virorum congrefius fierent Eius
Wi damnata Minerus matri templum
dicarunt. Et locus quidem, quo pnmus 1 1-
le con<yr£irus marium , & feminarum
fedus.^^ady nomen efi. Flumen etiam
53<J PAVS. ILIA. PRIOR, SIVE
ipfum, quod agrum pr^^erfiuit , Badi pa-
tria voce appellant. Piileus ordinatis E-
lidis rebus, cum Dulichium inigraflet,&
Augeas iam fenio confeiius diem fuum
obiilTet,esin Eleorum regnum Agaflhe-
nes alter Augea: filius, cum Amphimacho
Sc Thalpio fufcepit. Nam cum Aftori!
filij geminas De.xarneni Oleni regis fi-
lias vxorcs duxifient , alteri quidem eo-
rum ex Thoronice Amphimachus , Eury-
to vero exTfaeraphone Thalpius nafcitur.
Non tamen interea aut Amarynceus , aut
Amaryncei filius Diores prmatam vitam
egerunt- Quod& Homerus Eleos re-
cenfens facile ofirendit: Omnem enim eo-
rum clalTem quadraginta nauium fuifie
dicit: Quarum dimidia parti Amphima-
chus, & Thalpius imperarent : E reliquo
numero decem Amaryncei filius Diores
totidem Agafihenis Polyxenus ducerer.
Polyxeno autem a Troia reduci filius na-
tus eft AmphimacusrHoc nomen, opinor,
indidit Polyxenus ob amicitiam , qux ei
cum Amphimacho Cteati filio, qui ad Iliu
ceciderat, intercefierat. Amphimacho E-
leus oritur. Hoc Elidis regnum tenente,
Dorienfes cum Ariftomachifiliis compa-
Tataclaire moliti funt reditum in Pelo-
pounefuin Clafsis imperatoribus oraculo
denset
ilBHK T. S 37
denuntiatum efi: , remigrationls ducem
trioculutn vtfacerent.Quare addubitanti*
bus,quid nam (ibi refponfum illud vellet,
vir forte qui mulum altero captum oculo
agebat, occurrit. Tum nimirum acute con-
jecit Crefpbontes oraculi vocem ad bunc
hominem pertinere. Eum itaque fibi Do-
rienfes ducem afciuerunt.ls in Pcicponne
fum nauibus tranfmitteridum , non pede-
ftri exercitu per Ifihmum irruptionem
tentandam cenfuit.Neque tantum id fieri
oportere monuitjfed ipfe nauigationis a
NaupaftoadMolucriu dux fuit- Quamo-
bremilli Dores vitro Eleum agrum de-
fpouderunt. Fuit hic quidem vir Oxylus
Aemone Thoantis filio genitus.Thoas ve
roipfe Atrei filiorum ad Priami regnum
euertendum fociustA quoad Aetolum En
dymionis filium States retro fex nume-
rantur. Erant autem Heraclida , & alio,
Aetolie regibus fanguine iunft:i,& eo ma-
xime nomine, quod Thoantem Andrce-
mon,& Hyllum Hercules c germanis fo-
roribus genuerant. In exilium ex Aetolia
abierat Oxylus, quod difco ludens impru-
denter hominem occiderat-Fratrem eum,
qui ceciderit Oxyli jThermium tradide-
re, Alcidocumalij Scopi filium. Proditum
«riaiQ memo eft aliiid huiufmodi de Oxy-
L 5
544 p A r s. ILI p R lOR, SIVI
Arcacfi^ monte, acftatim grauiter olen-
tem aquam emittit, qua: priufquam flu-
men aliud, Acidantem nomine, accipiat,
manifefturn eft ne pifces quidem in ea ali:
Quin quos ipfe Acidas influens impor-
tat, efcul entos efle negant,cum tamen an-
tequam in Anigrum ipfuminnarent, adci
bum expecantur,Fuiire vero Acidanti no-
men vetus Iardano, vnde ipfe coniicerera
non habui,fed auditum ab Eplielio homi-
ne refero . Tetrum vero illum aquarum
odorem e terra, vnde effluit, exiftere cre-
diderim, quemadmodum & in iis qum fu-
pra Ioniam funt ex eadem caufa aqux tam
mali funtodorisjvt halitu ipfo nonnulls
hominem perimant. E Grxcis vero,Chi-
roncm alij.Polenorem centaurum alij, ah
Hercule fagitta percufTum aiunt, cum vul-
neratus fugeret,hu!us fluminis aqua vul-
nus abluifleilnde hv-dra: veneno i nfe<fluin
flumen foedum odorem contraxifle. Sone
quiinid caufam referunt , quod infani^
morbo liberatis Proeti filiabus , Melam-
pus Amythaonis filius pLacula in hunc
amnem abiecerir. In Samico non longea
fiumineantrum efl-Anigridum nympha-
rum incolx appellant . Huc qui vitiata
aliquo vitiliginis genere cute intraiiit.vhi
piimum nymphis rite imploratis, riincu-
patifq
IIBER. V. 54 T
panfque votis, deinde amne nando tranf-
roiifo, laborantes corporis partes defri-
cuerit, feditatem eam oris in aquis relin-
quere credirur,arque inde nitidus acter-
fus difcedere. Anigro tranfmilTo reda in
Olvmpiam contendentibus modico in-
teruallo ad vise dexteram in eminentiore
campi parte vicus, & Samnia oppidum fu-
pra ipfum Samicum.Et-Samicum quidem
Polyfperconti traditum eft adiierfus Ar*
cadas propugnaculum fuilTe. Arenes vero
veftigia neque MelTeniorum, neque Eleo-
rum quifquam quo loco eilent , vifus eft
mihicopertum Habere. In diuerfas enim
fententias,quiid coniicere conati fuerint,
diftrahuntur.Veri mihi fimillimaij dice-
re videtur,qui prifcis heroicis etiam tem-
poribusjSamicum ip&m appellatam Are-
nem exiftimant.: Nituntur vero Hcimeri
qui in Iliade funt verfuum teftimonio.
Troximtu Anne ystinjeitts in mare curTtns,.
Eft amnis.
Quat fe oftendunt ruinseproxime A nigru
funt; Atque vt an Samicus appellata fue-
rit Arenecontrouerfum eft,fic fuille Mi-
nyeium apud veteres, quinunc Anigrus
eft mutato nomine fatentur Arcades om-
nes. Nedsequide maritimam partem fub
Heraclidaru reditum in Peloponnefum,
M
514^^ PAVSA. EtlA. PR lOR, SIVS
tpitnioij fuiile inter MelTenios & Eleos,
fp.d|e deprehendi potefi. lam fecundum
Anigrum, <]m longius pi oceflerit per cam
pos Aiaioreex parte arenrf coopertos, in
quibus fantagrefes pinus ad Ixuam Scii-
luntis rudera videat.Fuit enim vna de Tri
phyhx vrbibus Scilus. Ac belli quidem
eius tempore quod inter Pifxos,& Eleos
gefiu e;d,Pifa:os Sillunti j fecuti cum Eleis
propal-irn inimicitias exercuere ; Qaiade
caufa pofrea ab Eleis deleti funr- Sed ere-
ptam Eleis Scillunrem.Lacedxmonij Xe-
nophonti Grylli filio tunc- Athenis eju-
lanti donarunt. Exagitatus verceft Xeno
phona fuis ciuibusqubd Cyro, qui fuit
Athemenli popule inimicifsimus.contra
Perfaram regem, quo maxime beneuolo
vtebantur,!fipendia feciffet. Cum enim
Sardis Cyrus efTeCrLYrandrutrv Arifiocra-
tis Elium ad comparandam contra Athe-
nienfes cla.ffem peainiaiuuerat. Hxc ita-
que Xenophonti exilij caufa fuit. Confti-
tuto aup mad Scilluiuerrvdomicilio,agri
partem EphcfTas Disnx,.!- far.um deJica-
uir. Abundat 'ciPus omnibus ferarum ge-
neribus ad venatioeem.apris in r!imis,&
ceruis. Agrum pr^rerlabicur Sciiluutiun
Selenus amnis. Ex Eleis autem >j, quibus
curx elf antiquit«tis;inenioriani cocferaa
re.
tiBSR T. S4 7
re.receptam afuis Scilluntcm memorant.
Et Xenopliontem.quod illam a Lacedae-
moniis accepiller, malefiatis in Olympico
conuentu poftulatum,cauf£m dixifJeicun-
demqueab Eleis abfolutum,Scii:unte ira
p ne domicilium Jiabuille. Etfanenoa
longe a Dianio monumentum monfrra-
tur cum ftatua e Petelico marraore.quam
Xenophontis efle accolae dicunt. In via
qr.ae Oh^mpiam ducit cis Alpheum , Scil-
lunte venienti. celfa crepidine proruptus
mons occurrit.Tipceum illum appellant.
Hinc de Cixo feminas deiicere Eleomm
lex iubet,qu.Tad Olympicos ludos pene-
traffedcpreiienfar fuerint, vel qus omni-
no Alpheum tranfmiferint.quikusefi eis
ioterdiflum diebus : Non tamen depre-
henfsmefle vllsm perhibent preter vnara
Callipateram, quamalij Fherenicem no-
minant. PIxcviro mortuo cum ' irili or-
natu exercitationum fcmagiftrumfirru-
lan^.Pifidoiumfliiimin certamen dedu-
xit, liraqoe eo vir, certe, fepimentum id,
cuomagiflros fecluf.vs habent, tranfiluit
vefte po(Tra ; F-ermiiiam tamen ageiram
omni crimine liberarunt - datum noc ex
indicum arqiiitate patris.fi atrum , Ac filij
gloria:, qui omnes ex Clyn picis ludis vi-
ftores abierant. Es eclege fancitum,
M a
54* PAVS A. ELIA. PRIOR, SIVI
vc nudati adeffent ad ludicrumipfi etiam
magi-rtri. Qui iam in Olympiam perue-.
nsrinr, Alpheum amnem videant,vbexri-
ma & faauifsima fluentem. aqua : In quem
cum nobiles alij omnes influunt , tum ia
primis qui per Megalopolim labitur He-
liflbu nomine. Brentfieates etia ex agro
Megalopoiitano : At prope Gortynam,
vbi Aefculapi j faaum prsterfluit Gorty-
nius. Ex Melasnenfibus inter Megalopo-
]itano3,& Hersitidis terrf fines, Dhagus.
E Clitoriorum agro Ladon;Ex Eryman-
tho monti cognomen fiuuius. Atque hi
quidem er Arcadia omnes in Alpheum de
Icendunt.Iam Cladeus ab Eleis veniens ei
de fe permifcet : Neq; rame A Iphei ipffus.
in Eleo agro, fed in Arcadia fontes funt,
de quo vulgata eflfabulaivirum illa fuif-
fe venatorem, Arethufam amafre,& ipfara
venandi ftudiofam,qu£cum illius nuptias
recufafletjin infulam, cui Ortygiae noroeg
fuit, prope Syracufas dicitur trafmifsifle,
atque ibi in fontem conuerfanirlpfi etiam
Alpheoaccidifle,vt prx amore in amnem
mutaretur: Qux omnia fabulofe diflra fa-
cile videri poflunt. Meantem verb.fub-
ter mare amnem fonti apud Siracufas im*
mifceri , quid caufe fit , quare non cre-
dam, noa plane video>cum Delphici, Apol
im
1 r B B R V.' j 4 s>
linis voce rei fidem fallam meminerim.
Is enim Archiam Corinthium ad Syracu~
fas Coloniam deducendam proficifci ju-
bens, huiufmodi vius eft veifibus.
Trinacriam ficpra medio iacet injula ponto
Ortygiam dixere,yhi canafiuenta refundit
^Ipheat pulchra fefi immifcens Areihufe.
Atque ex eo quidem , quod in Arethufam
fontem illabitur Alpheus , fabula: de Al-
phei amore locum datum crediderim- Et
fane Crocorum quotcuque.vel Aegyptio-
rum qui in Aethiopiam fupraSyenem,vel
ad Meroen profeifhi fuat , Nilum narrant
paludem quandam ingrefliim, atque inde
tanquam e continenti terra elapfumper
Aethiopiam inferiorem in Aegy'ptum de-
currere, ac pofteain mare, quod ad Pharu
eft,erumpere.Tn Hebr^oru finibus amne
ipfe vidi Iordane, qui ftagnu,Tyberiadera
nuncupatu fubit : Ac deinde in alteru fia-
gnum.cni Mare mortuu nomeeft,ingref-
fus,in ea ipfa palude cofumptus euanelcit.
Hoc ipfum mare, quod Mortuu dicitur,di
uetia admodum a ceteris aquis natura efi.
Ineoerrim viuentiaetiamfi nihil fe mo-
neant, fupernatant : Inanima vero omnia
in imadefcedutiEo fit vt orba fit pifcibus
palusrE manifefto enim periculo fepifces
ad aquas recipiBot natura fux congruea-
5:50 P A 7 S A. Etr. PRI. SIV!
tes, Alpheo perfimilis amnis cft ia Io-
nia, cuius cum in Mycale monte fontes
fiat, quod in meiio maris efl: prxterla-
pfus,emergit rurfus in Branchidis prope
porcum, cui Panormo nomen. Atque
hsec quidem ad hunc modum fe habent.
De Olympicorum vero ludorum origi-
ne, inrer Eleos qui maxime prifcarum
rerum memoriam confe£i'antur,h3;c com
memorant , Saturnum primum omnium
cosli regnum obtinuifle. Ei in Olympia
iomines eos, quod Aureum genus nun-
cupatum eft, templum dedicalTe: PoS hxc
recens natum louem , Rheam matrem
Daftylis Idaeis, qui Curetes alio nomi"
ne appellati funt, com mendaile : Veniffe
illos poidea ab Ida Cretae monte in Eli-
dem. Fratres hos fuifle, quorum etiam
nomina produnt : Herculem , Paeoneum,
£pimeJen,Ia(iam,3: Idam. Herculem, vt
qui natu maximus erat cutfus certamen
fratribus per ludum propofuifTe, viSo-
rem^ue oleafdri corona donafTe. Magnam
vero illos oleafdri copiam habuiffe: Siqui-
dem fua etiam cubilia eius arboris viri-
di fronde fubfternebanc : Stirpem qui-
dem eam fiji/Te ex Hyperboreis ab Her-
cule primum deportatam. Elle Hyper-
boreos iafos gentem fapra Aquilone?,
t I B E R. r.
prifinus certe verfibusmandaurt OlenLy
cius in Lymno , quem in Achxian fecitt
Veniire Delum ex Hyperboreis Achariaii.
poft Olenen canticum Meianopus Cu-
inxusin Opin>5t Ecargen decaetaait , &
illas teftatus eft in Aebaiam,& Delum ab
Hvnerboreis venifTe. Nam Ariftius
Proconelius mentionem dunraxat Hyper
boreorum fecit, cum plura tamen de illis
co^nofcere potuerit ab EfTedonibus , ad
quos fe aliquando profedum carminibus
prodidit. Author igitur ludorum Her-
Gules idatus celebratur, a quo funt Olym-
pia appellati , & ob eam rem quinquen-
nales* effe placuit, quod fratres quinque
numero fuere. Suntqui louem cum Sa-
turno de imperio hoc ipfo in loco coilu-
datum dicunt. Alij debe latis Xiranibus
abeodem ludos inftitutos, quibus & alij
Ticifle narrantur, & Apollo Mercurium
cuiGi fecum certantem pra;uertilTe,pngil
latu Martem fuperaiTe : Cuius leicaufa
traditum , vr Pytliioi tibiarum modi fa-
llentibus quinquertionibus prarcinereo-
tur,qubd facrum id carmen Apollini eflet,
& ipfe primus Olympicas tuliflet pal-
mas. Quinquaginta vero amnis poft
Deucalionis diluuium Clymenum aiunt
Cardis filium ab Idao Hercule oriuR-
M 4
5^1 PAVSAN. ItlA. r-.Rt. SIVR
dutn,e Creta veniencesludos ia Olympia
fecifle,& cam aliis Curetibus, tum vero
Herculi proauo fuo aram dedicafle , &
ipfum Herculem cognomento Adiuto-
rem appellalTe- Clymenum iunc En-
dymion Aethlij filius regno expulit, ac
fuis deinde filiis in Olympia curfus cer-
tamen de regno propofuit. Verum xta-
te vna Pelops Endymione natu minor,
omnium qui ante fe fuilEent maxime me-
mcrabiles Olympiolouiludos fecit. Pe-
lopis vero filiis ex Elide eicS:is,&:per to-
tam Peloponnefum difsipatis, Amythaon
Crethei filius,Endymionis patruelisffuif-
feenim Aetbiium quoque Aeoli, cui Ioni
cognomen, filium dicunt) Olympia in-
ftaurauit. Poft hos,eofdem ludos noua-
runt Pelops, & Pelias communi corifilio.
Augeas pr£terea,& Hercules Amphitrr^o
nis filius Elide capcarCoronam is quidem
Iolao primum detulit, cui equas ab Her-
cule mutuatus in curfu exteros anteierat.
Et fane antiquitus traditum fuit alienas
iquas ad certamen mutuari: Siquidem
Homerus in funebribus Patrocli ludis
Menelaum facit Agamemnonis Oetha
vfum, altera vero fua ipiius. Hereuhs
certe auriga fuit lolaus.atque hic quidem
curru , lafius rero Arcas defultorio equo
vicit.
t t B I R. V- f ti
nclt.Hx Tyndarei filiis curfu ali), Po: lux
cxftibus. Ipfum enam Herculem fama
Tul^rarum eft de luaa,& pancratio coro-
natum. PoftO.xyluminam & hic ludos
fecit , Olympia intermiffa funt vfquead
Iphitum. Illa vero , inftaurante Iphito,
prorfusiam veterum ludorum obfoleue-
rat memoria. Quare fingulos,vt in eo-
rum forte memoriam redilTent , ad ecs
quos ante celebraffent addebant, id ex
eo maxime perfpicuum elf,qucd quantum
continuatas Olymprades hominum me-
moria coti {equi potefijCurfus primum cer
tamen, in quo vincit Eleus Coroebus , re-
latum eft. Nequetamenvlla Coroebi in
Olympia ftatua extat ; Permanet eius fe-
pulchrum in Eleorum finibus. Olym-
piade vero quartadecima additus eflr du-
plicati ftadij curfus.e quo, accepta ex olea-
ftrocoron3,viaor difcefsit Hypenus Pi-
fatus, Acanthus eaquaecofecuta eft Olym
piade. At decimaoftaua , qu^ iam exole-
uerant certamina quinquertij , & luftar,
reftituta funt; Quinquerti) Lampidi,lu-
ftxprxmium Eurybato vtrique Lacedx--
monio obtigit. Tertia dehinc & vicefi-
ma Olympiade, C5Eftuum ludicrum reuo-
catum , viftor extitit Onomaftus Smyr-
nsusjcumiam tum ad Ionum concilium
M J
fSO V AV S. II.IA.PRIOR, srVE'
ra n Sc equos Myrciliis Oenomai auriga.
Ipfi quidem. equi quatuor funt. Myrtilo
proximi viri duo.quibus non funt adfcri-
pca nomina >led& illis videri poteft ab
Oenomao demandata equoru curatio. In
extremo lacunari Cladei amnis’efFigies
cernitur. Huic Elei fecundu Alpheum pra:
cipuos habent honores.. Ad louis laeuam
exprefsifunt Pelops, & Hippodamia Pelo
pis auriga, equi,ac viri duo, & ipfi Pelopis
equifones. Hic fe laquear in anguftum fa-
ftigium contrahit : Ea in parte Alphei fi-
gnumeft:.. Hominem eu, quo auriga vfus
eft Pelops, Troezenij Sph^rum nomine
prodidere. Interpres Olympicaru rerum
Cillam appellatum aiebat: Habet lacuna-
ris antica pars, Pxonij prolem eMendaci
uirate Thracia?. Poftica Alcamenem state
fuafignorum opificio vno tantuminferio
rem. In ipfa teftudine Lapiths cu Centau-
ris in Pirithoi- nuptiis pugnant.. In media
lacunaris parte eft Pirithous. Prope Eury-
tion Piritoifponfam rapiens contra pu-
gnante Csneo. Altera ex parte Thefeus
bipenni Centauros obtruncans. Ecenrau-
ris vero virginem;3lius pubefcetem , alius
puerum rapit.. Fecit hsc , opinor Alcame-
nes, quod ex Homeri verfibus didicerat
louis Pirithoum filiu fuifle. Ac Thefeutn
fciebat.
IIEES. V.
fciebat generis ordine gnartumeflea Pe-
lope. In eodem templo nonnulla ex Her-
culis ^rumnis elaboratae funt. Supra fores
enim Erymantij apri venatio eft,& qu^
deThrace Diomede tradita funt. Ad hatc
Herculis eiufdem in Erytbean infulam
contra Geriooem expeditio. Idem etiana
Hercules Atlantis onus vicaria opera fubi
turus cernitur.Prxterea & Eleorum agru,
fimo amoto de Augem ftabulo, purgat. At
fupra pollici fores Amazoni Balteum eri-
pit. lam vero quK ds ceruo,& Gnofsio tau
ro commemorantur: Qji^ item de bydra
Lernxa, deque Stymphaliis volucribus,
&
Nemeo leone,ibidem exprelTa funt. lam
per sneas fores ingrefsis, eft ad dexteram
ante columnam Iphitus ab vxore Ecechi-
riacoronam accipiensiNomina elegi indi
eant. Eredaefuntin templi parte interio-
re columna;, qux fublimes a terra fufli-
nent porticus , per quas ad louis fignura
aditus patet. Attollit &inde fe cochlea,
per quam ad templi culmen fcanditur.Sc-
det in folio deus ex auro , & ebore faflrus-
Corona capiti impolita efl , ad oleaginae
frondis imaginem. Dextera Vi£l:oriam,&
ipfam exebore,& auro pratferr , cum tm-
nia,& corona Lseua fceptru tenet aitabre
expolitum, & omnium metallorum varie-
f < 1, r Ars. B L I A, P R, JO R, s trs
tace diftinaum..Q^auis fceptro ineam* !
btc aquila efl:.. Aurei fuut deo calcei , pal-
lium item aureum. In eo cum diuerfa ani-
malia, tum ex omnibus florunageneubus
lilia in primis calata funt. Solium ipfum
auro, & preciofis praefulget lapidibustNe
que in Co rel eDcoum ,.vcl ebur deiidera-
tur. Aiiimalium^ero formis intercurren-
te piflura exornatur ; Signa etiam ia eo
eminent Vidorix quatuor faltantfiim fpe
cie ad fingulos felix pedes.Dux itideimad
pedam calcem funt, Aepriaribus quidem
pedibus infiftunt Tbebanorum pueri a
Sphingibus rapti- Infra Sphingas Nio-
bem cum filiis Apollo^ & EJiana- Sagittis
configunt.interpedes dafcurr.unt regulav
mutua illos compage imigentes- In ea
qax ia fronte reguiaed , feptem fe adhuc
oilenduot figilla: ISlam' eorum od-auum.
qux caufa afcoleuerit ignoratur. Sunt au-
tem illa , prifeorum ioter viros certami-
num fimulachra-Mondura enim qua Phi-
dias viguit xtare, puerorum inftituta fue-
rant ludicra. Q_(ieni-vex6 txnia redimi-
tum videas.eu ex ipfa corporis fpecie Pan-
tarcem c:le fafpicantur , Eleum puerum,
amore Phiiiedeuindum. Eodem fait no
mine qui in l-.rda puerorum palmam eft
adeptus-, OlympLale fexca fupra odoge-
limam. '
£ 1 FE B. Vi
Hinam. In aliis regnlis extas Hercitlisco-
luitatus aduerfiis Amazonas, in eo eft ena
Thefeus» Non foli autem pedes foliam
fukiunt.fed medix etiam inter binos pe-
des,pedibus magnitadine pares columnc»
Quod fi penetrari fubter pofiet ,vc Amy-
clis intra Apollinis foliam, interiora itenv
opera perfequi noaeflcmas graaati- Sed
quominus propius accedant fpediatores,
fepimentis quibufda in parietu modum
extrudis folium intercluditur : Eorum fe
pimentorum pars , ouz ex aduerfo ianux
eft.coeruleo tantum oblita eft, latera reli-
qua Panxni piduras Labennlnrer eas At-
las eft coelum, ac terram fuftinens: Afsiftic
Herculesiam prope illum onere leuatu-
rusjGernitur etia Tbefeus cum Pir itboo.^
Veteris prxterea Grxcie& Salaminis ima
gines;Hxc nauium roltra manibus prx fe
ferti Herculis cum leone Nemeo certa-
men. Aiacis in Caflandram contumelia-
Tum Hippodamea Oenomai filia , cu ma-
tre. Vinculis diftridus Promerheas,& eu
intuens Hercules. Traditum enim eft hoc
etiam negotij Herculem babuifte , cuod
Prometheum , aquila,qax iilu male mul-
d:abar,interempta.evincuHsexement:po
ftrsma in piftura funt Penthefilea ani-
mam ap^ens yCam fuftiuente Achille. Et
Ni
^S4 PAVS. ItlA. PRIOR, SIv*
Hefperides dux mala ferunt, cjus ipfarum
dicuntur fuifle commiffa cuftodise. Pa-
n^nus quidem hic Phidis 'frater fuit, qui
Athenienfibus. etiam in Pcecile Maratho-
niam pugnam pin:xiti In folij putea-
li , fupra fimulachri caput , fecit ^i-
dias Gratias vna ex parte tris , toti^ra
Horas ex altera. Nam & has louis efle
filias poetarum carminibus proditum.
Horas certe Homerus in Iliade nomi-
nauit, ccelique illis dixit , quafi regite do-
mus excubiis, cuflodiam attributam. In
bafl ea , qu.e pedibus fubell , ©piviov Az~
lici appellant . pedum quafi fulcra di-
xeris , leones aurei , & contra Amazo-
nes Thcfei pugna cailata eft . Fuit hxc
nempe prima pugna contra exteras gen-
tes fufcepta, qum Athenienfium nomen
nobilitauit. In eo verbfcamillo , qui vni-
uerfam iigoi molem fulHnet , alia qute-
damfunt fuperuacanei operis quali em-
blemata ex auro. In currum afcendunt
SoI,Tupiter, c&rluno. Prtefio efi Gratia:
Eam Mercurius ampleflitur. Mercu*
TiumVefia, Continenti ferefpacioCu-
pido Venerem e mari cmei gentem exci-
pit, cuiSuada coronam defert. Adfunt
ApoIlo.Diana.Minerua, Hercules. In ima
bafi cernuntur Amphitrite , & Neptu-
nus.
LIBER r. ^ SS
jjus.'Equum Diana,vt mihi videturjad cu^
fum' incitat. Et fi iumentis ferunt, non
equis deam vehi, futili quadam de mulo
fabula vulgata:EcOlympij quidem louis
fi<rnum,quam alte lateque pateat , linea-
rmn defcriprionibus qui demonftrare co-
nati fuerint, cum fciam non defuilfe, eo-
rum mihi certe parum eft io metiendo
probata IblertiatEll: enim ea tota dimen-
jioinferior multo prope afpicientiura opi
nione.Tradunc certe ipfius Dei authorita-
te Phidie artem comprobatamiNam cum
expolito iam opere louem oraflet, fignifi-
cationem vt fibi aliquam daret, nunquid
illud ipfi acceptum effet & gratum opus,
eam pauimenti partem de cxlo tafiam me
inorant,quo loco vrua state mea ex sre
(quod loci ellet infignelpofita efl. Et ^ il"
gni quidem fronte pauimentum nigro
marmore conftratum eft , prominente ia
orbem e pario lapide puluinato quafi ,im-
bo ad oleum ftilicet fiftendum, quoperfii-
furaabaquofi iniuria foli ebur defendi-
tur. Eft enim Altis in Olympia maxime
paluftris locus. At contra in Afhenienfia
arce,emineti fcilicet,A: faxofo loco, ebur,
e qua materia fadum eft Minerus fignu,
quam ipfi Virginem vocant , non oleo,
fed aqus alperfu a liccioris loci incomodis
P A VS. ItT ?R IOR.i S ITl
vindicatur. Epidauri certe cam percunta-
rer, cur neque oleum, neque aqua eflet ad-
hibita ad arcendam ab Aefculapij fio-no
noxam.docuerunt me «ditui ,Eoiiam,<ui
iignum infideret, puteo imminere- Qjiod
ad ebur vero pertinet, fiqui hominum, fan-
nas illas effe e belluarum ore exertas,Doa
cornua exiftimant , ab alce ilH Gallica fe-
ra, & tauris Aethiopicis fpecimen capiant.
Alce enim, qui mares funt ( nam fceminis
nulla omnino prodeunt cornua ) e fuper-
ciliis, Aethiopici tauri e naribus cornua
extrudant. Quis igitur in magno ponat
miraculo , efle animal.cuius ex ore erum-
pant cornua? Argumento & illud eiEe faci
le poreff illam eboris molem cornua efle,
quod belli ae funt qus certo, ratoqne tem-
poris ambitu cornuaabiiciaDt, rurfufque
illaquoties aroiferinc reponant. Hoccer-
ois,capreis,& item eiephatis accidit.Dens
certe animalium nulli iam adulto cum fe-
mel decidit rcnafcitur: Quare fi denres
eflent,& non cornua, qas naturar vis vt re
nafcerentur efficere potuifret ? A.d bxc
denres Igni domari nequeunt : At boum,
& elephantorum cornua fic igni emol-
liuntur, vt vel ex tereti planam, vela-
liam quamais accipiant figuram. Quid?
gaod ez inferiore mandibula fiuqiales
«qui»
i, r B E *. T. ?^7
equU& apri fannas exerunt ? In^elepiian-
»15 vero cum a fuperiore id , quod centes
luuiti efTepuratuntjdefcetidat maxilla, me
authore dubkarit nemo cornua illa cfie,
qusatemporibusurta, per os extrorlum
refapinata fe efferant. Hzc ego non auri-
bus, fedipfis accepta oculis fcribo.Elepba-
ti caiuamconfpicatusjin Dianx,quod rem
pium in Campania nobile , a Capua , quae
reoienis totius caput cft, abeft ftadia fer-
metriginta. Eft igitur longe alia quam
can:eris quadrupedibus Elephanto cor-
nuum eruptio , ficuci ei & corporis vafti-
tas,& reliqua forma valde eft a reliquo bel
luarum genere diuerfa. Quam vero Gra:ci
fplendidi , 8c magnifici , ac minime om-
nVam parci in colendis dis fuerinnmagno
illud documentc eft , quod ex India , & ab
Aethiopibus ebur ad figna deorum facien
da aduehendum curarint. Et in Olympij
quidem templo laneum veium cum texti-
li Afsyriorum opere, tura Phoenicum pur-
pura luculentum dedicauic rex Antio-
chus. Eiufdcm donum ftiit Aegis aurea,
qua: Athenis in Theatri fafligio inter ex-
tera dona locata eft-Velum non quo more
fit in Diana: Ephefix templo rub‘Cr lacu-
nar furfum attoiiiturjfed au PauimentuEa
Tfqucfuuibas fufpecfum «kmrtitur. 1«
5^8 P Av S. S L I A. P R I O R , S I V E
ter ea vero donaria, qu.« ia atrio templi po
fita funt,extat folium Arimni Etrufcorum
regis, qui primusexteroradonum Olym-
pio loui midt:Tum znei equi quos Cyni-
fca dicauit Olympicte viftoris raotiimen-
tum, veris illos quidem equis magnitudi-
ne inferiorestLocati fune in primo adita
ingredientibus ad dexteram. Aeneus
item tripos ibidem eiT: fuper quo vic^ori>
bus priufquam menfa erigeretur corona:
proponebantur.Roaianis vero imperato-
ribus ftatuas e pario lapide, Adrianovr-
bes Achaici conuentus , Traiano vniuerS
Grxei erexerunt. Hicimperio P. R. Ge-
tas,qfti fupra Thracas funt , adiunxit , &
cum Ofroe Arfacis nepote Parthorum re-
ge bellum gefsit-Operibus preterea quam
plurimis vrbem exornauir, quorum exte-
ris magniScentia pr^Pant thermx, qua:
ab ipfb nomen acceperant , & magno ex-
trucium ambitu amphitheatrum ; ad hate
Hippodromus non breuiore ftadium
duum IpaciotTufnforum & reliquo orna-
tu iniigne,& maxime xie exornato lacu-
nari. Inter extera vero eius fori infi^rnia
teretibus indftunt fcamillisftatux dux,cx
elearo vna Augufti Cxfaris-.altera ex ebo-
re Nicomedis Bithynix regis: De cuius
aesaine rrbsEitbynijajoaxixna appellata
IIBER r.
eft, cum ante Aftaco nuncupa retur. C on-
dita ea quidem dicitur a Zypoete tomine
Thrace, quantum ex ipfa nominis voce
cornici pofsit.Eledru quidem, ex qua ma-
teria ftatuam Augufto fecerunt, in Padi fla
minis arenis rarum omnino repertu eft:
Id qui nafti fuerint non temere magni x-
feimant. Eft alioqui eleclrrum aliud nihil
quamargentopermiftutnin metallis au-
rum. Sedadeavnde huc excurrimus rc-
uertamur. Sunt in Olympij fano quas
Nero donauit corona, earum qua? eft ordi
ne tertia oleaftri, quarta quercus frondem
imitatur . Poflci item clypei funr x x v.
aenei, cum quibus decurrunt qui armati in
curriculumdefcendunt. Ere&s vero fune
& alix pilx & ea inter cteteras , in qua foe-
dus teftatum eft , quod in annos c . Athe-
nienfes t Argiui , & Mantinenfes fecere.
Intra Altin eft Pelopi multa regione con-
fecrata area,Pelopion appellant- Prae ce-
teris enim heroibus tam colitur apud
Eleos Pelops,quam lupiter prs cunftis
dis. Eft igitur ad dexteram qua patet ad
templumaditus ab Aquilone , Pelopium,
eo fpacio inrerie£lo,vt in eo & ftatua; , Sc
alia ornamenta poni potuerint: Porrigi-
tur autem a media ad pofticam templi par
sem.circunuallantenisceri^*'^®^^ area,
N T
57^ ?Avs. £tiA. fRioR, siri
Vulcano fua item ara, polita eft. Sed hanc
multi es Eleis Arei,i<Ieft Marti) Icuis no-
minant. -“.iunt autem Oenomaum quoties
filis procis currule certamen proponeret,
Areo loui rem diuinam facere folitum.
Poli has Herculi ara dicata eft cognomi-
ne Paraftats.hoc perinde eft,Quafi flatori
dicas. Eius etiam fratribus Epimedi, Ids,
PsoDeo,& lafo. Idse aram ab aliis non
ignoro Acefid^ appellatam. Qjao vero lo-
co area eft Oenomai domus,due estant fo
uis arc,qaanimvnam Herceo ipfe Geoo-
maus dedicauitt Ceraunio alteram poft
Oenomaum politam coniicio , cum eius
domus de coelo taSa cofiagraflet. Aede
maxima quidem ara, que dici opus fuit,
paulo fuperius a me difta funt: Vocatur
ea fanefouis Olympij. Adiacet ei igno- i
torum deorum ara. Poft eam Cathar- !
llj,ideft piaculans louis , Sc Vidoric: Ex-
inde Ioois,cui cognomen terreftriicum ve
ro Deorum Omnium, Sr lunonis cogno-
mento OlympifiHec itidem ecineris coa !
geftu extru;fta eft : A Clymeno dedicatam
tradunt- Succedit communis Apollinis,
& Mercurij ; Ob eam precipue caufam,
quod lyre inuentum Mercurio , citha- !
rf Apollini Gr^corum fermo attribuit. i
Confeqmintur Concordi?, Mineru?,
Matris ,
1 I B * n V. j?;>
Matris deum ar^. Proxime ad eum adi-
tu,(jua eft ad ftadiu acceiTusjars dug funti
parum altera M.ercurij Enagonij , quod
cft quaii Athletici dicasrOpporturu alter,
^ui XisK/M Gr;Eco nomineeft , nuncupant-
In hunc ab Ione Chio fafium hymnum
fciojin quo illius natales memorans Sar-
turnifiliorum natu minimum efle dicit.
Non prociiT a Sicyoniorum theiauro CUi-
retam,Siue Alcmenae Herculis matris,
namvrrunque anceps fama celebrat,,ara
eft.Ecqua parte Terr^ aedes eft , Gaeon ipfi
vocant ,Xelluris ara e cineris ipfa etiam
aggere. lam tum prilcis temporibus faif-
£b illud Telluris oraculum famaprodidit.
Ante locum vero eum , quod nominant
Stomiam.acfihollium dicant, aram The-
mis habet. Ac lom Cat 2 bats,quem nos
non alieno fortafle nomine Elicium di-
cerepofsimus.quxdicata ara elljmaceria.
ambitur. Et modico a maxima ara cine-
ritia interuallo dill at. Illud monendi
funt quicunque bac legerint,aias,me,n5
quofirzfuDt ordine enumeraire, fed pet
eas ira me flylo vagatum, vti ad earum
quamque, vel prius, vel pofierius Elei fa-
crafaciunt. Pelopis ars adiun&a eft Li-
beri patris, & Gratiarum communis. De-
hinc dux Mufis vna,altera Nymphis po-
O
5,8 fAvSAN. Eli. ERl'. SI 7 E
Extra Altin £<}es cuidam funtjqna:
Phidia: officina nuncupatur : in illis Idi-
bus Phidias operis partes eft fabricatus.
Et in iifdem ara eft diis omnibus com-
munis, in coPpefiu redeuntibus intrci Al-
ti n e regione Lconidari. Eft autem Leo-
nid.Tum a:des a Leonida indigena hoirii-
ae diccta extra fani ambitum. Prope
eum ad Ailtin aditum, per quem vnum e
multis pompa facrorum traducitur , & ex
eo Sacra sda eft appellata:Aetate vero mea
dmerforium fuit Romanorum maoiftra-
G
tuum. Inter Sacram viam,& Lconid^nni,
vnica media eft Agyia, hoc enim nemire,
angiportum, quem Attici Stenopon, vo-
cant. Vitra Leonidarum cum ad laeaam
fle:ieris,ad Vci,eris aram ptimum, dein-
de ad Horarum accedes : Vbi rofticum
templi eft, ad dexteram oleafter feoften-
dir.quem Calliftephanum appellant, quaS
Coronariam diets. Ex ea enim arbo-
re folenne eft vi-ftoribus coronam decer-
pere. Proxi maoJeaftro eft Nvm phis fa-
cra ara,cas Nymphas Calliftephanos 8c
ipfas nuncupant. Eft fanc intra Altin ara
forenfis Dians ad Leonidari dexteram.
Habent & dese, quas Dominas vocant,
aram fuam. Dominam certd quam dea-
rum nominent Grxci,in rerum Arcadica-
rum
liser V . %7 9
rnm coirmectario docebirnus. /idiun-
ftaeftlouis Foren{is,& arte locum eum,
<jiiam Proedrian,fcoceft Sefsionem hoco
jstiorem appellant , Fytnij Apollinis,
&
abeo non longe Liberi patris ara: Hanc
neque multis an te aetatibus politam;, & a
pleiseis bominibus dedicatam ferunt.
In ea qua ad equorum carceres via ducit,
ara ell cum inferiptione Mceraget^.quod
eft parcarum ducis, c/Tc illud lenis cegno
men dubitari non debet : Vr as enim spfc
parcasin poteilate liabct , folufque quid
Cr,vel non Iit homini fato prasfcriptiim
nouit. Adiurcbacft farcan: ara oblonga
figura: Et pod eam ?,!ercurij,& inde Io-
uis,ciii cognomen A lnfsimo,ar:e du£:Tn-
tra ipfos carceres fiib diuo srx fe cften-
dant cquefris Neptuni, & equefiris luro-
adbxrerpilar Caflorum ara,& in primo
aditus ingrella., quod roflrum vocant,
Maitis equeftris , & equeftris Minetur,
lam vero intra rofirumirgrefsisefl Bone
Fortunce ai arpanos deinde, 5: Veneris.dn
recelTii nimpbarum,quas Acmenas, idefl
Vegetas nuncupant. A porticu veroea,
quam Elei de nomine arcbitefti vocant
Agapiti porticum , inde redeuntibus ad
dexteram Dianae fe ara monfirat.Et Altin
per Sacram viam intrantibus fecundum
O i
f ArsAK. ttu PRI. srrr
lunonium funt Clad^i amnis, 3f Dians
arajtum Apollinis poft eas,giiarta Dians
Coccocas ( hoc enim eft dex cognomen)
quinta Apollinis Thermi j. Quid hoc fibi
cognominis velir.non eflr difficile conie.
ftura confequijctrn? eandem vocem Atti*
ca etiamlinguavfnrpet.Quemobrem ve-
ro Coccocam Dianam appe]iec,nunqiiaa
adhuc vt difcsrstn vfu mihi euenit. Hoc
loco^des eft ante xdificium illud r quod
Thcccaleonem nominant.In eius edis an-
^lo Panos ara dicata.Prytaneumxurianj
fcilicetfuam iiabent Elei inrra Alcin,pro-
pe ipfiim exitum, qui eft vitra gymnaftuni
illudjin quo iunt Athletarum curricula,«c
paleftrx4n Prytanei vcftibulo eft agreftis
Dianaeara. At in ipfo Prycaneo,cum cel-
lam prcterieris,vbi focum habent,adprr-
mi ingreflus dexteram Panos aram vi-
deastFocus ille ecinere fubftruiftus perpe
tuo igni tam interdiu,quam nofte adde-
tur. Solenneefttranfportari ab hoc foco
cinerem ad Olympij aram, quam fuo loco
e cinere congeftam diximus, neque illa
aliunde magis in altitudine proficit.Et ad
carum,quas anteenumerauimus, ararum
lingulas quolibet menle Elei lacta faciut,
prifeo parentum riru.thura 5: meile fub-
Criticum adoIentcstEtaras quidem
olc*
t I 8 1 *. r. j ? I
oleagina fronde velant : Vino in libando
vtuDtur.Solis enim Nynipbis,5c: ex omni
dearum nnmero iis, quas Dominas appel-
lant, ad communem etiam Deorum om-
nium aram vino libare religione prohi-
bentur. Sacrorum cerimoniis vt qu.Tque
infingulorum meniium flatos inciderint
dies rite peragendis pr^funtisdiruus, au-
gures, feciales, interpres, tibicen prcterea,
&ligt’ator. Qjui vere in Pr^uaneo inter
libandum effati cofueuerintjaut quos de-
cantent hymnos , neutiquam his cenfeo
commentariis prodendum. Neque illi
quidem Graecorum tantum dis libant, ve-
rum etiam ex omni Libycorum deorura
numero Ammoniam runonem,& Param •
monemfMercurij id cognomen efl-)vene
rantur.Satis enim, confiat vfos olim Grae-
cos Libycis oraculis ; Nam ar^adhucin
Ammonis extant ab Eleis dedicarae,& in
illis de quo confuluerint,& quid refponfi
‘
2 cceperint,& qui ab Elide publice mifsi
fueri-nt.incifis literis tefiatum efl. Haecin
Ammonis. At Elei, ad eos s't neffra redeat
oratio,heroibns,& eoru vxonbiis bbanr.
tum iis qui pafsim in Elea terra, nim 8c il-
lis qui apud Aetolos in henore funt ; Et
carminum quidem .effata Dorica enun tist
lingua, fed quis eorum fuerit authornoa
O .1
VX7SA-^'. PXT. SrVE
traJittfr. In Prytanei delicula contra fo-
cu oi cxiiatio afl:. Poflulac iam hic locus,
?c au lunonis tcmDlam acce jam,& qua:
in eo mernoracu digaa funt flylo perfe-
<^uar. Primum omnium Elei tradunt
Sciliuntios,quar TriphylirC ciuitas eft, fa-
num ersxiiTa annis ferme v iii. poflea-
(juim Elidis regnam Oxylasiniit.Totius
i^ai dam operis figura Dorjca ePt , Colum-
nis circunauaque ambientibus, & earum
qaidam,quEin poftico templi runr,akera
c quercu efi-. Porrigit fe in longitudi-
nem pedes tres,& i- x.ArchireS:us qui ope
ri prarfuerir cerrus nemo proditur. Ac lu-
noui fane quinto quoque anoo popalum
matronas ledecim prstexunr,e 2 demque
ludos faciunt lunonia : In his curfus cer-
tamen virginibus proponitur , in clafles
ex aicate deicriptts. Priraaeenim currunt
impuberes piielLe,rum grandiores , po-
ftremo natuinaxim^. Ornatas idem eft
«mnibiis. PaiTas capillus, demilTa tuni-
caad genua, exertus yfq; ad pe3:us dexter
humerus. Defeendunt & ipfatin Olympi-
cum ftadium, fed curriculum parte fere
feira detracta minuitur. Accipiunt vi-
firices ex olea coronam. E boue etiam
qua luaoni litatum fuerit partem ca-
piunt. Ec pifVas quidem earum imagi-
aes
IIBEU. V. fS?
deJicare fas eft. Matrona; feaeci.^
laJis prxfunt.totiaem iis miniftrzattri-
Hoc iprum etiam virginum
luikrHm ad res prifcas referunt. Hippc-
darniaoenira iunoni de Pelopis nuptus
vtsratiam referret, primam omnium i.-
ludinfticuiire perfiibent.eandemq; xvi.
foffiinaruta delectam liabuiUe. Memo-
'ix f tiam oro a itu m eft , Chloridem Am-
phionis fiiiam folam cum vrxko de ma-
rium fratrum numero fiiperrti:em e t«a
fobcie,de virginum cuifa palrnam tulide.
De Niobes equidem prole quidquid coia
pertum habiu,dum Argiliorum res perfe-
qtierer expofui. Qaotl attinet aUtCm ad
XVI. matronarum collegium ,prxter e*
qua; paulo fuperius fcripta funt.hcc etiam
amolius memorant : Demophontem Pifx
tyrannum.rnukiseicgrauibus incoxmmo-
dis Eleos affeciffe; Eo mortuo, quod ilie
nihil egerat depublicociuitatis confilio,
facile EleiadduAi funt,vtde iis quas ac-
ceperant iniuriis mquo iure cum Pims
difceptarent. Ac tunc laue inter ipfos
conuWit,vt,cum ciuitates id temporss m
Elcafedecim vigerent , fiagulas matro-
nam vnam edere, qa;e cum xtate,tum rite,
aco-eneris dignitate cjftera anteire vide-
retur, atque iiis oiEUiuni cotroueiuuruis
5«4 PArsAK.' sr^j
arbitrium permitti.^ Sedecim itaque foe-
mins e totidem Elidis vrbibus vtrique po
pulo pacis conditiones tulere. Eifdem ve-
T6pon:ea Sc ludos , qu^e lunonia funt ap.
pellata, faciendi, &• peplum lunoni perte-
xendi cura mandata eft. Duos vero cbo-
ros celebrant.Pbyfcoa: vnu, alterum Hip-
podames vocitann fui/Te Phyfcoau tra-
duntox Elide, cui Cotle,qaod eft concauc,
cognomen t Domiciliam in curia Elidis
Iiabniire,qute Ortbia diaa efl. A Libero
patre adamatam,ei filium, cui Narcsi no-
itten.peperiiTe.Narceumipfumiam adul-
tum, cum finitimis belJaffe : Magnas inde
bpsseonfecutum,& Minenic.quam defe
Narcsam appellaait,£dem dedicaffe,pri-
mumque omnium Libero patri nonores
decreuiire.Phyfcos&alij bonores Labi-
ti, .Se chorus alter ab ea nomen fumpfit.
Seruant Elei priiiinum illum fedecim mu
lierum numeram,red ex alia, quam toti-
dem vrbiam defcriptione-.ln tribus enim
o£todiftribati,e Ungulis binas deligant.
Neque vero aut x v r. fomina:,aut xdi-
les.EIeorum vllum attingunt numerum
fuorum pa rtc,prialquam fe piaculari fue,
& aqua luflrarint. Eam Infirationem ad
Pieran fontem fufeipiunt. Efi fons ille iu
campis,per quos iter eft ex Olympia Eli-
dem
XIBXR. r~.
^
3 effl contendentibus. Htecfane itafa ha-
bent,vtiexpofitafunt. In lunonis templo
louis eft {iinulachrum.tum lunonisipfjus
in foliofedens : Afsiftit barbatulus quida
galea arraatas.Prifcahsc& rudis cuiufda
•opificij,opcra funrtSederesTerb deinceps
in foliis Horas fecit Emilus Aeginera:
Quod proximo loco Themidisf mater
enim ea Horarum efT)Ggnum polltumeft,
fecit Doryclidas Laced^monius Dipceni
& Scyilidis difcipulus. Hefperides vero
ouinque.opus fuere Theoclis.item Lacedc
monipquem Hegyli filium fui!Te ,& ab
iifdem magiflris Diposno,&: Scilltde ar-
rcm didicifle ferunt. At M ineruam cafsi-
dearmatam>hafla,& fcuto» Laccdatmonij
Medontis effe opus memorantr Fratrem
hunc Doryclidas fuifle^,5r eofdem magi-
ftros habuifle. Sedent e regione Ceres &
Proferpina. Adoerfi fiant Apollo, & Dia-
na. Pofita funr ibidem Latonar,Fortnn^,
Liberi patris,&: volucris Viftorix figna.
Atque basc quidem cuius- artificis op«a
fint compertum no habeo , valde omnino
mibi prifea videntur : Et funt quas hac ia
parte recenfui omnia, ex eborc,Sr auro.
Pofteriorum astatum & alia funt dona in
lunonis templo. E marmore Mercurius
iafance Bacchum portas , Praxitelis opus.
PAVS. ELIA. PRIOR» srv*
ab inuito quidem receptus tamen eft.
Quare Melanis iilas efle copias»quje in ea
parte arca: fpeftanturjfacile exiftimaripof
fir. Quod quartum arc 2 larus eft, fi a Is-
ua ambire eam coeperis, Borean habet Ori
thiam rapientem, aDg.mum.iili caudxpro
pedibus funt- Pugnat cum Geryone Her-
culesrTrini quidem ex vnico exiftuat Ge-
ryones corpore , Agnofcitur 8c Thefeus
lyram tenens.cui adftat Ariadna coronam
praeferens. lam vero Achilli, & Memnoni
pugnantibus fuaeorum vtriqueadefi ma-
ter.Sunt ibidem Meknion,& cum eo Ata
lanta Hinnulum portans. Aiaci praeterea
ex prouocatione & Heftori congrefsis,
adilfiit Difcordiaj.facieilla quidem fodiC
fima. Ad huius exemplar pinxit Caly-
phon Samius Difcordiam in templo Dia-
ria Ephefia:,cumad Grtecorum uauespu-
gnam faceret. In eadem arcx regione &
Caftoresfunt : Eorum alter impuber ; Et
media inter eos Helena: Abie^iaque hu-
mi ad Helenae pedes cum obfbleta. vefte
Aethra Pitthei filia. Appofita eft rnfcri-
prio verfu heroico vna voce longiore.
Tynd'ani£ fratrts Helenen atque ^ethrii»
Athenis
Aj^ortant,
Iphidamas prxterea A.Dtcnoris. filius hu-
mi
1
l 1 B E R. T. $9t
mi ftratu s.Pro eo contra A gametnnonem
pugnat Coon. In Agatnemnois cJypeo,
Terror exprefTas eft Leonis capite.Infcri-
ptio eft huiufmodi ad IpJiidamatis corpus
lphtdamai,pro tUoq; Cccnferxprielia rmjiet.
In Agamemnonis vero fcuto.
Hicpauer efl hominum : manibus gerit hune
Aguntemnon.
Exin adducit ad Alexan Jrii Priami filium
Mercurius in iudiciu de forma deas tris.
Rem indicat infcriptio.
^ er curtus "P aridi esbentat Jpeflanja dea'’
rum
CoTtiora-ylenctils, ‘Iritcnidls, atque 'Diones,
lam vero Dianam rjuam obrem volucrem
fecerint non facile dixerim. Humeris cer-
te alse applicata? funt,dextera pardum prae
fert, leonem altera . Ad bsec Aiax Callan-
dram a Mineruxfignodiuellit.lnfcriptio
rem prodit.
Aiax Ca0andram Locrus deducit ab ara
‘Pallados.
lam vero Polynicem Oedipi filium in ge-
nu collapfum frater Eteocles vrget: A ter-
go adfi<>it fcemina dentibus, &: aduncis
vnguibus quauis fera immanior;Tefiatur
infcriptio Mortam illam parcarum vnam
cfTe. Et fati quidem li Polynicem fuccu-
buiffe, Eteoclen vero merito fuo ceci diffe-
?A7S. blia. pa.i 0 R, srr*
In anrro Liber pater iacet barbatulus au-
ream prasfereas patera , talari amicius tu-
riica. Arbores antrum veftiutn , vites alis
malidtptFuics.Arcarabacjs nullam omni
no infcrrprioaem habet: Exripfa verbem-
blsmanim facieargumenta coniidas : Tt>-
tra fpeluncam mulier cum viro in leftulo
decumbit: Circem & VJilTen eoseife faci-
le vt credamus adducimur, cum ad ancilla
Tum humerum tum vero ad earum opifi-
cia refpicieutes : Nam & ejuntuor funt , <3c
ifs intents operibus . qua: verfibus de illis
loques Homerus perfequitur-Adftat Cen-
taurus : oedes ei pofieriores equini liiur,
jiriores humani. Equorum prsterea bigs
infcalpts funt Sc in illis iniidentes femf-
ns:Equis aurei funt ais, & earum foemi-
narum vni vir quida arma tradit : Hscad
Patrocli caedem pertinere non obfcura efi
conieftura-Et eas quide,quae bigis vebuu-
tur,Mereidaseire:Ex earum au mero The-
tin a Vulcano arma accipere. Nam & vir
ille non fatis firmis effe videtur pedibus,
& famulus eum forciperh tenen s fequitur.
Q^uin S: CeotaurufnilluTi Chironem ef?e
di;3:itant,qui iam vits mtrneribus perfun-
9:us,ac in deorum numerum receptusprat
fto Achilli e:'l,eius luffum leuaturus. lam
fcrb infideutescifio' virgines duas , quarS
1. I BE R V. 55 f
altera habenas tenet, akera vero velaro ca
pite fedet Naaficam Aicinoi filiam elTe pu
taiiticu ancilla ad lauacra contendentem,
iit qui fagittisCetauros petit, & ex iis ali
quotconflcit.dabirari non poteft, Hercule
eum efle.Nam & hoc de HercalH certam i
nibus vnufuit. Arcae opifex quis nam fue-
rit coniicere nunquam ego vtique potui.
Infcriptiones vero alius fortaffefecir, ego
tamen facile adducor, vt ab Eumelo Conn
thiofiSas pacem. Hanc ego cum ex aliis
eius opertbus,tum vero maxime ex eo car
mine, quod in Delum fecit , coniefiuram
duco. Spe£lantur& .dia eodem prope in
loco dona , & in primis modicus quidam
lettusebore magna ex parte exornatus.
Iphiti dif£:us,& menfa , fuper qua vidori-
bus coronte deponuntur. Et hanc quidem
Hippodameae ferunt ludicrum fuiile. Iphi
ti vero difco ad Olympiorum inducias in
dicedas vfi runr Elei. Infcnptr enim fuat
iilx in difco no redo verfuum ordine, fed
orbem ambieribus literis. Menfa ipfa par
tim ex ebore.pa-rtim ex auro fabricata efl:
Opificem faiffe aiunt Colorem , quem ad
Hercule genus duxilEe aifirmantiEt fi,c|al
bus fidorum origines curioSus inquirere
curx fuit, Parium elle Paluelis v-eib difci-
pulum teftantur : Palitelen ipfum arte dir
5 <><? pArsAN. Bir. PRr. stt»
dicifTe a luno exindcjupiter, Deum ma-
ter,Mera!rius,cum Diana Apollo : In ter-
go tota ludoru defcriptio: In \’do laterum
Aefi:alapiu!!,5c filiaru Aefculapij vna Hy-
gea,M3rspr*terea , & prope ipfumprarlij
fimalaclinl; At in altero Pluton eft , 8c Li-
ber pater, tu Proferpina,& Nynaphajduae,
quarum altera pi!am,clauem altera tenet.
Eftenim clauis Plutonis infignerEa prodi
tum eft ratione, quod a Dire patre infero-
rum fedes ita claufa eft,vt nemini inde re-
ditu? pateat. lam vero quod A riftarchus re
rum Olvmpicaru autbor locuples, memo-
ria prodidit, id nequaquam pratterierim.
Sua igitur ille attate, cum Elei lunonis far
tatefla.quod vitium templi lacuna'' fecif-
fet,Ioca/Ienc,inter tabulatum quod ad fpe
ciemexpolitum eft, 5f fcandulare teftum
cadauer cum graui armatura Saucij homi-
nis reperfJ memorat. Hunc ego viru exi-
frimo pugna intra Altin contra Lacedqmo
nios comilTa. cu fe propugnatores ia tepla
Deum recepiflenr,& inde de ruperio,''e lo-
co hoftem repellerent vulneribus cofecftu
iam moribundi? illucperreptafTetCadauer
eius tam diu inregrum permanfilTe, quod
neoueperasftate vapofj, neqjper hyeme,
1m illi? latebris abditum . frigoris noxam
contraherepocuerit. AddidirAriftarcbus
elatum
t I B 1 S. . ^97
elatum extra Altin, &cum iifdem armis
humatu mfuille. Oenomai quam appellat
ipfi etiam Elei Columnam, ea extat ab ara
maxima ad louis xdem contendentibus»
Quatuor fanceredla? funr adlseuam Co-
Iumnx,quibus lacunar fuftinetur : Fulciuc
cxdem ligneam Columnam iam vetufta-
te ruentem , ferreifque incinSam vinculis.
Columnam eam fama peruulgauit.in Oe-
nomai domo fui!Te,fola mque ftetille, cum
domus reliqua fulmine conflagrailenld
elegi teftantur in atnea tabella ante ipfam
Columnam incili.
Vna columna ex hit hcJJ.es jumfola relitla,
I» celfis Jletemnt qna aaihsts Oenomai,
2lunc exte Icuu in templo circtendata -Pinclit
7^chthcr,tiec me flamma Doramt edax.
Accidit vero ztate mea quiddam huiufmo
di,cum Romanus quidam Senatorius vir
palma in Olympicis adeptus, viSoria' fux
relinquere vellet moDimentu,cum inlcri-
ptione ftatuam ex tere , fcrobe altius effo-
diendam curauit prope Oenomai Co-
lumnam , repererunt qui opus conduxe-
rant fcutorum , frenorum , Sr armillarum
fragmenta ,qu«ipfe dum eruerentur vi-
di- Aedem quandam inligni magnitudi-
ne Dorico opere , Matroum prifcum reti-
nentes nomen appellant : Neque vero
P j
^91 P AtS. EtIJS. t>s.l01{., SIVS
in ea 'filum extat Deum matris fignum,ft2
fur tantum Romanorum imperatoru ibi
erecta faut.EiI: hocipfumMatrcum intra
Alcin: Et eodem in loco rotunda figura ce!
la,quod Philippea vocatiln eius fumma te
fludine jeneu pap.auer eminet , fibalaru itf
caput efl ce1!c trabibus. Sita eft sdificium
hoc circa Altis exitu ad l^ua Prytanei, e co
dii i laterculo extrudu, tedu colu m nis cir
cuncjuaq; fufiinentibas.Hocopus erigets-
dii curauic Philippus cuad Cheronea gra
uiter Grsecorum fortunas attriuilTet. Et
dicata; quidem illic flatua: funt Philippo,
& Alexandro, Amynta: etiam Philippi pa-
tri , eas Dccnoa Sc Olympiadis, & Euridi-
ces fecit e.x auroj^ic ebore Leochares. Ve-
nio iam ad ftatuarum, & donariorum ex-
po&ionem , & eam quidem bipartitam,
quod fcilicet ea de re conturbate agendum
r.on puraui. Nim alia longe ratio efleb-
riimomniiim donorum, qua: Athenis in
a ree po!'n fur t : 1 lla eni m frue ftatua:, !rue
aliud quodiiisgc 'usfint , dis omnia dica-
ta fjnr. Ar in Alti Parrim deorum nomi-
nibus ceefentur , partim yero yidoribus,
quo eis hoc etiam velati quodam corol-
lirio honos haberetur, Cuz funt pofica:
flatus: Sed harum quidem po/letius fiet
a nobis mentio: In prarfentia ad eamix
prtrdp
Z'IB^R. V, ^9 9
prsdpaa funt deoium in%nia fe con-
Terter oratio. A Matroo ad £ad,um re-
fla coBtendenti-bos ad lauam arca Cro-
r.ij montis finem , crepido eft lapitlea
monti fubieaa,ex ea gradus in dumm al-
fnrcunr.In crepidine locata furt aiiquci.
xnealouisfimubxlira. Confiata illa qui-
dem de muitatiria recunia Athletis qut
fraudem ludis feciflent irrogata. Appei'
lanrur ea limulacIiTa patria voce ^anes»
quod eft opinor , loues. Eorum fex eic-
fti funt odaua & nonage!;ma Oiympia-
de Namtum Eupolus Iheflalus ex iis,
cui ad pugilum certamen ccnnencrant
.
Af^ccorem Arcadem » Sc Cy7icenum Fiy
tanin pecunia corrupifiet , & p^terecs
Phormionem etiam Halicarnafientem
,
qui in Olympiade fuperiore de pugUa-
Hi victoriam adeptus fuerat , cum ipfum
EupoIum,tum eostjui pecuniam cepil-
fenr, quod primiea corruptela m orum
re’i‘ncnem polui!Tcnt,E!ei in xranos re-
tulemnt. Er eo fignorum numero duo
fecit Cleon Sicyonius : Qj.iatuor quij^cn-
aua finxerint non habeo dicere, let'
tium aut quartum fignum ibi Fr^^ene-
tis ,elogia.cxteris adfcnpta vidcaselm*^-
cis verfibusi hioncc eorum primum pe-
dripernicicater&reliqui coipbrjs rofcei$
P 4
€oo pats. itxA: yitroR., sir»
Olympicam palmam acquiri . Altera ioJ
fcnptio ligoum eredu Deo teftatur vc (i-
mul & honos loui haberetur,& cum Eleo
Ttim religione ad Athletarum fraudem co-
ercendam terror coniungeretur. E dua-
bus reliquis altera Eleos ornat, atque illis
magnx in primis iaudi,quod pugiles no-
tarint,tribuit:Altera edicit iigna illa do-
cumento Grasciscunais efle non debere
cuiquam Olympicarviflorteipem in pe-
cunia eife repofitam. Pcft Eupolum me-
inori^ proditum eft Athenienfem Cal-
lippum ab aduerpriis quinquerti} coro-
nam pretio auerriiTetld accidit Olympia-
de duodecima, &cctelima.Et multam qui-
dem cuma CaIlippo,& iis qui cum eo coi
Juf^ant.petifTent.Elei miferunt Atbenie-
^s riypenden eam multam deprecatum.
Verum cum exorari non potuiffent Elei,
eam Arnen-.enfes animi elationem prse fe
tulerunt, vt ne Olympicorum quidem cc-
Jebntate prohibiti indicatu foluere prius
voIuennt,quam Delphicus Apollo percu -
tannbus refponrumdedi/ret,non refoon-
lurum feantequ^m fatis Eleis feci/Tent.
De CUIUS mulra? pecunia ligna totidem
qaot illa fuperiora louiereara funr.Et his
eiegi adrcripri nihilo mitioribus fentco-
lusjquam lUi fint de Eapoli multa. Efiudi
l I B X X. Y. tot
est prima quidem inferiptio, oraculi iuflti
Eleorum de quinquertionum fraude ia-
dicium comprobante ea figna dedicata. Se
eunda item,& Tertia in laudem eiufdem
iudicij. Quarta ad viSoriam non pecu-
nia, fed virtute afpirandum docet.Q^uinta
quam ob rem figna pofira fint cflendit.
Poftrema omnium rerponfum illud Tel-
phici Apollinis, quoilii quinquertiones ia
re damnati cenfentur, commemorat- Duo
pr^terea figna funr de multa palasftrita-
rum ereSa, fed eorum nomina non tan-
tum meifed ipfos etiam prifearum apud
Eleos rerum interpreres fugiunt. Appofitj
Ilis -iuoq; fusfuntinferiptiones-Earu vna
declarat Rhodios fraudem paleftrit^ O-
lympioloui pecunia luifie. Altera poli-
tum lignum de multa, qux iis irrogata
fuiiTet.qui dolo malo de palicflritis pal-
mam meruiflent. Reliqua omnino figna
interpretes iidem tunc dedicata memo-
rant. cum Olympiade oftauaiiSc feptuage-
fimafupra centefimam a Philoitraco nu-
mos accepit EuJelus-Huncfane Eudelum
Rhodium fujlle,fed in publicis Eleorum
montmentis, quibus eorum qui vicerunt,
memoria commendata eft,dmerfa prope-
modu comperirStratone fciJicet Alexadri-
nu centefima feptuagefima oftaua Olyra-
P f
<OS PArS. EL I A. PR IO»., SITt |
cem fteterunt.Incifa vero funt in ima pila '
earum duitatum nomina , quarum forti
opera eo prilio profpere pugnatum eft.
Primi omnium Lacedjemonij , poft eos
thenieiifestatlfcripti Iiis ordine funt Co-
rinthsj.Siqronij, Aeginetittum vero Me-
garenfes,* Epi.iaurij: Ex Arcadum conci
lio Tegeatce.& OrcHomenijtAd eos Pfclia
fij,Troft;enij:Hermionenfes: Ex Argiuo-
rtim finibus Tirynthij: foii lue e Bosotis
Plateenfe.s:Ex Argiuorum vrbibus Myce-
n^i/Ex infulis Chij.Milefij, Ambraciota::
E Thefprodite continente Tenij,& Le-
preatart ii: bi quidem pofrremi foJi e Tri-
phylia. Ex Aegio autem, & Cycladibus no
Tenij folitfed Naxi) etiam. ^Cythnij. Ab
Euboea Stytenfes : His additi funt Elei,
Potideat^, Anaciorij : Extremi omnium
Cbalcidenfes Euripi accola:. Ex bis omni-
bus vrbibus hx propemodum ita deleta;
funt j vr earum nulla extet . Nam My-
cenas exciderunt Argiui poft eieflos e
Grxcia Perfas : .Ambraciotas , Sc Anafto-
rios, Corinthiorum colonia , Cfffar Ati-
guftus Nicopolin ad Afiium promonto-
rium deduxit: Nam Potidaratas bis do-
mo fua pulfos, a Philippo Amvntae filio
femel , Sc ante ab Atbenienfibus refti-
tuit quidem Cafiander , fed quse Poti-
tlBlR. V. 609
ixi fiiitjamiffb verere nomine , Caflan-
drea nuncupata. eft. Signum boc com-
muni impenfa harum ciuitatum in Olym
pia ereS:um,fecic Anaxagoras Aegineta,
cuiustamenab iis , qui res Platxenfium
confcripfcre, nulla omnino fifta mentio
eft. Ante hoc louis fignum eft asnea co-
lumna, in qua foedus incifum Athenien-
fium cum Lacedimoniis in triginta an-
iios;fecerunt Athenienfes foedus hoc re-
daSa iterum in ditionem Euboea, anno
tertio Olympiadis eius : in qua: Grifon
Himerius eftadio vi£l:or difcefsit. San-
citum in conditionibus illis eft, eius pacis
communionem ad Argiuorum ciuitatem
nihil pettinere,priuatim illis cum Athe-
nienfibus liciturum amicitiam iungere.
Aliud enam Touis politum eft fignum non
longe a Cleofthemis currmde quo pofte-
rms nobis erit fermotDedicarunt.Mega-
renfesiFecerunt Thylacns.& Orethus fra
tres,eorumque filij : Quibus vero illitem
poribusfuerjnt,3ut a quibus artem didi-
cerint , mihi fane ignotum eft. Prope
Gelonis currum , ftat luppiter prifci ad-
modum operis » fceptrum tenens t Hy-
blxorum donum effe aiunt. Fuere Hy-
bls Sicili» ciuitatesdux, cognomine Ge-
rcatis vna, altera Maior. Retinent hac
[Document text truncated for crawler view.]