De viris illustribus Ordinis Praedicatorum libri sex, in vnum congesti
Full text
. 3JOp3J EK —
. ’cl:g snb^iucppnL 3t:<f giusjs.iJ 3p .7min’b9^-p3]‘E3pipa!jJ
• iu3ju3j3n!inbo|En[)d.p7p’‘soujniuinbo] £nb3p‘uinpp3U
:] utnnasdjsd pc pnsjj 0 suojJcaujjisJ J sp injitiboj uou'X3J
ii Einb •3|iEainuEJauo'^'f'!yE[npod[ •o^qd 3uiu^>£\i\f i'03
, I jwjp sijBjinsjp B/nui)p3p^au3pod i.7vS3[f4s^jE]i.iopm: S3.T
^• d iiiBps poabpE-ou7‘ upouKj^-ippjaixpNqi aiens 'b‘nu
‘ned pE asaiHsd oriEiuajand snaEuojjvd sani xa ppnb‘su3D
p‘ODO[‘pO3'|OD'7'l'0 ui SfpA JiuspiA uispi iiib‘uin3 JsdqA
:,^iioi:[jrp3pD3 snt!o.nEd ay y uiEn3‘snaEuoaaEd siani suoiaEi
..^JioaaEd pEsasaia-iad msuouEauajpd 'apip uinpl-papusq i'Z
^^d 3p • tu3iJoiaEa!J3j$ad’nDy.i3A upsipi tn luno^o urpipo-iy
a-^eoijy anaspiA uieu 3 porb ‘luoaaEd sniyi auy y ‘ tUEyspoa
ipuEiusjzEjd sni ausqEij peuoui pqnb ‘atnbui uinp'Euoui
i^pioap ' sipipd xsjpnsA urbo ui 'qqy sjEiujy jnaapjA eat
^:''aun.i3njEa'sipsnc3a’Epuiysuuudsnqonp uiEjdtij jenb
xappaod iSifjos oyodjsj gyi 7p'btauEUfsiiaEau3j5ad anD
b.inaaA Li ypsp uro"^ 3p‘op jsd Eaipexa ?p‘ojaEdnni 3 p
Eaxni‘EpBy ouoaaEd e uiEnbuEa onipsya
;^aiaaojoiaEau3ja:adsnp ‘opuEau3ja3.idaiiaij3d3j3uoyj3j
od yEnb snp ai eiiib ? anasqeq usuiBa ijea ojd‘snuojaEd siu
d!) ‘snuo.aaEdaA smbuaiusaEausjaaad^'!
ip siaoyj^od yEnbsuojoaduiryand uisajEjpA ‘oj3A sna
: loaaed sjm X3 3Eiu3nojduouponb‘ipuEau3j$jdsni aE 3 q
smb pqnb ‘ jaapEjnSsj opuanbof Pani m anausdaa uou
: aun i 'yaaod laapuodjsa quapd emb odoj ora zz.
;d ponb‘anai§r-qouo^ • raEDipBajui aAnnaspaodjsa innEj
juyErmnopB ‘ana?pu3yosnpaEpsBap3AaA usuiEa 5.tnaB2i[
oDsaaBdpoiBiuoadoyuodjsa asjTjEnaaiA sipipaBjdxsapo
'saspuodysa piniaBaauoD urSsjjBpBDunuajsjsdns
i; •suibiauBapqqY/<iqA pqnb •aou’gi’ i •jp3purEao'g ap 'op
nSaE uraiaBaaoD asd anoy ‘ anaeuadaa uou p]ai|B y ‘syspoa
aaoaay eii ‘smBi.iaap pA ‘jtjadED sui]]! stiuoaaedysanDy
,qq V P9’'^b ‘ 3jjod luSaB anaspiA ntib xy j. •ainunqo ranaBD i z
asp ranip nsj ‘tuElpi^^^ ^^IIT ^ ‘ddoDj.jj snanapim
mj buaBauajsad ap ‘ suayni^yraaaBqqE asd oiaBau3j«>jr1 tutip
tib BrpBj aiuj‘BaBa33Bpv: ^P syspoo^p ui naBDUsp n3j‘E]]3dED
iBpBnb sauEOBA • g I ^ I ouub 3psEi[Epqnb‘apBj srayjinou
bpy*uin]OA'Evnpouiiad ui aunjBanjd-jZqyuoo upqqy
"^i3j]E030[3nbo3;A UI ap -Zi i ap-jjTiqyuoooptpsadiyp
^Q ainSaEBai a5‘anaBia3d3a ou snuoaaed suip ranD‘snaBuoai
' ;d SUI nn3j)Euora ranpipsad aEsqBq pqnbaaausubsjuoo aj
'jnauuajEu uou ^yspos rano ‘EaEaopas>‘BpnayuoD aiasnf $u
||ni's (lasyBuom siuoq 3pdi‘anairanj$ad‘snaBDia3pti3j‘sEi
f idea 3j qiy susqEij EiqooaaEd Euoq aiaaBiaadsa ounu ap^Bjpd
j
X3|daiy asyinj raqo amo pqri& qraixeui ojpaaE 4 . ‘ys a^ji?
ba Eai ag • ana ISE susjaead pB Enb 3p ‘ BaEaaDBjy qp a-f-rt W S
'I -bpos smyi siiaBuoaaBd snisasqEqsoajifpiiad sodeuoiu aj
|c paBqqE ‘ anaEiioaEsp X3 aaauanbajtjoD ag» ‘snaBuoaaBd siani
joyEDOo 3e:pBy anauEOipoianaiyui ap ‘ ouBausjaEad Epip^ad
|p' bA‘siaiuaa3auiau3jj3‘3]jB$ad'upopoayodu3raBao'n^
i , •anaBaajjEsuoiaBqoadijBaspiaasDiiqiuuanoHuraosaiBp
.'AJ Oiw^qoj UIEDBJ uou Doq UI UlEiaS asoig 'aiEUlEj ag'‘ra3D
«EoijqtiSasd rasapibjod iJEqoad ansbyaEaEuoad oipuE
^urao Daayjnf' ‘ainunqoEunpgsuaqaujapoaipoaijninqaj
IMyndodJfdaasd snanaiyuiaiiy (anapip aA)aiEia3inb'03pEj,
® '®^^s3ad 3p snp^jsid -qqv Jdiptp 3}jiD3y f gd -
1
ouub sp
» yapja aiEyipBrjP'^‘^''‘=-‘=EionEau3j3Eadx3lnauEau-gaaD'e:p
piEadquapj^ .jjDuoaaEdpEasuiaaad EadaDOE aaaAas>‘aiad
; lad onEau3ja;ad^?n^>3°9-^ ‘siuoiaiaad siaijdray naj ‘siuon
Dijddnj uiEiA a.f oiaEauajaiad seije aaaq 'anaraS
f| E snaEuoaaEc! EatagbnaEuoaaEd siant auoiiEa EpEj
^ laEpaaasouEtqio-i^^d soaaaa aadEpEy ouEauajaiaci <b = ajUA
I’ ||payauimnoil'|0^'-^--^2^PPP^PU3^dadagi‘Zii yuoaui^i
® joaQ aitipA iL^} ^ ranpuii5^ -qo oae -ay aaA ui-b-p (
i‘; |p3ad ui -aii J) sp ipo-yop anaiubaj ajbaapa-apop dei[ Eai
ij ) ‘TJ3puo(^:i^y33od SUE} 'xaa ranyi pE-aaA ui •aajaap-joa^f
I 'paavib'a uilT^d aA*suaEuqaaEd siani auoriEa a|]Ea
* '5ad anaiu|inj<Ead‘aaaEddK uou snip snuoaaEd apdiaauEauaj
i I Ejdi aa sinb y ainpoaipEraanb 4 ‘snaEuoaaEd siani auoia g 1
'unaa j <b ‘auunxdgni bna.Eijadjj snuojiEd sniiEjjnnn
Efuabad iaESa||B3oii pE fnbbii|nuf
•aoouoa rano-f ‘aqipy pE •op'ip5a’d iijed ur^£^yao3-ay-xa|-y
aipEaa\ag' • ipjuodj ap ‘ aiapy uib si-ed upujEiEqpaddE aaiiu
-tiiiirada ao •aiiiSEUi'i§ Eaxni ‘ aia anu:
-naiai(3,'^as'-ay!SEai'i§Eaxni‘yaanipaEy aiaaaqoad lunuEJi •
-uoa aadop-iii*>Zspn,i siooiadainjSad anoiiEa oy njDuoo Epip '
-SadanaEqoadaioaqauifi^ J. •auaaapaaoad aaniapauoiaEq Zi
-oad SoiEj anbjqE lUEiaa uaaisa $nb ‘ EpipJad aaaEnnipE uma
]nra ‘aaaay nananj urpA‘aajja e^ej iqA pajbmiiu^^puiy a|
EaidED Doq aadnj opEj uou‘aay opoaionb pAbpEj ay
-au a9‘aiauoiaEqoad Siuej sipa jpiA uou uaraEaEiiT^^ranpa "
• t 'DypnEag 'opEgnED m‘gz 1 qy ugd uyaaQ aixip uiEua poyb
‘na aad aAboipag-puaA pa ap' 3 *aadnj ranaq urpg-SandV
-h-gi uronb ^ si pAbjdraaA ui -EuoaaEd aana appEia
ap'q3o-g lEaspap aA ‘yaiod laEqoad euiej aadasibpip»!-’^^)
jpb‘ouiij)inbnuE snaEuoaaEd aana opuEqoad ap snuiuSE u’‘i3
anaapiAaaaa^nj apinbponb ‘aod iaEqoadajpaaoysaii' 1
'
anoad ‘EuiEj ao ‘xon Eoiiqnd ya oao[ ui oa ap(oipr^^''^®9^
ya uinpuaaipauiixEua ca pon^ 4 . • anaEpuayo
iiiu ‘aaaaadoa oaoapSad laEqqEsui aiEa‘yani 3!P°d
baEpadj rana pEsuaEuoaard sni ranid'"*^!^^^!^ ^ snaEuoaa
sd siant ia xa auonEiuaiand aaara-"’^ Eunpippa ui
xa auonEauai^adaaara-;’^ tunp.paiaa raaaEqqy
pE ‘ ya uinaEapaap lUEa aad iT-nainbajnrajod UEoyiaaA Eid
-aa 3 Eaijd/'.id. 4 nr--J^i^^®i“^.) EqaaMA ‘suyodoy siyi
•ng ,.d:A ‘ onE]]oa anaiqE|pddE snuod 5nb‘oianiiyui Eaaqij
ona aiaaoy agi ‘aiaory uiEaEaS uiaa aiqiuiEj y|i aipA smiaaEiib
yiu‘n3E]qooy. aa aaanaiyui anaiSoo uou sndosjida auna bap
ip uiEiaa inbraiad ur^uniipy ya opnaanjuoa^gl^yuoa ui'eiu
- iuia 5 )-y ap-uioQaEjpddEaAbtiEpuEnb uiEiauEaouoq snnod
paj‘ipuEaupj5jd snioamsnaEUoaaEd sni aaaqEq aniunoip ur
‘iiaajuoD uimoyauaq p na) ‘inaiyui rana saauE§oabnbr
03jidaaaauaj2adaAbutpni3iij03xaauaqEi|a3nrt'’ n.
-Enbip y b‘ya3uiq agpaaEauopnEO-p ufo
IA ‘ sapa auty uou sauouraiyui aUE siiya;
'yaumooiioo n3'b’y ui‘aEd'9 uinnid sam
-ipEiaig) apquEg aEiEpap ag •EuoaiEd aa
jj'Z-b'9i SBUiiuaaaap •aua araEqoada,’/i
opi ay Euojaad y ‘anaauaa aaaaEj uie||i.:
-nE-a-pipqqy aisipaA ‘Eaaqyanaptij
•EiEi uajaiad uinuoaiEd aad Euojaad a*
-naiyunaaipiinanuoD uouaoq ‘av
aaA Eipa anaiSi ic-r “p«au,
Ta_ '.'-ainjodoad^a ul aac}|
' audOip iqi aanb siq
-ai ‘.bjinb ponb'y'['§d-| uiUEa-
-uiiiraoD opao uiaar§'ojipEaE^
ap anaEqoad IA ‘ raaaEiiyaoau f
®nb ‘aaanyyui uiEaEiuajsad
,
ap agibnaEanaa snuEnpEg saidcj
-uaiuaj EqaPA Eiauanbaj auni:
•p UI ag ‘ rana aad iqi ia ‘ nu,
aiadoad anaiaipusiEiEi Eypa;
•unaaig •aaEanoptiE b 'p u
anapippunapiuiEpEj apuy
oad anapip pnip |u -[•
raEuojiadaEiiaiyui lAbiiEU'
-ni npadpj aoq iSiyaaui aaq
-ey uindo3|idg‘uaaana'y pE a'
Jad ipuamiyuistii «bbniaun
lE auiixEUi og 'aaauiaaad soa
,
pEEyajaaaEpipSad uisnaEuoaiEd snranii.
xa laauanbajuoo agpnadraoo snaEuoaaEd sa. .
‘oa apiSqpauiaaqapbiauaauajEpiputonby a -
sni o2aa ‘uanuoaaEd pEiEpadj aiadoad ouEai,
ip 4 . 'ayoa'! 'D UI ag^aEauajaiad ayidiP snuoaiEd ‘b’ •
-oaaid aani ap •eiou")' ui -y 'o ui aiiyoA uiapa agnyu.
-laopuEG ui anunnbaj ftp uianb‘qq y lEiEpap aa. .-P ”
aAbippaaEnbipui siiaEuoaiEd sni puaqEijaiaaduioo!
‘SnbbnaiDipipEaasjSjt^ sni isniimij JgbadaaaEatadoqf
up|5adp3j4.buouE3U3)5ad Eiadoad apnsj‘03dabaE ap ..
b^-i-i^^ia-P-aant ap iginaauiEiauaanat Emi d-
'y.
DE VIRIS ILLVSTRIBVS ORDINIS
PRAEDICATORVM UBRI SEX
IN VNVM CONGESTI AV
TORE LEANDRO AU
BERTO BONONIEN
SI VIRO CLARIS^
SIMO
NOMENCLATVRA AVTORVM VOLVMINIS HVIVS
loanncs Garzo Bononicnfis Leander Albertus Bononiefis
loannes Antonius Flaminius Io- Caroli Florentinus.
Forocorneltenfjs. Eartholomsus Mortarius.
M. Antonius Flaminius, Nicolaus Brixianus.
Sebaftianus Flaminius j Georgms Mediolanenfis»
Fcancifcus CaRelionefis canonicus Florentinus.
Hexaflicon Nicolai Bagnatorii Brixi
lam Troes cantare finat^bello<^ fuperbos
Grauigenas docto carmine Moeonides»
Facundus fileat umgefla infignia narrans
Romulidum grandi Liuiusbifloria.
Pallados omnigeni cultrix uirrunis imago
Emicat alma ducum nam noua progenies
iwM
^3
k-.
s
LODOVICI CAELII RHODIGINI IN LIBROS ILLV/
Rnum Vicorum ^ab Theologo clariHimo editos^Leadro Alber/
to Bononiefi ordinis Dim Dominici^ac Cocionatore uebe
mentiflimo,adamplifl[imu.I. V,Docc6re,D. loann^
Seluanum Gallum Regii SenatUs Mediolani Mo/
deratorem^acPrincipem^Praefatio,
I ullum efl (criptorum gends^cui rationalis nacurx inf€.
rioris (alus referri accepta debeat^ea nimicu ell^qux cbw
Rianx jueritatis propugnatorum inflituta^et uit* curri/
r culum bceuibus explicat hifloria cultior , Equidem auc
lulcepti ab Leadro noflro me operis amor fallit^aut ge/
ftaru reru comemoratio nulla bonis ditior exemplis eft^
ac qux delinimentis louialibus^uti eft apud Platonem;,
adobrutam rationis compotem animam explicet grauius,ec ad bonam fru
gem prolectet potentius*Ni Fortitudinem,Fidem,Iufliriam^Conrinentia,
Frugaiitatem,doloris ac mortis cotemptu infinuarint forfan iiv»gr«o-1tgoip
cum Fabciciis Curii,uel ReguIi^autOecii^ac Mutfi,c*teri(^,quos hifloriis,
uelut plane ufrtutum coryphxos^lulpiciunt pieri^,amplexantur^coIUnc,^
noftrz religionisfanctiores animx.Quas in ipfo diuinitans finu et natas,
et educatas uitx (urna integritas ,laborio(a infl:ituta,eruditio intima, et in/
cnarrabitis^ac deni<^ non adumbratus ,ied ut plane dica,ueris,ac fpiranbus
lineis expreffioc prxpotetis Cbrifli typus igerit undecu^ admirabiles, Ab/
fic ab Chrifliano uiro tam deprauata rationis libra .Ibt enim qux claudicer,
toto,quod aiunc,coelo aberrantia baud pacum multa.bic nil no excuffum,
inculpatum,oronibus porro numeris amuflitatu.ec quod mirari fatis non
fit,quando C2teri,umbrx uagantur,et plane in fenfibus fomniat,bumanx
claritaris,aeeminenrix,fiinteUigatuc,luminafunt hxc mulco nitidiflima,
Sole potentius ex diuin icatis prxicripto mentem omnium ita demum illu/
fttancia,ac uelut aflFlatu fanctioce corripiecia,ut refipifcamus modo,reieccis
prorfum auocametis oibus, diffolui primo quo^ tempore expetas,ac effe
cum Chrifto. Qui unus eft: cum patre,aefancco fpiritu,uerus,bonus,et ue
ritas una bpna,(ed et bonitas una uera. Quamobte dici baud facile quear,
Leandri Albecti fedulitas,^ me in plerifq^ aliis,necpauas,qus uelut artifex
longe fcientiflimus,condica pridem ,ac prxformata ingenio eminetiflimo,.
et primx nqc*,in annum tamen producit nonum^fceturx nobili ad macu/
ritatem ocium impercitus,ita fempera6feceric,uc rerum clariflimarum uber
tate tcanluecfqm rapuerit perpetuo,fed bac in primis cura, Vitas illuflrium
A ii
CHridian* uenratis ducii facroru in unia corporis uelut mole^cohgercd^
ab Imgux culfioris hominibus uanis in litteraria promptas monumcta^fic
denic^ pellexit uel arripuit uerius ut (ubinde reciqa apud me illud Home'
ricum utinam 'to»ou'toi ^4H.ai/uoi(ru^($pot^^oiV4r bf^votjaiv. Sed de
Leandro fufius alibi. Nunc reliquum eflloatines ampliflime Regii fena^
tus moderator^ac Princeps infignis opus hoc^cuius uelut propylara facrum
priferunt nomen tuum^lecturifc^ ingeret perpetuo^qua foles omnia^fron
tis hilaritate in arcaria recipias domeflica^ In quibus ueterum ingeniorum
immortales anirnac loquuntur aflidue^Claritatic^ uirtufum tuarum lumen
prsmonflrant uibratiffimum . Quippe inter tot thcfauros^^tuuis nitefcc/
testae illuftri confpicuos rerum fcientia^nullii opinor^compereris^ huic que
antelatum uelis feugePqrum uarietatem.complectaris^feu prarceptoril fa'
luberrimam difciplinam^Q ua Chrifliana: ueritatis Proceres eminenriflrimi
tum uerbis^tum uitae fanctioris horrore demii^ fanguinis ubertate affluen
tiffima inlcientioribus prTlcribere nofeitatur^Quidnam uicturi gignimur^,,
ordo quis datus. Quodutiqpex ufuuita: clarius multo eO:^^ ad linea ufi^
pofirema gentilium uolumina uerlafle,qq et ipfa multis lita ingenii lumi/
nibus «AAot argoo-^ioVuiro/v ouAt^.Tuaeucro imprimis congruit Nata;
lium luci fplendididimae^ac fortunaru amplitudiniTed huic prtecipue^que
fumma uirrutc confoues et tueris loco eminentiffimo^Siquidem omnium
maximi Regis exactiirimo iudicio in clariflima Mediolaniurbe regio prx/
fectu» fenatui altiflimam fubinde profers doctrinx magnitudinem^qua ue
terum lurirperitorum^ac recentium placita perinde ac ungues nofli tuos
id quod editis comprobafli uoluminibus longe clariffimis. Sed et tan
ta morum elucefcit grauitas^tantaqp clementix increbuit fama,uc
facundiam hic exequi non pergam.aut eminentiflimas animi
diuinioris dotes alias^ut iuflius tibi multo^^ Catoni, poflic
contribui,efle te prorfum in omni ufu fummu . Sed de
te plura ct comodius alias. Nunc id modo adiecerim
.
citra tux amplitudinis nucupatione,uix tam exit
miam lucubrationem pede faulTo potuilfe pui
blicum indipifci,Proindc quia magna aufpi
cantibus bene,feliciterqj prxfari addecet^
faerx paginx facerrimi uir animi pro/
fpere aduocatur Aufpex clanor,uC
fimul et Lodouici tui adfit
penatibus tuis monu/
mentu aliquod.
Vale.
V
. 5
FRANCISCVS FERRARIENSIS ORDINIS PRAEDIC.
LEANDRO ALBERTO BONONIENSI S.RD.
Vita efle Leandre Chanfrime^qurbommum mores ad bona
m poflint ftugeinflitaere nemo eft qui ignorect At illud ego ma?
xime curandum effe credidenm ut aliorum bene et innocenter
acta iuuenes aut uideat^aut accurate legat. Mollis eR enim adu
klcentumanimus,potefl(^ in quam uolueris partem facile trabi.Quo fit^
ut quemadmodum ibeiorum moribus aflTuelcunt ad unguem^ita ea facilli
inecomplexentur^qu* aut frequenti ufii audiunt^aut aiTidue legunr. Hac
ob cauTam uoluere Romani^quibus lemper bene inflituendorum iuuenu
dilige* cura ftiit^ut in eoru couiuiis pticclara antiquoru gefla narrarenf ad
libias^quo boru narratione icederenf ad gloria^eniterenf(ji Prilcos Roma
iaos moru itegritate^aut xquare^aut etia fuperare.Na uti noftru ingeniCi in
ea acte^cui (e addixerit^facileaflurgit ita humani aisgritudines facili fludio
moderamur^fi ad clatifTrmorum eas hominum collimitauerimus exempla.
Non. poflum itaq^ mi Leandre tuam in colligendis patrum noflrorum ge
ftis;ar<5 probatifTimis moribus diligetiam non magnopere laudare^quippe
qui uideam laborem hunc tuum effe maximam religioni nofir* utilitatem
allaturum. Nam cum ad ea ipla antiquorum gefla^quac in unum uolume
sriumpbalt pompa facundacj eloquentia cogefliRi.ii^qui in religione coa
lefomt^oculos animu^ adieeerint^fibi uitio atq? defidix da dum putabunt^
nifi eorum bene acta feetetur^quoru habitum inRitutac^ delegerint. Quid
enim turpius homini potefl accidere^q ab illis ipfis defcifcere ducibus^
quorum aulpidis et (anctionibus & deuouerit^Eris praeterea Leandre
de noRris patribus femper optime meritus^<^ tantum laboris illu
Rrand» noRrx religioni imperriueris^idi^ eum uenuRate quar
da^et gtatia.Quare te^q maxime fieri poceR^rogo^ut excufr
(bnbus etfrenu adhibeas et calcana^ut inq hoc opus
tuum^omni profecto ex parte laudandum^in
lucem efferanc^et citato curfij^et penIi/
culate. ValeFerrariscexxdibus
S.Matix angeloru quar/
so Calen.Mattias.
MDXVI. A i ii
DIVO DOMINICO PRAEDICATORIAE FAMILIAE
PARENTI OPTIMO,
ASCENDENTI DE VALLE LVBRICLMVNDI, GHOR*
PLAVDVNT ANGELICI
7
lOANNIS GARZONIS BONONIENSIS ORATORIS CLA
RISS. IN VITAM DIVI DOMINICI PROHEMIVM
INCIPIT AD.R.PT, VINCENTI VMBANDELLVM
THEOLOGVM POSTEA GENERALEM MAGI
STRVM TRIGESIMVM SEXTVM,
VANTVM VTILITATIS ET EMolume
ti c5feqLianCqui fe fe religioni addicurtno adeo
fum expers cofilii pracftariflTime pater^quin fxpe
q et mulcti mecii cogitauerim , Na cum ille collu/
ctator et aduerfanus nofler ad oes dolos uel cogi/
tandos uel explicados mirus fit artifex atc^ omnia
qux illicere poflunt^pro laqueis babeac:c6plures
nr le religionis benefido tutati eent^in fumii dilcrime adduxiflet.T ria fiitt
quorii homines illecebris irretitos in omne fcelus igurgitat/libido/arroga Libido,
tia/auantia .Q^uo fit^ut in pemitie ducanf. Multos meatudit xtas^qui cti
nefanx libidini aRricti eflfent^pardes ferro petiuerut. Alii i iplam patnmo/
nium contulerut^ut eos domorii fuaru portentum et pene funus exntifTe
appareat. Regna coplura (neqg tu id ignoras) hbido euertit, Semiramis ob
immoderata libidine non folum regno fpoliata^ueru etiam a filio uita pri/
uaca cft.Cleopatrx quis fuit exitusi'Hxc amoribus copulfa fe in mafaeolu
rettulit.ibi admotis ad uenas ferpctibus de uita egrefla e, Sardanapalus fuc
cenlis ignibus tormit.Quis arrogamm laudi dederit/cum ea fit^qua impe Arrogan /
riu Romanu corruerit^Non enim Cxiar fuperiore nec Pompeius parem tia,
ferebat.Noflcr ille hoflis cil fe fe |>termodu efferreBdiuinxmaieftatis^aii
antea charus erat ^iulfu de coclefli domo prxceps datus efl. Nequaq igif fibi -
recte cofiilunt^qui arrogatix reddunt affines.Pnmus in hiftoria Romana Auaritia.
Coipus Saluflius auaritia effe aflirmat^qux fiddprobitate^cxteras bonas
artes fubuertat.pro his fuperbia^crudelitate^deos negligere^omnia uenalia
habere edoceat.Id re ipla ofledi pot;fi quas Arion Mcthym nauis Coon Anon.
thum reuertens fubire fit coactus tepeflates.Non utar exemplorii copiat
qux fuma eft.Ne igitur ab hofle acernmo hxc ta letalia txla in te conrice/
mur^ad fancta religione aduoladi. Nullam magis egregia nauare opera
potuiili^Sequeris Dominici^Thomx^Petri martyris^ Vincdii cxterorui^
patro ueftrorinqui cu xpo optimo maximo fempiternu xuii acturi funtj
uefligia.O uiros immortalibus laudibus celcbrados^qui diuitias^potetia,
honores^ec multa huiufmodi et incerta^q nd tain cofilris noflris q in for
tunx temeritate pofita funt icontepleriint^Mea femper fentetia fuit^ut ea
glooa et felicitas qua hi uiri confecuti fiint^romanis ttiuphis prxferenda
B
DE VIRIS ILLVST, ORD« PRAED,
ect, Excitent ab mfens Scipiones/ Fabii/ Metelli/ Cxfares/carteni^ duces to/
mani^Exponatgdtade habeat fuus ille currus^gd uicti ante curru duces:
quid oppidoaim fimulachratquidauru^quid argentu^qmd legari in equis
et tribuni.quid clamor militiuqd tota illa pompadnsnia fuerutilla. Mi/
litabant hi fub fignis populi Romani. Illi uero fub fignis chriftijq cii ho/
n:euiciflent:fuganent:cecidifl’ent:in fanctoru.numeru relati funr. Quid
loquar de apoftolis^martynbus^cofeflbnbusjq cii eudc hoRe pixlio fregif
fent/et caftris exuiflent m illam xtema domum difcelTerunt , Haud eoru
diflimilis eris. Optima enirntiit inqt eximius orator:iecifti fundamcta. Na
et fi religione certarim ameitet ea omnibus horis oculis ^auribo^complexu
teneas^nequaq tamen te a btteraru Rudiis fecemendii putafli. Quippe in
dialecticam ^philofophiatheologiam*opera contuliRi .*et ita contubRi;ut
eoriliquos tanto opere admiramucifueris fcientiaaflecutus.Ea fcientiaru
genera Bononix^Genux^Veronx expofuiRi^patefeciRi^ declaraRi^ Hinc
Bacchalariatus dignitate ornatus es^Tu quid de Marix cceli reginx coce/
ptione nos feq oporteat n5 folii uno libro ex^flfiRi fed abs te quoqj Fena
rix erudite difputatu e, Quata fueris gloria adeptus^nuUa poflum referre
orarione^cu qui aderant Viri clariiTu-ni te ad gymnafiu litteraru decedere
clI fauore et laudibus fint profecuri;Vaganf per Italia quas cofeciRi difpu
tationes de relatione/deangelis/deangelorii natura/de actione et paflip/
netde fpiritus fancti ^ceRione.Qux opufcula cu legimus^nulla nos lacaer
tate aiificiunt.ExplanaRi libros^qua artem uetere uocant.Nec eorum qu*
ab AriRotele de rerii initiis^de animande filogifmoique poRerionRicu nu
cupant: tradita funtjmemoria abieaRi.Na qua homo philofopbus in his
libns efler opimonettu planu feciRi. Adda fi libet factas litteras :quarii cu/
ram ne p5t habeda quide duxiRi.Quid enim fibi Paulus in epiRoIis ,uo/
luerit. Quid primo fentetiaru libro Petrus lombardus.Quid illeipfe theo
logi* magiRer et princeps Thomas in eo libro/ cui prim* paru eR nome:
fenferitidiligeter Icrutatus es.Qu* comemoraui prxRatiflime pater Inno/
centium octauu pontifice maximum in eam fenteriam adduxerunt; ut te
amplilfimo doctoratus munere ornandu duceret; atqp unus efles ;qui in
eos ; quos herefis occupafletiaiaduerteres. Suthxc memoraui digna, Illud
uero amplii immortale eR et diuinu. Vt enim i illuRriffimi turi Ludouici
Sforti* cofpectu te contuliRi^eo deducti funt ludxi genus hominu fuper
Ritionismaleficx.Vtrinqi uentu eRindifputatione.Non femel fedfxpius
eos fuo(ut aiunt) telo cofodiRi. Coacti funt fefe abdicare Ex quo ea laude
confecLitus es^quajjnulla unq *tas conricefcet.Non eR mihi corifiliu acte/
ras tuas laudes referre^quo d alias in ea re longior fuero . I n prrfenti hunc U
briun^quo fancrilTimas beati Dominici acrionesfum coplexus^tibi dicaut«
. LIBER PRIMVS 8
Tpfum benigne huniane»^ accipies. Nec fane quiE^ mibi fuccefebit.Na f i
Jlcirtoteles cum depofico philofophuc ftudio dicere cepifl*et et adolefccn/
Cs: docere fumtna erat m glona haud ipfe^fi cura biftonamm fcnben darii
poflhabita ta offtciofam prouincia mihi depofco dedecore fii afFicendusf
DRIANO QVARTO rONTIEICI MAXIMO SVC
A celfit Alexander T ertius.Id temporis Callarogam^quod Hifpa
nise ad modii nobile e oppidii, Fcebx qda kolebat, V ir fuma pro Felix,
bitate^fCima turtute fiimaqp liberalitate pditus. Hic loanna fibi mammo/
nio conixerat puella qde uenuRa muliebnbuf*^ officiis ornata, Exbac xpi
©ptimi Maximi mrmere duos fufcepit f ilios^Dominicii et Antoniii , Eos
utcofuetudinis c^inflituedos^et ad omne offiai munus iffruedos curauit,
Q_uo factu e/uti-cii state pgrederenta facerdotu numerii adfcnbercf^An
tomiis qd mira pollebar mifericordia^bis q i fiima erat medicitate^egregia
oauabat opera oiba fiqde^et pebat^et fermebat, V t morte defrictus e: mul
ta lunt ab eo figna ppetrata,Dorriinicus arit cotemptis htutis mudi illece , Domini/
bris^fefe religioni addixit .No illius figni memoria abiicia. Na cum mater cus,
eu eonneret aluo^uifa eft fe cotinere catulri face ore ferre ardente, Vt uero Signum
,
pueru enixa en:,cofefl:im totus orbis enituit,la stati paululii roboris accef
ikat^cii ad tepla pficifcebaf deu ueneras cplefq^,Ita eil paretes emdierat^
Ab oibus no molli ftrato^fed duro iacens ufij ad extremu tepus statis co
ipectiis eft.Erat puero Auunculus quida^cui ex facerdotibus principatus
deferebat* Hic illius erudiedi at<j ad res facras mflruedi curam fufceperat
Breui er doarina^et his artibus^quibus stas puerihs informari folet penV
fus euafitjCt qus ad fancta religione pertinebat:, nihil e eorri ab illo prster
niilfura,Nridu quartii et decimti^cu ab eo^qus diximus gerebant^ egref/ '
fiis erat annu, Admirabanf oes^quod adolefces de fe ta gradia polliceret.
Ea rempeRate Paletix in omni foeriarri genere ingenia florebant. Eo
parentis iriffrr profectus eH Dominicus difcedarum litterarum gratia.
Difficile dictu tdin qua fruge euaferit^no modo xquales fed nam etiam
maiores liiperauit, V eriim^ne ud minime labe inquinaret^ nd modo^no
fcortoru fed eria uirginu matronatu focietaterecu(abat,Adde ebrios^alea
torestteffamdarios^atqj oes bonoru corruptores^ quos tanq acerbiflima l
pefle uitabat. Voluptates bladiflimas dommas^ne ipfum a ratione detor/
querct^cotemptui habebat. Ad uirginitate^qiia deo dicauerat cofemanda^
omni erat cura intems, Ferut ipfum' omnes liberales difciplinas memoria
tenuilfe utipfis^quibus in illis difcedis ufus fuerat, praeceptorib? excellere
uideref ,Nec his cotentus effe uoliiit.qd' q cotepta oium fcieriaru regina»
Theologia in pfiia opera cotuliffent^hos alpernabaf,eofqj iduflria at<^
Oleu pdidilfe affirmabat qui in illa statC cofumpfiflent , Ego et fi nuUis
^ ii
DidacaSr
AuCTuftii'
O
nus.
DE VIRIS ILLVSTR. ORD, PRAED.
fim difdplinis omatus^a Dominico minime diflenrio. Quis emm Plato/
nem^qiiis AnRotele.Quis Anaxagora^quis exteros Rultos miidi fapictes
laudi dederint^cu nu^adfanctx ueritatis dirciplinam puemre potuerint^
Velle xps optimus facerecmtipfe fatuotu fapidtl princeps Arifloteles ab
inferis excitaret, Anni ^fecto mille octingm tres et tnginta circuacti fuc^
cu extremu uitar die morte c5fecit,Querere^qd ei Plato pBiasi^ ^fiuflent^
quado tot annos de iplo ta exquifitil apud inferos fumptii fit fuppliciii
,
Fateor eu fine dubio fuifle ^digiu gradeqj miraculil i tota natura, fateor
ei perie f uilfe infufum^quicqd naturaliter e capax bumanii genus. At bu
ilis mildi fapidia apud deil^ut inqt ille^flultitia e,Quis eil fapietem cefue/
rit^que charitas no mforpiat? cuius intellectus no captiuat ad fidem^cmus
cor ad xpi feruitute no inclina£/Sed ut ad id redea^undedigrefllis fiim^^
theologia callebat hos ^quatuor annos audiuit, Nequeo uerbis cofequi/^
clarus euaferit^ut unu efle Dominicii oes admirarenf^qui uirtute^fanctifli
mis moribus et doctrina fuperaflTetxrate, Forte ita cafus tulit^ut no modo
ciuitas ipfa fed ois qtio^ hilpania famje laboraret^et ita laboraret ut ciues
externiqj/fiue nobili/fiue ifimo eflent genere^earnibus ois generii quadru
pedu et conis^herbif($ uefci cogerent. Qm egeftatis referti erat fame ab/
fumebant,Tu Dominicus Liebementi meos comotus mifericordia uni/
uerfam fupellectile tum bbroru tu ean.1 reru^qua: illi in uitaopus erat ue/
num ut his fubueniret^dedit,Sub ide tempus Eps Gxomefis aii Didaco
erat nome( erat hic et diuinaru litterarii fludiis et optimis moribus expolj
tus)oes cogitanones fuas ad augeda xpi religione referebat , Quod fi ui/
rum coperiflTet probitate prxditil^dilciplinif^ imbutum .biic ad fe allicere
adnitebat et ampliffimis alliciebat muneribus^crebrif^ admonitionibus
ut feferehgioni dicaret hortabatur , Inter extera beati Auguftini religio/
nem fummis efferebat laudibus,Ex quo lUi^quod canonica;efret(fic enim
eam uocat)allentirent. Complures in huc modii ad fententiafua tradu/
cebat. Ad huc fanctarii actioriii Dominici fama peruenit.Quo factii ell:^
ut eii ad fe accerfiri iufl*eric;C5fen:im ipfum canonicatu regulari (ita eam
dignitate niicupatjornadii duxit, Nopoffum^quato gaudio exilierit^ora/
tione complectit Qiun fe p beatii afferebat^quod homine piu probii^fan/
ctis litteris excultu in xde fua collocafl*ec. Interea Dominicus ut codeffiii
numerii augerec(fi quide ad diuina domii propefiflimo ferebat aio)nul/
Ium fibi laboris Ti labor diccdus eft^genus defugiedu putabat , Jgit librii^
quas patrii cpllationes uocat, ad fe afferri iuflit que cu diligeter accurate<^
legiflet inflituit eOrii^quos uitapie et lancte iflituiffe colpexerat^fefe haud
dilTimile fore ne<^ ab humilirate^qux uirtus laudatillima e^ abeffe, V t eni
ad xpi nuptias iuitabat^oibus honore deferebat^eofqj lubtbar anteire. A/
pud >^o dicatos e i more pofitu^ut unus g |>fidejque priore uocant^exee/
LIBER PRIMVS
pto celig? peaerittdeligaC^Is quatu cdiectuca cofeq pofliimt^fidis fi nego/
cis ipeditus abfit^manus fuftinet. Adeo Domimciisi ea molefe uc
ne ulkl qde factu fuu iure teptehedi poflet,Q^uod,n..fuifuit muneris atqj
pfficiydcofilio^fide^graLUtate uigilatia executus e,Nocte at(j interdiu ua
cabat orationibus nunq lemniis abftinens t Adeo cibi potionifi^ parcus
erat utuix uires reficerentur , Decenniii uino abilinuit^qujc res eius flo/
macbo plurimu obfuit.Id eps cti aio fuo cofideras^ne in pofleru ita mni
parais eflet/uo iure comonuit. Q^ui uel inopia uel folicitudine uel dolo/
re pmebanEieoru icredibilis ipfiim capiebat miferatio.Quodfi f lagiria ad
.mittebanfmequaq ei deerat mifericordia .qiun flillabant p ora lachrymx.
Q_ui uero nullis Ce fcelenbus inqnabat^bis gratjalabaf d omni illoru cu/
rapoUbabitafefeaddeutota mete c5uerafl[ent,Hxcdu a Dominico ge/
rebanC^qui Hifpamx imperabat Alphofus ad Didaciiepm litteras pferri Alphofus.
.airattqbus illu docet/ut ad fe iter fufcipiebat^qdad potifice maximu mit
cedus fit legatustNec ulla mora interponat Didacustne regis uolutari de/
cflct/focio fibiadiucto Dominico Caftellatqu* caput e hiipanuc^ coten/
dit.Cu tolofam puenilletxognofcit magna lum incolaru hxretica praui Xolofa
.
tate impedita, tu Dominicus(na ad hofpiriu diuerterat)hofpite ad fe acci/
ri iubet^Qurrit ex eoiqux fibi de reli^oe xpiana aio fedeat fentenria .V
t
ipfum pr^cepir eode errore impbcari,c5fefl:imquid fequendu,quid f ugie
dii elTet illi ante oculos pofuitrHofpes Dominicil afflatu diuino locutu
exiftimans errari uenia periit.Sepoflbacnunq tanta lapfuruimpruden/
tia pollicitus e.Quin Dominico qd ex eius aio opinione ta penitus infita •
ct ra Lietulfa euulfifl*ef amplilfimis uerbis grarias egit Hxc e prima d collu Prima Do
ctatore noffro Dominici uictoriada didacus legatione obierat,cu qd ei ef minici ui/
fet in aio potifice comonuit. Se malletut fibi i tata dignitate alter fuccede/ ctoria de
ret qd Albianefes puerla haerefis occuparet fe nulla fpe.quin eos tato libe diabolo.
raret errore decidere. Id fe facturu porifex recufauit.Ex quo Didacus ad re Albianefes
ge grefllis e. Paucis poft diebo ad Cifterriu^q d monachoru,q id Reb giois
genus pfiteban£,ufu fibi iociidu futuru fperabat coten dit.Muitis uerbis
ultro citrot^ habiris in eorii numeru adfcnptus eft. Tertia poR die cii co/
pluribD monachis comitibo quo ab eis cifterriefiu iflitutis pceptifq^ erudi/
reHde exceflit.Nec dominicus qdeaberat.Cu admote pelTulanu puenif
fent abbates duodeci n5 nulliqi epi,qd Jnnocmus tertius potifex Max.
herefis Albianefui reprimeda: ac delcdz gratia eo fificilci lulferampCs ob/
uia prodent. Repete didacus cxterii^ ex equis defibut.T u q apud eos ma
ximo erat i honore abbas qda,nos iquit patref optimi porificis iuflli ad re
uocados ab erronbo Albianefes huc iter cotubmus.qd ad ta fancta naua/
da opera nobis pfidio firis,uos oes oratos uolumus.Nd enim fcimus^nec
fi fciamus dicere audemus qd fiftabibus efficere pofTitis^q tanta animatu
B lii
DE VIRIS ILLVSTR, ORD. PRAED."
grege diaboli dominatu liberare. Cafii accidit ut abbas euagelii tiietibhe fa
ceret ^qd cu fe planii facere adniteref^quar tibi inqt Didacus oratio elapfa
en:i'Si fic fetias^ erecta uia declinas. Cocede i fetetia mea.Qd homini xpia
no fas c optare.^id adipifceris . No re fpes tua f ruflrabif. A uobis ( me enun
ad uos couerco)cu if inita hoium multitudine no opinioniba no fermoni
bo^led re cdgrediedii e Tu abbas Nos te cofilii pticipe habemus. Tua exeq^
madata nobis ftatutu e ac decretu. Igi£ Didacus comitiba fuiS una cii ptiO
fa fupellecci leniit fefepatrix redderet lufTis nos iqt i oppido comorabirnur
Quse a nobis fiet eade a uobis fiat.O fpectaculu memoratu dignir ac fe^
litteris laudiba moriumenrqj dcoradu. Subfequebanr Didacu Abbates at
Epi temporii fuorii clariflima lumina. Nec Dominicus a tato munere
feiungebaf .Cii igi£ oes tanta hxrefim oblitterare iflitulTet arqj ad recta ui
uedi forma eos traducere^ceperut p oppidii pediba iter f acere^Nullus fere
uicus erat^quin ibi facra xpi euagelia exponeret ipfius pauptate explicates.
Fuit harc nimiru Religionis pdicatorii fpes. Ea re q hxrefupediebaf adeO
inimico ferebat aio^ur ardentius et iportunius ex fuggeflis metis fiitc co^
tata deniiciarec, V eru Didacus fic fpectata: erat uirtutis et prudetijc ut in fe
bjereticorii oculos couerteret.Quin apud iudices caufa ipfa acta efl Qui
ueriran accedebat^libellos ,pferebatxpiatia: fide idices.Age Dominicus Ii»-
bellii ^tulit quo p multa tu excplis cofirmata tii factiffimorii uirorii fen/
tetiis corroborata cernebant. Libuit hxreticis ut de libellis fais piculii fieret
Miracula, his ut ignis iniectus earinus kedio coflagarut. Semef iterii^terrio DomiV
nici libellas igm ad motus e niiq abfumi potuit, Quin fep refiliebat dixif
fes iplii a nullo fefu abhorrere, Quos hxrefis ocalpabatJ^os no mediocns
capiebat admiratio. Quo factii e^ut hi fe ab errore^quo iplicari erat^ad ter
cra Lua reuocarer. Qui uero fe ab eo feiiigebat^exultabat Ixtiua et triiiphai
bat gaudio Accedebat alia calamitas. Na qbo nullx erat opes^nullxqi facul
tates-hi filias hxrericis educadas atcji eo rii pcepris erudiedas tradiderat. Id
Didacus inic^ feres i loco^qct Prulianii uocat monafleriii ubi puellx hzf
bitaret uiffitextrui.Cofecto bienio Didacus omnes^qbo i exponendis eua
geliis ufus fuerat focios ad fe accerfiuif.ciiq! eos^ne ceptis defifTeret^ccmo
nuifletjais Dominiciipfecic. Paucis poftdiebofefe patris reddidit.Non
multo deide itenecto tepore ui morbi oppfius efi.Id ubi his^quorii famili
aritate utebat- nunciatii efl/ab his cogitariombo ad alia cofilia fe cctuleriit
at^ ad patria incredibili celeritate aduolarilt. Querebat fe eo pticipe defla
tutos^quefifien poterat/ imortale effe oportebat. At Dominicus dolore
que accepat^tii factiffimi uin^to amicilTimi morte ferre moderate nitebat;,
Siqde no comouenndfus arbitrabat effe humanitatis, Quis n.n5 mouc
ret tah ac tato uito orbatus/Interea inocctii tertii uerbis et litters reddunt
qbus^ut expLignada aIb\anTiu hsrefim ^ficifcat/fit certior fe illis malei^
xifle^nec uereri^qn de boibus abiectis et luce idignis amphUima fit repotta
LIBER PRIMVS jo
turas UTCtona.Sub ide tps Simon qda nulla eges iurtute(prxerat is oppido:
que Motcfotte nftaGLipabatjDomimcu incredibili beniuol&a coplectabaf.
Ille piipilloru ille uiduaru ^ille teploru tutela fufcipiebat, I llc mifens^q nullis
erat opibus pdit^fubueniebat.His pterea^quia xpiana ueritate diQentiebat:
male optabat fec^ acernmu bofte ^fiteba£,Q^um ena Dominicus apud eos
maximo odio inuifus erat»Detrahebat pditi hoies de fanctiflimi uin digniV
tate^qd fe oibus ridedu pberet.Sed uiro cdftati^et rebgionis xpianx^pugna
torifortiflfimo ne uUu quide metu incutiebat, V t igtr pontifici audies eflet^
comite oppidi epo fibi addito ad cdferedu cil hoflibus pliii cotendit, Eiiti/
bus forte obiims fuit ex barreocis qda.Ex eo petut ut ad bereticos(is naq? ab
ipfis nulla impeditus baereC putabaf jdeducanf , Homo uafer eos extra uiam
egit^cuius calliditate cu pcepilTent.uos inqt Dominicus uiri optimi nullus
fubeat timor.Situobis i deo Ipes ois coftituta Jpe noB erit firmii magnuqj
fubCdiUr Vix fine dicedi fecerat cu ille qto i errore uerfareE^raete agitas deii
quofibi tetru crime codonaref^pcibus fangauit.In biic modii refipuit Jgit
muftu itineris p filuas emefi ad aregia amne puenerur.Du ipfii p uada nota
traitciiit^libellus Dommico^quo i tnbuedis deo laudiba utebaf^maniba pia
pfus deadit Jn fequeti die a pileatore bamo captus e^et a muliere ad eil alia/
tus.Efl boc nirairii loco miraculi babedii^cii nulla eflet aqua cofpfus.Dies
coplures iterceflenit^cu nonullis comitibus aflumptis ad aliud flume puenit
qd utuidit et altitudine aqux^et rapiditate ad trafeudii difbcile. portitore ad
fe accerCt,Is pfto fcut.Cu oes lintrx traiecifletpt fibi pecunia exoltiaf petit:
Ad unii oes extra dnicii exoluerut.ad que ille fe uertes ueflc lenit manu tra
xir. Heus tu iqt^ut mibi fatilFiat iube,Nibil e iqt dnicus mibipeqj auripei^
arg&,Ca:pit ille iclamaremeqq cii eo bene agi^q alienis abutaf labonbo.Tu
Dnicus ^cidxt atc^ ad ccelii fupfpities ne me inqt xpe optime max. deferas.
Repete e terra numus egrelfus e^que cii portitor legiflet exceflenit oes. An/
nos plures ob deleda bxrefim Tolofie comoratus erat^cii n5 nulli fupbia^et
neqtia pditi de eo occidedo cofiha inieriit, Q^uin fi ipfis fuiflet obums/fuis
manibus piturii minitabant. Cii ei ex urbe abeude effet^boies^quibus nulla
fides nulla cbariras nulla flabilis beniuoletiaerat qd deeiusdilceflli certio/
tes facti erat prsgreffi loca qua iter facere flatuerat.mfederut.Eo cii uir fan/
ctus ueniflTet^fefe ipb obnciiit';Ex bis unus.te ne inqt mortis tenet mems:'Si
prebefus efles^quo fuifles aio:'V t mete mea inqt dominicus reneaspil mibi
locundius e^qutpolfim martyno coronari. Vtma Xps optimus max. inibi
hac optione deferret^Vos boc corpore uniTuni ludiciO uellro,pro xpo^cui
maximis ilim beneficiis obflrictus nulki laboris cruciatus mortis genus recu
fo. H xc audientes carde abflinuerunt . H and fane intelligo ^ qiu fieri poflit^
ut qui a cbantate alienus exiflit is cceleAium numeruin fit aucturus cum Pa
ullis apoffolus fe nibil utilitaris fi a cbantate abfip^ coieoui affirmet^quauis
exquifitiflim os fubeat cruciatus , Igitur Dominicus ne a tanta uirtute fe
fungeret batrebco^cui nulla: erat opes^in buc modum fubuenicdum duxit.
DE VIRIS ILLVST. ORD. PRAED,
Na^cu ipfum ab baerefi qiiadiu implicatus fuerat^ad recta uia reuocarc oi
bus ingemi luribuiadniteref^prtabat ho mifer i fentetiS, ncc pcibus fois
mouebat^qd fe eo calamitatis deueturu affirmabat^ut ipfi uictus ueflitus
def uturi efTent . V ir fanctus ^quo^illi^quze in uita opus erat^iuppeditarenf ^
iRituit^ut fui fieret uenudario,Fuit ei m aio i afia traiicere.Qua uero roe
adductus de fenteria decefiTent^paru comptu habeo, Per ide tps matrona:
qu^da nobili genere natx ad bxrefim defecerat. I d ubi Dn ico nuciatu
cofeftim ad fereda illis ope comite uno cotedit.Igif intendetibus fe tene/
bris ad matconarii domiciliu ^ficilcif pulfaf , Aperif ^bononfice cofurgi£
V t Dominicus falutatione functus matrons (na coensc fatil?ecerat)eos
ad fumeda potione inuitat.Id illi^qd ieiunio indulgebat tenuertit, Tade
eos in cubiculu ^qd peripetalmatibus ornauerat^dedlxcut. Cubile prxta:/
ea auleis operuerattTu uir fanctus no c inqt nofler cofuetudinis cii quie/
ti opera damus ta moli ta delicato uti lirato, lubete ad nos tabellas defemi
Sup eas cubabimus, Matrona: madata execunf^feq? inde ^npiiit. At Do/
minicus manibus fublatis jacidit.deuqi ut mifellaru metibus lumina pfest
ret ^precibus obfecrauit.Hoc ta pclaro facinore effectu e^ut matrona: poR
hac nullo laberenf errore, Pbanu iduis ua incole uocat^oppidu e nd loia
ge diflas a Tolola.Jd infinita bxreticoru multitudo incolebat, Cu igicur
ad illa ^Rerneda omni ftudioduceref cdmoncda: ipfius grana illuc itea:
cdtulit.Defcedeti ex fuggelto mulieres nouem mira polleres nobilitate fe
obiiciut, Q^ua: grauis erat annis ad eius genua ^cides nos inqt V iroru Ia/
pientu^quos bsreticos uocas^uefligia fequimur.Abilloru opinione mim
immodum diflentis. Nobis quam fententia fecuturacflimus miicit fetu/
pulus ac dubitatio quxda^Tu pater optime animil noftru tata fufpitione
libera uus ifte deus^de quo ta gradia pdicas q Reptis ftiis fide habendi
piitabut his coeleRe ac diuina domii ultro pollicef ,Tu fi ea de re fignii eiS
deris^^fecto ex furnus^ quae nilq tua de fentenna decedemus^\''ir fanctus
. incredibile quadi pcepit aio uoluptate^qd nec oleii nec impefam ut tntS
eR uulgi fermone ^uerbiii^pdidilTet,IgiE paululu fe colliges/ fi in quit co/
fl^tix ueRrx mmime defuenns a domino edet fignii quo cdpulfe falfam
iRa religione ueRra fempiterna obliuione deleda cefebitis . Cui antehac fer
uitute feraieritis^res ipfa declarabit, Cii hac oratione locutus effet repente
feles^quem mufione uoco^erat is tatx magnitudinis^ut in fe oium oculos
cduerteret ex lUarii medio profiliit.Prxterea uultus adeo deformis erat ut
eu nemo fuRinere polfet. Omitto que exhibebat odore ingracii ut prope
omnes feinde abdicare cogerent -Semelei terii tertio mulieribus obambu/
lamt.T andem ad turrim iter intendit ubi reRx nolx fufpenfa in fummu
euafit. Cu aliquitulu coRitilTet^ab oculis et i caliginofas defcedit tenebras
Dominicus in mulieres oculos coniicies quid inquit timuiRis:'Cur tantus
uos opprimit timori Vobis in xpo optimo max.fpes ois conRimccla eRw
LIBER PRIMVS „
Igii: mulieres beneficii memoriam minime abiicieKs errores abieceriit leq?
fanctx religioni addixerilt. Annos dece Gallia narboncfem peragraueraf
Dominicus pdicado^populos docedo^eofi^ ab haerefi reuocando.Nemc
tin^ inuetus cu haereticis ca forti et ta coflati aiotarma c5 tulerit, Accc
debat (entetix fuac^is^de quo fupra memoraui^Simon princeps^qeos ferro Simon,
igne(^ cafligabatjd caufx fuit^cur mutua fe beniuolena ^feqref^ illudqj
Dominico cii Simone c5mune eflet^in quo ois,uis eflet amicitix « Cum
igi£ apud Simone inter hscreticos ctxpianos de rebus adfancta fide fpecta
nbus eflet oborta cdtetio^Dominicus libellos fua manu excriptos exhibes
Ibliute inqt haec^fi poteflis argumeta-Quida ex barbaris harrefi opprefllis
colpiciamus inqt an libelli-igne corrumpan£,N5 defuit Dominicus illius
uolutati,Cu igi£ libelli in ardeciflimu igne iniicerenf {'cofeftim refiliebat.
Id actu no femel fed faepius ,T n bxretici fe in orbe colligetes fuis edicunt^
ne de tata re quifq admoneaf^^ magno fit oibus futura periculo - Sed res
ipla n5 diu in obfcuritate latuit, Per* ea tepora Dominicus aliud iecundu
cii hoflibus pLiu fecerat^quado ad teplii die in nocte inclinate iter c5fere/
bat^cuius ianua noctiba claulam du is^qui fe comite pbuerat^aiadueLtiflet^
nos inqt difficili tepore huc uenimus -No enim ^ubi nocte agamus^ullus e
locus. Nulla te inqt Dominicus dubitatio fubeat. Hoc onus x^s oprimus
max,fibi fufcipiet, Subito ianua: patuerut,Illi teplu igredieces deo gratias
egerut,C5monefaciebat populri Dominicus^cu ad eu deductus e h5 dia/
boli dominatu oppreflus, huc fuarti orationii beneficio tata feruitute libe
rauic,Suret alii ad eri adducti ^qui infirma erat ualitudine^quo priflin* fa
nitati rellituit, Alter pterea demoniacus hiic (fola primii fuo deinde demo
niaci collo cincta de aduerfarii manibus eripiut^illi madas^ne in pofterum
hoiem eade afficeret moleflia-Hacc dii a Dominico gerebanfiSimon no Simon«
loge a tolofa caflra poflierat ea nocte^et interdiu tormetis cartenf^ teloru
generibus uerberabat,Igi£ Anglici qda^quos ad quadraginta fuifle accepi Anglici,
mus,^qd ad lacobi teplu ipfis ^fiafcedu erat tolofx appropinquauerant,
Cu urbe intrare no audecet(na tolofani potificis iuffu a pioril fede cetuqj
abacti erat)ad f lume aduerterut,Naue pilcatoria^ut trafueherenf^cdfcede
nint,Du trafuebunC/nauis/qd putus erat^et ad modii uetuffate dilabens^
nimio pddere foluta e, Ciicti flumine abforpri fut^ Maximus fumphs la/
ceis ad ripa factus e rnilitu cocurfus, Clamor iges tollif^ad que Domini/
cus excitus n5,n,^cul aberat^accurnt, Quid tatus fibi uelit militu clamor
fcifcitaf -Re exponut^tame ipfe q nuq mifericordia ^fcripferat procidit^
ac nullis lachrymis teperas ad coclu fufpexit atqj ita locutUs f erE^Xpe opti Oratio do
me maxime^cuius impio coclu terramariaqj fubiiciunf^ q/ut ppetua ge/ minici,
nus humanii feruitute liberares^ne- mopte qde ipfam recufafti^ Comouea
ris oro et obfecro in hos peregrinos mifericordia; qui^ut cu eis pie fanctei^f
DE VIRIS ILLVSTR. ORD, PRAED;
cederet digito annuit.Ille pauore conflernatus in lententia peimanebatt
quo ad a domino accerfitus ell:. Verti nullis lacbrymis teperas ad utriufqj
pedes proeidit.T u dominus. Quid fuben: caufaruit te in lacbrymas efFun/
dasdaoc inquit ille, Nulla e religio:ex qua fructus uberes no acceperis , At
noflra ne ullu quida fructum edidit.T ii dominus. Colpica re religionem
tua^quae intra matns palliii delitefcit^qd ut extefum uidit uebemeter Ixta/
tus e.Cognouit.n.una eflTe cocli regina, qux pdicatoru religione firmifli/
mo teneret pfidio.Interim edicuus,^ut i matutinis celebradis egregia naua,^
reE opera nola fignu dedit. His ut finis impofitus e, qui aderat: religiofos;
Maria coeli regina amarct^uenerarcE^coleret grauiflima oratione hortatus
eft.Eratapud Dominicu in morepofitii^ ut ^graiii^^et diuturno morbo
laborafTent eos nonfemel^fedfxpius uiferet^pracfertim fiin fiima fuiflent
medicitate. IgiE Romx n5 loge a porta ccelimorana^babitabat mulier^qux
Bona da et religibnnet caflitati addicta^cui Bonae erat nome. Huic i pectore pu
riletCi erat ulcus^e quo uis inges uermiii emanabat. Ad ea uir facniTimus|>
fectus e tu mifericordia adductus^tii uifendi gratia, Vt ex feneflra illius tii
dit pectus infirma ualitudme opprefTum^quxfo inqt mulier unu ex uermi
bus mibi dederis muneri, Parebo inquit illa uolunrati tuac^fi eu mibi reddi
deris. Acceflfit Dominicus feritentis fu 2 ’^qui cu uerme( erat is quide mirae
magnitudinus)in manus fufcepiflet/ repete prartiofilT] mus lapillus factusc»
Id miraculi his^qui aderat^religiofis admiratione prarbuit. At mulier fe la/
chrymis tradens lapillu repetit^^oratqj ut promifla perfoluat,^ne a fide defci
Rat.Tum a Dominico efl in illius fententia difceflum. lapillus uero fubi/
to in uerme conuerfus ell. Dominicus mulieri benedicens abiit. 1 lia extin/
‘ ctis uermibus reddita e incolumis. Ob recuperata priflina ualitudine Do/
minico^ mimme diffentiente Arnoldus,^de quo memini,^et fi prsdicatoru
Religioni fefeaddixifTet una cil epifcopo Aurelianefe mare traiecit.Ciii^
ei rei^ cuius fiunmu ipfum cieperat defideriii^ad uoluntate fatiffeciflet.Bo/
nonia iter contulit.Interiectis paucis diebus xpi euangelia carpit exponere
Ad ipfum audiendu confluebat (enatus populufqj Bononienfis uniuerfus
Ex caftellis^ex agro magnus hominu erat concurfus.Drxifles alterii Helia
Ex fanctiflimis (ermonibus fuis ea reportata efl utilitas ^ut coplures praedi/
catoru Religione fibifufcipienda ducerent. Interea fama percrebruit unii
efle Bononis^qui in exponendis x^i euangeliis nulli eflet fecudus.Ex quo
per multi prsdicatotu Religioni dediti Bononia fibi ueniundu Ratuerut^
Forte mulier quaeda caftitati et religioni dedita in eo loco,^quo illi profici
fci inflituerant^cu deo prxcibus agebat, Cu permulti eam riderent magna
uos inquit tenet metis imbecillitas, Si qui.huc profecturi funt uiri uos no
fugeret^profecto in fententiam meam cocederetis^et mea fequeremini ue/
!
0
LIBER PRIMVS
/IiWa . Nulla erit pars orbis terrariLqLxx de (anctiflimis illoru actionibus co
ticefcat. Vicus eft Bononiae^qua Mafcarellam uocant Jn eo templii e Ma/
nx cceIi reginjc factu Jn hoc qm' lefeprxdicatoru religioni tradebant^babi
tabantJd Arnoldusxgre ferens Vgolinu Hoftienfem Cardi.quiid tpis Vgolinus,
Legationis Bononiefis dignitate ornatus erac^couenit^egitqj cii eo frater/ Cardinalis
nis precibus ut qui fe prxdicatoru teligioni addictun eflenc addixifTentqj Hoflien,
in beati Nicolai monaflerio habitarent. E lUS uoluntati morem geflfit V go
Imus.Qiudaexhis^quoscduerrosuocat auantialapfus furti^nefcio cuius Cduerfus*
accularus efl .ConfeBim Arnoldi iu(fu prebenfus efl^at^ accins fratribus
de eo in bunc modu fuppliciu fumpfit. Nam cum ille iracundia adductus
muflaret nec fe tanto fcelere alligane fateref exuite hunc inquit Arnoldus
non eritei impune . Tum fublatis in ccelum^oculis flens Chrifle inquit^
CUIUS imperio cGelum^terrajnariagj fubiaunE^Iargirebuic famulo tuo^ut
huius flagri beneficio Diaboli dominatu liberetur . Adeo miferum
cxquifito affedt fupplicio^ut qui aderant ad unum omnes lachrymas
profunderent eius uicem dolentes. Proh lancteChnfte prarclarum eR in AiaduerHo
fanctam fmgem euafifle.Adeo Arnoldus fanctiffimisfuis uerbis effecit^ut Reginaldi
conuerfusampliflimisuerbis ei gratias ageret.Necimmerito , Nam^quiin in Coueriu
diaboli lertiitutem redactus erat^ei libertas afixilfit. V erum prxdicatorum
paucitas erat^quod in monaflerio Bononienfi n on deerant^qui fpem abii
cientes fele inde abdicare inflituerent.Praiterea religionis male iacta funda
menta cefebat.Ea tempeflate^qui Bononix pontificis munus obibat(eius
nomen a rerum fcriptonbus prxtermilTum admiror)duobus fe abdicandi
poteRate fecerat. Legebantur uulgo eius fyngrapba . Quod ubi Arnoldo
nunciatu eR^repente fratres accerfi lulTit.Rem expomf Omnes infletum
,
prommpunt.Ipfe in caelum oailosfuRulit le<^ ad deum tota mente con/
uerExs^ad conleruandam religione omnes hortatus eR.Erat in monaRe/
tio religiofus quidam^cui Claro nome eraqde quo omnes bene exiRima/ Clams,
bant.MuIcain Amoldi lententia dixit^eofqj^qui abitun erant ut de fente
ha decederent^quado a deo maxima ellent pnemia reportaturi^ obteRatus
eR.Sub hxcuerba Rolandus ciuis Cremonenfis (callebat bic iuspontifi/ Roladus*
ciuni et ciuile)monaRerii ianua pullaqaperimr^hic intrat.T um prior ac/
cerfite^inquit ad me^qui apud ciues noRros tanta eR auctoritate^ Arnoldu
imtbi cu eo liint obeuda negotia. Accitur Arnoldus quem cu intuitus effet
nullo inquit utar exordio. Vos me in focietate ueRi-a recipite. Accedite co/
fibo meo^ Nulla me fubit meris inlania.Hac ftim opinione, hac lentetia.
SemeHteru^tertio hac anima xpo dicaui^ Huic inRitui perpetuam feruire
(eruitutem .Quantam Arnoldus conceperit animo uoluptate^nullis pof/
fum uerbis cofequi.ER locus in monaRetio, quod Capitulil uocant, huc Capitulu.
C iii
DE VIRIS ILLVSTR, ORD. PRAED,
poflea ^ deductus efl: Roladus^Amoldus omnes religiofos accerfiii luftit
Rolado^g^d ei efTet i aio^paucis expreflit. Vt eu uidit Arnoldus m 1'entcna
permanere^amictu^quo caput (iiu tegebat^ilbus capiti impofuit. Aedituus
uero nola fignu dedit. Factus e eo maximus Lurorii matronatu ptierorii^
uirginucocurfus.Arebgiofis^Hymnus lUe cecinit Veni creator fpmtas,
Qm uero de difceflu cogitauerat^de fentetia decellerunt. Ha:c du Bono/
nix gerebant iir^plus centum uiri beneficio Dominici^fe prardicatoru Reli
gioni Romre addixerant. Cafu obtigit ut ex bis duos^qui qiixfitu pane ^
Io, Albet/ f icifceref Dominicus ad fe accerfiretjoane chalabrii et Albertu romanu,
|:us. Illi mandata execuntur, Qui ipfis pane erogaret^inuenerant nemine .Ad
monaftariu fe referebant^ctim Anus quxda rebgione et optimis moribus
prsdita ipfis obuiam prodiit^qua: panem porrexit , Vt fuerunt ad lanua^
homo quidam ueftealba indutus.^eos prxftolabatur elemofina petes .Re/
Iponderant apud eos nihil efle^quod erogare polTent, At iIle^Magis poflu
lare q petere, Tande uerbis comotyllum uoti compote fecerunt^ Qui ut
pane potitus eft^in ccelu fublimis abiit.Hi rem gefta Dominico exponunt
eius minime ignarus efl*et. V os inquit pane domini nuncio porrexiflis
Np e apud me dubiu^quin dominus feruis fuis^fit cibaria prsbirums.Diu
orationibus uacarunt^quarii ut finis fuit^date inquit Dominicus opera o
filii^ut omnes cibi quic^ fumant et potus, Nequa^ id fieri pofle non nulli
refponderunt. Veru Dominicus^qujc a domino agenda erat/ non ignoras
Romanus feruis inquit luis diis cibu,potione^ adhibebit, T u Romane ut epulerenC
fratres cogregato^nec mora interponito^omnibus a domino abunde fup/
peditabitur.Cum igitur cuncti fein tncliniu contuliflent recubuill*ent<^
duos infpiciut iuuenes egregia forma pflates^qui unicuiq[? pane miniflra/
Miraculu bant.PauIopoReuanuerut.Omnes cibi defiderio fatiffeceranQed potio/
panis et ui ne recreandi erant. At miniflri uinum deeflfe affirmant, T um Dominictis
ni. deportate inquit ad fraaes^quod uafe continetur^uinum.Illi incredibili ce
lentate aduolat, V t ad cella uinaria uenerut uas falerni plenu inuenerunt.
Ex quo defideno naturali potus omnibus fanffactum efl. In lequenti die
quicquid panis reliquum fuiWuflit Dominicus pauperibus erogari. Pau/
cis poft diebus fratres in cdfilium conuocauit^eofq? docuit^duos e uita ex/
eelTuros nec multum abefle^quin alter naturs concederet. Tertio poft die
Gregouum uirum in omni dote prsflatem^ at<^ Albertu Romanii^ cuiuS'
mentione feci^grauiflimus morbus oppreflit^ex quo morte defuncti funt.
Dies ppe dece intercefleirut^cu lacoba bo infigni fcelere^et audaciafhic no
uum uiuendi genus fibi deligere inn:ituerat)in atdetiflTima febrim incidit^
Huicp morbi coditioe adhibita funt remedia^Qux cil n5 multu phceref
etuana effent^omnes eius morte mouebanf,Ad eum uifendum cum Do/
0
LIBER PRIMVS
minicus contendiflet^omnes e cubiculo luflfit egredi Jpfe ocClufa ianuain
(ancciflimim orationem operam dedit Jn hunc maxime modum aegro/
tum reddidit incolume, Henncus^ciuis Romanus erat nobili genere natus Henricus»
nundu quartu et uigefimti annii agens Jaic manes mundi uoluptates me/
te agitans^prxdicatoru Religioni le tradidit. Eam rem cognati at^ amici
inimico ferebant animo, Ex quo ipfum a tam optima fententia auertere
m aliebantur. Dominicus factu optim u ratus(non enim iplum fallebat^^
aftutus et ^ uiolentus eflfet aduerfarius nofterjeu Roma abdicandii duxit.
Igitur de ipfius fententia Henricus comite uno aflumpto^ab urbe difceflit
Cum ad amne quemda perueniflet^portitor rate ambos traiecit. Vix eos i
terram expofuerat eum^qui uefligiis inflabant^appellant, Henricus ne prx
hederemr^metu pculfus^pater iquit Dominice cui anima corpuf»^ addixi^
me hodierno die tanta calamitate libera^ne patiansferuu tuum fub diaboli
impio redigi, Tuo beneficio femeleius manus effugi, Succurre inopi at<^
afflicto , Confeflim inundauit amnis ^ut uado nequa^ fuperari poflet,
Idilli admirati obffupuerut^ac retro uerteriint iter, Cu Dominicus mulie/
res qiialHam xpo dicatas non mediocri confolatione affeciflet (nondum
nox indiem inclinabat )ad Sauinx templum profectionem lufcepit,Comi
tati liint ipfum Tancredus a.tc$ Odo,Refera rem memoratu digna.Nam Tacredus
proficifcentes formofum profpectant iuuene,Hic eos praribaypfi fubfe/ Odo,
quebani:,Erat iuueni in manibus baculus, V t fuerut ad templu ualua fu/
fpiciunt firmiffimis feris claulam,Iuuenis gradu retulit. Tu porta repen/
te referata efl, Omnes intro fe recipiunt, O mirum, Vt iuuenis egrelTus
ualuam iteru obleratam intuentur. Vix hora circuacta efl cum a fratnbus
nocturna celebrata frint officia. Admirabantur oes quod Dominicus^Ta
credus Odoqj foribus claufis xdem intrafrent,Quo na fato fien dixenm
ut aduerfarius nofter tot^ac tanta^qux homine illicere polfunt^pro laqueis
habeat^ lacobus ciuis Romanus fe prxdicatorii religioni tradiderat^nec qd lacobus,
ei efiet in animo^ratu habebat^cum colluctator ille^ut de ta fancto negotio
defifleret ipfum nocte et interdiufollicitabat,Tandem illius fraudibus ex
ceptus habitum depoluit. Dominicus eius cafum dolens ita locutus eft,
Confulc fih (aluti tux,Multos ifta ad interitum prxdpiratut uia , T u me
hic prxftolare^ V t rediero^agito ad uoluntate, Igitur m cellula le contulit^
et ad xpi optimi rnaximi fimulachru procidit^orans oblecranfi^^ne mifel/
Ium fineret fe ire perditu, homini mifericordia tribueret eu elfe^cuius tan/
ta uis eflet^qux aduerfario fubdolo^et uerfuto frenum femper iniecilfet.
Huiufcemodi oratio haud fuit firte effectu, Quippe uix dicedi finem fece
rat^cum lacobus quantum fceleris admiffuruseflet^ confiderans^DominV
aim adiit^ati^ errati ueniam fupplex petiit.
DE VIRIS ILLVST. ORD. PRAED,
•DOMINICO uirgmes Religioni deditas ^ut in fahctifllma fruge euadc^
rene horcante^calhdinimus aduerfanus in tyberis ripa confedit. Erat ei duo
capita mira: magnitudinis^nunc unii attollere^nunc alterii demittere^nuc
in uirgines impetam facere^nunc pede referre,Non latuerut ems doli Do
minicum . Qum fe ad eum conuerfus^cui inquit^uerba{'qmd iflas^
Succinis ambages<'tibi ludjitureifluis amens.
Nullus o uirgines uos fubeat metus • Ego hanc belluam conficiam ^uc fe in
tyberim prxcipite immittat et pr^cipio^et lure meo comoneo Jlle profpe
ctantibus cunctis ex Dominici egit fentetia.In fequeti anno Dominicus
m Hifpaniam profectus eft.Qmd caufx fuerit haud cempertti habeo. Ac
ferunt ipfum uirginibus detuliflfemuriufcula.Cum igitur ad urbe regreP
fus efl*et^biduum quod de uia fefllis erat^fe in monaflerio continuit, Tec
tio pofl die ad uirgines contendit. V t mutuae funt ab omnibus falutes ad
fcriptjc^coEpit xpi euangelia exponere.T um hoflis uerfutus fpecie pafleris
fliper Uliginum capita uolans immoderato alarum remigio ^fanctillimis
uerbis interceflfittDominicus minime nfum cotines^prehCndito inquic o
Maximilla hanc auem^et ad me deportato. Haud defuit uirgo illius liolii
tati,Subito uir fanctus aue impenata reddidit. Ea res omnibus riltim mo
uit.Tande aue de manibus depofuit, At<^ ad aue couerrus quid inquit
afellx tibi uis<'Strepitu excitabis ^nulli tamc iactura inferes.Mos erat uirgi/
nibiK fanctiflima Manae coeli regina: aram igne perpetuo colere, Quippe
fcyphus uitreus olei plenus uafe xneo continebaf , Id e lacunari catbenis
ferreis appenfum demittebatur. Vas auis confcendit^magno flrepitu cadie
nas concutiens^Quo factum eft ut fcyphum inuerterit. V irgines ad flrepi
tum excitx mirabantur fcyphu inuerfum oleum continente cii prxfertim
nihil eflet^quod eum fuilentaret.Pafler fe ab oculis omnium eripuit. Vaca
bat Dominicus orationi nocturns cu aduerfatius fpecie fimix fefe illi obi
iciens fcurrile nefeio quid exercebat .At ille depone inquit afellx has fcurd
Notarem litates^et funale cereum ardente manibus fuftine quo ad igne abfumptus
tidiculofa fuerit.Nd pofTum rifum cdtinere^flama et belluac digitos^et funale obiuit^
mifera atqp infelix^in dolore fletum prorupit.T ii Dominicus abi in ma
tum crutiatum . 1 lla necViltra apparuit.
Duo in hifpania Dominicus extruxerat monafteria,^ cum ei ad Tolofam
iter fufdpiendu. fuit. Religiofi complures fe illi comites exhibuenmt, Cafu
accidit ut coenatis folus fcyphus uini plenus effet. Tu Dominicus flimite
inqiut amphoram eam^ opplete aqua. Illi imperata fadunt,Sati{Facite in
quitrDominicus defiderio potionis -Cum uino fcyphos opplerent.uehe/
menteradmirabatur . Admirabatur profecto aqua in uinii couuerfam
,
Rupes amatona(itaincolxeu locu uocat)aParrbyfion6 longe abefl^ibi
0
LIBER PRIMVS »7
cxtructu crt: templu Matiae factu, In eo gnoctatut Dominicus, Erat hmc
Beltrandus ^que patres prioratus dignitate ornauerant^et multis offiais^et
fiimma familiaritate coniuctusJnde ab eutibus occurrut Germani quida.
Hi Dominicu pfalmos exponete audietes^fummis laudibus efferunt^ feqj
ad eii adiungut, Quatridui iter pariter fecerat^cu Dominicus o Beltrande
inquit nos cu Germanis amidm coiuimus.Diuerfa nario eft^diuerfi mo/
res^diuerfa natura^Cbriflu precibus fatigemus nt qua ipfi locunf ^nos ora/
tione percipiamus Peroraus praecibus^dixifres Dominicu^Beltrandiiq? ger
manos/quippefermo germanus omnibus cdraunis erat^ut illi mirarentur
quo hi breui germana oratione loquerenQntelligerentq?. Paucis poft die
bus ParrhyCu ocs peruenerut,Tum Dominicus Beltradu in fecretu abdu
xit^atqg ira orflis ed^De bis^qujc infpexifli^oes celatos ueLis, Tu quxfo in
fentetia. mea concede^multa a deo perpetrata funt figna^qux fi xdideris^Ue
reor^ne nobis male cofulamus, Vt enim illa palam facta eriit^quiuis nos in
fanctoru numeru referet^cu peccatis affines exidimamus.Quis mihi prae/
ftat^ne in infoletia procedamus^ Quare fi quid predbus apud te poflum^
nemine cofctumreddes.Vtuero naturae cocefTero^ad uoluntatem agito,
A natali Saluatoris anni erat mille et duceti ac dece etnouem cii Domi/
0
nicus ParrbyCo proficifces ad caflrii^cui Cadellioni ed agnomen puenit,
A facerdote oppidi benigne^bumaneqi acceptus ed. Huius nepos folariu
cofcedes fe a lapfufudinere n5 potuit.Mater cognati^ eu rati exalaffe ani
marii fe lachrymis^ac triditiae tradiderut, V t Dominicus uidit lametatione Miraculu,
nequaq ledari^flibito manus ad coelum tendit^et precibus^ac lachrymis^ut
puer incolumis reddereE^a domino cofecutus ed. In exitu anni Bononia
uenit^quo tepore Arnoldus religioforu multitudine abundabat. Is ut ue/
nicte intuitus ed^ magnope laetatus ed Jn ea ciuitate omne state duxit^et
fi antea Roma^ Bergomii^Mediolanu iter intendiffet, Verii q cotempfe/
nt diuirias^hinc facile fciri pot. Na cil Odoricus gallicianus opnmis pdiis
monaderiu donaffet^extaret^ fyngrapbu^et recufauit^et refddi iuflit^nec
pafTus ed^ut religiofis edent prsdia,Quin ipfi uictu ueditumqi precibus
expofceret coteti domufculis,Sub idem tps Rodulfus ho fpectats uircuos Rodulfus
prsdicatoru religioni deditus monaderii cura fufceperat. Is cellas fratriba
babitadas ifanis fubdrucrioniba magnificas reddebat. Id ubi Dominicus
aiaduertit^uebemeter comotuse^et lacbrymas |>fundes^qu 2 na inqtJ-jac e
infoletia/qux fupbia^q grauis atqj intollerabilis arrogatia . V os oblectant
tecta mijgnifica, Anteq i gallias^et i bifpania traiicere^uos ut xf>i pauprate
coleretis n5 inuitus admonui ne ab ea difcederetis. Vt tecta marmorea fi/
gna^tabulas^argmi^aurii^opes corinthias ccteneretis^uos monitos et^atc^
ena uolui.Atprsclarailla^egregia^pdafqjilla Hieronymi fnia.uedra me/
DE VIRIS ILLVST. GRD. PRAED.
ttiotta dilabif .Mallebat bo (aftctifllmus^g fapietia cu religione coiuxerar,
Paiili tiinica^^ regu purpura cu regnis fuis^Vbi xpi euageba^in quibus ff
uultis^pofefhs ipfius tanq m IpecUlo uita intueri. Quid loquar de Paulo
aport:oloi'cuius epiflolas cu legoTancrifljma.uideot mihi nauare operam/
Non diuitiaru^nd auri no argenti no inianarunl ilibfiructioml illi appete
teJ faerut. Imitamini obfecro^quatu in uobis efl^illorum ueAigia , Nemo
fuit quin in Dominici fententia cofentiret^ rummifqj effeitet laudibus^i^
nulla cbaritatis cura poft habita ad honelja fanctaq? habitaculi formam
eos traduxiflet ReuoCatis ab ertore fratribus Arttoldu ad fe accerfmit iuC'
fit(^ iif Patrhyriii iter conferret xpi euagelia prxdicatunis. Id quod fratteS
Digreflio* n5 ^quo tuleruntanimo.AtnolduS Dominici fentetix patuit, Tahti uiri
laudes nullo fciletid prxtenbo * V t enim populus ei comonendus erat tSta
charifate^et beniuoictia mentis fuse cogitata ertunaabat^ut omnes eum de
coelo delapfum atbitrarenf , Apud illu Prophetaru^Euageliflaru^Oratoru
Poetam ualebat memoria . Dixifles eu Paultl apOfio^u , Na ut luggeftu
cofcendebat maximus fiebat uiroru etmulieru concurfus, Fatebantur o&
fe nunq uidiflTe hominc^qui lanctitatis fidei ^religionis^chariratis illuftrius
Obitus ar praefeferretexcmplu.Sed ut propofituprofequar^haud multi menfes inr
noldi feu terceflferut cum ui morbi oppreffus efi. Anima extremisfut aiut)labris te/
Regmaldi nebat^cii ad eu uilendu^quimonaflerio prxeraf ^Matthitus profectus eR*
Eum in hanc fententia uerba f eciffe tradut Non tercearis miles xpi formt
dine mortis .T u egregia cu aduerfario pugnam femper pugnafli. Victo/
rix compos factus es, Fortunata eft mors tua^qua naturx debita pro XpO
potilTimu reddis, Cofequeris (mihi crede)pioru fedem^etlocu. Omnibus
breuis uita data e.Sed eiusbene redditx^prxmia cdfequemur xterna.Prx/
. clare tccu actii eft xpi miles , Quare et coflanti et forti fis aio - Cu xpo eris
ctlanctoru mifceberis choris. Legimus in fonctis littens^qiii fe caRos inte/
grofqp feruarunt fefe^ ab omnibus (celeribus ^feuoearut^his addeum^ fa/
cilem patere aditu . Sub hxc uerba uir lanculfimus e mta exiuit, V t de eius
obitu Dominico allatus eR nuncius^non dolere no potuit cum prxlertsiui
eu uiru amififlet^qui et moru ^bitate.ef religione^et ingenii elegantia fue/
rat ornatus. Ipfe interea de omni re^quar ad lancta religione fpectabat^fra
Diuina la tres emdiebat.ER hoc profecto loco miraculi habedu^ ut nullum un^ ab
iis Domi/ eius ore uerbu^quod uel minima reprehefione dignu ceferi poflTet^cxadc/
nici , rit. Nemine unq in iracudia adduxiLnec de eius dignitate detraxit. Calii ac
cidit^ut fratres cibo^potuq? reficiedi eent.Ex quo Rodulfus de quo (upra
memarauiQnicu couenit affirmas duos tatu panes apud fe effe^ nec fieri
pofle. ut tanta hominu multitudo^ta paruo cibo contcta eflet Dominicus
cui in xp» opnmo Max.fpes ois cdRituta erat^benedicito inquit^Rodulfe
/
LIBER PRIMVS
bis pariibu5^ct m minuta fmftra fcmdito^atq? ut ocs A’{cumbat lubeto.
Rodulfas mandata exequif .Seruus^au ea cura demadata erat^caniflrum
fumit^ubi panis fruflra erat repofita^et menfas panibus onerat^Ad unum
oes naturali cibi defiderio fatiifeceruc.Plus panis deportatu fuerat ap/
pofitii. Deerat uinu.Cdfeflim Dominicus fe adfancta oratione proiecit*
Tu uas diuinitLis uino oppletu efl,Pofiq exepta fames epulis/ mefarqj re? Virgilius
motae^cucti deo optimo ampliflimis uerbis grarias egerut, Multa mibi uer
ba de fignis a Dominico ppetratis fecifle uideor, Quare in exponedis eius
moribus^qd memoratu digni exifliit mea uerfabif oratio , Polliceor aute
ea me fcriptutu^qufe nullo fut cotaminata medacioTH: enim reru fcripto? Lex fcrip /
nbus lex hxc impofita.ne qdfalfi dicat^ne qd tieri taceat. abfint ah omni torum
flilpitionegratix^tollatoisfimultas. Dominicus igit ne infoletia notaret
aquo uitio femp abhormit^ueflitus uoluit habeda efle ratione. Erat ei ue
ftis^etqde unica at<^ abiecta et,ad pedes deflues nec turpe ducebar ea ferre
quaq ei principes coueniedi fore't.HacutebaLfiue uis frigons et hyems.i
Raret^liue ardor sflatis. Vfq} ad morte fup lectii implume cubitauit, fme
prolpera^fiue infirma eflet ualitudine fomniparcus erat^in quo ueflc ntiq
depofuiriCalceos t3tu deponebat. Semp catbena ferrea nudatos renes cin
xir^yKnim fupremui uira: die egit- Rodulfus corpus fpoliauit fpoliatQ
cathena decraxit^d-etracta Iordani dedit mUneri. Crepiifculo noctis folus
tetnpLim ingrediebat^fancti0imis orationibus indulges nec ante q horae
quattuor intereCiSflent abibat. Aedes ipfa ems gemitu ploratuq? pfona^
bat^Ut quosfbpor oppreflerat^bi fape excitarent .Ncnimq adeo paruamo
cds paiS ab eo quieti dabaf^ut recumbentem fomnus altiflimus premeret.
Age diuitias utfupt 3 imemoraui miru immodu cotempfit quod bar eflent
quK religiofisraaxirne.foretiacturx. Paupertate adeo dilexit utad eaco/
pleCteda fratres hprtarei^atqi de religiofis^qui paruis eflent opiba^et facuP
tatibus p4}ti;bene:fperaret.Multi agros^domos^officiuas Luas monaflerio
cocefreraf^bonore beniuoletia cbaritate. qua Dominico^deferebateopuL Nota diliV
fi:, Cucta reculauit^quin eos monuit praicepitqj^ut q p dicato ru Rebgione genter,
profiteren^^pauptate coteti exifleret necfe diuitiis implicaret qd eoru me
tes dirtraberenf.Iuflit ptxterea.ne ars auro^argeto Lencifq? omametisxali
ce exG€ptO;^ornarenf ^qd ea res qusda elTet diuitiarii olleratio . Qui iter fu/
(ciperet hos monuit ne ullas portaret pecunias cu no deeflent qui eis cibu
potuq; erogaret.In fequeti ano potifice Max. minime dilTentiete iflituit^
iitab his^a quibus ei fuccefllim foret CGiieticula fspenumero haberent ,in
qiubus de religionis coferuatione ageret ,Jn eos qui in errore incidifl ent^
ammaduerfio fieret. Qui oprim i iudicati eflent ad bos aut prioratus aut
uicariatus^aut generalatus deferrerur.Ex quo factum efl:^ ut eodem anno
V
Nota.
DE VIRIS ILLVST. ORD. PRAED.
Patrbyfiu ad Iordanem ^ciuus medone babiu‘,Iitteras per%ri luflreaVqitT»
bLis iUe,ut afTumpns mbus commbus^quod fynodus c^ebranda erat.Bo^
nomam proficilceretur comonebatuc.Iordanes fe ad Ddtrimicx uolunta/
tcm confirmauit.Ne<^ enim ab eo bonefte ditTentire poterat.Sunt et plu/
res ex aUis nationibus euocati^qiu cum conueniflTent ut praediorum prouc
nbus perpetuo renuntiareturnnrtituerunt. Erogationibus contentieddnc
Multa tandem oratione ultro citto^ habita iuflTit uitfanctifljmus^utuiri
complures auctontate et grauitate prxftantes^quibus decernedi^diflFmien/
da ordinandi fummaeflet poteflas deligerentur.Inftituit praterea utob
multa uitiorum genera propulfanda colendaf^ uirtutes quot annis fyno/
dus cilebraret. His exactis Iordanes fefe patri* redidittEt (1 ante bac Do
minicus adpredicatorum Religionem engendam omnem operam contu
lifle^atij illius confirmarioni Pontifex Maximus minirae defuifl^tamc
ut ab alio fibi luccederetur a pambus benigne petiit.Hi no modo^qu* ab
eo acta erant fummo Audio magnot^ confenfu approbamnt^uerum ena
in Aituterunt ut eadem in poAeril dignitate fungeretur^cu^qui illi uel pr«^
ferri uel xquari poflet/inueniretur nemo. Nam quantum cura labore uigi
giliis auctoritate cofilio eniti at<^ efficere poterat^nibil ptermittebat^quod
ad Religionem conferuandam augendami^ pertinere arbitraretur. AbAi
nentia Jeiuniis^uigiliis^oradonibus.ln quas fumme inaibebatfefe aliis in
exemplum Aatuebat Nocte at<^ interdiu cum dmina celebrabatur oratio
a choro numj aberat. Non enim ex eius memona pracebra illa lententia
exciderat tanti eAe exercitum ^quati imperatorem. Age fragilitas humana
quata eAdabimur^erramas^decipimur^ incognita pro cognitis habemus.
Q^ui fe errore inquinaAent^hos humane reprehendebat ct caAigabat.ac
ne i poAerum ullo notarenf errores^ quibus poterat/precibus oblectabat,
NunqiUucelcebat.quin fratres^ad fanctam miicdi formamini nec, cffztas
ipfum abduxiAet hortaretur. Quanta erat illa chantas^qua illum in eos.q
uel aduerfa fortuna uexarentur.uel minus profpcra ualitudineimpediren
tur.ufum legimus^Omnibus orationis prxfidio fuccurrebat. Complures
deiperarione adductos adeo confolatus eA^ut fortunae telis tefiAerentat^
his contemptis^fpem omnem^ fidemq^ in deo collocarent. Vt ei fadendu
iter erat^aut litteris mcumbendum/aut fratre commonendi^pnmum ad
CbciAi fimulacbrum procidebat' ntc lacbrymis^nec fanetis orationibui
abAinens^uteaefficeretqiueet animat lux conducerent^ et aliis honori
emolumeco^ exiAerct. Nemo unq ei Aomachum mouit^nunqin iracul
diam adductus eA^<j omnes cogitationes omnia conAlia ad ChriAum te
ferebat. Ad omnes animi perturbationes lemper patientiam accomodauic
SemperpedeAri Itinere profectus eA.finecalciatu^nmaq attollens oculo*
Vturha
* LIBER PRIMVS
Vt urbes ingrediebatur calceo pedes induebat.Eos nonnun^^fi a pryacu/
ris lapidibus lefus eflet induere cogebatur. Interdum flumina imbribus au^
gebantur ut ne ullo^quidem iiado pertranliri poflent^ad qux cum uentii
erar fe falutari cmcis figno armabat^iubebatqj comitem qq metu percelle/
retur anreire illi animum afferens. Jpe fubfequebatur. In biic modum flu/
mina traritu difficilia tranfgrediebatur.Nunq dies illucercebar^quin ab eo
miffatum folemnia celebrarentur magnam uim lacbrymarura profunden
te. Vt ad bofpicium diuerterat^ad xdem exibat orandi gratia. i^b eo men/
fes pbisfeptem totius anni leiunio tribuebantur^non modo carnibus fem/
perabffinuit.uerum et Cibariis abdomine coditis. Cum Romam iter ba/
beret^morbi grauitate impeditus e. Omne genus carnis recufauit^folis po/
mis cotentus/ Ide alias factitaffe memonte lirterifqj proditu efl^Lectitabat
Mattbarieuagelium et Pauli epiffolas^nec eas un^ ut otii quic^ n|cifceba
mr de manibus deponebat-, Inter extera maximum illud ipliim^ut omniii
animx clTriflianoru ad fempitemx^ati^ beatx uitx domicibum proficifce/
rentur capiebat defidenum.Quod uero gentiles et Maumerbani in tanto
errore uerfarentur^et merebat et flebat.Id temporis mulier quxdam nobi
li genere nata ad Dominicum eius frater a Sarracenis^et captus^et in car
cerem coniectus eiffet quxrimoniam detulit.Repente uinim fanctum (ita
ei natura infitum erat) tantx illius calamitatis incredibilis quxdamcoe/
pitmiferatio.Jgimr^aimnullxfibipecunix eflen^^quibus capriuus redi/
mi poflet/ui uendendi animum cogitatio fubiit.Ita Cbriftum feafle aie/
bat^ qui ut bumanum genus faluum redderet, nullum labons cruciatus
mortis genus defugerat v Poflero die fratres ad fe acciri iulTit,et quat con/
filio,mentecp agitauerat,illis expofuit.Sibi effe in animo in Afiam traiice/
re,uteas nationes,tantis,quibui impbcabantur, erroribus liberarec,Nec ue/
reri^quin Cbrifto optimo maximo confentiente ad eum exin im,que fibi
propofuifTetperuenturus eflet Se rebgiom femel dicatum ^apoffolorum
adniti fequi uefligia^qui ut populos ab erroribus reuocarent^ totum ter/
rarum orbemperagrafl*ent Ipfifuoexemplo docti deum colerent, in eo
fpem omnem fidemqj conflituerent , pecuniam contemnerent quan//
do bominura pietate , et’ cbaritate praEditorum elemofinis recreandi
eflent , Hxc cum dixifl*et,comitibus duobus afllimptis ,terreffre iter in/
grefllis eft. Ei religiofi duo cafu obtui fuerunt,qui cum fame uebemen/
ter laborarent (nam media dies quoquente defuper fole feruebat )nos in/
quitalter fummisaffecti fiimus difficultanbus .Nei^ enim eA:,qui no/
bis cibum prebeat , ne minimum quidem panem quifpiam petentibus
erogauit , Nullx adfunt p^ftinix , Hxc audiens Dominicus , quabs in/
quit ex ore uobis excidit fermo:'Vos ad Deum mentes erigite, atque
D
DE VIRIS ILLVST, ORD, PRAED.
bella Dominici ligno Ornata. Cafu accidit ut quas babitabat/xdcs corrue
rent. Ipfe imiLierfaq? familia prarter unicum filium i cubiculo relictii abef/
fent. Ad rem infpiciendam factus ell hominum cOncurfus exiffimantium
Miraculii. equitem uria cum famiba periifle, Semotis lapidibus inuentus eft puer ille
lus_^tabellaqj incorrupta^ac nullis maculis infecta. Querebat ex eo^ullo ne
fuiflet metu perculfus, Nullo aiebat ille ^quod eum Dominicus tutatus ef
fet. Gallus quidam uirtute exiflimatione^nobilitate proditus cum anni
complures mtercefllirent .millos ex uxore filios fufcipere poterat, Is Do/
minicum et Petrum martyrem amplilTimis honoribus honorabat. Horu
munere id confecutuseR^utei filius nafceretur ,In hanc piam actionem
aduerlarius nofler inuidua sfluans^fpecie peregrini ad eum profectus eR^
ut fibi pecuniam erogaret poflulans. Imminebat nox. Eam erogarionem
^ Dominico et Petro martyre fibi Iiifciperet, Paruit Gallus Rudiis aducr
farii. Forte ita cafus mlit^ut mater ad templu contenderet. T u hic de quo
loquor aduerlarius^puerum^qui nundum e lecto egrelTus erat occidit/ocr
Clium per artus concidit concifum in uafe lapideo lliper ignem ebuliente
polliit.T anto fcelere admilTo in malam cruce abiit^PediRequa tantx cru'
delitatisignara^ad culinam iit.ConfeRim quid intuita fit matri exponit»
Mater/Ut rem iplam nulli explicet, pedi fle quam admonet.ln capfa repoi'
nat membra,^ Se^quin Doininici^ac Petri martyris beneficio uitam ad/
epturus fit puer,^ nulla Ipe decideret, T otam noctem infomnem egiHl/
los orans atqj obfecrans^et nullis lachrymis temperans^ ut puer iiitx
redderetur. In fequenti die Gallus(nam nulli peregrini apud ipfum pran
fi erant) ex feneRra profpectans duos uidit prxdicatorum Religioni ad
dictos ad eius oppidu iter facientes. eos accerfiri iufTit/quis tanti fceleris ne
Icius eflet.Vtreligiofiin tricliniu uenerunt ad llimendu cibum inuitauit
Id illi recLifaruntni ptimu^qus potiora habuilTet^^in eorii confpectum de
portaretur, Tum ille iube inquit o Vxor^ quo nihil porius habemus pue
rum ad nos acciri.Mulier timore adducta/quo fe uertat^ignorat^Veru qui
lenex erat ^uecteg? xtatis Religiofus^nulla inquit o mulier tibi iniiciatur
dubitatio, Ipfe reru dominus conlblatione afferens aderit. Mulier illius uer
bis fide habens/uas lapideu^quo pueri membra continebantur^detulit.Id
quod patri admirarione fecit. T um uiri lancti pueri membra fuis locis di
MiraCLilu, fpofueriit et ita difpofi.ierut^ut repente puer refurrexerit in columis. Poft
tam admirabile nauata operam^ qui eirent^expofuerunt,jfeqp ab illorum
oculis eripuerunt»
Explicit Vita Diui Dominici Ordinis Prardicatorum Fundatoris p loan
nem Garzonem Bononienfem^Oratorem Clariflimum edita»
LIBER PRIMVS.
Leandec Albectus Bononienfis Ord.Prardtc.Ioanni Antonio Flaminio
s
Forocomelicnfi Virohtteranrtlmo.
ITT O ad te Iordanis vin (anctifTimf ac exterorum noftrx
m religionis dictatord^et (iutt eorum utar uocabulo) Generalium
MagiYlroru uitas poR paretem Domimcu^uf^ ad Tbomara
Caietanum^noRri tempont (acrard litterarum unicu domiciV
Iium^unicuq^columen^arae editas. Quas^tuxlimx exactinfimx^uci c6(ue/
ui extera a me opera edenda/ubmitto.T e enim (emper colui^ac ueneratus
Ium ob ingentem eruditionem tuam htteratucam^ac morum prxRatiam.
Sao.n<ubiqp ea (cripca libere pofTe uaganWmpune^ in manus hominum
uenire^etapudgrauiYrimuqueqp^etexactinrimum iudicem abfi^ lactura et
dilpendiO efTe^quxtuam cenlurarubierint^Miraberisfcio^cu noueriilibru
tam grande huc primu de Vins IlluRnbus noRrx religionis intra duode/
uigefimu diem a me fuinfe contextu^quem uix alius exlcnbere in tam bre/
tii tempore potuinfet^Iicetenim concionatus etiam hilce diebus pro liigge/
flo ad noRru populum Bononienfem fuerim. Vires animus^animum aui/
ditas^aaiditatem uero expeetatio^et plurium noRratum efl-Iagtatio^uicit,
Quem tu ad nos Ratim perlectu remittito^eo g) illu coacti rouliiiugis prer
cibus multorum (ane amicoru^in publicum dare compellimur . Haud ue^
reor^quin magnam ex eius lectione uoluptatem omnes percepturi fint^qui
naium rhinocerotis^et ronchum non habuennt cum legerint tot^ac tan/
torum uiromm actiones honeRiflimas^eximiam erudirionem^ctgeRaian/
ctiniima^et ptxcipue lordanisuin eminetils.pareris noRri Dominici xmu/
Ii. Cuius uita per me edita^uirum illu rorum effingit^oRedit^et ante oculos
omniu ponit. M. Antonius Flaminiusfilius tuus delicix mex^recte ualet.
Vale et Leandrutuu,^ fecis^ama^Bononix.iiii. Idus Januarii, MDX VI.
Io. Antonius Flaminius Forocornelienfis Leandro
Alberto luo. S. D.
EGI tuUm libenter ^et magna cu uoltiptate primd de Viris IIIu/
1 Rribus Libru^quos lirteris claros^et lanctitate infigute ad noRra
xrare ductaiene complexus es. Opus lahe egregiu^futuru^ non
folu eiulHem feccx hominibus^led et extern qui legerint, exemplis (alubri/
bus,ac documentis utile,ar<^ lucundu.In quo quidem petitam a me ope/
ram tibi fidelefutiuiderc poteris jetquatu bidui fpacio licuit^diligete prx/
Riti.In qua re no Iblum me quide eximius ille tuus erga me amOr,ac iudi/
cium de me plunmum delectauic^ Sed etia inRitutu tuu^ ac in rebus oibus
DE VIRIS ILLVSTR ORD. PRAED,
fingulam pmdcntia^qm quam ad edenda ingemi monimenta ‘amhef^ueV
temm lecutus morem laudafiflimum ludTCiisamicomm^arqj cenfnrx non
tam prudenter^q amltenlla fubiicis noflrat^prifectim^fi quaea eflt Q^ua
tu quide tanti fempee facis^ut quod ego pcobauenm^nemmem poftea im/
probaturum pures. Ego aute mearumnu cofcms^ur cerre tantu mihi non
arrogo fic illud ucre poflfum affirmare^hon poflfe te^jilmfmodi operam de
mandire cuipiam(nec me decipit amor}qui tibi illammel fideliore prsfla/
re poffic^uel benfuolenciorem .Feci igitur^quatu biduo potui^nam temptii
ipfe mibi pradcripferas) q uod te maxime uelle cognouL I n quo quide Tiqd
forte omifTum a nie putabis^non fidem^non amorem^ ac diligentiam mea
acculabis^qux ribi diu perlpecta fiint^ et cognita ^fed angufliac rempons^ec
occupationibus^ quibus aiTidue^ac immodice diflringor^id totu adlcribes.
Vale ex Forocornelii Idibus ianuariis.M.D.XVI.
IORDANIS SAXONI ORD, PRAED . GENERALIS MAGL
Rri lecudi uita per Leandrum Albertum Bononienfem Edita*
O RD A N ES uir lanctilTimiis oppido Boterg» prouihciat Saxo
i nix origine duxit^quibus paretibus ho produt fCTiptor^s.Coflat
enim uira anteq religionis togam indueret mirem fanctiflfimam
ati^ iuflifTimam eum egiffe, et buiufmodi confuetudinis fuifle^
ut cgeno^quiprimus occurrilfet^cum illucefceret largifbme donaret^etiam
n5 peteti. Cofueuerat intempeftae noctis filetio^cu Parilii litteris facris opc/
tam daret^couenire in ecclefia atcp ibide facra audire.DiI aut pro more^aliV
quandoFalfo ratus^iam lignu ad facra peragenda datu ater atriperet^egenu
offendit munera petentemfuenerat Iordanes forte ufus celeritate abf^ pe^
cunia^unica uefle indutus ^ec balth^O cintus argenteo jbaltbeo illum dona^
Xps cruci uit. Tandem relerato templo (aliquarulum enim pro foribus cxpectauc/
affixus bal rat)ingredimr et^ uidit Chriffi optimi Maximi liraulacrum cruci affixum
theo pcin' balcbeo donato pauloante egeno priecintum , Cuius Ipeccaculo plutimu
tus. motus^togam religionis extunc aflumere deliberauit . Differebat tamen^
Cur lorda tempus opporrunu expectans^quo libere ^quod animo conceperat^expedi/
nes or.prae ret. Tandem Ualedicens amicis praedicatoru ordine ingredi cupies^ueflem
dic. ingref fanctarcduerfationis ab Reginaldo uiro optimo imperrauit^et accepit. Ve/
fus eff. rum de Reginaldo fuo loco dicemus^Cuius in exitu nefcio cui uiro facrii
Reginab iniciato uilus efl: fons in Templo Parifino lacobo Apoffolo dicato mox
dus. oriri^et tam fubiro exficearijec in eo loco alter maior (uboriri^cuius riuulis^
V ilio de triuia et quadnuia^et pUreae^et exinde tora prouincia irngabamr^ufc^ ad
lor»^ tnare decurrens. Hoc enim pratragtum fuic^quod euentu poRmodu com/
/
UBER PRIMVS
probatum efl^uidelicet Iordanem loco Regmaldi infurrecturum^ cums et
docnna^et moribus^at(^ fanctitate^cu docen doctum difputando ^tota dei
ccclefia irrigaret. Comiini igitut patru fuffragio anno domim . Mccxxii. Iordanes
in Couentu Generali tertio ParrbyCiacto^quod Capi tulu generale appel ord.pnd.
lant^tiinc prarfecturam agens prouinciac Lombardix^qiiem dicut Prouin/ proficitur,
dalem^poft bienium et fex menfes^ex quo togam prodicatoru acceperat^
pofl: diuum Dominicum^toti ordini prodic, primus proficitur^Que circa
annos quindecim oque/ancte^ moderatus efl. Luco euageliu^Parrbyfio
in frequenn auditorii numero mirifice declarauit^Ccepit ueluti lucerna fu/
per candelabrum crebris radiis doctrino fuo lucefcere. Omnibus erat gra/
tus^tam Liulgaribus^^ famigeratis^^Formoproflantis^facie uicunda^uultu Mores lor
Ipectabili^mitis ac lenis cibi^fomniij parciffimi^et in cultu corporis abie/
ctus. Delinquentes licet feuere corrigeret^tali tamen ac tanto utebat tem/
peramento^ut potius illos humanitate deuinceret^^ feueritate^Et incofla/
tes in fancto propofito^flio confirmaret dulciflimo borratu^ Tyrunculos
reli^onis fepe confueuerat fecum ad fumendum cibum babere inuitatos^
utadlanctum cohortaretur tyrocinium^necfinerentfe ab boRe humani
genens feduci^prilcoril exempla cdmemorans, Sic uehem es in uerbis fuit^ Vitra mil/
ut ultra mille uiros ad tyrociniil religionis prodicatoru ^uerbis fuis auxerit^ le uiros ad
id quod miraculo adfcnbi dignum uidetur. Veniens Iordanes abquando religione
Bononiam ^quam urbem miro amore profequebatur^ Tedaldu quedam frus uerbii
toga ordinis noflri nuper indutum offendit^qui forte fua inlcitia aliquan traxit,
do pertefis uitam nouam ( Fuerat enim delicanflfime prius educatusjtoga Bononia,
praedic.exuere omnino decreuerac^affirmas fe guRum^et fomnvi amififle^ Tedaldus.
Admonitus Iordanes hominem ad fe acciri iuflit^Ccepitiji eum uerbis bla
dis et fuauiufculis alloqui nomine uocitas^aflerens ex interpretatione no/
minis^uidelicet Tedaldi ueluti ad alta tendentis^in iancto propofito^no fo
Ium permanere^fed paffim ptoficere^ Demum poR nonulla uerba ultro
citro<5 babita^ante aram Diui Nicolai pofiris genibus Rare prarcep‘it^et ut
dominicam perfolueret orationem, Is uero oculos in altura extollens^ma/
nibus prius fuper eius capite pofitis^cordis affectu ad deum preces effudit. Iordan« ^
Ipfeautficorans^uidebatucTedaldo(uthispoRraodura affirraare fole/ oratione
bat)ex alto miram quadam inRillarepaflira dulcedinem^ ex qua nouitas Tedaldus'
cordis lequeref ^et patre educente manus indebatur cp eius cor illico a dua/ a’tempti6e
bus manibus praeffum extra fe educeretur^et eleuaretur miffumq? fieret in liberatur,
magna tranquillitate deinceps ac dulcedine^Qui prius togam prardic.faRi
dierat^poRmodum perfeueranter etretinuit^et laudauit. Tantu promerue
rat Iordanes a deo orandi gratiam^ut nii^ flecti a quaciiqj poffet occupa
done^quin aflfuetas perageret deo grates^Quado^ preces in terra procum
DE VIRIS ILLVSTR. ORD. PRAED.
Modus o/ bens emittebat^quandoqj luncus manibus flans^nonunqfcdens^et aliqua
radi lord. do oculos extollens, Nec lachrymatum dulcedinisin bis expers fuerat. Pro
bis enim creditur eum in oculorum a-gritudinem aliquado incidifle.Medi
Qualis in tationibus fe totii et ubiq? dederat^quibus mira elliciebat fuauitate. In inV
itinereior. neribus lurius.Nonu^fermocinabaf de re aliqua unli cum fodalibus no
nil^ permeabat folus^fed n5 minus folus^q antea^eo cp uariis ac multiiu/^
gis meditationibus affbciaretur^fodales ad id facere adliortas. Demii agi/
tatus calore illo diumo quata ualebat uoce Jaymnos in laudem dei faluato
ris ac Maria: oxli reginae ptscinebat cum tant<? menns iubilo.lacbrymisid
exprimentibus^Lit res mira eflet. His igitur occupatus nonun^ a focus ab/
errabat nec hoc propter cotriflatusTed arquo aio ad exteros pCriieniebat^
et quos aliquado cctriflatos ob ipfius abfentia inueniebat^ Ixte cofortaba
tur^adirmas omnia efTefub calo, Conngit aliquado ipfum cum duobus^
fratribus^ et layco facris initiato^dum ex Italia in Germaniam cotenderet^
Vrfatia, ad bofpinu diuertere in uico^aii nomen Vrratia,in medio alpiurn firo,ut_
cibum fumeret lam enim hora^et labor diu protractus itineris montium^,
illos fubinuitauerat^fed Caupone dicere no efle quod apponeretur prarter
panes duos iulfic menfam apponi demii capit ex dictis panibus (prius be/
nedicrione peracta)egenis^quibus plurim um ea loca abiidant^partes mul/
tas elargin^At Caupo et fratres illi fuccenfentes.pnus claufo ollio.ne am/
piius egeni ingrederentur prxmonuere^affirmantes eo in loco diitaxat pa/
nes illos inueniri pofle^nec eQe pro fe^ac fociis fufficientes^quare ne fic ero/
garet illos ^ne mox ipfe cu fuis penuna cibi laboraret. led tua dei uifllyiec
moti Cauponis uerbis^nec afide^quam i deum repoEierat ianua referatur^
introduainf^ egeni^et ut prius bepedictione accipietes^ita ut triginta par/
Attende tes uiritim diuideret a deo pingues^ut 'unicuiqj abunde fLifFiceret,nec pro/
Panem p pter hoc uirtan dei.et fotios panis defecit^Quinimo et Caupo^cum uxore
lord . mul et familia ex eo^qui refiduus ftierat^abunde epulatus eR^Quo uifo perterri
tiplicatum tus Caupo^et uirum dei admiratus ell ac uenerams^et fine prandii folutio/
ne abire permifit^Quin etiam eum donauit uini lagiuncula^quam fotii fe/
Tactu ma cum deferre confueuerant. Ex inde Tburingiam iter dingens ad uicii per/
nus fabru uenit^nomineZuziuHn quo fabrum ferranii adinuenit^ e naribus tnge/
ferrarium fies per diem et noctem emittentem fanguinem.quem oratione ad deum
fanat, habita, tactu manus mox incolume reddidit. Et in uico Vren lacerdotem
Itefacerdo quartana diu laboranre^cui fere uires defecerant prius peccatorii eius con/
tem quar/ fefl lone audita ^ precibus ipfe fuis priflinte fanitati reflituit, T ranfies per AI
tana captu pes^exiiiignis fabrum ferrarium oculis captum^figno crucis falubenmo^
et aliu ocu donauit oculomm folacio. Inerat ei tanta in dicendo gratia.^ut fiue in fre/
iis captum queti populo ^fiuepriuatimloqueretur^remitteret iiniiqueq? domii plene
compote
/
UBER -PRIMVS , M
compotem.Quipipeuidebatut inipfo^qusdameflre diilcedo^acc^ zfhbi/ Qua elo/
litas ^qua omnes ad fefe alliceret. Quapropter hortis antiquus an/maduer ques lord.
tens tantam in populis per iplum cdmotione fierr non omifit qiiic^ qd
illi impedimento foret^ne uerba^in frequenn populo pro conctione habe
ret^de qua re pauloport dicam , Cofueuerat mr dei urbes incolere^ quibus,
litterarum uigebant rtudia. Quare ndnun^ fucceniue^dies.quos quadra/,
gefimales uocant^Parrhyfii agebat alios Bononia:, Quaprimii aduenifle^ Parrhyfm
inhis nunciabatur tantuseratadillu cdcurfus lurorti ut uix illi fumendi Bononia
abi daretur fpatiu.Iubebat mox dum ad has urbes applicauerat plunmas : At£.
tiertes praeparari pro nouis tyronibus mduedis ad fancta religione^mini/ Concurfu
me addubitas^quin plures ad religionis tyrociniu adiugerct. ] d^quod eue maximu
.
niebat^ur uix tot uertes prxpararentur^quot neceflanac Foret. Accidit res^ , ad lorda. ,
qua: omnibus no parua admirationem allatura ert^In ferto Punficationis popub.
beatiflima: Mariarfemperuirgims^cuin maximo fchobrticorii ccetu(forte .
ad mille erat)uiginti ex eis (aerae religionis toga uertire occa:piflet animad/
uertit queda natione Germanil fspe ab eo pulfum ueluti nimis iuuenem^
et luribus pro tanto tyrocinio imbecillQnterillosuigintife immifcuifle^
ut (ancto couerfationis habimet ipfe indueret Tiicfubndens lur dei Ert:
unus uertrti inquit^qui nortra: religionis tunicam (ancto furto aufert^ Et Vigrnti et
mox^qa no nifi uiginti uertimeta fuerat allata er exinde minime egredi ex unu fcho/
frequetia (cholarticoril poterat^ut fieret fat oibus^ex artatiba fratnba qda larti.facto
palium ^abus Bardocucullu et tunica alius Ce exuens patn<$ porrigK^*cum couerfano
dei latide^omnes uiginti et unii induere. Cceperut artantes omnes in fletu: nis habitu
prorumpere^ Alii quide pra: gaudio^ob aucta familia^et abi ob (bdoru ami iduit lor,
?
eabiliflimorti amifllone^Qui omnes Cc in fancta c6uer(ationc profecere
ut in uirosillurtres breui admodil tempore euaferint una cu adolefcctiori
illo prius pLilfo .Porro is euafit in maximu dpaore et concionatorc opti/
mum -Nonunq Pater Iordanes bibbam dedit ut reciperet pecunia^pro to
gis cofidedis eoru^qui ad fancta couerfatione euolare cupiebat. Quu qua/
dam die in frequdi populo^unii e fcholarticis. habitu nortri ord-induerc
uelet fere cotrirtatus^qi unu prarter fua cofuetudin e diitaxat iiertiret^artan
tibus inquit^Nemo uertru inhumanitatis ut reor argui uellet. Quis fotiu Atf.
cx uobis ad et xpulas opipere prspeparatas foltl ire pmitteredcu poflet Ce/ uerba lor.
cum plures ducere;' Videte quxfo irtu in medio rtate ad dei nuptias inui/
tatum etfi uobis placcat^unuquc^ uertru fecii ualete adducere folii quae/
fo ne pmileritis nuptiis hifce friii^Quid tot fletusdlifpiriadachryrax;' Ve
mmfi eummt parert:diligeretis^pfo* utuidentur fufpiria irta et lachry/
fnx prxfeferre nilq ingredi fancta conuerfatione folu pmittentis.Eia quis
ei (e comite ^bebit^Nec dil uerba finierat et ecce quida ex illis qui a fanao
’ E
f
V
DE VIRIS ILLVSTR. ORD. PRAED.
Ex'uerbis propofito longe aberat^in mediii profilies iielut infafti& Jn uerbo inquit
lord.ad u/ tuo et in dei noie IvTagifter ecce me ei fociu prsbeo,Sic<^ ambo toga teh
lefces uale gionis induti funt cii ingeti omniii gaudio^et admirarione. Ahquado ac/
diat mun cidit^ut quida m fancto tyrocimo ab hofle bumafii getieris^diueL-fis atd/
do busagitatef^quo fieret ^ut quo fe uerteret^quoue pacto recrearef^minime
cerneret^Tade uiru dei adire decreuit ut m fancto confirmaret propolito
Forte Ita tulerat cafus ut illii orate pro mortuis inueniret^ quapropter ta/
ti uiri dignitate uerens^e regione cdftitutus^fe ei adiUtote praibuit^ ut tade
precibus ad deu ab eo mifl'is^f ine impofito^rem fua aperiret^Sed du fimul
preces profequerent ad illii Dauidis uatis egregii uerficulu uentil eft^ quo
Confolat is uates alloquitur^dicens Credo uidere bona domini in terra uiuctiii ct p
animi s/ eum ribiipfirefpondit Expectadominu^uiriliterage^GofortercOr tuum^
grum , et fuftine dominii^qus; uerba relponfionis uidebanf a uenerabile uiro tan
to cordis alfectu proferri^no fecus ac fi dedita opa^et cognito tyronis ani/
mo^ac mentis turbatione^relpondere mdetetur. Verba hiec^frater ille acce/
pit pro bono omine^et n5 fecus^^ fi a Deo tue prolata fuilTent^PeracnG^'
precibus ac exolutis fupplicatiOriibus^Eri JVlagifter inquit^bene et optime
per te mihi^animoi^ meo labati Fat factii efl^cvi refponderes. Expectado/
minii etc.Poftbac aduerfus collutationes boftiles fomor et cdffatior ero,
Padua, Sicqg in fancto tyrocinio cdfirmatus^uale dices abfceflTit^ Quii Padus c6/
cionaretur^diuino aSFlauis fpiritu Germanus quida paretibus fuis unicus
et cariflimus nobilis genere^mente cocepit^uerbifq? exprefliQe fancts con
uerfationis babitii uelle ueflirQt illecebras^ac carnis uoluptates dimittere^
Forte minus caute ^qd deliberauerat docto rQc fociis reuelauerat^ Quo fa
ctii e utfunisagitati^ac diabolico fpintu^cogitauerint^tan^reteccclude/^
re^cum forte minis terrerQc precibus flecu no poflet.Obferuariit^quo tc/
pore^cubicLilu ingrederetur^et fcortii nobihflimii intromiferiit^plura pro/
mittentes donaFi adolefcetis animu emolliret^ Quid pltua?' Ex no tyro/
Fortis A/ no^forrisAtbleta^milen^ueteranusfactus^tade prius fefuperato^et nefan
tbleta nu/ diffima muliere lucit etarte focioru propbana,Nec multii [immoratus^ad
du T yro, uiru dei currens^babitii fancueeonuerfationis accepit^ Nec diu pofl prxee/
ptorem^qui antea ipfiim aueiaere a fancto propofito conatus f uerat^ad fe/
cu deo militadu pduxit.Pater uero audi^ filiii induilTe religionis ueAime
ta^illico ueluti pculTus telo pene defecit^T ade realTumpto fpiritu^multitu
dinefatellitum rtipatus animo indignabundo Italiam ingreditur ut ubi/
cunqi filiu inueniret^ui prxdic^babitu exueret^Liel occideret lordaneForte
AtE, primo {ita tulerat cafus) uirum ^dei bis furialibus exagitatus fpiritibus offe
uim refpo dit^et uoce pene exbauffa interrogauit dices^ Vbi efl ille Iordanes<' (porro
fionis lor. ignorabat^eu elTe) Veru uir fanctus Chrirti ad iudxos data ^tulit refponfa
LIBER PRlMVS ^5
dieens faae Ixta^iuTu(^ iuCundo,fiim ille 1 ordanes^Mox ut is ipfius ueiba
audiuit ceu fancti iiiri ptajfentiens uirtutem^ ex equo defiliens etadeius
prouolutus^pedes totus lacbrymis prpfulUs^quod animo conteperatet ad
perpetrandii uenerat^deteflabile facinus ^cofeflus eft»T ade poft^ a lacbry/
mis temperatu eR Vir lancte^inquit^Ex bmc pro filii mei adfanctiflima re
ligione euolatu ^laetus recedo^qui amaro animo ueneram^ Quare ante^
lares proprios repeta^ Hierofolima^pro fanctiflimis noftrs redempnonis
locis uilendis^boc cum meo equitatu comigrabo»Quod et plene perfecit.
Habuerat enim fecu equites cetu^Iordanes uir dei aliquado Roma uifendi Roma»
fratres grana periit.Igif benedictione percepta^pro ordinis noRn more fa
crifcg peracns^qua MifTam uocat^ut xgrotps uifitaret ingredifinfirmito/
riu^et uidircouerfu queda(C6uerfos appellamus eos^qui litterary expertes
funt^uel fi fciut/acris no inirian£)in uincula coiectu^et interrogas qd llib<'
efTet caufx ut in uinculis teneretur^fe aliquado metecaptu afferebat^ tunc
tame^ob eius aduetucoualuifle^et plene fanitacireiflitutum.Vt erat bonx
m&s beatus pater^mcdaci diabolo^cinus ac debuerat aure prxbuit. Qua/
obrem (bluiiufTit. Honorius uero pont.max^audito Iordanis aduentu ro Hononus
mam^per niitiu iufljtt eum in meridie petere curia^ut ad Gleru faceret uer/ pont»
ba.Annuit uirfanctustPrandio deinde parato^cu ad melam ueniffet^atcg
difcumberet madat cduerliim nouiter e uinculis folutum adfe deduci. Sic
enim compofite honefleq? fe in oibus cora diicubetibus geffit^ut illii ple/
ne liberatu dixilTes . Latebat medador u parens^ut capta opportunitate^id^
quod pofl modu egit perpetraret.PranCs oibus^et deo granis reddins^ob/
dormienn uiro deQrrepto cultro tonfono Cduerfus ille^guttur eius pene
totu incidit.Euigilas uenerabilis pater ^manij^ obiicies^ tres digitos pene O detella
amifit-Porro fanctu uirii is lugulare adnitebaQed cu manu obilate ani/ du diaboli
imaduerrit ^digitos truncare obiectos conatus e.Sublatoingeti clamore p facinus*
dom u ^fratres accurrutmdignitate rei ignorates.Tadem uifus eft lorda/’
nes fere femianimis iaces^cruore una cii cubiculq confperfus gutture refci/
(us^ac digins pene trucatus. Hinc fletus^bmcfufpina^bincuoces iq altum
tolli exaudiuf. Omnes fere patres^prx nouitate ac indignitate rei alienatae
mentis uidebanf, Ait prslidens domus filetio tegendii facinus tam graue
fore animaducrtes^rogatpatres^utfupprimerctuoces ne malo malu accu/
mularetur. V erebaf enim^ne fi res caeteris innotefeerec^lcadalo eflet pnufq
ordo rei cognolceref. Igitur termino appropinquante^quouir ueneradus
uerba in Cuna facturus e^at^prxfidens dominus banc prouincia fibi liim/
pfitpro Iordane^ Quii enim pro fuggeflo^uerba facere cxpiilenllico in
fletu prorumpes ingente uoce cu eiulatu emifit^Demii conticuit. Stupe/
nbus^ac re noua admirantibus Cardinalibus et exteris^qui aderant quida
’ E ' ii
DE VIRIS ILLVSTR. ORD. PRAED.
cardinalis prxfidcce feduces^caulam cants nouitatis exquirit. Quod ubi re
mtellexit^eu introducit ^ad Honoriii pont.reiijifeuem lubetappenri.Ho/
nonus uero exaudies facinus deteRadu^in fletu et ipfe ^rupit dicens. deus
opt.Max. unde is bonus parer ifla promeruitii Accedunt Chirurgici per/
fpiciunt iiulnus pertractat. Diuinu potius ^ humanum perfuadent cum
omni inflantia precii auxiliii poflulandu. T erna aute illucefcente die uir
ueneradus feruienri fibi tyruculo noftrjc religionis adolefceti^innuit ut ara
ad facra peragenda latenter ponat.Quo flupefccte^domus prarfidente^de
pentioe fancti uiri admonet. At praefidens flupore perculfus^Iordanc adac
Quaerin^ quid fubfit caufx ut ara ponatur^cu in difcnmine uit^ habe.atur
An potius deliret^uel ifaniat^an uelir ab alio facra fieri. Iordanes his auditB
auerfis oculis illi innuit ut exeat^Quo parente^er expectate rei exitii^e gra/
batouirderpro utualuiQurgens induit fe facerdotalia ueflimentaacfa/
Mifaculti, cra fecit.Pralibato fanctiflimo Chrifli Corpore et fanguine^ex ablutioiie
ulnma calicis^uultum^manus^et guttur recifum peruxit^Quo factu efltrt
flatim uulnera curata fuerint plene^ cdfolidata^omnrbus admiratibo^m:
ea ipfadie.egregie'ualide(^concionasuerba faceret cora Honorio pont.
ac Cardinalibus^totacj Curia. Quaobre pont. cii tota Cuna^nimio poR
hac pdicatoria famiba dilexit amore^ampliflimifqj diplomatibus omauit.
Peratis uero^qus peragenda in urbe Roma erat^profectione parante Poa
hfex adfecu fumendu cibii fubinuitauit. Quo dicto audiete^in menfain
modu lunae corniculata^ambo prafi funt^prster cofuetudine^ Quippe no
lord.qua/ cofueuere pont.max.in eade menfa^nifi Cardinales habere fecii fed tanti
ta uenerati turi fanctimonia ueritus hoc egit. Quii uero natura: fat factii eft cibo po/
pne fuerit tuq?^uale dicens Pont.pnus benedictione accepta^iter cepit^Nec ultra paf/
apud Ho/ fuum millia ea ipfa die fex peragere poruit^eo intedentibus fe tenebns^
noritl pon ultra progredi n5 ualuit. Veru cu hofpitan uellent ad domu cuiufdalV
AtC, eetdohs diuerterut. A quo reiectus efl cii fociis. Nec ob hoc in nullo con/
triflatus^apud quedam paupere ruflicum hofpitatus efl.Sic^ fine cibo ea
nocte capere fomnu^oB ruflici inopia e coactus, Et ad focios Ixta facie c6
uerfus^Benedictus inqtille facerdos^qui nos reiecit^eo qi mihi abHulit glo
ria^qua hodie cii fumo potifice orbis ad eade cofedi mefa . Quida frater i
At£, quodam coenobio prope Bononia^ ex nimia ren.1 altiffimaru meditatione
(Porro funtaliqui^quifealtiora quaerere audet contra feriptura: monita)
in tanta prolapfiis eft infdtia ut affirmaret Deu haudquaq effe^ At ubiara
maduertit pfidens domus tanta fratris demena^Bononia adiit^feriatimq
fratris temptarione^fancto uirojordani aperuit^afferens nec poffe animu
illius conuinci fuafionibus^nec rationibus^aut fcriptuns^uel minis. Cui uir
Dei ait, Prior (hos pr^fidentes Ccenobiorum priores uocamus) ipfum ^
LIBER PRIMVS »7
fotrem conuenias^illiqp me lubence dicas^ut IS fic firmiter et xque bene Att,
credac^Lit ego.Reuerfus prior domum fratn Jordanis madatum expofuit ui’m uerbo
iuflit^ iIIi fidem tenere. Vtuerouerbum uin dei audiuit^ueluti exgraui rumlord.
fomno euigilans^et a quadam rediens extafi ait. Certe uerum dixit mr dei
Jordanes. Ego quidem optime credo deum efTe . Statimqj ab omni ,tem/
ptationeillereEpuit.Clencus quidam Xantenfis femel Jordani cnmina
(ua cum lacbrymisconfitens negabat feuitam celibem pofle ducere^Cui
pater^ex intimo cordis meditullio companens^ plenus de deo fiducia t;bi Clencus
prxdico inquit non amplius ab hac carnis incontinentia fuperabens, ab incori/
Q^uodrei euetus optime conhrmauit^pro ut is Clencus fa pe narrare con/ nentia lu
fueuerat. Ex Laulana exies ut Antiflitc urbis ^qui incommus^ forte animi beratur,
taxandi gratia refidebac quem apprime diu dilexerar^ uifitaret prarccdenti/ L aufana
busplunbusfratribus^eteo cum ardituofubfequenre etde Insqux faciilt Muflella
ad falutem noftram coltoquennbus ecce Muflella cora fratribus pertran/
fiens foramen ingreflfa eft. Illis uero fuper foramen manennbus curioEtate
deuicti uifoidi ac eam mulcendi^a fiiperueniente patre interrogantur qua:
caufa morx illis uero refpondentibus^fe uidilTe animal pulchernmum f o/
ramen ingrefltim ^et fe teneri maxima cupiditate illud uidendi. Pater uero
ad foraminis os fe inclinas, egredere inquit animal^ egredere ut a nobis lii/
deans-ContinuocgreflaeflMuffella et fubfiflens in ore foraminis^ftxo Muflella
intuituin eumrefpidebat.Tuncuir deiccepit eam manibus contrectare^ obedit ui/
er demulcere caput et dorfum. Demum dixit, Modo reuertere ad locum rodeilor,
tuum^ Et benedictus Deus Creator omnium. Statimqj animal in fora/
men fe recepit. Fueratis pater non folumpro nouisTyronibus ordini
noflro acquirendis folicitus^fed etiam in conferuandis difcretus. Porro in
eo refulferat quardam gratia fpecialis^ut nlinq fua incuna aut negligctia
^
ahquem amifent ut cum Chrifto faluatore noflro dicere poffet^ Pater
quos dedifli mihi^no perdidi ex eis que^. V nde accidit Parrhifii q; odam
tyruculus teptarefde exitu ordinis quare dulds pater omni qua poterat re
creatione fouebat. Cum^ ille nulla poffet recreatioe fubleuan ad feculum
regredi omnino deliberans ueflimenta feculana fedulo rcpofcebat. Sed ui
ri dei iuflu ufq? in craflinum diftulit. Forte dies crafl mus fuerat Pentheco
lies ctconuentus generalis (quod capitulum generale uocant)habendus
erat.fupplicanonibus babitis(quas uulgo ^cefliones dicunt) a patribus in Couentus
cuculla fine palio^omnibufq^ rite peraetis.^coram conue'tu generali^tyrucu Generabs
Ium aio labantem iuflit acciri. Quo flante^dulciter blandeq^^ac fupplici/ quod Ca/
terfiuderccocpitanimi conflandam^ et ut cognofceret fe deludi ab bofle pitulu ge.
humani generis^acfeduci nec dimittere tantorum uirorum focietatem uel dicunt,
let^quibus tota fulgebat ecclefia. Verum illum obflinatum in fua opinioe^
E iii
DE VIRIS ILLVSTt ORD{ PRAED.
duetat)cu fancto iiiro confedit panterqj futxiere cibum' ccepii. Du uero ui
nu appofitu libauit^mancipio iioceingeti iufllt.ut alreriUs dolii uiriu bau/
riret ceu digniLis^decenuf»^ hcet deterius cc pene corruptu .Nempe uenera
da Matrona optimu obtulerat^ex quo doluerat ifte plurimum, Sic iufTerat
corruptu cora aSvrre^ut uxore moleflia afficeret.Delatu- per mancipiu m'
nii/pro ut mflreratjprimusomniilguflat^et quod pene marcidu nouerat^
optimu praelibat Jgimr fe a feriio deceptu ratus . truci faciVminaci*^ uoc^^
, iteru iubec ex illo certo dolio uinu afferri. I teru ex uino allato^iprxlibat^et
optimu inuenit^et i increpatioes prorumpes^feruu^ abire iu mala re ma/
lumq? cruciatu iubens^ipfe furiis inuectus furges.acceflitad doliu.^ lunum
Atf , baufit^guffauitq^ , Quo bauflo id optim u et guflui gratiflimu fic inuenit
uinu pene ut meiius forte iam multo tempore ndguffaffet. Qua re ,perterritus^pene
marcidu x factus elingtiis^quid ultra dicererno babebat. Simulae in tanta' pdicatoru
opnmum patru admiratione deuenit ut eos apprinie diligeret^obfenuaret^ Et dein/
mutatum ceps uxore alacri animo libere oibus lis^et bofpitiu^et dbunl fubminiffiaA
Mulierara re permifit.MV LIER pudiciuie lux nibil ud paru cofules^fspius fe pro^
nea glutit, ffituit.Sed aliquado in le reueffa diabolico fuafui^^cutn multoties propolim
tum abfhnetix praefregiflettut leucneno intenraeretideliberauerat .Igitur
Mana uir/ captata opportunitate^aranea ingenfe deglutiuit. Morti ita^ appropine
go milero quans{ forte haud qq huiufmodi antehac fuerat experta dolorem jcalami
ru folatiu tatem utracj uidelicet animx cprporifqj^q totius probandam mente agi^
occurnt tans^Coeli reginam lupplicibus lametis/upplicibuf(^ lachrymis rogabat^
mulieri ne fe in tanta calimitate delereret fed potius ope fibi ferret. At Regina ccc/’
mone Ii Mana uirgo miferortl dulce refngeriu ^tutamen ^et portus naufragantiu
n. uoces milellx exaudiuit.Etecce uoccaudiuit illa dicente. Ad Iordane ord*
Ad lorda, prxdic. Generalem Magiflru in proximo uduru^propera.ilplumc^ inteiy
mittitur pella.IllKj dicito^te a me miffam ,Et crimina abs te cdmifla coram eo fate
mulier, re et falua eris, Propere igitur iufla perficiens(forte utroq^ dolore impul?’
Pnftinx fa jfanctiiij uirii adiens^probra confeffa en:,Nec exinde dimota eff^donec
uabtudi/ cu criminu uomitu fimul et aranea^et uenenu euomuit,Deo^Genitriacp
ni mulier fanctx eius gratias agens^prillinx fanitati^reddita efl, INTERROGA/
reflituif, tus aliquando a fratre Iayco(huiulmodi enim uiros toga noftrx rehgionis
Layci qui indutos^qui lacris non inidantur ut fupradixQtra cuculla utentes fcapu/
et cduerfi, lare uulgo dicto^Conuerfos appellamus^et a prifeis patribus layci nucupa/
Att, ti) fi ea ui eaqj uirtute forent deprecationes prxditx^prolatx per earum ui/
refponfap gorem expertes^un per eos^quiea.^ qux profeuint^ gpprime intelligunt^
opportu/ uimq? earum feiunt^pro ut Clend eos Clericos nominamus qui ad Iaera
na lorda / peragenda, admittuntur ^refpondit,Tanra uirtute^ tantoq? precio dignus
nis, cffpreciofus lapillus in manu uirtutem ac ipfius preciofitatcm ignoratis^
LIBER PRIMVS 3r
quanta m manu non ignoranris/ed optime cognofcentis, Aeceflitaliqiia
do ad Federiaim Imperacorem^uifendi eum gratia^ Appnme Federicus lu'
mm dei diligebat^colebat^ uenerabaturqj . Data reddita^ falute;^tandem cu
federeambo. Verum poft multa uerbafamiliariflima^diu conticuere. At
Iordanes facto filentio^ad Czfare dixit plurimum Gacfar miratus fum^^
abs te minime de his qux dicunt per diuerlas prouincias fuenm interroga
tus, cum fcias nos continue per omnem fere ChriRianitatcm diuagari^et
qui rumores exaudiun£,^qu3C de te fama percurrat, Relpondente Cxfare fe
habere curfores ueredatios^ nuntiofq? per orbe terraru^etin Curiis prina’
pum^ex quibus cognofcere Jtelligere,^ac omnia^qua: fiunt adamuflim fci
re dixit Iordanes Chriflus orbis terrarum dominus licet omnia adhuc in
humanis agens Iciret^tame a difcipulis de fe quxrebat diccns^Que dicunt
homines effefilium deiVtu quidem Imperator homo es et multa^qu^ de te Qua face/-
dicunt ignoras, Quarii fcienria ribi,^Impcrioq^ tuo plurimum conduceret te corripit.
Fertur enim per prouincias^ij bona Ecclefiaiiim ueluri tua temerarie exi/ Federicu
giVcumfmtfacris initiatorum et pauperum^ Contrectas^ac pro Iibitoex/ Jord,
ponisJuHus ac rectas fentenriascontemnis^procuras augunajudasis^acfa
racinis plurimum faucs^optima tuoru cofiliarioru alpernaris confilia^Po/
tifice Max Chrifli uicariu Petri Apoftoli legitimu luccefrore^torius Rei/
publicjc Chriftiane moderatorem omniili^ nofiri parente^nbi ac omnibo
prindpibus in fpiritualibus ctc,prarfidenrem contemnis^ Hiec certe Caifar
plurimu de tua dignitate detrahunt.ficiji eum in multis familiariter corri/
piens^uale dicens seque carus ut antea Ciefari^iride abiit. Quxfiuit ab eo
dam^quem Ganonem quafue inflitutiones obreruaret^Pracdicatorum fa
ctiones relpondit.Quse huiufmodi func.Hdneffe luuere^difcere^et docere prsedi; ord
Qux tria efl-lagftabat Dauid a domino dicens,Bonitatc,jet difaplinam^et fanctiones
fcientiamdoceme,A quodam fcholaflico interrogatus quid fubeflet cau tris.
ex quo prxdicatorii^et Minoritatum ordines per orbe difcurrere oc/
ceperant no ficlxte,jet alacriter uiCfiinthOmines inter fe cobuerfari^utan
tea^Hocle negare pofle dixit^et oppofimm uideri et effe^tamen uolens lat
facere illi^ficrelpondit^Poflq nos irt mundo uenimusj-jomines docuimus
acta fua perpere facta cognofcere^et alia miilta^quie ignorabant^ Qusc ut
eognouere^nec ab illis abftinere uolentes^cofcii de propriis reatibus,^et gra Atf
,
Ilius peccant grauiufi^ punientur, Grauius eft enim crimen^quod ex certa grauius de
fcientia comittitur q ex ignorantia , Deus uero maliriam hominu uidens linquentes
et in peccatis illos perflare ut antea,jfeuerius punit^et deinceps immittit in Grauius
ipfos^peflilenria^terremotus^anonx.uini^ac caeteraru rerum;^qu3e homini puniutur,
funt ufui et folario^caritate punit. Hiuc adflipulante uatis eulogio^Pofuit Atf,
teoa fmctiferal falfugine a_^maliria hominu habitatiux terra.Iufte^ his Totum.
f
DB ViBlS ILlVSTR, ORD. RRAeD*
Cifeiis c^ietiCi^ atiguftus hoies excmtiat pliis retroactjs rpilsus eo ^ magis
delmquuc-Cxtecu uobis dico nifi i melius mores ueflros reformauenns^
ex quo nofcins uia ^qua pmeare debeatis^aufpino Prxdicatoru ac Minori
tatu patru^eta qua declinare impon-erii feuerius duriufq? puniemini ipfo
ioanes ui/ dno i Euangelio atteflate cu didt^feruus fciens uolucate domim fui et no
cerinus. faciens ^plagis uapulabit mulris . EA tempeflace^qua uenerandus uir Ioanes
uicdinus^uita^doctrina^et factitate colpicuus Bononix Codonans^i meUV
Bononia, ufcj hominu mores reforniauit(pro ut i eius uita dicemus)rimetes Ciues
noflri Bonon. tato patre orbari comuni uoto aliquos uiros doctrina cla^
legari Bo. ros^Parrhyfiu ad Coudii gencrale feu Capitulti(ut ipfi uocat)ord. noflri
miffi par/ legatos miferut utefFicerd ne tatus uir a BOnonienfi Ciuitateauferef cora
rhyf ad ca plurimas adducdes rarioes^quas icta hac protulere ^Tota fuifle ciuitate uet
piculu gen bis eius i melius reformaca^et ia iactu feme frucricari i breui coalefcedvi^ut i
prolo.ui/ optima fruge euafuru fit^Qd fimo Ioanes abirec/ortaiTis omne fegcre
cen. arefieri n odii bene firmata^Quare rogabat patres^ut Ciuitari Bononienfi
Atf . more gereret. Quibus p Iordani refpofii e fere i huiiricemoi uerba^prius
lord.refp, tame collaudata Ciuitaris beniuoldia etdeuotioe. Oratores egregii^caula
ad legatos qua cora promliflis luadens ut amoueri pacer loanes^a ueflra Ciuitate no
Bonon . debeat no cogit nos uoris ueflris facere faris ^ porro uos fciris agros feretes^
iactis feminibus i agro^ex ide abire, nec ibide pmanere^ut uideat^quo feme
producat ^ quoue modo coalefcat.^ fruaumc^ proferat^ fed iacris in uno
loco feminibus rebcto illo ad alium ferendum uadunt Infciria illum ar/
> 0 '5
gueremus^qui iactis feminibus^in agrum comportaret flratum iitincrc/
mentum uel decrementum frugum obferuaret. loannes iedt in uellra Ci/
uitatefemen^oportet ut liadatm aliam ad id faciendum.^iuxta monita Sal
uatoris dicentis^Quia et in aliis Ciuitatibus oportet me prardicare uerbum
dei. Veruntamen cognita ueflrac duitatis ad ordinem noflnim dilectione^
ne uideamur tantorum precesCiuium afpernari^colloquio internos babi
to^adnitemur udlris fat facere petitionibus. Accidit ut pius pater tunicam
dono daret cuidam petenti egenum ac debilem fe fimulanti^Q ua is acce/
pta. ad, tabernam meritoriam diuertens,eam uendidit,et in xpulis precium
confumpfiQrater quidam hoc uidens, Iordani dixit.Ecce pater ^ui ueflc
Mallo me tnbuifli,iam is in taberna meritoria eam liguriuit. Ad quem uenerandus
amifilfe tu pater, Mallo mc amififfe inquit tunicam ^ pietate . Quod enim egi, id piV
nica q pie etas fuafic putans cum illa indigere, cum crediderim illum inopem^et rgro
Gregorius tum .Quapp eius inopiae ,ctmifenK occurrere uoleba. INSTITucrat.ali
ponc.max quando Gregorius pontifex maximus quommdam Monafleriorii fra/
tresaliquotnoflriord.Cenfores.Quiacceptaauctoritate Cenforia non
feruatis iurium ordinibus,licet id iufle fecerint^fententiam mox ptotulcm
LIBER PRLMVS 3 »
«r quofdam Abbates {Iiis officiis ac dignitatibus priuaucre^Qiiod cum in/
tcilexifletpont.cum Cardinalibus mdignati^eo ^ fecundum luns ordine
proceflum(utdiximus)non fuerat refcmdere lata per fratres lententia con
ftituerant. Rebus hoc modo pendentibus^forte fuperuemt lordanes^Et
ci facultate loquedi data^fic facete dixit.pater fancte mihi hoc frpe accidit
du uelle ad ahqid CiRerciefis ordims MonaRenir decbtiare^ animaduer
tes cii fotiis cofuera uia in longu protrahi per tramites^inter prata iter faci
cns^cinus perueni;^pertefus prioris uir longitudihe^prar oailis Monaflerm A tf
.
uides.Verufr tunciamtorme interrogaret^qua uenifle uia^et intelligeret ophmafi/
per tramices^nonne feuerioruideref^ fi remitteret nos ad eonlueta uia^ut mibtudinc
per ea ueniremus nolens nos aliter MonaReriil introducerei^fic igif pater
fancte licet periaris uia fratres nd inceflerint^qux forte ilbs nimis longa
uidebatur^adiftoru Abbamdepofeionc^cii deponi fuerint digni prout
iieRra lanctitas de fadb dignolcere poterit fullincatis rogo quod factu cfl:
licetperquacu^uiam^jeodeuctufuent.Nonnu^ cauiam reddebat^quare Quare ciri
citius fdaoIaRici philolbphis iferuietes^ad lactiffima rcligic ne aduolarent us pBi ^ m
^Theologi^et luriflic.Dicebat enim^faeilius bono ruRici inebrianf uino riflat et the
«eluti infueti^ qui aquam bbare folet^q nobiles^qui uina optima^et fortia ologi ad re
no riment^eoip in ufuhabeat^Philofophi quidem totaebdomada^Ariflo ligione ac
telis et aliorum Philolbphorum aqua epotant unde cii i diei dominica: fer cedant,
mone^uel fefli^Cbrifli lefu uerba^et feruorum eius dulda^et uehemdia ha
uriut^mox inebriari mero fancti Ipintus^capiuntur^ Et no rantil fua^cd et
fe ipfos Deo elargiutur.Irtiuero Theologi, f^pe huiufmodi uerbaaudie/
mnt^et ideo eis CcutruRico^etardituo contigit qui exafllduo ante dei ara
tranfitu^irreuereter fe habet^et ad lUa nonnun^ terga uerrit^cxteris reuere/
ter inclinatibus. ALI QvANDO in Cpnuetu GeneraliTeu Capitulomt
dfcucTadundo ,haud leuiterzgrotans^cu pro more^in feRo PenthecoRes
ad fratres uerba facere no poflet^tade rogatus^capitulu igrefrus^dixit, Hac
ebdomada Patres crebro dicemus^Repkti fiit oes fpintu fancto^No igno/ At£
.
taris^^ fi uas oppleri aliqua recenti re debeat^ oporteyd euacuatii reddi Verba loic
qcto antea erat opplctum fancti igitur ApoRoIi repleri funt a fancto fpiri/ in capitulo
tu^quia euacuati eranta fpiritu fancto^Et hoc eriam in pfalmo cantamus Gener.
Auferes fpiri tu eoru et deficiet a fe feibeet^ut profidant in te^et in puluere
fiium reuertentur Et fic emitte fpiritu tuum et creabuntur etc.quafi dice/ Atf
.
ret Dauid/f tua graria^uoluntatem propriam etfingularem^ac priuatum pulchram
a feeuacauerintamorem^tuo replebuntur fancto fpiritu.Quo uerbofra/ fimibtudi/
tres apprime zdificati receffere.SEMEL fratres admonens^ut a leuitatibus ne bonoru
abRineret dixit.Mihi et abis pfidentibusAicut opilioni^ accidit^qui magis religiofbru
unius birdeuRodia afRigimr^^ centum ouium^fic unus infolens ,magis etifoleriii.
F ii
DE VIRIS ILIVSTR, CRD. PFAED.
prsfidentem grauat ec domii exturba alii ccntu ftatres^quioues ftmt
quae paftorefequuntur^Porro fibilii ems nofeunt ncc eti relinquunt fed fi
mul uadilt^ fiftiit accubat comedtir bibut capite inclinato^barrbas legut i
omnibus fructuofa: i paucis tardiofa: fed nonulli ut birci^ turbantes paflo<'
re et gregc diicucrunt perflrepiit m fotios capita impingunt et alce falalt
uia no recinent alioril lata Ixdunt^nec^ uirga opilionis ^neqj clamore arce
tur Et ad ulnmii breue cauda ideft arta patientia babent^et ideo quadot^
fcedafuaoflcdunt.Pro deo fratres aniatifiimi^fugite buiufmodi bircinos
ut occiofa mores et eftore oues dei Jre ut ab ociofis cauerent femel admonens fratres
) ) -
euicaf Lier/ ait, V idetis fratres cj) in pceptibiliter quatiictlq? in pfalmodia alce incipia/
baet inna tur^paulanm^uox cantantiti defluit^ec cadit^Sic quatiicunqj bona uerba
nia . dicere incipiamus uel ad alcerutrii coferre paulatim ^ex bumana corruptio
ne ad uana prolabimuc.Sed qui bonus efl^etboc peipit debet facere ficut
in Cboro cantor qui locis apris^eleuat uoce fic bonus uir cafum occiofom
aduertens uerboru^aliqua uerba interponere debet^ uel exempla grata.ur
, mtecrilpiat nociua^Eode modo cd ex carnis corruptione paulatim no folu
a uerbis fed et a folito religionis feruore tepefeimus nos inuice excitare de/
- bemus^ALlQVANDO fermo cora uen.uiro factus fuit^dequoda pa/
tre uiro probo etuirtatibus prxdito^ij AntiAes iure optimo fiei-i deberet^
At uir dei relpondit. Malle eum pberetro mortuu ad fepultura fcciare^^i
Catbedra AntiAite uidere fedente.Q VID AM uir nobilis Germanus po/
At£» retia maxima f retusam boue faminam a matre uiri fancri lord.abOulerat
poA paucos dies ucrbis fuis Iordanes eiufdc filiii ad ordine traxit, Quo au
dico pater quofda ad eu queres de filio ablato prxmifit. Quibus Iordanes
fic facete refpondit iit eoril furore leniret, Haud Germamx confuetudinc
ignoratis^Quar buiurmodi eA^qdfi quifpia alicui intulerit iniutia mulieri
At£« nemo icgreferre debeat fi fuerit a filio uindicata, Qud ergo Ciuis ille ma/
facete re/ tre mea boue priuauent^nd iniquo animo^uos nec ille ferre debet fi uitulu
Ipofu opti abAulerim^ALIQVANDO in partibus Tranfinannis rogatus a Tepla
me qtiadra riis ut fermone faceret Gallice(fprte li Galli erat nec eorii ideoma plunmu
callebatjuotis eoria libenter anniut. Accidit ut in quada platea omnes eflf^
quoda muro ab uno latere ad bominis Aarura cinta uoles eos i initio ad/
ex uno lier monere^^ licet Gallice paru loqui fciret^tame fideret ex uno uerbo modi
max. fente co Gallico.magna aliqua lententia colligeret^dixitFi quifpia Afinustbo/
tia nonuq nore datomltra murii cofiAeret^eleuaretq? caput^ut falte eius auricula uide
mtelbgitur remus^iam ocsintelligeremus .^ibi Afmus totus eflfec. Ita ut p modicu par
tis^totu itelligeremus^fic nonii^ accidit ut magna lentetia dicta uno breui
uerbo intelligatur^quauis tota fit Gefmanica^et modicu Gallicii^ ACCI/
dit ut uir dei plures tyriiculos no Arx religionis^per ipfu factx Cduerlatiois
LIBER PRIMVS
toga, ad quodda Coenobiu fccil duceretiforte iIIos ad habitu receperat i Io
co^ubi fratres n5 habebat xdest Jgitur clI his ad meritoria taberna diuertcs
et pro coriiecudinejaora id petete^ofFiciu perfolucrettqucd ccplectoriii di/
CLifacciditut quida ex iis m rifii prorupcret C a>ren5 uero id cerne'tibus^ue/
hemeter et ipfi ridere cseperut. AmmadLieree's aute quida ex fcdalibus uin
dei nucibus adnitebaf eos copefcere. Ad illi inagis^ac magis ridebat. Tunc
Iordanes dimiflb complectorio^ec dicto benedicite ad fociu couerfus^Fra/
ter inquit,quis boru tyruculoru tibi curam demadauic^Quid ad te attinet ^
deeorii rifu^EcadiUos conuerfus^ Fila ait uehementerndete Necmceptu Ridetefibi
ornitcads quia hoc uobis cocedo . Et uere ridere beneq; uos gaudere opor> ridete eo'tj
ter eo de diaboli Carceribus exiflis^fractis uinculis iUius,^quibus multo te ex diaboli
pore uos ligatos tenuerat, Ridete igit filii^ Ridete J^orro illi hoc in ftrmo/ carcenbaef
ne colblatimanimo,^deinceps ridere ore effafo nequiu.ere, SEMEL Par/ fugiftis.
rhyfii concionans^et adhorcans Fcelenbus obnoxios ad deti properare et Aff.
actaiprobarefcidere^diluereq^ illap fanctiflimacofeflione nec diutius i eis pulchra fi
perilRere et occurreret Ebi^quod in fcriptura peccatu mfemi porra diceref miiitudinc
ait,n quifpia hodie cras et poft cras et pluribus diebus ad Ccenobiii uenies de porca i
prx foribus alique CGrmuefedereadolefcenteanimaduerrerec no ne de fa ferni,
ali iplu ordine ingredi uelle putarec/Quomodo igitiu-no eft credibile
intrent in ifernu^qui ta diu fedent in portae']'! EM dicebat ficuc cemerari
iis^qui muril obtortu reparare fatagit^quofda lapides retrahit abfconditos
et prominentes repercutit fic in emilTione clauflraliu prxfectu facere epor
tet^Lit uidelicet filios ^qui mmis latitare cupiunt ad actione dirigat^eEilIos^^ piatus la/
nimis exponi uolunc^intus c6tineat,C6iueuerac ide uencrandus pater eu/ ticances ad
de fermone^aliquoties m cocionibus iterare. Q d cu obneeretur refp6dit,^fi ' actione di
quilpia bonas bierbas legifTet illafc^ ad pulmetii faciediLaccurate prsparal’ rigat.et ali
fer eflet ne couenies illas proncerc:et pro aliis colligendis laborarec^Cicebat os itus con
etia.fi alicut facultati tatu fluduillem^qtu huic Apofloli ueibo^omnibus tineat,
omnia factus Eim ia. doctor in illa potera excitiflfe femper enim fludui qua Atf
.
lirer me alus eofitmatc^ec me no formare^Nuc uidelicec^cofirmado me mi
litibus nunc teligiofis^nuC CleriGis,^huc temptatis^lS ueneran. pater queda
apoflata j illos apolFatasuocamus q aufu temerano religionis uefiimeta
exuuc)ad ordincrefumereadnitebatur^Cungj Conuctu edito ^fratru (ente
tias exigeret^Linufqj ptje extens nd alTentirer dixipEt fi hic modo cnmina
multa comiFent forfita mulco plura bis adnciepfed du ille le de hoc no cu/
rare aflereret.refpddit Terte frater fr tu pro ifl o tan nilo uiro. una dutaxat
fangatnis guta f udifTes ficut Chriflus dominus noRer pro ipfo languinc Atf.
fuu aliter. tefponderes. Ac ille in fe reuerfus^etedfufus fehnnii ptoRernes piapoRata
opinioni ceterorii xquo animo ceflit.QVIDAM frater fubtim e sine pof recipiundo
F ni
DE VIRIS ILLVSTR. ORD, PRAED.
fint tot oratiombD et deprecationibus factis a fratnbo elemofma: pfolui^q
bus uniebat fratres^quare aliquado fua fancto uiro narrans opinione^effla
gitabat fe ad plenii de bis infimi^ Cui uen. pater refpodit.cu fint fpiritualia
pcii ineflirnabilis refpectu teporaliu^Coftat illa in mfinitii bsc pcellere et ef
At£* fe incoparalilirei: meliora V nde te fcire uolo^et hoc incocufle tenere^ij fi
Dominica pro omnibus elemofinis^quas cdedifli^dixifli femel oratione dominica de
orario, ^tu iiote^ad plenu perfoluifli.PROCuratorquidalprocuratores huiufmodi
ualeat, liiri apud nos dicuntur qui pro diuturno uictu^res monafleriorii ncceUari
as procurant)perterus hoc onus^aliquando rogauerat inflanter Iordanem
At£. ab eo fe abfolui.Cui uir dei refpodit. Officia creberime^fere ifla quattuor
Q^uatuor comitantur^Negligentia uidelicet^Impatienria^Labor et Meritu. A primis
q ofFiria co duobus te abfoluo^duo uero reliqua^in peccatoru remiflione^tibi iniungo
mittarefo ALlQ^Vandoin Couentufratru^quodCapitulu appellamus^quida fra.^
lent . ter delatus e^<p dediflfet mulieri dextera . Cil delatus muberc illa diceret fan/^
pluuiabo' cta efie^tunc prarfidens ait.Pluuia bona eft^et bona terra^tamen ex eorum
na terra bo cdmixtione fit lutus^quo fcedanf cicter^ res.fic et manus uiri licet bona fu
na lutus ex enc^fimiliteretmulieris^exmixrioetamOlloru ndnuq cogitatio ^uel affe^
bis. ctio mala cofurgit.QV AESI V IT aliquado a fancto uiro quida frater
Atf . utru utilius foret fibi femp orationibus ififlere.an Icripturarti fe fludiis oc
Quid faci cupare^Qui aic.Qd melius ejeper bibere, an feper comedere<'Et uriqj ficut
endum. ifla copetit alternarim fieri fic et illa. ITEM alius rogauit ut oftenderet
Quid ora, quid orandu fibi melius expediret^Cui dixit.Bone frater qd qd tibi maio-'
re igenerat deuotione.^huic ififtere n5 omittas . Na ad orandu id falubnus
tibi' erit quod affectu tuu f ructuofius irrigabit , P lura qde alia uerba digna
q feripris madenfqt opera prsclara ediditqx qbus inges coficeref uolumc
qusqe tade lectori tedio fim^miffa facio .fortaffis ea alio loco defcriba.Ta
dem anno domini mileCmo ducetefimo trigefimo fexto^Couenru decimo
ieprimo edico parrbyfii.que generaliflimu fecudii dicunc^i mete fubiit bie
rofolima pecere^uifedi gratia facta redeptiois noffrx locatae fratru ccenobia
Ad boc eni pagedu^antehac nutrierat barba.ltagj uale dices patriba peW
Acon, go fe cre^idit.fed cu ^pe Acon pueniflec^igeri oborta te'peflatequ duobus
obitus ior foriis qt noue et trigita hoibusqaui fracta f luctibo penit idibus februarii
Porro eius fcelice obitu p litteras fubfequetes Gotipbredus.jet Reginaldus
Littera: de ord.noffri f ratres^prsfideri parrhyfiefrdenuciarut, Gottipbredus et Regir
obituIoE, naldus ord.prxd.pont.max .pocnitetiarii^Prxfidenti ac fratribus Coenobii
panfiefis^falute-Noueriris tp inudatis maris feuitia^ac fuo impetu propelle
te ad lims tnreme^in qua; dulcis pater noRer Magirter Iordanes cum duo/
bus frambus erat.jipfe et nonaginta nouem homines liberari funt ab hoc
feculo nequa^Super hoc tamc CarifTimiqo paueat cor uellru quia nobis
Liber primvs 5^
orpEams^pius pater et Deus totius cofolationis remcdiu^ct pofl tepertate
pcouidittraquillu.Naduiaceretcorporainbumata(urrellanf^qui deillo
naufragio euaferut^qui eos tradiderut propriis manibus fepulturstlumi/
nana de ccelofupereos/ingulis noctibus effalfertit. fed et Cruces multx Lumina/
fuper eos uifa: funt^et a multis. Ad quod miraculii loci jncola: confluetes^ ria et cru/
tanti odoris fragratia bauferiit^ iuxta teflimomu eoru ^qui pofl uifa mi/ ces uifs fu
racula^eos tres fepeliere^ufi^ pofl decem dies odor nimius ab eorum mani per cadaue
bus no receflTit.Sed et p circuitu fepultura: eiufde^odoris fuauitas latius ema ra lord. et
nuit^ufc^ quo fratres de Achon ueneriit cil nauigio^et eos in fua ecclefiam fociorum
,
traftulerut, Vbi dictus pater quiefcit^Et multa multis beneficia prxflat^per
oia benedictus deus ame-BEATI uiri obitus boc mo in coenobio Lemo/
nicefij quod deprimisord.coenobiisfueratjreuelatusfuit. Erat quidafra/ obitus ior
ter ^qui praecipuo affectu dei uiru Iordane colebat et uenerafaaf^qui ante^ reixelatus.
citra alpes deceffus eius innotefceret^in ecclefia pofl rnaturmas ad deu pre/
ces emittes permafetat.Cuq^ deus rore coeli cor eius illLiflraffer^mox obdor
miuit^cu antea oraffet pro uen, patre deuote^quc in trafmannas partes fe/
ceffifle itellexerat . Et ecce uidebaf erq» erat i ripaquaruda aquaru adm cdu
immefe latitudinis ac pfunditatis^qbus uidebat mUltoru bomm cadauera
ceu ex aquis receter educta^Et cu hoc plunmil admiraref ^uidebat I ordane
quafi ab interionbus aquaruallico emergere fixii i cruce folito iucundiore
manibus ac pedibus extefis^queadmodum folet Beatus Andteas apoflolus
pingi^et alacre abfq^ ullo adm iniculo in coclii fcadete^Qux cu frater in tue
ret ff upore pculfus beatus pater illiTermone blado fic loquutus eff . Nifi uerba Ior.'
ego abiero paracletus non uenier ad uos. Quo dicto manibus eleuatis^cii ad fratre.
ipfa cruce ferebaf in coelii, Porro eo difparete^is uidebat figillu eius in terra
iacere, Cu igif poflhac uulgatus f uiffet uiri dei obitus et m odus^ quo uita
defunctus fuerat^quid ea praetederat uifio,pIenius cognpuit.IN Monalle/
no Acquirix ordinis Ciflertienfis Barbatix fuit quxda fanctimonialis uir/ Acquiria*
go gtauis annis Liegardis nomine, per quam deus multa operatus eff mira
cula dum in humanis ageret^et poff eius fceliccm exitum. Porro bxc miro
amore^miraqj deuotione.jUiru dei Iordane coplectebaf^ Huic^cu quadra/
^nta annis in fancta couerfanone domino deferuiffet iai^ prx fenio^et la/
chrymis nd uideret^quas fedulo fuderat.^in ipfa uigilia Naniiitatis domini
nfi lefu x^i^Beatus pater apparuit i buc modu.Quu.n.ipfa.^ab hora diei
prima ufcj i fexta oraffeQiec folita pfentiret deuotione.^ tedere coepit et in
bxc prorupit uerba.Proh bone deus unde bxc patior;'Certe fi aliquem in
coelo uelin terra amicum pro me nunc orante haberem bac cordis modo
carerem duricia, Hxc illa dicete cu bchrymis^e ueffigio ante metis oculos.^
qiuda frater ta luddus^ta gloriofus apparuit ut illii ob clantaris magnitu -
dine^no agnouerit, Vnde ipfa obffupefces^ait.Quis es tU{'Et ille.Sum loj:
DE VIRIS ILLVST. ORD, PRAED.
danes coda pirardicaronac familis moderator. Exiui enim ex hocfeculo^ad
Cofolatur gloria beatoru et inter apoftolorii choros et prophecarii enectus fum mii
hegardem lufc]? ad te, ut i fefto iflo laitifTimo te cofolarer.l u ergo^^iam lecura eflo ^
pofi mor^ quia m proximo e ut a deo coroneris Deinde rubiuxir^ Deus mifereaf no
tem lord, flri ere. cii collecta de rpiritu rancto,^quc (me rogate ) ^ meo ordine dicere
^miferas ufqj in tuii fine^ne omittas. Moxe^ cuanuir^^ea i' tata animi lim
tia quata nii^ habuerat dimittens. Harc eade fere (et fi alio modo) Beatus
pater cuida fratri ordinis noftn reuellas,^^) m ordine fublimiu praifidenii^
etin coelo locatus eflet honorabili fchemate demonflrauit, QVIDAM
ex ordine Carmelitaru frater diabolica Hiafione temptatus de ordinis ex/
Carmelita ceflfu^ exaudies Jordane aquis obrutu magis ac magis intra fe turbatus^^diV
de recedti cebat apud fe. In cafllim qui deo feruit ut uideo,laborat. Aut Iordanes ille
cr. tempta in dei uia no inceffit qui fic miferabibter periit aut Deus no sque retribuit
tus. ns^qui fibi feruiilc. I nualefcete, animi egritudine et moerore,^exire ordinem
m ilo inrtituerat. Hsc illo deliberate praecedeti nocte^qua die poflero fit/
mauerat exeundi propcfitu^ecce apparuit ei infigms uir luce immcnlg ptx
lorda. ap/ dirus^ipfiim circuiens At ille tremes ac flupens orabat dices^ Domine lefii
paruit car/ Chrifle mihi eflo prefidio^Etoflede quid fit hoc. Extemplo uir ille infi/
melitr, gnis refpondit.Ne turbens frater,^ Q^uia fum Iordanes ille^de quo hxfita/
bas. Hoc firmiter teneas^nec dubites^^quia faluus eritomnis^qui uf^ in fi/
nem domino noflro Icfu Chnfto feruierit.Illicoq? difparuit^ipfo ad ple/
nii in omnibus c^miflo Izto.Hsc uti gedafueranms frater cii prxiidente
Cecnobti eius,^ac Simone fratre uiro religiofo,^Patribus noflris^natrare cor
frieuerat.NON inutile. reor en t aliqua referre miracula^poft eius fodicem
exitu ad eius nois inuocarionc^per deu facta. Prarfecerat is uenerandus pa/
Sanctimo ter^adhiic in humanis ages quadainfignis uits fanctimoniale fotmirana
malis. monadetio cuidam foeminamm fub cura et habitu ord.noflri^Qux poft
multii tpis qii eo i officio oi modeftia, grauitate^ae rehgiofirate pffuflct m
cidit 1 paralifim^ita,jUte grabato abfij; miniflratiu adminiculo nuUateno le
mouere poffe.Q uapp faipiflime enixe efflagitauerat fe eo miinere abfoliu
fed oibusfanctimonialiboreclamatibus^nuq potuit uoti copos fieneo ^
utilior uideref monaff erio ipfa fic legrotas^q aha quxeur^ folpes. Conti/
git uero die quada pcff beati uiri obitu^cii multa miracula^aq plurimis re/
ferreref ad eius nois iuocatione facta ut fanctimonialibus cibu fumcnbo
0 ' V *
iuberet fe i geffatorio^a duabus^fororibus in ecclefiam defem.^et an te aram
ibidem fe poni^Et emiffis fororibus^ deuote ac iugiter beatum uimm dei
Iordanem rogauit^quem firmiter credebat in coelefti ac illa diuina domo
glouficatum ^ ut impetraret a domino quatenus uel cito uita excede /
xet^ut fic hac moleffia liberarentu£fo£ores.jUel^ obtinere faltem poflet
LIBER PRIMVS .
a pcsfidctibus ordinis ab ipfo onere abfblutione^uel prirtina fanitate do/
narer^qua habilis fieret ad monaflerii munera obeilda. Simulae emifir pre
ces/enfit fibi quada uirttite dmmitus mfundi^ Deinde corpit pede alteru^ MiracuIiL
plena fiduciaret alteri extra ^eftatonu ponerCrpoflea Turgere et hac illacqj
per choru meare ueluti reptatura fi uere fanitate eflet adepta. Interim du
harc ab ipfa agunf ^fignu nola refectorii datutrUt focoresl mela furgerentr
poftq abo potuiy fatiffactu eratrigif foronbus pro gratus reddcdiSr fecil/
dum confuetudmem ad ecclefiam uemetibuSrObuia fana fit. Quam cum
iuniores pnmo ex refectorio exeutes uideretrfubdubitabatran prionifa illa
eflet qua prxter coluetudme deambulate cernebat. Cantori fla uero cii an/
tiquionbus ulrimo refectoriu exies cu animaduerteret ea recte ambulatem
qiia pauloante in geftatorio fine uiriu ufura reliquerat omiflb plalmii Mi
ferere mei deus ete, (porro pfalmu huc pro more praecinebat) quata pote/
rat uoce Te deu laudamus rCantare occotpitr Et profequetibus ea uoce cr/
tens foronbuSra cduicinis infolitx uoces exaudiunf . Quibus pmoti ueren
tes ne illis aliqd mali acddilTetrUt puta MonalTenii occupatu a prxdonibo
armis f ulcti ut fuccurreretrfi necefle foret accurfut. Sed re mox intellecta p
feneflra a Pnorifla^inde deu laudates cu lancto uiro Iordane abierunt, IN Praga»
Praga Bohemiar metropoli erat Curfitius cognometo Albus uxorem ha Boh cmiae
bens noie Hetifabeth praegnate. Haec igif partui uicina^ante triduu q pare axrfititius.
ret foetu i uctre mouere haud pfelerat^ut antea^Ccepit plurimu fubdubita Helifabetb
re. ac timcre.^ne intenflet.Quu nocce(qua foetu- poflea exclufit) graui do/
lore pracmereQiliu paricdu deuouiQi mafculus foret^uiro fancto Iordani
alRrmas eu impolfibile n 5 efle lanctil cuius tiita et doctrina ingente ta cre/
bro audierat fi aut foemina^diux Helifabeth^quae pauloante^mter diuos re
lata fuerat. Educto foetu de utero ^ab obfletricibus requifiuit utrii eflfet ma
fculus uel foemina a qiubus mafculu effe^fme uita.^refponfu e. At illa ut ex/
audiuit mortuu fe enixa._coepit maximis uocibus mgdi cii ploratu Jorda/
nis auxiliii implorare^efflagitas fibi filiu uiuu reddi, Hos ploratus has uo/
ces.^uf(5 ad noctis medietate protrahes plena fiducia^fcpe mulieres adhor/
tabaLut teptard an films uiiieret. Qux^ut more ei gereret ac experimdo
cognofcere poflfeQ foetu nihil prorllis Liitx efle hyemali tpe 1 balneii aquae
fngidifTtmx immerlere.Sed cii penitus imorus perfifleret abfq? lutali fpiri
tu eii efle oes affirmanlt. Certx igif mulieres circilflates facta: de foetu mor
tuo._adnitebanf Helifabethae aliqd.folatii multis uerbis afferre, Qux earii ^
uerba no exaudies kefater fles iordane iclamabat^etut pfto eh libi appme
rogabat .Demu plena fiducia ^iubet illas ad ifante accedere ^diligeterqj pq/
rere^an uiueret.Et ecce ipx dicto exaudietes uiuereifante q mortuu toties Ing& mi/
exptac fueraQueniut. Vn gfas deo agesxt bto patri lordan^ filio Iordanis raculum.
nomQ miraculi memoria ipofuit.jqd g ipfum deus opt.max,fecerat,Pofl:
4
DE VIRIS ILLVST; ORD, PRAED.
Mores Io . heretur. Clemes uero ilo ihdignatus^propter hoc^red magis lartus^dccreuit
poftbac tunica prsdicacoria fub pontificali toga induufuerat loanes afpe
ctu lucildo^cr pulchro ^modico ac modeflo cibo urens^naturali uigens pm
detia^iuxta qua ex popriis finguloru moribus^ mirabiliter difcernebat^ uni
CUKJ fua mbues^et impedes Anteq^ fancta: couerfatioms ueflimetis indue/
re£^Parrb)rfa publico flipendio^pontificiu itis docuerat . Tandeipfu Lo
Io. ordini bardis prouintia regete patres i lynodo quadragefima tertia Generali Par
predic.prsc rbyfii acta anno domini.M.CC.LXIIII^abrogato Hiunbertoiutfcapfi
ficitus, mustin prxfidente tonus ord.noflri coi uoto elegere. prxfuitqj ordini an/
, nis fere uiginti , Galuanus f lama Mediolanenfis frater c rd . noH ri.i Croni'
ca fua unii refert ^que minime prjcteteudti duxi. Patribus cdgregatis i dicta
fynodo Generali Parrbyfiefi pro pr^fide eligendo^ut mons ejoanes Vice
loanis Vi nnus uir lanctitate prsdicus Bonomarcocionas^populoficorluse-Nucin
cenmuad. /latParrbyfiiprsfidentisnonripnmielectio^ieccora delata fcbedula ua/
cua, iufluq? fuo in depofito pofita icras inqt prxfidetis delecti noie in Icn/
pta iuenietis.Haud falfus uates fuir.Por-to ut prsdixetat inuetu e, In ly/
nodo, Generali' quinqgefima octaua Parrbyfiiacta ano dni, M.cc.lxxix,
loani uiro dei pont.max-litteras deflinauit^qbus connebaf ipfu Annrtite
Hierofolimitanu, ultro declaraiTe. V t uero litteras pontiaccepit cora patri
bus prarfecturz feu Magiflerio ceflit. Veru ut audiuit pont.ea dignitate no
acceptaflCe^ipfu no foreabrogatii a dicta profectura declarauit eo <j» no
derat eu abrogare^ni altera prouintiaacceptaflet.ltaq? pixfidentia ordinis
I o . obitus . reafumpfit . T ande anno domini ,M . CC . X X X 1 1 1 1 , cii profuifiTet ordiV
ni annis duodeuigintr et mefibus fex omni cii laude^er omniu cum luctu,^
pofitu fep poft<^ de dep deq? hominbus benemeritiis fuerat fanctiffime in Ccenobio
ulcru mar/ motis peflulani^uita functus e..fepebturc^ ad aro maioris lena iuxta pariete
mo.diuo tumulo tato uiro digno. Primus omniu Bpnonio parcti Dominico fepul
Domini, cbru marmoreii pofuit.
MVNIO HISPANVS MAGISTER GEN.SEPTIMVS.
V NIO Hirpanus^cui^quo, fuerit urbs.patria et quos maiores
m babuerit^ndprodutlcnptOres.Fuituiruenerabilis^etadquoi^
pagcda itrepidus,^Nec un^ potuit a quaeui^ aduerfitate^a ^po
lito fuo dimoui^ licet plures ppefliis fuerit.Quii profideret ^uicio Hifpa
nio^a patribus i fynodo Generali fexagefima tertia Bononio acta anno do
mini.M.CC.LXXXV.coi fuiFragio^uita fricto loane Vcrcelle.iprofi/
abrogatus dete totius ord.ptodic. delectus e.Profuitordmoftro annis fex,jDeindean
Munio, no poftfepximo abrpga,tus ejjer Nicolaii quartii pQtijmx. (upemixit aut
LIBER PRIMVS
pofl abrogatione a pGdetk ord.annis noue,Demn p pont max. AntiRes Factus
Palccmus m Hilpania declarat^ et portrahquod t^s^a BoniPacio^vm pont. Annfles
max.abrogatus^Necex cuna amplius exiit^ad qua acatus uenerat fed rade Paletinus
pofl igetes ai ^gcitudies^cora poficis fiiba et oratiba.xi.caLMar.ano dpi obitus mu
Mcclxxxxix.i coenobio fanctx Sabina: dicato^Romse fpiritu deo reddidit, nionis,
Sepultufcj e in ueflimens prsdicatoriis^et no potificalibus pro ut ipfe iuf
ferat^in fepulcbro marmoreofquod adhuc uiCf )emblemate ac teflerulis co
flructo tatouirodigno.Renuerataliquado Copoftellanii archiprefulatu
et queda Epifcopatii ultro a Nicolao .iiii,pont,oblatu. Hic uir mfignis ca
none fratru etfororii de pcenitctia beati Dominici quem hiic habet cum Opera per
pnus {«ab quibufda cdfuetudinibus a beato Dominico eis traditis uiueret^ ipfil edita,
delcripfit et ordine lUu plurimu auxit et priuilegiis comuniuit,
STEPHANVS BISVNTINVS GALLVS MAC. GEN.VIII,
XEPHANVS Biluntinusuirmiditus^eloques etfacri uerbi
f orator clariflimus^Romsc i fynodo generali feptuagefima edita
anno domihi.M.cc.lxxxxii, patru cofenfu^ toti prsdicatorum
ordini pnefectus e^prxfidete eo tuc Gallix prouincix.Per bieniii diitaxat
et mcies fex dicta pnefectura geflit^eo ^ ad romana urbe^caufa-uifendi cu/
na iter facies^Lucs Hetmnie captus ingeti sgritudine^m die dius Czcilix obitus fle/
ante hora nona ad dominu migrauit.Sepultufij e ad finiRru arx maio/ phani,
ris cornu pofterodie.anno domini. M.cc.lxxxxy.cum maximo honore.
Sctipfit is uir eruditifTimus cometaria fliper EcclefiaRen^ite bbelluMe au/ O pera per
ctontatibus fanctoriLet philofophoru^et Libnl exemplorti p alphabeta^ ipfil edita,
qui appellat alphabetu narrationu^et poRiUa fliper Apochalipfim.
NICOLAVS TARVISJNVS ITALVS GEN.MAG.NONVS.
ICOLAVS Tamifinus paretibusobfcuriffimis ut pote patre
n opilione fatus^poRq Venenis pxdagogus fuerat ordine prsd.
qrtodecimo statis fus ano igreflus e. Et anis quatuordeeim litteraru Ru At t.
diis icubuit^et docuit anis ite quatuordeeim ^et ultimis aliis quatuordeeim
prxfectutas plurimas puindaril cu pfiddia totius or.pdic.laudabilirer et
egregie egit. Fuit uir certe omni laude dignus^V eneradus^ eloques^ litteris Mores Ni
eruditus lenis^comis et mitis^religionis apprime fectator. Regens L ombar colai.
dix prouincia^patru comuni fufPragio^uita functo Bifuntino^Argenrinx Nico.ord-
proLiincix Theutonix^in fynodo generali feptuagefima fepnma^anno do prxd.pfic.
mini, M.cc.lxxxxvi. celebrata in prxfidde totius ordinis prxd .delectus e, At£.
Rexit aut ordine duobus annis et mefibus fex oi cii lenitate^ec mafuetudi/ uiripRana
G iii
DE VIRIS iLLVST,ORD.PRAED,
ne^comiutate oi‘dis feques.Nu^ eqtatiit^Iiiie pfcctiiras ^juiciatii ages^fiue
Att. totius oc.pfides^Sed ad ocs cduetus ta generales^ ^ fiuiciales edcdos.pedi
Uiiri pftaria bus^cil baculo i manu ibat. Cotinue cibu cu fratribus i coi loco refecto
riu uocatifuraebat. Vtebaf ueflirnetis rudibus er bifpidis et qfi cotigebat^
ex alio rudiori pano rfcfarcitis_Nihilipe'dcs oia^qua: ad molicie^uel lautiria
pertinerer No ignoras monachii alienu a dehriis ee debere ex quo oia pro
xpo cotepfit.Tade poftq pfuit ordinitpro ut diximusip bieniu et fex me
Bonifa / fes^Bonifacius.viii.pont.maxuiin ^bitate aiaduertes^ultro^ ipfo ignorate
cius.viiu inter Cardines ecclefiq? Ro .eu adrcripfit.Quu. n .is pater Ven .exifleret in
Gallis ^Liifendi gratia coenobia fratril pridie nonas Dece'b.ad monaflermm
uenerabiliu fororCi de Pluriano accedes^p mefe ibi mafit^eas doces quje rer
ligionis erat^Inrerim rumores perebuerat ipfii ia Cai‘dmalc factu. Vir igit
fanctus ut hoc relciuit^rumores iftos la exortos fuppnmere adnitebaf^ Sa/
craaut fecit i eode locoj fimeto natali domini noflri lefu xpi. Deinde ter^
carcafona. na lanuarii ex inde recedes carcafona applicuit ubi fama uulgauerat^id^qil
Lefmanu. rumor detulerat. Tame mhil pp hoc motus puenir ex ide Lefmanu . Quo
in loco litteras Bonifacii ppnt.max.ab nuciis ad hoc miflis accepit, Poflq
illuxit^Poflero die Narbona ingreflus^couentu edixit^et cora facerdotibus
urbis et patribus pdicatonis plectis potificis litteris ceflitoimode ordinis
prarfecturai^et officii figillo fracto^prxeepto et madato potificis cu lachry/
rais paruit. Litterarii pont. tenor de Uerbo ad uerbii talis c.Bonifacius eps
litterx apo femus feruorii deiQilecto filio, F, Nicolao de T amifio quoda Magiflro
Ro,^ card ordinis fratru prardic.in facrofancta: Ro.ecclefiae pfbyteru cardinale affum
Nicolai , pto^falute^et apoftolica benedictione. Inter exteros ordines i agro domini
co platatos^facru fratru prxd. ordine dileximus hactenus^et diligere no cef
famus^ad ea^qux ^fperii flatii eius Fuiq? honoris incremeta refpicitit^pater.
nis Rudiis intedetes . V oletes itaq? perfona tua^qua laudabilis fama refert^
ac fide digna clamauit a flertio. claris uirtutii infignis decoratu^et in te prx/
factu otdinc multipliciter honorare^te nup de fratrii noftrortl confilio^iit
prxfbyteru Cardinale facrofanctx ro.ecclefix duximus afliimedum.Quo
circa diferetioni tux^p apoRolica feripta madamus^q tinus impofitu a dno
tibi onus prompta deuorionefufcipi&^te fubmoto dilationis obRaculo
ppares ad noRra pfentia ^ totius acceffurus. Datii Romx notiis fnoucb,
pont , noRri ano ,iiii. Qualiter reliquii uitx egerit^cu de eius fiimo praefula
tu loquemur narraturus fum.Sat dictum puto,^de prxfecturis per cii actis
Vifio. in ordine noRro. Fuit(q^ minimefiledu arbitror)qdafancrimonialis foc/
mina apud T orcellu^q afferuit fe aliqn mfione cognouiRe Nicolau pliba/
tibadhuc forte adolefces eratifuturu Lectore V enetiis^et pfectu iri ^uin/
cix^ac toti ord.pdicatorio,demu iter ecclefix cardines adferibedu^et poR/'
remo pont.max, Hxc oia p puicia anteq ad tale faRigiii ipe deuehereE fa
LIBER PRIMVS
ma uiilgauerat, Interrogatus Joanes de luna ifignis mathcmatiaxs,co age/
te ^umci^e prxfectura^gd ueturu eflet de iIlo^afErmauit i breiii ipfu flitiu-u Io . de luna
tonus orbis terraru domintl .Matbemancus aiit gda alius pdixit eil ex co/ Matbemar
lenco fluxu uita defucturii.Qux oia rei euetus coftrmauit. Porro breui ad
modu tepore^Cardinalis factus mox reip.xpiana: torius adregedii iperiu
patrii coi uotouit ifra dicemus; electus c.fere p quiquenifi Cardinalis fuit
.
Afleriit tn nonulli repii geftaru fcriptores^eu ueneno i ficu pparato iteriifle
ALBERTVS CLAVARVS GENVEN JTALVS GEN,MAG.X
LBERTI Clauari genuelzs origine no tradut ordvnoflri hiflo
a rici.Qdualdemiror.Tataaliquado quorudanoflratufuitier/
tia ut omiferit pluriu uiroru illuflriii no folii origines^fed plura
egregia gefla^qux fi fcripris demadaire'c maximo emolumero nobis^ac po
fleris eflfet^etbonori.Euolui diligenflime patru noflroru acta et uitas pro
utfuit mihi facultas^et ndnug quoruda fcriprorti ifatia uebemcter nfi_ah
dtiertes triuialia qda ab ipfis poCta.q ponus i fpogia icubere digna efict q
(ctibeda^eo cp emolumetu minime pflat^fed magis ad rifu legetescocitat et
lapieter Icite^pbec^ gefla^Ccco pedetur dicir;ptermifra,Memim me legiiTe
ia altqbus annalibus ^in noflra urbe Bonon.apud florianu ubaldinu uer-
naculo fermone fcriptis^flella apparuiffe ad modu Comet:Efup T cplu no Stella zpf
flru Bononien.eabora^q diui paretis Dominici facm Corpus i iepulcbru partae fu/
marmoreu p tato uiro dignu lecudo coditu trafferref^ aflanbus pluribus pra tepiu
Antiflibus et curia Bononiefi .et ibide pmafifle^donec repofirii ftierat. dein Bononie»
de claufo fepulcro euefligio euanuifle^cemete et tOto populo admirate^cu
ius rei metione noftri Icriptores ptermifere.Hjec pauca dixifle uoIui.deplo
ras ifigniu uirorii forte^quorii origines ^et gefla p ipfos egregie edita^oblim
oni traditafiitJgiuir Albertus oppido Clauad oriiidus fuit^uir omm bo/ Albenus
nore dignus btteris emditus^reb'gioni% maximus afleruator-Nudti iter Ia ij^‘pjoc.
craru Ifaru doctorii adfcnprus led diitaxat baccbalanus ParrbyfiefisJ lyno
do Generali marfibx Galbs Narbonefis celebrata lepmagefima fexta ano
domini . M . cccy , kal. lunii^ i fecudo Icmtinio a uiginci quattuor patribus
elcgif ad pCdetia totius ord.prsdic.cii doceret litteras facrasi cernobio mo
tis peflulani ct ex electonbus unus eflettporro fuerat electores uigin noue;
exteris deinde approbamtibus^uir utic^ infignis^ec pro tanto gradu aptus
Maflrlienfi Conuetuabfoluto^mox Roma iter direxit^Etueniesanagraa ObiCusal/
xgritudine ingeri captus^circa ulnm u Augufli^ fancafiime i comobio fra/ bem.
tru die fuu obiit^et lepultus in die diui Auguflini^Dutaxat mcCfausttibus
tatus uir de Deo dei^ bominibus bene mencus ordini noflro prxfiiitA ic
DE VIRIS ILLVST,ORD,PRAED,
fuit mgetis laticti tatis. Nu^ comedit carnes^nec egtaiiit^Craflc^ac ignobili
Atf. ter ueftiebaf. Propter eius uitx fancrimonia^ Nicolao Taruifino Cardina
le patre uenerado procurate^ad prsfidencia totius ord.prsdic. electus efl:^
Primus et poflremus inter omnes prarii dentes totius ordinis nofln haere/
nus fuit^qui electus fit no doctor.
BERNARDVS VIZICVSLANDARICVS BVRDEGALLEN
SIS GEN,MAG,XL
ERNARD VSf Vizicus ex uico Landatico Bafacenfis dioceGs
b ortus e^uir utiqj clarus uirturibus moribus^et litteratura . Difcre
tione leuquada naturali pmd&a apprime polluit . Prouincia
Gallijc Narbonefistqua prouincia prouinciar noflri appellitat*. regens in fy
nodo Generali feptuagefima fepnma colonis Agnppins acta anno domi
Otd.pfic. ni.M.CCC.I.poft morte Alberti Genuenfls^a patnbus in pKpfidente to/
Bernar. tius ord.prxdi.fuffectus e.fuiffe enim noue et uiginti patres affirmat (cri/
ptores^ad quos ptinebat quepia praficere ordihi^»Ex ^biis duodeuiginti i
eii cdlenferant^ exteris approbantibus.Plunmas profecturas gefferat Coe/
nobioril noffroru^poffq litteras docuerat.Profiiit coenobio Burdegalleft^
et bis Tolofano.Poll Bieniu et menfes quattuor^ ^ ^fectus fuerat ordini
pdieS Coenobio T reuerefi ^uinao Theutonio. X V .kal. octobris in die
diui Laberti uita exceffit^et i T emplo dicti Coenobii pollridie lepultus an
no domini.M, CCG.IIL
AIMERICVS PLACENTINVS AEMILIANVS ITALVS
’ GENERALIS MAG,XIL
IMERICVS Placennus ex Aemilia prouinda prodicatoria to
a ga adolefcens fancto afflatus numine affupfit.^Et ta in monbus
q 1 doctrina fic ^fecit.ut aliquado egregie docuerit^ proftierit^
iuffu patrii Coenobio cxceleriff.Bononiefi^et delectus ad regeda prouincia
Grocio^ob eius infita ^bitate^eo tepore ^quo praefectus e toti ordini prod-
igitur mortuo Bemardo uizico uiro inGgni^Conuctu Generali edito oc/
togefimo i aedibus Tbololanis^ano domini. M.ccc.xxxiiii.a maiori patru
Aimericus numetoiporro fex et triginta fueratu tertio fcrurinio^coteris tame i eu c6/
profectura fe'tietibus^delectus c ad profectura totius ordinis noff ri. la enim fepte et tri
ord.accipit ginta annos toga pdicatona omni cu laude geffauerat^Bononiast^ ta T he
ologia q Philofopbia anis uiginti qttuor docuerat.Eius iduflria et opere
Bibliotheca noffri Bononiefis Coenobii libris qtruora Vincerio beluaceli
ediris in me'branisfcriptis donata effiet pluribus aliis egregiis uolumnibus*
LIBER PRIMVS 41
Edidit Tabula fu^ opus Augunini de Ciuitate dei.Quod antea per capi' Index fup
ta diRinxerat^Pnmus omniil opus illud fLibdiuific et illo uenuflauit ordi hb.de ciiu
ne. Jn fynodo uero Generali oaogefima feptima anno dommi.M ccc.xi. rate deu
Neapolis celebrata^ipfo humiliter petente^a patribus abrogatus efl poll^ Abrogaf
annis fex ordine rexerat. Ab hac igif prjtfidetia^fed magis onere abfolurus^ Aimer
Bononia Ven. pater feceffit ibi^ fancte uiues^tande deuotinime Ipiritil
efflaiut.Prxcipua ueneratione diuu Alexiu coluerat^fic«gj coluerat ut lugi
memoria ante metis oculos haberet.fuafufuo^faccllu in canobio Placfti/
no.in altero impluuio(quod clauflru uocafjipfi diuo Alexio erectii efl^Et
in Bonomefi templo diuo paren Dominico dicato.pofita complura fimu
achra;Sedanno dommi.M. cccc.lxxxvii. inflaurato ipfo templo calce Iu
ta^ac obruta^ut magis uenuflii uidtreE.lpfo uero lubente ante unu fimu/
lachrorii dicn beati Alexudnter duo facella uidelicet alterum diuo Petro et
paulo, et alterum diuo V incentio martyri dicata pofitu^fub lapide Iculpto
^ui adhuc Lufirur^fepultus e. pridie Nonas lulii.M.ccc.xxvii.
BERENGARIVS THOLOSANVS GALLVS GE.MAG.XIII
b ERENG ARI VS cx protuncia Tholofana^uir infigni^s^ optt/
mufij Theologus ^abrogato Aimerico^Tholofana proumcia Prcfectus
KgK^tertio idus Man anno dcmim.M.ccc.xii.infyncdo generali cctoge otd.dictus
fima octaua^Carcafons celebrata ^atru luifragio prxdic. ord. prxfectura
accepit. In corrigedonocentes^feuerus et lenis. Accufato dicebat Duplice
ante te procededi modu pono^uidehcet luflitiz^et indulgeriai.utru maius
clige.Si primu eligedu duxens^obiecta diluas necefTee^uel cnmims luas poc
nas finalteru^qd eR indulgetix. reatu tuu^opus eR fateare.Quo confeRb
cora qttuor patnba, uenia humiliter peteti pRabat^fyngrapha remittes no
xa^dumo ipoReru ne relabe^ret i cnmen his uerbis . Ego E ercganus coram Atf.
qttuorpambus.N.indulgetia tali crimine^ a feadmifTo et ut is aflerit) modii cor
mihi plene, cofeflb^tribuo^hac lege ne deiceps irelabaf .qd fi fecus f ecenpet ripiendi.
inuetus fuerit medatio ueritate cotaminalTe^nec oia fuifle cofeflu cora me^ Bereng,
carcenbus adiudico. Deniu abire pmittebatpfalmis on,uRu et pcenitenis
fecrete peragcdis.Id^quod minime improbadii arbitror. Q^uid quarfo exu
gcdu a ^ximo dexemplo faluatpns aiifi corfectioiet emedadi ^poCtume
V adc^ inquit CliriRu^ mulieridt noli aibpliiis peccare. Igitur Bercganus AtC.
anno fux profectura: quintOj^ArcbiantiRes CompoRellanus dictus^pf de/
tix ordinis renucians^id^quod 'ahtehkc nemo pfidetiu ord.noRn feceracr Ecreng,
ipfam oblata dignitate accephiuitiEt: ut egregius imperator populi Ebi co Archianti.'
miffi m pra:liu aduerfus Mauritanos Maufnethea lege fecrantes defeendes Res Com/
cu populo^prodegibus patciis^uulneratusletaliter^exinde iodescordubefes poRoOa.
Berengam
Intentus
Opeta pct
Heciieum
ediu.
Ludomc.
Bauams.
Petms coc
bancn,
AtC.
Coftantia
patmm no
(Itoru.
DE VIRIS ILLVST,ORD,PRAED.
pcedicatoru femianimis relatus ^fanctiffime lacbrymas obut. Veru plunmu
in ultimo uitx fortem luam deplorabat^eo q) pra fides totius ord. prodic,
exiftes^relicto ordine^dicta dignitate acceptafTet^PauIuIu anteqfpiim effla
ret patribus pdicatonis afliffetibus dixit le fratru fepultura haudquaq fore
dignu. Vita igitur defunctus eH: uir iieneradus anno domini.M.ccc.xxy,
HERVEVS BRITO GEN.MAG. XIIIL
' ER V E V S Bri to mr erudinflim us^ut fua tepeflate in doctnna
b fupenore n5 babuent^pExfecuiram Gallix prouincia: agens an
no domim.MXCC.XVIIl .prxdicatorii ordini/uffragns da
tis a patribus in Cduentu Generali Nonagefimo quarto Lugduni celebra
to in uigiba Pentbecoftes pofl Bercgariil profici tutdnterpide officiu deo
reddere cofueuerat.Porro media femper nocte furgebat ad cof itendii no.^
me domini. Abfoluto diurno officio^nd permittebat fequepia adire ^nifi
urgenti de caufa.Pftq prxfuit ordini annis fex^uita excefllt^anno domini
M- CCC, XX 1 1 1 .Narbonae. Mulca egregia opera edidic^quae tari uiri aax
monia ingenii demonrtrant.fcripfic aduerfus Henricu Gadauefem^quod
libeta qndecimtur eoru utar uocabulotet aduerfus Duradu^in bis^quibus
Diuu Tboma Aquinate impugnat. Cometaria fuper quattuor fenteriaru
libros edidinte Quodlibeta octo^De uerbo opufculu^Quefliones de pec
cato orginali^De tccernicace mudi^ De cognitione primi principii de Bea
tirudine^dc Virtutibus moralibus ^de ordine fecuds interionis ad primS^de
fecudis Intentionibus tractatus duos de paupertate Cbrifti etapofloloru^
de Sacrameris^De Pocellate Papx^Plura alia et opa fcripfic^q bic omittuf
BARNABAS VERCEL.lNSVBER ITALVS GEN.MAG.XV
ARNABAS Vercellenfisprzfectus prouincix Lombardixin
b prxfideriamtius ord.prxdic.uitafucto Herueo uiro clanifimo
in Synodo Generali Ceritelima Burdegallis prouincia; Tbolo
(anx anno domini .M. CCC. XXI 1 1 1 .acta comuni patru fuffragio fuffe
Ctus eft^Morte auce obiit ano feptimo prxfeccurxfux Parrbyfii^M.CCC.
XXXI •Nihil dignu feriptis^de uiro ifto iueni^ Vt arbitror^ inlcirialcripto
ru,^uel incuria^multa memoria digna oblitterata funeret ppetuo obliuioni
tradita.Multaj^fibra paflfus e is pater uenera.cw toto ordine^ ob Ludouicu
Bauaru fcifiriate infectu^qui perpera pro Imperatore fe ingeflerac^er adulte
rinufibi fimile pgpa^uidelicet Petru Corbanenfem erexerat cotra loaneui
gefimu fecundu pont. max. Ordo nofler nuq^nec promiflionibus^nec, ^ui
aut metu dimoui potuit a uia ueritatis^quin Joanne colerct^ueneraretui;^
tariq uerii Chnffi-opt.max.uicarium^etderelTaref diraBauan ac Corba/
rienfis impieicatem^at^ dementiam (^uare^hincinde paffim fratres noflni
LIBER PRIMVS
ufdebantur cx ardibus fuis expellnllinc probns^erinmriVs affligi, Nunq ta/
men a uera lententia fua potuerilt dmcUi. Quaobrem indicta: funta Bar/
naba fupphcationes per totu ordine ut aliquado fua pietate Deus miferef Io.xxik
plebis fu2. Aliquado loannespont.in etpore de uifione beatifica incidens^ Aff
.
et iple aduerfum fe itifutrexifle pcrfenfit ordine noftru^tade errore depcfi/ V oce Ba/
ro^fe iterum fequi cognouit.PorrO ut Bauartis hoc refauit^fertur dixifle, uari.
Nucquidecognofco^pr^cdicatoruordo^en: ordo ueriratis^quia erran/ Ordo prx
rem loannem dereliquit^Apptime uideo ^ fi contra meuirtilli funt^ob ordo ueri/'
hoc eft^qiuauentate enixe amant. tatis.
HVGO GALLieVS GENERALIS MAGISTER. XVI.
VG ONIS Gallici^ncc patria^nec otigmem produt feriptores^
b Tatumodo Gallti fuiffe afftrmat.Quid aiit egent ante proiun
dr Galticanz prxfecturam ignoro. AfTerut tamc ipliim litteris
appnme polluiflc^afhi^prudctia^at^ Iblcrtia. Conflat eu interregeJNam
forte res ad Interrege ceflerat^que V icariu Gen.ordinis appellat) comuni
patru fuffiagio ad pratfectura ordinis prrdicatorum praclidente ea tepefla
te Gallicanz prouindx^agendam electum in lynodoGenerali Centefima
octaua Diuioni Galbr acta^anno domini, Mcccxxxiii, et ^fectura egiflfe
annk noue^uita functus c,(utrepcnjin cuna^circa anu domini.Mcccxli.
GERARDVS DOMARVS LEMONICENSIS GEN.
• MAG.XVII.
ERARDVS Domarus prouindx Tololanx Clementis fexti
g pon.Max.ex fotore ncpos^IIilcepturuS euefligio Parrbyflitbeo
logix doctoratus infignia^a patnbus^in Coudu Generali Car/
cafbnx prouincix Gallix centefimo lextodecimo anno domini.Mcccxlii.
celebrato^in unum coeuntibus prxfectus eft toti ordini pdicatono. Porro
accepta ordinis prxfccturaabfbluto^ Conuentu Generali mox ad Cie/
mentem auunculu accefTit^poftuIauit^ acta a Bcnedicto.xii. pont.Max.
Cotta ptxdicatoru ordine rcfcindi.Qd et obtinuit, Sed utres magis inno/
tefcat ^altius ordiri oportet.Benedictus enim duodedmus fualu quoruda
uirorum haud fane proborii^Quippe ex his quida^ordinis Minontaru to
ga teiecta approbante dicto pontifice^noAram induere^non ut magis fibi
faluti(5 fux confulcrent^fed potius^exteros proficere in lancta rebgione cu
pientes^diflurbaret. At qui toga prxdicatoria accepta perditifljmi uifi^co/
tta patres jjattias leges leuiantes infurtexetut^quibufda etiatet bis quidem
DE VIRIS ILLVSTR. ORD. PRAED.
paucifllmiVex noRns fuadenribus^ut maiorii mnitutiones atq? kges la dm
integisc femat,r^miitaieni:uE^Quamobre Benedictus H ugone Gallu prarfe
ctu ord.ad feacciuit iubens^ut decreto patru^ordims noflci Inflitutiones
feu leges hactenus feruats^refcinderenturaieluti nimis graues gtauiaq? lU'
At£. bentes ut pote a ptscepto ihapietes: dareEq< illi facultas alias leges ferre mi
Maxima • nime prarceptis obnoxias. Id quod neq? per Hugone^neqj per patres m iy/
calamitate nodis generalibus conuetos cocelTam fuit. Quinimmo imperata: funt iiip
plicationes g totti ordme ad Deu.opt: max - parentcc^ eius Mana cceb regi
At£. nam^etad Diuii Dominicu etmiil*i uirieruditilTimiin Cuna pro confer/
uandis legibus patriis.TadeHugoneuita functo ^patres illos Benedictus
euocaiut^iuiritqs utfibi moreni gererent alioquin interdicebat illis totiqj
ordini ne fynodu generalelederet neue deligeret pra:fidete ficq^ fub mterre
ge multo tempore fotentcu ordinisiactura difpendio etignominia. Ve/
rum ut animaduertit patres in eade lententia perflare.ita ea ipfa die excan/
Bened. xii duit et ira f;c ellerbuii ut febribus correptus mox decubuerit et ex his uata
intentus ; excederit . Quapropter un u nec filerie uolo^nec pofllim^ut poRhac exteri
At£. aliorum malo.edoeti contra deiim fauctofq? ac bbrriihes ipfis addictos pu
gnare no audeant. Nunq Benedictus cu patnbus de legibus patnis abro/
gandis difceptauit^quinfebnbus correptus difceflerit. Igitur Clementele
xto fubrogato Benedicto et Gerardo Hugonein prxfectura ordinis no/
flnt ut diximiisjimpeffauit libellos aduerfusnofirn ord^perlatos^per Qe/
mentem refcindipelliqp ex ordine noRro perdiriflimos illos uiros^quorii
operaret ruaru^Benedictus adnixus; fuerat noRras legbs abrogare, P erro
Clemens -accito Gerardo et patnbus illis prxclanflimis^q^ios Eipra l cuna
miflfos fuiRe Icripfimus^ut tuerent leges^ac patrii lanctiones pnicaspoR^
pliirimu collaudauit eos^inquit.Iam adxdes ueRrasproperate , No enim
difeeptare uobifeii mxbi eR in animopo qrhac in re pbatiflimi eRispt ex
eo prxdeceflore meu ueRris eongrelTiGnibus interemiRis. Conrinuoi^
pont.multiiugis dipplomatibus^interpellate Gcraldo prxfecto^ ordinem
noRtu donauit. Verti cu Geratdus. accingeret le ad inRauradu in plenli^
locis otdine collabente^eode annopuo prxfectuta aeceperat^ab auunculo
Cardi. Ge Clemete inter ecclefix Cardines adfcnprus eR. Virun^ infignispt pro ta/
tardus fa / to honore dignus.Quid poRea egerit^cum de eius Cardihalatu fcnbemus
ctus. narrabimus^
PETRVS DE PALMA GALLVS GENERALIS MAG.XVIIL
p ETRVS de Palma prxfectusprouincix^Gallix^et ihterrex^in
fynodo generali centefima decima feptima Patrbyfii acta' anno
LIBER PRIMVS
dfomini.M,ccc,lxm\pati:a fuffragiis in prxfectu totius ordinis ^dicatorii
delectus eft,fed ueneradus pater onus immenfu fub hoc honore^uelun ue/
neniifubmdle latere animaduerteS;^pnmo^iteru^etterrio hanc pratfecttira
reniut^Tande patrii fuafu^et precibus^fere coactus accepit, Rexit ord.annis
fere duobus. Obiit anno domini,M,ck^,xIiiii. Quo loco no inueni,
GARINVS GALLVS GENERALIS MAGISTER.XIX.
ARINVS Gallus prefectura agens Galliac^Bnuice prouincia:
g T olofena: x (ynodo Generali Centefima decimanona habita an
no dominr,M< ccc.xlvi.poH: Petru de palma a patribus prxfe/
ctus totius ordinis prxdic. creatus efl.Prarfuitaute ordini annis tribus De/
nxum abfoluto Conuentu Generali Centefimo uigelimo primo Lugdu/
ni in Coenobio Gradnopolitano peftilentia ictus^AwguRo inenle interiit
anno Domim',M.ccc,xlv iii.
lOAN.DE MOLENDINIS LEMONTCEN.GEN.MAG.XX,
OANNESde Molendinis Lemonicenfis.Prouincise Tolofa/
i nx lacns littens eruditus^ex Magiftro facn pallatirin Conuentu
Generali Centefimo uigefimo fecudo Barchinona: celebrato^cd
muni patrii fuffragio^anno domini.M.ccc.xly liii. Ganno in pracfidentc Cardi. fa/
ord.praedic. lufFectus eft. Et ordine rexit anno uno et menfibus fepte^dein ctus.
dea Clemente fexto pont.max.inter Ecclefiac Ro.Catdines repofitus efl:^
drcafeflum.S.Luciac.M.CCC.L.
SIMON LINGONIENSIS GALLVS GERMAGISTER XXI
*
IMON Lingonienfis praefectus GalliW prouindae^fubrogatus e
s a patribus in fynodo Generali centefima uigefima quarta habita
in Coenobio Caflrenfi prouinci* Tololana: anno domini.M,
CCCXII.Ioanni de Moledinis.ac praifectura prielibata totius ordinis an
nis quauiordecim peregit,; Deinde Vbanus ijuintus pont. raax.eu Nane Antifles
tcfe antiflite decIarauit.Quarepraefectune ordinis cedcs^paruit uotis pont. naneten.
HELYAS TOLOSANVS GALLVS GEN.MAG.XXIl.
h EL Y AS Tolofanus ex Gallia Narbonefi uir uenerabilis et Iit/,
tetstus fxmoni patru iulTu in pra:jfecturaordan fynodo Generat
H
DE VIRIS ILLVST; ORp. PRAED,
infignibus ^circa ante quadragefimil artatis fux annil m Gymnado Ebno-'
nienfi patru mflli praeter Cogregationis nortrx Lombardix conflietudme
ob ems eminente doctnna^ac moru honeflate^ornaretur. Ccgregatio Lo
formabar bardiar Patres ilh appellantur^qui collaprum ordine^mmo m Italia inftau
tholomaei rare c^perut^et deinde mflauratu coferuarunt^conferuantt^. Fuit Bartbo
lomsus forma egregia^ilatura mediocri^facie uenuRa. et fecundii reliquu
corporis proportione^magna et delectabili, Eloquens^et mdicedo uebemes
m corrigendo feuerus et parcus^tenacis memoriee^acris ingenu^Cerimonia
ru cii quada gramtate prxcipuus afleruator. Cernentes patres nofln uiri
modeflia et grauitate(uulgo dicti obleruantiales) poR praefectura CoenoV
bii Bononienfis^ipfum cdmuni uoto in prxfidente dictx Congregationis
uniuerfale delegeriit i fynodo Veronx acta^Porro hos pfidentes uocamus
Vicarios generales Magiftri Generalis ordONec fua patres fefellit opinio.
Quippe fic functus efl per bienniu eo officio^(non enim prxterire licet)ut
fere omnes aflfererct Bartholomaeu pfectura totius ordinis fore digm'i:i:Ge
(uram aliquado egit feuere contra perditifllmos hoqiiiies bacrefeos labe in
quinatos in urbe noftra Bononienfr et prxfuit Gymnafio omniu cu inA
Oliuerius genti laude, Igitur mortuo faluo Cafletta.ObuenusGarapba Neapolita/'
Carapba nus Cardinalis^ordinis noftri patronus ^que dicunt Protecore)uirinfignis
Cardinalis animaduertes ordinem collapfum in pluribus prouinciis (No enim,'adbuc
inftaurari poterat ad plenum paucitate fratrum obferuaniialiu et exineur
ria aliquoru prjefectoru)animu adiecit^ut quifpia toti .ordini prxfiecretur^i
cuius morum boneflate^ingenio^et autoritate^Ordo totus ad pnCliriu ui;
uendi modum reduci pofTet. Quare accito prefidenteCongregationis Lo,
bardiac^petiitfibidari uirum probu tanto dignii officio. IgirUr'pr*fidens^i
communi aliquoru patru hoflra: Cogreganonis uofo^bunc BartholdmscA;
um ueluti uiru ad quzei^ graiiia peragenda aptum^obtulit. Que ponnficis'
maximi autoritatefretus Oliuerius Cardinalis moix Interregem creauir.D^
y mum in fynqdo Generali in Coenobio MineruxRomx anno dommi.M
, ccec,lxxxiiii.infeRo!DiuiDionifucelebrata^apatribus Barthoidmjcus to
tius ordinis prardic.praefecturaiaccepit.Porrd ace^jta profectura Perufiu ac?
ceflCit uifendaru ardiu gratia^ubiuji|a exceffit^anno dornini.M.cccclxxxy»,
llli Nonas Augufti bor4nQcpsjfecud«u«fetisfuaf anno quadragefimO fe
xto nudu complecfo^ec ibide repulfus ^Rexit a^f ordine circa mefes nouc
At£ . ^ pf ectusf uerat. Vnde miru nfi diligeter bbleraaueris^^ nullus pfe/
ctoru extra Pentbecoften eleetDEU^fuperuixerit annil. Eius gratia Lacerto
cu articulismanus Magni Alberi^ CGcnobiu noRru plurimu gaudet.
BARNABASSAXONVS)NEABQ'.lTALVSi^E,MA4XXXIini
LIBER PRIMVS
ARnabas Neapolitanus^pon: BartbolomxiBonon.obitu^cu cau
b las ordinis ageret i Ro.Cuna(qui jjcurator uulgo diaf)m fyno/
'do generah Venetus acta i Coenobio fanctoru Io. et Pauli ano d^i
Mcccclxxxyi. urivCal.Iulu.patru lufFragiis^in pfidete ord. electus eflr,Fuit
uir bonus^moribus et litteris ornatus^educatus i uita regulari Neapolitanx
Cogregationis.luperuixit ordinis prxf ectus per menfem^fepultufiji efl: in
Templo lancti loanms et Pauli, MCCCCLXiXXVI .tertio Cal, Augu,-
lOACHINVS TVRRI ANVS VENETVS ITALVS
" GENERALIS MAGISTER, XXXV.
i OACHINVS TutrianuspoflfifecturapEOuinas^ fancti Do/
minici^qua pluribus annis egerat^ano domini. M^ccclxxxvii, Ve
nepis i cgenobio.s.Io.et pauli i couctu generali biabito^coi patru
uoto^pofl: morte Barnabae^toti ordini praedic.prxfectujs c.iiii.Nonas lunii
Fuit uirapbmegrxciset laris litteris polles.Parcusi abolita uti die femel
dutaxatabulumeret^etteperate^In cultu corporis^etfbcietate modefliam
feruas.Pon:^ ordine annis fere trededm rexerat^RomT Cal. Augufli mor i
tem obiit annodomini.M.p.Regde ord, Ven. patre ifto^ipfe toga relir
gionis fumpfi xtatis mea: anno quartodecimo.vii.Cal.Decebris hora fere
uigefirnapnma^annpdominLMccccxciifprxfidde feciidu cogregationi
Lobaixjix illo uiro ifigni Vincetip Badello de quo mox uerba faciemus,
iSepultus e [pachinus i tepli Mineriix choro ad dextera leonardi p erufini I
VINCENTiyS BANDELLVS NOVOtASTRENSIS INSV/
BER ITALVS GENgRALIS MAG, XXXVL
INlCEntius Badellus oppido Nouocaftro^uulgo Cafironouq
u dicto^dioeefisrrerdonefisGaUiicciialpinac^paretibusboneftisfa
Uis e. Initio qdeadulefceria: fux i ordine pdicatoru facris initias
tus htteris impiare p oem xtate ac EiGris cerimoniis opera dedit , Quo fa/
ctti C;upinter faeraru littetaru ipterpretu^^aceddextate^egregie ab Innoce
rio,Viii>pont,Max.ob palma de aduerfariis reportata in, difceptatipnibus
litterariis facris,oium cu ingeri applaufu^numeru repolitus: fuerit. Sua.n;
tepellate fuit optimus djfceptator ita up illi par haud inuenireC. Erat me/ V incentii
diocri Ratura^facie magna etuenuRa^capite magno^ et procedente xtate forma
calup capillifqi canis confperfojn omnibus geflis compofitus^ ut ex fuo
compofitp et iucundo.ai|>ectu^omnium animos in fui raterentiam flecte/
rer. V efliebatur munde^et fecudum pattvi inftituta^quaru maximus eflitit Mores
affertor^ Vocem habens jgrauem et cunctis Vincerii,
DE VIRIS ILLVST. ORDv PRAED.
actibus fuis. Potius, n .lenitate adnitebaf nbcetes conagere ^ feuentateJd^
qd plurimu apptobo-Duas inter ceteras dilceptari6es(quas difputationes
uocantjegregias egic^qtubus maxima interfuit litteratiilimorum copia uir
rorum, altera cora Hercule Eftenfe Ferran^ pnnape de conceptu deiparae
uirginis Mariai^altcra cora Ludouico Sforria poflea Mediolani duce^ ad/
ueriLis ludxos^ex quibus^ommu cum applaufu hominii etadmiratione^ui’
ctonas reportauit.Prxtereo exteras per eum actas Romx^Vigleuani Infuc
Attende. bnx^Forocornelii^et in plerifq^ aliis lods^et prxcipue in fynodis promncia
Iibus Jqux capitula congregationis Lombardix adpellant)Mirabile dictu^
toties congrelTus in huiufmodi litterario bfello^nun^ inferior difceffent.
Igitur animaduertetes patres uiri prudentia^et doctrmam^quibus plunmu
pollebat^prxfecerut gymnafio Bononiefi et Coenobio ^cenfore<^ approba
te pont.max.aduerfus homines hxrefi infectos crearut.Denlu f6tius con,'
gregationis noftrx prouincia ilh taq tiiro probo^et pro tafd^SFicio digno
demandarut.Bis enim Bononiefi GeerK>bid^et cogregationi Lombardi»
Frandfcus prxfuit omni cu laude .Poftremo prjefideris Coenobio larid* Marix Gra/
Flordinus tiarii Mediolani uita functo loachindTutnano et Francilco Florentina
Interrex, interrege (porro is caufas in Romana Curiia ordinis prxdic.agens interrex
iuflli Alexandn.vi-pont. max, creatus Sierat^fed dutaxat menfibus tribus
fuperuixerat^et fepultus m templo fanctx Sabinx Romx)Oliuerius Cara/
pba Cardinalis Neapolitanus uiFegregiUKquem antea citauiniUsjcognita
Atf. Vincehtii prudetia folertia ^Litteratura efcfanctimonia(quippe et rumore^
Laudes Lu et fama id cognouerat)exaudierat eriihl eum fuifle Chanflimu Ludouico
douiciffor Sforcix principi InlubriumroexcellentilTimo^utaufimCpace alioru dixe/
rim)aiFirmare tOtius orbis terraru noflra tempeftate^Sed Obfecro quis a fu
tuns potefl fe tueriOinterregem approbate Alexadro poht. totius ordinis
prxdic.eum declarauit. Meditatus eft uir pruddifTimus ordine iam ad in/
fhfutiones maioril coaiefeente per eii facilius polTe iuuan.Necmm fefellit
Dpinio^nec alios ; Per litteras enim apoftolicas ex Mediolano (forte prxfi/
debat coenobio G ratiarii poft captiiiitate LudOuiei Sfortix^etxque carus
erat Gallis heroibus^et prxdpue Cardinali Rothomagefi uiro infigbi . cu/
ius familiaritate^uila uiri doctrina^et fanctinionia^ac maieiflate^ pliirimum
delectabatmORoma accerfiuit. V nii dixerim ^qubd ex eius ore excidit^per/
lectis potificis litteris Opftupelces.Nun^ enim boc pufara^facilius.inquit
crediderim ititer Cardines Ro.ecclefix me aliquado eoriumerari potuifl*e^
^ toti ordini prxdic . prxf ici. POrto‘ Ludouico Sfortia m oderate rebus 1 ta
lix facile id munus a pont. cofequutus fuiflet^^dunid ifediflet raiO^ Hoc ue
ro no hifi patrii fuffragio agi p5t.lter arripi& Bononia anf^ natale dni iri
gredif ,Et factis p eii 'egregie peractis(qua diciit mifl arri) eii ad fotnedii ci>
' . . bu difcubuilTec^ freqUeri frattd edibrfio (quod fefectoriu appellitatur)
LIBER PRIMVS 48
Dionyfius Bonomctifis pro fliggefloftans^frcuerba fecit. Q VI res prx/ Dionyfii
claras^et memoratu dignas^olim geflerant^ Vincenti Inclyte patre% uene/ bon .oro.
randi hos hononbus^^comifq? maximis^ma(ores noftu optimo liire pro/
fequebanf- Honores enim^aclaud«(ut Anfloteli optimo philofopho pia
cet)pra:mia funt uirtutis^Qua^qm decorati funt^nd paru faliciratis adepti
uidenf Jcaq» illorum ^alios Ciuica^alios Obfidionali^ac Murali^ nonullos
Tnuphali^naualicp Corona donatos in ueterii inuenimus hifloriis.Quid
enim memore Luciu Siciniu dentatu<'aut Manliii Capitolinuj ftrenuos^
ac fortiflimos uiros:'Quid innumeros ta Grarcos^^ Ro.lmperatores/qui/
busab,S.P.(^ triumpbi^et alii honores pulcherrime decreti funti'Fuitin:e,
antiquorii mos^inflitutui^^ut nihil q? fortilTime^aut magna aim uirtute
actum^gefluue elTet^uel inhonoratu^uel emolumeto uacuu relinquererei.
,
Quo fiebat^ut ad uirtutes accenfi animi^nihil duru^nihil arduii pertime/
(cerent. Veru longe maiori admiratione ac laude^ii mihi digni uidenf^qui
no armatos et efferatos in bello hoRes (ed diabolu fed miidu fedfenfuale
^ • 0 0 ')
affectu flxu^etfeipfos fugarut^uicerut^etfubegere.NuIla,n,(ut Cicero no
Rer Seneca <5 exiRimat)maior eR uictoria^nullii facinus maius^q fe ipfum
fugare . Quare cum id ChriRiana: fidei plunmi cognouiflent abiectis^fpre
tife^ m.udi uoluptatibus;^{acrx religioni fe fe addixere, Hinc beatiRimi Be/
nedicti^hinc diui paretis Dominici^binc Seraphini religio Francifei^ Hinc
aliz religiones initia fiimpfere. Cu aiit egregie V incenti^ hanc prxclara tui
ipfius uictoriam Jmo potius jcterna felicitate aflfequi tc arriperet diuina clc
mentia^ad hunc toto in orbe celebernmu^et bonaru artium difciplinis ac
fanctimonia radiante pr;cdicatoru ordinem^at<^ id quidem in adulefcetia
tua et infpirauit calitus^et uocauit. Cui tu minime reluctatus (quippe qui
no ignorabas eam efle dei uolutat^prsRo es obfequurus.Id uero quantu
tihiet ordini utilitatis fuerit et glonx^fi te prarfente paucis perRrinxero ro/
go ne adulandi gratia^id a me fieri arbitreris QVAMqaut magis hone/
RilTimis femper factis^q ullis laudationu auris delectans^aurea rame gloria
afpernari n5 debes^prxfertim^quam tibi comunc cu toto ordine efle intelli
gis.Ingreflus tu pulchra indole adulefcentulus Diui Dominici ordinem At£.
in hoc egregio et ampliflimo Cocnobio^primum omnium^eaieciRifun/ Vita tota
menta fancntatis^quarnemo^nifi inuidus admiretur^non extollat , Nulla Vincedi.
enim humilitatis ^nulla obedientiie^ac caiterarum uirtutum officia ptxtet/
mittens exemplum bene fancteq? uiuendi cartens^qui tecum erant^ tyrun/
culis ^ oRendiRi . Deinde cum patrum iuflTu dialecticam^ et alias difd/
plinas(morereligionis noRra?)audire occcepifles^adeo proficiebas ut Ru/
pore cuctis iniiceres.Es enim pater opnme acn ingenio(et quod paucis do
natu 0memoria admodu tenaci, Quaq uero die noctug; litterarii Rudiis
DE VIRIS ILLVSX ORD, PRAED.
lacobo bo opera dares^nibil tame rehgiois et deuotiois erat omittebas .X efles flint
nomenfis. mibi baru reru plurimi patres^quos inter V en.fenior lacobus Eononien,
nofler^quem a tenenbus annis^bonoru morti et religiblx uita: duce ac ma
giflru habuifti.Is quotielciii^ interloqucdum de te fermo incidit miris te
effert prxconiis^et ut mihi uidef^non parti glonx fe lucratu exiflimat.cj) re
in numero fuoru dilcipuloru babere congent.ln bis itaq? deuotionis et uic
tutu acnbus edoctus^exercitatuC^^cu iam adulefcetia elles fupgreflus^facet
dotio initiatus^totius pbilofopbiarpentiflimus^etaliquadiu noftra: tbeolo
giscincubuiffes^maioru tuorii decreco^inter fluderes adrcriptus es^lblemni
difputatione^more huius excelletiff.gymnafii prius babita,iln qua ctiar/
gutntiii rationes pulchernme^ingeniofilTimeqj diluiffes^ij» modo facrutn
cernimus^qui examini praeerat^ te in ItimmuXbeologu euafuru uaticinan
lunt.Et quonia in hac litteraria paleflra^breui ar^ optime profecifli^noa
multo poffpatribus placuit^ut ipfc alios edoceres. Q^uod tu no reculans^
complures^qui adbuc extat^in dialectica^in naturali^ac diuina pbilofopbia
tbeologiaqp pleniflimeemdiffi.Quatu aut in omnibus priuatis^publiciC^
dilputanonibus^bonoris et gloris colequutusfueris^nemo efl^qui nefeiat,
Q^uid enim loquar de illa memorada difputatione qua Forocornebi Fla^
minis urbe de Coceptione beatifljms uirginis;^ Quid deilla^qua Fenrans
cora Hercule Eftenle fortiflfimo pnneipe^et tota ciuitate^cotra tot in omni
fcictia doctores^folus babuifli^Quis ignorat ilbs oibus te fuilTe fuperiore?
Probat equidc hoc opufculu^quod a te compofitii^poffea multis procura
tibus^caracteribus imprefTum^In quo luce clanus^licetinfpicere^queadmo/
dum omnes eoru argumetationes^et fophiTlicas rationes diflblius ^cof utas^
refellis ^friuolas^et quaC nullius nerui offendis. Probauit hoc Inclytus ipic
Hercules princeps Hercules^ati^ abi complures^ Qui poff cantam difeeptatione m
Effenfis Gonuetu omniu,no ulnis minus^q animo^amoreq^ complexi funt. Prs?
tereo in hoc Coenobio ffudetiu Magiffer^Baccbalarius^^ hsrencs pta
uicatis liiperiori tempore fuens Inquifitor.No fum in eo occupatus^ut om
laudes tuas([qus certe mults maximsqj funt}imprsfennaru^fequi uelim.
Venio ad Magifferiq tuu^in quo ipfo (mea fentetia) plurimos antecellis.
Veneratione plane digna eff hsc dignitas. Verum multu referta quo eam
Innocenti aflequare.Sed a quo ea doctilT. pater recepiffiVAb illo cerce^qui et ipfe do^
US VIII. ctus erat^Innocerio.yiii.pont.max.Qus res ribi i ultimis ornametoril tuo
> ru^no fuerit, qii tus doctrinx tari uiri teffimoniu^nullis pcibus^nullis pecu
misces promericus^Neqj uero (anccimonia tatd et doctrina^fed et pmderia^
reru geredaru periria^maluetudine^clemetia^et animi magnitudine fplen^
duiffi.Quod cum patres noftri animaduerriffent^te in prsCdete huius no
ff ri Ccenobii Felfinei primu^deiade Mediolanefi comuni fnia delegeranc.
LIBER PRIMVS 4,
Q^uod midtos annos ad hoc ufq? tepiis^a te pmdetinjme rectu^gubema/
tuc^/atenf oes. Alectus prxtetea bis in Vicanil nortrx cogrcgationis Lcm
bardix Generale^adeo flrenue et religiofe te gefiTifli^ut magis antea nemo.
QLiibus rebus tux reueretix candida fama per oem Italix oram aliafq^ chri
ftianitatis proumcias aduolauit»Qua cu infignis Oliuenus Cardinalis ro.
ecclefix protector ordinis nofiri fxpius accepiflet te m demortui Generalis
ordmoftri Magiftnlocu ultro fuifeat^Atqj ita fudiecit^utomniu opinio/
ne etia magirtru totius noflrse religionis.patrii fufiPragiis^fit creaturus .Id<^
ego fummi et demetis dei prouidetia^etbeatilTimi patris noflri Dominici
precibus crediderim euenifre^uthancfpledidilTima religione plenfq^ in lo/
cis fere labente in puflina lacraru conflitutionii^et regulx noflrx reflituas
obfetuatione Pofl:^ Dionyfius oradi fine fecit.a Vincetio patre ueneran
do amplifljmis uerbis mox reprehenflis eft. eo non fuerit ueritus cora ta At£,
ample fe ueluti ebladies.aut ei adulans^laudare et res retroactas per fe recen
fere^Id quod et moleflii ^et pergratum fuit pluribus, Moleflum m^^q? ea^
qux in ore oium erant^coram narrari impune pot^rat^nec uidebanf adula
tionis^aut aflentationis aliquo modo praefeferre Ipecie^Pergratu uero aliis
Liiri grauitatem et prudetiam intuentes qui Salomonis cofilio utes^in uita
fua neminem laudadu Cenfebat, Peractis diebus natalitiis iter cu DomimV Laus Do/
co Mortario uiro infigni(quo^alioru pace dixerim ^mea adhuc xtas nerai/ minici md
nem moribus copofitoreJaoneflioreqjuiditjRoma iter direxit. Et edicto tarii.
couentu generali anno domini.MDI, tertio Cal, Junii, cui Oliuenus car/
dinalis interede uoluiOn fabbato Penthecofles patru oium fiifiragio^prx V incetius
fectus eR toti ordini prxdicatoru^omniu cu ingenti applaufu, Demii acce pr^dic,or.
pta prxfectura^Cuna miflam facies^animu adiecit ad ordine erigedum^Et prsficit,
cccpit per prouincias dilcurrere^graiua feres edicta contra irifoletes^fed ui/
ta functo Dominico Mortarien. in Coenobio Bononiefi et afeito Eufla> euRachius
chio Platefio Bononiefe uiro et litterato et modeRo^Qui nuc caufas agit Bononie.
in Curia Ro-pro toto ordine pr2edic.(que appellant ordinis procuratore)
Gallias ingrefTus eR. Deinde Hilpanias^Burgildia^parte Germanix^breui/
admodii tempore pcucurrit^ ut ordine 1 plerifq? locis collapfum in melius
reformaret. Quippe uiri maieRatem oes admirabanf etprxcipue Ludoiii Ludouic,
cus Gallorum rex cum omnibus Galliaru heroibus, Sicq? Margarita uira> rex.
go Hifpaniae Regina eum admirata eRuit pluribus uafis argenteis pro fh/ Margarita
eris faciundistqua miflam uocanticii emee argentea ^et ueRimetis precio/ regina,
fiflimis eii donauerit.Quarum poRea partem diui parentis Dominici fe/
pulchro dono obtulit ^et partem alteram Coenobio Vicquerienfi Gallia:
togatx.lnRante tempore Generalis Conuentus in urbe Mediolanenfi ad
fanctum EuRorgium habendi^reuerflis eRin Italiam^ demum peracto
DE VIRIS ILLVST. ORD, PRAED,
dicto ConuentUjRomam contendit^demd^in Calabriam. Porro reflar
bac duntaxat ex omni I talia ea extrema ora mfenda . Q^uo factum efl ut m
obitus um Coenobio Montifalti^xn uigilia diui Auguflini^pofl^paucis diebus aegro
cenni . tauit . anno domin i'
. M. D . V I . uita functus fit feptuagenarius^et fuo itiflu^
(fic enim lufTerat anteq Ipintu efflaret)delacu eiiis corpus Neapolim p Eu/
ftachm Bonomclem et Mattbsu Badellii eius nepote^quos focios laboru
fuoru delegerat)in teplo diui Dominici fepdliendii. Edidit nonulla opera
Opera per et prscipue duo uolumina de Coceptu beatilT.uirginis opurculu de pote/
ipm edita. Rate Papx^et multiiugas in Theologia quefliones ite declarationes InfliV
tutionu noftraru.Fuituir noflra tempeflate omni laude dignus.
lOANNES CLEREVS GALLVS GEN. MAG, XXXVIL
OANNES Clereus mortuo Vincetio Badello^Oliuerio Cardi
i naleprocurateapudluliu fecudupont.max.Interrex mox crea/
tus e, Fuit is loanes rigidus^feueuis^etquxreligidis crat^optimus
Mores Jo. afleruator.Maximo in precio^ob eius doctrina atq? fanctimoniam ^fuerat
apud Ludouicii Galloril regelet Anna regina eius coforte. Interrege crea/
to^cu Ludouico rege Italia ingreditur moturo in Ligures^porro ab eo de/
fecerat nobilibus a plebe exclufis, Potitus uictoria rexjoane Papia praemi
fit^ut Couetui Generali indicto intereflfet pro nouo deligedo pfecto prx/
dicatorum ordinis. Itaqj datis fecundo fuffragiis^patrum communi uoto
loannes praefectus efl anno Domini. M.D. VII. poft f eRum Trinita/
tis, Is uero abfbluto couctu^que egerat in coenobio diui ThomstRomara
uifendiluliilpont.max.gratiaadiit-Aquo multis dipplomatibus dona/
tus reuerfus in Aemilia Parmefe Coenobium reform^uit.Et exinde abiens
a:grotans Papiam circa medium menfis AuguRi in sdibus fancti Apolli/
obitus Io. naris extra urbe^deuotiflfime deo fpiritii reddidit^eode anno^ibit^ fepultus
in facello primo ad leua arx. Dutaxat mefibus duobus uel circa^poRq prae
fectus fuerat ordini pr£edic>fuperuixit,Plura facere propofuerat circa ordi
nis inRauratione led heu mOrte prxuetus uir de deo deq^ religione bene/
meritus nimis intempeRe decidit. V ix attigeratmt aiutiannum quadrage/
fimu feptimu.Fuit uir intrepidus ad quxq? ageda p fanctiflima rebgione,
THOMAS DE VIO CAIETANVS .ITALVS GENERALIS
MAGISTER .XXXVIIL
£ HOMAS ex honeRauioru familia Caietx duxit origine, Adu/
lefcens uero prxdicatoru toga fumpfit^Quaplurimu profecit^cu
LIBER PRIMVS
moribus mm doctrina ut omnibus loco miraculo fit*Mifl*us Bononiam
utfcientiam ab ipfo gymnaiio excellentiflimo haunret adhuc adolefcens^
,
deinde Patauiiim mittitur^quo factu eft^ut breui adm odii tempore ob
CIUS ingente doctrina meruerit inter (aerarii Iirterarii inrerprztes omniu cil
appIauruadrcribi..Procedenteuero aetate^publico ftipedio ^lubente Ludo
uico Sfortia Infubriu pricipe grauifllmo^Papia? excelletiffime docuit. Ta
dc Vincenno Bandello creato praefecto totius ordinis noflri ( ut diximus)
uitacp functo Fracifco Llorentino agente caufasord.^curatoreuulgodi
cro^Roma accitus jpeurator factus efl^deinde mortuo loane Oareo^lnter/
rex p Iuliu feciidu pont.max,procurate Oliucuo Carapba cardinale Nea
politano patrono ord. praedic. dictus. Tade in lynodo Generali Romz ad
Minerua acta patrii coi uoto toti ord. praedic. prasficitur anno domini.M. Tho.prac/
D-VIILiniugiliapcthecofles anno uero aetatis (ux tngelimo nono .Et dic.or.pr*
niic i humanis agit. Vir eil parui corporis^pufills^ flaturae ^fed ingetis ani fic.
mi ingencif:p litteraturae Nemine neretur ubi luflitia exigit, Nu^ potab
ea deflecri^nec^ pretio^ne<^ preciba aut pollicitationibus, Munera ^ primu At£,
dictus fuit ordinis praefectus deteflapus e^et fic deteflatus^utcotinuo lege ^ Thomae
tulent aduerfus prafidentes ord.ac jpuinciaril munera accipientes ac impo laudes
fteru acceptaturos. Plura in eius laudatione pofle proferre. eo ferep an/
nu fotiu me illi prsbucnm.^in bis^quac pro ord.ageda erat fed obteperare
aerbis lapiens uoletis dicentis Nemine laudaueris i tuta fua.^et Senecae^Lau
da parce.in aliud tepus diflPera.Et cu fic uir docnfljmus multa opera baete/
nus edidit qbus uin doctrina^litceratuca^et ingenii acnmoniaf aale cogno
fcipotefl.
Opera per ipfum editaEic notantur. efc in primis.Commentaria in prima Opera p er
parte et primam fecundsc^ec fecundam fecunds diui Thomx Aquinatis, Tho.edita
De Ppteflate fummi pontificis
Apologiade Poteflate Papx et Gohcilii
Opufculura de Cambiis
Q^uefliodeVoto .
Queflio de Maleficiis
Queflio de V fura
Quefhd de Lucto
Queftio de Feflo
Quefbo de NouinVs
Queftio de Caflitate
Quertio de Pontificatu
Q^uertio de fimonia
p
Queftio de Confeflione
Queftio de nouma contrahente matnmonium ,
Queftio de poreflate papae )
Q^ueftio de matrimonio
Queftio de ufu fpintualmm rerum
Quefhd de {pafmo . B . V irginis
Queflio utru uotum exiftat de mehori bonoctc»
Queflio de pollutione
Quefho utrum ufura foluta ab acapiete fine neccef
fxtate pecunias mutuo fit reflitueda illi foluic etc»
Quefiio de Collatione facri ordinis ^
Q.uen:io de ritu celebranonis
Queflio de celebratione
Tractatus de Elemofina: prxcepto
Tractatus de nominum analogia
Relponfio de conceptu entis
Q^uefiio de fubiecto naturalis pbilofophi*
Quefiio de Infinitate primi motoris
Queflio de potentia neutra
Orano cora Alex.vi, de unione uerbi cti natura humana»
Oratio coram Alexandro vi,deCaufa malietc.
Oratio cora Iulio,ii.pont.max,de Immortalitate aiaru»
Otatio cora lulio. ii, quomodo Ipiritus paciantur ab igne
corporali . , ,
Orano coram lubo fecundo in fecunda LateranenC fef/
fion e de fynodorum differentia.
Expofitio fiig tres libros de Aia^fiiper de coelo et mundo
fuper libros pbificoru^fuper Metbaphifica^fup pradicamc
ta/up libros pofierioru^fup prsdicabilia porpbirii^fcriptu
fuper fecudii libtu peryermenias^que fanctusdoctor^mot/
te prsuentus non compleuerat.
Expofitio fuper de Ente et eflfehria diui Thomx Qucflio
an m Chrilf o fit unu efle.et nonuUa alia opufcula ab ipfb
funt edita ^qtjx fcribere Longum effet.
De V iris Illuftribus ord pricdic.Liber Primus abfolutus per Toanne
zone oratorem clanifimum et Leandrum Albertum Bononien»
Q^ueflio de potetia rcceptiua actuu fugnaturalium
Oratio cora Alex.yi.pont.max.de uidiuini cultus.
r-
DE VIRIS ILLVST, GRD. PRAED.
camm amatores fe fe in omne fcelus ingurgitent ^ atq-t omnia diuma et
Saluftms. humana peruertantifPnmus m biftona Remana Crifpiis Salufiius pe^
cuniamm cupidinem efle fcnbit^ quae omnium malorum fit materies
»
Si quidem auaritia(ut eius uerbis utar) fidem probitatem ^ carterafq? bonas
artes fubuertit.Pro his fuperbiam crudelitate deos negligere et omnia ue^
nalia habere^edocuitln eade fentetia cofenCifle apoRolii haud negauerim
At£* q T imotheu ne diuitiaru defiderio ducereref monitu uoluit.Temerariu c
no efle cotetum uictu et ueflim. Vidimus multos'qui utampliflTimas fot'
mnas poflfiderent omni religionis cura poflhabita in re publicam m pnV
At£. uatos^m longinquos m propinquos in alienos^in fuos irmerunt. Sed ilte
diligenter, breui perierut. Ampls enim opes^fi turpi funt qusflu partx^breui tempo<
Apoflolus re diflipantur , Refert Apoflolus quofdam tanta pecuniae coaceruandx cu-'
. piditate ductos ut Chrifli fide depoflierint^Ex quo ab aduerfario ad infe/
ros i^rxcipites acti funt. Summa igitur laus Petro tribuenda eft^qui ea fuit
conflanda ut his duntaxat^quae reli^bnis ufus poflulat^contenms ftienV
nec unq ad congerendam pbcuniam adiecerit animum, lam Petrus omni
liberali doctnna^ac theologia omnium fcientiarum magifira politinfimtii
euafcrat^cum in animarum falutem omni ccEpit efle cura intentus. Pauci
admodum dies arciiagebantur cum fuggeflu confeendens^quae 'animarii
faluti coducebat exponebat atqj illius leternar ac beatae uits domicilii naaV
•fcendi uiam prsmonftrabat^Pauli epiftolas Chrifli euangelia prophetatu
fenfa plana faciebat at^ ut quiuis honefliffimp ac religiofiflimo facerdor
ti omnes fuas et actiones et cogitationes exponeret Jiortabatur. Mundi uP
lupcatibus aliquando parcerent feqj ad deum tota mente conuerterent»
Ea tempeffate hxrefis magnam uim hominum inuaferat^qua a recta erue
ra^idefl chnfliana religione deducebatur. Igimr ad eam euertendam delen
dimcp^omne ingenium^omnem operam^omnem laborem fuum cotulit*
Tanta erat in chnflii beniuolentia ut eiim n5 femel^fed fjcpius quo Ilim^
mam eius religionem quam mulo dementiflfimi homines euertere nitebart
tur tueri poflet ^precibus fatigaret. Se inflituiflc.qui pro illa augenda eteo
feruanda nullum genus aut cruciatus^aut mords recufaturus eflet. N6 de/
fuit chnflus illius uoluntad , Nondum uita exceflerat^ cum quanta eflfet
fanentate prarditus re ipfa intellectum efl.Ex multis eius fignis duo referet
Afferbus, mus ,quac flint a feriptoribus memoria: prodita . Aflerbus quidam ^ qui iit
uirileadoleueratartatem, annos quim^ omnibus mdubris captus fuerat»
Is cu ad Petru delatus elfet^Fac inquit^quarlb^uir xpo dicate^ut incolumis
reddar, Mihi in orationibus this {pes ois cdflituta efV.Tata ui mo rbi me/
dici non modo me liberare^ fed ne leuare qiiidc potuerunt . T ibi integru
cfl^Comouearis parer pptime in egenum etsegrotu mirericordia, Chrifli
- LIBER > SECVNDVS ' Js
religionem pmfiteor nulla m? ioccupat bicefis.Stillabant mifeiro per ora
iacbrym^ cum Petrum tant« calamitatis coepit miferatio, Ex quo crucem Miraculu,
in iuuenis menibris fignans Turge inquit fjli pedibuf<5 tuis; domum redi.
Tum ille furrexit Petrocp araplifljimis uerbis gratias egit. Nobili nefcio cui
ftlius erat illuflri ingenip , induflria gratia , Hic in grauifllmum inadit
morbum quem medici Squinanten uocant.Res eo deducta erat ut medi/
ci defperata eius (alute^a uita dilceflurum denunciarenr Nequeo uerbis ex/
primere,^an>^io^5qgfolicito eflet pater animo . Igitur Petrum,ut agro/
tum uifat. quibus potefl obfecrat precibus .Acceflfit Petrus illius uolunta/
ti,qui ut in aegrotum oculos conkcittc inquiro fili bono iubeo efle ani/
mo.Clinllus optimus maximus,cui cuncta factu funt facillima^te profpe/
rae ualitudini reflituet, T u in eo Ipem pofita babeto.Sub baic uerba lalU/
tare crucis fignu Petrus adbibuit,et qua indutus erat mefle illi fupen>eit,et
nullo ingt in ppfleru laboraris morbo. In buc modu uis morbi depulfa e. Miraculd',
Hsc dii a Petro gerebant multjc Galli* cifalpin* urbes+ixrefi laborabat.
Ex quo Innocentius quartus Pont.Max.ad illas tanto errore liberandas Innocen/
omni prouidit confilio. Igitur ex clanfTimis uiris^qui Dominici Religioni uus.iiu,
addicti erant plures delegit atcp ut inquifinonis onus^ curami^ fufcipercr
admonuit. Inter exteros Petro(nam quanto eflet ingenio, quanta dcctri/
na , quanta morum elegantia,quantafanctitate prxditus,ex multorum lic/ Petrus b*
teris cognouetaOeandem prpuinciam impofuit. Ad unum omnes ponti/ reticonim
ficis mandata exeeuti funt.Nibil Iabons,ut ex bxreticorum animis opinio cenfbr fa/
nem tam iniquam, tam penitus infitam,tam uetuflam euellercnt,deftigie/ ctus,
barit. V t bdei Cbriflianx habebatur mentio,nun^ aberat Petrus.Pauli re
citabat epiflolas,Cbrifli euangelia,Propbetaru fenfa. Omnes deniqp (kn/
ctas litteras adeo in memoria babebat exculptas,ut illis admirationem mo
ueret.Nun^ ex prxlio dilceflit inferior. Cogebantur miferi terga dare,nec
tamen fuis fententiis dimouebatur.Ex bis unus,quem nullus pudor a tur/
pitudine,nullus metus a periculo nulla rario a furore reuo cabat (erat autc
fummis opibus^fummaq? potena prxditus)nemo,inquic, un^ me de len/
tentia deducet, Cdftabo in ea,quo ad mibi uita fiippetet.T u Petrus in ccc
Ium lufpicics,acfepaululu colligens, quid en:inquit,cauf*,uir bone,^ te
in leritctia permafuru alF/rmas^T ibi coducibilius eflet fi te eum prxRarcs
qiiale xpi religio poflulat.MiTelle a recta uia deflexiRi ni tui te pcenitucrit
cofilii xternu ignis auciatu fubibis. No loge abefl ebrifti effigies. Ad eius
genua pcide ut tua tibi crimina codonet,poflula,Tibi uenia tribuet. Hac
oratione adeo commotus eR,ut ne ullum quidem uerbum emittere potuc
rit . Quae fubfecuta funt non facile dixerim . Q ui ea litteris mandauennt
;
DE VIRIS ILLVST. ORD, PRAED.
nulli funt auctores.Multos refipifce haud negauerirh . Sed non defueriit^
qui de morte Petro afferenda confilio agitdrent^<j multos relictis^error^
bus ad fentenciam fuam traducere uidebarur^ipfif(j ludibrio haberentur.
Cum igitur Como proficifcens iter Mediolanum uerfus conferret^ quo
bscefim funditus delerer qui tanto errore impediebantur^ compluresin fil
uis delirefcentes^utaduetare ex nunciis cognouerur^egrediuni^arqg; eductis
gladiis ei obuiam prodeunr.Repente in ipfum impetum faciunt^ Et E ali/
quot uulncra accepiflet^nuUa tamen Chriflianx Religionis fundamenta
depofuit.Quin eadibgen^er expreflit^ac Deum^ne fe defereret^ precibus
obfecrauit^Nec qui fe ei comitem prxbuerat^uulneris expers fuit. Nedum
Petrus mortem opperierat^cum latrones eius latus lancea tranifigunc^ Eo
uulnere animam exalauit.Non longe aberat templum Simpliciano lacrii.
Mors Pc/ Eo corpus delatum efl.Tantus fuit ad id uifendum hominum concurrus
tri marty/ ui qui ipfius cuflodiam habebanqtotam noctem infoninem egerint. In
ris. fequenri die Mediolanum detulerut-Multa eius fuerunt figna^quat quo/
niam luce clariora exifturit de induflria praetereo. V erum his^de quo pau
lo ante memini Inhocetius pontifex ifdmotus in fanctos chrifli martyres
rettulit. Annos decem et uiginti in religionem incubuit ^Pauci ucl poriuS
nulli ^quin ab eo Chnfti celebrationes fierent^ intercedebant dies^ Nullius
unq fuit laudis appetens. Efl illud profecto tanti uiri loco miraculi habe/
dum qui fic aetatem egerit^ut nunq ab eius ore uerbum^quod iure repre/
bendi poflTet exciderit. Omnes cogitationes fuas ad conferuadam Chrifli
Religionem rettulit. Nullus aut difcriminis^aut mortis metus^quin dema/
datum fibi ab Innoc&io munus exequeretur^ipfum terruit. No fuit mihi
cofiliii ctictas illius actiones litteris ^dere^quod fcribedi modu excefliflem.
Verum qux memoratu digniora celiii ea memorix mandaui.Quod fi qs
tam Oificiofam prouinciafibidepopolceriqhuncnon mediocri uerbotu
honore profequar,
CONRADVS THEVTONICVS PER LEANDrum ALBer.
ONRADVS Theutonicusprimus in Germania HxreticQru
c Ceror(quc jnquifitoredicut)PerGregoriu.ix.pont.max.infli
tutus anno domini. Mccxxyiii.ab hxreticis^ quibus maximum
bellu indixerat^in foro intrepide aduerfus illos in frequenti populo cocio/
nans, corona martyrii ab ipfis coronatus efl.Claruit multis ac ingentibus
Primus miraculis. Acta Eint plurima^ut inter diuos referretur^led poflmodu quo/
martyr ex ruda ignauia res ultra no eft procefTa.Primus is fuit ex ordine prsdicato/
ord.prxd , rum^qui martyrii palmam reportaret.
I LIBER. SECVNDVS ^
I gvilielmvs arnaldvs, bernardvs, garsias
I CVM SOCIIS MARTYRIO CORONATI.
i VVM a parente Dominico prxdicacorum ordo Rient contra Ad ^d in/
J q perditiUtmcs homines hxrefeos labe inquinatos inflirutiis^ideo Ri tutus or
i 1 nemo admiretur^fiadmtaf illos urgere^Qppugnare^fubmere^pe dopradio.
nittifij delere, Gregorms nonus pont.max.cemes patru noflrol^ audacia^
i fortimdme^et conflana in rfebus agendis proCbnRi fide tueda^ quofdam
i «X eis bxrcticorucenforescoRituit^ut illos ex omni loco expellerent^et pe/
nitus exterminarent, Quod ut cognoiiercbarrenci^cotinuo tam acre patri
I biis noRris indixere bellu^ut femota omni modeRia^omni^ humanitate^
I: niultisdamnis^mulafi^eosafficeretiniunis^etprxcipuein partibus ;Tolo
? Gnis, Porro publico edito Raimudus T olofac toparchus uir IceleRiflimus Raimildus
omnibus^patnl noRrom cdmertio interdixirNec bis contctus^ pojGns cii/ princeps
Rodibus ad Cccnobii lanuam uetuirne quis cibii illis deferret uolens eos tolofanus,
inedia deficcre^V erum ut cognouit uir improbus patres in fide ChnRi^ac
Ro.ccdefiae deuotione intrepide pfiRere^nccab ea^preabus^aut minis pofi
fe deduci^iuflit publico edito ex inde abirc^Qd ut acceperut patres gaude/ '
tes ibant a confpectu Coalii^quoniam digni babiti funt pro ChnRi fide Quita paf
et obedietia Ro.ecclefia: cdtumelia pati.lgii: inRructi bini et bini exeutes^ fi pro fide
V per media duitate^ingenn uoee pfalebat Credo in unu deu cu antipbona patret no/
jllapcjcclariflimaSalue regina. Hac de caufa^Narbonenfe Coenobium folo Rri.
aquatu, et codices fanctiRimi illic inueti lacerau^et in fruRra coofi^ab im/
) pus et in plarnli^ locis capti fratres^et maximis iniunis at^inccmodis afte
cti, Quaobrc no audebat Cefores hxreticonVnifi multitudine armatoru
Ripati Iter facere.Porro n5 folu uerbis^fed et armis fxpe fapiufi^ p Cbn/
Rifidecertandu erat.Tandeanno domini, Mcc.xlii.quarto Cal.Iunii in occifio plu,
nocte uidebcet Afceflionis domini noRri lefu ChriRi apud urbe Auinio/ nu pro ro.
nenfem Galli 2 .jin diocefi T olofana-^m xdibus et cubiculo Rairaudi liipra ecclefia, ^
t nominati in oppido Ammoneti^Guilielmus Amaldus.^ex monte Peflula
i no mr lure pontificio clarus.^dilcretus^deuotus^ec lanctimonia prxditus^cc
t forba:rencoruperpont,max,dictus;^etBenardusde rupeforti^Garfias de
Aura^ex dioct li ConuenaruQuo patres Minorita:^ uidelicet Stepbanus.^
et Raimundus Carbonepi^et Prior Ammoneti^Monacbtis de clula., Rai/
mundos canonicus.^etlccipt:or ledis Tolofbna: ArcbidiaconusLelacenfis
in eadem ecclefia Tolofana^PetmsArnaldus alibellis Cenfons prarlibati^
I Bcmardus clericus Archidyaconi memorati.^ Duo^ iiiatores clenci uideli/
ect Fortancrius et Ademarus pro chriRi f ide.^et obedietia lanctiflima: cccle
S fi X Roman3e.^a fatelltibus hxreticoru interempti fmit . Veru inter czteros
DE VIRIS ILLVSr ORD. PRAED.
primo Guilielmo cenfori^ueluri flrenuo duci molih fuerat^et interminati
mortem. Qux omnes intrepide^imo gaudibtidi.alta tioce pfalleres Te deu
laudamus mortem fubiere.Quos flatim Deus opc.max.plunbus miracii
lis magnificauit.Nocte Eiero^qua pafTi funt^quxda mulier eius dyocefis^fed
Arf. in alio cailro^m partu laborasexclamauir.Ecce uideo ccelii apertu ^etfcalas
uifionem . inde ad terra diem ituTt multu fangumem in terra ifta effundi. Ciiqj cote/
piaretur fcalaru claritate/t per eas afcendetiu rubore admirarerur^partum
edidit^dolons oblica. Eade coeli apertura uiderunt paflores in eadc regione
lacobus uigilantes.ltem lacobus Aragonii rex cu eadem nocte excubaret in fronte
Aragonu aduerfus faracenos^intuitus eft luce immenfam c coelo demituTr comilito
rex lucem nibus ait.Scitote ^ hac nocte Deus magnum aliquid operaf.Et m Cano
uidit. bio prxdicatoru Barchinonenfi^multi fratres^ea ipfa nocte^calu aperin^et
exinde lucem delcendere totum aerem perluflratem^ uiderut. Gallus qui/
dam Carcafona incolens fratrum intentu audito eis fe deuouit et mox a
•) 0 0 0
graui m orbo^quo per bieniu captus fuerat plene coualmt. Filia Marfchal/
Arf- chi de Miropifla^antedictis martyribus fe deuouens, Ulicoq^ fofpes reddi/
Miracula, ta eHr porto maxima aegritudine dirtihebatur. Guilielmus de Mufello febri
bus captus^ad martyru fepulcmm ueniens protinus fanatus eft. Armadus
RuTcxs ab bxreticis falcinatus^audito iteritu Caroli archidiaconi^a quo fx
pe cafidei uexatus fuerat^eadem die plunbus audietibus dixit. mmonctii
uadam^ct uidebo^fi hic feriptor loquax^et ineptiffimus uir potuerit mori.
Qui ueniens^et uidensfanctum' Archidyaconu m fuo fanguine uolutatu
pede percLiflit eu dic«.Iace ruftice loquax. Nunc loquere fi potes. Mox^
ulcere infanabili leadc tibia efl percufius.PauUilum ante paflionem eoru
cuidam fratri in Canobio Burdegallenfi uifum eft^quodfub pedibus chri
(fli cruci afExiTres fratres a multis armans ocdfi uidebanf pien. Ciiqi hoc
nimium miratetur^patri cuidam^uifionem narrauit.In monafteno Pluria
ni contigit fororem quada noie Blanchiam in maxilla grauiter infirmari
in tantum ^ut nec cibum fumere^nec loqui ualeret^tactu ueflimetoru Gui/
lielmi mox priRinx fofpitari reflituta eR.Raimtldus Carbonerius(de quo
fupra raerionera fecimus)uiditin fomnis coronam auream gemmis orna/
tam micante fuper domti^in quapaflfi funt de calo deraitri cum immefo
lumine ante aliquot dies palfionis ipforum.Qui admiras dicebat. Heu q
miferi funt homines ifti t|rreni^qui urdentes nos pro fide^qua aflamus fic
coronari non conuertunfad catholicam fide. Quod cu euigilaffet^Prio/
ri Pruliani et aliis fociis pluribus^leriem uifionis narrauit.Quod cu Guil/
lielrnusfupranominatusaudiflet^aic.Scicotenosin breuipro fide Chrifli
morituros. Cuidam fratri Burdegallenfi oranri uifus eR ChriRus in cruce
pendens^fanguine copiofe ex latere emitte's^ec a beata uirgine aureo calice
recipi
LIBER SECVNDVS ^7
reciprdetnura fratres trcs^ex eo cotifpergia ptxhhata uirgin? Non longe
aurem poft^eofHem fratres^quos imaginaria mfione fanguine refperfos
iiideratpro fide Ghrifli audmitab bxreticis interfectos- Pridie^ fratres
ab impus necarentur^ Columbum patrem ueneran, mulier quaedam deuo/
taadnt dicens, Hoc mane cum fratres facra facerent^paululum m Tem /
pio obdormies uifum efl mihrij Grucifixiis^qm' efl in medio Templi de/
ponebat brachium dextrum^er fanguinem flillabat^ ^ cum ego flupes
refpicerem Chriflus uocans me ait. Vade dic pnefidenti Coenobu^^ teli/
qutas m tali loco ponat Jn craftmum igitur cum fratrum corpora aflerre/
mr placuit urbis Anriflitj^preeridentiqj fratru et caetens^q) in loco a mulie
re oftenfo^qui etiam erat dignion qui locus cRm Templo fratmm^etad
Crucifixi dexteram^fepellirentur.
PONTIVS HISPANVS.
ONTIVS Hifpantis aGregorionono pont.max.cenfbr fa/
p ctus contra hjcreticos^apud V rgellum Catbalomic V rbem^uene
no ab hxreticis propinato interiit^ anno domini.MCCLXII»
at(^ in Templo maiori Vrbis honorifice cumulatus efl^multis clarens mi/
raculis uf^ ad hunc diem,
QVIDAM,F,MARTYR.
VIDAM Princeps in fdungana potentifTimus^ cuius nomen
q . non produnt fcriptores^(porro diligenter euoluiplures codices
nec inucnire unq pomi)relicto principatu relicta mundi gloria^
relictis filiis diuitiis et hominum fimilium curis lancto afflatus numine ua
k dicens mundo ac illecebris^lanctx Gonuerlationis togam a patribus prx
dicatorum ordinis accepit ^qua plurimum profecit^ tam in doctrina^q in
momm honeffate^quo factum eflr^ut breui admodum tempore^in opti/
mum facri Lierbi^^ Liebementem cocionatorem euaderet. Irruentibus Tar Tartari.
tacis^(Panonix enim Finitimi funt)et inuadencibus conterminas Vrbes^
Fagos^oppida^et omnia Ghriffianorum loca^anno domini.M.GGLXII
diripientibus^et populantibus omnia^ trucidantibufq?^ quos offenderent^
prifidente Goenobii cii exteris fratribus in fuga folum fpe ponente^is fan/
ctus fenior^quem diximus principatum reliquiffe^fupplex prxfidentem ro/
gauit^ut fe dimitteret in folatium feniorum^ debilium,^et xgrotantium in
Vrbe remanentium^nec ualentium fugam arripem fe dicebat effe lenio co/
k
V
DE VIRIS ILLVSTR . ORD. PRAEDt-
fectiim et lam diii umere etism fi a Tartaris no occideretur non pofle nec
maximam lacmram paflurum ordinem prxdicatoruni ob ftium intenturo
fuafus pryfidens eius precibus ipfum uon compotem fecit Js bonus pater
per Vrbem dircurrens^inualidos^etad fugam inhabiles^ dulciflimis sierbis
recceabat^eos adhorcans ad mortem potius xquanimiterfufcipiendam^^
Chrifli fidem abnegarent^ Nec mortem corporis timerent ^ quando um/
CLii^ mon neceffanum foret^fed bene uita defungi paucis conceflum^qua
benefe nofcerent defunctutos^quando pro Chrifli nomine^ illa defungc/
rentLir.Tandemadfunt Tartari^ Vrbem^a nullo cuRoditam ingrediuntur
Et ficLit bellus et bruta in homines ipfos debiles ^et fenio graues ferina ra
bie irruut.mactant laniant et trucidant omni prorfus femota pietate, Aft
uenerandus fenior prsfentiens la Vrbe tartaros^cepifle et pia ferro^igneqj
demoliri^ante aram in medio T empli fuper terram procumbens panflis in
modum crucis brachiis cum lacbrymis ad Dominum orabat ut feetcs/
teros in fide conflantes faceret. Nec mora Tartari Templum ingredien/
Interitus tes Venerandum fenem eo in loco perdideruc,Pefte igitur Tartarica re/
(ancti uiri, cedente, patres ad Coenobium reuerfi cu populo^in medjo Templi egre/
gium patrem haftis terebratis manibus^et pedibus confofis fpiculis^cum
caetens membris et cerebro ex capite excuflb,^ante maiorem aram inucnc
runt.Ex qua indignitate ^animi omnium ita commoti funt,^ut continuo
in lacbrymasrefoluerentur.Veaim inter collachrymantes quida ad dcu
conuerfus inquit. Ah domine deus^Quid bbfecro egerit hic Veneradus
et bonus fenexAxnde tale mortis genus promerueritfQuomodo permt/
fifli eum fic crudeliter primPSici^ in lachrymis refblutus tres dies^et toti/
dem noctes querens de dei lufliciainfomnes duxit. Non enim poterat a
Atr, dolore capto mitigari.T ertia I gitur die extra fe pofitus (anctum feniorem
Vifionem icerremptum fibi dicentem uidit^Occine,^Nu oportuit Chriflu patqetita
intrare in gloriam fuams^Non llint condigne paflfiones huius temporis,jad
futuram gloriam ,qu2 reuelabitur in nobis -His uero dictis euefligio eua
nuit ^Et fratri querenti^diuina ludicia^qua: funt inlcrutabiba^ uerborum
breuitate et autoritate conclufit
»
'}
CHRISTIANVS ANTISTES CVM QVATTVOR FRATRI
BVS OGCISVS
HRISTI AN V S Antiftes cu quattuor fratribus coronam mar/
c cyriipromeruit.Cum enim anno domini, M.CCLXX.Vtbs
Antiochena capta eflea foldano Babiloniat^ Chriflianus Anti/
. LIBER SECVNDVS
f^es(fiierat enim ordinis prardicatorum toga ab ineunte astate indutus f sd
pofimDdum a pontifice maximo prxflilatus infula ornatus) in Ccenobio
paedicatorum exiflens.exinfperato audito flebili cafi.1 Vrbis)Templum
ingrefllis iufTit infulam afferri^ Qua allata^capiti impolliit. Demum cum
quattuor fratribus ante aram procumbens cum lachrymis Deo fuum et
Ciuium finem quorum ploratus jiorredos ululatus^ lamenta^ uocefc^ in
gentes merentium exaudiebat ob direptiones uulnera flupra et occifiones
per Barbaros factas commendabat. Quum fic oraret ecce nefandifTmi ho
mines T emplum ingrediuntur ipfumc^ cum dictis fratnbus ante facram
aram procumbentem ^crudeliter peremere.
GVIDO LONGIMELLVS.
VIDO Longimelluscirca annu domini. M.cclxx.uir bonus^
g iufhas et fanctitateprxditus^cumfocio^Cbnfli fidem pKedicans
in partibus tranfmannis gladiis Saracenorum occifus martyrii
palmam adeptus eR.
PAGANVS BERGOMENSIS,
AGANVS ex oppido Leuco icrntorii Bergomenfis ^ declara
p tusapont max. haerencorum Cenfcr Cenfuram intrepide^c
feuere agere coepit^Erat uir docmna, ac morum honeRate pric'
clarus. Porro animaduertens Coradus de uenuRa^nobili famiha procreas
tus diuinis pollens ^Paganum fectam fuam acnter urgere ^fiialuw polbd/
tanonibus quofdam ad eum perdendum induxit. Qui propere iuflfa per/
ficienres in feRo diui Prothomartyris Stephani , fanctum uirum manus
in crucis formam fuper pectus tenentem multis uulneribus confoderunt
.
Et ne quid crudelitatis deelTet ppRremo lancea latus eius tranlfixere. In
die uero fancti Siluefln cum eius cadauer in T emplum Comenle ordinis
praidicatorum relatum eflfet apparuerunt uulnera recentia et mox coram
Vrbis Antiflite ettoto clero^acuniuerfa Ciiutate nuus cruons ex lateris At£,
uulnere exiit ceu cruons agni recenter occifi. Nec hoc prxtermittendum
puto q> feptem diebus^quibus inhumatum iacuerat^nunq uulnera horto
rem alicui incunere^nec computruere nec em ifere fetorem fed femperet
recentia permanferunt ^et rubicunda^ChriRophorus uero eius comes gra xppphor.
Ulter faucius non penit.Cum Pagano occifi funtduo Laycia libellis duoLayci
Ccnfurx officii^uulgo notarii dicti anno domini.M.CCLXX VIL Occifi.
k ii
DE VIRIS ILLVSTR. ORD, PRAED?
DOMINICVS,
OMINIC VS fotius Dmi Petri Vcroncnfis letaliter cu eo uul
d neratus^qmnta die^poft intentum Petri calum petmit fangmV
ne laureatus.
'fratres per TARTAROS MARTYRIO
CORONATI.
A VL V S Hungarus uir pontificio iure clarus^toga prardicato/
p ria fumpta^a parente Dominico cum quattuor fociis in Hum
gariam ad uerbum dei feminandum miflfus efl.Igitur prouin^
ciam ingreflfi^nulli labori parcentes^in breui magnum domino populum
acquiCere. Porro fratrum ibidem aucto numero^Pauliis ex cis aliquot le
legit^et prjEmift in quedam, locum uulgo Structium dictum ^quem incole
bant hsretici^atij fifmatici^ut uerbis fuis ad fanam mentem eos redire co^
gerent, Vnde poft ingentes anguflias^pon: plurimos labores^tandem con
ftanna fua ^id^quod uolebant effecere. Ordinata igitur prouincia^ct iam
Cumani, ad ueri dei cultum reducta^ad Cumanosi^ii enim HugaffjE finitimi funt)
penitus dei ueri legis expertes^decreuerunt tranfire.Nec fegnes exitui pra:/-
Rare «5 deliberauerant^ nec tardivi lluc mox iter direxere . In greflfi itaque
Cumanorum temiinos^iHicocceperut fidem Chffffi optimi maximi pray
dicare^Sed ab ipfis expulfi^in Hungariam remeare coacti funt^amiffis duo
Duo Fra/ bus fbciis. Qui aliis conRantiores^dum in confeflione Chrifli perfeuera/
tesiterepti rent^martyrii coronam funt adepti. Iterum^ reaflfumptis uiribus redeunt^
Bruchus et intrepide fanctam fidem prardicant^quo fit^ut Bruchum quendam To
parchum uirum et opibus^et potentia fretum^ad fidem fanctiflimam de«'
ducunc,ut .S.fancti uerbum impleretur^quod dicit^Non reuertetUr iieiy
bum ad meuacuum. Qui accepto fancto Baptifimi lauacro^tandem in
Bribrechis fanctiffima fide defunctus eft. Vitra procedentes fratres^ Bribrechim ui/.
Andreas rum potentiflimum cum mille de domo fua^(quem Andreas Hungariar
rex Huga Rex ex lacro poffea fonte leuauit)in fidem fanctiffimx Trinitatis uenire
rix compulere^qua poffea deceflat omnibus facramentis receptis deuotiflime
Qui morti apropmquans in fratrum manibus pofitus^dicebat, Difcedat
M.t£. a me omnes Cumani a fide Chriffi alieni^quia circa eos uideo horrendos
fpiritus^Hic duntaxat fint fratres et Cumani fanctabaptifmatis aquadei^
libuti^quia ecce circa me ff ant fratres^qiios fupra martyno coronatos mei'
morammus^et me expectant^ut fecum ducant ad gaudia^ qux tonis pix/
/
UBER SECVNDVS
^fciuere.Et bis dicns.ingeti eu gaudio fpiricu effiauit repelimriy in facello
Beatx deipatat uirginis. In ea fiquide prouincia patres illi^Cocnobul pofue/
re baud cotemnedu . Veru cuna haec maximo fucceflfu fiecec, fuccrelceretij
paflim in Etbnicotu falute fratru feruor^occulto dei iudicio, Tartaris i in/
colas prouincia: huius immaniter irruetibus^factu e ut ex fratnbus^ad cale/
m atcp perenne illa gloria per martyrii palma drciter nonaginta trpifmifli Nona/
fuerit.Porro ex his in fide Chrifli pfifldibus,alii gladio trtlcati^alii telis et ginta fra/
fpiculis obruti^et qda igne cofumpti fut circa anu falutis. Mccxxii. Deinde tres ^ fide
pefte Tartatica expulfa^mifli fuerunt et alii patres^quoru opa^du intrepide Chrifli oc
oerlpu dei diflfeminSt ^numera multitudo hoium colu fub xpi uigo pofuu* «fi»
Fratres per Hatreticos in Bofina et Dalmatia interfecti»
V V M Bofina et Dalmacia maximis agitaref ecroribo^populos
q bxreticis feducetibs^a pont max. Colocefis Antifles illuc legatus
mifTus efl^ut leu fuafionibus^feu Crucefignatoru armis^ ad fana
mente redire compelletet.Sed cu nec ucrbis^nec armis ab erroribus fuis euel
li poTent^re ptorfus defperata iuflii pont.praedicatonac familia comifit An
tiftes, Qui pont.iuflfa diligenter et intrepide perficientes^caperunt difcepta
tionibus lirerariiSjCt cocnonibus bxrefebs labe inquinatos tam acriter utge/ ,
re Golomano Rege afiflence ut plores coegerint e tenebris ad ueru fidei lu Plures fra/
men redire; Veru initio ex fratribus plures du coilatiflfime fide Chrifli tue/ tres mafty
rentur^martyrio coronati funt,Tade pede firmato multos erroribus impii rio corona
dtos et in fua perhdia obflinatos^igni tradiderut. Deinde fratru operantem ti.
pia deflmcta/pinis^frueticibus^ ac uirgultis oppleta/unt inflaurata^anno
Chtifli.Mccxxii.IneadeprouinciafratresDVO ET TRIGINTA in Triginta
flamine quoda a Tureis fubmerfi martyrii triumphfi reportarut ante deu» occifi a
Porro ad eOru gloria ofleda oipotes deus^quolibet anno eo diV quo aquis Turds.
obruti ftjeratjliiper eude locu e calo faces accefx immefo lumine corrulclf
tes duo et triginta demiti plurimo tempore uifx funr* Tholofx fex FRA^ Sex intec/
TRES ab bxreticis capite plexi funt.Qui protinus capita in manibus teci/ fecti.
pientesexfefein Canobiu {etulere.ADRIANVS prxfectus cuiufda eoe/ Adrianus
nobii cu uiginti lex fratribus 4 Tureis pallo fuffixus efl» BER N ARD VS cum .wyii
Sera induas partes feaus eR et igni traditus Chrifli ftde . FRANCIfeus fociis intec
Tholofahus ab hxteticis fpinis coronacus,ec fpiculis ac telis cofofius^marty emptus.
riijpalmaadeptusefl.NICOLAVS Hugarus Epifeopus^et hxreticoruce Francifeu*
for^decoriatusfuit.BERENGARIVS Cracouix urbis ArchiflamQnla* Tholofa/
tcredcxtcrocranRixusproChriflo^occubuit.IOANNES Hugarus Ept/ nus.
(cbpus et Cefoc enoru ^lapidibus obtutus^etgladio cofofTus^ad Cbriflum BeregatiuT
k ili
LEANDRI ALBERTI BONJN TERTIVM LIBRVM DE
Vitis Illuftc, Ord.prardic.ProoBhiiu mcipit ad .R.P-.ct.D.L aurctiii f liicii
Genuenfera Lauanis Comitem ^ec Antiflitem Montis Regalis^ac Ciuitatis
Bononia: Gubernatorem optimum. etc. ^
VANTIS laudibus^quans pconns^quati% honoribDii^qui Pon
q tificali munere donati fuerxt^digni exiflat^ Ampliflfime Antiiles^
haud pofl*e me referre arbitror cu peipue a Deo opt.max. fuerint
inflituti^id qd et magnu et egregiii ctferi debet.No folu.n.apud ludaios^pe
nes quos^ueri^ac optimi dei cultus erat^maximo honore digni illi funt habi
ti^qui nouerat ab illo adferuiedu fibi nouo quoda ritu intet tot hOium mil
lia lelectos fed et apud exteras getes ueri dei cultus expertes. A quibus^ut legi
mus^Pontifices^amplifljmis hononbus^amplifrimiri^ muneribus honeflati
fuere. Aegyptii Perf*^Indi^Calda:i,cxterx^ nationes exterx(fi fides hiftoriis
adhibeda Dpotifices maxima ueneranoe^et cultu ^fecuti fiic , Quid lOquar
de Romanis/No enim fe reru ponriTiUe domi quid agerenQiUe foris bella
gereret poflearbitrabant^nifi prius ex ritu pontificii facris operati fuiflent,
EU Igitur uidere quara fuerit huiulce munens obleruatia.Sed tade oe's mor
te obita^Deu Tcplisaris^uanis imaginibus(ac ut uerius diba>diabobs^h!S in/
fignibas^iudeliCet infula apiiculo^thure^ uictimis ac lacrificib^cxterif^ fup/
fticionibo feruifle^ac deni;^ le actii egifle^cognouere. Veni q tyara deinceps
ponficali deo opti.max, adminillrauere adminiflrat^ loge diuerfam abjillis
mercede^et ea quide uera et optima recepere^recipicnt^^Ideo a nobis^et cob^
et obferuari debetlQuti igif Secudo de Viris lUuflribus libro religionis mex
extrema manus impofita fuerit ad Terttii librii aecedimus^quo Pontificum
maximoru^EccleCx Roroafox Cardmii^Antinitu^ac Flaminu urbiti mgetes
Citerux(pro utmderi poterit)corinen£.Quorii fanctimoniai^ doetnna^mo/
riicp honeilate plurimu ordo pdicatQru^immo tota ecclefia illulTrata fiun
Licet enim inter Diuos nd f uennt plxri(j relati^qui maximis pfulfere mira/
culis attamen^fi diligeter in xquibbrio^uitas^et eorii gefla Lbraueris^cogpO/
fces cii Deo fummoCquatu cdiectura anfeq potuerimus)sterno illo frui jeuo
Cogimur itaqg eosarnpliinfimishonoriba^lumifq? Iaudibus45feg.ru obipl^
tatas quas adepti iiit.^dignitates^fu ob eruditione eorii eminaiflima^denii^
ob fanccimonia^qua prxfe tulere. Que uero hocTertio libro excellenllltno
quidem^ et uere regio munere donarQe unii ex mulris delegi^g ob ea^qua
honeftatus es^digmtate ob litteratura.,mQru pAatia^iuftitia^teperatiaxCjcic/
teras emineres uirrutes^quibus appumepGlles.^ut mento 1 noftra Bon .urbe
(01 prorfus adulatione fimotajte ocs ueluti alique de calo delapfum colant,
amecobferuet^ac uenecenf,eo mihi dignus maxime uifus es. Quem libeter
accipias rogo,quadogde lecturus es totae ratoru uiroru uana geAa^et per ^
egregia faanora^q' tuQ(ni faJUmur)deUeatQ futfactura fat aiQ,et maximani
uolupeatem allatura, t
DE VIRIS ILLVSTRIBVS ORDINIS PRAEDICATORVM
LIBER TERTIVS,
BENEDICTVS XL PONTIFEX MAX. LEANDRI ALBER
TI AD LAVRENTIVM FLISCVM ANTIST.ET GVB.BO.
plurimu proficies ta moribus q litteris et iimctita
te^ut per omnesgra4us noflr* religionis aci Cardi
nalatualcitus^tandcadfupremu Chriftian* religionis apice^uidehcet ad
Pontificatu maximu deuenentTuerat flatura medipcri^et procedc'tc artate
caluus^facundus^affabilis^ac omnibus amabibs.Bonifacioigitur octaup.ui
ta functo^a quo inter Cardines Ro.Ecclefia: repofitus fuerat^ comuni pa/
tru fuffragio^ex Hoflien.Cardinale^Roma: xi, CalendasNoucmbrisan/
no doraini.MiCCC.iii.pont.max.creams eft.Potro ponrificia dignitate ac
cepta mox ad italia pacanda^ ac Chrifliana rempublica qua intefVinis odiis
, maxime agitata cognouerat^ammu adiecit^Vt pacatis rebus ChriflianorUjj
Tartaros luuaret fyria ac Paleftina ingreflbs^a quibus Iirteris^ec nunciis ad^
tanta rem conficie'da,continuo inuitabatur^quo fieret^ut (ancto Domini/
co fepUlcro iterum noftri potiri poflfent.Narrant biflonci unii^quod mini
me prsctereundu duxi^quod eius ingcnte humilitare declarat. Ferunt enim
cupnmo pontifex-max. creatus fuerat. matre iam artate matura Perufium
(eo enim ,cu Curia. profectus fueraOaccefifle uifendi filium gratia ad tanta
dignitate proueetii^Eam a fenatu populo^ Perufino recepta(utpac erat)
cp ingeti honore etapplaufu^atij ueflibus.prnata pro rati pdrificis matre
dignis demii ftlui falptatura adifle^a Benedicto ignominiole pulfa ceu ma
tre ignorante^et refpddifle afTeueratibus illi matre eius efle^Matre (e bene
DE VIRIS ILLVSTR. 'om PRAEDA ^
cognofcererami:^ efle paupemtna^et ueflimeto paupemmoinduf Matre
ueiro rubore profufam ide exuflfe^prionbus idiiiire ueftimens^ethisg^dem
dionbus et abieCtiirimis^ut corueuerat)demum accefifle^a quo fuifle alacri
uulcu excepta^erdixifle.Hancmatronaagnofco^Porromatereft.Nimiru
res obreruatione digna . Obtulit T cplo Diui Euflorgn urbis Mediolanc/
fis poculu argeteu igentis podens^(;que calice uocat)turribulu cum accera^
idefl: arcula thuris^Candelabra argerea^et Cornnam fenceam magna pretii '
aureorum centum ^et trecentas libras^qua: ad arranum pertinebant pont.
pro altera cortina faciunda^ circa fepulcru Diui Pem martyris. Oia data
fuere octo milliu librarii mediolanefiu precii. Inito aut pontificatu. Noga^
retiu^et Sarra^oe% Anagninos cil his i capiedo Bonifacio fentietes^et ci/
tatos antea ad liidiciu ^nec apparetes^grauiori anathemate notat. Cognita^
qua regis Philippi caufa homine Bonifacii cefuris irretitu abfoluit.]n gra
tia pterea recipit loane et lacobu Cardinales Coliinenfes^ quos igeti odio
Bonifacius factionis Guelphx ftudiofus^plufq potifice deeebat^pfecutus
fuerat. His quoij bona reflituit. A galero tame rubeo^quo a Bomfacip p«'
uati fuerat^ad breue tepus abftinere funt iufli.Copofitis aut hoc modo in
Nicolaus, Vrbe rebus^creatifq? Cardinalibus quibulHa^ quoru de numero Nicolaus
pratefis or.prxdi.eft habitus uir magni cdfilii^magnatij prudetix utfiio Io
co dicemus animii ftatim(utpra:mifimus)ad cdponeda rcpublica ChrilTia
na appubt et prxeipue Italia^Cuius ob gratia Perufiu profectus erat ^Sed
obitus be/ du ad tatu opus fe acangeret^perufii pohficatusfui mele-viii.die decimo le
nedicti po ptimo^ad Dominu migrauit^anno domini,M.ccc.iiii,fepelitur aute ma/
tifieisv gna pompa(ut par fuit}i Ecclefia fratru prxdic. Nonas. lubi arca hora no
na.die mattis in terra ante ara rnaiore;pro ut iple uiues iufTerat^Sed tade |>
cedere tempore fepulcrd i altum pofitu ei fmWn ecclefia antiquion quod
ipfe uidi; Miraciila per eum facta poft mortem declarant illii uirum opti/
mum et lanctifTimum fuifle prxeipuein pulfandis e cordibus obfeflbrum
diabolis . T ta enim uixit(ut Platinx uiri prxiTantifTimi iterbis utar) ut poft
Cocurfus mortem inter Beatos merito cenfeatur.lpfa die^ qua ad calu migrauit uic
populi ad fanctus ^tantus’ fuit populi concurfus ad eum ilidendum^ ut agminatim
funus Bc' emes et inurbana plebs totas 'itias complerent^ ut uix e palatio^ in Tem/-
nedic. plil prxdicatoru deferri pofl et^potueritqj poEero die fepelin.Porro/adnite
bantur omnes lanCti uiri pedes exbfculari^rati fe olculo tieniam eius meri/
tis a domino facilius criminu fuoru pofle obtinere,Et cum fctiptu didiceri
m as fe humiliat exaltabif ^fic huic fancriflfimo uiro cotigit. Quippe paf/
Miracula fim hirie ide miracula e?iire uidebanf vExteplo mulier quxda p annos qnde
p Benedic ei capitis dolore pafl*a^fe facto qiro iioiics^receflit exide fofpes. Ciiida filius
/
LIBER TERTI VS
pamulus^mox uoto ad beatu potifice et precibus cmirTis^qui cibo^ potiK^
tribus continuis diebus abflmuerar^ct de uita defperatus^fofpes reniruil
ut continuo pedibus iple fuis domum reu^rteref^qui paulo ante ad tumu
Ium mri dei ueluti mortuus allatus fuerat. Muber altero brachio capta, m/
uocato Benedicti nomme^trioxfanu recepit. MuLercu uno puero^uilii^
queamilerat^donanf.Mancipiuuicecacellariialteru brachiil debilitate op
preflum habes^exaudies^qux fiebat meritis uiri dei J T emplo prardicatoru
ad eius tumulu^miracula ftduda plenu^cxtcplo brachii libertate precibus
obtinuit» A fluxu (anguinis^muliere p annii pafla f uerat^curauit , Pue/
ro ad ambulandi! impoteti^ pedibus et tibiis capto,^! frequdi populo^gref
fus elargif .Mulier a diabolo oblena ad tumuli! uiri fancti perducta e pau Mulier a
lo poHeiusdecefllu ut liberaretur cius precibus ^quoplunmi! agitabat^^et diabolo
fic agitabaC^ut interdii ingentes ac horridas uoces emittere copelleref ^quo obfelTa»
fiebat^ut alpicictes i fui mileratione deduceret<Orc ipfius mifellz iniquus
fpintus latine tam elegater loqueba£,qt admirarenE omnes. Igitur ad tur
mqlum uin dei Benedicn mulier pofira^unus ex prxdicaton! ordine pa/ =
ter V en .in frequeti clencoru et laycoru coctu^et duobus patribus Minori/
ris^agere diabolum fanctilTimis uerbis coepitfquos exorcifmos uocat^ideft
adiurationes)dicens , Dei cx parte et fetui fui Benedicti papx^te adiuro, ut
hinc exeas,jmulierc(^ i/lam dei fticturam relinquas . T uc ferfnone litterali
hortis antiquus refpondit.Occine^Bcnedictuautumas me ne hmc pofle
pellere^quc non ualuit Fracifcus!'(Porro antea mulier Afiffiu ad diui fra/
cifei tumulii deducta fnetat.) At Ven.pater^Sdo inquit a deo optimo ma
ximo tanta potertate utruq^ donati!,^iit te hinc expellere poffint Sed pot
bac Deus fancto uiro Benedicto refccuare p nuc fecultate^qua diuo Fra
dfeo n5 fecit. Art malignus fpintus impatiens dixit. Te rogo atqg obte/
rtor^ne me amplius uexes aut inferas bellu^co ^ hac i muliere annis fexde.
cim permanC. Verum pater iUc non eius dicto audiens ^iteri! nomine Be/
nedicti acriter cum urgere coepit^et tandem cum diceret Et uerbii caro f
a
ctum crt^(forte Euangelii! illud legcrat)mox diabolus euanuit^ueluti mor
tuam mulierem dimittens . Sic enim eius'^corporis uires attriuerat^ ut diu
non folum loqui ftd uix hifcere potuerit. Tandem uiribus reafTumpris^
gratias deo ingentes^ et uiro lancto Benedicto egit. Nec ulterius litterali
ufa fermonc^quem nunq didicerat^ Quin maxima portbac admiratione
capiebatur^cum intellexerat,^fe aliquando eo locutam fuifTe.Ioanna Petri Miracula»
de Fracia precibus firneri uiri^a fluxu fanguinis^quem menfibus fex pafTa
fuerat oratione ad eius tumulum porrecta ,^protinus obtinuit fofpitatem.
Et V iuiano BonToanis de ponte m5tis (artelli tacto uiri dei tumulo ^prx/
milTo uoto lumen ooiloci! rertituitur^quopro maiori parte ante caruerac
L iii
DE VIRIS ILLVST. ORD* PRAED,
Naldus ex; oppido Montepohciano morbum comitialem paflus annis
pcem ance eius fepulcru fofpirate donatur. Gerudifia capta manibus et U
certis cum matre ad Benedicti tumulu accedes eiiis meritis recelTit incolu
0 O 0
rais.Brunora paralyfi liberaf.Gatnenus telo Uulneratus uoto ad eu emif/-
fo/anus factus eft.Martmus altero captus tefliculo^ad eius tumulu a patre
duccus^fanus inde exiit. Bonazagus huiufmodi sgnrudme laborans pror
meruit ad eius fepulcrum fofpitatem InteAinis loannellum laboran f
tem ^et ad eius tumulu fanitate efflagitate^uoti compote fanctus uir reddi
dit.Bruna de Calentino^annis quattuordecim a diabolo iiexata^meritis ui
Obfefli a ti dei ab eius tumulo^libera receflfit.Cacteri qui a diabolo obfefli^ Angelu/
diabolo li/ tia^Rofa p annos uigmciquin<^^Guilielma Cacfenas annis fepte^ Vaniofa
berati. afifliaca dieba duodecim ^Quida iuuenis de Cortonio^tnbus annis. Ii oes
; a diabolo obfelTi^meritis^et.precibus uiri dei Benedicti^plene liberati funt.
Hjcc lunt^qux imprxfentiaru de tato uiro fcribeda occurrere. Si quis uof
luerit intelligere quse egerit cu in ordine prxdicatorio cflet et eius pvxchr
riflimos mores^legat primum librum^et cognofcec*
INNOCENTIVS QVINTVS PONT.^MAX,
NNOCENTIVS Quintus Pont.Max.PetmsTarantaficfis
i antea uocatus^natione Burgundus^ad tantu dignitatis fafligiu^
ob uitx integritatQcientis<^ prxflatia meruit promoueri.Na/
tus eft Tarantafix nobili oppido^nobilibufij parentibus^Togam prxdi
catoriaadulelcM fumpfit^Qua^facris initiatus per annos mginta ufi^ ad
pontificiam dignitate conflanflimegertauic.Pon: prxfectura prouinciac
gallir(prouinaales Priores i ordine noflro buiufcemodi pfecti uocanD
cognita uiri doctnna/olema^et morum honeftate^Gregorius.x. Pont.
Max.ex Arcbie^o Lugduncfi^inter cardines ecclefixRo.ipfum adfcripfic
Epm Hofliclem et fumu pccniteriariu creas.Tadc uita functo Gregorio
pont.anno.Mcckxy, Aretii Hetrurix urbe in fefto beatiflimx Agnetis co
muni patru fuffragio^in potificc maximu electus e^unde torna paulopoft
abies^in teplo diui Petri coronarus^flatim aiurn ad pacadas res Italix adic
cit. Quare legatos magnx autoritaris uiros mifit^q et Hetirufcos in pnicii
Pifanoru conlpirantes^et Genucfes^et Venetos de uita^ac fangtiine inter
fe certantes ab armis dilcedere^fub anathematis poena cogerent. Aderat et
oratores Caroli regis ^cuius etia autoritate re magis ex fentetia cofici poflc
fperabat^ Fecere madata Hetrufei^maxime uero Floretini^quos ob hac re
potifex ab iterdicto Gregorii abfoluit.Genuefes at et Veneti quorii odia
magis inoleuerac^in armis cotiriuo erat^fe fe luice mutuis cladibd coficietes
LIBER TERTIVS ^5
Quos tamc Inijdeccius i fentetia fiia traxiITet^fi ei diutius uiuere IicuiYTet^ Obitus In
adeo ad cam rem animatus erat. Moritur aut pontificatus fui menfe fexto noc.ponc
die fecudo uidelicet Nono Calcdas lulii. Mcclxxv.fepelitur^; in Laterane
fi Bafilica^Quominus aut mors eius moleRa prjefbyceris feculanbus uide/
retur(h*c Platina)elfecit ems ludicium paulo ante latum. Nam cum Vi/
rerbii inter facerdotes catbedrahs ecclefi» et fratres prxdicatores de corpo/
re Clementis quarti orta contentio eflet^(uter(j enim omnino fan ctifli,'
mum corpus apud fe uoIebac)adiudicauit id fratribus committi debere
diceret lanctiflfimu pontificem id ita du uiueret^inRituifle, Hanc ita(j^ ob
rem^leuem offenfiucula Innocentius cdtraxit^alioquin uir optimus^et de
quo bona omnia fperari poterant. Docuerat diu Parrbyfii litteras facras
Cometaria fcripfit fuper GeneCm^Exodu^Leuiticu^Numeru , Super Pau/ Opa p In
liApoRoli Epiflrolas^et fuper Luca gloflemata prxclariflima edidit^Reli nocetiura
quit etia feripta ualde acurrata fiiper libros quattuor fententiaru, Item tra/ edita
erarum de unirare formaru de materia coeli de arternitate mundi de intel/
lectu et uoluntate compofuit.Strictimcj diui Thomar Aquinatis doctri/
*jam coplexus cft.Quare epitomate uno fere omnia eius feripta compre/
bendit. Maximus enim fuerat propugnator et affectator ipfius doemnae,
qua apprime delectabatur^Eiusetiacollietudinedu in humanis effetplu/
«mu ulus eff.Ied heu nimis immature e uita fubatus eft,
CARDINALES ROMANAE ECCLESIAE EX ORDINE
PRAEDIC, PER LEANDRVM ALBERTVM»
HVGO BVRGVNDVS PRIMVS CARDINALIS EX
ORDINE PRAEDICATORVM,
VGO de lancto Theodorico Burg^ndus^uir ingenio, mori/
b bus,et doctrina prxrt:ans,Bacchalarius Parrbyfii exift:es,facrafc»
litteras docens,fancto afflatus numine.in feffo Cathedrx diui
Petri apolloli,prxdicacoru toga^calcato mundo,eteius illecebris,ab lor/
daneuiro optimo, (de quo in primo fibro uerba fecimus)petiit,ec indui
obtinuif. Sacris igi€ initiatus,patru cofenfu,inter doctores facros cotinuo
adlcriptus eft.Demii et Antirt:es,a pont.max.Innocetio quarto Lugdune
fis,uifa uiri eruditione emineti,moru grauitate,ec lanctimonia creatur,que
paulopofl: inter Cardines ecclefix Ro.fiib T itulo lanctx Sabinx repofiiit.
Primus enim is exdtic ex ordine prxdicatoru hac dignitate ornatus. Porro pffmus ex
diu anceps fuit,an pontificis uolutati pareret,et tale munus acceptaret.Ta or.prxdic,
de aegro animo,obtemperadu duxit. Accepta tata dignitate nufq a priore Cardinalis
DE VIRIS ILLVSTR» ORD. PRAED^
uita dtrcefric.Animaduertes uero pontifex mri grauifate^lblcma^et f rebus
agcdis prudentia eii in Germania legatu mifit.Qiu ide munus lurtilTime
ac intrepide egit. Non multu uixitm hac dignitate Ixtus Animaduerterat
AtF* emm onera innumerabiliaTub tanto latitare honore ^qu* homine no cau
tu^facile m pernicie deducere foleat.Ferut autc in morte dixifle. Malluiffe
potius morbo elephatino in ordine meo pratdicatono captu egiffe uitam^
^ mihi galero ifto caput ornari. Porro alrquando mgens auri pondus uiV
delicet mille turronefm libcac ut dutaxat reticere uerbii mihi oblatjc fuere
Vita functus eft Vrbeueteri circa annu domini.M.cclxii xmi.Cal.Aprilis
. Et depoitatus fuit L ugdunu et in templo pdicatorii fepultus^^Cuius in le
pulcro hoc epitaphiil legif ,In hoc fepulcro lacet Vir Laudabilis Hugo de.
Sancto Theodonco^deo et hominibus gratiofus tituli faiictjc Sabmz quo
da prsfbyter Cardinalis. Cxtera quae fequufptermifi breuitati ITudes. Di
mifit poft fe monumcta laboru Lioru^uidelicet Gloflfemara et fcholias m
Opera g utriii^ tcflameru ta egregias^ut hactenus a nullo ftiperatus fuerit et idices
i^m edita per nomina et matenas flxp dicta infirumeta fecit quas Cocordanas uo/
cat.Sentetiaru etiam libros diligctiirime obferuans enodauit^etdilucidaiut
Librii pra:terea(cui fpeailo ecclefix nome ell>talia egregia opera edidit;
CanoneJnnocentii./iii.iuflru_Carmelildsa;u Guielmo Epilcopo Antaca^
nefi ordinis noflri tradidit , pro ut in Guilielmoprxlibato dicemus circa
annu domini .M.CCXXVL
HANNIBALDVS ROMANVS CARDINALIS,
ANNIB ALDVS ex nobili profapia proconfulii Vrbis Romae
h facrarii litterarii doctor . et facri Pallacii Magifler p V rbanii .iui
pont.max iriter cardines ecclefiae Ro.drca annum domini md
lefimii ducctefimil fexageOmu feciidu adferiptus eft^fecudus ex or.prardic.
Et prefbyter Cardinalis llib Titulo bafilicx duodecim Apoftoloru fuit.
Polluit IS uir ueneradus litteris^igenio prudetia^atij lancumonia. Cometa
na edidit Tub quoda epitomate^fup libros qttuor fentdiales^et flrictim adr
Opa pip nixus e Petri Taratafiefis^etdiui Thomx Aquinatis dicta coplecti. Quo/
fum edita ni plurimii familiaritate ufus fuerat. Vita exceflit Vrbeueteri anno fere de/
cimo . quo aflumptus fuerat ad tata dignitate^ano uero domini, Mcclxxii#
fepeliF i Teplo pdicatorii lat humili fepiilcro plenus bonis operibus,
LAXmVS ROMANVS CARDINALIS,
l %ATINVS FragiapanisRomanus^nobiligenere^feduirtute^mo
ribus ^et doctrina nobilior^i urecofultus toga pdicatona^ anima/
LIBER TERTI VS
daercens mitdi peacula^cades^etdecipulas^quibus cotinue hoies innodari
uidenf^aflumpfit.Qua tatu deinde profecirut inter prxclaros fua tempe/
(late mros cu fdeoa^tu moru bonefVate arcj fanctitace/acile reponi poflit
Qua pp a patribD mtcr littcraru facraru dbctores ad(cfiptus e^ct inter opti
mos facri uerbi condonatpres- Igitur eius modefbflima conuerfationc^cc
ingde litteratura cofideras Nicolaus tertius pont.max.eiiis patruus^Cardi
nalc Hofhcfem ueiuti habiturus potiore ad remp.Chnfliana amplificati
dam adiutorc crcauit,Quo creato Cardinale^extemplo eu f loreria ad co
ponendas res Hetrulcasmifit^qux maximis factionibus at^ Cmultatibus
et intedmis odiis agitabanf.Compofitis fecudu uota pont.fpro ut in an/
nalibus Florctinoru babef)rebus Hetrufcis^exmde abiit Ferut ipfum pro/ Opera per
famfqua fcquena dicunt), Dies ire dies illa etc.et etia de beata uirgine ediV i^m edita»
dirfe. Ex hac luce fubtractus ed anno Domini. M.CC.LXXXXIIII.
menfe Nouembri^ex quo Cardinalis factus anno decimo feptimo.Romx
ct fepultus in T emplo Sanctx Sabinx Marix fiipcr mineruam^pro ut in/
ueni. Ferunt ipfum claruifle miraculis. Fuit uirinfignis^et omni laude di/
gnus.Qui eius prudentiam^et folertiam melius dignofcere cupit^ Floren/
tinorum hiflorias dihgenter euoluat^et cognofcet,
GVILIELMVS ANGLICVS.
yiLlELMVM Anglicuuiruinfigne^facrxtheologix docto
g rc^BcnedictuS.xi.pont.max.adfcripfit inter cardines Ro. eccld
fix^quc uiuu putabat^fed obierat antea p mcfes quattuor^a fyno
do generali Biluntiiacta ano domini.Mccciii.redies^quaj^fueratnoIe
uincix Angbcanx^uulgo deffinitor dictus^cii cxtens patribus. Huic ficut
pie credendu ell^Cbrirtus alTiflens pontifex futurorum bonorum, proui/
dit de cardinalatug uitx ritulo meliori,
ROBERTVS ANGLICVS CARDINALIS.
OBERTVS Anglicus Tbeologix ac pbilofophix doctor opti
, t mus^poRprxfectura prouincix Anglix^qua egit in ordine prii/
denter^poR Arcbiepifcopatus Cantuariefis laudabile admihi/
Ihatione^et Angbx pnmatu^Quiba prxfuit^a Nicolao tertio pont.max»
ex gente Vrfina,uiro optimo^anno domini. Mcclxxvii. Cardinalis Por
tuenfis declaratus efl.Cognouerat egregius pontifex uiri modellia,littera
tutam ac moru probitate. Quaobrem adnixus efl hos deligere Cardines
quibus bene^firmiterij EccleCx fores regfac gubernari poffent. Non niti
uiros probos(ut platina fcribit)ad tantu dignitatis apicem^euexit.Scripfit Opera per
Robertus opuma Gomentaria fuper Theologia, et Philofophia, Et no/ i^m edita»
DE VIRIS ILLVST. ORD* PRAEDIC*
tamen iioluptuofius etfolertiori quoda rtudio arca ea obuolu/ebat loca^q
uiderentur ad religione er pietate proximiora fore^diurrirnoi^ opere exple
to ntin^ animo quieiulTer quin ad ecclefias fe coferret pia uota fua domi
no foluturus . Faflidire qmdeiam incipiebatanimo^quicquid mudanum
ArE. illi ante oculos obtigiflet.Infignibus uero feflif^ diebo eas adolefcetiu fen
Studia Io . pueroru focietates(quas c5 fraternitates uocaOperfectis primu diuinis laudi
Domi , in bus deinde ftudiofiflfime uifitabat^illafq? eoru cerimonias nihil prjetermip
pueritia et tes oio diligentius obferuabat. Si quid uero teporis fuper fuiflet iteru diut
Offiaa nis rebus id totu tribuere properabat. Operiebatur aut nonun^ illu parea
tes domi cu lUe cibi ac potus domufe^ paterna: obbuione cocepta nec nzr
ceQarii quo^^uiems cura gerere uideref ^fed ita in bis abfortus ut in ommV
bus ia illa opinio eflet eil breui religione efle intraturii .Quare parentes eius
ob filii caritate no nihil doloris et anxietatis aHumpferant^cernentesonint
um fententia tato filio fe qcotius efle priuados, Maxime aut praedicatorii
ccclefia frequctabaObii^ aipidiflTime diuinis rebo intedens no ante redibat
domu^qua i uelpera inclinaflet. Erat enim domus lUa florentiiTima^tii uri
roril excelletia tii religiois fancnmonia litterarui^ multa peritia, Quo circa
in ea tata deuotione obuoluebat^ut qui loane uoluiiTet^haud alibi freque
tius q apud prxdicatoru inueniflct domu . V nde et prouerbio cautu apud
pareces erat quu quis loane poftulalfet ubi credis homine facilius q apud
prsdicacoru familia inuenire Jbi diuturnas eius orationes agit noftn pene
oblitus. Quafi uero ia prifagiret animo fe ad altiora uOcarii/ecularibufi^
illis exercitationibus nulla ratione intendere uidebarur mete acfi noflri fal
uatoris fententia didiciffet. operamini no cibu^quiperiQed qui permanet
inererna uita. Proinde ubiciiqj uerbii domini pricdicari audiflenllo fe c6/
ferebat tanto ftudio^ut n5nu^ ueluti ftupidii homines accufaret.NeghV
gentc^defidCjtempons amiffore ac prope modu uecorde puerum uocitan/
tes^Czterum in illa^qiue uidebatur fegnities in rebUs mudi agendis^no ex
uitio fed ex uirtute internae cotemplarionis vpdibat^no quod pperan renue
ret^fed quod ea qux ipfi proponebantur illl opera no placerent.Ne^ uero
hoc ignorauere parentes quum alias folertilTimus eflTet/ed eius Rudia co-'
gnofeentes^ita utebantur eo ac fi ia pride filiu amififlfent. Quippe nec con
rriRare illu que tenerrime diligebat ulla ratione uolentes^quando quidem
nulli uitio uidebatur obnoxius putabant ea n5 ob negbgenria ab eo fieri^
fed propter tediu fecularium rerii illa ipfa uita tum quidem fibi inflituifle*
Na et forietatibus optimis delectabatur plurimu^ femper^ cu bis uerfari^
quoru fieret uirtute melior^et deuotione prxflatior.lta^ nemo fibi perfua
dere poterat eu abf^ aliqua alia maiori uirtute et gratia tali pacto uita c6^
ducere. Verba pratterea eius bis faciebant fideret fpem optimam promitte/
LIBER TERTIVS
bacxum eflint gcama opportune prolata deuotionif^ et fanctitatis plena.
Igitur deinceps nihil fibi negabat domi ad nullas uero res cogebatur^nifi
ad quas neceflatas cdpuliflet.Paretibus gde ita erat obteperas ut nc mulcii
CIS laboradu efTet quii quid eu facere uel dicere decreuiflent, Paucis uero in
rebus illi moleflias inferebat, animaduerteteseii fecretioribus horis quibuf
dam orationibus^quas materno fludio didicifTet domi no ut pueri folent
dedinorc efle ^ in omnibus aliis rebus. Conuicinis aut et coetaneis fuis ita
erat acceptus et carus,^ut quii quid eis teporis uacaret loannc Dominici f i
liu auidiiTime conueniret. Quu ergoiaduduin animo flatuiflet religib/
nis ingrefllim ad nullam alia qua ad noflra uidebatur efle propefior quu
et in ea profpiceret uiros^et fpiritus feruore,et carnis nobilitare prateipuos
ac prarterea peculani quoda ad noflros uocaref effectu qij et couicinis et
liioruapud nos haberent fepulcra peruetuflamaioru. Quare tade pirac/
dicatoru habitu annos iam.xviii. natus a patnbus poftulauit.intuiius aiit
adolelcete is q tuc prior erat. Quid cauPe foret tnc percutatus c^cur is q ia
parenribus plurimo pofTet eflfe prsfidio^et auxilio^eos ira relinqueret^Eoru
illu lenectx mifereri debuifle ac prarterea quatis fr eos relinqueret angonbo
et difficultatibus facto iflo cdpleret.Ille uero longe plura deo q paretibus^
animx qua corpori fe debere relpondit. Quo circa ut reciperetur lupplici/
ter poffularc^Cuius propofiti firmitate percepta fe quidc more illi gcfluru
refpondir, Caftenihoc fine patru confenfu fieri ulla ratione no pofle^Se ue
ro pro eius ca patribus uerba facturu. Iret interea et fecti omnia deligerituis
cogitaret examinatifq# omnibus parentu^fi fieri pofletuenia poflularet^
Eorii fi id feciifet beneplacito oia melius et qerius prouentura. Relata igit
hac poffulatione ad patrfs uaria fuit inter eos lenteria .Erat quide ia pnde ,
notus fere omnibus Et hi quidc anuedu putabant adolefcenti neque reiri
ci^u efle^qui ad feruiendu deo uenirpt omnino iudicabat . Alii uero aut
fiiper lededu aut negandu cenfebant penitus. Eorti aut h* rationes f uerut
Rude adolefcente et quis bonu ineptu tame et inerte forc^oinnis a diu ho Patru opi
mine cognouifle. Otio uero faris deditu et qui nd nifi i ecclefiis ueefaretur niones de
terendo tepus. Videri ex his poflTc laboris fugiendi gratia potius q deuotio loannc.
nc moneri . Praeterea ia faris prouctx atratis effe^omnino litteris effe ineptu
fdre fe et id ex eo audifle eu prima etia elemeta ignOrarc.Quii^ fere annos
fit.xx natus^quid de illo facturi funt ignorare. Saris laycoru etrudiii ho/
minii domiiefle.Poflfe uero defiderio fuo fatis efficere^in aliqua alia religio
ne quae ita litterarii peritia no requirat ut noftra. Ad hate adiiciebant no/
flra religione a prxdicationis officio pdicatorii uocari. Hic uero quu im/
peditioiis fir lingue ac balbutieris,jUt nortis omnes^ etexperimento jpbarc
poteflis ^qd tade eius cdfortio indigemus. Quare omnino ad alia religio/
M iii
DE VIRIS ILLVST. ORD, PRAEDIC.
Me ^pcrct fuadendu lUi utilior fit^ et ad fingula religionis munera apdor ^
eflfet in noflra idqp demu fibi uideri. Erat at ieo collegio excelleres uiri no/
bilitate carnis et Icietia clari , Quos inter unus erat ex quo omnivi pedebat
fentetia- Hic annumbus aletis ut diceret^ut erat uir eloquentia et grauira/
Attende teinfignis in buefere raodu loquutus e. Ego quidc patres ac fratres mei fre
optimam queter i hoc collegio noRto fui^de<^ uariis rebo et uerba feci et alias fnias
oratione, ficlaras audiui^^bus uebemeter delectatus fum ,Nuc ailt uidef mihi no re/
Iigioforu ac feculanu uel potius gennliu more (pace omniil dixerim)! hac
ipla re^qua tractamus de futuris euetibus augurari uelimus^ta^ i noflra fit
pofttii poteflate hoium mores bonos uel malos efficere . Et ^uis exiftime
cos q huc adolelicente renciedii putat bono quoda etfmcero zelomoueri
hebetioris rame uifus eife nofcunf^qui mala uel bona q circa eos pofita filt
intuenf Iblil^a logionbo uero acie fui afpecrus remouedii putat. V tqj hoc
uitiofil ee certo feimtis ira d futuris nimitl pfagire uelle fifumptuofu ac fu
ma uitupatione dignui religiofo prslernm exiflimo .Itacp i laoc reiiciedo
adolefccte magnopeaiaduerlceducefeo ne uoletibus nobis domui noRrac
jDficere^ac lapietes^etprudctes uideri^diuina gratia negligamus^qua Eradet
ApoRolus nequa^ i uanu recipieda efle^L ubrica qde gratia dei c^tutj uo
capif cu aduenerit^haud i noflra e potelTate ea reuocare^quil femel abierit
Generofi qde quu fit ai nequaq Emel abiecta ato regredit^ fed differt ut
melior his^£ ea efflagitat uideaf . Hic ergoadoleEes no nifi diuina gratia
illuflratus ad nos hodie fe cotuliffe putadu c qua nos ei nulla ronc negare
Arf. debemus ^quadogdeilla deus ei condonare dignaf . Quales, n, fumus nos
Propofi / cuius ue meriri^ut diuinasilluflratiohes metiri aut diiudicare uelimus^ An
tiones infi ignoras diuinoru iudicioru ratione inexplicabile eflfe^attingi quide aUquo
gnes modo poffe^coprehedi nuc oio ipoflibile fore^PraeEimptuofi hois e^et di.
uinarainime fapietis altiora fe quefitii ire. At defide iuuene fempq? in ec/
clefiis obuerlante negligetix deditii refjsuedii cenfemus^Sed et bonu etiam
paulo fuperius dicebatis. Q ui in tcplo libeter morat nulla ratione accufan
dus eft. Quid, n, diceretis fi in platea^ fi in foro.^fi in ludis ec ganeiS;^C<^ in
aliis huiufce locis fuiffe uerfatil forensi Negligetia uero fugere.^ n5 optare
uidetur^qui religionem ingredi eurat^rtifi uos omnes negligetes^et defides
ueftra lentetia faciatis. Siit certe nobis p multa exercitia ^ maximx occu/.
pationes plurimi uariic^ eofhccus.,quibus ne morula quidem fi modohreUV
gipfi uere elle uelimus uacandum nobis profecto fit.Sed rudis cc omnino
ignarus eR, Creditis patres abreuiarara manum domini elTe^ut non pplfit
Egregie di ex his lapidibus (;ut ita dixerim) filios Habrx fufeirarey Non ne et Da^
Imc obie- -uide ex pafcuis^et Hieremiam ex ouibus pene elegit dominusyKcij: enim
cta. aiebat ApoRpEjis fortia et nobilia;^ fed ignobiEa et- contemptibilia elfgi?
LIBER TERTIVS
deus^ut fomota et tobuflionaxofunderet^ne glonctur ois caro cora illo.
Quo circa mdcte ne Ipui feto refiRatis^^a ubi uulc Ipirat^uoceq? eius au/
dis^nclcis aut unde ueniat aut quo uadat. Quod fi bonus ueftra lententia
eft,bonu qm renuit no fatis aio^et mete cofiftit. Ex fuanacp natura bonu
nuq<^teRe philofopbo)fIn appetitu abiicit. Quare infectus appetitus e^qui
n5 folu n5 cocupifcx bonu^fedetia ultro fe ingeres excludi du putat^Neqj
ub'id multu refert qd aetate ut dici tis^uectior fit^ut ad li tterar u Rudia red/
dat oio ineptus. Sed deo hequaq ipofllbile e^qui la pridc fic eius aio mlpi
rauit eius quoq^ fic ingeniu illuRrare ut longe docuor multis euadat at<^
pratRatior. An ne memoria exceflit apoRolos oes^et attate ^ueetos et inge '
nio rudes a domino fanfle delectosRpfe.n .os et lapietia tcibuit^ipfe prude
tia^ipfe bonitate fpirituf^ gratia^quibus uoluerit impti£.Vidimu% iiepif
fimecos^qui uidebanf ingemo multu Ualere;^ineptos deinde ac<^ obtufos Sarpe hu/
cuadere^negligetia hoc aut c5traria coluetudine faciente.Eos uero q nui/ manii fal/
lius uidebanf jjbitatis fututian egregios et fumos uiros couerti. Nihil. n . Uf ludiciu
adolelcentis uia obfcunusmihil inuolutiiis^at<^ in nulla re magis q in ifta
uidimushoies fuille deceptos. QuOdfi pro diuina uoliatate ob ingratitu/
dine noflra^qui diuinare uolumus nobis accideret ifle uero in ampliflimu
et fingularc cuaderet iiiru^quata noftris pccnitetia effet cum deinceps eius
gloria cetneremus^Itaqj diuina gratia puenieda porius c q pracoccupada.
Pneterea ad memoria certe o patres reuocare debetis qta mala qtaue gra/ Age tota
uia paffa fuerit domus noRra quu nobiles illos noRro habitu induendos uim effun
fuperionbus annis lufcepimus^quare nobis infamiaf fucrit^qd ob diuitias de lo.Car
ob nobilitate carnis^obqj huiufmodi caufas fulapiendos duxerimus^quas
oes oblocutiones fi huc eiiccrimiis iieriflimas faciemus ^qd q religionibus
noRris indignu futuru fit^uos ipfi cdfiderate. Quod fi lingux impedime/
ta profertis nimium certe de diuina bonitate diffiditis- Non ne et Efaiam
polutu labiis ipfeqjpheta fecit^et Hieremia loqui omnino ignaru fuo po/
pulo pdicatore dedit^Linguas ipfe infantiu difertiffimas reddere nouit^q
Balaa aGnsc nec elocutione omnino fiia uircute negauit.Moylen quoqi et
ipeditioris ligua: fuiflfe manuil^ grauiRimaru faerx littera: feriit.Ergo ne
hac quotj ca reiiaedus uidef.Quaq et illa ipa adolelcctis huius ipedirio H
gua: no ad elocutiois turpitudine^no ad ipedimetu^fed ad decore atqj deli
tias fi rectc’c5fiderare uelitis ei uidef ee tributa . ERo at q>horu nihil futuru
certo feiremus^No ne i magna domo(iqt apoRolus) diuerfa et uaria giira
uaforu ee oportere et alia qde aurea^illa uero argetea ^hxc lignea^altera uo
ceReaqs ta maioru diligctia ad comoditate et gratia utif quadoqde uni/
cuiqj daf raiifeRatio fpus ad utilitate ^ Gfx pterea coferuE diucrfis diuina
Uirgicate diuerr*. Dedit qde et ipe quofda apfos^alios uo euageliRas^alios
DE VIRIS ILLVSTR. ORD. PRAEEO
aiic paflores^et doctores uc firpe noRer referebar ApoRolus^Ut qm ad una
rem ineptu fe eflfe profpiceret^ in altera femetipfum exerce proximorum
utilitati cdfulat^et fuae laluti ut domini gratia e fortitus.Quaobremfi icet
Concludit ta pro certis uelimus aflumere ( ut praediximus) more gentilium diurnare*
Hunc adolerce'tern aduocandu cenleo^illiq? grana quam poftulat edeede
dam . Deo uero cstera omnia relmquenda^cm no impoflibile efl gratia ei
atqp tiirtute talem tanta coferre^ut omnibus nobis et religioni nortrx ac
demu toti ecclcfixdcifuturusficmagno ornamento ate^ faluti, Qux oia
ubi ex feniori et priRatiori uito prolata funt^in fententia eius frequentes
omnes iere. Aduocattiq^adolefcente qui pre foribus operiebat refponfa^
coram eis ptoftratu cu mtellexiflent poflulatione eius piis aniiere uotis*
Io, Domi, Habitu igitur omniu fufltagio cofccutusdncredibile dictu eft^qua illo ha
toga:* reli / bitus nitore ac forma in alium urfus fituiru mutatus. Ne«j idem nunc illi
gionis in/ afpectus nec eade cprpons habiCLidP mox i adolefcete apparuit’^ fed omni
dui£, illa qua ante uidebaf mditate depofita^ac fi anguis priRina exuiflet pelle^
ruditas indecentia forma in gratia ^habitus in reuerenua ^inceflus et corpo
tis difpofitio omnis In deupnone repente couerfa Ifmt.Fuit autem eiUs ad
ordine noftru ingreflus anno faluns.MGCCL VII I .completus . Npui/
tiorum ailt cuRodix deputatus miru im modii extefos in rebus omnibus
anteibat. Q^uippe litterarii licft omnino eflet ignarus bonitate tanic inge/
nii etfedula exercitatione et aRiduitate^et perleuerantia celerrime omnem
diuinarii laudu excurrit notitia. ica ut i breui n his apprime uideref edu/
catus. Ne^ ut pueri utcp adolefcetes cofueuerut qui minus queeuep agiit
cofiderat^ore, illas dii taxat libare nitebaf ^fed corde et mente quatu illa p3/
teretur xtas et nonii^ fupra xtare cotingere.Tanmij defiderio ferebatur
Att. in jllas ut no auidius corporis alTumere uideref cibum. Retinebat autc eas
tenacitate tenaci memoria qux ita in homine uiguit^ut uulgata fama fit quicquid le
maximam mei didiciflet nun^ fuiffe oblitii.Mox ergo fpei euafitoptimx^necia an/
memonx. numerandus erat inter eos qui obtufo erat ingenioTed et ea quam coler/
uare Rudebat Ijsiritus deuotione et plucimarum cognitione rerum, iam
fperabatur prxRantiRimus euafurus. Naqi futura in eo faciidia et fermo/
nis locutione ampliflima oia portedebat.Na et nouitiis apud quos uerfa/
batur ndnii^ laluraria ita depromebat uerba.^ut oibus eflet admirationi^ta
to illa fpiritus ardore dicebat.Neq? illi ipedimetu lingux detrahebat qcq
quominus ^fuadedi,^aut pdicadi ei demeref facultas fed ea ipa ipeditio lin
gux ita i eius ore delitiofe fedebat ut ad gratia decoreqi potius q ad icocu
nitate ei uideref efl e tributa. Oibus uero exercitationibus^qbus ille notii/
tiorii Ratus inRrui folet tatopere inciibebat^ut nulla i re aut iferior exte/
. tetis^aut deterior appareret^. Qutiq: teptis nequaq Itipeflfelrellexiflret pau
- ciflime idulgebac fomno^moxiji exurge's aut diuitiis laudibus^aut priuatis
LIBER^TERTIVS
fujs orationibas^aut lectioni uacabat.Deinde !obedi’entia: et' bumilitati ita
ftudebat^ ut nullus loanne obedietior nullo eo geftu et habitu haberetur
humilior, Couerfationis uero ita facilis fuit^ut oibus miro quodamd eflet
acceptos^et carus, Lcuitan nun^ deditus fuit^fed illa ipla folicitudme^qua
aut in feculo illa grauitate atq^ deuotione acutatius utebaf .Quii aut |?fef
iione la cofirmatus fatis illa nouitioru difciplina uideref imbutus^ mox ad
artiora fe trartulit. Lmo qde ad carne deinde femg abflinuit.carnibus^mfi Q^ualis Io,
CLi hoc corporis ualitudo poflulaflet^oio iterdixit^uinu aqua multa coditii in corporis
fumes. Cibi ^inde abRinentia amplexus et ultra q illius aetatis facultas re/ abllinetia.
quireret parcitati ftudes^omnia leiunia non folu chnflianis omnibus coia
fed etia illa^ad quae ex religioe tenebaf ad ungue(ut aiut^feruabat, Quue^
ad folidiore iam perueniflet xtatem magis libi proficiendum ratus ccepit
haud nifi femel fingulis diebus cibum afllimere , Saepiflime uero panis et
aqua: abftinCtia utebar. Interdicebat aut ei nomi^ propter flomachi im/
becilhtace.Quauis enim fatis eflfet robufto corpore' Ifaturx uero in proce
titate potiuf^ i panutate inclinatis.Languebat tame faepe ftomacho medi
coruqj indigebat cofiliis et opitulatione . Nec alio utebaf lecto q Cacco ca/
pitefuperpofito puluinari^uili cooperimeto contetus. Straminibus qud<^
laneis ethisadmodum grofTionbus^idem m fuis quo^ ueflibus omni/ Mores To.
no conferuans.DeleCTabatur tamen tunica et fcapulari albefceti^ et nitido Do,
utq? animi^ita corporis sgre ferebat fordes , Ita»^ bis optimis iam artibus
mflitutus ad litterarum ftudia feconuertit^ breuique grammaticx iura
tranfeendens dialecticae atqj pbilofophix praiceptis incubuit.In quibus ta
men feculi artibus haud diutius immorandu ratus tatu h arc 'attingeda exi/
ftimans^quo ad flio inflituto fatis efficerent^rande ad facras litteras omne
operam fua coferre curauit.In bis uero tato deCdeno et amore ferebaf^ut
oes facraru litterarii fubtilirates^quof^ illarti fenfus plurimas quo^_ac ua
nas doctoru fentetias^perfpicaci ac claro ingenio penetraret. Neqj uero in
his oibus ta feculi ^facraru btteraril difciplinis cois illi^aut uulgans erudi
tio fuit fed accurata^ct recoditaacfingularis^utio^ni re^de quadifputa/
dum eflet facile^acprompta^acprxterea cruditaret graucipfe proferret fen ^
tentia4.Confilio quO(^ fincero pollebat et graoi^et in his prrfemm qua: ad
aiaril ptinere uidebaf falute^tata diligetiam adbibere curabat ut eius nihil
eflet conClio clarius^nibili^ illius putaref fenrentia pofle affern (olidius.
Sed et manuu openbus ofhciofifllmus erat.Quippe et plurimos propria
manu tranfcripft libros muficac^ nota impreflitrqui ad hanc ufque xta/
tem uti|:eliquixqu3cdam mira cum diligenna conleruantur a multis.
His itaq^ rite et fumma diligentia coparatis maiorum fuorum praeceptis
obtemperans caepit uerbi dei praedicator exiflere^multaque in ea re gratia
I>E VIRIS illvstr; ord. praed^
apud populos eminece^Prxdabat cuctis fere fux aetatis bommibus memor
nae tenacitate et mentis illuflratione^ut ea quae uellet cito caperet et lam
accepta^fempiterna memoria retineret et ea quae maxime prxdicatores efFi
Cit gratos^^niiciutione.f.^ maxime excellebat, Ne^ uero ita auderus erat
m uerbis,,ut animos homiml defperatioe deiiceret^nei^ ita remifllis ut pec
Qualis m candi audacia codonaret. Magis tame pracdicario eius ad contemplationis
cocionib3 dUlcedme atqji deuotionis ardore propenfior erat^^ ad auderitate^ Exidu
mabat enim generoHim homines animu f uiflc fortifos^magifqp fermonis
dulcedine ^ feuerirate conduci. Quapropter eius prxdicatio et fermo ois
prxter doctrina; umacitate^qua pollebat plunmu^etampbflflmam dignv
tatem ^multa erat deuotione et fincentate conditus^ut qui homine audifr
lettanq exemplar quoddam doctons gentiu uideret audire. Obtemperar
banr ant illius pr^dicatiombus fere omnes^nec id accidebat illi quod fal/
qj gratus i uator dicere folitus erat neminem in patnafua prophetam acceptum exi/
patria lo . dereTed dmino quodam munere ih nulla patria acceptior erat quam fua*
Prodixerat autem et faluatoc noder maiora ipfe faceret feruos dei qua/
q eloqucs doijifacturos.Quo circa no una eius prxdicatione faciati abibanQedea
loannes. apud noftros perfecta^ C ad aliam binac^ inuitaflet proficifcebantur oes
et auidius illius ab ore pendebar in quinta q in prima . Na fjcpiflime quin
quies prodicabat in die ua erat robudo corpore et real multarum cogni/
tione fecundus. Quodq? m hoc prodann uiro longe mirabihus erat^ ipfe
fua uirtute et probitate omniu^quam de eo habebat opinione luperabat^
tata gratia deus illum perfunderat. In his tame uirtutu generibus^quibus
uniuerfae religioni erat ornamento atep falutr humilitati ac maflietudim'
Nilpericti opera exhibebat^hominu laudes effugies populorum qs fauores maiorem
lofius fup in modii deuitans^quum feiret homini religiofo et in aliorum prxfertim
bfa. exempla codituto^nil penculofiusfupbia^et animi tumiditate fore^qua q
fuperafTet in aliis rebus pofle foelicius at<j utilius domino famulari. Qui li
cet p om ne uita ita faciedii putauerir^nd nullas tame in nodtadomoatcp
familia ^fecturas adesus ed. Na et prioratus honore ornatus e^et in ro/
mana prouincia plurimis aliis muneribus^nodro more^donatus.Qua: oia
Prudenna ita diligenter et dudiofe et cii fumma omniu comedatione et laude perfc
przdabat^ cinfet^omnium in fe prouocauit beniuolenriam et amorem Nam etpm/
dentia fingulari prxdabat;^et digna meritis erga omnes folertia utebatur^
quibus carus omnibus et amabilis erat. Diferetionis quoqp uirtutem Ion/
ge gubernatoribus opportunam^fibi famibariflimam habuit^ut omnium
A tttende. in fe miro quodam modo tranfformaret natura^nec aiidentate^qua in fe/
met exercebar in alios experiri uolebat^ fed quum ftiret nos a deo factos
omnes ^nonautparibus gratiis, fuifle dotatos^imbecillitati omniu cofules
liber TERTIVS
ac pie uniuRuiufq? conditioni pcofpiciens^nil inexpettu aut inexplorata
poft ie relinquere properabat quo minus omnia 11 fieri pofTeteuaderet.
Quuqpeflec omnium fua xtate doctiflimus^et multarum rerum fcientia
nulli feciidus^magifterii tame dignitate nun^ afllimedum putauit^licet ad
boc eu patres ordinis ^ fepilTime impulilTent. Hac igitur de caufa pro di,^
uina uoluntate populoril magifter eflTe promeruit coqj illuflrior^quo no
corponsfed animoru magifterio excellebat. Quippe taualidus illi et acu Cuius opi
tus et u% ad intenora animi et Ipiritus penetras fermo collatus ell^ut mu nionis fue/
tare animos figere mentes^adunare plebes j continere populos^ incredibili ritapd po
qaoda priuilegio facillime pollet. Jta^ n5 Iceleribus' dediti n6 perditifli/ pulum io»
mis moribus inflituti^no deni<^ illi^qui nullo dei agebantur timore ac me
rareaftereualebatuiuacitatietefficaciselermonisieius fedcdfellim muta
tafententiaanimifqpcouerfis^inaliamfemueditralFerebat formam^ et ex
audacibus manfueri ex impiis prilTimi^et ex petulantifl/mis fierent moru
grauitate praecipui. Mulier uquo^leuitates Ufeiuias a tep omnis generis
pompas ita deuotionc cohercuit^ut abiectis illis pom ps feculaps illecebris
acpericulofilTimis lenociniis^ad religiofam uitam plurimae le conferrent,
Sequebanmrcj illii plurimi quocuncp abiflet eius prarflanria et fanctitate
illecti percp Hetrufeoru ciuitates omnes huius iiiri celebrabatur nomen
,
Quiiq? per multi relicto leculo ad religiofam fe cotulilTent uita monafle
riiifancri Dominici in monte fefiilano coflituit in quo difcipuloru haud
negligedu numerii adunauit^quam domu deinceps no minimo fumptu
Barnabas Allioru clara familia ortus extruxit^et in pluribus ornauit^Quo
in loco egregiis uirtutu exemplis religionis ccepit inflituta ac cenmonias
renouare ac plurima memoratu digna gerere^quibus ciuiu animos miro
fus deuotionis exemplo ad uitx fanctimoniainuitabat. Nei^ uero hoc in
feciili hoibus Iblu illi facere edeeflum e^fed quu religiones o^ pene ad ta/
til dilTolutiomis ueniflent utpaulominus religiofi^a feculi diftarct hoibus^ Primus in
idein Italia primus Ipiritus fui feruorc animos omnium fic accendit^ italia reli/
ut coUapfas et iara pridem in ruinam corporis et Ipiritus proruentes' reli/ gionis |o,'
giones fuislermonibusreftauraret^etoprimisinditutisin priflinam for/ iffaurator,
mam redigeret. Aiunt eo tempore Florenrinx domus abbatem Gualco/ Abbas gua
num nobili familia natum^etob id fortaflTe non ita religioni^quam eflet fconum.
profelTus deditum ut decebat huius prardicatione^quacalu audierat mete Attende,
et animo fic fuilTemutatLLutipIe inter primos annumeratus fit^quiprac/
termiffis omnibus prioris uitx pra:ludiis^ad religionis obleruantia lumma
omnium admiratione regreflus mira deinceps deuotionc et fanctimonia
uitac^tempusiomne abfumplerit^et ita profecerit ut plurimos ad nodram
u%i artate perleuerantes codilcipulos in domo domini adunare curaueric.
DE VIRIS TLLVSTR- GRD. PRAEI>
%
Ide utto Pifis et apud Lucanos eius opem geflum eft^Deinde Coitonu^ct
ad Fabnanum oppiduagcs^Roma<^eiusdeuorionis|et fama perlata eft.
Inde ad Cifalpina galliam prartergreflus Venenas ufq^ coceffit.Qua in uc
be clanfTiraa tantam^et nobibu^et populi gratia efl confequutus iit adhuc
in eorum memonis uiuat^teneatc^ no folii illius gelLa^fed eria fcripta fum/’
ma ueneratione digniflfima» Plurimi quide ex noflris et V enetorti nobili
bus^ relicto Icculo religiofam delegere uitam .Nobiles qiio^ fcsmins non
nullxfpiritus feruore tantopere funtaccenfae^ut in ea urbe egregiij nobiV
Monafte/ lium mulieru monafteriu conflituerit^quod corporis Cbrifti titulo nucu
riu corpo/ pauit^ Cuius tata dignitas efl ut aliud nullum Veneriis effe ferariir^qCt illi
ris Cbrilli regularis uitac obferuantia poflit arquari. His creditur pclarii caritatis edri
V cneriis diffe uemacula libril qde lingua copofitii^led mulca eloquuiibne et fenter
coflructu riaru grauitate przcipuu. His primas cx monafterio qd Pifis efl contulit
matres cui quidem plurimii adiumenri^et fauons dedit quadoquide inli/
gncs matronas Veneriis cc lanua ucnicntes in eo recipiedas mifit.Ex quri
bus egregiu moriafleriu fanai Petri martyris qd in Florentina urbe e pro
diflc uidecur qd omnium humilitate et religiofe uitjc couerfarione clariF
limum extat. Nam et prima huius monaflerii matre^qua Prionflam dii^
Viri in no eunt ex Veneto pgitre uiro nobiliflimo natam ferunt. Sed et plurimi eius
ftro or.ex Rudia imitati etinnoflra religione prrfercim(nam alios noiare longifli/
primis m/ mum efletjmaximo fuemncetnoRnVecuniuerfe dei ecclefiar adiume^co
RauraconV ato? decori uidebeet loannes Malius Florentinus Laurentius Pilanus et
bus rebg. Antoninus deinde prarlul Florentinus, Andreas Duccius, Bartholomsus
Lappacaus,et loannes pictor et per multi aIii,quorii uirtute,ar<5 doctri/
na plurimum noRrx religioni dignitatis accreuit et gratix. Ad cumulum
quoc^ eius laudis et glorix facit, quod a maioribus natu audifle me reco/
lo.Nam quum beatus ille Vincenriusuirdoarina,etlanctirate prxcxpuus
lanuam uerbum domini populo nundans adueniflet cuiji hortarenmr
dues Florentiam fe oDnferrct boc relponlb,ab ea petione dimouit . Non
fe ad has ciuitaces miffum alteri uero eas creditasjelTe, cuius doctrina at«^ m
tx modcRia flios mores coponerent atqj emendarent. Neq? uero hoc fa/
cere uerbis properabat lolu,led etiam feripeo plunma refellebat crimina et
obiurgabatdeliCTa in faciem eos argucs,quos uidiffetih domini legesnir
^llutius. mium audaces,,Naquu Poeta Collucius(in aliis uir excellens)de fortuna^
et fato queda edidiflet bbru,in quo no laris probe de fide uidebaf fentire
poetica forfan licentia ductus, quii quado^ is liber ad eius deuenifleema
Opera p nus paflus nequaq eR impune illius abire lententias ,fed mox aduerllis
ipliim edri eu edidit Iibrii que liicuK appellauic,m quo omnia eius maledicta purga/
ta, facile eo iplb cc illius errofes,cc huius pictas at(^ eruditio defignaC
Cometaria
LIBER TERTIVS
Cometana qtiocp in Ecclefiaften defcnpfic. Et i Caticis canticorii Medi/
tacioncsegtegias^Etrup magnificat almx dei' genitricis laudes multa dcj'
uotione c6l^icuas.Suaru<^ pdicationu adbuclunt i manibus Iibn^quoru
lectione ml dulcius nec quic^ efl eoru erudirione pracflacius . Sed lup epi
ITolas Pauli^ad quas miro afficiebat amore^eEpro plalmoru explanatione
nequaq negl/gcda defcripfit^qux tanta funt dignitate referta ut longe mi
rabile cofideranbus tiideatur tanta in homine uirmtis cf intellectus gratia
extitille.Tanta uero fuit et ita excellens ut etia quum prxdicarec permul/
ti fcriptores adefiTent^qui ea^qux diceret^fummo (ludio et auidirate^litreris
comendarent ne fcilicet nunc primu audita citius elaberentur. Multa qui/ Qua popu
dem inerat homini dignitas^mulra auctoritas atqp populos ita ducebat^ut Ii, gratus,
pueros folcnt pii parentes nummo^uel pomo,^quo uoluerint permouere.
Negita is qui improbo efl cofectusamore^amata defideratami^ faciem
contuetur ^rtec ira narrantis pendet ab ore^ut populi in eius auditione fa»'
ciebant omnes. Semp enim fc noua ftmper meliora at<j cultiora.qux prae
dicaretarbitrabantur ex homine audituros. Nam praeter eloquenti» uetu/
flatc^qua naturali quodam pnuilegio excellebat^opinione quo^ et odore
uitturu omnes ad fanctimonia prouocabat. Nihil quidem in homine du/
rum^nihil alperu^nihili^ obtuUim fed ea quae uiderenmr difhcilima fore,
illa eius pronundatione^at<^ explanatione ^ciiia euadebant^et dulcedinis
et fuauitatis plena.Quui^ multa libi dareptur ut fieri przdicatonbus folet De pietate
ille innata quada ad egenos pietate ita om nia diflnbuenda curabar ut plu/ loannre
.
rimoru miferias^propria compaflionc leuaret. Eius prqinde opera et puel i
Iz nuptui tradebanf^pro cis ipfo procurante dote^uinculifqj^ut IiberatenE
captiui uanifq? detentos eriinis fua prouidenna aftqg; fblatiis refouebat.Co
folationi aut eoru^qui angudiiset calamitatibus tenerentur tam prxdpua
erat frugalitate aptiflimus ut nulla uis egntudinis eflet nec tam excelles dc/
ieccio animi^nec ita acerba condetnatio menris^qua non ad modedia feu
temperantia^fiia exhortatione reuocaret at<j fualu.Tratoru quoque horni
num et ad iniunaru ultiones^tcp uindictas arderiu ta fmgularis^et prsdas
illi manus fuit ut quofi^ exacerbato etiam animo et maxima iracundia ex
mantes ad patientiam^ad tollerantia aduerforu ad ultimum ^ad pace con/
ciliatis inuicem animis prouocaret. Nec quifquam eius astate fuit^quiran/
taihanimo4hominum pofTet efficere. quantii in omni re et perfuadendo
et arguendo ualebat, Ita^i cum feculi| hominibus de rcru mudanaru con/
tempm atep defpiciaitia de diuinis beneficiis^de fuperna: fcelicitatis confe/
cutionc^detolleradis ac pferedis praefentis uitx labonbus^de diuturna raor
tis cxpectatione^dei^ aliis buiufcemodi fancriffimis coferebat rebus quibo
i eoru mctsbo (eculi huius amore exngueret et ad cceledis patriae defideria
N
DE VIRIS ILLVST, ORD. PRAEDIC
obitus drca annum domini.Mcccexlvm-fuit^cum IORDANE Roma^
no^et G V ALTHEkO Antiflice Cailcllano m Venetus^ FRANClfcp
Tamifinb Senefi epo^BEN VEN VTO Bungifmo^Adriefe.SVRLEO
Genuefe^prxfule de Bugnate. V''ides illam rutma•approplnquante^f In his
efl 1 ACOB V S Placentinus^ V inrimilienfis praeful^cii alio fuo coterraneo
RVPHINO ftricto in caftro prope Viterbiii Epifcopo. P. Lucano^ ibi,’
dem antiflite lACOBO Perufino Florentino.N.Narnienfe.P.faraceno
Romano^InterramneIe^P,de Garfino^Anagnix^ODONE Pifano^Po/
lano cUm alio fuo conterraneo G AD DO Antiflite in Curcita. Videris
iam in fcribcdofefllis. Non patiaris hac turma prxclariltima infignatam
abire^pnmus ille eft STEPHANVS Romanus e|?sBalneoregdis^et qui
ad eius dextera ell: MASSAE VS Vrbeuetanus Clufinus etadleuaLEO
NARDVS Romanus^ Aquilanus.Quos fequitur BARTFIOLcmxus'
Bononiefis olim eps Signinus^poflea Comaclefis^et STEPHANVS an/
tifles Lucherinus^SiMON de Puteo Parifxenfis doctor ptxful Catbane
(is^I V Lianus de Mileto^Chephaludefis^ ANDRE AS' de V acannis^Me/
liuitanus^FRANCISCVS de Regno^Mazariefis, No cognofcis illu.cui
pnmas partes in illa turma o& deferut;’ Is efl I O ANNES de Podio Nu*
ds.prxful Cathandis olim praefectus fratru ultramotanoru^portea regis Si
Cilix in tota illa infula uicarius^ob eius prxclariflimas animi dotes^Ille aliui
eft ANTONI VS de Pontecurono^Cephaluddls^olim prouincix Tti/
nacrix prxfeccus. Qui fequitur MATI HAEVS CathaneFs^ Patrenfis
antiRes. V ides agmen illud ultramotanorum^ Bene intuere ut cognofeas.
Primus qui progredif rigida fronte^efliUe Tranfiluanus Antifles BENE
dictus Hungarus cuifeprxbetibcium PETRVS Hungarus epifccpus
Bofinenfis^cum NICOLAO prxfule Biurglanenfi in D^aa^ctalio Nico/
lao epifeopo Occonienle^ac tertio Nicolao de nppis^V aruaceie^ISR AEL
LE prxfule Arofiefi^NAR VI Aj epo BergenfeTt illu Polonu non cofpi
cis RAINALDVM Uidehcet?? Video turma grade bos omnes lequente^
Quoru omm primus eft RAINaldus Spoletinus antiRes Tbeatinus abus
Hieronymus Genuefis doaor eps CapbcCs alius L VDouicus longo Ve/
netus^Motonefis ante^ a Tureis caperef^ANDReas Crouatus^Crayndis
cc THOmasMaliibra Venetus Curzolefis illos comita nf cu MICbaele
doctoreepo Canex in Candia^qui Veronx obiit diem fuu.Mcccclxxixxc
G ALLardb de V rfifaltu Vocontione antiflite Beetblemiticd^ cum tnbus
- 0
aliis Beetblemiticis epifeopis uideEcet I AGardo Gallo^H V G One de Cut
tis^P,defanccoMaximino,etROBERTO NORMano epifeopo Pa/
jphele, lam prxteuere innumeri antiflites^ Scio lalios plures fubfecuturos,
NereceflerisigiTqdadoquide alids uifurus fis^ex quibus maxima percipits
LIBER TERTIVSv 127
i
noIuptatc.En ille^qui primo occurrit HVGO de fancto Theodorico an
nfles V lenefis Iitteraru facraru profeflfor izt ille q tl fedulo cu eo loquitur
DOMINICVS prxfuITololanus^quifequUnf ANDREas epifcopus
Valentinus prouinCix aragonixjn eade urbe fatus^et RAI NERIV S uice
cancellarius Romanx Curia: prxfulMagoIanenEs^THEOLlORICVS
fauenrinas^ibide antiftes^PETRVS de Scala^Veronefisef)S^ADEMA/
R,VS,in Ofcba^BERENGarius^Berondcfis^THOMas^ScncCs.PAPA
rinus Romanus^antifles Spoleranus^DOMINIC V S Hifpanus^ Syracu/
lanus prxfuIJam in Nomeclado etiple faftidio afficior Quarecxteros^^
nosprxteriere miflfos facia^ad illos trafiens;^qui no/lra hac xtatem illuflra/
iiere:^qu6s er tu cognouifli. Ecce^none uides illos trris uiros graues xcate^
Quiin medio eR corpore graalis^et colore triticeo uSuti macie confectus
fiiuseR ille^M ARTIN VS Lignanus coterraneus antiRes Cofenrinus uir Martinus
fecetas^et rrigeniiuiuax^qui te tantopere dilexit Sed heu uita functus eR Bononie,
anno noRrx falutis in GonfentiavMDVLQuiad dexteram eR. MAT/ Matthxus
THAEVS Luimus uir doctus epifcopus Laodiccnfls^qui noles Cocilia/ Luimus,
bulo Pilano adlasrere exilio mulctatus fuerat ann o domini.MDXI I .Sed T hornas
morte pmientusMedioIam;exibum non fubiir ad llniRram 'f^HOMas bergomc,
Bergoraeniis CeruienfisantiRes^cuius obimsfuir.MDX V.Romar.Qui/ Ludouic
.
bus adiungas illum LVDO VICVM V iterbienlem epilcopum Signinu; Fedencus,
defunctum.MDXIir.cum FEDERIGO anriRite fulginei urbis^defe/
tente quadriregiura luum uernaciilo carmine omni cum feRiuitate^ac len
tentiarum grauitate compofitum . Ha ha ne prrtermitras illum fancriflfi/
mum antiRitem Burgenlem PASGHASIVM genere Hilpanum uitu Pafcafius
litteratum^mbribus acfanctitate ornatum^ in noRra congregatione alitu hifpanus.
eteducatum^QuiadoIefcensingeeflus ordinem noRrum^miflus e Bono/
niam ut cum doctrina mores in tuo Coenobio Bononiefi hauriret ut fuo
» >
tempore^id quod optime perfecit poReajin melius Coenobia Hilpanix re/
forraarcr.Ptouinda igitur deo duce per iplum reformara^tandem uifa ui/
ri &hctimonia ab regibus Hilpaniarum uidelicet Ferdinando et Margari
ta Burgenfis antiRes delectus eR, Porro in tanto dignitatis culmine con/
ftrtutus^priorem uitam^licet Ratum non mutauit^Eadem illi fuit in ueRi/
ttientis abiectipjpadcm in moribus honeRas.Memini me aliquando eum
uidifle Romam ad Alexandrum fextum euntem tam abiecte incedentem Pauci Pa/
utminimenifi afociis proditum illum efle crediderim. Licet enim ad no/ Rafii no/
uem milia aureorum fingulo anno in prouentu Epifcopii haberet, tamen Rris tpibo
fic in templis conRruendis,ac inRaurandis,ec in egenis expendebat,ut cla/ inueniunC
plb anno fe contraxille debita magna cognolceret.No eriimCutfieri a piae
/
DE VIRIS ILLVST, ORD. PRAEDIC.
tifc^ foleOaffines auc cofanguineos ex bonis ecclefiar ditari uoluetar quinif
im mo neptas ex frattibus(fotte humili genere hi erant)conflimta pecunia
quam fciebatad id necefTanam ^humilibus nubere iuflit . Ppflq equidem
omnia in pauperes expendic^et in condenda Coenobia^ad (ynodum La/
teranenfem per lulium fecundum Pont. Max. indictam anno Domini
MD X 1 1 1 1 . Romam ueniens captus ingenti segntudine^cum deficeret eu
pecunia^cerriorem pontificem reddidit, Qui fanctum uirum lubus ucne^
rans centum aureos illi dono mifit , At accepta pecunia non pafliis eam
diu apud fe manere mflit pauperibus erogari. Tandem elapfis pauas dici^
bus fpiritum domino rcddidic^Et cum hactenus pauper fuiflet et in mot/
Atf. te pauperrimus fuit. Vnde cernentibus feruis tantipatris inopiam^cum no
paterentur fanctum antiflitem terrs(prout ipfe optauerat) mandare, pro/
priis fumptibus lapideum fepulcram ante aram maiorem Templi Miner/
uacfculptu tanto uirodignuconflraxeriir.Ouiru hac no Ara *tate rarifli
mum. Ou^te fanctiflimum prxftilem qui tantummodo ccclefiarum, et
egentium cura habuit cjeteris poAhabitis, Jta^ de eo dicere illud Sapientis
polTlimus, Beatus uir qpoAauru ndabiit necfperauitimulritudinethc
(auri. Et mirabiba fecit i mta fua. Plura fcribeda eflfent de doctrina de fan/
ctitate et de morum honeAate huius lancnflimi prxlulis^quat ideo prxtet/
Ecco (axo eudaduxi,quia me compellit, ECGO de Colual faxonus uir probus pri/
nus. mo in armis et callens egregios morcs-Cinus uiram dutaxat uerbis duebus
narrare duxi^Eum igitur cum uxor deficeret,fperne's mundi curas, et dete/
Aans opes caducas/efe religioni noArx addixit- Vbi lacris primum humi/
licatis,et deuotibnis fundametis tam gradia de fe polliceri coepit ut omnes
adduceret in maximam fpem ipfum aliquando futurum uirum egregium
atij illuArem . Quod optime euenit. Quare minime fraudati funt opinio
ne fua . Igifhac fpe cocepta a patribus Parrhyfiumut bonas compararet ac
tes,miflus eA,Qui non fegniter agens,tantum breui tempore tam in do/
ctrina q exteris rebus(quas religio expoAulat)profecit,qi fratru fuffragiis,
(porro intellexerant ipfum maximum fructum reportafle ex dicto gymna
fio) Coenobio Sheufenfi prxficeretur. Qui defungens egregie eo ofiicio,
tatam opinione apud omnes tam laycos q facerdotes de fe prxAitit,ut ui/
ta functo antiAite Mindcn(i,communi Canonicorum uoto, in prxfulem
dictx Ciuitatis deligeretur. Humiliter autem fufeepta tiara Epifcopali.coe/
pit intrepide agere quod ex officio fibi incumbebat. Tandem optimum
fmem bono adiungens initio,uita deuotiflime exceffit dimittens fui maxi
mum defiderium.Cuiusnomeadhuc recens in hominum memoria per/
manet.Heus Grariane poft omnes uita functos hunc citaAi,qui inter pri/
LIBER TERTIVS. mS
xnosanrinifes connumerare debueras. GRATI AN VS> Vtmibifcfrob/
wlic/ic ipfum citaui^pnus no cdparuerat. Deinde quid^ V ita functos hoc
^nctiflimo mro concludemus. LEANDER. Nun funtalii Antiflites
ex noftro ordine citandi^GRATIANVS.Sunrfed^iam ipfe txdio affe/
ctus receptui canere mfticui fi diicaxac aliquos^qui modo uitam agunt co/
lam poluero . Aduercis ne tres illos pariter ambuIantes/T res funt A V G V AugufliV
ftini.Qui 1 medio e^ille lufliniana Genuefi nobilifiima familia ortusdittc nus lufli-'
ras Hebrxas^GKEcas^Arabicas^Caldaicas^ec Latinas calles^no minuf^ phi/ nianus Ge
lofopbiam et Theologiam ac oratoriam facultatem .Intuere illud eius ma nuenfis,
dpiu deferens poft eu uolumina illa ingentia uidelicet^utruq^ infitumen/
tum feriptu Hebreo^Arabico^Grxeo^et Latino idiomate duplici^ cu fco/
Ilis ab fe editis^Opus inq egregium^et apprime neceflarium . Bene(uc fcio)
nofliuirum. Te aliquando o Leander dilexit cum profiteretur in Coeno
bioBononiefi, Annfles factus efl urbis Ncuiefis^ iplb ignorate. MDXV
.
Nec tale dignitate nifi fiiafii amicorum fiibire tioluic. V ir eR in teger^ litte
latus^et clarus. Qui ad eius dexteram incurue incedit lenio fatis grauarus
'AVGVSTINVS Caietanus^adfiniRraabusAVGVSTlNVS Ragu/ Augufti/
Cnus opnmus Theologus^ac uir monbp ornatus. Qui ta delectabili afpe/ nus caiera
aupolthosicedic aliquatulufacetus^illeille tuus olim fodus VINCEN/ nus,
TIVS Mutinenfis^Cgninus^qmfubfequif DOMINICVS CoruaraGc Vincetius
nuefis^febaflenfis^Et alios duos no cernis^THOM AM.f.ex albicis Flore muunefis.
tinum Calienfiem AntiTlitem^etlOANNEEM Hifpanum^ qui utriuG^ dominicus
fortunx uices ambo experti ^Tandem aliquando in meliori loco Retere. Genuenfis
Prxtermittis tuiun illum apprime domeRicu THOMAM exfancto fal/ Thomas
uatore ficulum egregium cocionatore^Minoris epifeopum^ No te terreat^
qi klyti Raymildi cardonx uiiceregis parthenopa^i regni pacer fit. His omi-
nibus ut eu adiungas neceffe eR^alioquin poterit de te conqueri^ SignaRi^
LEANDER, Signaui omnes. Sed oro aliquado^prout promileras^finem
facito.lam fellus^ampliusfcriberehaudualeo GRATI AN VS, Placet du
modoIACOBVM Deza honeRa familia fatu Vrbe Tauro Zamoren/ lacobus
. ^
fem^Hifpalenfcm AntiRite uiru itegemmu^Iitteratiffimu^et oi uirtutu de/ HifpanuSt
cote ornatulae. N.Pauagnotu Floretjnu^AntiRite Vapenfem ^inter iRos
poileriores conumeraueris.lam fine facio. Salue et. Vale.
Liber T ertius de V ins llluRribus Ordinis Prxdicatoru abfblutut p Lean
drum Albertum Bononienfem loannem Caroli Florentinum eiufdem
Ord.Francifcum CaRelionenfem Florentinum Canonicil .S, Laurentii^
etloanne Antonium Flaminiu Forocornelidem Oratores Claciflfimos*
' )
7 •
'
.'; i :.;:-;'v>..:^'
' • .- . i’ - '. ''
.-'f 7 A' Ir'- -•''
'At
. .
', l,.. ,-: .
..^- .- :., ' . ..X?a -1
^ 1.7 . 'sv ^ >;.; :'.x^ Ai ^;:A
': '• ' ' 'i '7
':^ > . ' ' ,..•>'3
^ ; ',:
. )
I . f
,;Vi ’ . V j
' \ (',
.1 '
. / ;-.. , , "i: - •- •
>'• .^'0,
y i : < \ -i >' ).i
-i
'-'t
,j'.. -
ii ";:
'
, - ,l' : '7.' .V' if.-. 'f:
.)-.,. „ ^ - A,; ;-A
:
r 'A- u vj.-
i.*::
^ : i.
’: --.i
i-'.-- :
A A' ./
, >A-
yil . > AAtr ; A
. 'l. -
.
* ’ 7 •' • i, •
i yhyjyny./y^jt.! .yyi :r
": V ', /’ / ..; ^ .-A *c
.',: ' '"'A ;'
'. . .;''
:, - . .., ^'i^Hj^u^AAiA A' AA'- « -. , .j
. ,. -..b',^ —' i'! -;'''c " Ai:v'
:;,.,-, A'; . -'niaAiaA . A.-i ; . Ai'. .]-;. t .7
'
t '.^ .;a/;vAA ;A?^ •to- ^-A.:.:/r:rA,.'
, -i i vii-ib';' •
= . . >;i\
.r: Ab :
j ',
. , -AC V.A: AO .; A* a/A-.,!...' .
A.-:;.':,.V'a\ Av.. .,.>.
\ . ; •*
1 .'
(
-' • •
^;:-r-.tA:;::,y':ly..'d\y-
: y A ",
t .'y.A « .'• - - »,• .
.Av‘ ha
;,
‘
' •'Ab-; 5 , ;. \;i;
'
:.'y<s y:.:.- 'yy'- ii/
\ .. .
;' '^iKJV 'AA?'
'
"' '•' V '-y ,: i! i. = ^
qiivAyv i- .•
/aA' ,
, b '. 7 :n {h.f:r-?;n. ii A : -'1 „'
\ ^ : :;
yy y
:;.'i.: y ‘: V: ; 'v ; i:.7 «ii '?(.,;'’ • . s ;. '.yyy!- . - i-'!.- •.'''i.'- . y.y ’.’.';-'-5 . '
iii-.AiiD til y::--;ymyn i. d.,:y- ; b t b yyJyiy'-
;; ; A \ '' /yy-^ ''' iOiiiC; /iiOtA'-* v-r^:iA.b > - 7 b
‘
' ' ’ ’ ' ' ” pr, '.
'
'.
' ^''" ' ;• , . . ' ' '
',Kyy':.y.y 7® '' -- >7777 ;. Jy mvu::';.-
A-
' V ' -•^ ' i
y.
'i
i«a><vwtrwff
DE VIRIS TLLVSTR.ORD.RRAED*
LEANDRI, ALB. BON.IN QVARTVM LIBRVM DE VIRis
Illuflrtbus Or.Prxdic.PrboEmium AdReueren.P.D. Philippum
Satilum Genaenlem Bmgnacenfem Anartitem et litterato/
mm Patronum Optimum.
VEROES ille Ariflotelisacmulus^cu homine fapiete laudare ma
a xime uellet^eu tatu ab litterarii experte diflare aflirmabat^qtu ani/
mal uita uiuens ab animali ficto uel picto /entetia profecto egre/
gia,ac fimilitudine optime accomodata.Nec longe abefl fapietis uatis uerbu^
ad hoc plunmu facies^uidelicet bores lapietia prieditos ueluti lucidiflima fit/
mameti aftra efle^eo ficut luce fua nocte adornant^fic illi homines caligine
ignoratix litos ilIuflrat.Quato igif bonore^quaraiji obferuatia Prorui mic|
tiflime^homxnes doctrinam callentes digni exiflant^tute iudex es^qui nuUu
labore^nuUu incomodu defugies^te totu litteris dedifli^nuc Papix^nunc Bb/
nonix matris ftudiocu^pareris et alumnjc fcbolafticoru et uicoru doctiflfimo/
rum^ftudes.Sed nolo imprxCentia tuas laudes ultra profequi. Dabit alias 16/
cus.Adnoflranucuenio.QuuigitLibruQuartu de Viris Illuflribus no/
flrx religionis contexere^in quo uiri cotinent extra omne ingenii aleam pofi
ti^ac(ut Ita dixerim)inter exteros hoies Semidei^eo qi mortaliba arcana fupra
mudana fuopte ingenio referarut^ac oRederut.Qiioru dux et Imperator(ille
oium diuinoru(pace alioru dixenm)humanoru <5 fecretoru coicius Tbomas
Aquinas^de quo illud^quod de Ariflotelealiquado feriptu legimus^ proferre
in eius laude uerepoflTumus^uidelicet illi pene fuifleinfufum qcqd humanu
ingeniu excipere poflet^te unu ex oibus deligedu putaui^cui illu dedicarc.Lu/
(trabis igif tot taq Semideoru cohorces^tot turmas^ Ta uaria ingenia, tam
egregia,ra ualida et acuta cotemplaberis,ut continuo poflis exclamare. Cedite
Romani fcriptores^CediWiGt^iii.Quoru uitas fidiligeter examini dedens,co
gnofees illos miro quoda modo cu doctnna uitx c6tinena,et (anctimoniain
coiuxifre.Q.uibus duobus in boie coeutibas,Quid amplius in eo defideradil
efl!* V idebis igif quatis iiiris ordo nofter prxdicatorias fuerit exornatus. Qd
C cu aliis fxculis coferre uolueris,uix credi poterit, ta breui tpe tot cminecifii/
mos doctrina et fanctitate excultos uiros buc ordine mudo prorulifTe.Scio' te
plurimu his delectatu ire,quia cu doctrina prxcellis^doctrina prxcetfos amas.
No. n. fieri p5t qn doctos amet docti,utillc clamabat- Duxi uero pofl Diuu
Thoma exteros uiros litteratos fuh quada feftiuirate citare,ut maiore cu uolu
ptate I lectionelector deRineaf ,quia qux in bifloriis feftiuiter legunf,Iibetius
legunt. Acciui interloquutores uiros moribus ornatos Jitteris ppolitos,et bo/
ftis oibus artibus pditos, Qui‘inter noflri fxculi luminaria iure optimo conu
metari poflint. Hos.n.femper tenui colui,amaui ac ueneratusfum.Tuusirte
qrtus liber totus erit^Tuoqj noi iccirco niicupadu duximus. Tmq minime
dubitamus^^frontefufeipe Ixta^ac, Leandtti tuxdigna/tionideditifTimu ama.
DEVIRIS ILLVSTRIBVS ORDINIS PRAEDICATO
RVM LIBER QVARTVS INCIPIT,
IO, GARZONIS BONONIENSIS ORATORIS CLARISS.
IN VITAM DIVI THOMAE AQVINATIS ORD,
PRAEDIC. PROOEMIVM INCIPIT AD LEAN '
DRVM ALBER . BONON. OR . EI VSDEM
ERCVLES VT APVD XENOPHONtc
fcnbitur cum primum pubirceret^in Iblitudinem
exiit. Arqp ibi fedens^cura duas cerneret uias^Vna^
h uoluptans ^Alteram uirtutis^ Vtram ingredi me/
liuseflec^diu fecum multumqj cogicaui£;.Tandem
quis euni exitus maneret^fi ad ruam uolupratis in/
cumberer animo agitans uirturis uiam cofeccatus
eft.Hxc qqa Xenophonte fcribantur^baud rame intelligo^quam is uirtu
tis uiam confectah potuent qui expers penitus fit ueritatis. Confecratum
cum eflfeafftrmat ciim fempiterno ignis cruciam torqueatur. Laudabilior
|>fecto etpnrnantiorThomi Aquinatis lententia fuit^qui non ad illius
uirtutisuiam^quam fibi Hercules duxit igrediendam^fed adconiungenda
cum uera Religione lapiendam omnes fuas cogitationes-retulit. Nulla erat
Herculi ueritatis notio. Thcmx autem illa patebat^quod fummus ille reru
conditoreum tanto munere affecerat. Quid igitur miramur fi non folum
iplefed qui dus lecunturuefligia ^immortalibus donantur beneftciiSi’Neqj
bercules lefe uirtuti ^rfus addixit.Multa ab eo ppetrata funt^quas^ne quid
inioainditatis haberet oratio ^prictereunda duxi.Thomas^ quoad ei uita
contigit nunq mduflria uacuus fuit Ille fcribendo^Ille interpretando^] Ile
docendo Jlleuitia caftigando xtatem fuam cofumpfit.Nec Religionis cu
ram poft habuit^cuius quanta uis fic^hinc fcias^quado eius prxfidio feptus
plura perceperit^q a Ili aut legendo aut audiendo. Hinc in fancrorum nii^
mero repofitus efl His caulis impulfus eius uitam at(^ acta fcnbere inflitui
. Y II
DE VIRIS ILLVSTR.ORD.PRAED.
Quod G aha eflfem opmione^no mediocrc^tato ingemo tantx hcteraturx»
tan tx fanctim on lac m luriam facerem . Cui uero ipfam dicarem te ex m ultis
unum delegi Leander^qui eius uitx exordium imitatus nundii quartudeci
mu fupetgredics anu ad fanctiflima religione aduolafli xu Tboma reiectis
Mudi uoluptanbus^atc^ fpretis huius uitx labilis illecebris^qux homineni
in pernicie ducere folenc-
DIVI THOMAE AQVINATIS VITA PER IO,GARZ,
QVTN VM Latinoru admodum nobilis cfl ciuitas^cx qua fuit
a Thomas^patrc habuit Landulftim nobili genere natu^Matre ue
rp Thcodora Neapolitana^Fratres prxterea duos Ladulfum et
Amoldu uiros (peccatx uircutis at(^ prudendx^ac forores duas honeftate
polleres et lancnmonia. Forte ira caliis tulit^uc ad Theodora^qux per id te
eoccha fic. pus in oppido^qua Rocha ficcam uocac^habitabat(riquide prxgnans aluo
Tboma corinebatjhxremicaquidauir nempe caflitatisattji omnis offidi
diligetiflimus iter coferret qui ut faluratione functus efl^tibi iquii Tbeodo
ra gratulor. Exilias gaudio pueru enixura es^cui nome erit Thomx.Is do^
ctiflimus euadet et rectiflTimis fludiis atq^ optimis artibus prxditus.Cu igi£
Miraculu pueru edidinTet^nucrici traditus efl acqj in balneii deportatus. Erant ei i ma
nibus litcerx obuolutx^quas nutrix admirata cum eripere conaretur jaebri
mas ille profudit. Nutrix pietate comota ab icccpto auercic.Et id no efle ab
te cu animo fuo cdfiderans^balneu egrefla eft» Repente re ipfam matri nun
ciauit^qux admiratione attonita pueru in gremio lulcepit at^ aflfentationi
bus litteras de illius manibus ademit quibus illud faluhs noftrx pnneipiura
Aue m^ia cotinebatur.Aue maria gratia plena. Matri uero^quonia in reddendis litte
ris tarditate utebatur manu porrexit^qui ut uon compos factus efl^eas ab/
Ibrpfit. Cu aute mater quodna puero uitx genus futuru eflfet^ cognofeere
inftituiflec^quida fcia eruditus ad ea profectus e, qui fi anteq puer inqt^qr
(tu et uigefimu egrediatur melem lacbrymas efiundat^ac re aliqua inlpecta
modii Ratuat^eurcitolumma ex illa uoluptateperccepturu.ld ita fore res
ipfa docuit. V t enim puer lachrymas efllindebat^cofeflim libello allato illis
temperabat^ut qui aderant^no modo admirarenf^led eu quoij faterenf^q
Annus .y, omniu bonaru artiu ac difeiphnaru magirter futurus ellet et princeps . lam
Thomx. Thomas quintu agebat annu^cu de eo in difciplina tradedo^parens curam
Cafinum fufeepit. Ab Aquino no longe abell calinu prxclara qde ciuitas^fed latino
ru nouiflima.In ea extrucriTen: monafleriu Benedicto dedicatu. Huc pofl
eaq deductus e Tbomas^cuida^q. boneftiflimis eu mOribo et optimis oma
ret difdphnis^tradif magiflro^ quem plxtumi^^^ut qd deus eflet^exponeretji
LIBER QVARTVS, ,,,
precibus fatigabat. Qus ab illo proferebatur^apud memoria deponebat. Tho.tena
Qui fibi arrogan tiam Ium ebat^eorii uitabat focietatem . I d i ocan di gen us^ ci memo/'
quod illiberale^petules^flagitiofum^oblcoenum crat^defugiebat^ guod-uero tix,
degans^urbanum^ingentofum^eo delectabatur.Nocte mcerdiucji plus duas
horas in deferendis deo laudibus abfumebat^Harc abbate i admirationis ta
tum adduxerunt^ut parenti adolefcentem remitteret^qubd non paruam ei
iniuriam faceret^quando Neapoli tot ingenia floreret^quibus adiixtoribus
in optimam pofTet frugem euadere.Cum igitur Neapolim adolefcens ue/ Tbo.Nea
niflet ad gramaticam rhetonca^dialectica leubuit.ln his difeendis Martino poli uenic
quoda ufus efl focio^pbyfica uero naturalecj fcienna ex petri hibemici hau
fic fontibus. Difficile dictu efl.quantii in ea profecerit ^Fama percrebrefee
bat unii Neapoli eflfe adolelcente^qui eximiis^egregiifq? uirtutibus lupera/
tet jctate. Sed cu animum ad perfectiora couerteret^et fi tertio et decimo ef/
letanno^fcfe prxdicatoru ordini addixit inflinctu afflatuq^ diuino cocitus
Omnes fere ciues^quod nobihllimus adoltfcens ac magnis opibus affluens
omni mundi cura poflhabita ad xpi Religione aduolaffet^maxima tenuit
admiratio, cum qui eo uitx genere delectantur,bos paruis opibus ac facul/
tatibus prarditos effe no folii oporteat,fed ena neceffe fit. Eam re pater ini
niicqcuIitanimo,fummo(^ dolore affectus eff.Nec mater minore^cu qu*
a Thoma acta erant,cognouifIet,animo dolore edeoepit. I gitur magna no
failiu matronatu frequentia Neapolim cdtendit. Repente flimmu ea uiden
di filii coepit defyderiu . Qui Thoma cuftodiebanr ne cu matre colloquiu
haberet,adnitebantur,fulpicione perculfi.ne ta^o munere,quanto eos do
nauerat deus priuarenf. Ex quo iuffa patrum Roma miffus eft boneffiffi
mis ac lapientifTimis uins comitatus. Vt de eius profectione mater certior
facta eft^Romam iter cotulit.Intra urbem mons ell^quem auentiriutii uo
cant.Ineoextructum eft templum Sabinx dicatu. Eo deductus e/l: Tbo
mas. Vt uero eius prxfectus matre ueniffe ex nunciis cognouit,nulla inter
poCta niora Tboma Parrhyfium mittendum duxit,idquod matri nunda
tum en:’Sub idem tempus qui Thomx fratres erant,fub Federici Secundi
Imperatoris fignis militabant. Is ad oppidum,qUa Aquam pendente ineo
lac uocar^caflra pofuerat. Ad eos litteras illa perferri curat, quibus admonet^
ut omnem diligentia adhibeant ,ne Tbomas parrhyfiu adducatur. Ipfum
cum Religiofis prxdicatonbusquifefeilli comites prxffaritintercipiendu
curent, Nec patiantur qux iplbs in lucem fufcepir, matre tanta calamitate
oppnmi.Quarein mifera,at^omni Ipe deflituta pietate comoucantur.
Has litteras cum hi diligenter aecuratex^ legiffent^uehementer comoti fut.
y lii
DE VMS ItLVST/ ORD. PR^ED.
De Verbo tncarrtato . ^ ' - Dc xternicate mundi.
De Quattuor oppofitionibus. Extat prima pars furox totius tbeo/
De Verbo Item, ^ j - logiar^ltem prima pars fecundx et
De Demonftratione. ; fecudalecudac^ite tertia pars.
De Natura uerbi et intellectus. Quodlibeta
De Fallaciis. Ec quarftiones de ueritate.
De Angelis. Libros fententiarum^quattuoruolu
DePropofitionibusmodalibus» minibusexpreflit.
De Vnitate intellectus,- Aduerfus Gentilium perfidia(utfu/
DeNaturaAccidenris. ; ' pra diximus)libri quattuor.
De pfectione CbriAianar religionis. De potetia dei nolumen ingens.
De Natura Generis, ; "i ; Extanteius quacAiones de mrrutib)
De Vit* fpiritualis perfectione* in comuni et unione deinde Aia
De Potentiis ariimx. • -r de malo de fpualibo creaturis.
Gon tra Impugnantes religionem li/ Aureu opus fuper Euangeliis.
ber unus, * - Expofitio fuper EpiAobs Pauli^
De Tempore? ;
‘ ^
De Regimine principurai Super Hieremia. Super lob.
De Formaru pluralitate Super Canticis.
De Regimine ludxorum SuperMatthxoct lo.infpali.
De Natura SyUogifinomm. Super Dionyfio,
De Forma abfolutionis Supet Booetio.
Summam logicjc uno libro comple/ Super Omnibus fere libris Arido/
xus cA. telis ^et prxdicabilibus Porphytii.
Decretalis , FirmitCEj cxpofirionem Et libro de caufis.
uno libro retculit. Extat eius GopendiuTheologii.
De Inuentione medii Sermones prxterea Dominicaks ct
Item alia decretalis expofitione dl/ feAiui,
namus uno libro complexus ert. luAiiinfuperVrbani pontificis in/
De Natura luminis liber unus. Aituit Corporis CbriAi officium,
De Sortibus. ? , Item fcripfit fuper aliquibus nocnit
De Natura lod, nis Pfaimoru. Et multa alia qu*
De AArorum ludiciis, ad nos non petuenerunt,
A natali uero domini Saluatoris^aim debita exiuit^anni agebantur mille
ducenti feptuaginta quattuor^cuiusuitam fancriflTime actam acdecurfem,
et miracula quar quotidie tenebantur^Ioannes Vigefimus Secundus pon/
tifex Maximus clim animo fuo confideransin (anctorum confertbmw
numero reponendum putauit.Sed ut adipfius obitum redeam nondum
corpus ia fepulcbro coiiAitutum erat^cum loannes Eerencinus utri%,
oculif
LIBER QVARTVSv
oculis captus eo fefe deduci iuffic^qui ut illius fadei ofciilu adixJOuiVdeu^ut,
tanti uiri mcnns m priftina reftitueretui: lamtatem^ precibus oblecrauit. Su
bito uori compos factus cft, Anni qiuniiepmageni mterceflerut cum eius
corpus ad urbem Funi^s delatum eft . Portremo annis houeni^uigenis
exactis ad Tolofam^qux Galhamm efl ciuitas juflfu Vrbani pohtiftds ma
ximi deportatum eft.Non referam reliqua eius miracula^ quonia lucecla/
noraexiflunt.Quarefincfcribendifaciam/tiUud unum addidero, Nudu
exrinfle aliu^qui Tho .et fanctitatc etlitteratura fuperauerit. Quare illum
omnium uirtutum fuifte Gmulacbrum fateat^non folum oportet^uerum
etiam nccelTe eft.
VIRORVM ILLVSTRIVM SACRAM SCRIPTVRAM
DJLVeiDANTIVM LEANDRI DIALOGVS
INTERLOQVVTORES HIERONY
MVS. LEANDER.
VVM TERTIO DE VIRIS ILLVSTRIBVS RE
q Iigtonis mex libro finem ance dies Pafchales impofuilTem et
lam lam uerisfe ingererent initia^ circa mcnfis Apnbs ktiferi'
principium^quo Izetati folent omnia, cum Terreftna,tutn Hierony.'
aquatilia,ct prirer ea ,etiam aerea,ac bominii corda et corpora ^ex eo ^ re/ V icdinus
itetis obfoletis temporibus fqualidis,imfaribus niuibuf^ oppletis,ac uento Matthxus
mm turbinibus', ueluti ad reantiquatum Mundum accedere uideantur, Batidellus
uolens etipfe lattariaccico Hieronymo plegapboeta Vicentino uiro placi/ Pbllippus
dulo et amoenifTimo cum Mattbxo Bandello Nouocaftrcnfe boniinc flo Mufotus.
rido, nitido, at«j in Icribendo accurato , Philippo Mufoto Conterraneo Tbomas
fuauiflimo Condonatote et delicatiflrimd,Tboma Radino Tbodifco pia Radinus,
centino baud uulgari doctrina elaborato ,Bartbolomxo Mortario emu/ bartb.mo.
ctoet c6pofito,Gratiano Laudenlecu loarine Maria Veneto baud illcpi Gratianus
dis adulcCcdibiis,ncc triuialibus,43feflbnbus ord.noftri accefli i qufda gra lo.Matia
.
oflimam planiciem ad Apenini radices montis fitam floribus diucrficolo/ y
ribus ubi(^ refertam , ultro fubfequdibus illis latina: lingux luminaribus
loane Anto.cum.M, Antonio filio Flaminiis ForocornelienCbus deli/ lo.Anto,
tiis obfemadifTimis atqj uiris rarifrimis,et Philippo Pbafianino profeflbre M* Anto.
bonaru artiu diligeriflfimo,cUius i medio fonte ifignis pulebricudinis ,ma Flaminii,
ximo artificio laquearibus ornatam ,et fiphonibus nouem aquas profiin/ Phibpptis
dentibus largiflimas confpeximus duos nuulos ex aquis caufante,afipbo pbafianin.
nibus detiuatis,obricara(^ quernis tenerrimis uirgultis fimillimis ad inftat
Z
DE VIRIS ILLVST; DRD. PRAEDIC,
• ncmoriS:^ et myrtis ^necnoti lauris^buxifqp m diuerfis animalium figims
deductis^ quos inter conuolabant omnis generis auiculsc dulciflimos
concentus emittentes^Allectiigitur opaatate umbratili arbufculorum fc
dulcedine auium. cantus^ aquarum qp crepitantium ex. fonte exeuntium
fufuru ac loci amoenitate omnifariam illuc feceflamus.- aliquantulum laxa
turi animum communi uoto.Et loris aut potius refrigefacris ahquantu/
Ium frontibus ^(porro tum ex irinetis diuturnitate^ tum arflu promeridia^
no^etfole defup coqucnte^plurimum farigati et percocti fueram us)mfo
Diui Thomic Aquinaris illius inq rerum diuinarum ac bumanarumopti
mi eognitoris(qu3ntum mortalis quifpiam debili ifto noRro intellectu ac
tingere ea poteR) Triumpho, Quippe curru ante enectus fuerat,prs;cer
dentibus quibufdam,tubis,cornibus,ribus ac pluribus aliis inRrumentiS cii
crepitaculis lignum dantibus,currum jplum uirgimbus quattuor iducenuV
bus magno exilientibus gaudio,cura lignis in manii fuis^qubrum i primo
luRitix nomen inlcriptum erat,alcefo Foiititudinis,certio T emperantiar,
et Prudentis qtiarto,pluribus turmis liiblequentibus uirorum llluRtium
Quas albo lapillo notare decreuimus,ut exteris tantorum uiroru nomina
et res geRas fere epitomate uno,quo laetati poRint-aq admirari^crederemus
Conledenribus omnibus, H IERO N YMVS plegaphceta ille amcenifli^
Laudes hic mus uir omni uirtutum genere fulFarcinatus. Quid in eo defiderari licete
ronymi ui Is enim eR prxRanris formx,affebilis^duleis,Neeeum Muficesconfonan)'
centini tiae latent nqc i organis modulationes nec in poetica aut oratoria tropi nu
meri.ftgurx,pedes,et coetera ad id genus attinentia^^Soleo .n ,ipm appellate
familixnoRrxamoenilTimum uiridariumet delitias xtatis noRrx aflun
gens,Ceienim primum loquendi facultas data a nobis fuerat atqp nomen/
clandOin meqp celpiaens(porro hanc notandi prouincia fumpferam,con
fedentium pari fui3Tagi6)Heus LEANDRE infitDiuum Tbomaillura .
Magnum curru eueeeum ueluti triumpharem fignaRi ^LEANder.GAR
ZO ille conterraneus meus,ille inquam clarillimus orator, quo quattuot
annis,dum in humanis eflet,in difeenda oratoria,foeio atep adiutoreufus
fueram ^Rilo eleganti Cgnauit. HIERO NYMVS. Sar'eR, Signa illud ag/
men immediate Currum fubfequens laureo ferto ornatum. Cuiusin me/
Hugo.Cat dio(utuides)eRille Hugo defancto Theodorico Cardinalis Ecclef x Ro
dinalis manx deferens ingentia uoluminafeu Commentaria fuper totam Bibli'
Opera per am ab fe ec^ita tanto ingenio elaborata,tanto labore excocta ,ut poR ipfum
i^m edita, nemo eam prouinciam,prout ille fecerat, tot gloflematibus, tot fcoliis,
tot lenfuum uarietacibus, odorare aufus eR. Quamquam nonulli(ut reor)
Icriptoru infeitia aliquando uoluerint Opera per ipfum edica,et ptxcipue
LIBER QVARTVS- 136
totncn taiia fuper pralteriuhi alterinefcio cm falfe et allucinatcr adfcrjbeter
Ecidices fup utrucg iftmrtietu cocordanas uocatas Biblix fecu portat.Sat Cocordaa
pronuncdetantouicodictufie^acfplenuni i terno libro (cripfifli de illo. tis.
Quem cernis poH: ipllim tam compofire incedentem B ERN ARD VS de bernardus
T nlia ex oppido Nemafb GalUx Narbonefis eft facrarum litterarum egre de T nlia*
glus iterpres^qui uita defunctus e in uirtute fua anno domini^Mccxcy. 1111,
Nonas augufti in Coenobio Auinionenfi^er exinde tranllatum eius cada/
uer Nemaliim natale folum , Hic dulciffimo nectare diui Aquinatis Tbo f
mx’ doctrinae apprime imbutus fuerat, Polluit clarilTimo^ac exactiflimo lU i
dicio^ Affirmant eum uiguifle quadam naturali prudentia^et fuiflfe uirum ^
gtauem^maturum^circunlpecmm^paruiloquum ^et oium uirmtu limula f
emm^ingenio acn prompto ^ate^ intellectu fublimi et profundo ^et aliqua
do Prouinciae Galliae Narbonenfis cdximni laude pr2cfuiflre^^ati^ id mu/
nus iufliflime Jntrepidcqp ^patrum noflrorum luffragjo ;cgifle. Edidit uir Opera pec
litteratus Commetaria fuper pralterium^pro una parte^luper Cantica can/ ipm edita.
iicomm/uper loannis euangelium ufi^ ad.xi. Caput inclufiue/uper Apo
calypfim.Ad intellectu uero fublimium ueritatum fcriplit tractatus duos
perutilium quxftioniim^ unum uidelicet de Cognitione anims corpori
coniuccx optimum ^Alterum uero de cognitione anima: feparatae fed mor
te prxuentus^nequa^ ad fine perductum .Quscfhones de differentia efle et
ellentiae^Quxffiones fuper AffrologiS^Quarfiiones de potetia dei^Quod/
libeta tria , fed quia illa nundum quado uita exccffit,^ in ordines redegerat
pro uoto fuo^et quxdam quxfliones particulares et f excerni difperfi fuerat
non m publicum exiere/Illequem intueris ad eius dexteram IO ANNES loanes de
Chtiffopbori de Minda eff qui in manibus portat Commentaria fua lup Minda.
quattuor Euangelia^fuper Pauli epifl;olas,^fuper Canonicas,^Qui et aliqua Opera pec
do libros de anima et ElencbosAriftotelisimpenfe notauerat,jCirca annu ipm edita.
dbmini.Mcclxxi.cum G V ILIELMO de Altono faers Tbeologia: pro Gulielmm
feflbre deferente poffillam fuper Matcbxi Euangelium ^item de decem uir de altono.
ginibus^ec fuper Ecclefiaften^Nunuides THOMAM de Suetonia Ari/ Opera pec
glicum cum plalterio ab le glofato:’Aduerte illud eius mancipiu polT ipm ipm facta,
ferens fummam tbeologiac^cum quaftionibus difficillimis pro declaratio/ Tbomas
ne doctrinx diui Thom* Aquinatis ,^ec duobus quodlibetisjtem de rela/ Anglicus.
tione fuper prxdicamenta.fexprincipia^fuper librum priorum,^cum com/ Opera pec
plemento ad feriptum diui Tbomx fuper librum Peryermenias^Item de ipm edita.
V nitate formx^circa anu domini florente. Mcclxxvii, Ad eius leua ille NI Nicolaus
CO Laus Gora Gallus incedit cu uolumine faris gradi cotinete cometaria G oram
.
ab fe edita fup ecclefiafticu egregia et rariflima^ec fup canonicas epiflolas^ Opera per.
m. Mattbxu^et Luca^ec i pauli apoff, epiftolas^cu pfalterio feboliis ornato, ipm edita.
Z u
DE VIRIS lLLVS!r-;GRD> PRAEDIC,
ocmato^et Apochalypfi gloflematibus excellentiflTimis fulta. Me miferis,
Robertus (peccari eius diflmcnones et Themata pcripfuim fcrjpta ualde accurata
Olcoth . circa annum .Mccxcy . Nun cognofcis lUum Anghcum RGBERT V
M
Olcotb uirum prsftantiflimu et moralififimumyln eo,quem cernis ^libro
Opera per abeo delato^ commentaria elegantillima ac fufiflima omm<^ eruditione
ipm edita, refertiflima per ipfum edita continentur fuper fapientiales libros^ec in fe/
pCem prima ecclefiaflici capita^cum nonnullis moralitatibus delicatiflimis.
Ite fup fentetias,et quxfliones de naturalibus motibus et effectiba Rellatu,
Domini/ Cuius exitus fuit circa annum falutis noflrac M cccxiiii* Aduerte ^ bene pe/
cus tolola/ dibusfuis gradiatur frequentibus paflibus ille litterariffimus tiir^DOMl/
nus. NICVS Tolofanus fecum deferes uolumen magnum,u3rium,multiplex
Opera eius doctiflimum afuo nobiliflimo ingenii promptuario depromptum fupec .
Paganus, inflrumetum uetus in anno domini, MCG.GXIIII, Nep PAGANVM
Opera ab prjetermittas cum poRiIIis luis luper penthatheucum ^Librum Jofuejudi
eo edita. cum^Ruth^Regum^Paralypomenon^^Efdram^Neaeraiam^ThobiamJob i
Salomonis Parabolas^EcclefiaRen^.Cantica.Sapietiam^Pfalterium^Quat/
lacobusde tuor maiores prophetas fuper Euangelia^et .Apocalypfm^anno Domini
Sufaco , f lorecem , Mcccxxiii . V ides illos duos fubfequetess' Alter enim eft J AC 0/
BVS de Sufato Comobii Coloniefishaereticorum feuerus cenfor^aclima.
Opera per Qui ut uir diligentilTimus luper Matthsu fcripfit,fuper librum fapientix^
i|im edita, in Epiftolas Pauli ad Hebraeos^item in Matthxum uolumina tria fufifli/
ma,in EpiRolam ad Titu duo uolumina ingentia ,icem uolumen unum
fuper Miifam^fuper quattuor libros fententiarum ad litteram,Tractatura,
de ueritate Conceptionis Beate Virginis Mariertem Tractatum de hora
mortis ChriRi^de origine et unitare ecclefie^Ctonica unam,Mappam mii
di,etidem ordinauit ordinis noRri pnuilegia,apponens quafdam eoum»
dem defefliones Edidit Collationes breues latino fetmone et diRinctiones
") •)
Fccdericus breues^et longas^pro arte colli gendi. I tem Cronicam breuem rerum gefla/
V enetus, rum ordinis noRri^circa annum domini, Mccccxy .FOEDERI CV S Ve
Opera ab netus alter eR magnus Theologus deferens fecum materno fetmone etde
fe edita , ganti commentaria optima ab fe digeRa in Aipocalypfim . Aduertis illam
loanesthe turmam Vltramontanorum ta leta fronte ac hilari f^acieVHifuntuiri do/
uconicus , criffimi qui adnituntur cum ceteris Diui Thome triumphum fua prefen
Opera per tiafuife^ operibus ornare. lOANNES de Erdemberg Germanus precia/
ipm edita, riflimus Theologus^qui ante ceteros incedit ueluti dux,is eR portansjn
manibus ingentia uolumina ab fe fcripra^uidelicet Lecturam fuper utriiij
Alius Io, inRrumetu^qua Biblia uocat^et cometaria in quattuor fentetiarii libros q
theuconi. eR ad eius dextera poR^IOANNES de Sterngaffenfimiliter germanus uit
O^a eius, uenerabilis cu feriptis fuisfup libru fapietie^pfalteriu^nec no cu lecturis fuy
LIBER QVARTVS, ,57
(ententian^ ct qu^ftiombus m totam philofopbia naturalem^n libru de
bona fortuna et SermombuSjde Tempore ct de fanetis^ et ad Leuam .N. N.Gcrm.
Theutonicus baiulans cdmetana p fe acta fliper cantica et tractatu de alce
fu cordis ^er de arte pratdicaridi . Et HERMANVM de Terroifitciam po/ hermanus
ftilla fuper cantica intuere bos fequente^SJ BITON EM menenfem cum Sibiton
.
tractam fuper orationem dominicam. THOMAM fpermam Anglicum 7 bomas
Theologum pcxflantiflimum deferentem comentaria^qus aliquando c6/ Anglicus.
texuit ,in Genefeos libruin^i epiflola ad Hebrxos^ct fuper lacobi Canoni
ca.Et alreru T H OM AM Anglicii de Maleis non conteplans facraru lic^ Alius tbp,
. terarum doctorern portante fcripta a fe facta fuper pfalterium fupec fente anghcus
tias^fuper Au^-iflinum de Ciuitate dei^Tracraru^ de Statu animarii pofl cemetari
mortem:? llle^que cernis tanta de le opinione prxfeferre, Anghcus efl^ ille i Aug . de
uidelicet egregius comentator pfalteriiTt nonuUorii alioru librorii Biblix ciuitare dei
ac AugLiflini Libroru de ciuitate dei nomine NICOLAVS Treuetb. qui Nicolaus
non bis laboribus cotentus texuit nobilia comentaria in Boetiu de Confo T reuetb*
!anone.itc fuper Declamationes Senecx Juper problemata Ariflotelis^fup opera per
Valenu ad Rufiniipum Annalibus ab urbe codito ufqj ad Cbriflu Salua ipm edita
tore cn nonnullis aliis operibus. Nd ne uides GVILIELMVM deMaf- Gulielmuj
Anglicu doctorern inclytu proferente poftillas fuas fuper aliquos libros anghcus,
Biblix et Euangelio de decem V irginibus et ahu eum fequetem doctore
BERN ARD V M uocatu ex Hifpania oriundu qui portillas infignes c6/ bernardus
fcnplttluperplures libros Eiblix^item tria quodhbeta^item quxflionesde Hifpanus
fpirituahbus creaturis ,de potentia dei deanim»coniucta^ de Anima fepara
ta et aha opera multa prxclariflima:'Reticebo ne T V LLl V M Dacu uirii Tullius da
infignem ornatu comentariis^qux aliquando ediderat in duodedmpro/ cus.
pbetasminores^etlibrO de potentiis animx^aut lOANNEM Genouen/ lo.genou,
fem cognomento Catolicone gradiente poft iftos cum poflilla (uper loa
nem ab fe contexta^et tractatu de fpjntu et animaret cum fuo illo Voca/
bulario^quod licet a plxrifi^ fufcpdeqjfiat tamen illis ad potiora uix ini/
na fubminiflrauidFacile e inuentis (credite mibi)addere^difficile uero ini/
tium inuenire. LEANDER. lam prxteriere omnes ad illam turmam at/
tinentes quare ut aliquantulum re Hieronyme amicabiliflime quieti de/
das adhortor et aquam delibare^ ut fauces tux refrigefeant^ Permitte E an/
delltim aliquatulu f uos citare. H J ERON Y M VS. T uis iierbis fuauiillme
Leander acquiefeam dummodo illum qui ultimo loco exteros fublequi/
tur lOANNEMde Verdiaco nomine lacrx Tbeologix Baccbalarium Io.de Vet
cum libris fuispuos fuper plures libros Biblix fcripferat, fignaueris.LE/ diaco.
ANDER Signaui.HIERONYMVS.HeusBandellenomenclanditibi
officium permitto. Z lii
DE VIRIS ILLVST, ORD, PRAEDIC.
VIRORVM ILLVSTRIVM NODOS THEOLOGALES
SOLVENTI VM EIVSDEM LEANDRI NOMENCLA.
INTERLOQVVTORES BANDELLVS.LEANDER.
ERBIS fmsa Hieronymo plegapbccta modo adbiEito MAT
u THAEVS Bandellusuirmfcnbe.ndpfloridus^clarus^nitidus^
emunctus et accurratus cuius mfignes dotes fl narrare uoluero
me potius tempus deficeret^Eius fcnpta totum illum efftngunt^ uidelicet.
Aegefipus luus Lacinus^quem aliquando uernaculum latine^et erudite lo»
Laudes qui fecerat^Orationes diuerfic et impnmis illa per eum babita coram Sena
Mattbxi tupopuloqjfirmanoannodomim\MDXIlL pro gratiarum actionibus
Bandelli» pro fynodo noflra^qua origo^et res gertx firmanx Ciuitatis ta oppulete^tl
amplexae eleganter continen£^ut a firmanis exemplu conrinuo m archmis
Vrbispro xterna memoria reponeretur^et carmina uernacule copofita^ut
Fracifcum petrarcba pronnus reuixilTe omnes teflari^ac affirmare poflent.
MiHa facio extera operamur quoruda illuftriu uirorum ex plutarcbo uitas^
breuli Epithomate coplexas^et Vita patrui fui V incentii Bandelli ac nonul
loru aliorum uirorii infigniu^aflurgens dictoi^ confedennu omniii audici
fefe nomenclatore fequctiu prxbuit^Heus Leadre inquiens^ne omittas Eri
Bonus ho bere per me citatos^Quid facisc^quid immoraris!'En ia pertrafiit.BON VS
mo Bnto HOMO Brito^et cu eo HELIAS Bruneti de Brageriaco petragoricenfis
Helias bru diocxfis uiri (cientia et moribus prsclari^Qui ueluti duo fulgentiflima lu/
beti. minaria Tbeologix circa atyiu domini Mccly.Parrbyfii tuc litteras ^iphi/
tebantur in Coenobio prxdicatbru^quando uniuerfitas Rudii^ auctore ixv
ro illo uafri Guibelmo de (ancto amore^aduerfabatur prxdicatoribus et mi
noritis . Veru enimuero^deo duce^fic prxualuerat doctrina^ac fcietia cu elo/
queiitia boru duii coniuncta^^ exteris doctonbiis omiffis^ad eos profi/
tentes quotquot erant fcboladici fere omnes accederent^SignaRi:'LEAN
DER.Etnotaui^etbene notaui,Sub(equere^Nec difl^ras^quandoquidem
frequenti greflfu illam turmam uideo progredi. BANDELLVS. Ha
Tbeodor. ba^Cito nota THEODORICVM de Vriburg decorem Tbeolo/
gix^qui fcripfit libellu de V ifione beatificande Generatione lucis^de Qiud
opa p ipm ditatibus rerumnDe tribus difficilibuSnDe defenfione priuilegioru ordinis,
edita de Mendiris rcrUnde T emporCnde Y ridende Origine prxdicametorUnCirca
Egidius. annum falutis. MccIxxinCum EGIDIO de Lifciuiis Baccbalatio Sacr*
TbeologiXna quo de V nitate f ormaru libellus editus zPict de I mmediata
Hulricus. uifione diuinx efTentiXnflorere in anno.Mcclxxi. et H VLRICO Tbeu/
tonico fimiiiter Baccbalatio cum fumma magna Tbelogix fubtilinCt C5/
mentanis fuper fentetiaSnCt Libros MetheorUneode fere anno f lorentenNec
LIBER QVARTVS.
ptxtetmiCerls G VILIELMVM de Quintiano Petragowccnfcm Tbco/ Guiliel,
logu clanfTimum Parrhyfnmmm ingentis Iitteraturx^Cmus obitus fiierac
anno domini. Mcclxxmi .in Mote pefl"uIano^ubi litteras docebat. H Vgo/ Hugo.
nem obm prsfidentem Ccenoba Argentinatis cum fuo theologiat copcn/
dip Meclxvia. eri OANNEM de T urno mrum optimat fcieti» Gptimxi^ loanes de
doccrinK.Mcdxxviu.Nec V LRICVM Theutomcum cognometo En/ Turno,
gelberrum uicu doctrime prseflantifliraum^Qui licet no fuerit doctoribus V Incus,
Theologiae adicnptus^nequa^ tamen eis extmc inferior prout uideri pot
in bbro ab eo edito^quo enodantur nodiplures tam in Theologia^ ^ in
pbilofopbia^ex quibusfadle intueri licet huiufce uiri praflancia^Porro ad
eum audiedu frequens fcolailicoru numerus accedebac.Tande poftg prO/
uinci* Tbeutonicar prxfuerat omniii cu immefis laudibus ^Parrbyfiil acci
rus^ut litteras proficeretur^priuf^ id attingeret uitaexceflit anno domini
Mccixxvii. Nota etiam lACOBVM de Mercato uirummagnucbicipu/ lacobo dc
Ium olim Diui Tbomx Neapoli ad annum domini. Mcclxxxii.IO AN/ MercatOi
NEM Parrhyficnfem Tbeologu pixflanflfimil portantem manibus feri/ lo.Parrby
pta (Iiper libros fententiaruhi a fe edita^et libellu de Y rideret contra corru/ fienfis.
pforiu.S.TbomxJtem Cometariain libros Metbeororii^ Ite tractatum Opera pee
de V nitate effe et eflentix Jtc de T rafubflatiatione panis et uini i facrame/ ipm edita,
toaltaris^et Apologeticu de adudu Antichrifli. et RICARDVM Cia/ Ricardus
poei Angficp doctorem Tbeologia: doetiflim ii proferete fua commetaria Anglicus .
luper libros fentedarucu libello cotra Corruptoriu Diui Aquinatis Tbo
mai^et tractatu de V nitate formaru^et de immediata uifone diuinae effen'
ti* SignaRi OLIVERIVM Britonem (aerarii litterarum interprete cii Oliuerius
fcriptisfiisfupfentetias^et libros Elecborii Ariftotelis flordem.Mccxcii. Brito.
cum RAINERIO Pifano deferente fuam Pantbeologiam opus immc/ Rainerius
fum^et excellctiflimu^in anno dommi.McccxiiiiVLEANDER. Signaur Piianui,
fed uercor ne nimis intempefle fignauerim^eo cp nudu proceflit in his tuc
mis.fortein illa turma erit fubfequete^ Verum quid agat' BANDELLVS
Ex quo fignaRi^fignatus (it. Vnum illud ne prarterieris de tato uiro. qp co
texto opere illo ta prxclanlTimo ab eo pro Cocionatonbus (acri uerbi^Cui
Raineriana nomen inditu eft^et ab ipfo Pantbeologia uocata^ex dictis di/ Rainena/
ui Thomac et Alexandri de Alescet alioru optimoru uiroru morti appro/ na.
pinquas^cu ei facratiflimu Chnfli corpus pro more in grabato quiefeenti
deferretur oontinuo his uiribus^quibus ualebat in terra proiihes^et profcu/
be's fic orfus eR.ChciRus lefus orbis terrarii dominus fupet acerbidimam Atf,
emeem fpititu efFlauit propter bominu amorem^et ego uibs homo^pec/
catis obnoxius^in lecto decumbens moriar:' Ne finat hoc ipfe redemptoc
«neus^ut boc perpetrem. Sicij adatibus fratribus deuotiflime uitafunctus ^
DE VIRIS ILLVSTR.ORD.PRAED.
efl^circa annu domini.Mcccli. Aducrte Leander illam turma pergrandem
ultra progredicte^llle^primus qui ante alios tam delectabili afpectu ac ele/
Bcrcnga/ ganei forma graditur^eft ille eloquens BERENG ARI V S Notarii Are/
rius Arela/ latenfis ex Gallia Narbonenfi uir religiolus^et optima doctrina clam": pat/
tenjjs. rbyfinus doctor^egcegiufij facri uerbi orator^ Qui annis qmnqi et trigm/
ra facras litteras docuerat^ac praefuerat prouincix illi plurimo tempore^ De
ceftit lam lenio confectus in Coenobio Montis Peflulani^ anno domini
Meexevi^et fepultus in xde ante aram diui parentis Dominici. Qui paula
Ium poft eu incedit aliquatifper admirabudus ueluti fubdubius^D OMl/
Dominic. nicus de Alquefla Aragonefis efl Theologix profeiTor^et Parrbyfiefisdo
^ alquefla ctor^uir celebernmx doctrinx^et ingenii acris. Cuius obitus fuit in Cccno/
bio Cxfarauguflano.Mccci.infraociiaaam diui Martini. Et illos Gallos
no cernis^ AMANDVM de lancto Quitino uidelicet.et FERRICVM
Metenfem uiros ingentis doctrinx clarxi^ fcientix Parrbyfii docentes cir/
ca annum falutis. Mccci.etREMlGlVM Floretinu cu AYCARDO
Germano moribus et icientia probatiflimo^ iuflbs anno domini. Mcccii.
a pontifice doctoratus Romx infignia accipere^'Porro Aicardus ^scedente
tempore rexit Saxoniieprouinaa. Cuius doctrina ueritatis bofles appri/
me perlenferuc.Quin et G VILIELMVM' Petn ex Godino Baionem
‘ fem^uirtl magnx religionis et fcientix prxfectum p rouincix Gallis Nar/
bonenfis obferua cum RAIMVNDO Gurlla Taraconclc Gallix Nar/
bonefis doctore parrbyfino maxima doctrina ornato^ Qubrti obitus exii
tit circa annum domini. Mccciiii. Ha ba cito cito illam prxtereute turma
confpice^quiab anno.Mcccy.ufq^ ad annum. Mcccxly.fuccefriuis terni-
poribus^prouf in annalibus Hieronymi Albertuni Bononienfis per fin/
gulos annos uideri poteft^floruere^quorum obferuatione temporii ideo
bic prxtetmifi ne lectorem faflidio afFiccrem^Qui in illa turma fe ueluti
ducem exteris prxfert ARNVLPHVS Leodienfisuiracns ingenii
Qui ad eius dexteram ille Catbalanus ROMEVS patria Maioricrfi do/
ctiflimus^cum BERENG ARIO de Landora^Qui ad leua RAIMVN
D VS de Corrauino ex Gallia Narbonenfi onundus theologus prxflan/
tiffimus^cum lOANNE Parmenfe doctore factarum litterarii celeberri
mo^QuipoRiRos incedunt tam fefliuiter loquendo lOANNES Nea/
politanusuirinfignis cumfcriptisfuisfuper fenrenas PEREGRINVS
ToloIanus^ALANVS Gallus^RICARDVS Anglicus.lOANNesde
Louanio Gallus difceptatoracerrimus^uii: integerrimus et deuorioneap
primepoIlensJOANNES Mantuanus fcictiacIarus^HVMBERTVS
deSenonis Gallus^GARINVS de Giacofacrarum litterarum interpres
H V GO dc Duccona. Anglicus uir litceracupa ingenti prxditus^ qui alif
LIBER QVARfVS, ,,,
quido magna cum laude Anglicana rexerat prouinaa,PETRVS Stro-»
2 a FIorecinus ingemo acri, LVPVS Hilpapus primus profeflbr Gymna
fii Compoftell^ni circa annu domini, Mcccxlirii. FRANCISCVS Tar/
uifinus uir ufijqua^ eruditus et i toto ordine noftro clariflimus, PRAN
cifcus Bellunenfis doctrina fulgetiflimus^a quo proumcia Lombardix ia/
ferioris recta fuerat , Qui aliquarifper fic dilceptado ueluti aliquid nom in
medium proferetes incedut^T O ANNES de Tambacl:io ille primus eft uir
ingentis ipiritus^coram ponens fpectadu a fe de beatitudine Libru editum
tam infignQit fi eam ahquado ad tempus contemplatus in illa ccdefti ac
diuina domo fuiflet^baud melius feciflet de ea uerba cum libro de confola
tione theologix^de culpa et gratia^de amore uirtutu^de ingrato commo/
do facerdotu^de quantitate indulgentiaru^de propnetate mendicantia^ de
priuilegiis exemptoru circa interdictum ^de moderatione quartz^de fymo/
ni^ dauflraliu^de reemprionibus^directorio confefloru^de praeconiis fancti
loaniseuag.et aliis pluribus operibus. Qui obiit aetatis fuae anno.bixxiiii»
Mccclxxii. Primus omniu litteras facras Pragae docuit circa annum faluris
Mcccxlyii.BONIFACIVS de Picena Romanx prouincix oprimii inge/
niura naaus^BERNARDINVS Foroliuienfis Flaminius multa doctnV
na^miiltai^ Capientia fuItus^MARCVS Veronenfisuir apprime doctus^
non ille pofterior ex nobili familia peregrina, MARTINVS Clara/
piontenfis Gallus perfpicaciflimiingenii,cum PARRISIO ,etIOAN/
neBellunen. uiriseruditiflimis, Quosiequitur HENRICVS de Vriho
mo optimx fapientix^et in feripturis ualde peritus,n6nulla fecu ferens ope
ia,qux edidit Colonix,ubi aliquando Theologiam docuerat, cum D V/
RANDO Seniore illo Antiflite de (ancto Portiano,de quo in Tertio fat
dictum en:,porrante commetaria bina fuper fententias, alterum doctrinx
Diui Thomx adfhpulans^et alterum aduerfus eam moliens,Ira aliquan/
do percitus hocxgeratcum Quodlibetis duobus ualde accurratis ,ct libel/
lo aduerfus loannetn xxiride uifione beatifica optimis rationibus fufFarci
nato.et altero D VRANDO portante (cripta ab fe edita (uper quattuor li
bros (ententiarum,et quodlibeta duo,altero florente circa annum faluris
Mcccxxii, et altero. Mccclxxxii, cum G ALL O T heutonico,cora ponen/
te. commentaria in fententiis per fe facta,et I O ANNE fimiliter Theutoni/
co cum feriptis (liis (iiper (ententiis,Nec longe abeR ut uidere potes ille in/
fignisuir ROMANVS Theologus optimus Nicolai terni pontificis ma
ximi nepos,uic ingentis doctrinx et fanctitatis,Cui aliquado Diuus Tho/
mas Aquinas Pafrhyfii cathedrx ceffiret poft obitu prxlibato (ancto ora/
ri Neapoli in xde prxdieatoru fefe ante oculos uidendum prxbuit dicens.
Sicut audiuimus fic uidimus in ciuitate domini uirtutu, Sctipfit hic fuper
Durandus
fenior.
Alter Du/
raudus
Romanus
Sicut audi
uimus fic
uidima ete
DE VIRIS ILLVSTR.ORDERAED.
Baptjfla uialia^ pEXtenet et BAPTISTA Mediblanenfls^ aliquantulum lingu*
BartbolOy captus fttibiUgme^fed j ngenio acn^ac eruditione pratdpua fultus Cu B AR
THOLO iViAEO Pifaho haud ineleganti uiro^cuni opufculis fms dor
Bartholo. ctifTimis^et BARTHOLOMAEO Manzolo Borionienfeboie oibus
Bonon bonis artibus referto.Quem fi trunnaueris ihuenies eum mra imperatoria
poncifieiaqj pbiloropbiam^Theologiam^cum oratoria ac ppeli callentem
Eius liber ab fe editus uidelicet de formalitatibus hon minus mgeniofe ^
Icite uiriim doctum non-triuialiter fed apprime doctum ofledit ^cum aliis
Tho^Ma/ opufculis fuis.Nota et ttium THOMAM’ MARIAM Beccbadelu Bo/
Eia. nbnienfem beteris maximis ornatum ^etlO ANNEM Bergomenfem tuu
Beccbade. blim condiTcipulum^cum CORNELI O MedioIanenfe.LEANDER,
lo. cornei. Video turmam a longe frequenbus uenienrem pAflibus^ceu currehtem^^ut
his r« adiungat^Qiio nomine appellitatur ptimus ille macie confectas flar
tura pufillus. moribus compofitus^ec pergrandi(ut uidetur)ingenio^BAN
Ib. burtan DELL VS. Non aduerteram^Ille primus.lO ANNES Hurtaridusbifpa'
da;* nusefl uir probus et doctus^cuius induRria^dei Ipirim actus^adaerum ob'
feruandi inflitutionum patrum modum pene totam Lufirariiam prouin/'
Mierony* cia reduxit, 1 Ile alius^qui cu eo incedit HIERON YMVS penyapbel Hic
penyaphel fpanus eff homo doctrina^ prudentia^et folertia prarditus,^ ingenioi^ acri,
Nun uides illum ueneraridum uirum pluribus Germanis hominibus do/
ctilTimis et inter facros doccores adnumeratis feptemi^LE AN DER. Video
fedobfecro ne praetermittas eorum notfiina citare^ BANDELLVS^ Ex
quo prior eam turmam prodi (TLquam ipfe non aduerteram^ eorum nomi
ha cirabo .Is uir cuius nome fcire exquiris^HERMAN VS Rab prifectus
Saxones. prouincia: faxonix eff^uir bene doctus et religione prsclams^ Quem fe/
quuntur plures Sa:|cohes uiri doctrina prominehtesAeluti ducem fuum,ui
delicet GASPARVS Bur^l O ANNES kelez praefidens Gymnafio Er/
fordiae^VVIROLDIS de Meppis Tum maacimiratibheuir apud Senatu
tubicen!^ cum IO ANNE Pizin Vicario NatibnisMarcbiae^et MAT/
THAEO.SturzioJ OAnne de Ecaelfendii^etTCARDO Meyt Lubc/
cehfe.LE ANDER, heus Badclle hos praedari [fimos doctbres^ni ipfe prai:
uidilfem omittebas. Agedum^ iterum bene confidera agmen illud mnio/
rum tam feRiue in cedentium ^Quorum in medib^duo uih' doctiifimi lod
ri iiidentur.NoRin illbs® AN DELL VS.NbuiVt bene nbui.Alterebm
ludouicus eR L VDO VIC VS.LaridriahUs Mcdiolanifis et alter CH R Y SOST
O
Ladeianus M VS Mirandulanus^uiri doctrina priediti^cum HIERON YMO forna
ria papienie nobili famiba fato^ingehio uerfatib et optimo illos duos affa^
Turma tim profequente ^ Quos Cernis tam feRiuiter inter le loquentes ANGEi'
grandis . L VS fauentinus , V INCENTI VS T laceotinus i^nior^cuE APTISTA
[Document text truncated for crawler view.]