Odofredus super codice

o ma da o imas ERAS At TS — DON a v" WO 128 24 5 ios Y eOTVSIO3TSa Af DAR agant cob | lan re No 93. 275375 * tio 3i Y à j 054108 y odes steil? ! (S , * ———— "Tw 5 * herd RAN » » ————— DR Us —— 07 «V uS D C CE M cM EE. ME E d 8 : 2. dofredue'tuper Codice. Cales IR 5 A cnp om. "CN Pr Me 24 daa t. MES ' ASUNT «7 IP dofredi iuris vtríufas pfeffozis eximij:oberrima fup iuſtiniano codice Jectura:cupideqs legum iuuentuti mt rus fuper modus ⁊ vtilis ⁊ neceffaría:fclícifime incipit, C In 11 domini nti Jeſu ypi Codicis Juſtiniani fa crauimi pꝛincipis perpetui auguſti:repetite pzelectío, nie incipit conſtitutio de nouo Codice facienqo. R ſegnoꝛi. Mic ẽ multiplex rubꝛi ca: fed pꝛimo pꝛemittam veram ⁊ cõem rubꝛicam ⁊ poſtea ſubijeiaʒ À (4| alíae rubꝛicas: tamẽ cõmunis ru» 8 bꝛica ⁊ id is 119 ME domini noftri Jeſu xpi : Codicis KC ZASSgNSSN || oomíni 3juftiniant facratiſſimi pn | " cipis perpetui Imperatoꝛis au- — guſti repetite pꝛelectionis incipit conſtitutio pꝛima de nouo codice componẽdo miſſa ad fe; natum. C Et nota quattuoꝛ pꝛincipaliter in hac rubꝛica. Pꝛimo nota q imperatoꝛ incipit in nomine domini. Se. cundo ponitur nomen auctoꝛis huius libꝛi. Tertio ipſius libꝛi nomen ponitur. Quarto ponitur cui mittitur bec con ſtitutio dum dicit ad ſenatum. nde dicit rubꝛica. Incipit in nomine domini noftri Jeſu xpi: exquo colligit󰵲 illud no. tabile. Sicut impatoꝛ incipit in nomine domini qui eft do- minus mũdi:ot.ff. ad. l.rodi.de iactu.l.bepzecatío eudemo. nis. ⁊ cuius funt omnia que in mundo ſunt: vt. j. de quadri. pꝛeſcrip.l. bene a ʒenone.in pꝛinc. ita quilibet dum incipit aliquod opus:debet incipere in nomine domini:cum nos fimus ſubiecti imperio: ad hoc accedit qp dicitur bic ⁊.j. de offi, pie. pto.affti. l. in nomine domini. ⁊ in auẽ de armis in pꝛin.⁊ in auc.oe queſtoꝛe. in pꝛin. Jeſu xpi : greceila tine:ti. ot patet in paſſione ⁊ inſcriptione facta incruce: vbi fcriptum eſt:grece:ebꝛaice:latine:ſaluatoꝛ:⁊ hec eſt pꝛima pare rubꝛice. ¶ Nunc ineipit ſecũda pars rubꝛice. C. dñi ĩuſti.dicitur codex ot dixi inſumma.⁊ dictus fuit imperatoꝛ iuffi.q? fecit bunc Codicem:vel dictus fuit a iuſticia quam femper coluít.z ſubditis colendas iniunxit:qꝛ nomẽ debet effe conſequẽs rei: vt inſti.de dona.S󰵴.eſt ⁊ aliud.⁊.j. de epi. audi. l.decernimus. €Tel dicitur iuſti. qꝛ fuit filius iuſtini: vt in pzedicto.G.eft ⁊ aliud dicit󰵲.⁊ inſti. quibus nó cft per. fa. te.. penul.f5 in decreto oi ꝙ fuit filius cõſtãtini : vt.xv. di. c. habeo libꝛuʒ.ſʒ foꝛte hic loquit󰵲 de alio Juſſiniano dá ibi. Cel pót dici ꝙ hic fuit filius Juſtini a nã:ſʒ ibi fuit fi. lius Cöſtantini in regnoꝛqꝛ ei ſucceſſit ín imperio. Hel po teſt dici ꝙ fuit duplex iuſtiñ.vnus qui fuit auctoꝛ noſtraruʒ legũ: de quo fit mentio in legibus nfíe: « iſte filius fuit ít ſtini.ſed ⁊ fuit quidã alius qui fuit filius Conſtantini impe ratoꝛis.⁊ de ifto fit mentio in iure canonico:vt in pꝛealle.c. babeo libꝛum. Sacratiſſimi pꝛincipis.pꝛinceps of ſacratiſ fimus a legibus:qꝛ ſacratiſime funt leges:vt ar.j. de legi.⁊ conſti. l. leges. ⁊ q? facra miniſtrat nobis: vt ar. ff. de iuſti.⁊ iure. l.j. vel dr pꝛinceps ſacratiſimus:qꝛ oum impatoꝛ crea tur Rome inungitur:⁊ tũc of ſacrari. Perpetui.i.gñalis: nam imperatoꝛ romanoz eft generalis de iure. iuxta illud. omnis anima fit ſubdita pꝛincipi ⁊ ducibus ab eo miſſis. Item imperatoꝛ roman oꝛum of gñalis iuxta illud: qꝛ offe mundi eſt:vt..dixi.⁊ alibi dr exiuit edictum ab auguſto ce fare vt deſcriberetur vniuerſus oꝛbis.ſic ⁊ alibi exponitur edictum perpetuum.i.generale.j.oe edendo.ſl.edita. in fi. « inſti.de ſatiſ.tu.vel cura. in pꝛinc. Nel dicitur perpetuum: quía imperíus femper eft:licet impatoꝛ non fit perpetuus. vt in auc.quomodo opoꝛ.epi.⁊ clerí.ad ozdí, pducí. ín coz; aut󰵲. yt pꝛepo. nomen imperato. do. in pꝛin.⁊ fm boc dictio perpetui flat ꝓpꝛie. habet ⁊ alias fignificationes quae ple ne oicam.j.oe ſacroſan.eccle.auẽ.ſi quas. Imperatoꝛis. dicitur imperato? quia ſolus eft qui babet imperare: ⁊ ne- mo fibi imperat quantum ad imperialia:⁊ ideo actus fuos vocat voluntarios:vt in aue. de appel. ⁊ intra que tempoꝛa. 6.ad bec.« ín auẽ. vt in medio lib. non fi. ſa. iuſſi in pꝛincip. ¶ Auguſti.dicit imperatoꝛ auguſtus ab Octauiano Au- ufo nepote Ceſaris. vel dicitur auguſtus ab sugendo:q? pem à Juſtiniano. C. componendo. 2 eius os effe ꝑꝛopoſiti quilibet imperato vt femper augeat imperiũ:Iʒ boc femper non fiat:puta ft abſentat fe:« alíqua pare imperij occupat: vt. j. oc ſacroſan.ec.l. decernimus. Item cum donauit ecclefie: vt no.in auẽ.de nó alí. aut per. mu. ſed illud non fuit diminuere:qꝛ nullũ eft tam magnum bonũ ficut donare ecclefie: vt in pꝛealle.auẽ.de nó alíc.$. fi mutus.⁊ ita dicitur auguſtus aptitudine fed non actu.ſic ⁊ in diffinitione matrímont dĩ ꝙ matrimoniũ eft viri ⁊ mulie rie cõiunctio indiuiduã ↄſuetudinẽ vite ↄtinẽs:indiuiduã fcilicet aptitudine fs nó actu:vt inſti.de pa.pote. in pꝛin.tñ aliqñ ſoluitur taʒ iure veteri d5 nouo:vt.j.de diuoꝛ.⁊ repu. I. conſenſu.⁊ in auẽ. de nup.$.(i igitur.⁊ in auc.vt lice. ma.⁊ aui. . qꝛ vero.fic ⁊ iuſticia dicitur conſtans « perpetua vo, luntas ius fuum vnicuiq; tribuẽs: ppetua aptitudine fed nó actu:vt no.inſti.de iuſti.⁊ iure in pꝛin. ¶ Repetite pꝛele ctignis.repetite ideo dicitur:qꝛ codex iſte fuit pmo factus ⁊ poftea pꝛopter. l. deciſiones fuit diſſolutus: quae iuſtini. fecerat:⁊ iterũ fuit religatus:vt.j. de emt󰵲.iuſti.co. .in anti- quis etenim «c. 3jtes ꝙ dicit pꝛelectionis.i.lectiõis:⁊ fumi tur cõpoſitum po ſimplici.ſic ⁊ alibi cũ bf de vore plegata ideft legata:vt. ff. de dote pꝛe. per toti. G aliquãdo fumitur econtra: vt. ff. de pigno, actio.i.petenti.i.repetẽti.⁊ in rubzt ca. ff. ſolu. ma. quẽadmodũ dos petat󰵲 i repetat. Sequit󰵲 tertia pare rubꝛice. Incipit conſtitutio pꝛima de nouo. C. faciendo.als cõponẽdo.ſubuideamus ⁊ ſubijciamus qua- re dicgtur codex: non dico amplius:qꝛ. S. dixi. C MD iſſa ad fenatum. ideo dicit rubꝛica miſſa ad fenatum : q? loquítur iuſti.imperatoꝛ. vel qꝛ ſuſti. hanc conſtitutionem mittít ad ſenatum. ⁊ dicitur ſenatus vrbie rome:ꝙ cft confilium alia rum cíuitatum.« dicitur ſenatus:ſenſati homines:qꝛ cp tpfi fentiebant conftítuebatur ín ſenatu:ſiue in cófilío alterius ciuitatis.⁊ bec vt dixi eft cõis rubꝛica. C Scio tñ qp quidã babent verboſam rubꝛicam ⁊ dicunt ita. In noie domini noſtri ie ſu ꝓp󰶄i:ſacratiſſimi pꝛincipis perpetui auguſti:ceſar flauus:alamanicus:goticus:francus:germanicus «c. « di citur ceſar a cedendo hoſtes:vel qꝛ ceſus fuit de vẽtre ma- tris. Item of flauus qꝛ talis erat coloꝛis: vel qꝛ fiendréfis erat. alamanicus:goticus:francus:germanicus:vuandali- cus ⁊c. ſoꝛtitur iſta nomina ab euentu. ö Ec que neceſſario. a. nia. imperato? expoſiturus in hoc fuo vo» lumine iura populi romani.⁊ ſuper hoc tra ctaturus de iuſticia ⁊ iure: loquitur ad fe natum vrbíe rome: ⁊ pꝛemittit banc conftí futíones in qua cõtinent󰵲.iiij dicta. Pꝛimo cõmendat ſeip/ ſum:dicens que attentauit facere ⁊ hoc vſq; ibi: ideoqʒ ad hoc maximũ ⁊c.Secũdo ponit per quos fecit opus iſtud ⁊ enumerat.x.viros.⁊ boc vſq; ibi:qbus ſpecialiter permífi mus ⁊c.Tertio ponit qualiter mãdauit iftum libꝛum ſieri: ⁊ quà poteftatem dedit eis:⁊ boc vſq; ibi. bec igitur ad ve ſtram «c.fuarto ⁊ vltimo loquit󰵲 ſenatoꝛibus vrbis Ro⸗ me. ⁊ ita bec conſtitutio dicit.iiij.pꝛincipaliter. Oꝛ íncí^ piamus a pꝛimo vbi iuſtinianus cõmendat ſeipſum dicens que attentauit facere. O lim erãt tres antiqui codices ⁊ erãt multe extrauagantes conſtitutiones facte poft illos codi⸗ ces a theodoſio diuine recoꝛdatiõis: ⁊ €t ab alijs pzíncípi, bus qui fuerãt poft ipſum ⁊ ẽt a nobis. vñ dicit iuſtini. ante rioꝛibus imperatoꝛibus vifum fuerat vtíle coꝛrigere illos tres codices: ⁊ de illis facere vnus ⁊ ibi ponere extrauagã tes conftitutiones.« l5 fuerit eis viſum: non tamen boc at; tentauerunt facere. (5 iuſtini. dicit.nos in p󰶄ſenti ſumus at, tentati boc facere auxilio dei omnipotẽtis: vnde de tribus antiquis codicibus attentamus facere vnum codicem: vt litium pꝛolixitateʒ amputemus:reſecata multitudine con, ſtitutionum que erat ín tribus codicibus:gregoꝛiano:ber/ mogeniano atqs theodoſiano. ⁊ refecata multitudine que erat in alijs extrauagantibus cõſtitutionibus ab alijs im- peratoꝛibus latis ⁊ a ſeipſo factis:⁊ vno tantus codice fub noftro felici nomine nuncupando. C Secundo enumerat . viros fcientía pollentes quibus mandauit vt facerét ift codicem fuo felici nomine nuncupanduʒ. Tertio ponit Odofredus ſuper pꝛimo Codicis. a ij * qualiter mandauit fieri quà ptãteʒ dedit eio: « mandauit eis vt refecatío ſuperfluis pꝛefationibus « ſimilibus ⁊ con trarijs que nulla iuris ſubtilitate iuuãtur:deiectis ⁊ inuti/ libus legibus vnũ codicem compilarent:in quo ponerent claras « apertas leges « bꝛeui fermone ↄſcriptas: « dedit eis poteftatem addendi:minuendi:⁊ mutádi:fi eis videbit ⁊ hoc deberent facere ex tribue codicibus « extrauaganti bus conſtitutiõibus.ita tamen vt pꝛimo deberẽt ponere. ll. Pm ꝙ fuerunt oꝛdinate.ſ.pꝛimaʒ:pꝛimo loco. ſecundam: fe. cundo loco.g conſtare poteft non folum ex die ⁊ cófule: ſʒ etiam ex ipſarũ compofitione. « fi inuenirent eas cus die « conſule ponãt eas cus die ⁊ cõſule.Si tfi alique. Il. inueniã tur ſine die « conſule quae appꝛobent:iſtas ponent vt inue nerint ⁊ valebüt:fed fi eedem ad certae perſonas ſcripte ⁊ directe fuerüt:exquo funt clauſe in hoc codice vim legum debẽt obtinere. ¶ Quarto loquitur ſenatui vrbis Rome ⁊ dicit: O ſenatoꝛes patres cõſcripti ex his poteſtis videre quantã curã ꝓ vtilitate romani imperij gerimus. nos enim fierí mandauimus vnũ codicem ex tribus antiquis codíci, bus: ⁊ extrauagãtibus conſtitutionibus: ⁊ iſtũ ſolũ codicé . ⁊ eius leges volumus allegari in iudicijs ⁊ in ſcholis: qꝛ per iſtuʒ. C.citius peruenitur ad litium fines:⁊ lites citius in iudicijs finientur 4 termínabuntur.boc dicit ifta conſti- tutio vfq; in ſi. C Aidete ſtatim lraʒ. Tex. hec que neceſſa rio ⁊c. in iudicijs. modo quidaʒ habent hic plus. data idus 4$ cbzuarü:oftantínopol.ofío Juſtiñ. Impera. Auguſto. i. ſed quidã hoc nõ habẽt ſed ſiue vos habeatis ſiue nõ: non eſt vis. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi ficut dixi vobis: Juſtiñ. Imperatoꝛ in hac conſtõne.iiij.pꝛincipaliter dicit. Et pꝛimo cõmendat ſeipſum dicẽs que attentauit facere.nã olim «C. dic ot dixi. Oꝛ videte ſummariã expoſitionẽ lre:⁊ anteq; ꝑueniamus ad ſummariã expoſitionẽ lre in hac conſtõne noua no.duo. Et pꝛimo no. ꝙ in hac ↄſtõne Juſti. Impera.ſequit󰵲 moꝛem rbetozice ſcribentium. Naʒ Marcus Tullius in pꝛimo⁊ ſecũdo rhetoꝛicoꝛũ dicit:ꝙ omnis qui vultalíqd copilare: dz reddere auditoꝛes attẽtos:dociles:⁊ beniuolos:ſic ctia debẽt facere arẽgatoꝛes qꝙ male obſeruãt plebei huius ciui tatis.nã qii ipfi arẽgant volãt per aera:niſi fint líati.fs qñqʒ a caſu bii obſeruãt moꝛes rhetoꝛicoꝝ. vñ Smpatoz Juſtiñ. in iſta conſtõne moꝛe rhetoꝛico reddit nos attẽtos:dociles ⁊ beniuolos. reddit nos attẽtos dũ Juſti.dicit hic in pꝛin. quid facere attétauit. « infra dũ dicit ꝙ cura ⁊ ſollicitudo fibi incurrit.reddit nos dociles fumma rei bꝛeuit er expo, nendo.⁊ dum dicit. Il. certas « bꝛeues fieri reddit nos beni uolos duz dicit q per hũc.C.citius ꝑueniamus in iudicijs ad litiũ deciſiones. Itẽ nota hic ſcd o in hac ↄſtitu.⁊ fe. quenti.iuſti.exer cet quadruplicẽ virtutẽ legü: qꝛ virtus le; gum eft quadruplex:vt.ff.de legi.⁊ ſe.cõ. l. legis virtue cil bec.ipfe eniʒ exercet has.iiij. virtutes in hac ↄſtõ. Q impe rat dum madat.x.viris quos noiat in lia vnũ nouũ.C.com poni ex tribus antiquis codicibus ⁊ extrauagantíbue con ftitutióíbue: hoc colligitur in fecundo dicto ↄſtõnis bu; ius. C1 etat dũ iubet recitationẽ nó fieri niſi ex hoc. C. ⁊ ꝓ- hibet. Il. antiquoꝝ codicũ recitari in iudicijs ⁊ in ſcholis: ⁊ ſi aliquis allegauerit aliquaʒ.l.que eft in illis. C. vt falfa, rius puniendus eft: ⁊ boc colligit󰵲 in fi, Permittit ous dat eis. .viris quos elegit ptãtem addendi:minuẽdi:⁊ mutan di:⁊ hoc in tertio dicto colligit󰵲. Et in bac cõſtitutione po; nit ifta tria. in ſequẽti oftóne in. bunc igitur.punit ſi aliꝗs allegat. Il. veteres non poſitas in iſto. C. qꝛ tenetur de falfo quafi falfum cõmiſerit. Oꝛ his pꝛemiſſs perueniamus ad fummarías expofitioné le. Tex. bec que neceſſario coꝛ rigenda ⁊t󰵲.cẽſuimus. hucuſq; legit Ira ſuſpenſiue.⁊ ita dʒ oꝛdinari Ifa, Tex. cẽſuimus. ſub. nos oicít Imperatoꝛ Ju- ſtiñ. Tex.in pñli.ſ.oꝑe ⁊ tpe. Tex. donare rebus cõibus i. cõi vtilitati. vel dic cõibus.ſ.publicis qꝛ publica ⁊ cõmu⸗ nia equa funt ⁊ paria: vt. ff. de rez diui.l.j.⁊ ifta alibi ponũ tur pꝛomiſcue: vt in aue. oe non alie. q ſi autem auxilio dei oĩpotetis. Tex. hec que neceffario coꝛrigẽda eẽ multis re, tro pꝛincipibus vifa funt. interea tí hoc nullus eoꝛum ad effectuʒ ducere auſus eft ⁊ amputare ꝓlixitatem litium «c. ec lia legit ſuſpẽſiue vſqʒ ibi. refecanda «c. oꝛdinabitis LL d — ita lĩam ⁊ repetatis:cẽſuimus amputare ꝓlixitatẽ litiũ mil titudine ꝗdem reſecãda: ꝙ eft. j.confténum que in tribus codicibus ⁊c󰵲. vſqʒ ibi.tex.vno afit ⁊c.mõ videatis expoſitio nez littere, Tex. hec.ſ.iura.Tex.que neceſſario. dixit Aʒo iſtud pꝛonomẽè bec reſpicit coꝛrecta ⁊ nó coꝛrigẽda:vñ que viſa funt alijs coꝛrigẽda:ẽt nobis viſum eſt.Sʒ bec nó funt bona verba:qꝛ nos tractamus hic de nouo. C. faciendo nó de iam facto: ⁊ iõ põt merito exponi hec.ſ.coꝛrecta per nos coꝛrigẽda tamen per alios:⁊ hoc dicit coꝛrigenda. C Oꝛ ſegnoꝛi vt vos videatis ⁊ intelligatis quãdam puerilẽ op- poſitionem aduertatis bic. Juſtinianus dicit ita ꝙ antiꝗs imperatoꝛibus vifum fuit neceffe effe antiqua iura coꝛrige re:⁊ bec ei neceſſario vifum eft coꝛrigere:ſed qüo poteft eẽ boc:q? par in parem non bs imperium:vt.ff.ad trebel.l.ílle a quo.$.tempeftíuus. Itẽ qꝛ imperato? eft folutus legibus ⁊ nemo poteſt fibi mperare:vt. j. oe le. cõ.l digna. Item alia ratione:qꝛ leges dicunt ꝙ nemo pꝛincipi pót neceffita, tem imponere:⁊ ideo ſuos laboꝛes volũtarios eocat ⁊ fub ditis pꝛeparat quiet: vt in auẽ. de ap.⁊.j. que tꝑa. ad bec. ⁊ in qu. vt iudices fine quo.ſuffra. in pꝛin. Quare vos dice tis qp non babeat neceſſe facere bunc libꝛum: erat tamen vtile ſubditis vt multitudinem reſec aret:⁊ ideo expono ne ceſſario.i.vtiliter.ſic ⁊ alibi exponitur vſus ꝓcuratoꝛis per quá neceſſarius eft ideft vtilis:vt.ff. de pꝛocu.l.j. . vſus.⁊ ff. ad exhi.l.j. a. ff. de nego.gef. l. j. ⁊ ideo expoſui b.f. coꝛri⸗ genda. Oꝛ fequitur tex.multis retro pꝛincipibus viſa funt fub. ante coꝛrectionem noftram. Tex. interea tamen.i.ante tempoꝛa noſtra. Tex.cenſuimus.gloſauit eniʒ Iʒo nimis ſubtiliter ⁊ dixit:hoc verbum cenſuimus: non determinat verbum in pꝛeſenti: ſed hoc verbum donare. als bec littera affeueraret contra. fuit mens ſua.nos cenſuimus oonare rebus cóibue ideft cõmuni otilitati in pfentí.f.tpe « opere. Sed ſegnoꝛi fiue referatis ad verbum in pꝛeſenti refpicit pꝛincipium:qꝛ nos in pꝛeſenti cenſuimus.ſiue referatis ad verbum oonare rebus cõmunibus in pꝛeſenti refpicit finẽ. Tex.⁊ amputare pꝛolixitatem litium, ⁊ hic reddit nos im, peratoꝛ dociles. Et hic colligetis iſtud no. litiuʒ pꝛolixitas eft amputanda.⁊ ad hoc facit qꝛ boni pꝛetoꝛis eft ⁊c󰵲 yt. ff. (i cer.pe.l.quidaʒ.⁊ qꝛ circuitus eft vitandus: ot. ff. de condi. inde.l.dominus teſtamento.⁊ infinitas eft vitanda: vt. ff. de dam. infec. l. qui bona fide. in ſi.⁊.ff. de aqua plu.ar. l. ij.⁊. ff. de leg. ij. l. fideĩcom. h. item ſiquis decem.⁊.j.de fac. fan.ec. L vt inter diuinum. Item expedit vt gliquis fit litium finis: fic.j.de agri.⁊ cenſi.l.litibus.Tex.que tribue codicibus.ſ antiquis.gregoꝛiano a gregoꝛio auctoꝛe ⁊ fic ð alis. Tex. illarum etiam. ſ.multitudine reſecanda. Tex. diuine recoꝛ⸗ dationis: vnde nota cp hic eft pulchrũ latinum legis vt oc, cretalium:qꝛ decretalis dicit dum vult facere mentionẽ ali. quaʒ de pꝛelato qui fuit bonus:talis bone memoꝛie:vt ex⸗ tra de ele. c. bone memoꝛie. ⁊ lex dicit diuine recoꝛdatiõis. Zita fi vos vultis vtilatino legali quádo vultis nominare Impera. iam moꝛtuum debetis dicere. Imperatoꝛ 4 ederi cus diuine recozdationío ita dicebat. Tex. componendo.⁊ bic colligitur q Sjuftifi.fuit auctoꝛ huius libꝛi:⁊ ꝙ rubꝛica noftra debet dicere de Juſtiniano. C. componendo, Tex. in quem. ſ. codicem. ¶ Dꝛ bucufqs ourat pꝛimum dictum: in hoc colligitur que eft materia huius libꝛi.ſ.tres codi; ces. C fO? ſegnoꝛi incipit ſm dictum tex.ideoq; ⁊c.quaſi di. qꝛ hoc opus faciendum ante attẽtatum eft ab alijs: ⁊ cft magnum ⁊ altum: nec de facili poteratfieri : (deoqs intra- ſcriptos viros pꝛudentes eligimus ad hoc opus faciendũ « eos nominat in littera.j. Tex. ⁊ ad ip ius reipu.i. Roma. imperi. Ende no. ꝙ nomen reípu.eft equiuocum.ziliquá, do fumitur pꝛo toto romano imperio vt bíc ⁊ in pꝛohemio ff. in coꝛ. auc. de here. ⁊ fal. q. occupatis nobis «c. Inter⸗ qum ſumitur pꝛo republíca romanoꝛum: ot. ff. de ver. fig.l. alphemis . als incipit.Leus qui vectigal. Aliquando nomẽ reipub.accipit pꝛo vrbe Romana intra centeſimũ lapidé: vl. ff. d offi. pꝛefe. vr. l. j. G. j. Interdũ ſumit󰵲 p repu.cuiuſlibʒ ciuitatis: vt. j. de ſacroſan. ec. l. vlti.⁊.j. de ſer.fugi.l.manci. pig. ⁊.j. de iure.reipub.l.reſpublica.⁊. ff. de pu.vecti. « con. l. ſed ⁊ hi qui. pꝛeterea. Tex. tanto faſtidio ideft altitudini ö ⁊ magnitudini - , — € RiaÀ' — 1 vl « magnitudini, Alij ht in Ira faſtidiũ.ſed male:q? tunc po, neretur pꝛo ſuperbia. Tex. ſufficiẽtes. vñ no. hic qꝙ in plato « in iudice requírit ſuficiẽs ſcia nó eminẽtiſſima ſcia: vt.. de pꝛofeſſo. ⁊ me.. vnica. li.pij.⁊ ad iftud facit extra de elec. c. cum in cuctis.qꝛ hic imperato? dixit in poſitiuo nó in fu; perlatiuo. Tex. Joãnem. mo. x. viros noĩat.Tex.exqueſtoꝛẽ ideft queftozé:« ita furit cõpoſitũ p fimplici : vt dixi ſupꝛa in rubꝛica. Et nota hic ꝙ erat triplex queſtoꝛ. Anus q que rebat pecuniae per mundũ ⁊ eas ſeruabat ad opus impcra toꝛis. Alius erat qui cognoſcebat de cauſis criminalibus. Erat tertius queſtoꝛ qui legebat libꝛos in candidato pꝛin⸗ cipis: vtiff. de oꝛi. iu. l.ij. . deinde cum eraríus populi. ⁊ de offi.queſto. l. yna. vel ſumit󰵲 ꝓpꝛie exqueſtoꝛẽ.i. extra officíü queſtoꝛis poſitum.vel dico vocat exqueſtoꝛeʒ qꝛ queſtoꝛ cft qui b5 dignitatẽ cũ adminiſtratione.exqueſtoꝛ cft quí habet dignitatem fine adminiſtratione:vt.j.de aduo.diuer.iudi. l. petitionem. g egrediẽtem. Tex. cõſularẽ. Oꝛ no. ꝙ conſulẽ qui hʒ dignitatem cũ adminiſtratione.conſularis eft qui bs dignitatẽ fine adminiſtratione: vt. ff. de ſena. l.j. que fit dia inter bos ſatis colligit󰵲. ff. de arg. l.iij. h. ait pꝛetoꝛ.⁊ in fi. vbi dicitur ꝙ pꝛetoꝛ non pótofulé cogere:fs cõſularẽ fic. Tex. atq; patriciũ. patricius cõtinebat ſcdʒ locũ cófulatue: ⁊ eli gebatur talis qui erat ſagax:⁊ buic imperatoꝛ dicebat ſecre ta fua. vnde dicitur patricius: qꝛ ficut filius credit patri: ita imperato? patricio. nã patricius erat quafi pater pꝛincipis. vnde Saluſtius. O patres conſcripti nam ſcripta erãt no, mina eoꝛuʒ in aliquo loco:vel qꝛ imperatoꝛ poꝛtabat nomi na eoꝛum fcrípta in coꝛona capitis: ⁊ erat tãta ptãs: vt cum aliquis eligebatur patricius liberabatur a patría ptãte: vt inſti quibus modis ius pat. po. ſol. H. filiuffa, ⁊ in coz. auc. conſti. que digni. h igitur. Tex. expꝛefectum pꝛetoꝛio g erát tres: vt.j. de offi.pꝛefec. pto. in rubꝛo ⁊ in nigro.⁊ iſti in fuis pꝛefecturis vicẽ pfidis obtinebãt: vt. f. de off. eius cui má, eſt iur. per totũ. Tex. inter agentes in rebue.fuit enim que; dam dignitas que dicebat󰵲 dignitas agentiũ in rebus: vt. j. de agen. in rebus. li. rij. lz « alíje modis conſueuerit ibi cx poni q󰵴; hic dico. Zex.comitẽ largitionũ.i.donationuʒ que fiebant in aula regie.ná imperatoꝛ hʒ femper enum qui do nat: iſte dicitur comes largitionum:vt.j.de offic.co. largi, Tex.⁊ magiſtrum ſcrinij libelloꝛum: qꝛ iſtius comitis offi, cium nó folum erat officium largitionum immo libelloꝛum « cognitionum. Tex. vrbe f.romana vel conſtantinopolita na. Tex.doctoꝛem.exquo colligetis bic illud no. q pfeſſo, res iuris « litterati poffunt aſpirare ad honoꝛes ⁊ ad digni tates ciuitatum: t. ff. ſi cer.pe.l.lecta. immo ⁊ iure qui vicẽ/ nio docet aſſequitur comitiuam: vt. j.de pꝛofeſ. qui in vrbe conftan,Lj.ín fi. l. xij. Tex. diſertiſimos.i.ſapientes. Tex. to gatos:quia non debent poꝛtare veſtes genuales vt faciunt in ciuitate ifla gallici:imo talares.iveſſes que durant vſq; ad talum:vt.j. de poftu.per totum. ſed mutata eft hodie có ſuetudo:qꝛ gallici olim habebant comas longas ⁊ veſtes: (cd italici hũt hodie comas longae ⁊ veftes. Textus pꝛeto riam.ucuſq; durat fm dictum in quo habuiſtis ꝙ. x. viri faeruntad componendum iuſtum codiceʒ ques babemue: fic.x fuerunt in cõponendis.x.tabulis eboꝛeis: vt. f. de oꝛi. iuris. l.i. G. exactis. tres vero in incõpilatione conſtitutio/ num: t inſti.in pꝛohemio. d. cunqʒ deo pzopítio, ¶ Sjnci, pit tertium dictum. Tex. quibus. f. . viris. Tex. re ſecatis tà ſuperuacuis.ſ.pꝛefationibus d$ contrarijs:ꝙ eft infra. Et hie nota ꝙ ſuperuacuis pꝛefationibus non eft vtendum.« ſunt ſuperuacue que rem nõ aperiunt ⁊ animum audientis nó excitant fed neceſſarijs eft vtendum:que reʒ aperiunt ⁊ animus audientis excitant: vt ait Tullius ín fecundo líbzo rhetoꝛicoꝛũ. ⁊. ff. de ozí.fur.L.j.«.ff. (i cer.pe. l.j. Tex. adiuuẽ tur.qꝛ aliquando contraría iuuantur iuris diuiſione. ⁊ eft eremplum:vt fi putabam te coberedem me cum nó eſſes: ⁊ diuiſi tecum hereditatem:poſſum reuocare dimidiaʒ bc reditatem:vt.j.de iur.« fac.igno.l.poſt diuiſioneʒ.cui con tradicit. ff. fa. her. l. cum putarem. Sed illud contrarium tol litur tali diuiſione iuris.ſi diuido extra iudicium:repeto:vt in. l.poſt diuiſionem.ſi in iudicio:non repeto:vt in. l. cópu, tarem,« eft ró qz res iudicata pꝛo veritate accipitur:vt.j. de Juſtiniano. C. componendo. 3 condi.in.l.j.⁊ ita colligitur hic ꝙ in libꝛo ifto nullus fimile: nullum cétraríus inuenit󰵲:vt.j.de ve. iur.enu.l.ij. S. ↄtrariũ. Nec obeſt ꝙ allegamus fepe in alleg.noſtris vt in iure no ftro ſimilia:vt.j.de epi.⁊ cle.l.fi quis in cõſcribendo.⁊.j.de pac. l. ſiquis in conſcribẽdo.⁊.j. de pac.do.l.legẽ.⁊ in alijs multis locis:qꝛ plus eſt in ena d$ alia: vel qꝛ ambe faciunt ad ſuum titulũ:⁊ ideo bene pñt poni plures leges ſimiles in ifto libꝛo. Quidã tñ dixerunt ꝙ non placet ꝙ illud acci dit pꝛopter vicium ſcriptoꝛis. ¶ Si aliquis dicat nõne to. ta die ſignamus cõtrariũ: Rñdeo.videntur cõtra.nre imbe cillati:ſed nó funt cõtraria fi recte inſpiciantur:vt ex ſolutio ne eoꝝ apparet. Et ideo no.q omne contrariũ bs ſolui vno de tribue modis.ſ󰶄m aliter:vt aliter hic ⁊ aliter (bi.P5 aliud vt aliud hic ⁊ aliud ibi. Pm quid ⁊ fimpliciter: vnde omnia cõtraria ſoluimus per iſtas tres fallacias. Oꝛ ſubijciamus rem exemplo:⁊ pꝛimo qualiter ſoluimus contraria $m ali. ter: ita dicit.l.ſi emi ſeruum vicioſuʒ ⁊ moꝛtuus eft infra ſex menſes ꝙ infra fex mẽſes poſſuʒ te cóueníre redhibitoꝛia: vt. ff. de edil.edic.l.redhibere.p󰶄in n. ⁊. l. ꝙ fi nolit. 5. ſi man/ cipiũ. cui contradicit.j.de edi. act󰵲.l.ſi.que dicit ꝙ ita demũ agit empto? redhibitoꝛia:ſi ſeruũ poterit exbíbere. €55 qiio poterit quis exhibere ſeruum motuum? TR fido verbũ eybi bere tollít contra. verbum exhibere ſumitur equoce in iure noſtro. Et vno modo verbũ exhibere dicitur in publico fa cere ptãtem rei de qua queritur: vt.ff. ad exhi.l.ij.⁊ in hac ſi. gnificatiõe ſeruus moꝛtuus e xhiberi nó põt:vt in l. redhi/ bere. in pꝛin. ff. de edi.edic.Sumit󰵲 ⁊ alio modo exhibere.i. pꝛobare ſeruũ vicioſum fuiffe tpe emptionis:vt in. l. 5. j. de edil. act. Soluũtur cõtraria $5 aliud:« hec eſt fallacia accí dentis vel conſequentis. verbigta.nã.l.dicit equum eft ne; minem cum aliena factura locupletarí:vt.ff.oe condi. inde. l. nã natura.⁊.ff. de reg.iur.l. iure nãli. Sed ſignatur cótra; rium:qꝛ vſucapio eft íntroducta de bono publico: vt. ff. de vſuca.l.j.⁊ tamen fi vſucapio rem alienã bonafide locuple/ toꝛ cum aliena iactura:quia vſucapio ⁊c.vt.ff .de vſuca.l.iij. Sed iſta ↄtraria ſoluimus hoc modo. alíud iure nature ín; troducta naturali róne:q? ibi nemo locupletat󰵲 cum aliena iactura:vt in.l.nam natura hoc.⁊.l. iure nature. alið iure cti uili:qꝛ vſucapio eft iuris ciuilis: vt inſti.de vfuca.in pꝛin.⁊ tamen iure ciuili poffum loeupletari ci aliens iactura:qꝛ fi res aliena mibi bonaſide accipienti donatur vſucapio eas: vt in. l. contrarijs.qð ideo in v(ucapione flatutus eft ne rez ofíía fint in incerto:vt. ff. pꝛo ſuo.l. vlt. Soluitur ⁊ tertio mõ fm quid « ſimpliciter: vt verbigia oícit.l. libertus adopta: tus a patrono non efficitur ingenuus:vt. ff. de ſta.ho.l.vlti. Alia. l.dicit contra. ꝙ libertus adoptatus s patrono confe quit󰵲 iura ingenuitatis:vt. ff. de ritu nup.l.ſcienduz.ſʒ iſtud contrariũ nos ſoluimus ſic.aliud eft fierí ingenuũ: ⁊ aliud aſſeg iura ingenuitatis:qꝛ pꝛimo caſu poterít nupt󰵲. obere cum filia ſenatoꝛis:ſecũdo nõ.ſimile € videre alibi.j.de iur. annul.gureoꝛum. l. j.. j. ad.l.iul.viſcel.l.vna ⁊ fic ſoluitur contra. 5m quid « ſimpliciter. Tex. abierunt.⁊ ita habetis hic illud no. ꝙ leges per diſſuetudinem poſſunt tolli. ⁊ ad hoc facit inſti.in pꝛohemio. d igitur. ⁊. ff. de le. ſe.con.l. de quibus. ⁊. j. colligitur de vete. iure enucle.l.j. ij. col. &. ſediſi que. ſic conſuetudo habet tolli per ſuperuenientem. . vt. f de ſepul. vio. li. . diuus. Tex. ⁊ clarus.qꝛ nibil efl tam p; pꝛium legibus d$ claritas: vt in suc. de teſtis imperfectis. in pꝛin. Tex. ⁊ bꝛeui fermone eonſcriptas: vnde not. hic gp dz quis vti bꝛeui ſermone: lʒ boc imperatoꝛ iuſtiñ. nõ ſerua uerít in multis legibus:vt. j. de rapto. vir. l.xnica. ⁊. j. de ve, teri iur. enuc. l. j. ⁊. j. de iure. do. l. vlti.⁊. j. de eadu.tol. l. eni, ca. ⁊. j. de la. liber. tol. l. vnica. vnde poteft dici ei.Turpe eft doctoꝛi cum culpa redarguit ipſum. ſed qð dicitur ꝙ quis debet vtí bꝛeuibus verbis: intelligitur pꝛout ei poſſibile. Tex. ſubdere titulis hoc nomẽ titulus ſumitur multis mo dis. Ano modo fumitur titulus pꝛo ipa rubꝛica:vt als no. ff. ſi cer. peta l. j. Tex. Immo. hic ponitur immo pꝛo ⁊. albi ponitur pꝛo vel: ot. j ð epi. ⁊ cleri. l iubemus. . iconomus. fcd alibi ponitut coꝛrectiue: vt. f. de leg. ij. l ſi ita ſcriptum ſit. Elibi ponitur immo pꝛo certe. f. de pac. l. iufgentiuz. f. fed ci null; Ter ſanctioneꝭ i in pfentes cöpilationẽ. An Odofrequs ſuper pꝛimo Codicis. a 11 j to minoꝛ pena imponit󰵲.⁊ bic tractat oe pen coꝛpoꝛali im/ ponéda.« ad hoc facit. ff. de penis.l.milítes. «lin ſeruoꝛũ. 2. l. capitaliũ. . vlt. ⁊. ff. de furibus.⁊ Hald.l.j.⁊. l.ij. . ff. de incẽ.ru.⁊ nau. l.pedius.ſed fallit: vt. ff de penis.l.quedam. ¶ Sed querit󰵲 quid fi ifte qui 8. l.iſtam egit erat ftatu liber: quá penã patitur: Rñdeo fi cõmiſit 5 l. iſtam anteq󰵴 eẽt fla tu liber: vt ſeruus punit󰵲. ſi poſtq󰵴 fuit ſtatu liber: vt liber dʒ puniri:vt argu.ff.de penis. l.j.⁊. l. diuus.⁊. l. moꝛis. in fin.z ff. de queſtionibus. l. j. S. ftatu liberi.⁊.j.de ftatu libe,l. ftatu liberi. ¶ Sed quid ſi iſte erat aſcripticius ? Reſpondeo fi erat aſcripticius ſeruus:vt ſeruus punitur.ſi erat afcrípti ciue liber vt liber punit󰵲.nã põt effe aſcripticius liber « fer uus:vt.j.de agri.⁊ cenſi.l.quẽadmodum.⁊.l. ne diutius.⁊ tetigi.j. de ſeruis fugi.l.j. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi habuiſtis hucuſq; l. pertinentes ad fummam trinitatem:a mõ vſq; ad titulum de ſacroſan.eccle. ponũtur due epiſtole. Ana fuit iuſti que incipit victoꝛ.⁊ durat vſq; ad. &. liquet.quã mifit ad Joan⸗ nem ſanctiſimum papa. Alia eft reſponſiua ſanctiſſimi Jo annis pape miſſa ad Juſtiñ. Auguſtum.⁊ bec ponit ab'ifto loco vſq; ad epiſtolã.victoꝛ.Tertio reaſſumit epiſtolã ſuaʒ dñs Papa ibi. Liquet igitur gloꝛioſiſime imperatoꝛ ⁊c. Ande ſegnoꝛi hic eft oꝛdo legendi has epiſtolas dotum ad cafum: vt incipiatis pmo in illa epiſtola.victoꝛ. que mif^ fa fuit Mape.poſtea in ea que eft remiſſa z immediate eius inſeruit epiſtolam. Et in epiftola victoꝛ:que fuit Juſtiñ.po netis ita cafum breuiter, Imꝑatoꝛ Juſtiñ. erat in vrbe Cõ⸗/ ſtan. vnde exiſtens ibi inuenit ibi quoſdã falſos monachos qui non credebant in fide catholica:ſed credebant $m fide neftozü:vfi cepit illos monachos « dixit:iſti non funt boni capularij: ende refert ifta Joanni Mape ⁊ facit banc curia litatem:quia pꝛemittit ſe Mape.⁊ incipit. Aictoꝛ Sjuftínía . pius felix inclitus triumphatoꝛ femper auguſtus «c. Sciat veſtra ſanctitas ꝙ inuenimus quofdam monachos nó cre; dentes aliquid de fide catholica.verumtamen ſancte pater licet illi male credant:nos bene credimus fm ſimboluʒ ec / cleſie:⁊ fere totum ponitur hic. ⁊ $m ꝙ in.iiij. concilijs fuit ſtatutum: vnde quid placet vobis qp faciã reſcribatis mihi. ⁊ mitto vobis legatos:⁊ maxime epi ſcopũ huius alme vr. bis:⁊ patríarcbam fratrem veſtrum. Joãnes papa reſpon/ dit imperatoꝛi iuſtiñ.⁊ eft curialioꝛ eo:qꝛ pꝛeponit impera tozem 4 dicit. Gloꝛioſiſſimo ⁊ clementiſſimo filio iuſtiñ. au- guſto Joan. epiſcopus vrbis Rome ſub.ſalutem ⁊ bác có ſtitutionẽ. Inter clarae ſapientie laudes tue fidei in te cla reſcit bonitas:cum níbil eit op lumine clarioꝛe pfulgeat d$ recta fides in pꝛincipe: vnde debes credere vt epiſcopi: qꝛ dixit xpe:pafce oues meas.⁊ alibi oícit : lahijs regit rex.⁊ ſicut tu inueniſti cõſtantinopoli malos monachos: ita nos inue nimus Rome deterioꝛes:tamen nos coꝛreximus ⁊ re duximus illos ad diuinam viam.ſed qꝛ ecclefia nuns clau dit gremium redeuntibus:ſuademus tibi vt facias ita. In finc cõmendat imperatoꝛem ⁊ legatos ⁊ ipfum patriarchã. Tex.quã.ſ.romanam ſedem.Tex.caput.ſ.pꝛimo.ſecũdo eft caput ecclefie cõſtantinopol.vt.j de ſacroſan.eccle. l. decer nimus.⁊. l. omni innouatione.⁊.l. iubemus nulli poft banc, Tex. quidam infideles « alieni.intelligatis monach.qꝛ iro nice a dominis monachis omnia bona pꝛoceduut. Tex.ar chimandrite. ab archos q eft pꝛinceps: ⁊ mandros ꝙ eit ouis:vnde archimandrita.i. Abbas qui debet effe vt pzín, ceps:monachi autem vt oues: 15 ipſi non fint:fed f unt lupi rapaces.Tex.quattuoꝛ concilia. C Oꝛ ſegnoꝛi alibi oícit y. ll. ne nó dedignãtur fequi facroe canones: vt in auc.oe iudi. f. illud. in auc. de eccle. ti.intelligimus de his. iii. cõ ciljs. de qbus oí hic. Et no. in iffa epiftola p dominus pa, pa pꝛeponit impera.⁊ imperato? poſtponit papam. Exquo videtur fi queratur quis fit maioꝛ an papa vel imperatoꝛeq maioꝛ fit imperatoꝛ q; papa:qꝛ femper dignioꝛa funt pꝛefe rend: vt. j. de offi.magiſtra.l.ij.⁊. j. de tironi.l.j. li. xij. Odo. ¶ Sed cótra vf ꝙ papa fit maioꝛ d$ imperatoꝛ: cum confir matio imperatoꝛis pertineat ad tum. Item videtur ꝙ papa fit maioꝛ G5 imperatoꝛ: qꝛ vocat eum patrem:⁊ papa vocat eum filium. Sed nos in queſtione iſta ita dicemus: due funt iuriſditiẽes: ſpũalis « tpalis. in ſpt󰵲alibus peft papa. in tempoꝛalibus iĩmperatoꝛ:vt in auẽ. qũo opoz.epi.« cleri. . 8d o2. p.ín pn.col.j.⁊ in auẽ. de eccle.tit. vnde in ſpũalibus eſt maioꝛ papa vt colligitur extra conſe.eccle. In tẽpoꝛali⸗ bus imperatoꝛ.qꝛ nõ hʒ cognoſcere dñs papa inter me ⁊ ti tiuz de rei ven. ſed in ſpũalibus ſic: vt de matrimonio.verũ⸗ tamen oris papa rõne peccati intromittit ſe de oĩbus:vt ex» tra de iudi.c. nouit ille qui nibil. capituli loquit󰵲 de rege anglie ⁊ francie. Iteʒ vacante imperio.⁊ ad boc facit extra de foꝛo cópe.c.l5.« hoc credo ẽt ꝙ contingat róne peccatí. Mo obftat q papa pꝛemittit eum hic: qꝛ pꝛopter humilita/ tem facit boc.fic bodíe vocat fe ſeruum ſeruoꝛũ dei in litte- ris ſuis. Tex. inter clarae pꝛimũ.i.p󰶄mo vocatus.vel qz ma ioꝛ.Tex.paſce oues meae:vt ín euãgelio legitur. Tex. oe clarãt.ſ.que de ifta materia loquunt󰵲.nã quedã funt que de ifla materia non loquũtur: fed de vſuris. fimilis, expoſitio alibi fit duʒ dicit.l. vim vi repellere lʒ:oẽs leges aĩaq; iura clamant: t. ff. de vi ⁊ vi ar.l.j. . vnde ví, Tex.affatus.i.ſcri pture imperialis. Tex. in vobis. loquitur papa iuſtiñ. Tex. occaſui ideſt defectui.Tex.reſpiciũt.ſ.fides.⁊ religio. Tex. defectui.mirabiliter loquitur. Nõne iuſtus ſepties peccat in die. ⁊ Metrus etiã peccauit dũ negauit ofim: vt in paſſio ne dñi legit. Reſpondeo fides ⁊ religio nequeunt defectui ſubiacere.nã hec duo ín fuo genere nequeũt occaſui ſubia⸗ cere.ſicut ⁊ in libertate of que in ſuo genere immutationeʒ nó recipit. Tex. accuſatoꝛem facti.ſ.huius.Tex.viciſſitudo | ideft remuneratio.Tex.nullis rugis.q.d.nullis obſcurita⸗/ tibus.Tex.apices.i.ſcripturas.aliter alibi fumitur ous di. non cõuenit de apicibꝰ iuris diſputare:vt.ff.mã.l.ſi fideiuſ ſoꝛ. Tex. conſirmamus. hucuſq; durat littera remíffiua do⸗ mini pape. Tex. vt lectionis tenoꝛ ideſt vt epiſtole noſtre te noꝛ.Tex.que ſicut dicimus.ałs diximus tibi. Tex. celum abundat . alibi dicitur de roze celi.Tex.ſperauerunt. loqui- tur de here. male credentibus.Tex.infructuoſa hereticia iudic auit ideft fecit iudicare. | ¶ De factofan. ecclefijo c de rebus ⁊ pꝛinileg ijs earum. ¶ De fumma trinitate ⁊ fide catho.ſuperioꝛi ti.dictuʒ eff; verum q? ecclefie funt matres fidei: ſubſequenter ponitur de ſacroſan.eccle.per quao fides conſeruatur.ſed qꝛ ſeruiẽ tes ecclefie fine rebue viuere non pñt iuxta illud.qui altari ſeruit de altari viuere oebet, annectit ⁊ de rebus earum.⁊ quía ecclefie multa ſoꝛtiuntur pꝛiuilegia: annectit. de pꝛiuĩ legijs eccleſiarũ. Et de pꝛima parte rubꝛice agitur in mul⸗ tis. ll. huius ti.vt.j.e.l nemo. ⁊.l.nõ plures.⁊.ſ. ſacroſancta. De ſecũda tractat in. l. plʒ. ⁊ in. l. iubemus nulli. De vltima tractatur in. l. plʒ. ⁊ in. l. pꝛiuilegia.⁊ in. l. vltima. N Abeat vnuſquiſqʒ licẽtiam. Rubꝛica noſtra hʒ tres ptes, Pꝛima de ſacroſanc.eccle.Secũda de re bus earum. Tertia de pꝛiuilegijs ecclefia Tum. c hec. l. ſicut pꝛima eft in titulo:ita re. ſpicit pꝛimam partem rubꝛice.ſ.de facrofan. eccle. « ref. pi cit illam de rebus eay.« illam etiam per medium. de pꝛiui- legijs cari. fic omnes partes rubꝛice refpicit iſta lex. Cel pototci ꝙ pꝛincipaliter refpicit illam partem rubꝛice oc fa crofan.ec.« earum rebus.ſecundario de pꝛiuilegijs carus. Et ín.l.ifta dicuntur tria. Pꝛimo eccleſijs tribuitur pꝛiui⸗ legium. Secũdo ró illius pꝛiuilegij aſignatur.Tertio alia — ratio affignatur. (T Pꝛimo ergo dicit impatoꝛ:ꝙ vn ufgfqs qui als babeat factíones reftamenti:ín tefiamento ſolemni: vel in codicillis: vel in alia vltima voluntate:poteſt de bo, nis fuíe eccleſijs ⁊ collegijs ⁊ perſonis carum relinquere quantum optauerit.⁊ fi reliquit: valida funt legata. ¶ Se, cũdo aſignatur ratio vna que eft fauoꝛe ecclefie: qꝛ eccleſie fauoꝛabiles funt, Et quía ílla collegia funt venerabilia: z ideo quilibet poteft eis relinquere quatũ vult.« ille cltime volütatee nó debẽtem inanes. ¶ Tertio aſſignatur alia ró quare q libet pót relinquere eis quatum vult:q? nihil eſt q magis boibue debeat󰵲:q󰵴; vt liber fit ſtillus ſupꝛeme volũta tis « lícitü arbitriũ teſtdi.⁊ exquo bómozit amplius nó pt velle v elle. arbitrii amplius nó redit hoc dicit iſta. l. C CTide, te ſummaris expofitioné lre. Tex. beat vnuſquiſq;.ſub. als teſtabilis.i. teſtamẽti factionẽ hñs.⁊ quare boc dicã. j. ⁊ ple niue ꝓſequar. Tex. licentiam.i.liberã voluntates bac. l. cõ⸗ ceſſam.Tex.venerabiliq; concilio.i, collegio eccleſiaſtico monachoꝛũ vel fratrũ vel alioꝝ clericoꝝ.vel dicatis: vene, rabiliq; cõcilio.i.tẽplo vel cõcilio:vel eccłe:qꝛ templa ⁊ ec cleſie fuerunt appzobata in. iiij.cõcilijs: vt. 3. de fumma tri. 4 fide cath.l.j.ij. c. ij. in (lla epiſtolavictoꝛ. Tex. decedẽs. ideft in extremis conſtitutus.⁊ hucuſq; legitur ira fuf, pen ſiue:⁊ debet ita lía oꝛdinari.vnuſquiſq; decedẽs béat licẽ tiam ſanctiſimo catholieo venerabiliq; ↄcilio ſub.id bono rum q9 optauit.i.quãtum optauit.Tex.relinquere.i. relin, quendi licentiam in vltima volũtate: als ſolẽni:qꝛ verbum relinquendi pertinet ad vltimas volũtates nó inter viuos: vt. f de tabu. exhi. l. j. in f. C Oꝛ fequitur, Text. ⁊ non (int caſſa ideſt inutilia. Tex.iudicia.i.vltime voluntates defun ctoꝛũ relínquétíum de bonis ſuis eceleſijs vel collegijs vt󰵲 perſonis earum. vel legitur ita.⁊ nó fint caſſa iudicia.ſ. oc. functoꝑ.⁊ boc ideo q ecclefie fanctíifime funt, ⁊ bec € vna ratio rõne eius cui relinquitur. C Et nota hic ꝙ nomẽ iu⸗ dícij equiuocum eft in iure no. naʒ fumitur hic pꝛo vltima voluntate:fic « alibi. ff. quẽad. teſta. ape. l.j.⁊ in anc. ð bere, que ab in teſta. defe. G.ex his. ⁊.j.ð epiſ.⁊ cle.l.ſiquis ad oe, clinandaʒ.⁊ fic tota die dicimus: hoc eſt vltimum meũ iudi ciũ.i.vltima mea voluntaa. ad iftud concoꝛ.j.de tefta.l.te; ſtamẽta. Aliqñ ſumitur ꝓ volũtate inter viuos:vt.j.de iur. ⁊ fac.l.cũ teſtm. Aliqñ ſumit󰵲 iudiciũ p diſcretione animi: vnde dicimus furioſi ⁊ impuberes nó pfit teſtari:qꝛ nõ hñt animi iudiciũ.i.diſcretionè: vt inſti. qui nó eft permiſ. fa. te ſta. h. pꝛeterea. Itẽ furioſus ⁊ impubes nõ pót cc iudex: qꝛ nobs animi iudiciũ.i.diſcretioneʒ ff. de iudi.l. cum pꝛetoꝛ. Aliqñ ſumit󰵲 iudicium ꝓ inſtãtia cáe: vnde eft iudicii legit timus actus triũ ꝑſonaꝝ.ſ.iudicis actoꝛis ⁊ rei: vt. j. de iud. l. pꝛoperandum. per tot. l.⁊.ff. de iudi per totũ.⁊ in ifta fi. guificatione ſumitur iudiciũ cũ oi:foluít iudicium vetante eo qui iudicare iuſſit:vt.ff. de iudi. l. iudiciũ. fic ſumit󰵲. C. de iudicijs.per totum. Aliqñ fumit iudiciũ pꝛo actione: vnde tota die dicimus iudiciuʒ fa. her.⁊ ſiniũ regũ.i.actio. ⁊ fic ſumitur.ff.de iudi.l.in iſtis tribue iudicijs.i.actiõibus fic ⁊ dicimus in bonefidei iudic.i.actionibus:vt. ff de vſur. l. moꝛa. gin boneſidei. Aliqñ fumitur iudiciũ pꝛo ſnĩa dum dicit.lratum fit epale iudicium.i.ſnĩa.⁊ ftádum eft iudicio ríte pꝛolato.i.ſnie:ſic.j.de epi.audt.l.epale.« in auc. ibi po» fita que incipit ſiquis litigantiuʒ.⁊ qz rebus iudicatis ſtan dum eft a quibus non eft appellatus vel appellarí non pót: vt. j. de re iud.l.j.«.ff.ad tertul.l.j.ín fi. fic ⁊ alibi fumitur ít dicium pꝛo fnia:vt.j.fi aduer.rem iudi.l.ij. Aliquando fu^ nitur iudicium.j.q5.« fic ſumit󰵲 ín rubꝛica.j.de oꝛdi.iudi.i. de queſtionibus in iudicio agitãdis. C Oꝛ fequitur in Ifa. Tex. nihil eft ac. dictum ꝙ vnuſquiſq; pót relinquere eccle. fije quantum voluerit.⁊ eft aſignata vna rõ qꝛ ecclefie funt fauozabílea. ll2ic aſignat alia ró que eſt fauoze relíinquen; tis dũ dicit Ifa. Nihil eſt. n. ꝙ magis hoĩbus oebeatur «€. end vtfuppzeme.í.vltíme voluntates:qꝛ dum boiee oi, [ponunt de bonis ſuis agunt coz vltima voluntatem. 7 o£ vltima volütae poſſq; nulla alia ſequit󰵲.ſic dicitur ꝓximus qué nemo antecedit: vt. ff. de verb. ſig. l. primus. ⁊. ff de vul. 1 pupil. ſub. l. ex duobus. Tex.nõ pfit.ná homines pꝛo ma. lo: parte in fua ſanitate nõ teſtant󰵲:ſed expectãt vſq; ad ex- tremũ vite.⁊ tali tꝑe op aliud velle nõ prit niſi teſtari vel ot, Iponere.nõ autẽ pñt emere:⁊ ideo coz ſupꝛeme voluntatis fit liber ſtilus licitum arbitriũ. ⁊ hoc dicit la. Tex. liber it ſtilus.i.diſpò teſtãdi in ſcriptis.Eel oícít ſtilus: qꝛ oliʒ mos erat antiquis fcribere fuae vltimas voluntates ftílo.f. in tabulis cereio:fic ⁊ moe bodie eft gallicoꝝ. nam gallici omnia fua negocia familiaría faciüt ſcribi ſtilo.i. in tabulis cereis. Tex. ⁊ licitum ꝙ iterum non redít arbitriuʒ.ſ. diſpõ facta fine ſcriptis. Nam duplex cft modus teſtãdi. In fcri ptis quando teſtes ignoꝛant quid cõtineatur in teſtõ:⁊ fub; fcribunt ín teflamento. apponunt fua figilla.f£ft teſtamen tum facrum fine ſcriptis.⁊ dicitur nuncupatiuũ:qꝛ teſtstoꝛ Sacroſanctis ecclefijs. 7 nuncupat ſuam voluntatẽ coꝛaʒ teſtibus:vt.j. de teſta.oꝛd. l. hac conſultiſſima.⁊liberũ arbitrium poft moꝛteʒ nó redit: qꝛ moꝛs oia ſoluit:vt in auc. de nup.h.ð inceps.⁊ in auc. de here. ⁊ fal. . exheredatos. Itẽ ideo dicit arbitrii ꝙ nõ re. dit:vt videmus ſepe fieri in iure.nã ruſticus in extremis cõ ſtitutus facit ſtringi coꝛpus « poftea bibit aquã calidã. « fi nõ re foꝛmetur in melius:vocat vicinos ſuos ⁊ diſponit de bonis ſuis. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi vt itelligatis vnũ magiſtrale ad q allegatur iſta lex:vos ita inſtabitis: qꝛ tota die dicimus: interdus leges nie hiperbolice loquunt󰵲:vt. C. de ſacroſan. ec.l.j. ⁊ ꝙ hoc dicit videte:qꝛ dicit heci l. ꝙ nibil € ꝙ magis hominibus debeatur d$ teſtari. Sed hec. l. v male dicere. None plus debetur boibue ꝙ colant deũ. Item ꝙ paren, tibus « pa trie obedíant?certe fic.bec funt pꝛima pꝛecepta iuregentium: ot. ff de iuſti.⁊ iure. l. veluti.⁊ poft hoc teſtari. de bonis noſtris.ſed teſtari eft quedam permiſſio iuris ciui lis: ⁊ non eft pꝛeceptum.⁊ nemini oenit in dubiuʒ ꝙ ius ge tium pꝛeceſſit ius ciuile vel pꝛetoꝛium: vt. ff. de iuſti.⁊ iure. l. omnes populi.⁊.l. ius ciuile eft ꝙ «c. Quare vos dicetis ꝙ imperstoꝛ locutus eft hiperbolice. Piperboles eft que; dam figura:vnde hiperbolos grece latine manifeſtus veri tatie exceſſus:vnde cum dicit hic imperatoꝛ nibil eft p ma gie hominibus oebeat q󰵴; teſtari: bíperbolíce loquitur. fi, milis modus loquendi cft alibi. ff. de pac.l.j. in paíncí. fice alibi cft manifeſtus veritatis exceſſus dum dicit󰵲: nil eſt ma gie contraríum cõſenſui d$ erroꝛ: vt. ff. de iuriſdi.om.iudi.l. fi per erroꝛem.ſed magie eft contrarius metue:ende mani. feſte veritatem ibi excedit: vnde Ouidius: Frigidius gla, cie pectus amantis erat « fic tota die ioculatoꝛes ⁊ ribaldi loquunt󰵲 ⁊ multus vtuntur hiperbolica locutione:qꝛ fi «na meretrix daret bonum ciphuʒ vini ribaldo:dicit ribaldus: tu benedicaris a deo:tu es melioꝛ q; fit regina frãcie. « idẽ dicit ioculatoꝛ cum aliquis fatuus donat ei veflem : bene / dicaris a deo:tu es melioꝛ homo qui fit in mundo ſub fole. vel es melioꝛ Alexandro:⁊ eft foꝛte medioeris perſona:vñ ifte manifeſte excedit veritatem: ſic.⁊.ll.manifeſte excedunt veritatem:quia plus ocbetur hominibus ꝙ colant oeus vt dixi. Sed ſegnoꝛi anteq󰵴;; ꝑueniamus ad alia no. bic plu ra nota. Et ſtatim nota.cp vltima voluntas defunctoꝛum fcr uatur.pꝛo.l. dum dicit imperatoꝛ ꝙ vnuſquiſqʒ babeat li- centiam teſtari.⁊ iudicia eius non fint caffa.« ad iſtud con; coꝛdat in aut de nup. q diſponat.colla.iiij.⁊ inſtiꝛad. l.falci. in pꝛinc. ⁊. ff. ad. l. fal. l.j. in pin. Aerumtamen qp dixi vlti mam voluntatem ſeruari pꝛo.l.eſt intelligendum fi non cft contra ius vel contra bonos moꝛes:vel pꝛobꝛoſa. vel ridi/ euloſa vel turpis.⁊ (deo hee non eft ſeruanda cũ fit inepta. Quid enim fi dicit teſtatoꝛ in vltima fua voluntate : qꝛ ego cognoſco me miſerum ⁊ peccatoꝛem: in contemptum mei ipfiue nolo tradi ſepulture: ſed extra ciuitatem volo pꝛoijci vt canis per pedem:vel volo p me moꝛtuo reliquie mee ꝓij ciantur in mare.bec voluntas defuncti inepta « ridiculoſa & €ontra bonos moꝛes eſt:⁊ ideo non feruatur:vt.ff. de leg. A. feruo alieno in fi.z.l.fiquíe inquilinos ín fi.⁊. ff. de con; di.inſti.l.quedam refert. in pꝛin. Item b eft intelligendus fi voluntas defuncti iuri non repugnat:quia fi iuri repugnat non obſeruatur: quía nemo poteft facere quin. Il. in fuo te^ ſtamento locum habeant: ot. ff. de leg. j. l. nemo. ⁊.j. de inof⸗ ficio.teſta.l.fancimus.in pꝛin.⁊ vltima voluntas non ſerua- tur ſi contra ius eſt:vt. ff. de admi.tuto.l.quidam decedens. 2. ff. de libe. lega. l. aurelio. . gaius. ⁊ ideo teſtatoꝛ non po, teft remittere cauuonem de vtendo « fruendo arbitrio bo, ni viri: vt. j. de vſufruc. l. j.⁊. j. de fat.Lj. Item non feruatur voluntas defunctoꝛum pꝛo. l. fi fit ínofficiofa. vnde fi dicit pater ín fto teſtamento: quia filius meus non inuitauit me ad conuiuium: fed extraneos:ideo ipſum exheredo. hic nó ſeruatur eius voluntas pꝛo. l. quia eft contra bonos mo- res: vt f. de inoffi teſta. . nofficioſum.⁊. l titia.⁊ bec volum tas per querelam olim irritabatur: ⁊ bodie ipfo iure non valet: vt in auct. vt cum de ap.cog. h. cauſas.viij. colum. ¶ Et iterum ex. l iſta colligetis eliud no ſeu magiſtrale:ꝙ ambulatoꝛia eft vltia volũtas defuncti vf. qʒ ad ſupꝛemũ vi te eyítus.qp ex eo apparet:qꝛ dicit hec. i. nil cft ꝙ magis bo: minibus debeatur d$ vt ſupꝛeme volũtatis poſtq; iaʒ aliud velle nó pñt liber fit ſtilus:⁊ licitum ꝙ iterum non redit ar bitrium. ergo apparet ꝙ voluntas defuncti ſit ambulatoꝛia ideft mutatoꝛia quádiu viuit vt hic. ⁊ ad hoc ff. de leg. j. l ſi mihi ⁊ tibi. 5 in legatis.⁊. ff. de adimẽ. lea. l. ij. F. conditio. in fi. ⁊. ff. de dona. inter vi.⁊ vxo. l.cum hic ſtatus. . ait oꝛa/ tio. Exquo colligetis rñſioneʒ ⁊ deciſionem queſtionis cu- iuſdam ruſticane mulieris. venit mulier ad aliquem virum peritum ⁊ famoſum:⁊ dixit ei: dñe babeo marítus ⁊ habeo eum fub pedibus feu marſupio:qꝛ ipfe facit quicquid ego volo. ſi ego dico ei ſede:ipſe ſedet.ſi dico ei bibe:ipſe bibit. z bꝛeuiter nó babeo aliud dicere nifi fac iftud: factum eft, in omnibus obtéperat mihi. volo qp ipfe tefte: « (pfe teflat - exquo placet míbí.« volo ꝙ ipfe relinquat mihi omnia bo: na: ⁊ hoc facit. tñ oi mibi q poffet poft cras mutare teſtamẽ tum: vnde rogo vos ꝙ doceatis ita me:ꝙ non poffit ín per^ petuum mutare teſtamẽtum.eandem qõnem facit ruſticus de vxoꝛe ſua. ſapiens homo fi vult deo placere.⁊ nó vult ca dere in perículus ſalutis eterne debet dicere: bella donna etatis cum deo:qꝛ non poſſum vos boc docere de iure. ſi poſſem non facerem:qꝛ hoc anime mee periculoſum eft: q? foꝛte mala arte ita cum traxiſtis:⁊ babet magie coniunctas perfonam fibi q; vos ſitis:qꝛ nemo de iure pót ſibi.l. impo⸗ nere a qua ſibi recedere non liceat: vt. ff. de le.iij l.ſiquis.in pꝛin.⁊ qꝛ ambulatoꝛia eft voluntas defuncti vſq; ad ſuppꝛe mum vite:vt hic cum ſuis fimilibus. ideo dicendũ eft eus quis reuocat voluntatem fuam diſtingue:qꝛ dria eſt: aut gs cótrabít:aut teſtatur.ſi contrahat quis: contrarĩo conf enſu non diſſoluit󰵲:qꝛ ficut in initio libera eft voluntas als ptãs vnicuiqʒ ⁊c. ot. j.de actio.⁊ oblig. l. ſieut.⁊. ff. de pac. l. j . ff. de ac. emp. l. exempto. in pꝛin.⁊ ita loquit󰵲 glo.ofíi Aʒo.po⸗ ſita. j. de pactis. l.ſiquis. in conſcri.ſed cum aliquis teftatur. non loquitur cum alio:ſed cũ ſeipſo qꝛ oícít:íta ⁊ ita diſpo no de rebus meíe.« (deo boc caſu lícitum eft mutare fuam - voluntatem vfq ad ſupꝛemum vite: vt. 8. dixi.⁊ pꝛo boc fa; cit. ff. de leg. ij.l.cũ pater. 5 donatiõis.qꝛ verba gefferüt vc, vt. j. de verb. ſigni. l. libera. ſi dict mulier : oomine quidam ſapientes cum quibus habui confilium dicũt mihi ꝙ facia eum iurare ꝙ in perpetuum non mutabit teſtamentuz fui: debet dicere bonus ſapiens: bella donna nóofulo vobis: qꝛ peccatis moꝛtaliter: qꝛ facitis eum facere rem illicĩitam: qꝛ illicitum eft de iure ꝙ aliquis imponat fibi legem a qua non liceat fibi recedere:⁊ qꝛ ambulatoꝛia oebet effe volun tas defuneti vſq; ad ſupꝛemum vite. Pꝛeterea poſſetis fa, cere fieri tale ſacramẽtum op effet iniquum. Pꝛeterea fi iu rauit indeliberate deieranit: vt in auct.vt fe non folum. in pꝛin. S. j. Dꝛeterea illud facramentus ligat eũ quo ad deũ: non quo ad hoc quín poflit mutare voluntatem fuam vías ad ſupꝛemum vite:qꝛ iufiurádum non obligat aliquem nifi in caſu:vt cus quis manumittitur « (urat fe oebere operas, nam libertus per iſtud iuſinrandũ obligatur:vt.ff.oe ope, río li.l. vt iuſiurandum.⁊. f. de libe.cã. i. vlt.⁊ ideo cum tale facramentum fit contra. l. qꝛ ambulatoꝛia dʒ effe voluntas defuncti vſq; ad ſupꝛemum eite: nõ fi eruat󰵲:vt.j de le.⁊ con. I. non oubíus.nifi in cafu pofito in auc. que incipit ſacramẽ ta puberum. que auc. fuit federici imperatoꝛis. « eft pofita j. ſi aduerſus ven. l. j. verũtamẽ ſi dña vel ruſticus effet so; bis cótuncta perfona que petit a vobis hoc: dicetis ita: hoc babeatis pꝛo firmo ⁊ pꝛo regula: ꝙ non eſt homo ſub ſole qui poffet vos ita oocere facere teſtamentum quin poſſet mutari per poſterius teftamentus:fed docebo vos cũ qua; dam cautela quomodo poteſt fieri teſtamentum de iure: ita ꝙ per poſterius non mutabitur foꝛte. ⁊ dico vobis boc vt ſciatis ifta non et operemini: niſi veftra multum intereſſet: qꝛnon eft bonum q faciatis relinquere alicui ꝙ relinque, ret poſtea deo: vel alij magis ſibi coniuncte ꝑſone. nec boc doceatis alios qui nó funt de auditoꝛio meo: fed teneatis pꝛo vobis: quia ita debet dicere teſtatoꝛ. hoc eft meum te, ſtamentum fiue vltimum iudicium ꝙ deinceps ſeruari vo; Io: ⁊ ſi in pofterum faciam aliud teſtamentũ nolo illud fer uari ⁊ tenere:fed hoc folummodo volo valere ⁊ tenere: vel jure teſtamenti vel iure codicilloꝛum. Si vero poftca facíat teſlatoꝛ aliud teſtamentum: fimpliciter tenebit pꝛimum nó poſterius:⁊ boc pꝛobo per. l. que dicit hoc: qꝛ pꝛima óroca tiua eft vltime:vt. ff. de le.j. l. ſi mihi ⁊ tibi. f. in legatis.⁊. ö. interdum.⁊. . ſi ita fi criptũ ſit.ſed fi nominatim peniteret : ⁊ in vltimo teſtamento diceret:recolo oy talía ⁊ talia dixi ver^ ba in teſtamento qp feci pꝛimo. vnde non obſtantibus illis verbis boc vltimum meum teftamentum volo tenere ⁊ vale re:⁊ non pꝛimum. hoc cafu tenet vltimum teſtamẽtum: ⁊ nó pꝛimum: vnde bonus legiſta cum vocatur ad aliquod tefta mentum éódendus:incótinétios querere an aliud teſtamẽ. tum fecerit.⁊ fi dicat ꝙ nõ:planũ eft.fi dicat ꝙ fic: vídeat il lud teſtamẽtum.⁊ fi funt verba derogatoꝛia vltime volunta ti:in vltimo teſtamento dicat qp primum teſtamentum factũ manu talis tabellionis reuocat: in quo teſtamento dixit fic a ſic:⁊ nõ obſtantibus illis verbis: que verba nominatim reuocat. quo cafu ita facto tollitur pꝛius teſtamentũ per po ſterius:qꝛ reuocatus eft.« ꝓbatur hoc apte. ff. de iure codi, I. duos. H. Lx. 2. ff. de le. iij.l. ſiquis in pꝛinc.⁊ in coꝛ.auẽ. de te; ſta. imperfe. &. j.col.viij. ¶ Ex his que oícta funt vobis: fa; tis caſum huius.l.⁊ ſummariam expoſitionem Ife potuiſtis perpendere:mõ ad alia perueniamus: q? alia circa. l. iſtam ſunt videnda ⁊ indagãda:opponẽdo ⁊ rñdendo querendo ⁊ ſoluẽdo. Et aduertatis iſta:qꝛ nos colligimus inde mul / ta bona:⁊ ſtatim oppono ad hãc. l. Et vf ꝙ duabus rationi⸗ bus hec. l. ſtare nó poffit. Aos bétie in. l. iſta p quilibʒ pot relinquere collegio eccleſiaſtico de bonís ſuis quátü vult. Sed. l. of 3. que videtur velle ꝙ collegium non poteft be. res inſtitul: vt. j. de here. inſti.l. collegium nec beredem «€. ¶ Ad ſolutioneʒ cuius contrarij vos ita dicetis. Ano mó ſic: collegium laycoꝛũ nó põt heres inſtitui nec ei põt relin qui: vt in.. contra. ſed collegiũ clericoꝝ pot heres inſtitui: ⁊ ei pót relinqui fauoꝛe religionis: vt hic. ⁊. ff. de collegijs illi. j. in fi. ¶ Sed quare eft iftud ꝙ collegium laycoꝛũ nó pót heres inſtitui vel ei relinqui:ſed collegiũ clericoꝛũ fic NReſpondeo fm Guil.qꝛ per locii cõiter accidentibus coL, legia laycoꝝ fiit ad malũ:vt.j. de monopo. l. vnica.⁊ iõ funt pꝛohibita niſi appꝛobentur a pꝛincipe vel a ſenatu: vt. ff. de illi.colle.l.iij.in pꝛinci.⁊ hoc ideo ne qꝙ minus prit ſinguli: plus audeant vniuerſi:qꝛ bec eft natura ruſticoꝛuʒ afi funt fimul faciunt omne malum:« coadunati ofunderent Cha- rolum.fed qñ funt ſoli:non valent tot gallignas. ⁊ finguli ſeparatim honoꝛant militem.ſʒ oẽ collegium clericoꝛuʒ ad bonum introductum eſt:⁊ ad religionẽ ⁊ ad feruandus oí; uina colloquia: ideo ei pót reling: ⁊ fic intelligitur. l. nra, €: Nel dicatis ſecũdo mõ collegium nó pót heres inſtitui nec ei relinqui fi eft illicitum:vt iudeoꝝ « hereticoꝝ. vel nõ appꝛobatum a pꝛincipe: vt ſcriptoꝝ: t in. l. 5. vt j. de here. 2 ma. l.iiij.⁊. j. de iude.⁊ cel.ſ.j. Sed collegio licito ⁊ appꝛo bato:vt eft collegium fratrum minoꝛũ « pꝛedicatoꝛuʒ ⁊ mo nacbozum 4 pauperum xpi bene poteft relinqui legatum: & etiam poteft heres inſtitui vt bíc.«.j.e.l vltí.c.j.oe epiſco. & cle. l. id q.s... nullí,c.l.fiquíe ad decli. ¶ Et ad folutio, nem huius cõtra.⁊ vt plene liqueat articulus iſte: ita diſtin guo vt conſueui diſtinguere. Cut relinquitur collegio: aut relinquitur collegio licito: aut illicito. Et of licitum colle, gium: collegium monachoꝛum fratrũ minoꝛũ ⁊ p󰶄dicatoꝛuʒ vel captiuoꝛum vel pauperum xpí:« huic collegio pót relin qui vt hic. ⁊ ficut buíc collegio pót relinqui ita cuilibet de collegio vt hic. ⁊.j de epi. ⁊ cle.ſ.vlti. g.. cum ſuis fimi. Itẽ omne collegium a iure appꝛobatum eft licitum: vnde colle gio ciuitatum vel vicoꝛũ vel municipioꝛum poteft relinqui qꝛ ſunt a iure appꝛobata. na vt ait Marcus Tullius i pꝛĩo li.rhetoꝛicoꝝ.facte fuerunt ciuitates ⁊ municipia ⁊ vici: ꝓ/ pter iuſticiam oferuandam:q? ante cént ciuitates eint nicipia vel vici:moꝛabãtur homines ín ſiluis:⁊ ita mali bo mines decipiebant eos.⁊ fic fecerunt homines ciuitates ⁊ municipia: vnde qꝛ collegia ciuitatum ⁊ municipioꝛũ « vi, coy funt licita pót eis relinqui: ⁊ cuilibet ex ciui. « cuílibet ex vico:vł ex municipio:ot.ff.ad treb.l. oĩbus.⁊. l. ſe. ⁊. ff de le. j. l. ſi heredi. h. vicis.⁊. l. ciuitatibus.⁊. j. ad treb. l. j ⁊. l. ij. 2. Lſemper. Item eft collegium licitũ piſtoꝛũ ⁊ alioꝝ ſikium vt. f. ꝙ cuiuſqʒ vni no. l j. r iſti collegio pot relinqui: x cui» | libet libet de collegioꝛ et. . dictuz eſt· Sed bic fubücio tales qó; nẽ. Ego dixi q licito collegio ⁊ cuilibet de collegio pót re- ling. Sed ponamus vt faciüt laycí« ruſtici « mulieres que ignozant virtutes vocabuloy:q» fcíunt comedere « nó log: q qii aligs eoꝝ 05 dicere:eccleſie mee relinquo tm ꝓ ani ma mea.ipſe dicit:pꝛeſ bytero ecclefie mee dimitto tiri pꝛo anima mea. ⁊ loquo de ſacerdotibus eccleſiarũ ꝗbus per miſſum eft bérc ꝓpꝛium. mõ queritur otruʒ videat ecclefie relictũ: vt ita facerdos nó tráfmittat ad fuos ſucceſſoꝛes:an facerdoti vt ita tranſmittat ad fuoe ſucceſſoꝛes ? In qõne ifta ita dicendum eft ⁊ diſtinguẽdum. Quia aut dixit tefta. toꝛ: ſacerdoti ecclefie ſancti Ambꝛoſijp anima mea.x. relin quo: ⁊ ita relinquit noie appellatiuo ⁊ non ꝓpꝛio.quo cafu contéplatíóe ecclefie ví relictum.⁊ iõ nó tráfmittit ad ſuos fucceffozce:vt.ff.à an.le.l.j.«. l annua. & a ticia.⁊. ff. de odi ⁊ demon. l.filiofa.⁊ idem eft ſiqs dict lego..ciuibus boi. q ciuitati bofí. vf legaſſe:vt.ff.ð ↄdi.⁊ demõ.l.eiuibus.Si autem teſtatoꝛ vtitur ꝓpꝛio noie: qz dicit:dño Joãni modo facerdotí pꝛo anima relinquo.x.tunc vf relinqui (pfi ſacer. dotí:nó eccleſie: queritur ſibi ⁊ trãſmittit ad fuos ꝓpꝛios ſucceſſoꝛes. Sʒ dominus Guido de f uzaria dicit ꝙ refert € pꝛeceqat appellatiuum nomẽ vel ppzium. ná fi ꝓpꝛiũ p^ cedat: ſacerdoti debetur.ſi appellatiut ecclefie. ar. ff. de ftí^ pul.fer.l.fi cõis ſeruus. Et ad boc eft ar.q?.Lalibi facit dif ferentíam in ſubſtõne:que fit nominibus appellatiuis ⁊ p/ pꝛijs.qꝛ fiit ſubſtitutio noĩbus pꝛopꝛijs: intelliguntur in- uicé ſubſtitui.ſi appellatiuis: intelliguntur ſubſtitui ꝓ poꝛ tiòe hereditaria: vt. ff. ad trebe.l.quotiẽs.⁊. l nónunds. ff.oe moꝛtis cauſa do. l. filiofa.⁊.l. in moꝛtis cauſa do. ⁊.l.vl.⁊. j. de epiſ. ⁊ cle.in auc; licẽtiã. Qel dicatis fi teſtatoꝛ babebat notum ſacerdotem:contemplatione fui videtur ei relíctus: als contẽplatione eccleſie. C In fecüdo cafu cũ relinquit collegio illicito:ſubdiſtinguo:qꝛ collegtü aliud eft illicitus | Vóne ſecte:aliud alia rõne qꝛ non eft a pꝛincipe vel a ſenatu appꝛobatum. In pꝛimo caſu cũ collegium eft illicituʒ róne ſecte: yt qꝛ eft collegium hereticoꝛum vel iudeoꝝ: nõ poteft relinqui collegio vel alicui de collegio. ideo fi aliquis re linqueret boníe bominibus. x.ficut faciunt lombardi quía vocát hereticos bonos homines:nõ valet relíctum. ides eſt ſi relinqueretur alicui ex eis: qꝛ collegio illicitó ratione ſecte vel alicui ex collegio illo non poteft relinqui: ot. j. de here. ⁊ ma.l. manicheos.⁊.j. de iude.« celi.l. j. ⁊ ſic intelligi tur vno mõ. l. cõtra. C In fecundo cafu cii collegiũ eft illi citus alia róne:q nó eft appꝛobatũ a pꝛincipe vel a ſenatu: pt eſt collegiũ ſcriptoꝛum: qui faciũt ꝙ nullus ſcriptoꝛſcri/ bat quaternũ textus vel glofe nifi pꝛo tanto: vel vt funt alia collegia que funt pꝛohibita: vt funt monopolia: vt. j. de mo nopo. l. ynica.⁊. f. de illi. colle.l.ij. in pꝛinci. hoe cafu illici⸗ to collegio nó pót relinqui.⁊ iõ fi teſtõꝛ diceret relinquo fo: cietatibus bꝛancatoꝛũ vel ſcriptoꝛũ vel ſimiliũ. x. non valet tale relictũ:vt in. l.cõtra.ſ󰶄m qp vno mó intelligit. (5 L5 illici/ to collegio non appzobato a pꝛincipe vela ſenatu nó poſſʒ relínquí:tfi cuilibet de collegio bene pot relinqui, iõ fiqe legaret.x.vní bꝛancatoꝛi vel vni ſcriptoꝛi valet legatum: vt ff. de rebus du. l. cum ſenatus. vnde vos ita bꝛeuiter tenes tis.collegio licito ⁊ cuilibet ex eo poteſt relinqui. fed colle gio illicito ratione ſecte:nõ pót relinqui. nec alicui de col. legío.fcd quaudo collegium ett illicituʒ alia rõne:qꝛ nó eft appꝛobatũ a príncipe vela fenatu:tüc nó pót relinqui col. legio:ſʒ cuilibʒ ex collegio põt relinqui:vt dictũ eſt. C 555 hic quero ⁊ bec qõ pót e£ vtilis ⁊ plus in partibꝰ vltramõ tanis dá hic. ⁊ fuit bec qõ de facto in ciuitate cabꝛadenſi co ram iudice oelegato.ná ibi de iure ab impio eft tpalío eßs. ibi layci fecerunt cóem fuam campanam « volebant viuere moꝛe lombardoꝝ:⁊ coꝛpus non erat appꝛobatum a pꝛinci- pe vel ab eo qui vicem eius gerit. quando fecerunt ſocieta, tem iurauerũt ét p qii decederet aliquis ipſoꝛum: coꝛpoꝛi ſocietas relinqueret quartá partem bonoꝛũ ſuoꝛũ. boc ſcõ: fuit quidam diues qui diſponens coꝛam ſocietate dixit. vo bis boc relinquo.queritur vtrum collegio videtur effe reli ctum: vt fic non valeat. an cuilibet de collegio: ⁊ fic valeat relictum.qr In qóne iſta ſi vultis dicere qp nó yaleat: pott^ i Sacroſanctis eccleſij s. 8 fiia dicere ⁊ allegare: vt.j. de here. inſti. l. collegium. Sed fi vultis dicere ꝙ valest:allegabitis.ff de rebus du.l.cũſena tus. Sʒ in qõne iſta eſt ita dicendũ. Si dixerit vobis oĩbus hoc relinquo.⁊ ſic refert ſe ad vniuerſos.vł diqit vobis fim pliciter hic:qꝛ indefinita equipollet vniuerſali nó valet re. lictuʒ.⁊ pꝛo hoc facit ꝙ índefiníta equipollet vniuerſali:vt ff. de ſerui.vrb.pꝛedi.l.ſi ſeruitus.⁊. ff. qui po.ín pig. ha. ⁊. j que res pigno.ob.poſ.l.vl.Si aũt enumerat oẽs nominatiʒ valet relictus. ad hoc eft ar.ꝙ alibi dr. ſi pmittunt plures ſpẽs non enumerãdo vna cft ſtipulatio.ſed fi ꝓmittant󰵲 plu res res ⁊ enumerantur:plures erunt ſtipulationes: vt ff. de ver. ob. l. ſcire. ⁊. l. qð dicitur.⁊.l.pluribus.⁊. l. ſtichũ. f. j.⁊ ff. de dona. cauſa moꝛ.l.ſenatus. & ꝙ dicitur.⁊. ff. de an. leg. l cũ in annos. C Secũdo inſtatur ⁊ oppo.ad.l.iftá (ic. Ei. detur ꝙ boc legatum nó valeat fi relinquit󰵲 collegio eccle^ ſiaſtico.qꝛ fi relinquitur collegio fratrũ minoꝛuʒ ⁊ ſimilium videtur relictũ incertis perſonis: vnde nó valet: vt inſti.de lega. . incertis. Ad ꝙ pot dici pluribꝰ modis. Et vno mõ fic regulariter relictum in certis perſonis nó valet : vt in. l. contra. 4 allít fauoꝛe eccleſiarum vt hic. ſic etiam fallit fauo re pietatis vel paupertatis:qꝛ fauoze pietatis vel pauperta tis poteft relinqui incertis perſonia vt.j.de epi. « cleri.l.id d. 2. l. nulli. Item fallit vt ſi relinquitur in redemptionẽ ca ptiuoꝛũ.nã valet relictũ incertis ꝑſonis:vt.j.de epi. ⁊ cle.l. ſiquis ad decli.⁊ bec eft bꝛeuis ⁊ plana rñ ſio. €1el pót dici ſecũdo mó:olís incertis perſonis nó poterat indiſtincte le^ ga: vt in. l. cõtra.ſʒ bodie fi legatur valet. ⁊ fic intelligo in. ſti. de leg. d. ineertis perſonis. Ael poteft tertio modo dici incertis perſonis de incertis nó poteft relinqui: vt in.l.cõ tra.fed incertis de certis fic vt hic. Et ſubijciamus rem exẽ plo.relinquit󰵲 incertis perſonis de incertis:puta ſi ita dicit teſtatoꝛ: bonis hominibus lego.c.in quibuſdã ciuitatibus intelligerẽtur boni:paterrini.vel fi ita dicit: monachis oꝛ. bis terre. vet ſi dicat: omnibus hominibus lego. c. hic qꝛ re linquitur legatum incertis perſonis de incertis nó valet.⁊ fic loquitur.l.5. 4 allit fauoꝛe eccleſiarũ ⁊ pauperü « capti uozum vt ſupꝛa dixi. Relinquit󰵲 legatum incertis perfonía de certis fi ita dicit teſtõꝛ:fratribus minoꝛibus de boñ. mo nachis fancti pꝛoculi de boñ.do lego.c. hoc legatũ relictuʒ incertis perſonis ex certis valet:qꝛ alibi ſunt fratres mino res, alibi etiã funt monachi.⁊ fic loquitur hic ⁊ intelligitur. ff. de reb. dub. l.iij. ⁊.l.iiij.⁊. l. ciuibus.⁊. ff. ad. l. fal. l in ré... interdum. Odo. ¶ Ex his ergo que ſupꝛadicta funt vobis patet ꝙ eccleſie bfit pꝛiuilegium in pluribus:qꝛ l5 als non poffit collegiũ inſtitui vel ei relinqui.tñ fallit in eccleſia fa. uoꝛe eccleſie.⁊ qꝛ lʒ als non poffit relinqui incertis perfo» nis de incertis: fallit tñ in fauoꝛe eccleſiarũ. C Ex quibus nota q ecclefia bs multa pꝛiuilegia in acgrédo.q lʒ als nó poffit relinqui collegio:tñ fallit qꝛ relinquit󰵲 collegio eccle: ſiaſtico «t in. l.nra.Itẽ bs pꝛiuilegium in acquírédo: qꝛ rei fibí vendite tranfit in eam dñium fine traditione:vt.j.e. l. vl. qp ats regulariter eft contra. j. de rei vendi.l.ſeruum.⁊ .f. de rei ven. l. ſi ager. Itẽ bs pꝛiuilegiũ in acquir ẽdo:qꝛ ingreiſi monefteríus ipfo ingreſſu fe « fua deo dedicant cc vt. j e. l. genera li. ⁊ in auc. ingreſſi. Item bs ecclefia pꝛiuilegium in amittendo:qꝛ res eccleſiaſtice regulariter alienari nó pnt: licet in caſibus permutant󰵲. vt.j.e.l.iubemus nulli.⁊ in auc. ibi ſignatis. 2. l. ſancimus. ⁊ in auc. ibi ſignata. Item babet ecclefia pꝛiuilegium in pꝛeſcribẽdo:quia Pm bec tempoꝛa ecclefie non pꝛeſcribitur mínozí fi pacio.c.annío:vt..e.l.vl. Item babet pꝛiuilegium ín recíptendo . quia ecclefie non fubeunt ſoꝛdida vel extraoꝛdinaria munera: vt.j c. l. placet dicam. Item habent eccleſie in alijs pꝛiuilegium:q relicta eccleſie non indigent lucratiuoꝛum inſcriptionibus: vt. j e. I ſancimus.ij. C Dꝛ ſegnoꝛi ſuper. l. iſtam conſueuerũt foꝛ mari plures queſtiones.Iſta. l. dicit ꝙ vnuſquiſq; poteft re linquere collegio eccleſiaſtico de bonia ſuis quát vult:cft ne boc vez: fiue iſte al s fit teſtabilis: ſiue non. ⁊ habebit ne locum in impubere vel in filiofa. ꝗ caret caſtrenſi vel quafi caſtrenſi peculio: vel in ſeruo: Dixerũt quidã qj hec. l. hzſlo cus in qualibet ꝑſona:ſiue als fit teſtabilis: vt pubes ⁊ pa: terfa.« liber hõ.ſiue inteſtabilis vt impubes:qꝛ als non fa cit teſtm:vt.ſf de tefla lin qua etate.⁊ filiuffa.quí ałs nó fa; cit teftin:vt.ff.oe moz. cá oo.l.cum is. d.. Et dicunt ꝙ ſpãle eſt hic fauoꝛe ecclefie ꝙ vnuſquiſq; poflit eis relinquere. ſic hec. l. pertinet ad illã ꝑtẽ rubꝛice.de pꝛiui.carũ.⁊ ꝓ boc fuo erroꝛe inducũt ꝙ hec.l. loꝗtur gñałr ⁊ indiſtincte.⁊ vbi lex nó diſtinguit: nec nos: ot. ff. de offi, pꝛe.l.iij.⁊.ff. de pu. l. de pꝛecio.⁊ verba gñaliter plata gñaliter funt intelligẽda: vt. ff. de le.p. ↄtra. bo.poſ.l.j. . gñaliter. Itẽ ꝓ boc fuo erro» re eſt ar. ego video qꝛ als qui nó € teſtabilis ecclefie pót re, linquere:vt.j.e.l.gñali.Itẽ p iſto fuo erroꝛe eft arg. qꝛ ego video fi ſeruus manumittat󰵲:in ipa manumiſſiòe pót de iure iurare vt pꝛeſtet oꝑas ⁊ obligat󰵲 vt liberet󰵲 a vínculo ferui, tutis: vt. ff. de liber.cã.l.vlti.⁊. ff. de op.liber.]. iureiurandi. ita pót relinquere ecclefie quãtuʒ vult cá aie fne ſaluande: q; aie hominũ quibuſlibʒ rebus pꝛeſunt:vt.j.e.l. fancímue J. Itẽ qꝛ ſeruus de ʒ󰶄ctibus celebꝛatis in puitute manumiſ- fue regulariter nó tenet󰵲.tñ fi ꝓmittit vt perueniat ad liber: tatem obligat󰵲: vt.j.ſi ſeruus ex fuo facto. l. ꝓmiſſe.⁊. ff. ð pa ctis.ſ. eleganter. ſeruus pactiõis.ita ſeruus põt relinque re quãtum vult eccleſijs:vt redimat aiam ſuam a peccatis: fed verius eft vt dicatis ꝙ hec.l.intelligit󰵲 in perfona : que als efi teſtabilis: vt pubes ⁊ paterfa.« liber hõ.⁊ ꝓ hac opi nione facit qꝛ impuberes ⁊ filijfa. ⁊ ferui pꝛohibent󰵲 facere teſtm: vt inſti. quibus nó cft p.fa.te.per totu.⁊.j. de teſtis.. ſeniũ.ĩ fi.⁊.ff. de teſta.l. qua etate. Pꝛeterea certi caſus ſunt in quibus filijfa.teſtant󰵲:vt in caftréfi pecu.⁊ quafi. ⁊ fi are gula excipitur caſus: cófirmat regula in alijs: vt in guẽ.de eccle.ti. h. vt at. Itẽ qꝛ..vĩ velle ꝙ afe teſtabiles relinquãt eccleſijs: nõ alij:vt in auc. de ſanctiſ.epiſ. d. p󰶄ſbyteros. col. ix. Nec ob. hec.l.qꝛ loquitur generaliter:qꝛ vłis in particu larem reſoluitur:qꝛ nó eft verifimile p imperatoꝛ no voluiſ fet hoc: vt.j.de inoffi.tefta.].fi qñ in pꝛin. Item ⁊ afe cum oí cit.l.mandatum cótrabitur oĩbus verbis. ſub.idoneſs.⁊ its non oĩbus:yt.ff.mã.l.ij.ſic ⁊ als cũ dicimus:omnes vocan. tur ad honoꝛes:ergo furioſi:qð eft falfum:vt.ff, de mune.⁊ bono,l. vt gradatim. Itẽ nec ob.j.e.l.generali.qꝛ illud coz rectum eft bodie per auc.íngrefil. Item nec ob. qð vicit de ſeruo: q; illud eft fauoꝛe libertatis. ¶ Denuo quero fuper l. iſta. vos habetis hic ꝙ vnuſquiſq; pót relinquere colle «io ecclefiaftíco de bonis ſuis ditum vult.eft ne hoc veruʒ in ſolemni vel minus folemni voluntate? Dixerunt quidaʒ ꝙ ſic: vnde aliquis poteft relinquere ecclefie eoꝛã.vij. tefti, bus in teſtõ. in eodicillis coꝛaʒ.v.teſtibus.qꝛ in teftó requi runtur.vij.teſtes. in codicillis.v.vt.j. de codi.l. vlti. fs « boc bs locii in minus ſolẽni volũtate: vñ dixerũt ipſi.ſiquis re. linquat eccleſijs coꝛã duobꝰ vel tribus teſtibus:valet reli; ctum. immo plus dixerunt ipfi ꝙ fi aliquis relinquat eccle; ſijs in pꝛeſentia vnius ſacerdotis:valet relictum: qz ruſtici hñt hanc opi.ꝙ ſicut ſacerdos hʒ.vij.oꝛdĩes:ita vict󰵲.vij.te. ſtium ſuſtinet.⁊ pꝛo iſto fuo erroꝛe inducunt hãc.l.que log, tur generaliter. vnde generaliter o5 intelligi:vt.S.dixi. Itẽ po ſe inducunt ꝙ.l.videtur velle ꝙ ecclefie poſſʒ relinqui in qualibet voluntate.j.e.l.iubemus nullí poft hanc.ibi vbi dieit verü fiue teftó quocunq; iure facto fe codicillo. Item pꝛo hac opi.vr facere:qꝛ eccłia babetur loco filíj: ot in auc, de ſanetiſ. epi. G. ſed hoc in pñti.⁊ in filio valet relictũ in mi, nus ſolẽni volũtate:vt in auc. de teſta. in pn.⁊. j. fa. her. l.vlt. g. j. de teſta.oꝛ. l. hac conſultiſima. h ex imperfecto. vñ ficut valet relictum filio in minus foléni:« ita valet relíctum ec, cleſijs in minus foléni volütate:cü equiparentur:vt.8,oíri, Item qꝛ fi in foléni volütate tiri poffet relinqui ceckie: nul, lum pꝛiuilegium oaret eccleſie: cum íllud fit pꝛiuilegium cuiuſcunq; «c t. ff. ð le.⁊ fe, có.l. iue ſingulare.fruſtra eniʒ petitur qoe iure cõi conceditur:vt.j.de theſau.l.onica. lib. r. Ded in queſtione ifla ↄtrariũ oícédus ẽ.⁊ intelligit󰵲 hec. l. in ſolẽni teſtõ vk in codicillo nó in minus ſolẽni. « pꝛo hoc facere videtur hec. i. que videtur velle ꝙ eccleſijs relinqua tur in vltima voluntate iuri cognita:vt.j. cod. l. generali.ibi vbi dicit ꝙ cum omni iuris ratione munitum fit. ſic.⁊. j.de epiſco.⁊ cleri.lſiquis.⁊.l.ſacroſancte.⁊. l. omnia puilegia. ⁊. l. cum. i. leoniana.ibi vbi dicit non folum vltima condere £m legea tantum elogia licere. Non obſt. bec lex qꝛ debet intelligi in folemni eoluntate : qꝛ oniuerſalis reſoluitur in particularem per.l.fi qñ.j.de inoffi.te. Item nó ob. j. e.l.iu/ bemus.qꝛ intelligo ibi etiã de ſolẽni volũtate:modo de mi» nus ſolẽni voluntate vt ibi etiam dicam. Item nó obftat qp ecclefia eft loco filij:qꝛ verum eft fimpliciter nó quo ad om^ nia:qꝛ quo ad boc babetur loco fili: q? fi inſtituo filiũ ⁊ ro» go eum reſtituere hereditatem fi decedat (ine liberis: fi in^ trat monaſterium babetur loco filij:vt.j. ad treb. auc. nif ro gatus.ſed in alijs eft contra. vt arg. ff. de le.⁊ ſe.cõ.l. ꝙ cõtra rationem. Item non ob. ꝙ nullum pꝛiuilegiuʒ eccleſijs có. cederetur:qꝛ licet nó cõcedat qp poflit relinqui ecclefie ⁊ in minus foléni voluntate.cõcedit tñ aliud pꝛiuilegium: q215 incertis perſonis relinqui nó poflit: tñ reling põt collegio gcclefiaftico vt ſupꝛa dixi.⁊ bec vera ſunt de iure noſtro. ſʒ per decre.do. pape. ſi aliquis coꝛaʒ tribus teſtibus teftatur vel coꝛam duobus videtur ꝙ valeat relictum iuxta dictum apoſtoli:in oꝛe duoꝛum vel trium teftíus ftat omne verbuz. extra de tefla.c.re]latum eſt.⁊.c.cum eccleſie.ſed nos legiſte reſtringimus illud in eis que fiũt inter viuos:nõ in eis que ſiunt in vltimis voluntatibus. nam ibi pꝛopter hominũ in- fidelitatem maio: numerus teſtiuʒ requirit ot. j. de fideicõ. J. queſtionem.⁊.j. de teſta. l. iubemus. Item nos legiſte oíci mus g ille decretales funt reſtringende: vbi dominus pa^ pa hz iuriſditionem tempoꝛaleʒ « ſpiritualem.i.gladiuʒ ec cleſiaſticũ ⁊ ſecularẽ: et in marchia anchonitana ⁊ ſpoleta / na:nõ in honoñ.vel in lombardia. ¶ Sʒ denuo hic vltimo quero.vos habetis hic ꝙ vnuſquiſq; pót relinquere colle: gio eccleſiaſtico de bonis fuia quantü vult.ſed nũquid pa^ ter multum diues poteſt pꝛiuare filios legittima poꝛtione inſtituendo eccleſiam:puta fi pater dixit:filio meo. y. relin, quo: omnia alia mea bona relinquo fratribus minoꝛibus de bononia:nunquíd bs locum iſta. l. an aget ipſe filius ad ſupplementum: Dixerunt quidam ꝙ etiam tunc habet lo, cum iſta.l.⁊ pꝛo iſta fua ſnia inducunt hanc. l. que dicit.hẽat vnuſquiſqʒ licentiam fanctiffimo venerabilias concilio oc cedens:id bonozum ꝙ optauit.i.quãtum vult ín vltima vo luntate relínquere etiam pꝛiuando legittima poꝛtione líbe rog. Item pꝛo bac eoꝛum opi.facit ꝙ ecclefia babetur loco filij:ot in auc.oc fanctif.epif; fi hoc in pꝛeſenti. Item pꝛo hac eoꝛum opi.facit. q. l. videtur velle ꝙ ceſſat falcidia in re lietis deo ⁊ ad pias caufae:vt in auc. de eccle.titu. f .ſiquis gute. ¶ Sed verius eft vt dicamus ꝙ pater non pollit pzi, uare liberos legittima poꝛtione. pꝛo bac opinione facit di ctum apoſtoli fi filius ergo heres. Item qui vult filium ex, beredare « oeum inftítuere:confilium querat ab alio nó ab Auguſtino.q.di.non conſulam eum. Item quarta debetur filijs et es alienum. vnde ficut foluit debita ſua: ita quar, tam: ot. ff de adop. l ſi arrogatoꝛ. in fi. .f. de inoffic.teſta . l. papinia. f. ſiquis. vnde. xiiij.ſunt cauſe quibus pꝛiuatur fi, lius legittima poꝛtione: que ponuntur in auc. vt cus de ap pel.cog. . cauſas.⁊. h. ⁊ bec quidem. Iteʒ ín relictis eccle, fie habet locum falci.ot. ff. ad.l.falcid l.]. q ad municipium. Et ideo dicendum eft ꝙ hec. l. eft intelligenda ꝙ poteft re. linquere collegio eccleſiaſtico quátum vult de bonis ſuis: fi non habet filios quibus referuare tenetur: vel parentes quibus quartam relínquere tenetur: vt in auc. vt nulli iud. $.fi quando. col.j. &. adulteram.⁊ ideo in queſtione ifta aet ad ſupplementum:vt.j.de inoffi.tefla.l.omnímodo. Itẽ nó ob. ꝙ ecclefia babetur loco filijquía verum in fubftítutio, nibue:quía fi filius eft ſubſtitutus alicui « filiue intra mo» nafteríum:babetur loco filij monaſteriũ: vt. ff. de odi. « oc. mon. l. fideicõ.⁊:.l.ſi is cui. h. j. Itẽ non ob. in relictis deo i. ad pias cas ceffat falci.qꝛ ceſſat falci. debita iure inſtitutio/ nis: nõ debita iure nature: qꝛ bec debetur vt es alienuz: vt ſupꝛa dictum eft. E el poffet ét dici ⁊ alio mõ. ⁊ Pm bocbec Lnó pertinet ad ti iſtũ fed ad auc. de ec.tí.que videtur.cõtra ff. ad. l. fal. l. j. ad municipiuʒ.qꝛ eft ecclefia trũũphãs ⁊ mi litans.in relicto deo.i.eceleſſe triũphanti.ſiquis legat deo ſanctis ſuis nó curat multũ deus de pecunia.⁊ in illis bs locii falcídia. fi auté relínquat ecclefie militanti illa bs ma, nus tenaces.i.manus plenae piece: « ín illis ceſſat falci. vt Nemo in auc. de eccleſis.titu. d .ſiquis autem. * 4 E 2 "E 4] N 62 Emo apoſtoloꝛũ. ac reſpicere pꝛimã partẽ rubꝛice ⁊ vltimã:⁊ le it ſenſus:non ſolũ eccłie funt puilegiate in e his q habuiſtis:ĩmo ín alio qꝛ layci qui mo riunt󰵲 nó debẽt ſepeliri in eceleſijs: imo extra: ⁊ Pm hoc ita ey ponetis ram. ¶ Tex.nemo.ſ.iaycus vel regularis Tex. ſedẽ.i.eccleſiã dedicatã ad honoꝛẽ apoſtoloꝝvel martyrum. ex. humanis coꝛpoꝛibus.ſ.defunctis.Tex.exiſtiet effe có eft: am.fub.ad ſepeliendũ. C Añ colligetis hic íllud no.ꝙ lapei ⁊ regulares in cozpe ecclefie nó debẽt ſepeliri:ſed ex/ tra eccleſias: fed p󰶄lati ⁊ patriarche ⁊ epi ⁊ pꝛincipes fepe, liunt󰵲 in coꝛꝑe ecclefie, Eñ legit ꝙ in alamania in quadam tcclefia poſtq󰵴; imꝑiũ fuit tranſlatũ ad theuthonicos: ꝙ rex Philippus diuine recoꝛdatiõis ad ſanctũ Dionyſiũ eft fe^ pultus. ¶ Legit󰵲 fcóo mõ hec.l. vt 5 fit ſenſus. Tex. nemo ſedẽ.i.ſedilia: que funt ín choꝛo apoſtoloꝝ vel martyrũ ad hon oꝛẽ apoftoloz « martyrü dedicata. Tex. exiſtiet elfe có; ceſſaʒ:ſupple ad fedend qñ diuina celebzant, ⁊ ad boc fa. Cit decretũ extra de vi.⁊ hone.cleri.c.vt lay cí.que eft extra- cta de lege iſta:⁊ tũc legetis ita lraʒ.Tex.nemo ſedẽ.i.ſedi. lia. Tex.apoſtoloꝛũ vel martyrũ.i. in eccleſijs dedicatis ad bonozes eoꝝ. 3 ey.exiftimet effe oceffam.f.ad ſedendũ cum diuina celebꝛant󰵲:⁊ ecclefia nó pót ↄcedi publicis vfib? ba. bítáda.arg.j.oe palatinis comitibus. l. vlti. lí.xj.41- Legit ⁊ tertio mó bec.l.z hec lectura hodie non feruat in italia:nec in tufcía: vt exponatis ita tex.ſedẽ.i.ciuitatẽ i qua ſunt eccle fie apoſtoloꝝ vel martyrũ exiſtimet e£ ↄceſſaʒ f epulture ca. vii ita vos dicetis p quedam res funt ſancte vt eiuitates:⁊ qued ſacre: vt ĩſti.de rez diui. q. ſancte. vfi ficut in ecclefije no debẽt humana cozpa ſepeliri:ita in ciuitatibus: ne ciui tates que funt ſancte polluant󰵲.vñ de iure nó debẽt homĩes ſepeliri in ciuitatibus (5 extra: qz de iure oebét effe cimite/ rig extra ciuitatẽ ficut eft in alamania:⁊ funt ſignata.iiij. cru cibus:⁊ hoc idem volunt.ILnoftre:vt.ff.oe ſepul.vio.l.iij. h. diuus.⁊. j. de reli. ⁊ ſump. fu. l.antepenul. ¶ Sʒ qd ſi ſiat 5 l. iſtaʒ. Rñdeo £m lecturã iſtaʒ imponit󰵲 pena criminis ſtel lionatus: vt in palle. d diuus. In alijs dicã cũ pena nõ ſit.l. determinata:ꝙ cõiter arbitrio ĩudicãtis eſt:vt. ff. de penis. l. hodie.⁊. ff. de offi.p󰶄ſi.l.j. C Legit󰵲 ⁊ quarto mõ bec.l.tey. ne: mo ſedẽ apoftoloz vel martyrũ.i.coꝛpus vel reliqas eozus. Tex.exiſtimet eſſe ↄceſſaʒ.ſub.cã emẽdi vel vendẽdi: vel ẽt cã tenendi fibi in ſcrineo:vt in.l.ꝓxi.oæ taliũ rez eft comer: cium interdictũ:vt liberi hominis: cũ ſuis fimilibus. ; ; : 414^ n.Lifts Emo martyres. wa quis nõ debet vendere reliquias martyruʒ vel apoſtoloꝛum:vel mercari.¶ Tex.nemo martyres.i.reliqas martyrũ vel apoftoloz: U ſub. arg. S. l. pꝛoxi. Tex.diſtrahat.i.vendat: Tex. mercet󰵲.i emat:qꝛ funt liberi bomiee: quoꝛũ cõmerciũ eft interdictum:vt ſupꝛa dixi.Sed qd fi cõtrafiat? Imponit󰵲 pena arbitrio iudicãtis: vt arg. ff. de penis. l. hodiẽ. cuz non lit. L determinata: vt. ff. de penis. l. ſcio. ⁊ dixi.ã.l.pꝛoxi.⁊ ín ſuper venditio nó valet qꝛ otra legẽ. vnde nó valet venditio facta ↄtra legum interdicta: vt. j e. l. iubemus. . ſane. ⁊. j. de le. con. l. nõ dubiũ. in fi. ¶ Sed diceret aliquis nõne tota die videmus cotrafierí: qꝛ tota die mercatoꝛes veneti ⁊ ia nue qui vadũt per mare ⁊ in vꝛbe conftátínopo. emunt reli⸗ quias apoſtoloꝝ ⁊ martyrus ⁊ alioꝛum ſanctoꝝ ⁊ poztant ⁊ vendũt regibus: Id qà põt dici qp illud nó debʒ fieri: vnde non qð fit: ſed qð fieri debet inſpicit:vt. ff. de offi, pꝛeſi l. ſed licet. C Hel dicetis. nemo martyres oiftrabat. vel mercet󰵲: qꝛ aliquis nó debet exercere cõmerciuʒ vt fibi retineat ſed fi vult vendere vt ponantur in ecclefia bene poteft exercere cõmerciũ: ⁊ ita tota die fit qꝛ reges emunt reliquias ſancto. rum vt ponãt ín eccleſijs eoꝛuʒ. C el dicatis ꝙ iſta.l.in⸗/ telligitur fic. nemo martyres.i. loca nomine martyrũ dedi- Cata diſtrahat vel 1 ſi emantur vel vendant󰵲:emptio vtl venditio non valet: ſed poteft pꝛeciũ recupari: ot ⁊ alibi de ↄtrahen. emp. l. ſue rei. ⁊ hoc eft veꝑ niſi ſciens emerit: Git hec. l. pluríb? modis. Et vno mõ vt hic Sacroſanctis eccleſijs. t i q cuius per erroꝛẽ «C.vt.ff.oe regu.ĩur.l.cuius.⁊ de condi. inde.l.j. C Ande fi querit ſi locus ille emat ⁊ euincitur:an poffet agi de euictione? Reſpõdeo ⁊ dico ꝙ ſic:ſi ignoꝛãs emeret:ſicut agit de euictione qui cõparauit libe ruʒ bomi, nem: vt inſti.de contrahen. emptio. in fi, ⁊.ff. qui ⁊ a quibus ma. li.non fi. L liberis. | | : ; JL ey ifta eft loca 7 O N plure elis ⁊ habet locum tanti ín vno loco. ſ.in maioꝛi ecclefia ↄſtãti. STR I z ponit hec. l. pꝛiuilegiũ maioꝛis eccleſie co ſtanti.qð ↄſiſtit in retínendo. Et dicit hec. l. RE ꝙ olim ín ecclefia cóftanti. erantouo mílía canonícoz: ita ꝙ reddítue non ſufficiebãt.vñ dñs impatoz nolens q; talis ecclefia depauperet󰵲 pꝛecipit duo. Nꝛimo mandat ꝙ nõ fint plures d$ noningenti qnquagínta decani in ecclefia conſtãti.Secũdo p󰶄cipit ꝙ nullus babeatcopias addendi vel mutãdi:vel in locum ocfunctí ſubſtituendi alt, qué donec ad pꝛedictũ numerũ peruentũ fuerit. fed ⁊ fi ali quis fuerit incoꝛpoꝛatus per pꝛiuilegia: nó habe bit pꝛiui- legíus canonici.Tex.decani.i.canonic i.⁊ oícunt decani qꝛ de decem elígebat «nus idoneioꝛ. fed hodie non ita eligit󰵲: immo fepe eligit minus idoneus per pcee. « dicunt󰵲 cano- nici a canone g eſt regula vt.j.e.l.omni.nõ intelligatis deca num pꝛo noĩe pꝛelature:vt dĩ in francia:qꝛ decanus ibi vo^ catur dñs eccleſie.Tex.huius ampliſſime vrbis.ſ.ↄſtanti.⁊ ita hec.l.localis eft, ſimilis lex eft.j. ea.l.iubemus nulli poft banc. Item ex. l.iſta colligetis arg. ad vnũ q faciũt tota die eccleſie.nã tota die oꝛdinant numerũ elericoꝝ vel canonico ru5 qð fibi videt licere.ar.eius qð dicit󰵲 hic.⁊ hoc ne expẽſe clericoꝛũ vel canonícoz excederẽt redditus eccleſie.ꝙ fieri non debet. vt in auc. vt determi.ſiiinu.cleri.per totum.⁊ ideo poſuit ſe ad iſtum numerũ: qꝛ ſufficiebant redditus ecclefie illius vſq; ad numerũ noningentoꝝ qnquaginta decanoꝛũ. als potuiſſet impe ratoꝛ fe ponere in pulchꝛioꝛi numero.ſ. mille: ande quingenti. Tex. nulliq;.ecce $m dictum. Tex. bis addendi. fub. vltra pꝛedictum numerum. Text. ſimilis ſcilicet pꝛiuilegia. 2 L acet rationabilis. 0 T. Segnoꝛi vos babetis. 8. e.l.j. que puilegia dA EIL peu ecclefie in acgrendo: qꝛ eis põt re, linqui: in.l.iſta babetie que pꝛiuilegia hñt r ecclefieín retinẽdo. qꝛ in. l. iſta ponitur que munera eccleſie debeãt ſubire.⁊.hec.l.reſpicit illaʒ partem rubꝛice de pꝛiuile gijs eecleſiarum. Et in. i.iſta dicuntur tria pꝛincipaliter. Pꝛimo exoꝛdit󰵲 ⁊ dicit que munera ecclefie non ſubeãt.Secũdo dicit que munera ſubeant.Tertio im- ponit󰵲 pena ei qui cogeret ecclefias ſubire munera 5 foꝛmã huius. l. C Ande in. l.iſta no.ita cafus. Quidaʒ acceffit ad pꝛincipẽ:⁊ coꝛã eo ꝓpoſuit qõnem talẽ.dñe impatoꝛ multe ſunt eccleſie ſuꝑ vniuerſo oꝛbe que dicũt ꝙ non dñt ſubire munera.oẽs veſtri miníftri ⁊ ego veſter miniſter querimus a vobis vt inſtruatis nos que munera ſubeãt eccleſie:⁊ que non? Ad qð reſpõdet imperatoꝛ.nos cũ magna de liberãtia ⁊ perpenſo ofilío ſtatuimus ꝙ ecclefie non debeant fubíre ſoꝛdida munera:ſmaxime de pꝛedijs deputatis ad vfus cele ſtiuz ſecretoꝝ.i.ad euchariſtiã facienda. Itẽ nec debent ft» bire extraoꝛdinaria munera. nec ſuꝑindictũ pftent ecclefie. ⁊ propterea fi ceffabunt ecclefie nó timeant fuozum pzedio, rum tranflationem ín fifcum fieri. Secũdo dicit bꝛe uiter ⁊ in ſumma que munera debeant ſubire eccleſie.⁊ certe nul la alia niſi canonicas illationes ideſt regulares pꝛeſtatides. Item in aduentu ſarcino repẽtine.ſ.in aduentu noſtro.cuiꝰ aduentus eſt repentinus.qꝛ aliquando expectatus diu non venio.« aliqñ non expectatus venio.bec munera ſubeãt ec, clefic. Q7 Tertio ⁊ vltimo ponit pená que imponit víolantí bue pziuil.ecclefiay ín muneribus fübeüdig:q f ubeũtpe⸗ nam diuinã ⁊ humans. diuinaʒ qꝛ tands ſacrilegi ſuſtinebũt penã excõicationis: ⁊ a gremio ecclefie repellent. humanã: qꝛ in ꝑpetuum depoꝛtabunt󰵲 in exiliũ. hoc dicit iſta. l. videte ftatim litteram. Text. otat. als vrat. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi ſicut dixi vobis vos babuiftie, dea. ⁊c. ot dixi. Aidete expoſitionem Odofredus ſuꝑ pꝛimo Codicis. b littere. Tex. placet, dixit impatoꝛ cõditoꝛ huius. l. 2-ey.ra, tionabilis cõcilij.qꝛ fup hoc im ꝑatoꝛ babuit ↄciliũ. « iuſta rõne qui fuerũt in illo ↄcilio moti ſunt.⁊ ſic dicit󰵲 quoddaʒ parlamẽ tum. ⁊ fic dicimus in laycis pꝛincipibus. Tex. te/ noꝛe perpẽſo.i.diu penſato z examinato « cũ deliberatione facto. Tex. ꝑſcribere.i.per ſcripturaʒ iniũgere. vel dicatis perſcribere.i.ſcribere.⁊ fic cõpoſitũ pꝛo fuo fimplici ponít: vt ⁊ abs. ff. de dote ple. ín ípfa rubꝛica.⁊. .de no. co.cópo. habuiſtis in ipfa rubꝛica Tex.a quibus ſpaliter neceſſitati/ bus.i.muneribus.ſub.a quibus vocant captis pignoꝛibus ⁊ mulcta indicta velint nolint: vt. ff. de mu. ⁊ ho.l.ſiqs ma giſtratus. Tex. imunes.i.excuſent󰵲.⁊ hucuſq; exozdít impe; ratoꝛ.⁊ in iſto exoꝛdio boc no. colligetis. dñs imperatoꝛ nó temere ↄcedit pꝛiuilegiũ ecclefie in muneribus nó pzeftan, dis: fed ꝑpenſo tenoꝛe.i.diu penſato ⁊ cum magna delibe⸗ ratione.ſi hoc facit imꝑatoꝛ qui eft. l.animata in terris. vt in auc.oc ↄſulibus.iiij.colũ. ⁊ qui bs omnia iura fcripta in pe ctoꝛe ſuo.vt.j.de teſta.l.oĩuʒ.multofoꝛtius alia pꝛiuata per- fona ea que facit:cũ deliberatione « diu feruata vel penſata facere debet. ⁊ fic repbendi non poterit, ⁊ ad hoc facit. j.de diuoꝛ.⁊ repu. l. non dubiũ eſt.⁊ arg. ff. de diuoꝛ.⁊ repu. ſ.iij. Item nota ꝙ oẽs debent ex neceſſitate ſubire munera niſi vacationẽ habeãt. vñ dicit ꝙ omnis vacatio fua nititur eq» tate: vt. ff. de va. excu. mu. l.j. in pꝛin. Tex. pꝛima ꝗppe.pꝛo certe. tractat oe pꝛemiſſa materia. Tex.ↄtumelia.i.iniuria. Ter.ſecretoꝑ dedicata.i ad euchariſtiaʒ faciendam:in qua ſecreta vba dicunt󰵲. Tex. fece vexent󰵲.i.iquietent󰵲. ⁊ hucuſq; durat.pꝛimũ oíctü huius. l. Et in ifto pꝛimo dicto not. gp cc, cleſie habẽt multa pzedía.babét alíqua quoz redditus ver» tunt in vfum ſuũ.⁊ habẽt alia pꝛedia quez redditus cóuer, tunt in vfus pauperũ.habẽt alia quoꝛum redditus conuer. tuntur ad venditionẽ.habẽt ⁊ aliqua quoꝛũ redditus depu tantur ad celeſtiũ vfum ſecretoꝛũ.i.ad euchariſtiã facienda. 4 oicit coꝛpus rpí.« eft facríficium gp fit in altari:vbi caro ⁊ fanguis chꝛiſti denotatur.vnde alique ecclefie babét terras que facit frumenti fine lolío« alia rubítudine. « cft albiſſi/ mum. illud deputãt ad euchariſtiã facíendas.« fic fit in ci, uitate iſta.qꝛ clerici eligũt vnum bonũ ⁊ rubeũ frumentũ al biſſimum:⁊ deputant ad euchariſtiã faciẽdam.⁊ de his pze^ dijs deputatis ad euchariſtiam faciẽdam loquit󰵲 hec. l. que dicit vt dixi in cafu. ¶ Et põt hee littera legi pluribus mo; dis. vt.j.poteſtis videre. Et vno modo fic. Tex. pꝛima ꝗppe vſurpationis cõtumelia ne pꝛedia vſibus celeſtiũ ſecretoꝝ dedicata.ſub.ẽt.q.di. nec alia pꝛedia debent ſubire ſoꝛdida munera:⁊ maxime pedía deputata ad euchariſtiam facien, dam. Sed « pót lcgi alio modo. Tex. ⁊ pꝛima quippe ⁊c. ne dedicata ecclefia ſoꝛdidoꝝ munerũ fece vexent󰵲.ſub.etiaʒ.q. di. ꝙ pꝛedia deputata ad euchariſtiã non debent ſubire mu. nera inhoneſta nec ſoꝛdida:⁊ maxime ſoꝛdida.Oꝛ ſequitur Tex. nihil extraoꝛdinarium.ſ.munus. Tex. ab bínc.i.ocín. cepe. repete nullum. Text. ſuperindictuue flagitet ídeft ab eccleſijs petatur.qꝛ flagito.pofco.peto.ad ideʒ tendunt. Et nota. vt melius intelligatis ſequentia:ꝙ eft indictũ.⁊ fu, perindictũ. Eſt indictũ ſpaciuʒ. xx. an. ⁊ diuidit󰵲 per luſtra.i. per tría quinquẽ nia. vt dixi. . de iuſti. eo. cõfir. in fi. Sed (e, gnoꝛi imꝑatoꝛ non eſt ptentus ifto indicto ĩmo vult fuper, indictũ.qꝛ quicꝗd delirant reges plectunt achiui. vnde oí, cit imꝑatoꝛ.ſubditi babét magna fertilitatẽ bocanno.vnde bonu; eft ꝙ ſentiamus róne fertilitatis aliqd.vii indieimus &deft ſuꝑindicimus aliũ coꝛbẽ frumẽti. boc fupindictü non foluit ecclefia. « de indicto agit󰵲.j. de indic.l.vnica. li.. « de ſuperindicto agitur.j. de ſuperindicio. lj. li. x. C Ende no. ch eccleſie de ſuis pꝛedijs pꝛeſtant indictuʒ qꝛ eft regularis pꝛeſtatio nó ſuꝑindictũ. vt hic colligit󰵲.⁊ ideo fialiqe volue kit pꝛediũ ecclefie ſignare.qꝛ ecclefia non ſoluerit iſia mune ra. non 5 fibi. vt. .oicit. 2. ex.nulla tranſlationũ ſollicitudo exactoꝛis munerũ ſignet󰵲.i.ſignari faciat. Sed quid vultoi, | cere.nulla tráflationü ſuarũ poſſeſſionũ ſollicitudo fignet? rñdeo. ita ficbat olim. cũ mũdus per pꝛincipẽ regebat󰵲.⁊ ita fieret fi bodie regeret󰵲 qñ alicui imponebat󰵲 indictũ vel fup, indictũ.⁊ nó foluebat.fignabat illud p󰶄diuʒ ⁊ dicebat󰵲 qp ille id non ingrediat󰵲:⁊ ꝙ tranfferatur in fiſcum. vt. j. de capi, diſt. pi. tribu. vñ ponebat filũ in locũ ꝓhſbitionis: vel aliud ſignũ:⁊ ille nó intrabat:⁊ poftca vendebat󰵲 vel colebatur p fifcum:« certe talis fignatio non bs locũ ín pꝛedijs ecclefia ruim:cus nó debeant ſoluere tributa:⁊ ipſi nótímeant ppea fua pꝛedia ſignari vel in fiſcum trauſferri.⁊ boc eft qð dicit bec lra.Tex.poſtremo ⁊c. ucuſq; dictuʒ eft d munera nó debet fübire ecclefia: mó incipit (có5 dictũ in quo ponitur que munera ſubeat eccleſia.⁊ dicit ꝙ fubit duo munera ſcʒ canonica illationẽ.i.regularem pꝛeſtationem:⁊ repentinam ſarcinam. Tex. poftremo nihil pꝛeter canonicam illationeʒ. Canon dicitur regula vt dicunt phyſici:⁊ Juicena ín cano ne ideſt regulis fuie.« legetis ita lam.poſtremo ideſt vlti⸗ mo in fumma nibil pꝛeter canonicam illationem ideſt re, gularem pzeftatíones ſubit ecclefia, dicitur regularis pꝛe ſtatio:qꝛ quilibʒ de pꝛedijs que poſſidet pꝛeſtat tributa:ſi eft pꝛouincialis:non fi italicus.vt.j.ſine cen. vel reli. l. vlti.quia italia non eft pꝛouincia:ſed pꝛouinciarum domina. vt ibi di cam. Oꝛ repetatis.⁊ nibil pꝛeterq󰵴; aduentitie neceſſitatis ſarcina repentina popofcerít.z ſic.pꝛeterq󰵴;.repetitur. ff. de adop.l fi arrogatoꝛ. in ſi.vnde oꝛdinabitis ita litteram iſtaʒ. Tex.poſtremo ideft vltimo ⁊ i fumma. Lex. nibil pꝛeter ca» nonicam illationem.i.regularem pꝛeſtationem. Tex.eius.i. eccleſie. Tex. functionibus ideſt pꝛeſtationibus. Tex. aſcri batur.i. imponatur.« ita nihil ecclefie aſcribitur pꝛeter ca; nonicam illationem.⁊ pꝛeter illationem quá repentina far; cina aduẽtitie neceſſitatis popoſcerit. Sed dic mihi que eſt repentina ſarcina: Judi ci imperatoꝛ repente tráfit per aliquem locum: ⁊ in eodeʒ tranſitu imponit munera: qꝛ vni imponit certum modum vini:alteri certuʒ modum panis:⁊ ſic de ſingulis. ⁊ oícítur repentina qꝛ alicui imperatoꝛ mit⸗ tat litterae. ſciatis ꝙ tali die veniemus.expectatus non ve» nit. ſed quid facit:alia die ous non expectatur venit:hec eft ſareina repentina:onus repentine neceſſitatis:⁊ in tali mu» nere nó excuſantur eccleſie:qꝛ eft oꝛdinarium munus.⁊ ad hoc facit.j.e.l.neminem.⁊ hoc eft qð vult dicere bec littera, C 1: ſequitur tertium dictũ. Text. ſiꝗs contra venerit C. ⁊ exponatis Tex. ſiquis ſcilicet miniſter pꝛincipis vel exa: ctoꝛ. Text. contrauenerit.violando pꝛiuilegia eccleſijs in dulta.2- ex. poft debite oltionis acrimoniaʒ.i.excõicationẽ. Tex. que erga ſacrilegos.ſub.vel quaſi:qꝛ excõicandi funt, Tex. exilio depoꝛtationis.ſub cum publicatione bonoꝛum. vt.j. de bo. dam. l. ſi quis perpetuo.Tex.vtatur.⁊ &m iſtaʒ le cturam exponatis. vratur.i.cõburatur.ſicut enim ſiquis vri tur « cõburitur c ponit in igne:ledítur in coꝛpoꝛe in qua^ libet parte ſuſic ⁊ ile ꝗ perpetuo danatur in exilio: vt. ff. de capi. mil. vlti. alia Ifa dicit. yratur. in mala ſignificatione ſcz vt ſuſtineat exilium depoꝛtationis perpetue.« ita punit diuine ⁊ humane. Diuine:qꝛ excõmunicatur ⁊ humane :qꝛ depoꝛtatur perpetuo:⁊ fic perdit ciuitatẽ ⁊ familiã: « bona publicantur. vt. j.ſi reus vel ac. moꝛ.fu. l. vlt. ⁊. ff. ad. l.coꝛ.de fal. l. j. in fi.⁊ fic not. pic ꝙ quafi ſacrilegium eft violare pze, cepta iuris.⁊ ad iftud facit.j.de diuer.reſcrip. l.ſacrilegij im ſtar eſt.⁊ j. de crimi.ſacri.l.j.⁊.ij ſed ſacrilegium eft auferre facrum de facro vt faciunt ruſtici:qui cum capiunt cíuita, tes vel caſtra guferunt paramenta eccleſie ⁊ thuribula. vt ff. ad. l.iuli.l. ij. ⁊ . ff. de cri.ſacri.ſ.iij.⁊ ficut quí committunt verum ſacrilegium funt excommunicandi:ſic ⁊ qui commit tunt quaſi facrílegium funt excommunicandivt hic dicitur. Et ex fine huius.l.colligetis enum no.argu.ꝙ leges noftre faciunt mentionem de excommunicatione ⁊ penam excom» municationis appꝛobant hic. nde colligemus hic. ſi ex- cõicatus agit in foꝛo ſeculari vel eius pꝛocu.ſi obiciatur ei. domine iudex nó debetis ipfum audire qꝛ eft excõicatus.⁊ ſic eſt extra cóiones fidelíus:vnde nó debetis ei cõicare.di⸗ cit actoꝛ excõicatus vel eius ꝓcuratoꝛ. dñe iudex. hoc habʒ locũ iure canonus.vt extra de ex.c.erceptionẽ.⁊.c.pia.⁊ er^ tra de iudi.c.intelleximꝰ.ſed iure ciuili nõ bs locũ qꝛ in iu, re ciuili nõ fit mẽtio de excõicatione.dʒ dicere reus.dñe íu, dex.imo eſt de iure ciuili pena excõicationis appꝛobata.qꝛ lex excõicat delinquẽtes:vt cõmittẽtes ſacrilegiũ vt quafi.z patíunt ea que (unt iuris ciuilis.⁊ fic pꝛohibent󰵲 agere.« ap iure cípili fiat mentio oc excõicatione pꝛobatur. C. de fum. tri.⁊ tti.⁊ fide catho . l.ij in fi. C. de facrofanc. eccle.l. placet. fn fi. Itez alibi dicit.l.de excõmunicatione.qꝛ licet mulieres o2; todoxe habeant pꝛiuilegia ⁊ pꝛeferantur alijs creditoꝛibus pabẽtibus tacitas hypothecas.vt.j. qui poti. in pig. habe.. aſſiduis.non tamé beretíce mulieres babent pꝛiuilegia illa. vt in auc, de pꝛi.do.here.mu. nó pꝛeſtandis in pꝛin.viij.col. Item alibi in iure ciuili fit mẽtio de excõmunicatione dum pꝛecipit.l. ꝙ epiſcopi eccleſiaruʒ iniuſte non excõmunicent ſubditos.vt in auc.oc ſan. epi. h. in omnibus. ix.col.⁊ vtinaʒ bene feruaret illud iure canoníco.fed tota die peccatis ho- minũ exigentibus fitotra. Item ficut ſacri canones repel lunt excõmunicatũ ab agendo in quacũq; parte iudicij op: ponat.fic ⁊. ll. noſtre excõmunicatũ debẽt expellere ab age; do: qꝛ non dedignant󰵲. ll. noſtre facros canones imitari. vt in auc. de eccle.ti.in pꝛin.col.ix.⁊.j.e.l.generali. C Et aq; ad alia perueniã nota per oꝛdinem omnia no. que no. vobis in littera. Et pꝛimo no. ꝙ dñs imperato nó temere «c. oia dic vt dixi in litter ¶ Oꝛ ſegnoꝛi ex his que dicta funt vo bis: cafum « ſummariã expofitionem littere ſatis potuiſtis berpendere. modo alia (unt indagãda ⁊ videnda: opponé^ do refpondendo « diſtinguendo. Statim volo opponere ad fi. hulus. l qꝛ vos habetis in fi. huius. l.ꝙ qui violant pꝛi uilegía ecclefie puniunt criminaliter:qꝛ excõmunicantur ⁊ depoꝛtant perpetuo. Sed. l. videt󰵲 velle ꝙ qui violat pzíuie legia ↄceſſa a pꝛincipe ecclefie puniatur ciuiliter.ſ.pena v. libzarü auri. Ande videt󰵲 contrariuz.j.ti.pꝛoxi.l.ſi ecclefie, d ſolutionẽ cuius otraríj ita bꝛeuiter dico cus pꝛiuilegia tcclefie violant: aut violantur pꝛiuilegia que babent circa munera non ſubeũda: aut pꝛiuilegia que habent circa res non alienandas: aut alia pꝛiuilegia que habent circa alia. In pꝛimo caſu cus violant󰵲 pꝛiuilegia ecclefie que babét . Círca munera non ſubeunda: imponit pena criminalis que . ímponif in. l. noſtra. C In fecüdo cafu cus violantur pꝛiui. 4 legía ecclefie que babs circa res non alienãdas:imponitur bena ot non valeat alienatio ⁊ repellat ab officio z€ vt di⸗ , Gtur.j.e.liubemus nulli poft banc.$. fane. ⁊ in auc. qui res dam dictas. ¶ In tertío cafu cum violãtur pꝛiuilegia eccle. ſie circa alia d$ circa munera non fubeüda:« d$ circa res ec cleſiaſticas non alienãdas: puta quádo impettauit ecclefia * epbabeat certü numerus clericoꝛũ:⁊ aliꝗs otrafacít:ibi im/ ' ponit pena. v. libꝛarũ auri vt ín. L.otra.« ita pena illius.l.cõ/ trarie eft generalis. fed pena huius.l.⁊.j.e.l.iubemus nulli .. & fane c in auc ibi poſita:eſt ſpecialis. vfi illa pena generai: lis non trabítur ad ſpeciales. ⁊ pꝛo hoc facit. ff. de penis. l. ſancuo. ⁊. ff. de ver. ob. l. doli clauſula.⁊. f. ex quibus caufis ma. l. ſed ⁊ fi per pꝛetoꝛẽ. h deinde ait pꝛetoꝛ. C Cel poteft tici alio modo fi violant󰵲 pꝛiuilegia ecclefie ⁊ violans accu | fatur criminaliter patitur penam huius. l. Si aũt accuſatur ciuiliter:patit󰵲 penam de qua dicitur ín.L.cótra, C Sed oc; nuo opponitur ad. l.iſtã qꝛ in pꝛin.huius.l.dicit󰵲 ꝙ pꝛo pꝛe/ dijs deputatis ad euchariſtia faciédam: ecclefie non debẽt ubire munera. Sed. l. vide tur contra. j.de eyac.tribu.l.vltí. li. C Ad ſolutionem cuius cõtrarij poteft dici dupliciter. Ano modo fic. qð ibi dicit󰵲 ꝙ diuina domus debet ſubire munus.l.imꝑialis.qꝛ (icut pꝛedia alioꝛũ pꝛiuatoꝛũ ſubeunt munera: ita pꝛedia imꝑialia. ⁊ b ideo fecit imꝑatoꝛ vt alios inuitaret libẽtius ad tributa pꝛeſtãda.nec expono ibi diui / na domus. i.eccleſiaſtica.qꝛ ecclefia nó ſubitmunera vt hic. ⁊ fimilis expoſitio efl alibi. vt. j.e. l. adminiſtrationes. Hel poteſt dici &m quoſdã ſecũdo modo fic. de pꝛedijs oeputati ad euchariſtiã faciẽdam ecclefia nó ſubit munera. vt bíc ot citur. ibi vbi dicit.de illis de quibus fit euchariſtia. fed de alijs pꝛedijs bri ſubit munera ecclefia vt in. L otra. ⁊ &m b ex ponit󰵲 ibi diuina.i.eccleſiaſtica. Ael dicatis tertio modo ? melíue ꝙ ecclefia nó fubit munera de pꝛedijs deputatis ad euchariſtiã faciẽdam vt hic. Sed in. l. cótra, fuccelferat te- cleſia in locũ alterius qui tenebat󰵲 pꝛeſtare tributa. vñ eccle ſia tenebitur quafi nó excuſet󰵲 pp fu pꝛiuilegiũ . vt. j. de iure iſci.l.fiſcus ⁊.j. ad. l.iul.de vi.pꝛiua. vel pu. l.ij. C Sed oc nuo ad. l.iſtaʒ oppono.⁊ ſignat󰵲 otrariü qꝛ hic dicitur ꝙ ec cleſie nibil pꝛeſtant pꝛeter canonicã illationẽ. Sed vidct ꝙ ubeant munera yt. j. de epiſ. ⁊ cleri l. de his. C Ad qð vos unà 1 Sacroſan.eccleſijs. 10 dicetis ita.falua auctoꝛit ate dñĩ Aʒo.qui ſignauit hanc có trarietatem:⁊ non eft ↄtra:qꝛ bic oícit ꝙ ecclefie de pꝛedijs deputatis ad euchariſtiã faciẽdam non fubeüt munera. S3 in. l. contra. dicit󰵲 ꝙ clerici de ſuis pꝛedijs pꝛeſtant tribute. Cel dicatisin.l.ↄtra. loqtur de illationibus.i.pꝛeſtatio- nibus regularibus quae fubit ecclefia. vt hie dicitur.nihil pꝛeter canonicã illationeʒ. nam pꝛeſtatio tributoꝝ eft cano^ nica illatio.in.l.iſta loqtur de ſoꝛdidis ⁊ extraoꝛdĩarijs mu neribus que non fubit ecclefia : nec perfona. eccleſiaſtica.⁊ ideo nóotradícit. C Sed denuo ad. i.iſtã oppono. 4 fignat contra. hic oícit ꝙ ecclefia nó fubit munera pꝛeter canoni cam illationé: « pꝛeterq󰵴; aduenticie neceſſitatis ſarcina re. pentina popoſcerit. Sed. l. videt󰵲 otra.q? ecclefia tenet󰵲 ſubi. re munera reficiẽdi itineris ⁊ pontiũ.vt.j.e.l.ad inſtructio/ nes. Item alia.l.dicit ꝙ ecclefia in aduentu felicis embole ſuam nauẽ capacem vltra duoꝝ miliuʒ modioꝝ excuſare nó poterit. vt. j.e. l. iubemus nulla naues. C Ad qð vos ita di- cetis.oꝛdinaria munera ſubit ecclefia vt hic extraoꝛdinarĩa regulariter nó ſubit.niſi in caſibus fi pertinent ad pietateʒ. vt in. l. ad inſtructiones. vel nifi pertineant ad publica vtili tatem. vt in.l.iubemus.⁊ ad hoc accedit.j.e.l.neminẽ. Et ad ſolutionẽ hoꝛuʒ contraríoz:« vt plene liqueat articulus iſte: vos ita diſtinguetis.⁊ aduertatis banc diſtinctioneʒ.qꝛ dominus Aʒo fcrípfit eam in fumma huius ti. ⁊. ff. de mu.⁊ ho. l. vlt.ſed ſcripſit eam hirſute fine oꝛdine: ⁊ fine fine:« im. perfecte.quã ſcrutati non inuenietis quid tenere debeatis. ſed ego eam plene ⁊ clare tanga5 vobis.⁊ nibil omittam de antiquis vel noui fcríptie. ideo iſta diſtinctio eft bona ⁊ aurea.⁊ maxime tẽpoꝛe curiaruʒ ⁊ dicetis ſic. Munera alis fent perſonalia tantũ.alia realia fiue patrimonialia tantum. alia mixta.i.perſonalia ⁊ realia. Item munera quedam funt angaria.quedã perangaria.quedã patrimonialia:qꝙ in idem recidit qð funt dicta quo ad quid. Iteʒ munera alia funt o2 dinaria. alia extrao:dinaria. Iteʒ munera alia funt ſoꝛdida. alia honeſta. Item honeſta alia pertinent ad pietatem, alia ad publicam vtilitatẽ. plura membꝛa reperiri non poffunt. immo quicquid pót excogitari de muneribus: habet reduci ad iſtam diſtinctionẽ. odo exponamus verba iſta perloz- dinem. C Munera perfonalía que ↄſiſlũt in perfona tanti ⁊ non in expenſis pecunie vel ſumptu rei funt huiuſmodi. eſſe tutoꝛeʒ pupilli:vel curatozé adultí.boc eft munus per. fouale tantum.qꝛ conſiſtit in perfona tantum. nec eft neceffe q ipſi expẽdant de faa pecunia in re pupilli vel adulti.Itẽ £ft perſonale munus tantum effe ſindicuʒ.qð eft nomẽ gre» cü.fed latine dicit󰵲 defenſoꝛ.qꝛ conſiſtit i perfona tantũ. nam pꝛo vniuerſitate non facit ſumptus de pecunia fua. ĩmo dʒ ab vniuerſitate babere ſumptum quem facit. Item officium indicandi eft perſonale munus tantũ q2 conſiſtit in perſons tantum vt omnia bec pꝛobant󰵲.ff. de mu. 4 ho.l.vlti. 5. perſo. nalia. Iteʒ perſonale munus eft qp aliquis cogat ire in am» baſſaria ſtipendijs ciuitatũ. iftud eft munus pfonale tátum. Item eſt munus perſonale fi ciuitas elegit quofdam ad cu: ſtodiam alicuius caſtri ⁊ dicit. vadant tot ad cuftodia caſtri franci.⁊ babeant qualibet die tot ſolidos. Item multa alia exempla ponuntur pzealle.4. de perſonalibus muneribus. C Mdunera realia fiue patrimonialia funt pzeftationee! tri butoꝛuz. vt quilʒ de pꝛedio fuo pꝛo iugere pꝛeſtet tim. Item ſoluere collectae pꝛo modica era eft munus reale fiue pa^ trimoniale. Iteʒ eft munus patrimoniale vt quilibet qui ba bet. c. pꝛeſtet. v. ⁊ ad hoc facit. ff. de immu. bono.Lrefcríptg F. vlti. ⁊. l. vlti. . patrimonioꝛum. Mimera mixta.i.perſona⸗ lia ⁊ realia funt conſiſtentia in laboꝛe perfone ⁊ ſumptu ref vel pecunie: ſicut eft vt quilʒ teneatur ire in exercitum ſuis ſumptibus eft perfonale: qꝛ perſonaliter oadit: eft reale qꝛ de ſuo patrimonio viuit. vt pꝛobatut. ff de mu. ⁊ ho. l vlti. d. antepe. ⁊ olti. Et in idem recidit. C Munera: alia angaria: alia perangaria. Angaria dicuntur que conſiſtunt in laboꝛe perſone:non ſumptũ rei⁊ pecunie, Perangaria dicuntur: qr pꝛo fumptu rei ⁊ pecunie imponunt : « cum laboꝛe per; ſonarum. vt . eo lneminem. C Munera oꝛdinaria fuit vt que indicunt ex oꝛdine. in omni luſtro redeunt capite. qua- les funt indictiones auri: eris:⁊ argenti. C Extraoꝛdinaria fo dofredue fup pꝛimo Codicis. b íi ^picunt que extra oꝛdinem inducunt󰵲: ot qꝛ vno anno indici, tur:alio anno non: vt eſt in aduentu pꝛincipis:qꝛ ills farci. na non eft oꝛdinaria. C Af»unera ſoꝛdida funt que nó pꝛe/ ſtantur cum honeſtate perſone: fed cũ vilitate:vt calcis co^ quende:arene fodiende:lapidis cedédi. « bec munera non indicunt󰵲 honeſtis pfonis fed vilibus: vtptita vufticíe. Itẽ eſt ſoꝛdidũ munus tpargere aqua equis in pedibus: vt aꝑ- te cauet󰵲.j.de mu. pa. l.ſoꝛdidoꝝ.⁊. ff. de mu.⁊ ho. l.fi.in pꝛin. . . ſoꝛdidoꝝ. C Munera honeſta ſunt: vt que pꝛeſtant󰵲 in aduentu pꝛincipis:puta vt quicũq; habet duos lectos pꝛe/ flet vnũ. Item q quilibet qui babet frumentũ pꝛeſtet tanti, « idem oe vino ſaciat. Item ꝙ quil pꝛeſtet «mum currũ qñ depoꝛtant󰵲 res ſue.⁊ iſta funt honeſta e hibere ad ſeruitium pꝛincipis. ¶ Item honeſta munera alia reſpiciunt ad vtíli, . tatem publica: alia ad pietatem.ad pietatem vt conſtructio. nes pontiũ ⁊ viarum.ad publicam vtilitatem reſpiciunt vt quilʒ pzeftet nauẽ fuam ín aduentu felicis embole. C His ita diſtinctis x vocabulis per oꝛdinem expoſitis videamus que munera ſubeãt eccleſie. ⁊ certe munera perſonalia non fubit ecclefia nec ꝑſona eccleſiaſtica.qꝛ ecclefia non vocat ad tutelam vel curã nec perfona eccleſiaſtica:qꝛ clerici non vocantur inuiti ad tutelà vel curam: licet voluntarie ſic. nec ad ſindicatũ alteríus vocatur ꝑſona eccleſiaſtica (ed fue ec cleſie, yt.j.de epífco. « cleri. pzefbyteros.«.l.generalíter.z aut󰵲.ibi fignata.«.l.placet ín fi.⁊.l.parabolaʒ. ⁊.j.eo.l.nemi⸗ nem. C Realia fiuc patrimonialia ſubit ecclefia ⁊ perfona eccleſiaſtica de alijs pꝛedijs pꝛeierq󰵴; de pꝛedijs deputatis ad vfum celeftíus ſecretoꝑ.vt colligit hic ⁊.j.de exac.tribu. I. vlti.li.x.⁊.j. de epiſco.⁊ cleri.l.de his.⁊.j.ſine cenſu.vel re li.l.omnes. C M ixta munera non fubit eccleſia.vt.j.de epi ſco.⁊ cleri.l.ij.ſed perfona eccleſiaſtica fic, Interdũ peran. garia vt cuʒ imꝑatoꝛ per locum ecclefie vadit in exercitium reficiendi malos paſſus. vt.j.e.lineminẽ.Oꝛ explicitus eft ifte articulus.⁊ per cófequene expeditum eft de angarijs ⁊ perangarijs :nã illa ſubit ecclefia ⁊ perfona ecclefiaftíca vt bic. ⁊.j. de epiſco.⁊ cleri.l.de his.pꝛelerq󰵴; de pꝛedijs depu⸗ tatis ad eucbaríftía.vt bic.ſed fallit.j.e.l.ſacroſancta.que eff localis, vcl illa non intelligitur in tributis vt oí£i. C Sunt munera extraoꝛdinaria: « bec generaliter nó ſubit eccleſia: nec perſona eccleſiaſtica:vt in.l.noftra ibi.nihil igitur extra oꝛdinarium «€. Sed fallit.j.ti.pꝛoxi. lj. ⁊.ij. C Moↄunera ſoꝛ dida non fubit ecclefia. ot in.l.noſtra. nec perfona ecclefia; — flíca.etínauc.oc eccle.titu. ad hec. l2onefta interdum fubit ecclefia.puta canonicam illationem:⁊ in aduentu pn. cipis:⁊ felicis embole:⁊ ea que pertinẽt ad pietatem vel pu blicam vtílítatem vt.j.dicetur. C Munera que refpiciunt repentinam ſarcin am fubit ecclefia vt hic. Item que refpi, ciunt publicam vtilitatem. vt. j.e.l. iubemus. C Ande ex pꝛedictis ita bꝛeuiter colligetis totam diſtinctionem repe; tendo. c ecclefia non ſubeat ſoꝛdida munera : facit in auc; de ec. titu.q󰵴.ad bec. « ad pꝛedicta concoꝛdant duo concilia lateranenſia facta ab antiquo alejandro bone memoꝛie:qui moꝛtuus eſt iaʒ ſunt.c. anni. quibus cauetur ꝙ ecclefie non pꝛeſtent collectae niſi cum euidens vtilitas emerferit: ⁊ cũ ciuitas non fufliceret ad expẽſas faciendae, « tunc nó pꝛe/ ſtat eas:niſi tantum cum conſenſu domini pape. b eft talis cauſa. vt extra de imuní. eccle.c.non minus. ⁊. c. aduerſus. vnde ſi dum eſtis in ↄſilijs:⁊ vultis bñfacere:ita non incida tis in canonem late fententie: cõſulatis cp collecte eccleſijs debeant imponi:ↄſulto pontifice.tamen ciuitates lóbardíe « tuſcie excepta ífta: nolunt bec verba audire. immo cogüt eccleſias 4 clericos foluere collectae.fed interduʒ ex poft, facto dolent. q male accídít ciuitatibus boc facientibus. maxime in partibus tuſcie. Oꝛ ſegnoꝛi ad «num qð bic dicit󰵲 vt magie inſtruaʒ vos volo opponere. ec. l. videtur velle g ecclefia non ſoluat󰵲 ſuperindictuʒ ſed pꝛobo otra.q? l. dicit ꝙ ſuperindictũ eft oꝛdinariũ munus.vt.j.de ſuꝑindi cto. l. vna. li.. ⁊ ecclefia ſubit oꝛdinariuʒ munus ergo 4 bic. ¶ Ad ſolutionẽ cuius otra. vos dicetis du pliciter. Et vno mó ſic. tꝑe huius.l.ſupindictũ erat munus extraoꝛdinariuʒ: q indicat copula hic pofita.q? babs copulare diuerſa. vnde eccla nó ſubit.ſed bodie ſuꝑindictũ eft munus oꝛdinariũ: vt in. l. otra. vfi ecclefia ſubit. q: nó ef nouũ ⁊c. vt. f de le.⁊ fe, cõ. l. nõ eſt nouuz. C Ael dicatis l5 ſuꝑindictuʒ fit munus oꝛdinariũ ꝙ tum ad laycos: vt teneant󰵲 fübíre.vt in.l. contra non ditus ad clericos.vñ nó ſubit eccleſia ſuperindictuʒ vt hic. vñ ls fit generalis regula ꝙ ecclefia fubit oꝛdinaria mu nera:fallit in p󰶄dijs deputatis ad euchariſtiã:⁊ in ſuperindi cto vt hic.qꝛ femper generi per ſpẽm derogat󰵲:nõ ecõtra.vt ff. de regu. iur. l. in toto. ⁊. l. femper. Am innouatione. n $7 dicit imperatoꝛ ouo. Pꝛimo pꝛecipit ꝙ ve | 2 teres ⁊ antiqui canones fancti ꝓ eccleſijs 2 qui funt hucuſq; ſeruati:debeant ſeruari ⁊ nö mutari p oẽs pꝛouincias illirici ⁊ p oia alia loca. Scðo oícít.fi fup dubietate coz incídit aliqua ou bitatio:eoꝝ interpetratio pertinet ad ↄſiliuʒ nó abſq; ofilío patriarche vrbis ↄſtañ. hoc dicit iſta. l. C A ideatis expvſi⸗ tionem littere. Tex.eccleſiaſticos.ſub. qui de pꝛiuilegio ec; cleſiaſtico tractãt.Tex.pꝛecipimus.vñ not. hic ꝙ veteres ⁊ antiqui canones factí pꝛo eccleſijs funt ſeruãdi.qꝛ qo non mutatur ftare nó pzobibet:vt.j.oc te ſla.⁊ quéad.te.o2.l. fan» cimus. Item q? legũ coꝛrectio eft vitãda:vt.j.de ap. pzecí^ pimus.in fi. Item femper in cíuitate nofira eft venerãda fe; nectus:vt. ff. de mu. ⁊ ho.l.ſemper. Item non dz mutari ali quid fine caufa:q in rebus nouis oftítuédis ⁊c󰵲.vt.ff.de có ſli.pꝛin.l. in rebus nouis. Iteʒ melioꝛa funt vetera d$ noua vt. ff. fi cer. pe. l. cũ quid. ¶ Oꝛ incipit fcóm dictum. Tex. vt fi quid ⁊c.antiſtitis.i.epiſcopi « patriarche.⁊ idco qð decre tiſte vocãt ſpeculum alioꝛum:nos legiſte vocamus antiſtitẽ (cd legiſte vocãt pꝛeſidem ſpeculum:vt.j.de ínbíbé.pzíua: ca. l. vnica.in pꝛin.vel dicitur ab antí.q» eft cõtra.qꝛ 05 eẽ có tra ⁊ ante hereticos. Tex. letatur. nam duplex eft Roma.ve tus que eft italia. noua vt erbe cõſtãtinopoł.que eft fcóa fe; des. vñ ipfa gaudet pꝛiuilegijs rome:vt.j.e.l.decernimus.⁊ ad boc ét facit.j. de veteri iure enuc.l.j.⁊.j.de pꝛiui.vꝛbis có ſtañ.l.reſeruari.vñ habetis in iſto fcóo dicto:ꝙ; fi fuper anti quis cano.eliciat󰵲 aliqua dubitatio:interpꝛetatio eoꝝ ferua tur cõcilio.⁊ illa interpꝛetatio non debet fieri abſq; conſilio — — — reuerendiſſimi epiſcopi vꝛbis cõſtañ. A nde colligebat bic dñs Aʒo qp fi dubitatio fuerit de aliquo verbo:ꝙ recurren dum eft ad eum qui pꝛopoſuit illud:qꝛ eius eft odere cuiua elt interpꝛetari.⁊ ad hoc facit. ff. de pꝛeto.ſti.l.ẽt pꝛetoꝛijs.⁊ ff. de ap. l. ab executoꝛe.in pꝛin.⁊. ff. de reg. iur.l.qui cõdẽna/ re põt.⁊.linemo.Sed dñs meus Ja. bal. non colligebat ex littera ifta iſtud no.qꝛ nó fatebatur iſtos canones factos ab . entiftite cõſtan.nec hec.l.dicit ꝙ fecerit.⁊ iſta.iiij.cõcilia fan ctoꝛum patrum appꝛobauerunt ſancti canones:vt. d. pꝛoxi. ti.l. ij. ⁊ in epiftola vietoꝛ . non autem ſunt iſti antiqui cano» nes qui facti fuerunt a quodã tyrãno vł impetatoꝛe:de quo fit mentio.j.e.l.decernimus.quia illos imperatoꝛ non vult ſeruari:vt ibi diam. — ' 4! v m O inftructionce. i; du tractat de itineribus ⁊ potibus oftru£ 57 VAN dis" reficiẽdis: eque dñtvocari ad id faciẽ 740 4 A | dum pꝛedicta domus imperialis ⁊ domus ce cleſie: ot lapci.a tali enim munere nö dñt fe excuſare eccleſie. hoc dicit iſta.l. C Aidete expõnem re. Tex. diuinas.i.imperiales: vt.j. de pꝛiui. diui. do. l. vl.. j. de pꝛiui. domus aug · lj. li. j. Text. nume ratũ.ĩtelligatis immo munus refectionis pontium ⁊ viarum eft officium pietatis. ¶ Et ita no. hic ꝙ regulariter ecclefia nó debet ſubire mu» nera ſoꝛdida vel extraoꝛdinaria: vt. d.e.l.placet. ibi vbi dicit nihil extraoꝛdinariũ ⁊c.ot.j.tit.ꝓxi.l.ij oꝛdinaria autem bñ ſubit: vt in pꝛealle.l. placet. ibi vbi dieit.poſtremo nihil pꝛe ter canonicam «&. Sed fallit pꝛopter ſarcinam reptinam: vt in pꝛealle ga. l. placet.ibi obi dicit pꝛeterq; repentine ne/ ceſſitatis ⁊c󰵲.vt.j.e.lineminem. Item fallit quãdo venit felix embola romanoꝛum: vt.j. eo. l. iubemus. Item fallit in cafu iſtius.l.⁊ intelligatis de itineribus ⁊ põtibus qui pòtes vel que itínera pertíneat ad vtilitatem pu. vt in auc. de eccle. tit. $.ad hec.⁊.j. de apo.pu . li.. t 1501 Sacroſancta. ALT Iſta lex efl loca ze zicofancta.i. is. is CO WEN oicas in littera hʒ duplicem intellectus. Et Nl vnue eft talis.maioꝛ eccleſia theſſalonicen ſis eft pꝛiuilegiata ĩ hoc: qꝛ de ſuis pꝛedijs oö tene tur ſoluere tributa reipu.ipſa tamen ſub boc pꝛetetu non debet excuſare pꝛedia laycozum:q? ex boc lederet reſpu. hoc dicit iſta. l. C Aideatis expoſitionẽ — L7 Ire. Tex.capitationis.i.tributoꝝ de fuis pdüs ꝓpꝛijs. Tex. ledẽdã.Oꝛ ſegnoꝛi no.ꝙ regulariter eccłia de ſuis pꝛedijs pꝛeſtat tributa vt... l.plac et.⁊.j.titu. pꝛoxi.l.de his. Sed ſpeciale eft in hac ecclefia de qua hic dicit󰵲.⁊ vult dicere bec L yt dixi in cafu. ⁊ hic eft cõmunis íntellectue, C Eſt alius intellectus talis, in partibus illie vbi eft ecclefia theſſaloni cenſis ficut cetere ecclefie tenebant ſoluere tributa de quo^ libet capite animalis:ita videbat󰵲 qp bec teneret ſoluere trí, buta de quolibet capite animalis.ſed fpecíale pꝛiuilegium indultũ fuít huic eccleſie: ne de capitibus fuoz aialíus pꝛe/ ſtaret aliqð tributũ.ſed fi iſta ecclefia diceret qp lapci nó pꝛe/ ſtarent tributa de capitibus animaliũ:dicendo qp ífta anima lia (unt ſua:malefaceret:qꝛ lederet󰵲 reſpu. ad pꝛeſtationẽ ex- traneoꝛuʒ tali abuſione pꝛiuilegij. hoc dicit iſta littera.⁊ Pm. banc lecturã exponatis fic lam. Tex. eccleſiaſtici nominis abufione ledenda.i.yſus nimis large. oícitur auteʒ abuſus malus vſus vel largus nimis.ſed iſtud nó eft bodie magnũ pꝛiuilegiſ: qꝛ ficut ciuis non pzeftat: fic ruſticus ín francia non pꝛeſlat: vt.j.de capti.ciui.l.j. lib.j. fed alij ruſtici bene pꝛeſtant: vt.j. de col. l. vnica. li. x.⁊ ita hec.l. in ar.eſt 5 illos ꝗ babent pꝛiuilegium ne foluant vectigal ciuitati bo. vt ſunt floꝛentini ⁊ romanioli ⁊ mutineſes ⁊ ferrarienſes ⁊ (cbola, res. nam iſti non debent ſoluere vectigal fiue pedagiũ quá; do ipſi conducunt res ſuas. fed fi ipfi conducunt res eiíc;. nas tranſpoꝛiandas: bene debent foluere vectigal.argumé. huius.l. Item cũ.l.aliquid pꝛohibet: non debet alia vía cir/ cunueniri: vt. ff. de tranfac.l.cum hi. ⁊.ff. de admini.tuto. l. cire opoꝛtet. 3 2 rt. ractatur à de baratatoꝛibus ecclefie ⁊ ecfictie cler cis: vt ſunt in partibus vltramótanio. « cft ita. l. bona ⁊ argumentabilis valde. tota | die fraus oe qua dicit󰵲 hic fit. ¶ Et in. U iſta ita notabitis caſuʒ. Quidã layci erãt argẽtarij vel nũmula⸗ rij. vñ quãdo imperato indigebat pecunia míttebat p iſtis hoibus ⁊ dicebat eis:mutuelis mibi tm.iſti nó audebat cal citrare ⁊ inter fe diuidebãt iftam pecuniaʒ quá mutuabant vii cogitauerüt quidã ꝙ nó poterãt ſufficere.dixerũt alijs fa ciamus nos canonicos ſancti pꝛoculi vel ſancii ſtephani vel fancti Joãnis de móte. non vere: fed ficte dixerunt alij bene placet nobis. vñ iuerüt ad abbaté ſancti pꝛoculi vel fi; milis:⁊ dixerũt ei. offe abbae poſſetis nobis facere magni bonuz. nos dabimus vobis. c. libꝛas:⁊ dimittatis nos poz tare capae ſimiles vt funt veſtre.⁊ nolumus intendere diui nis fed argẽtarie menfe : « facere facta noftra. ⁊ quãdo nos vocabímur ad munera ſubeũda:dicemus ꝙ nos ſumus ca^ nonici veſtri:⁊ ita excuſabimur.dicit abbas canonicis fuis. de hoc nõ perdimus aliquid: vfi faueamus eis. ⁊ ita inter^ dum coloꝛate.i.ſimulate clerici ín ecclefia recipiũtur. modo querít nunquid tales monachi poffunt fe excufare? Ad qð eſpondet imꝑatoꝛ ꝙ tales funt ficti monachi vel canonici. ⁊ ideo tali ptextu non poſſunt ſe a muneribus excuſare.vñ non gaudet pꝛiuilegijs alioꝝ qui funt veri canonicivel mo» nachi.⁊ in locus iftoy fictoz vel quí moꝛiun t󰵲 fub tali pteytu oebét ſubſtitui verí monachi vel canonici iudicio pꝛimatis ecclefie illius de qua extrahunt󰵲 vel moꝛiuntur. nec poterit aliquis fe excuſare p󰶄textu.ſ.ec.ꝙ aliũ non teneat󰵲 recipere. boc dicit iſta. l. C CTideatío expoſitionẽ littere. Tex.deca- noꝛum i. canonicoꝝ. Tex. fcu collegiatoꝝ.i.monachoꝝ qui vtunt regula beati bñdicti: vt funt monachi fancti pzoculí. ext. ꝙ minus. i.non. Tex. alterius muneris.i.reipublice. Ten. ne. ale nec.i.pꝛo nõ.Tex.argẽtarioꝝ. dicunt󰵲 argẽtarij quoz officium eſt. yt. ff. de edẽdo.ſ.argentarijs. Tex.alinʒ.ſ. —— — — — Sacroſanctis eccleſijs. 11 verum monachũ in locum illius ficti monachi. Tex.ſubꝛo⸗ gandum.in munere vt coꝛpoꝛe.Tex.memoꝛatoꝝ.i.illoꝝ qui ſimulant fe monachos ⁊ non funt. Tex.vel eoꝝ qui moꝛiũ, tur. Segnoꝛi caueatis hic vobis. qꝛ ꝙ dieit littera de ſubꝛo gatione faciẽda in locis eoꝝ qui moꝛiunt󰵲:gratia exempli di cit. non aũt dicit ꝙ ad materia iſtam multus faciat.Zex.qui ſubꝛogat󰵲. alias cui. ⁊ fi habetis qui ſubꝛogat󰵲:iſte cft intelle. ctus.qꝛ ↄſentire debʒ ille qui cft pꝛimas illius monachi qui eft ſubꝛogandus.qꝛ qð oe tangit ⁊c.vt.j. de aucto.pꝛe. l. vl. in fi.fed fi habetis cui. eſt iſte intellectus. qꝛ pꝛimatus illius qui ſimulatũ recipit:debet ↄſentire. Ja. Text. reuerentia.i. fauoꝛe vel religione.q.di.ſi velit dicere ꝙ ob reuerentiaʒ fa. cro,f.ecclefie alius non ſubꝛoget󰵲:nõ poterit hoc dicere.im/ mo coget alium recipere per epm : cum receperit ſimulatũ. C Oꝛ ſegnoꝛi in hac. l.no.plura no. Pꝛimo.nota.ꝙ domi/ nus impato2 nó vult qp fint clerici nomine tm.ſed re ⁊ noie; vnde vult qq hñt habitũ ⁊ coꝛonã:ſeruiant diuinis officio ſcʒ in canturis.⁊ ifti veri clerici hñt imunitateʒ: non ficti vt hic.⁊.j.ti.pꝛoxi. l. generaliter.⁊ hoc eft qð vult dicere decre. talis extra de imu.ec. c. fi. que eft extracta ex. iſta.⁊ ad iſiud facit extra de ví.« bone. cler.c.ex litteris. C Item no. hic op fub ptejtu liciti non debet cõmitti illicitũ. ⁊ ad hoc facit. f. de vijs publi.refi.l.j. & ſiquis.⁊.ff. de offi.pꝛe.i.illicitas. dne aũt ⁊.j. man. l. per diuerſas.⁊ in auc.vt iudices fine quoquo ſuf. d. ꝙ atit in p󰶄mis.⁊ ad idẽ facit qð ait Saluſtius a bonís inicie mala traberc oꝛiginẽ. Item no. bíc ꝙ nomen ſine officio rei nibil v3 ⁊ nibil cenfet. ⁊ pꝛo hoc facit. j. de ferijs. La nullo iudice.vbi carent noit ⁊ effectu. Itẽ pꝛo hoc facit j de inoff. do. l. p󰶄cibus. ¶ Item no. in l.iſta. quẽ ſequit emo lumentum ⁊ onus. nam exquo monachi vel canonici babent emolumẽtum:qꝛ excufant a muneribus:vere orit effe cano nici vel monachi:vt ita habeãt onus.⁊ ad boc q vbi eft emo lumentum fit onus:concoꝛdat.j.de furtíe « ſer.coꝛ.l. vlti. ¶ Jiẽ not. hic. ꝙ in loco ficti canonici dʒ alius de alio mo: naſterio eligi ofenfu illius poꝛis feu abbatie de cuius mo» naſterio alius eligit󰵲.qꝛ qo oẽs tangit ⁊c󰵲.vt.j.de aucto.pſt. l. vlt. in fi. Secus tfi ſiquis de gliquo monaſterio vellet ad ar- tioꝛem vitam tranſire.qꝛ põt ínuíto abbate tranſire.vt in atr cten. de mona. $.fiquie aũt.⁊.5.ſcimus.tñ iſte modus eligen di nó ſeruatur apud nos.imo monachi ſancti pculi eligunt monachũ fancti felicis in fum monachũ. fed hoc non pfit facere de iure vt bíc.fed in fui abbatem (ic, Item eft hec. l. in. ar. illos: qui tpe guerre fe faciüt ficte clericos.ſ.vt non teneant󰵲 ſoluere collectae vel ire in caualcaturas risen. : | Abem' nulla nates. In. l. iſta tractat de aliquibue muneribus extraoꝛdinarijs que fubit eccleſia:iõ qꝛ per 2 tinet ad publicam vtülítates ⁊ reſpicit illam —— parteʒ rubꝛice de pꝛiuile.eccleſiaꝑ. Et dicit tria. C Mꝛimo dicit in aduétu felicis embole.i.cum cõmu- nitas romana vadit in exercitũ pꝛincipis:nullus 05 nauem fuam capaces vltra duoꝝ milium medíoz excufare: pꝛo re bue fiuc ſpẽbus poꝛtãdis vel repoꝛtandis ad expeditiones exercitus:ſiue puilegio vel fauoꝛe dignitatis:vł pietatis:vt ecclefia vel clericis. Secũdo dicit ꝙ fi aliqe impetrauit 8 pꝛincipe reſcriptũ: feu annotationẽ: (eu pꝛagmaticã ſan ctionẽ ꝙ in aduẽtu felicis embole nauẽ fuà poffit excuſare: qꝛ eft 3 pu. vtilitatè nó v5:« pꝛeſumit󰵲 per fraudẽ impetratũ. ¶ Tertio dicit󰵲 gp fi clerícue vel ecclefia vel alia ꝑſona er, cuſat naues ſuã in aduẽtu felicis embole:illa nauis que ey, cuſat󰵲 o5 publicari in fifcus,« ita id nauigij cp excuſat󰵲 publi catione coꝛꝛigit. hoc dicit iſta. l. videatis lam. ⁊ vult dicere hec. l. yt dixi in caſu. C Dꝛ videatis expoſitionem Ire bec littera legit ſuſpenſiue vſq; ad dicttonẽ ſubtractaʒ vnde vi- deatío cd. Tex. iubemus nulla nauẽ ſubtractã publicis vti litatibus vltra. q titatem ouoz milium modioꝛũ capacem excuſari poffe 3 felíces embolà ⁊c. Et dicebał felix embola iuuentus romana bene foꝛtunata. quocũq; enim loco ibat: habe bat victoꝛiã. vnde per totũ oꝛbeʒ impabat:ficut bec ci⸗ uitae ſuo comitatui.⁊ Imole dominatur bodie. fed ciuitas romana nó cft mó bf foꝛtunata.embola eniʒ of excreſcens. fo dofredue fup primo Codicis. b iij q: infinitus erat populus « quottidie excreſcebat. vnde oi, citur dies embolus.i.dies excreſcens. vnde fegnozí oíctue eft annus embolus.i.annus excreſcens qui eft quínquage, ſimus annue. q? femper de anno quínquagefimo fit annue embolus.ſ.rerum ⁊ perfonarum. eft annue bixetilis. Text. dignitatis.qꝛ fit miles. Tex. aut religionis intuitu.qꝛ fit ec, cleſie.Tex.perſone.alicuius ſpecialis. vt qꝛ impetrauit re fcríptus fuper hoc. ⁊ ita non repetit qð. S. dixe rat. (2? fe, gnoꝛi in (fto pꝛimo dicto not. lícet generaliter vel regular riter ecclefia non ſubeat extraoꝛdinaria munera: vt.8.co.l, placet.fallit tamẽ in his que pertinẽt ad pietate5:vt.S.e.l.ad ínfiructionee, Sftes fallít in his que pertinent ad publícam etilitaté:vt bíc.7.j.e.lpzorí. qr 2- ex. nec fi. Incipi: ſcd󰶄m di etum. Tex. celeſte.i imperiale ⁊c.ideo vocat reſcriptũ oꝛa⸗ culus celeſte.qꝛ ficut pꝛecepta dei.nõ funt violanda: ita nec pꝛincipis. Text.ſiue annotatio «C. quid fit annotatio ⁊ pꝛa. gmatica ſanctio:dicet.j. de diuer.reſcri.⁊ pzag. ſanc.l.vlti.⁊ ſdeo reſcriptum imperiale vocat oꝛaculũ.qꝛ qui vult (mpe^ trare reſcriptũ: hʒ neceffe ozare « expectare.⁊ boc bñ feruat in curia romana. ¶Ael dicit󰵲 oꝛaculum ab oꝛando feu ab o2 dine.qꝛ olim quãdo imꝑatoꝛ ſcribebat alicui: in receptione ſuarum litterarum ille qui eas recipiebat inclinabat ſe.⁊ ſic oꝛabat illam ſcripturã.ſed hodie nó eft boc in ofuetudine in ímpiali reſcripto.ſed in papali quidã benefaciũt ⁊ maxime tufci.Tex.non valeat.vñ no.exceptionẽ otra reſcripta: qꝛ fi eftotra ius vel vtili.pu. non valet.z pꝛeſumit󰵲 per fraudẽ im petratus.« ad boc facit.j. de pꝛe. impe.offe.l. nec damnoſa.⁊ J. ſi cõtra ius vel vti.pu. l. vlti. Fallit fi nó ledit alium: pꝛo⸗ deſt petenti: vt. j. de pze.impe.offe.l.referípta. Item fallit ín reſcripto dãnoſo reipu.qꝛ licet nó valeat pꝛima miſſio:valet ſecũda:vt in auc vt nulli iudi. ad bec ¶ Tex.quicꝗd eni. Incipit tertium ⁊ vltimũ dietũ. Tex. id nauigij.i.nauis qui excuſat ⁊ ſumit󰵲 ↄtinens pꝛo ↄtento: ⁊ fic ſumit󰵲 hic impꝛo· pꝛie. Tex. coꝛrigimus. als coꝛrigit. fed non eft vis. ⁊ epo natis, Tex. publicata coꝛrigimus.i.nauis publicat󰵲 in fiſcũ. «T 2: ſegnoꝛi ad ft. huius.l.opponit󰵲 ⁊ aduertatis boc: qꝛ xalet ad multa. Mic dicit󰵲 fi populus romanus vadit ín exer itum pꝛincipis ⁊ indiget nauibus: ⁊ venit ⁊ petit nauem ecclefie capaces vltra q;titatẽ duoꝝ milium modioꝛũ:⁊ pꝛe latue ecclefie excuſat naueʒ: nauis illa publicat.ergo deli- etum perſone redũdat in damnũ ecclefie: ꝙ non debet effe: vt.j.e. . iubemus.d󰵴.ſane.⁊.l.ſancimus.ſicut nec delictuʒ tu. vel cu. nocet pupillo vel adulto:vt.j. de ſer.fugi.lquicunq; in verſu. in minoꝛum perſona.⁊.j. vnde vi.l.meminerint cit, cti.⁊. j. de fal. mo.l.j. in fi. ⁊. j. de iudi.l.pꝛoperandum. b. vlti. r. ff. de eo per quem factum eſt. l. vlti. ⁊. ff. de dolo. l. ſed fi ex dolo.⁊.xvj.q.vj.c.ſi epiſcopũ. ¶ Ad iſtud vos dicetis plu, ríbue modis. Et vno modo fic. hic nõ interuenit folümodo delictum ſolius abbatie. imo totius capitulí. q abbae fuit ita ſapiens ꝙ fecit pulfare campanã vel tabulam:vt fittbo, loſe:⁊ fecit vocarí omnes monachos oícens, ecce nunciuʒ romanum qui petit nauem noſtram ad exercitum romanus. dixerunt monacbi.ebi eft iſte nuncius. noe aptabimus eus ita ꝙ non reuertetur romam:fi dicit amodo alíquíd.ifte nii, ciue timens nibil dixit.hic fuit delictum totítie capituli.vñ bene redundat in damnum ecclefie. ficut delictum alicuius populi redundat in damnum fue ciuitatis: vt. ff. de dolo.l. heredibus in fi. Sed fallit in cafu obi abbas etiaʒ cuʒ toto capitulo non facit damnũ ec. vt in. l. contra. ¶ Hel dicatis ſecundo modo. delictum perſone non redũdat in damnum eccleſie:ſed adminiſtratoꝛ pꝛeſtat indẽnitatem: vt argu.j.de iudi. . pꝛoperandũ in fi.« fic ecclefia non punit󰵲 qꝛ habet re, greſſum contra pꝛelatũ eccleſie.qꝛ non vídet re excluſus cc. ot. ff. de in integ. reftí.l. nemo videt󰵲. Item qui actionem ba; bet ⁊c. ot. ff. de te gu. iur. l. qui actionem.ſed fi adminiſtratoꝛ non eft ſoluendo:tunc ſubuenit󰵲 ecclefie in ſubſidium vt re; ſtituatur: vt. ff. de eo per qué factum cft. l.fi.in fi. ⁊. ff. dele.j.l. plane. d .j.ſic ⁊ minoꝛ.vt.ff.de mino. l. verũ in fi. ⁊.j.ſi aduer: fue ſiſcum. per totũ. C CTel poteft dici. ꝙ ſpeciale eft hic. ſ. delictum per ſone redundet in damnum ecclefie. fic alibi efi ſpeciale in auc. de ſan.epi. q ſiquis autem repulerit.⁊ in auẽ. yt cum de app. cog. $.fiquis de pꝛedictis. — Emin em. In. l.iſta di ſi impera A *to? facit tranſitũ p ali E 0 quá pꝛouinciã vel aliqua loca:⁊ mã dat q TIE omnes coloni pzedíox reficiãt víam: vel o | 7 A exhibeant plauftra ſua. nũquid ab iſtis an J garijs ⁊ ꝑangarijs muneribus excuſabũ /. tur coloni eccleſiarũscerte nõ:cũ ꝑtineant ad pu.vtilitatem Tex.angarijs.i.perſonalia munera que nó ſubit ecclefia: vt j.ti.pxi. lde bis. Text. vel perangarijs.ꝙ mittãt ſeruientes ſuos ſuis expẽſis in exercitũ pꝛincipis. Tex. vel plauſtris. dicũtur plauſtra currus ꝗ dabantur vt poꝛtaretur publicus victus:vt.j.de cur.pu. li.. Tex.poſſeſſiõe s.ſub.ꝓpter quas fubít munera.Tex.pertineãt.⁊ ita not. hic qp regulariter ec: cleſia nó fubit extraozdínaría munera.fallít in caſu.l. noftre vt. 8. e.l. ad inſtructiones.⁊. d. l. pꝛoxi. C Oꝛ ſegnoꝛi domi⸗ nus Jod. ⁊ Aʒo ⁊ etiaʒ dñs Colũbus in cómento fuo foꝛ⸗ mauit bic talẽ qõnem. hic oícít qp nec clerici nec layci excu, fant in aduẽtu pꝛincipis.ſed qd erit de gualdana vt fuit illa imperatoꝛis federici iunioꝛis dũ ibat Romã p cozona acci pienda bofpítatue fuit vltra rhenũ.duʒ ibi ſtaret theutoni⸗ ci nolebat venire vel mittere ad ciuitatẽ iſtã ad emẽdum fe- nuz vel aliꝗd.vñ quid fecerüt aſcendebãt in equis ⁊ ibant per villas:⁊ vbi inueniebat fent vel aliquid accipiebát.ru: ſtici multũ dolebãt fed nihil dicebãt eis:qꝛ ptãs huius ciui tatis pꝛeceperat eis qp nibil dicerẽt.nũquid buíc gualdane licebat auferre res ecclefie fua auctoꝛitate? & idet󰵲 ꝙ ſic.ar. huius. l. qꝛ ín aduentu pꝛincipis nullus 95 excuſare perfo, nas vel res. Itẽ q? legitur in diuinis oc fila yſrael ꝙ intra bant ſua auctoꝛitate pꝛedia aliena ⁊ accipiebat ſpicas alie, nas. Itẽ qꝛ in aduẽtu pꝛincipis oia pꝛiuilegia ceſſant:vt ha buiſtis.S.e.l.placet.ibi poftremo nibil pꝛetoꝛ «c.ficut nec in aduentu exercitus populi romani «€. vt. l.pꝛoxi.⁊. l. in iſtis. Sed contradicimus. quía hoc eſt quedam violentia. vnde imperatoꝛ non dz boc ocedere:ne inde iniurie naſcant󰵲: ij. iura naſcunt󰵲. vt:j.vñ vi. l. meminerint cuncti. ö : Ruilegia ec. l. reſpicit vlti/ . * mà parté rubꝛice ſcʒ de pꝛiuilegijs eccleſiarũ. uin. liſta dicũtur SAP BI tria Et pꝛimo iperato iubet ꝙ pꝛiuilegia indulta eccelſijs oꝛthodoxis a pzicipibue | 5 ! q añ nos pꝛeceſſerũt nó debent violari: im mo debẽt ſeruari in perpetuũ. Secũdo dicitur ꝙ fi otra pꝛi uilegia indulta eccleſijs aliquid a pꝛincipe reſcribat󰵲 ínter, uentu gratie vk ambitionis:nõ o5 valere. Tertio dĩ ꝙ ficut mos fuit antiquo»pzeftare alimẽta pauperibus ⁊ egẽtibus de publico: yt ita eis alimenta nó ocfinc.íta iubet imperato? facere in futurum:⁊ a nullo debere imutari:immo ita volu mus femper obſeruari debere. hoc dicit iſta. l. C CTídeatío erpofitioné littere. Tex. decernimus cuſtodiri. Hoc eft pzi, mum dictum.⁊ ita pꝛiuilegia ecclefiarü funt ſeruãda.⁊ fiqe violat:punitur: vt dixi.S.e.l.placet.in fi. Tex. omnes. Inci⸗ pit fcós dictũ. Text. interuentu gratie ⁊ ambitionis. intel, ligetis per hoc denotari facti frequẽtiã.qꝛ nó eft veriſimile ꝙ imperatoꝛ ocefferít alicui nifi gratia ⁊ ambitiõe.⁊ eft pꝛe/ ſumptio iuris ⁊ de iure vt femper illicitum pꝛeſumatur niſi cõtrarium ꝓbetur: vt hic ⁊ alibi. .de ſum. tri. ⁊ ſi.ca.l.ij.ibi vbi dicit de impetratione pꝛiuilegij ab hereticis. Tex. pꝛeci pimus.⁊ ita habeatis hic ꝙ reſcriptuʒ impetratum otra fa, W QA, NN 2 NS ANNIS 22 . 2 — — cros canones nó valet:qꝛ eff cótra ius. qꝛ. Il. noſtre nó dedi⸗ gnátur ſacros canones immitari:vt ĩ auc. de mona. &. illud. ⁊ ex hac lĩa colligunt ar. canoniſte ꝙ fi qua lex otradícat ca noni:qꝙ ſuccũbat canoni.nos at iſtaʒ. l. intelligimus vt lo⸗ quatur de canonibus eccleſiaſticis factis in quattuoꝛ con. cilijs:vt no. S. de ſum. tri. ⁊ fi.ca. in epiftola victoꝛ.Tex.⁊ qꝛ. Incipit tertiũ dictum ⁊ vltimũ. Tex. humanitatis nre ẽ. di cit impatoꝛ. Tex. ſpẽbus.vt € in pane ⁊ vino. Text. firmita⸗ tem. ſub per pfites.l.« ita habetis in. l.iſta ꝙ boni pꝛincipes de publico dñt dare pauperibus « egẽtibus alimẽta.⁊ ex.l. ifta ſumpto ar. ciuitas facit multa annua ſeruitia ecclefija 4 pꝛeſtat alíméta illis q funt ín turri cõis.nã qualibʒ die fa, cit dari pꝛo quolibet num panem. C Oꝛ ſegnoꝛi. ſuper.l. ifta habetis ſignatã quádam conſtõnem oiii federici (unio: ria * tis imperatoꝛis quá fecit tpe receptiõis coꝛone rome: fuit coꝛonatus a papa onoꝛio tertio. anno dñi.Moccxx.ĩ die beati Martini. ⁊ incipit ífta cõſtõ. caſſa ⁊ irrita. ałs incipit. noua conſtitutio.ſed in hoc non eſt vis. 2 271113 7 irrita.auctẽ. Moc pſtitutio non legit ſuper. l. C. vt coꝛri- gat: ſed vt coadiuuet ea. « aliquid addit.vñ A [| ita contínuabitie ad. l. C. In. l. C.pꝛiuilegia 2 cccleſiarũ confirmabant󰵲:in hac auc. fit ideʒ ⁊ bec auẽ.dicit tria. C M ꝛimo dicit « pꝛecipit omnia ftatu ta ciuitatũ totius italie effe caſſa ⁊ irrita:que funt contra lt bertates eccleſiarũ. ⁊ pꝛecipit ꝙ omnia ftatuta ⁊ ↄſuetudi⸗ nes que funt contra libertates ecele ſiarũ debeant de libꝛis ſtatutoꝛũ auferri. C Sccũdo pꝛecipit ꝙ decetero non fiant ſtatuta otra eecle ſias.⁊ fi fiant: nullius fint momẽti. C Ter tio imponit pena; ↄtrafaciẽtibus.⁊ dicit qp fi aliqua ſtatuta fiant contra libertates ecclefiag etiam ciuitates de ſtatutis per annũ debent auferre. als bona eoꝛũ per vniuerſuʒ oꝛbẽ publicentur. Item punientur Pm ꝙ pꝛincipi vide bit. Tex. per Italiam.⁊ idem eſt per omnes ꝓuincias vbi fiunt ſtatu⸗ ta otra libertates ecclefiarü fi funt ſubiecte romano imꝑio. vt. .de fum.trí,« fi.catho.l.ij. in fi, Item qꝛ hincinde eft ea. dem equitas:vñ ideʒ ius ⁊c.vt.ff. de ver.ob . l.a titio.in fi.ſed mar ime dicit de Italia. qꝛ in Italia fiunt magie ſtatuta có, tra libertates eccleſiarũ. Text. noua ↄſtitutio. hucuſqʒ legit littera ſuſpẽſiue. Tex. de cetero. Incipit fcóm oictü.ftatuta vel capítula.« eft vulgare tuſcoꝛum. Tex. fi quid cõtra. In⸗ cipit tertium. dictuʒ. Tex. ſtatuta. ſub.in. l. C. ⁊. ĩ.e.l. placet. ⁊. je. l. iubemus. h .ſane. in fi. ⁊.j.de epiſ. ⁊ cleri. l. j.⁊.l. quiſ quis.⁊ in longa ↄſtitutione de qua eft e;tracta hec ↄſtitutio que eſt fub rubꝛica de ſta.⁊ ↄſu. contra lib.eccleſie di.. cũ- ctis.in ver.bac edictali.x. col. in cozpoze auc. At vnuʒ ſcia⸗ tis auc.ꝙ fait compoſitũ a Juſtiniano habet.ix.colũ.poſtea quando venit imꝑatoꝛ 4 edericue iunioꝛ miſit has ↄſtõnes ad ciuitaiẽ iſtam doctoꝛibus legũ:vt aptarent eam fingulis legibus fub ↄgruẽtibus titulis.⁊ ita fecerũt doctoꝛes dum conuenerũt in ſancto Metro: qꝛ iftam adaptauerunt ad le, gem iſtam: poſtea quid ſecerũtedñs ugolinus poft nonã col. poſuit libꝛuʒ feudalem: ⁊ omnes conſtitutiones federi antiqui ⁊ iunioꝛis:⁊ aliquas.l.Coꝛradi imꝑatoꝛis.⁊ voca, tur. i. collatio.ſed pauci funt qui babeat ita oꝛdinate i libꝛis fuia. Tex. occupeni. C Ande no.hic duo no. Mꝛimo not. illud qð ſtatuta facta cótra clerícos ⁊ eccleſias non valent, nec ↄſuetudines cótra libertates ecclefiarum facte:qꝛ non conſuetudines fed potius coꝛruptele dici poſſunt. N Añ no. hic illud magiſtrale ꝙ vbi a lege ofuetudo ſpecialiter re pꝛobat󰵲:ſeruat󰵲.l.⁊ non cõſuetudo vt hic dicitur.ſic ⁊ alibi.j. de vſur. l. eos. S. pe. «in conſtitutione nauigis.j. de furtis. ⁊ in conſtitutione peregrini.j.cõmunia de ſucceſſi.⁊ in auctẽ. vt nulli iudi. in pꝛin.viij. col. ⁊.j . ne pater pꝛo filio. vel fi. pꝛo pa. cõ in ↄſtitutione habita. ¶ Item no. bic ꝙ hic eſt cafus in quo quis poteft (ibi ius dicere fia auctoꝛitate.ſic ⁊ alibi j. vt vnicuiq; fine iudi. fe lice.vin.l.j. Sed regulariter eft có tra.qꝛ non debet fibi quis dicere ius fua auctoꝛitate:qꝛ tu/ te la publici iuris ideo eft in medio conſtituta ⁊c.vt.j. de iu · deis ⁊ celi.l.nullus. ⁊ ex hac conſtitutione extracta eft oc * cretalis ila facta.extra de ſent.ex.c.nouerit fraternitas tua. ⁊ illa decretalis facta tuit eodem die quo facta fuit ifta con. ſtitutio a domino papa Honoꝛio. vice En er al 5 l Segnoꝛi bec l. | l ge *ficut alie plures pꝛecedentes refpicítíllam partem rubꝛice de pꝛiuilegi.eccle. ⁊ illam de facrofan. ec. in. l. iſta traditur tale pꝛiuilegiuʒ eccleſijs ⁊ — ae 1| bicit p mulieres deo dedicate poſſunt rt^ linquere eecleſijs iure inſtitutionis vel legati vel fideicõ.in ſua voluntat e ſolẽni. ⁊ hec eſt ſummaria intẽtio buius. l. a- men vos ponetis ita cafum in te rminis. hac. l. generali pꝛe- cipit imperatoꝛ ꝙ mulier vidua vel deo dedicata vel virgo vel ſanctimon ialis vel abbatiſſa vel ↄuerſa vel alia religio· fs perfona fiuc honoꝛis fiuc dignitatis título nuncupata: vt Sacroſan.eccleſijs. 12 fuo teſtamento folemni facto vel codícillo ſcripto vel non: poſſit in totum vel pꝛo parte in quacũq; re vel ſpẽ relinque, re datum voluerit ecc leſijs. fiue fit ecclefia ad honoꝛẽ mar tyrum dedicata:ſiue monacboy fiue alioꝛum ſanctoꝝ.ſed fi velit relinquere paupibue vel clerico vel moriacbo boc fa; cere poterit.⁊ illud relíctus erit validuʒꝭ.⁊ non oebet caía, ri ftue hoc iure inſtitutionis fiue iure (ubfiítutióie fiuc iure lega.vel fideicõ.generaliter vel ſpecialiter relício.e.tícs oliʒ fuerit dubitatuz de his: in huiuſmodi queſtionibus omnis dubitatio in poſterũ tollatur, hoc dicit iſta l. C Aidete ex- poſitionem littere. Text. generali lege.ſub. bac. ac fi aperte dicat.hec. l. generalis eft non ſpecialis.⁊ generales, ll.oícit, tur que in omni perſona habent locum: ⁊ obtinent in omni loco fubiecto romano imperio.ꝙ pꝛeſumit󰵲 ex quo funt clau ſe in coꝛpoꝛe iuris niſi in cafibus vt.8.c.L.nó plurce. «.1.(a; croſancta. ⁊ talem habetis.j.l. p20xí. Sed ſpeciales.ll.ſunt que babét locus in certis perſonis:vt.j.de le.⁊ ↄſti.l.ij.⁊.iij. ⁊ cognoſcit󰵲.l.generalis a ſpeciali:ſiue imperatoꝛ vocat eas generalem: vt. j. de ſecun. nup. l. generali. liue inſeratur boc vocabulum: bac edictali.l ſancimus. vel que miſſe (unt ad ſenatoꝛes fiue obtineant in omnit perſona que fit fübiecta romano imperio. vel ſi in ea contineat󰵲 qp fit generalis.⁊ ifia omnia pꝛobantur.j. de leg. conftí.l.leges vt generales. C Oꝛ fcquit in littera. Text. ſancimus.i.pꝛec ipimus.pꝛo: pꝛie enim efl ſanctio. l. que imponit penaʒ:vt. ff. de pe.l. ſan/ ctio.in larga tamẽ fignificatione dicit󰵲 ſanctio omnis confit tutio:vt hic.⁊.j. de epiſco.⁊ cleri.l.j.Tex.ſiue vidua. q eſt.j. deo dedicata.ſic ⁊ in alijs ſequẽtibꝰ fub. « fic efi hic ʒeuma ideft oꝛnatus modus: ꝙ plura determinent󰵲 vno vocebulo. fic ⁊ in poetico.tu mihi domĩa:tu mibi frater eris. C Et no. q eſt differẽtia in pꝛopꝛia ⁊ ſtricta fignificatione intereiduã 4 virgines. Pꝛopꝛie oícit virgo que non habuit virũ. Sed pꝛopꝛie vidua dicitur: que virum habuit:ſed nunc caret eo. In larga tamẽ figníficarione oicit vídua: etiam que nunds babuit virũ.vidua.i.vecoꝛs.quaſi finc coꝛde.ſiue habuit fed modo deſijt hre.vt pꝛobatur aperte. ff. de ver.fig.Lmalus.$. viduã.⁊ pót intelligi de vídua que efi monacha: ⁊ de ea que velata eſt.vel dicatis cp intelligit de vidua que deo dedica- ta eſt: non tamévelus accepit.Teꝝ.ſiue dyaconiſſa.ſub.deo dedicata. vt oti in omnibus. ⁊ eſt dyaconiſſa ſ󰶄m legẽ que, dam mulier deo dedicata que miniſtrat ſacerdoti in altari vt bic. ſicut hic fit mẽtio de dyaconiſſa:ſic ⁊ alibi in iure no. ſtro in coꝛ. au. de ſanc.epi.&.dyaconiſſa.colla. i. ⁊ lícet tpe huius. l. dyaconiſſa effet in vfu ſicut ſhodie (unt dyaconi € ſubdyaconi quí adminiflrát 'facerdotí in altari: tamé bodie byaconiffa nó etitur ecclefia romana: fed tantus dyaconis 4 ſubdyaconis.⁊ credo ꝙ bñfaciat in boc. « ad hoc facit ex tra de dona. c.ceteꝑ.⁊ extra de his que fi.a pꝛela.ſine cõſen. ca. c.cuʒ nos.ſed ⁊ fertur ꝙ mediolani tali vtunt󰵲 dyaconiſſa hodie.verũtamen qꝛ mala ſuſpitio erat: imꝑatoꝛ vult ꝙ ba beant. xl. annos:vt.j.tit. pxi.auẽ.dyaconiſſam. Tex. vel fan, ctimonialis mulier.que erat deo dedicata:non tamẽ habitũ receperat:ſed poꝛtabat veluʒ nomine religioſi vt ꝑuerſa:de quibus funt multe ín ciuitate ifta. Tex fe mina nũcupata:vt qʒ erat pꝛioꝛiſſa vel abbatiſſa. Tex. teſtamẽto.ſcripto vel nõ ſcripto. vt dicit󰵲 ín fi, huius. l. nam duplex eft modus teſtãdi in ſcripiis: vel fine ſcriptis: vt dixi..e.l.j. Tex.vel codicillo fuo ſcripto vel non. eſt tamen dfia inter teftamentus ⁊ codi, cillum.qꝛ teſtamentũ coꝛam. vij.teſtibus bs fierí:« cuz bere, dis inſtõne.ſed codicillus bs fierí coꝛam.v.teſtibus: €t fine peredis ínftitutione:vt.j.oe codicil.l.ij.⁊. l. ſi ideo.⁊ in. l.vlt. C Ci ndc no. hic vnum g raro inuenit󰵲 codicillus ín ſingu. lari numero: ſed communiter ín plurali numero. ⁊ hoc ſit ex frequenti vfu loquẽdi. tamen in ſingulari poteft pꝛoferri: vt fecit bic imperatoz.fic ⁊ 󰶄m modii loquendi dicimus babeo filjoa:« fi enum tantum babeo: vt. ff de verbo. figni, l. no eft fine liberis.⁊. l. non eft in vſu. ſed in plurali numero ponitur ff. de iure codicil in ipfa rubꝛica.⁊. j. de codicil. ín ipfa ru, bzica.« inſtitu. de codicillis in ipfa rubꝛica. Item mota q tefiamentus ex codicillis poterit fieri fine ſeriptis: vt bic in fi. huius. L innuitur.⁊. j. de bonis que lib. l. ij. Tex. muni tum fit.« fic no. ꝙ bec littera facit pꝛo nobis; pꝛo opinione Odofredus ſuꝑ primo Codicis. b iiij uw 7" nofira.q2 dicimus ꝙ quis poteft relinquere eccleſijs de bo nis ſuis ditus vult in folemni voluntate: vt plenius dixi. , e. l.j. Tex. ecckie. Hic pꝛimo ponit genus. poſtea ponit fpe, cies.qꝛ ecclefia eft nomẽ generale: qꝛ pꝛedicat󰵲 qꝛ pluribus fiue complectat omnia que.j. ſubijciuntur. vt. j. dicam. Tex. vel martyrio.i.eccleſie deputate ad locum martyꝝ. Tex. vel clerico. i.ad locum vbi moꝛant󰵲 clerici. Tex. vel monacho.i. ad locum vbi moꝛantur monachi. Text. vel pauperibus.i. ad locum vbi moꝛantur pauperes vt funt hoſpitalia. Text. aliquid ex integro.i.inſolidum. Tex. vel ex parte.ſ.dimidia: vt. ff. de verbo. ſigni. nomen filiarum. S poꝛtionis. Text. in quacunq; re coꝛpoꝛali vel incoꝛpoꝛali vel in qotítate: qꝛ rei nomen generale eſt: vt. ff. (i cer. pe.l.j. Tex. id.ſ.tale iudiciũ. Tex. conſiſtat.ſub.⁊ non fit calum. ⁊ pꝛo hoc facit. S. ea. l.. Tex. ſiue hoc inſtitutione.i.in re ſubſtitutionis. nam inſtitu⸗ tio dicit pꝛimus gradus teſtamenti.ſubſtitutio ſecũdus gra dus: vt. ff. de vul.⁊ pu.fub.l.j.ín pꝛinci.⁊.ff. de bo.poſ.ſ󰶄m ta. l. quiſſimum.d.defertur ígitur, ⁊ qð dicit littera de ínftitu, tione ⁊ ſubſtitutione refert󰵲 ad teſtamentum:qꝛ in codicillis non poteft fieri inſtitutio: vt.j .de codi.l.non codicillum.⁊.l. hereditas.Tex.fideicõmiſſa.qꝛ bodie ex equata funt legata ⁊ fideicõ. vt. ff. de le.j.l.j. Tex. per vniuerfitatem feu fpecíg, litatem. Oꝛ ſegnoꝛi eft fideicommiſſum vniuerſale cum ali, quis rogat beredem fuum vt totam hereditatem fuam reſti⸗ tuat: vt.j.ad trebe,l.j.2. 0.7 eft ſpeciale.vt cus aliquis rogat beredem fuum vt rem ralem ecclefie reſtituat: vt. j. de fidei, cõ. l.j. .f. ad trebe.l.j. in fi.⁊. lex facto. Tex. derelictum.qꝛ teſtamenta fiunt fine ſcriptis: ⁊ in ſcriptis: vt. ff. de teffa.l, hac cóful.fic ⁊ codicilli fiunt ín ſcriptis.⁊ fine ſcriptis:vt.j. de bon. que liber. l. olti.Tex.ſummota.ſub.qꝛ amplius non dubitatur: licet ante hanc.l.fuerit dubitatum. C Oꝛ ſegno ri ex. l.iſta colligetis plura notabilia ⁊ magiſtralia ad que inducimus.l.iſtã. ¶ Et pꝛimo colligetis hic iſtud no.ꝙ ali, que perſone que als teflari non poſſunt vt eft monacha vel alia religioſa ꝑſona de qua hic oícit teſtatur ecclefie ⁊ per⸗ ſonis ecclefie fauoꝛe eccleſiaꝝ. ¶ Sed dic mibi dicet aligs veftrum nóne dixiſti otrarium.s.e.l.j. vbi dixiſti nec ſeruum nec impuberes poſſe teſtariꝛ Rſideo qo hic dicit󰵲 cfi fauoꝛe religionis.⁊ qꝛ hic erant religioſe perſone que teſtabant󰵲:⁊ qꝛ ecclefie teſtabant󰵲.Secus eft in nó religioſis ⁊ impubere ⁊ in ſeruo. ⁊ qꝛ ſi in his perſonis eft ſpãle: ergo ius cõe eff contrariũ: vt ar.ff. ad munici.l.j. in fi. ⁊. ff. de le.⁊ cõ.l. ius fin gulare.f5 bec.L.eft hodie coꝛrecta per auẽ.ingreſſi bic figna, tam. Iteʒ no. hic q eccleſijs põt relinqui in ſolẽni volti, tate non in minus ſolẽni: vt. .e.l.j.⁊ pꝛo hoc facit. j.ti. pxi. l. ſacroſancta.⁊.j l. pri. Nec ob. hec littera que oícit quocũq; teſtamẽto:qꝛ intelligo de ſolẽni teſtamento vel codicillo nõ minus ſolẽni: vt. 5. dixi. C Item nota. hic ꝙ imperato? in.l. iſta pꝛimo ponit nomen generale: ⁊ poftea ſubijcit ſpeciale cauía maioꝛis doctrine:⁊ caufa tollende omnis oubitatio, nis. ꝙ el videre qz pꝛimo dicit eccleſie. poſtea ſequunt󰵲 noia ſpecialia. Simile alibi habetis in multis locis, ⁊.j.l. pri. . illud.⁊.l.ſancimus.j.⁊. l. vt inter diuinum. in pꝛin. ⁊ hoc bs contingere illa róne.q que generaliter fiunt nífi ſpaliter de notent vident󰵲 ncalígí:vt.ff.oe iniur.l. Item apud labeoné €.boc edicto. Aliqñ tamen fit ecõtra pꝛimo ponunt ſpalia . poftea annectunt󰵲 generalia, q nó eft nouti qbufdà enume, ratis fpáliter:generalé fubüci clauſulaʒ per quá fingula có, plectant:vt.ff.ad.l.acqui.l.fi feruue ferui. g. Ite inquit. l 2 j qñ mu.tu.offi.fun.L vlti. Item pficiunt ilta ad diſputandũ contra reſcripta imꝑialia. qꝛ dicit aliquis ⁊ obicit reſcripto cq» non bs receptionẽ vt dicitis. q? pꝛimo ponit󰵲 genus ⁊ po fica ſpẽs. Sed tunc debet aduerſa pe dicere.hoc non ob.qꝛ hoc fit in. l. C. de ſacroſanc.eccle.l.generali.ꝙ babet fieri ea ratione.qꝛ que notabiliter fiũt «c. vt dixi..Similiter fi obij cíat reſcripto qp pꝛimo ponit ſpale ⁊ poftca generale ꝙ non valet. dz reſponderi hoc non ob. qꝛ hoc fit in. l. C. qñ mu. tu. offi. fun. po. l. penul. C Sed ad panc. l. opponitur ⁊ videt󰵲 ꝙ bec.l.fit ſuperflua ⁊ nibil operet, qꝛ ſi mulier fanctimonia, lis non teſta: bona fua pertinent ad ecclefiá: vt.j. de epiſ.⁊ cleri. l ſiquis pzef byter.ꝙ fi ita eft que vtilitas cft ꝙ fancti monialis teſtet󰵲 ⁊ relinquat eccłie? C Ad qð pot pluribus modis reſpõderi. Et eno modo ſic.illa.l.ſiquis pef byter.i tellígit fi pfona eccleſiaſtica caret liberis ⁊ aſcendẽtibus «. collateralibus ⁊ vxoꝛe.qꝛ ſuccedit ecclefia ci.Sed fibs pꝛe dictas perſonas:teſtatoꝛ relinquẽdo ecclefie excludat eas vt hic. C Cel pót dici fecundo mõ ſic.ſi perfona ſanctimo. nialis deo dedicata decedlit ab inteſtato:ſuccedit eccleſia: HNgreſſi monaſteria. Iſta auc.otuerfimode continuatur ad. l. C. | fed ego pmíttam vobis verioꝛeʒ. Et conti, nuabitis eam ſic ad. l. C. ſ󰶄m. l. C. permiſſuʒ erat ſanctimoniali deo dedicate teſtari ⁊ co dicillari:eccleſijs relinquendo vel perſonis eccleſiaſticis vel pauperibus.ſed bodie iftud elt coꝛrectum. Et dicit bec auc. duo. Mꝛimo dicit ꝙ maſculus vel femina exquo ingre diuntur monaſterium eo omnia vt ibi ſint perpetuo: fec fua bona dant deo « tranſferunt in ecclefiam in qua ingre- diuntur:⁊ ſic deſinunt effe domini rez ſuarum. ¶ Secũdo dicitur ꝙ p ingreſſuʒ monaſterij monachus ⁊ monacha qz deſierunt effe domini rerum ſuaꝝ amplius deillis rebua teftarí non poſſunt.vñ ſicut als ꝗ non eſt dñs rez ſuaꝝ non teftatur de illis.ſic nec monachus vl möacha. hoc dicit bec auctẽ. E CTídet litteram. Tex. ingreſſi ac. Oꝛ ſegnoꝛi bec auc. continuatur ad. l. C. yt dixi.⁊ dicit duo vt dixi in cãu.⁊ bec aucten.eſt in duobus locis de verbo ad verbũ. ⁊ pꝛimo elt in auc. de mona. . illud.colla.j. Eſt in fecüdo loco vt bec conſtitutio interpꝛetet󰵲 pꝛioꝛem cõſtitutionẽ de monachis ⁊ locis yenerabilibus per totam conſtitutionem.vij. col. Ei- dete ſummariam expoſitionem littere, Tex. ingreſſi. ſub.ma ſculi fiuc femine.licet có.oc feminis ſolummodo loquatur. ⁊ merito ita expoſui.ingreſſi (iue maſculi fiuc femine:quia apud deum non eſt differentia inter maſculos 4 feminas: vt in auctẽ. de mona. in pꝛinci.col.j. Tex. monaſteria ideſt eceleſias in quibus degunt monachi vel monache. 2 ſub. vel alia munerabilia loca in quibus pꝛopꝛium non habe- tur. ad quid hoc dicam.j. videbitis. Tex. ipſo ingreſſu. fub, ſolemniter facto vt perpetuo ibi moꝛentur.Ten.ſe.i.perſo- nas ſuas.Tex.⁊ fua fcilicet bona fiue pꝛopꝛia fiue commu» nig. nam ⁊ cõmunia noftra ſunt: vt. f. de ver bo. ſigni. l. pupil lus. Tex. dedicant deo ideſt dent deo « ecclefijs.veloicatia deo dedicant ideft in ecclefiam tranſferunt. ⁊ nomen dedi⸗ candi ſumitur pꝛopꝛie q; tuʒ. ad pert. onam ingrediẽtis:im/ pope q; tum ad res.pꝛopꝛie qtum ad perfona; ingrediẽ tis:qꝛ efficitur monachus:qꝛ faciẽdo pꝛofeſſionem dedica- tur deo ideſt ſacratur: t argu. j. de epiſ.⁊ cle. j. quiſquis.ſeci ſiquis dat bona ſua deo nó eoipſo res ipfius ofecrátur im. mo remote funt a ſacris: vt. ff. de polli.l.j.⁊ fic nomen odis cat fumitur pꝛopꝛie ⁊ impꝛopꝛie. Pꝛopꝛie q tum ad perfo» nas: impꝛopꝛie q tuʒ ad res. fic ⁊ alibi. ff. de offi, pꝛocõ . ⁊ le. l. ij. in pꝛin. Item tale no. notabitis.j.de ſer. fugi. l. ꝗcunq;.⁊ ff. ſi cer. pe. l.j. in pꝛin.⁊. L certi cõditio in pꝛi. Tex. nec ergo. Incipit ſcdm dictum. Sed vñ pꝛocedit hoc ergoꝛcerte ex b.q? ingreſi monaflería ipfo ingreſſu dedicãt fe deo ⁊ ſua: c ita perdũt dñium reruʒ ſuarũ:⁊ ita deſinũt dñi eẽ:⁊ aliqo. teſtatur de ſuis: nõ de bonis alienis:ergo ingreftimonalte, ría nóteftitur:vtpote nec ofii rerũ.i.ſicut nec dñi rerum: qꝛ dñi rerũ teftátur de bonis ſuis nó de alienis: igitur ingreffi monaſteria nó teftátur:q nó babét bona: ita legit hec lra vno mõ. Legit󰵲 ⁊ ſcdo mó bec lia vt hic fit ſenſus. q. d. ficut dñi rerũ teſtãtur:ita ingreſſi monaſteria:qꝛ ipfo ingreſſu dat fe ⁊ fua oco. ita cum deſierunt effe domini rerum ſuarum non teſtantur.⁊ fic eſt ſimilitudo hic per contrarium:fic ⁊ in euãgelio dicimus de JLasaro.ficut diues babuit multa bo na in vita ſua:ſic ⁊ Laʒarus fimiliter i vita fua habuit mul. ta mala. ſic ⁊ alibi eft ſimilitudo per contrarium. ff de offic, - pꝛe. l.illicitas.⁊ infra de pig. l.ſicut vim maioꝛem. C Oꝛſe gnoꝛi AT LUNES gnoꝛi ſtatim in bac auctẽ.no.ꝙ qui eft dominus rerũ babet teſti factiones:non als. Ende no.g quis teftatur de rebus ſuis:non de alienis: vt.ff. de iure codi.l.conficiuntur. &. ſi poſt. in fi. ¶ Oꝛ ad iſtam auc, opponitur tripliciter.⁊ vno modo ſic. ic dicitur ꝙ ingreſſi monaſteria:ipſo ingreſſu fe ⁊ fua dedicant deo:⁊ dominium rerum tranfferunt in ec cleſiam. C Sed pꝛobo cõtrarium.qũo fi aliquis monacha/ rir ipſo ingreſſu tranſfert dñium rerum ſuarũ in ecclefiam fine traditione eum regula iure fit ꝙ nó tráfferet dñium re rum fine traditione:vt.j.de rei ven.ſ.ſeruum.⁊. ff. de rei ven. l. ſi agere. ⁊.j. de pactis.l.traditionibꝰ ⁊ vſucapionibꝰ dñia rerum tranfferuntur ⁊c. C Ad qð vos ita dicetis.regulari ter non tranfit dñiuz nec poſſeſſio ex vtili contractu ſine tra ditione coꝛpoꝛali: vt in. l.illis. Sed fallit hic fauoꝛe ecclefie religionis: vt quía eoipſo ꝙ quis pꝛofitet󰵲:dñium rerum ſuarum tranffert in eccleſiã.⁊ fic hic ecclefia habʒ p󰶄uilegia in acquirendo.⁊ fimiliter no.j.e.l. vl. in pꝛin. bm vnam lectu ram.⁊ de iſtis pꝛiuilegijs eccleſiarum dixi.8.e.l.j. vnde am plius hic non dico.ſic ⁊ alibi tranſit dominium finc tradi- tione.dum duo contrabunt ſocietatem tranfit dominiuʒ 4€, vt. ff. pꝛo ſocio. l.] in fi. Item dum quis tradit claues boz, rei: vt. ff. de contrabẽ. emp. l. clauibus. ff. de acquí.pof.l.j.$. fi ĩuſſerim. C Cel pot dici dum quis ingreditur monafte, rium:moꝛitur ciuiliter:vt.j.pꝛoxi.ti. l. vlti. vnde monaſteriuʒ vídetur ei ſuccedere.⁊ licet ex cõtractu non tranſeat domi⸗ nium fine traditione:tñ tranfit dominiñ in vltimis volunta, tibus fine traditione:vt.ff de acquí.pof.l.cus heredes inſli/ tuti ſumus in pzín.fie ⁊ dominium reí legate tranfit fine tra ditione: vt. ff. de pecul.l. fed fi damnum. F. fi creditoꝛ.⁊. ff. de ſeruitutibus. . a titio. Sed denuo ad bác auẽ. inſtatur Zoppo. hec aut. dicit ꝙ ingreſi monaſteria nó teſtant󰵲 poft ingreſſum de bonis ſuis.qꝛ igreffi monaſteria ipſo ingreſſu Ic ⁊ fua deo dedicant.ſed. l. videtur cõtra. que dicit. ſi mulier nupta committit adulterium:debet tondi:⁊ tonſa debet in. trudi in monaſteriũ vel aſſiſteriũ.qꝛ aſſiſteriũ eft mulieꝝ. quã maritus. j. annum poteft fibi reconciliare de iure. ſi non vult: ibi perpetuo debet remanere. fi habet liberos: duas partes de bonis ſuis eis oebet relinquere: tertiam mona. ſterio. Si habet parentes:tertiã debet eis relinquere duas partes monaſterio.ergo videt ꝙ ingreſſis liceat teſtari poft ingreſſum: vt in aue. vt nulli iudi. & ſi quando. ⁊. . adulte, ram.ix.col. C Ad qð poteft dici pluribus modis. Et «no modo fic Pm quoſdaʒ.ꝙ hec. l.eſt pꝛioꝛ ⁊ ílla poſterioꝛ. vnde bec coꝛrigitur per illam.quia iftud eft ius nouum.íllud no uiſſimum. quia non eft nouum pziozee.ll. trabi ad poſterio/ res: vt. ff. de le. ⁊ ſe. eon. l. nö eft nouus. Sed bec ſolutio non placet: quia legum coꝛꝛectio eft vitanda:vt.j. de ap. l. pꝛeci⸗ pimus .in fi. quia qð non mutatur quare ⁊c󰵲. vt. j. de teſta. l. ſancimus.⁊ in auẽ. de admini. . vl.⁊ ideo vos ſoluetis alijs duobus modis « fic illa auẽ. non dicit ꝙ mulier nó teſtetur fed fi vir non reconciliat eam ſibi:diuidit bona fua vt dixi. ¶ Si tu obijcias: immo hec.l.contradicit in alio:quia bec aue. vult ꝙ omnia bona pertíneant ad monafteríum:ílla nó. Ad qð reſpondeo dupliciter:quia bec auc. loquitur cũ illa que ingredit󰵲 monafteríus caret liberis vel parentibus illa auc.loquitur cum ílla que ingredttur monaſteriũ habʒ liberos vel parentee:quía tũc diuidit󰵲 fubflantía:vt.S.oíxí. ¶ A el poteft dici alio modo cum aliquis ingredit mona: ſteriuꝭ: aut fponte aut coacte vel inuíte.fi fponte ingreditur monaſterium:ipſo ingreſſu fe ⁊ ſua dedicat deo:⁊ ſic deſinit effe dominus rerum fuarum.« hoc cafu non teftatur:béat li beros vel non. ⁊ fic loquitur bec auc.fi autem coacte vel ín uite ingreditur monaſteriũ vel aſſiſteriũ non oat fc fimplíci^ ter deo nec füa:quía maritus poteft cas reuocare. j. bienniũ fcd fi non reuocat󰵲:ſi habʒ liberos: liberi habent duas par^ tes ſuoꝛum bonoꝛum:tertiam habet monafteríum.fed fi ba bet parentee : monafterium. hẽbit duas partes bonoꝛum: tertiam bébunt parentes.⁊ ſic loquit󰵲. l ↄtra. C Ael poteſt dici alio mõ: vt fi mulier que habet virũ cõmittit adulterium tonditur ⁊ tonſa trudit󰵲 in aſſiſteriũ:ipſa nó efficit monacha: Q? põt eã maritus.j.biẽniuʒ (ibi reconciliare.ſʒ patit󰵲 ĩterim penas: qꝛ maritus nó reddit ſibi debitum carnis.⁊ ibi Sacroſan.eccleſijs. 13 agit penitentia de peccatis.ſi maritus nó reconciliat ea ſib! j. biennium:ſi habet liberos: liberí babent duas partes bo noꝛum fuozum.monafteríum tertíam fi bs parentes:mona⸗/ ſterium habet duas partes bonoꝛum:parẽtes tertiam:quia monaſterium eas alit. Sʒ denuo ad. l. iſtam opponit󰵲. hic oicítur ꝙ ingreſſi monaſteria nó pñt teſtari.qꝛ ipfo ingreſſu fe ⁊ fua dedicant deo.⁊ deſinunt eſſe dñi rerum ſuarum.⁊ ideo teſtari non poſſunt:qꝛ non funt dñi. Nam teftat quis de bonis ſuis:non de alienis. Sed vr. l. ↄtra. qꝛ inuenio.l. que dicit ꝙ aliquis teftatur de alienis. ecce fi pater exhere/ dat filium impuberem qui ſucceſſerat auo vel matri: pater poteft ei ſubſtituere in bonis auitis vel maternis pupillari⸗ ter: yt inſti. de pupil. ſub. . liberis. in ver. itaq;.⁊. ff. de vulg. ⁊ pu. ſub. l. j. in f. C Reſpondeo regulariter eft verũ qp qe teſtatur de bonis ſuis non de alienis vt hic.⁊. ff. de iure co, dicíl.L.conficiuntur.$. fi poſt. in fi.⁊ hoc etiam patet ex de. ſcriptione teſtamenti:que eft. quia teliamentum eft teſtatio mentis cC. yt. ff. de teſta.l.j. in pꝛi.⁊ inſti.de tefta. ín pꝛin. S bec regula recipit inſtantiam ín caſibus. Anus caíue eft in patre qui filio impuberi poteſt teſtari.qð cft fauoꝛe impube rie cum ipfe non poffit teſtari quin ei pater ſubſtituat: vt in l. contra. Item fallit ſecũdo cafu in milite damnato de capi. tali crie:ppter bona (ua funt publicata « ſic eſſe dominus deſinit rerum fuarus.quia fi ipfe ĩpetrauit a pꝛincipe vt pol fit teſtari:teſtatur de bonis alienis:vt. ff. de do.ĩter vi.⁊ vxo. l. cum b ſtatus. &. miles.⁊ de iniu.rup.teſ.l.ſiquis exhereda⸗ to. d. quotiens. ałs.h.irritum. ⁊. ff. de le.iij. l. miles. . ſiquis. Item fallit cum quis legat alienare rem có poteſt:vt.j.de le. l. cum alienaʒ. Item fallit tertio cafu in muliere que poft annum conuolauit ad ſcd󰶄as nuptias exñtibus liberie pmi mariti:quia ipſa de eo qð lucrata eſt pꝛimo marito perdit pꝛopꝛietatem:ſed retinet vſufru.toto tempoꝛe vite ſue ⁊ tñ liberis pꝛioꝛis matrimonij debet relinquere vel vnũ eligere cui relinquat:vt.j.de ſecũ.nup.l.feie in pꝛin.vł ibi nó teftatz ſed diuidit.ſic ⁊ als ſi ingrediat󰵲 quis qui bs liberos monia; ſterium anted$ diſponat inter eos: poft ingreſſuʒ diuidit:vt in auc.fi qua mulier.⁊ ſtatim oícam ibi de boc. C Hel põt dici fecundo modo ꝙ bec littera non béat illum fenfum qp dñi rerum teſtentur ⁊ non dñi rerũ non teſtent󰵲.ſed vult boc dicere.nec ergo teſtantur:vtpote domini reruz.i.ſicut domi ni non illa rõne:qꝛ nõ fint dñi:ſed illa rõne:qꝛ habetur pꝛo moꝛtuo exquo ingreditur: vt.j.ti.pꝛoxi.l.deo nobis. ficut ⁊ ſeruus non pòt teſtari.qꝛ qð ad ius ciuile attinet pꝛo nihilo babetur:vt. ff. de teſta.l.qui teflameéto.6 .fed fi (eruue. « iſta funt que faciunt ad cafum ⁊ ſummaris expoſitionem littere. C Oꝛ ſegnoꝛi in auc ila ↄſueuerũt foꝛmari plures qõnes « in pꝛimis quero nũquid hec auc. coꝛꝛigat.l. C. Ad qð qui dam dixerunt gp non coꝛꝛigit eam fed determinat.quia ibi dicitur ꝙ monacha teſtat󰵲 relinquendo eccleſijs:non laycis vt hic. ⁊ fic lex. C. oetermínat per poſterioꝛes. ll. vt. ff. de le. ſe. con. l.ſed ⁊ poſterioꝛes.Simile no. alibi.ff. qui ſatiſ.cog. l. ſciendum. Sed hanc rñſionem non appꝛobo q. l. C. non coꝛꝛigatur. nam tempoꝛe.l. C. mulier monacha non pdebat oftium rerum ſuarũ:vñ teſtabat󰵲.ſʒ hodie monacha moꝛitur ciuiliter:⁊ ipfo ingreſſu trãſfert fe ⁊ ſua in eccleſiã:vnde no teſtatur. Sed denuo quero qualiter cõtinuat󰵲 auẽ.iſta ad l. C. Quidaʒ dixerunt ꝙ lex. C. coꝛꝛigitur per banc auẽ.⁊ in boc bene dixerũt.ſed hec auc. coꝛꝛigit󰵲 ſtatim per auc.fi qua mulier. ⁊ fic reditur ad. l. C. ſed hoc non puto verum op illa auẽ. coꝛꝛigat iſtam: immo diſtinguit ⁊ determinat onde per . C. monacha poterit teſtari.ſʒ hodie quía perdit bona non teſtatur: vt in auc. iſta.⁊ hoc eft verum fit caret liberis oel parentibus.⁊ quando nó diſponit qꝛ tunc diſponit Pm auẽ. fi qua mulíer.nó autẽ dicit ꝙ facíat teftimi.vfi illa nó coꝛꝛigit bancaué:fed diſtinguit ⁊ octermíat vt (bi dica.⁊ ita ↄtinua - bitis banc au. ad. i C. vt dixi.5. ¶ Sed denuo fup auc.ífta quero. flatis fup eo q dixit ingreſſi eſt ne b verus de quols ingrediente monaſterium:ſiue ingrediat󰵲 vt ibi fit perpetuo fiue ad tp St certc dicimus q intelligit󰵲 de ingreſſo ꝙ ibi fit ppetuo . i. de eo qui facit ꝓfeſfoneʒ dando fe « fuia deo ⁊ renuncíat ſeculo. non aüt íntelligit de eo qui ingreditur xt fit in pꝛobatione. q poteft eẽ per. ll. noftras per tricnius:vt in auc. de mona. f. faneimus.fed per regulam beati Bene⸗ dicti auctoꝛis monachoꝛuʒ:qui vult effici monachns de bet effe in pꝛobatione per annum ⁊ diem ⁊ ita ſeruatur de facto vbiq; terrarum.⁊ ad hoc concoꝛ.decret.extra de regul.c. ex parte. Itẽ nó intelligit becauc.oe eo qui ingreditur ad tps qꝛ ille poteft exire quando vult.« fic fua non dedicat deo.ne fi aliter diceremus:caderemus ín illa abſurditate:qꝛ babe, remus neceffe dicere ꝙ qui ingredit monaſteriũ caufa oꝛã. di vel viſitandi amicũ fuum:fe ⁊ fua deo dedicaret:qð ridi, culum effet dicere. vnde dʒ bec auc.intelligi:vt dixi de eo q ingreditur vt ibi fit perpetuo:nó de eo qui ingreditur vt fit ad tempus.ibi in pꝛobatiõe:vt in auc.de mona.$.fi vero re. linquens is.⁊. 5. ſi vero filios. vnde licet interim babeat an, num: tamẽ monachus nó eſt:vt ar. ff. de capti.⁊ poſtli.reuer. l. iiij.⁊.l.nihil.⁊ ad hoc poffunt adduci multa ſimilia. Ecce fi lego tibi fundus cum ſeruis qui funt in fundo: videntur illi ſerui legati qui funt perpetuo in fundo: non ad tps: vt. ff. de leg. iij. l. ſi fundum. Item fi obligo tibi fundus cü ſeruis qui ibi ſunt:vident󰵲 obligati ferui qui funt perpetuo:nó qui ad tempue:vt.ff.oe pig. l.debitoꝛ. Itẽ bomo humatus facit lo, cus religioſum:ſi gratia perpetue ſepulture ſepelitur ibi nó fi ad tempus: vt. ff. de reli.⁊ ſump.fu.l.diui fratres. Itẽ qui ſepelitur vt perpetuo fit ibi nó trãſfertur.ſed qui fepelit ad tẽpus:tranſfert󰵲:vt. ff. de reli.⁊ fumpti.fu.l.cum in diuerſis. ¶ Sed denuo quero. habet ne locus bec auc.in filijſfa.⁊ in alijs qui ſunt in patria poteſtate:vt ingrediẽdo monaſteriũ: fe ⁊ ſus deo dedicãt ipfo. ingrefTuzz certe dieimus q󰵴tũ ad perſonã (uam babere locum. qꝛ perfona que eft in poteftate inuito patre poteft ſe deo dare:qꝛ babetur pꝛo moꝛtuo:vt.j. ti.pꝛoxi.l. deo nobís.$.j. licet videatur contra.ar.qꝙ; non ob. ligentur voto. ff. de polli.l.ij. g. j. Sed illud intelligenduzʒ ett ꝙ filijfa. non obligantur voto reípu.fed deo ſic: vt in pꝛeal⸗ leg. l. deo nobis. G. j. ſed q; tum ad bona fua dicendum eſt:ꝙ fi babet peculium pꝛofecticium vel aduenticium:nõ oat ec⸗ cleſie:ſed remanet apud patrem:vt.ar.j. de bonis que liber. . cum opoꝛtet.⁊.l.cuʒ nó ſolum. S. filij.⁊.j. de bonis mater.⁊ materni generis. l. j. ⁊ inſtit.per quae perſo. no. acquir.$. j. Item pꝛo hoc facit qꝛ factum filij nó obſtet patri:vt.j.de pa ctis.l.nec filius. €Tel poteft dici in aduenticio peculio qp» pꝛietas que eft filij trãſit in eccleſiam:nõ in pꝛeiudicium pa tris:vt.j. ad tertul.l.vlti.fed ſi filiuſfa. habet caftrenfe pecu, tium vel quaſi: illud dat deo ⁊ eccleſie.qꝛ ín illo poteft teſta. ri inuito patre:vt.j.de inoffl.teſta.l.vlti.⁊. j. qui teſta.fa.poſ.l. vl. ⁊ tenetur hodie patri reliquere legittimam poꝛtionem de caſtrenſi peculio vel quaſi: vt in auc.de ſanctiſ.epiſc. . pꝛe. ſbyteros. que eft ſignata.j. titu. pꝛoxi. l. facro fcilicet ⁊ inci, pit pꝛeſbyteros.⁊ tangam ſtatim in aucten.fi qua mulier. ¶ Sed denuo quero.quid ín pupílla vel in pupillo. nun- quid fe ⁊ ſua deo dedicant ingrediendo monafterium? Ai detur qp ſic.quia littera iſta dicit indiſtincte: vnde non vide/ tur diſtinguendum: vt ff. de ale. l.j. 5. qð ait. ⁊. ff. de bo. poſſe. pe. l. j. . generaliter. . ff de publicia. l. de pcio. Sed verius efl ꝙ dicamus g debet íntelligt in ingreſſis puberibus.qð ita pꝛobamus quia ficut impuberes funt inhabiles ad con, trahendum matrimonium tempoꝛale:vt inſtitu de nupt󰵲. in pzínci.fic nec cótrabunt matrimonium fpirituale.« ideo in. grediendo monaſterium fe « fua non dedicant deo C S quid dicemus in adulto . nunquid fe ⁊ ſua deo dedicat in, arcdiendo monafteríum ? Et certe dotum ell ad perfonam fuam dicendum cft ꝙ fe deo dedicet cus poteft contrabere matrimonium tempoꝛale « fic ſpirituale: vt. ff de ritu nupt. Vſciendum.⁊. j. de nupt.l.in copulandis. C Sed quid erit de bonis adulti.nunquid ipſo ingreſſu tranſeunt in mons» ſteriume Aidetur ꝙ non Pm Hugo. quia non poſſunt alic nare res fuas etiam cum tutoꝛe:ſine decreto: niſi in cafibus appꝛobatis: vt. j. de admi.tu.l. lex que.⁊.j .de pzed.mi,nó ali. Lob es alienuʒ.⁊.l.ſi pꝛedium.⁊. ff. de rebus eoꝛum qui fub tutela vel cu. ſunt. . olti. C Sed certe nos dicimus ꝙ bona fua tranſeunt ín ecclefiam ipfo ingreſſu. nec eft neceſſarium decretuʒ nec auctoitas curatoꝛis.ꝙ pꝛobo fic. oti adultue moꝛitur: omnia bona fua tranſeunt ín heredem fine decreto « (ine auctoꝛitate curatoꝛis.vt. ff. de acquir.poſ. l. cum here. des ita ſi adultus ingreditur monaſterĩum:qꝛ moꝛitur eiut, liter: vt.j.ti.pxi.l. deo nobis. iure bereditario tranſmittit in ecclefiam quis enim eẽt qui diceret h cafu non trãſire bona adulti fine oecretozcerte fatuus effet qui b diceret.pꝛeterea in certis cafibus opus nó efl decreto:vt.j. quando opus nó eft decreto per totum.⁊ nullus cafus eft magie euidens:cũ anime hominũ ceteris rebus p󰶄ponãtur:vt.j.e.l.ſancimus.j. tem non ob. leges ſuperius allegate in contraríum.q? ille intelligunt󰵲 in volũtaria alienatione.ſʒ hic loquitur in neceſ ſaria alienatione.⁊ ad boc eft arg. ff. de fundo do. l.j. c. ff de rebus eo.qui ſub tu. vel cu.ſunt.l.iiij. item querít. Sed denuo quero. nunquid bic cus quis ingreditur monaſteriũ fint neceſſaria hec verba vt dicat:do me « mea deo:⁊ abꝛe⸗ nuncio ſeculo an none Et videtur ꝙ non fint neceffaría ifta verba. qꝛ matrimonium tẽpoꝛale cótrabitur folo confenfu vt. ff. de regul. íur.L nupt. multofoztíue matrimonium fpi» rituale cótrabítur folo cófenfu.f&contra videtur ꝙ iſta eer» ba fint neceffaria. qz. Il. videntur velle ꝙ ingreſſi debet fe ⁊ fua deo:ſi feculo renũcient ⁊ boníe:vti auc.de monachis. S. ſivero relinquens.⁊. & ſi vero filias. C Sed in queſtione iſta fatis videtur noftro iure dicendum qp fint verba neceſ- ſaria:vt poft tempus pꝛobationis faciat pꝛofeſſionem « re. nunciet feculo ⁊ bonis.ar. pꝛedictarum.ll.⁊ ad hoc eft op. ar.ꝙ dicitur in nouatione hodie: que non fit niſi expꝛeſſe di catur ꝙ fiat nouatio vt.j.de noua.l.vl.⁊ in auc.de duo. reis debẽ. in pꝛin. ⁊ ar.eiꝰ qà dicitur ín ſolemni ſtipulatione in- ſti.de verb. ob. in pꝛin. C Sed denuo quero. quid fi non in uenitur facta pꝛofeſſio:tamen poſt tempus pꝛobationis in. uenitur remanſiſſe in monafterío? certe pꝛeſumo ꝙ pzofef, ſionẽ fecit ar.ff. de vſu.l.cũ de ín res verſo.⁊ fic intelligo ex- tra de trãſact.ad reli.c.ex parte ⁊ he qónee foꝛmari ofueuee runt fuper dictione ingreſſi. C Super dictione monaſteria quero.que hic vocamus monaſteria an vocamus monaſte/ rium in quo nõ habet󰵲ppꝛiũ ſingulariter (5 in cóí: vt eft mo. naſteriũ monachoꝝ.aut intelligimus hic monaſteriũ oẽs ec cleſias in qbue babet ꝓpꝛiũ cõiter ⁊ ſingulariter:vt efti ec cleſia maioꝛi bononienſi vel pariſienſi. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi dici mus monafteríus nũcupari bíc eccleſiã in qua nó babet jp, pꝛiuzʒ: vt in eecleſia monachoꝑ ſanctiꝓculi: vnde ſiꝗs ĩgre- dít monaſteriũ monachoꝝ fancti Pꝛoculi vel eecleſiã ca- nonicoꝛũ regulariũ: vt funt canonici fancti Joãnis in mon te: vel ſancti Saluatoꝛis:qꝛ fe ⁊ ſua dat oco: efficit inteſta⸗ bilis:qꝛ perdit dominium rerum fuarum. « idem ſi aliquis ingrederetur religionem fratrum minoꝛum vel pꝛedicatoꝝ vel ſimilium: quibus non eft licitũ babere pꝛopꝛiũ.ſecus eft ſi aliqs ingredíat ecclefiá in qua babet pꝛopꝛiũ:qꝛ efficitur canonicus maioꝛis ecclefie huius ciuitatis: vel piſienſis: nõ hz locũ bee auc. qꝛ nó efficiunt inteſtabiles.⁊ hec auc. lo quit de monachis qui nó hñt ꝓpꝛiũ ſingularit󰵲 fed in cõi.vt pꝛobat󰵲 aperte in coz. auc. vnde eft extracta hec auc. ⁊ ad boc facit.j.ti.pxi.l.ſaero.ſ.⁊ in auc.de mona. d󰵴.pꝛeſbyteros.que eft ſignata.j.ti. pxi.ſuper.l.cũ.l. Ande no.quedaã ecclefie babent pꝛopꝛium in communi fed non ſingulariter.quedã nec in communi nec ſingulariter.quedam eccleſie habent pꝛopꝛiuz in communi ⁊ ſingulariter.Eccleſie babent in cóf ⁊ non ſingulariter:vt funt monaſteria ſancti ꝓculi:⁊ fancti ſtephani.habent in cõi ſed non ſingulariter:qꝛ nullus eoꝝ habet pꝛopꝛiuʒ.Sunt alique ecclefie que non babét ꝓpꝛiũ in communi nec ſingulariter: vt eſt in religionibus fratrum minoꝛum ⁊ p󰶄dicatoꝝ ⁊ ſimilium:in qulbus non habet󰵲 pꝛo pꝛiũ. qꝛ nullus frater 65 babere pꝛopꝛiſi ex cõſtitutionibus ipſoꝛum.⁊ in eis b5 locum bec auẽ.⁊ in ipfo ingreſſu ⁊ fcã pꝛofeſſione efficiuntur inteſtabiles. Queda funt ecclefie in quibus ꝓpꝛiuʒ bétur cõiter ⁊ ſingulariter: vt in maioꝛi ec» cleſia huius ciuitatis ⁊ piſienſis ⁊ aliaꝝ ciuitatũ.naʒ eccle» fia maioꝛ huius ciuitatis babet fua pꝛopꝛia bona in cõmu⸗ ni. ⁊ quilibet canonicus habet fua bora pꝛopꝛia fingulari ter t de his non loquitur becauct. quía iſti non efflciuntur inteſtabiles. immo de ſuis bonie pꝛopꝛijs que babét fingü lariter teſtantur: non de bonis ecclefie, fic intellige banc auctenti.⁊ ſic nos tota die otimur in vulgari. Aocamus enim monaſteriuʒ in quo non babetur pꝛopꝛium.ſed vltra; montani d montani vocant monaſterium omnem ecclefiam. ideo in vltramontanis partibus nobiles vírí clericantur « teftane tur: quía intrant ín eccleſijs que babent pꝛopꝛium in cõi c ſingulariter. C Sed denuo quero hic. quid fi aliquis ingre diatur aliquam capella; in qua dominus ſacerdos bs pꝛo/ pꝛiuʒ:⁊ dat fe ⁊ ſua deo efficitur inteſtabilis? Dixerũt qui^ dam vt zi5o in glo.ſua h; ꝙ ſic.ſi dicit do me ⁊ mea deo:⁊󰵲 re renuncíat ſeculo.Si aüt nó dicit ifla verba: tunc qui babet pꝛopꝛium pót teftari.« fic intelligit banc.auc.non aũt alia.l. boc pꝛobat.Sʒ nos dicimus qð auc. ífta intelligitur in eo qui ingreditur ecclefiam in qua non babet pꝛopꝛium. vt in monachis qui faciunt pꝛofeſſionẽ. non aũt intelligitur bec auc. in illo qui ingreditur alías eccleſiam in qua babet pz; p'iti:« iõ iſte de bonis ſuis ꝓpꝛijs poterit teſtari:vt.S.dixi. ¶ Sed denuo fuper eo qi dicit bec auẽ. ſe.foꝛmatur talis qõ.pone aliquis ingreditur monaſterium:⁊ dat ſe deo:nun quid liber fui in ptáte fua deſinunt effe: an non? ¶ Et ad, uertatis iftam qõnem qꝛ de ea multi dubitant.quia cõtingit gliquando:ꝙ pater habens filios intrat monaſterium fratꝝ minoꝛum vel pꝛedicatoꝛum ⁊ ꝓfeſſus eft.« ante ingreſſum fecit teſlamentuz.⁊ de bonis ſuis diſpoſuit ínter liberos.⁊ foꝛte filijs tutoꝛes relinquit vel foꝛte nó poftea veniunt dati tutoꝛes vel agnati filij « dicũt fe legittimos tutoꝛes. nungd dati vel legittimi poterunt agere vel rñdere pꝛo iftis libe. rio? & idetur ꝙ non.qꝛ certi ſunt modi quibus liberi libe- rantur a patría ptãte:vt inſti.quibus mo. iuf. pa. po.ſol.per totum.« ifte non elt de illis modis.ergo liberi non liberant󰵲 a patria ptãte.⁊ ad boc eft ar. ff. de his qui funt fuí vel alie. iu. l.patre furioſo. ergo fi ſunt in patris ptãte: nõ pñt babere tutoꝛes.vt.j. de ſniaʒ paſſis.l.in qõne.⁊. ff. de tu.l. muto.in fi. Econtra vĩ qp ſic.quia patría ptãs eft iure ciuilis. vt inſti. de patria po.in pꝛin. Sed qui ĩgreditur monaſterium:moꝛitur ciuiliter: vt. j.ti.pꝛoxi. l. deo nobis. in pꝛin.⁊ patria ptáe eft de iure ciuili.ergo moꝛte ciuili liberantur liberi a patria ptã te. quid ergo dicemus : Quidam dixerunt in iſta qõne cà tollende dubitationis:ꝙ liberi remanent in patría poteſta- (2,7 ideo non pfit hre tu. vel cu.fed debet dari curato? bo; nis « líti:qui exíget nomina non obſtante ílla exceptíone:vt in pꝛealle. l.muto.in fi. ff. de tutel.ſicut ⁊ ałs ín pluribus ca; ſibus:vt.j. de bo. que líbe.l. cum nó folum. $.j.« in aut. vt li^ ceat matri ⁊ auie. in pꝛi. vii. colk. C Sed verius eft in qóne ifla ꝙ dicamus ꝙ fiti liberi liberantur a patria ptãte.⁊ fic tutoꝛes ⁊ curatoꝛes bfe pñt.Quod ita pꝛobamus:quia iſte ingrediens tranfit in ptátem abbatie.vri non poteft in ptã⸗ te fua aliti babere: vt. ff. ad. l. iul. de adul. l. fic eueniet. ⁊. f. de aqui. re.do.l. homo liber. Item quia moꝛitur ciuiliter vt dixi ⁊ patria ptáe eft de iure ciuili.vñ deliberantur a patria poteftate filij, Item quia per depoꝛtationem liberantur a patria poteftate fili: et in pal.l.j.de ſen.paſ.l. in queſtioneʒ. multofoꝛtius b cafu. Oꝛ fuper eo qð dicit.ſua. quero. hic dicitur ꝙ ille qui ingreditur monaſterium dat ſe ⁊ ſua deo. eſt hoc verum ſiue ſint ſua ꝓpꝛia in totum:ſiue ſint cõia pꝛo parte? vf ꝙ fic.quía cõia (unt noſtra:vt. ff. de verbo.ſigniſi. pupillus in fi. ⁊ arg. ff. de ritu nup. líllud, ⁊ boc appꝛobo. ¶ Sed denuo quero.contingit aliquãdo ꝙ ingrediẽs mo^ naſterium bébat res in feudü: vel bébat rem in libellum:vel in pcariam:vel in emphytheoſim. ⁊ dicimus eẽ feudũ: quia cõcedit󰵲 ex eo ꝙ iuratur fidelitas. Dicimus libellũ effe qué dam contractũ de quo in legibus nris non fit mentio:ſed in vſibus feudoꝝ.⁊ cft talis ↄtractus.ſi dominus mihi vaſallo dat rem in feudũ:nõ poſſum alienare feudü fine dñi volun tate: ſed partículare fic vſq; ad. xi. annos ad renouandum contractũ.⁊ iſta renouatio dicitur líbellus.quia in modica cedula fit illa cõfeſſio. Pꝛecarium ꝓpꝛie eft q conceditur vſq; ad. xxx. annos ad renouãdũ 8 qnquénío in ꝗnquẽniũ: vt extra de p󰶄ca.c.p󰶄carie.vel dicit󰵲 p󰶄cariuʒ qo vel cum pꝛeci⸗ bus impetratur:vel ad certum tempus. vel alio modo. Em⸗/ phyteoſis eft poat ad melioꝛandũ: vt.j.eo.auẽ󰵲.perpetus. Codo quero. nũquid ingrediens tranſferat feudum in monaſterium:aut reuertatur ad dominum: Et videtur ꝙ re uertatur ad oomínus.quía cauetur in. l. ꝙ filius monachus non fuccedit in feudum , ita ⁊ va(allue qui efficitur mo. Sacroſanc.eccleſijs. 14 nachus:quĩa ibi in diuerſis inuenitur eadẽ ró ⁊c. vt. ff. ad. l. acquil. f. illud.⁊ qz intereſt illius bére tales vaſallum: vt in aut. de ſanctiſ.epiſ. 5 ſiquis ad mo. Econtra vf ꝙ tranſeat in monaſterium qꝛ vaſallus babet vtile dñium rerũ: vt. ff.ſi ag. vec. vel emphy. pe. l.j.⁊. ij. ⁊. ij. ⁊. ff. de ſuꝑfici.l.j. . ꝙ autes. Cñ dicendum cft g fi babet vtile dñium ꝙ res fit ſua:⁊ trãſferatur in monaſteriuʒ:⁊ ecclefia ſuiet dño per ſubſtitu tum idoneũ:qð effe põt: vt.j.ti.pꝛoxi.l.quiſꝗs.⁊.l. ad ſimili tudinem.⁊. ff. de ſol.l. inter artifices ſi dicit ꝙ a fimili mona: chus nó ſuccedit in feuduʒ. C Reſpõdeo qdam impediũt facienda que nó impediunt iaʒ facta. q? fi feudatarius intra uit monaſteriũ:poterit Puire per ſubſtitutũ:cũ iam fit factus monachus: vt. ff. qñ ap.ſit.l.j. . biduũ. T Sʒ quid dicemus in libello:in Pcarío:« in empbytbeofiz Reſpõdeo.ſua funt ⁊ in eis habet vtile dominiũ.vt inſtit󰵲. loc.. adeo. vnde tran feunt in eccleſiã cus fuo onere:vt.ar. ff. de le.ij. l. peto.G.pze» dium. ⁊. ff. de ↄtrahẽ.emp.⁊ vẽ.l.alienatio.⁊.ff. de acquire do. l. qdam. Alij tñ diſtinguũt. aut babet in emphyteoſim ab alio: tunc tranſit in eccleſiã.ſi ab eccleſia non tranſit:⁊ ad hoc inducunt in ar. auc. oe eccleſia. ti. f. j. in fi. C Sed denuo quero.qd fi íngrediée monaſteriũ babet vſuf.alicu⸗ ius rei:⁊ ingredit󰵲 monaſterii: perdit vfuf. an tranfit ín mo nafteríumz£t vídetur q; perdít: quía ipſe bétur pꝛo moꝛtuo j. ti.pꝛoxi.l. deo nobie,« vfufr.pdit moꝛte: vt.j. de vſuf.l.coꝛ. ruptionem. Item quia fi tráfiret in ecclefia: ecclefia eft ꝑpe tua vt imꝑium: vt in auc.quó op.epi.⁊ cleri. ad oz.per.G.erz go. pꝛopꝛietas igitur eẽt inutilis qo effe non debet:vt. ff. de vſuf l. ij. C Sed in queſtione iſta dicimus ꝙ tranfit vſuf. in eccleſiam.quia lícs ingrediẽs monaſterium videatur moꝛi ciuiliter:naturaliter tamen viuit.⁊ moꝛte naturali extínguit vſuf. non ciuili.niſi tunc quando imponit moꝛs ciuilis pꝛo- pter (pena, qꝛ tüc extinguitur vſufr. Item verum eft gp mo- nachus bétur pꝛo moꝛtuo ditum ad mrimonium. vt in auc. de nup. . detrahuntur. ergo vſuf. non extinguitur. C Sed dicas quõ vſuf.tranſit in perfonam eccleſie: cum vſufr. non poteſt tranſire de perſona in perſonam ſine interitu vt inſti. de vſufruc. Reſpondeo. illud non obſtat quia illud verum eſt ex voluntate: ex neceſſitate tamen tranſit de perſona ad perſonam:vt hic. ⁊ ad hoc eſt ar.ff. de iure do.l. cum fundi. Si dicas quantum durabit vfufruc Reſpondeo. vide. tur ꝙ duret oſq; ad. c. an. vt. ff. de vſufruc. le. Lan vſufruc. Hel poteſt dici ꝙ durabit diu viuet vſufructuarius na; turaliter: vt ar. ff. quibus mo.vſufruc. ami. l.repeti. d. moꝛte. ¶ Sed denuo quero an poſſeſſionem quam babet tranf^ fert in ecclefiam (lle qui ingreditur monaſteriume Et vide. tur non:quia ecclefia babetur loco filij. vt in auẽ.de fane ctif.epi.S.fed D in pzefenti. « in filiũ nó tranſfertur poſſeſſio fine traditione:vt.ff. de acqui.poſ. l. cus in heredes.ſed ve / rius eft ꝙ tranfferat poſſeſſionem in ecclefiam: vt ar. ff. de adop.l.ſi paterfami.adopta. in fi.z quia quodammodo fuo nomine conſtituit poſſidere. vnde ipſa ecclefia videtur pof; ſidere: vt. ff. de acquiren. poſſeſſio. . qð modo. ⁊ bec omnia que dicta funt i libello ⁊ in feudo ⁊ pꝛecario ⁊ emphytheoſi ⁊ vſufruc.ꝙ tranſmittantur in ecclefiam vera funt quando ingrediens intrauit monaſterium in quo habetur pꝛopꝛiuʒ communiter:licet non ſingulariter.vel in quo babetur pꝛo- pꝛium communiter ⁊ ſingulariter. Si autem intraret mo^ naſterium. in quo non babetur pꝛopꝛium communiter vel fingulariter:puta fratrum minoꝛum vel pꝛedicatoꝛum qui, bus non lícet babere pzopzium:tunc tranſfert in dominum ⁊ non ín ecclefiam ficut fi decederet fine ſucceſſoꝛe. C S denuo quero fuper verbo, nec ergo teftatur vtpote nec do. mini rerum.fed nunquíd quí ingreditur monaſterium co, dicillatur.i. poterat codicillos facere ? Et videtur ꝙ non quía teſtamentum large fumítur. ficut dum dicitur tefta, mentuz dicitur codicillus: vel alia oltima voluntas: vt. ff. de teſtamẽ. l j in pn. ad hoc facit. ff. iure codicill l. diui. in f. ¶ Sʒ denuo ct iſtã auc. ſubijcio aliquas qõnes:⁊ quero ita hic.aliꝗs vxoꝛatus ingredit󰵲 monaſt erium fine licentis vxoꝛis qà poteft facere iure noſtro: vt. j. ti. pꝛoxi. l. So nobis. licet per decretales certum fit ꝙ non valet ingreſſus in vro rie pꝛeiudicium: immo oxoꝛ poteft aduocare virum : vt 9l'a.c.agatbofa.extra de conuer.coniuga.c.ad apoftolicam, C Sed nũquid bona remanẽt apud monaſterium an reuo cat videt󰵲 ꝙ non reuocet.q licet nó teneat pꝛincipale:tñ t5. acceſſoꝛiũ: vt. ff. ꝗbus mo. pignus vel hypo. ſol. lj. tñ ven, ditoꝛ. Sed in qõne iſta canoniſte indiſtincte dicunt.vbi nó tenet ingreſſus:nec tʒ datio bonoꝛũ. vnde ficut reuocat󰵲 vir ita reuocant󰵲 bona fua que ipfo ingreſſu facta fuerũt mo», naſterij tacíte.vt.S.in auc ifta habuiſtis.⁊ hoc dicunt illa ra tione:qꝛ ſi non te net pꝛincipale nec acceſſoꝛiuʒ. vt. j de vfu. Leos qui in pꝛinc.⁊. ff. de re.iu.l. cum pzicipalío..l.cü pꝛin/ cipale. Item zcclefia nõ dʒ cum aliena iniuria locupletari qꝛ ifle maritus nó baberet vfi fe aleret:ſi nó redderétur fibi bona fua.vtar.ff.oc ↄdi.inde.l.nã natura. ⁊. ff. de regu.iur.l. iure naturali. Sed nos legiſte dicimus aliter ⁊ fic cũ ali; quis ingreditur monaſteriuʒ fine licẽtia vxoꝛis:aut dicit do me ⁊ mea deo:aut dicit do me ⁊ de bonis ſuis tacet:aut nt hil dicit. In pꝛimo caſu cum dicit do me ⁊ mea deo:vtrũqʒ eft pꝛincipale. vnde licet non teneat datio perſone:qꝛ vxoꝛ reuocat euʒ:tenet tamen oatio bonozum:q? vtíle per inutile non viciatur.vt.j.de dona.l.ſancimus.⁊. . ſiquis.⁊ arg.j.de vſu. l. pecunie.⁊. l. plactit.⁊. f. (i cer.pe. l. certi conditio. . cõ ditio.⁊ fibi imputet qui talem donationem fecit.⁊ ditum eft in b melius dicimus d$ decretiſte. In fecundo cafu cum di cit:do me deo:per cõſequens ⁊ ſua dare videtur. vnde fi nó tenet expꝛeſſum ſcilicet ingreſſus perſone: nec per conſe/ quens tacitum ſcilicet dedicatio bonoꝛum.vt.arg.ſf.de fer ui. vr.pꝛedio.l.item fi ſit. iu pꝛin.⁊ ff. de dona. inter vi.⁊ vxo. Lf fponfus.$.fi maritus. arg. ff. de lib. le.l.ſi debitoꝛ.⁊ idẽ eſt ín tertio caſu fi nihil dicit qꝛ neutrum valet.⁊ ad boc fa/ ciunt due. ll.que dicunt.ſi iudex dicit depoꝛto te ⁊ bona tua ſi iſte appellauit:⁊ pẽdẽteap.moꝛs interceſſit cc. vt.j.ſi reus vel actoꝛ moꝛ.fuerit.l.vlti.⁊ fi pendente appellatione moꝛs interue.l.ſi is qui. quidam babet illam.l.pꝛo tertia. C Sed denuo quero hic.aliquis ingreditur monaſterium eo pacto vt retineat fibí partem bonozus:vt faciunt multi fatuí homi nes qui reputant fe valde cautos.dicũt ipfi domine abbas vos facitis mibi modo multa. neſcio fi facietis mihi ita poft pꝛofeſſionẽ volo pꝛouidere mihi.qꝛ volo; retinere mihi par tem bonoꝛum meoꝛum. qꝛ taliter poteſtis me tractare ꝙ ba bebitis omnia bona mea:« taliter ꝙ nó habebitis amo ali- quid amplius.nũquid valet talis retentio? Et certe videtur ꝙ talis retẽtio valeat.qꝛ pactuʒ appoſitum in traditione re rum ſeruãdum eſt:vt.j.de pactis.l.traditionibus.⁊.l.legem ⁊. j. de rerũ permu. l. rebus. Ecõtra videtur ꝙ nó valeat retẽ tio.qꝛ dare fe deo « retinere fibi partem bonoꝛum otínet in fe repugnãtiam.qꝛ dum oat ſe deo:videtur renuncíare fecu lo.ou5 retínet bona nõ dat feoco. « vbi interuenit repugnã tia:nõ valet qo fit.⁊ ideo ſi lego vfuf.(ine vſu:nõ valet.et.ff, fi vſuf peta.l.j. in pꝛincip.⁊. ff. de regu.iur.l.vbi repugnãtia. ⁊ ar. ff. de rei ven.l.per ſeruum.⁊. ff. de cõdi.inde.inſtit.l.ſi ti, tius. (T Sed in queſtiõe ifta dicimus ꝙ tenet ingreſſus:ſed retẽtio bonoꝛum nó valet.qꝛ vtile per inutile nõ vitiatur: vt ff. de regu. iur. l.placet.⁊. ff. de here. inſti.l.ſi ita quis. vltG ma colüna.« q cum alterius iuris eft nó poteft aliquid ba: bere: vt. ff. de acquir.re.do.l. homo liber in fi. ⁊.ff. de reg. iur. l. qui ín ſeruitute. C Sed qd ſi dixit dedico me ⁊ bona mea oĩa deo:excepto ꝙ volo ꝙ ardeat vna ampula de fructibus vinee mee coꝛam tali altari. Item volo ꝙ de dictis fructi, bus pꝛo anima mea quolʒ anno induãtur.x. pauperes toto tempoꝛe ite mee:nũquid boc cafu poterit cõpellere domi num abbatem yt faciatecerte nó de iure qꝛ nó valet iſta exce ptio feu retẽtio: vt. .in pꝛoxi.queſtione dixi.verũtamẽ fi do minus abbas illud nõ facit:poterit ire ad epifcopus: epe hoꝛtabitur eus vt faciat íllud bonum . arg.j. de líbe.cá.l.cum affirmes. ¶ Sed denuo quero quid fi alíqe ingredit mona ſterium a babebat multos creditoꝛes:nũquid monafterius bios eis reſpõdere: &idetur ꝙ nó qꝛ tranfit in monaſteriũ — ien deducto ere alieno: vt. f. de iure do. l. 4 26 ech le: q: monaſteriũ ſuccedit loco filij: H. pl. dl. lj. in pꝛin.⁊ .. tutelas. in fi.⁊ ar. ff. de reg. iu. b N d in bac qõne oícímus q ecclefia nó te⸗ nei rñdere creditoꝛibus ad inflar piis arrogatoꝛis de acti bus celebꝛatis ante arrogationem.qꝛ fi pater non defendit eum: bona poſſident󰵲:vt.ff. de pecul.l. in arrogatoꝛẽ.ita ſi ec cleſia non defendit eum:bona poſſident󰵲. fed quídas dicunt contra.j.de fideicõ.l.j.⁊. j. ad. l.iulia.de vi pu. vel pꝛiua.l.iij. C Sed denuo quero hic ponamus aliquis in extremis có», ſtitutus deſperat de fua liberatione.vocat abbatẽ vel pꝛioꝛẽ fratrum minoꝛũ « dicit.domine video ꝙ nó liberaboꝛ.volo effici monachus fed nolo exire de domo mea niſi poft libe rationẽ. Si moꝛiar volo ſepeliri cus monachis veſtris:vel cum fratribus veſtris. Interim tamẽ volo habere habitum monachi vel fratris.⁊ ita recipit in domo fua habitũ:⁊ mifit. manus fuae in manibus abbatis.poſtea vel in domo moꝛik velliberat « deponit habitũ. habebit ne locum bec auc. g. ſe fua vídeat deo dedicaſſe:⁊ efficíat inteſtabilis? C Ai- detur ꝙ non: qꝛ bec auẽ.regrit ingreſſum. Item qꝛ. l dicit qp poteft qe vti veſte laycali donec monaſteriũ intrauerit: vt in auc. de mona. . ſancimus igit󰵲.⁊. & ſiꝗs aũt femel. Itẽ q. l. dicit ꝙ tũc dicitur quis miles poſtq; poꝛtauerit ſtigmata c. inſignia que dantur militibus. vt. j. de fabꝛi.l.iij lib. x. ⁊. ff. de mili.te.l.p.⁊ vl. Item qꝛ nó habuit ſcema vel tõſurã. C Ecõ tra vídetur ꝙ iſta auẽ.habeat locuʒ:vt videatur ſe fua deo dedicaſſe:⁊ efficiatur inteſtabilis: qꝛ folo confenfu fit mona chatio ad exemplus carnalis matrimonij: o» perficitur folo confenfu:vt.ff.oc reg. iur. l. nuptias. Item qꝛ non refert qd ey equipollentibus fiat: vt, ff. de arb.l. quid tamẽ.⁊.ff.de re. gu. iur. l. in ſumma. ¶ Sed ſegnoꝛi nos dicimus de iure ci uili:ꝙ pꝛofeſſionem fecit dando fe ⁊ fua deo « renũciando ſeculo.⁊ ideo fiue moꝛiatur fiue non:eccleſia ílla fiue mona ſteriũ debet eius bona babere : vt in auc. de mona. d. ſanci⸗ mus. ⁊. G. ſi vero. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi vos habetis hic aliam auc, que incipit.ſi qua mulier. Si 3 quamulier.aucté. Iſtã auc.ad auẽ.ingreſſi quidaʒ cõtiuuaue/ runt hoc mõ. lex generali.C.ꝑmittebat mo nachos teſtari.ſed ílla coꝛrigit󰵲 p auc.igref fi. fed auẽ.ingreſſi coꝛrigitur per iſtam auc. fi qua mulier.ſed hoc nõ eft bona ↄtinuatio. Et ideo nos ita cõtinuamus lex illa. C. generali.permittebat monachos tt; flarii auẽ. ingreſſi coꝛrigit.l.C.hec aut. determinat auct.igref ſi. nã illa auc. ingreſſi. dicit ꝙ ingredientes monaſteriũ nó te ftant fi nõ hñt liberos.(5 fi hñt liberos poft igreffum pñt di uidere iter eos: vt i hac auc.of.« ita ficut in ꝓxi. aut.tractat󰵲 de his qui ingrediuntur monaſterium:ita bec auct.tractat etiaz de his qui íngrediunt monaſterium. Et dicit bec auc, iii. vſq; in fi. C ꝛimo dicit fi aliqua mulier vel vir ingre⸗ díatur monafteríum:« fic monaflícam vitam elegerit:ſi non babeat liberos ree fue competunt monaſterio in quo in. greſſus eft. ¶ Secũdo dicit fi perfona que ingreditur mo naſterium habet liberos:ſi ingreditur anteq; diſ ponit in/ ter liberos: poft ingreſſum poterit diuidere inter eos: le- gittima nulli filioꝛum diminuta:⁊ ꝙ eis non dederit mona; ſterio applicabitur. ¶ Tertio dicit ſi velit omnes ſubſtan⸗ tiam inter liberos diuidere: ſua perfona filijs connumera- ta partem ſibi retineat qualem babet neceffe dare cuilibet filioꝛum:⁊ illa monaſterio applicatur. Quarto dicit fi perſona que habet liberos ingreditur monaſterium:⁊ ante non fuit teſtata inter filios de bonis ſuis:⁊ poft ingreſſum anteds diſponat ínter liberos ſuos mozíatur:filij habebunt legittimam poꝛtioneʒ « reliqua (ua ſubſtantia competit mo naſterio. hoc dicit hec au. ¶ HAidete ſummariaʒ expoſitio nem littere.Tex.ſi qua mulier ⁊c. Hic videtur male ímpa- to? feciſſe:qꝛ pꝛemittit mulieres viro.immo econtra debuit facere:cum mulier fit indignioꝛ maſculo. nam in multis «c, vt. ff. de ſta. ho. l. in multis. ⁊. f. de fi. inſtru. l. vlt. ⁊ dignioꝛa funt pꝛeferẽda: vt. j. de tiro. l.j.⁊. ff. de ac. re.do.l.j. C IR fi» det Aʒo. hic poſuit imperatoꝛ frenũ ad caudã. ſed vos oi» catis curialius ⁊ meliꝰ. ʒ q󰵴tũ ad ea q funt ſeculi maſoꝛ fit dignitas virilis d$ femínea:tíí q tũ ad deũ nó eft dꝛia inter mafculi 7 feminã.⁊ inter libe ⁊ ßuũ.vt in auc.de mona. in pꝛin. al. hinc aũt nobis. coll. j. ¶ Hel dicatis hoc: iõ fecit imperatoꝛ:qꝛ mlieres fepe ⁊ frequẽtiꝰ igrediunt monaſte⸗ rium rium qs maſculi.Tex.elegerit. faciendo pꝛofeſſione m: « eo anímo vt ibi fit ꝑpetuo:vt dixi plene in aucte. ingreſſi. Tex. ſubemus. ſub. nec deĩceps poterít teſtari:vt in auc.ingreffi plene dixi.⁊ hucuſq; durat pꝛimũ dictũ: in quo dĩ idẽ qð in auẽ. igreſſi. ¶ Tex. ſʒ fi ꝑſona. Incipi ſcðʒ dictũ Tex. añq; ter eos. ſ. liberos. Tex.diuidere. als diſponere. fed fi vos bẽatis diſponere exponatis ita diſponere. diuidendo non teſtando.vel diuidere.i.diuidendo non teſtando.Tex.dimi nuta.ſ.que erat quarta:olim quadrans: vt. j.de inoffi.teſt. l. parentibus.hodie eft triens: fi ſunt ires.vel fi funt plures ſemis: vt. j .de ino. te. auẽ. nouiſima. Tex. ſʒ fi omné. In cipit tertium dictum.Tex.partem.ſ. dimidiam.⁊ aliam oa. bit liberis ſ󰶄m quoſdam.alij exponunt parté.f.fi bs tres libe ros retinebit fibi quartas pꝛo monaſterio. ¶ Tex.ſʒ fi poft; Sjncipit quartum « vltimũ dictum.Tex.legittimam.ſ.quar⸗ tam oebítam iure nature. Tex. cõpctẽtem.⁊ becauc.eft in coꝛpoꝛe auc.oc ſanctiſ.epi.ix.col. h .ſi qua mulier. C f? fe. gnoꝛi fuper hac auẽ.eſt aliquantulũ inſiſtendum.vos babe; tis bic.ft perfona ingrediens monaſteriuʒ babet liberos qj poft ingreſſum pot teflarí.fed lex videtur tra. qꝛ videtur di cere lex ꝙ ingreſſus non teſtetur. vñ videtur contra. j.titu. pꝛoxi. in aue. que incipit nunc aũt que eft fignata ſuper. l.ſi quis pꝛeſbyter. Ad qð vos ita dicetis ꝙ ibi dicitur cox indicio ceſſante.i.ſi ceſſauit afi ingreſſum:poſt nó pót teſta⸗ ri ſi nõh 5 liberos vt in aue. ingreſſi.⁊ in pꝛimo dicto huius aucf 5 fi liberos bs teftatur inter eos: vt hic oicitur.vel pót dici ingretli monaſteria poft ingreſſum non teſtantur vt ibi. fed diuidunt vt hic. ¶ 22 ſegnoꝛi in bac auc. conſueuerũt foꝛmari plures qóneo.« pꝛima queſtio eft talis.hec auẽ . lo. quitur cum ingrediens monaſterium babet liberos. Sed quid ſi ingrediens non habet liberos: ſed habet parentes in quoꝛum non eft ptãte. nunquid tota eius fubftantia cópe tit monaſterio. an diſponit ot bic diciturꝛ C Dixerunt qui; dam vt dominus Az. q fi ille qui ingreditur monaſterium . babetparenteg non liberos:monaſterium ſuccedit in totũ: ⁊ hoc niſus eft pꝛobare quodam ar.euidenti non exñti. quis monaſterium eft loco filij: vt in auẽ. de ſanctiſ. epi. h ſed b in pñti.⁊ ſi hoc eſt verum potioꝛ eft cá deſcendentium d$ aſcẽ⸗- dentium in ſucceſſione: vt in aut󰵲. de here. ab inte. h. j. ⁊ inſti. de here. quali. ⁊ dif. S. fed ſui. Item pꝛo fe facit:quia pꝛimus kaſus huius auc󰵲.loquitur indiſtincte ergo indiſtincte debet intelligi.quia vb i. l. nõ diſtinguit ⁊c.vt.ff. de ale.l.j.⁊ in hac ſente ntia videtur fuiffc dominus Joan.ſed domino Py.⁊ u. 2 Al. ⁊ Ja. bal. viſum eſt contrarium ⁊ contrarium cft . oicendum.« hic appꝛobo opi. Py. contra opi. do. Aʒo. d raro accidit.⁊ dicebat Ny. ꝙ fi aliquis ingreditur monaſte riuʒ ⁊ nó habet liberos fed parẽtes:ſicut fi baberet liberos poſt ingreſſum diuidit inter eos vt b dicitur:ita fi habet pa; rentes poft íngreffus diuidit ínter parentes:quia parentes debent babere quartam iure nature turbato oꝛdine mozta alis: ot. ff. de inofficiofotefta.L.nam « ſi parentibus.⁊. ff. vnde liberi.l.ſcripto.⁊. ff. ð bonis damna. l. ꝙ rẽ.⁊ ꝓ hoc eti am faciunt due. l. euidenter. vna que loquitur in adultera que dicit vt in auẽ. ot nulli iudi. . adulteram.⁊. & ſi quando. Item alia que dicit ꝙ clerici ot in auẽ. de ſanctiſ.epi. d. pꝛe/ ſbyteros. quam habe tis ſignatam . j.ti.pꝛoxi. fuper.l. facro; ſancte.⁊ ĩneipit pꝛeſpyteros. Iteʒ facit pzo eo in Coꝛ.auẽ. vt liceat ma.⁊.a. 5. quid vero. ⁊ dicebant q non ob. ꝙ mona/ ſterium habetur loco filij.quia illud verum eft vt deficiat conditio fideicõ. vnde fi erat facta ſubſtitutio ei qui mona- ſterium eft ingreſſus (là ſubſtitutio ei faeta infrin git. Sed dominus Azo refpondet illis. Il.⁊ dicit ꝙ non ob. l. illa:nã 4 fi parentibus cum ſuis ſimilibus:quis ibi ſueceſſio vno iu re patri tantum debetur.ſ. pꝛopter pietatem. fed in filio du⸗ plex eft ratio.ſnaturalis.⁊ qꝛ.l. vocat eum. vfi aliud in filio q; in patre. vt ar. ff. de bonis dam. cum ratio naturalis. Itẽ nec ob. ille auc.q? loquuntur cũ quis eft ingreſſus monaſte⸗ rium ꝓpter aliqð delictum. Sʒ denuo quero hic. hee di⸗ fpofitío quà fecit igreſſus iter liberos vel parẽtes cft teftiri: an diuiſioꝛ ſ Dixerũt qdam vt antiqui qp eft diuiſio.qð ita pꝛobant. quía bec auc. facit mentionem de diuiſione. Item quia ingreſſi monaſteria non pfit teſtari:yt. d. in pꝛoxi.auẽ i Sicroſan. eccleſijs. AN LL | ingreltioigl. Item quia aliqui pñt diuidere qui non pñt te» ſtari: vt pꝛobatur.j. de ſecundis nup. l. femine. Pm vnam ex^ pönez. Item quía diuidit aliena vfi eſt diuiſio:vt ar.inſti.de of. iudi in fi. C Oꝛ ſegnoꝛi in qõne iſta poteft pꝛobabiliter ita dici:qꝙ talis diuiſio (iue depoſitio fit teſtm.⁊ dicetis gp ingreſſi monaftería inter liberos pit teſtari:ſi añ ingreſſum nõ diſpoſuerunt inter liberos. Item dicetis ꝙ licet ofítum . tranſeat in eccleſiaʒ ipfo ingreffu: tñ ſpãle eft ꝙ boc cafu te ſtetur de alieno. vt ẽt no. 8. in pꝛoxi.auẽ.ingreſſi. Si querat aliquis que vtilitas cft ſcire an fit diuiſio an teſtm.reſpon/ deo eft vtilitas quantum ad numerum teſtium. quia ſi effet teſtamentum: in teftaméto requiruntur.vij.teſtes: vt in auc. de codi. . vlti.⁊.j.de teſta. l. hac conſul. licet inter filios tene at teſtamentum factum coꝛam duobus vel tribus teſtibus. vt.j. fami. herciſ. l. vlti. Iteʒ fi eſſet teſtm daret󰵲 actio ex teſtõ. Item datur conditio ex hac. l. fed fi eft diuiſio fi ufficiũt duo teſtes.quia regulariter vbi numerus teſtium non. adijcitur duo ſufficiunt: vt. ff. de teſti.l. vbi numerus. Item ſi eſt diui⸗ fio optinet vícem emptionis.vt.j.communia vtriuſq;ʒ iudi. tam fami.herciſc.q; communi di. l.j. C Sed denuo quero hic. ⁊ bec queſtio eft dubitabilis.⁊ Jo. ⁊ Q. ma le dixerunt in hac queftione quidã erat in bona valitudine conſtitutus: ⁊ carebat liberis ⁊ parentibus. fecit teſtamentum ⁊ inftituit fibi aliquem fuum amicum heredem:⁊ poſtea ingreſſus cfl monaſteriũ: nunquid rumpitur teſtm per ingreffus2 (1: Qui dam vt Jo.⁊ xil. dixeruut ꝙ fic: quia rumpitur teſtm ft fu. lius cft pꝛeteritus:⁊ ecch'ía eft loco filij:vt in auẽ.de fanctif. epi. q. ſed hoc in pñti.⁊ monaſterium habetur loco poſthu. mi ⁊ agnatione poſthumi rumpitur teſtm. vt. j. de lib.⁊ poft hu. l.j.⁊. ij. ⁊. ff. de libe. poſthu.l. j.. l. filío. Item patitur. minimam capi.dimi.quia effectue eft non ſui iuris: vnde ir ritatur teſtamentum: vt inſti. de ca. di.. non tantum. 2. ff. de capi. di.l.vlti. Sed in queſtione iſta dico $5 dominũ meũ Ja. bal. ꝙ quis anteq󰵴; ingrediatur monaſterium poteft te^ ſtari de bonis fuis quocũqʒ modo voluerit. vnde fi poftea intrauit monafteríus non irritatur teſtm. vt in auẽ.de mona. . Sillud quoq;.ſed fi anteq󰵴; ingrediatur fecit teſtm hñs ani. mum intrandi monaſterium:ſatis cft ꝙ relinquat monafte,. rio legittimam:ot hic in fi.huius auc.oicitur. als fi non reli quat monaſterio legittimam:rumpitur ad ſimilitudinẽ poft; umi. vt. 5. dixi. Nec ob.ch monaſteriũ bétur loco filij.q? il^ lud verum eſt quo ad quid:non quo ad omnia: vt. 8. in pꝛox. dixi qõne. Iteʒ nó ob. qð dr ꝙ capite minuet󰵲.qꝛ nõ dĩ capi, te minui:ĩmo dicit󰵲 augeri eius ſtatus:vt ar.inſti. de capi. di. g. quibus. Nel poſſum dicere lícet quis als capite minua/ tur quando mutat familiam:tamen boc erat ſpãle fauoꝛe te; ligionis:vt non videatur capite minu . dala Segnoꝛi. ifta refpicit illam partem rubꝛice de rxcbus eccleſiarum.⁊ refpicit illamoe pꝛiuill.ec⸗ | cleſtarum. x debetis fcire ꝙ iſta.l.eſt. imperatoꝛis leonis. Et no. q iſta.l.eſt tocalis non generalis.quia habet locum tan tummodo in rebus immobilibus maioꝛis eccleſie conſtãti. ⁊ hec. L habet tres partes pꝛincipales. Mꝛima pare eft pꝛo bibitozia.quia pzobibet alienationem rerum immobiliũ ma ioꝛis eccleſie conſtanti.⁊ durat vfq; ad ver. fane fi h noſtre perhennitatis ⁊c.Secũda pare eft punitoꝛia.qꝛ in ea pena imponitur alienanti contra hauc . l. ⁊ durat oſqʒ ad ver.ſane ne omnis religiòis ⁊c.Tertia pe € permiffozía: qe impatoꝛ leo permitit alienationem rerum immobilium maioꝛis ec. conſtañ. in vno cafu. durat vſq; in. fi.l. Et quis totam iſtam IVnon poſſemus vobis legere in vna lectione fimul femel cum aus. ibi poſitistlegemus eam vobis per partes: ne ali^ quis poffet errare in auc. ſeruabimus vobis iſtum oꝛdinẽ "Quia pꝛimo legemus vobis pꝛimã pte. Et ſup pꝛima parte que eſt ꝓhibitoꝛia legemus vobis.iiij.auc󰵲.q ſimiliter (unt pꝛohibitoꝛie. Super fecũda parte que eſt pũitoꝛia quà ſcd󰶄o legemus vobie:legemue vnã auẽ.q inci.ꝗ res ia dictas.⁊ eft ſimilit pũitoꝛia. Sertio legemus vobis tertí pté à eft ꝑ miffozia.« ibi legem? vobĩs ſequẽtes auẽ. q funt pmiſſoꝛie. Et in iſta pma ptc q eſt phibitoꝛia imꝑatoꝛ leo dicitiij. pn. - t - -— "T ip x e. N - ^»eipaliter.c in pꝛima parte ꝓhibet ĩimperatoꝛ leo ꝙ fieri non dz. Secun do iubet qð fieri vult. Tertio pꝛohibet alienatio nem. Quarto ⁊ vltimo aſſignat rõnem quare pꝛohibita eft alienatio rerum ecclefie maioꝛis con ſtanti. Mꝛobibet ergo imperatoꝛ leo dum dicit.ꝙ nulli arcbiepo vel iconomo ma ioꝛis ec. ↄſtã.liceat alienare quoeũq; ti.alienationis vel do⸗ nationis fundos eiuſdem maioꝛis ec.oftantí. vel pꝛedia vr, bana ſeu ruſtica vel res immobiles vel colonos deuolutos dd eccleſiaʒ vel mancipia vel anonas ciuiles deuolutas ad maioꝛem ecc.« boc eft pꝛimum dictũ. Secũdo dicit ꝙ vult fieri ꝙ pꝛedia illius ecclefie diuidi debent coli ⁊ augeri ad vtilitatem illius ec. Tertio dicit p bec ꝓhibitio bs locus in oĩbus pꝛedijs maioꝛis ecclefie deuolutis ad ea fiue per do dona. inter viuos:vel moꝛtis cà fiue ex inſtitutione fiue ex codicillo iure ſolemniter facto. fiue iure legati fiue fideíco. fiuc título venditionis. Quarto ⁊ vltimo annectit rationes curꝓhibitum fit pꝛedicta pꝛedia alienari pꝛedictis ti.etiam fub p?etejtu beneficy coloꝛati.naʒ ficut ipfa eft mater fidei ⁊ religionis:merito eius patrimonium o5 ſeruari illeſum. boc dicit ifla pꝛima pars huius. l. vſq; ad. d. ſane. Aidete litteram « expofitiones littere. Oꝛ ſegnoꝛi ficut ego dixi vo bis in iſta pꝛima parte que eft pꝛohibitoꝛia ĩperatoꝛ leo «c. Jt videte expoſitionem littere.Text.iubemus nulli.dicit imperatoꝛ leo auctoꝛ huius.l.⁊ de eo fit mentio in coꝛ.auc. de non ali. aut permu. rebus ec. 5j. ⁊. &. qꝛ vero. ⁊ totus ille ti. eſt gloſ. commentum huius. l. nam eum imperatoꝛ leo fuit leoñ. fecit illum ti.de non ali. «& vt cõmentaret hanc. l. Tex. poft hanc.i.deinceps. vel poft hanc.i.poſt hanc.l.latam. hoc ideo dicit:qꝛ regulariter.l.dat fozmá futuris negocijs. Tex. archiepiſcopo. i.patriarche.Text.in hac regia vrbe.í.con, ſtanti. Text. eſſe facultatem hucvſq; legitur littera fufpen, ſiue.⁊ ideo oꝛdinabitis fic litterã. Jubemus nulli poft bác archiepiſcopo in bac regía vrbe ſacroſan.ec.pꝛeſidenti effe facultatem.qð eft.j.« repete iubemus nulli poft hanc ico/ nomo:cui res ecclefie gubernanda mádatur eẽ facultatem tranſferre ad q󰵴;cũq; perfonam. qð eſt.j.ſub cuiuſcũq; alie, nationis ſpẽ ad religioſam eccleſiã deuolutã fundos vl pꝛe dia ⁊c. Et bic not. plura no. ⁊ ſtatim hic not. licet regulariter omnis.l.clauſa in coꝛpoꝛe iuris fit generalia etiam ſi ad. p^ ſonas certae dirigatur. vt. .de no. C. fa. pitñ alique funt locales vt eft bec qꝛ hʒ locum tantum in rebus eccle.maio, ríe conſtanti ſimiliter ⁊ alibi. l. localẽ babuiflí.8.e.l.non plu res.⁊.l.ſacro ſcilicet ⁊ ſimilem habetis.j.de decu.l.neqʒ do rotheum.⁊ licet hec. l.facta per leonem fit localis:tamen ho die per iuſtiñ.facta eft generalis:vt habetis in auc. hoc jus poꝛrectum eft. Item no. hic ꝙ iconomus dicitur cui res eccleſie gubernanda mãdatur. vnde iconomus grece: ati, ne dicitur adminiſtratoꝛ rerũ eccleſiaſticarum. vnde icono/ mia. i.ſcĩa adminiſtrãdarũ rerũ vt in pꝛinc. huius libꝛi dixi. el oi iconomus ab icone ꝗ pꝛimo fuit adminiſtratoꝛ i re, pu.rerum ecclefiafticarus.vt.j.tit. pꝛoxi. . omnia pꝛiuilegia, ¶ Ande no pic ꝙ bec eft deſcriptio icononu iconomus € cui res eccleſiaſtica gubernanda mádatur.f.ab epifcopo.q? debet conſtitui ab epiſcopo. c 05 effe ſacerdos. vt. j. tit. xi. vomnis, & hoc nihilominus.alibi tamen dicitur iconomus ehiminarcha. i. cuſtos reruʒ eccleſiaſticarum. vt. j. de bonis aucto . iudi.poſ. l.vlti. Et conſueuit hic queri. que eft oíf, ferentia inter iconomum « ſindicum: actoꝛem « adminiſtra. toꝛem:pꝛocuratoꝛẽ geſtoꝛum « echt ra br 2 curato; rem. Et certe iconomus eſtqꝙ pꝛie cui ree eccleſiaſtica man, datur decreto epiſcopi:⁊ qui negocía defendit. vt hic. ⁊ j ti. pꝛoxi. omnes. d hoc nihilominus.⁊. . cũ clericis.⁊ ín auc, ed hodie.⁊. . omnia. Sindicus ꝓpꝛie eft ꝗ oltituit ad iudi, cíus ſiue ad cauſas ecclefie: velalterius vniuerſitatis.⁊ có, ſlituit ad omnes lites pñtes ⁊ futurae. cf grecũ fidicue.í, finguloz eam dicens. vt. ff. de mu. ⁊ hol muneruz. H. defen⸗ lenes. non videt ꝙ fit aliud decretum neceffarius:ds vni, verfitatie-vt.ftcp cuiuf;eni,Lité coꝛum . h. ſed fi occreuít.c.l ne cinitatis. Actoꝛ eft qui conftituit decreto decurionum sd pzefene litigium ot. f. ꝙ cuiuſqʒ vniuer.no. l nulli.⁊.l ite coy. . actoꝛ. Item dicit󰵲 actoꝛ qui conftituit a iudice. ⁊ fic a non domino ad petitionẽ󰵲 tutoꝛis vel curatoꝛis peri ulo re. rum ſuarũ: vel ex caufa voluntaria vel neceſſarĩa que funt permiſſoꝛie. vt. ff. de tutoꝛibus.l.ſolet.⁊.ff. de admi.tut.l.de· cetero. in pꝛin.⁊ inſti.de cur. d. vlt. Adminiſt ratoꝛ dicit󰵲 p20» pꝛie adminiſtratoꝛ ecclefie ⁊ vniuerſitatis.⁊ iſti conſtituunt actoꝛem non pꝛocur.vt.j.de pꝛocura.l.neq;. vnde amplius de hoc nõ dico. Pꝛocuratoꝛ pꝛopꝛie eft qui aliena negocia in iudicio vel extra mandato domini ⁊ fine decreto admini ſtrat: vt. ff. de pꝛocur.l.j. in pꝛin. Item pꝛopꝛie cõſtituit ꝓcu. ille qui eft dominus actionis vel cauſe:nõ qui dominus nó eſt:ſi dñs eft legittime etatis:vt.j. de pꝛocur.l.neq;.Geſtoꝛ pꝛopꝛie dicitur qui aliena negocia extra iudiciũ adminiſtrat vt. ff. de nego. ge. l.j. c. j. ⁊. ij. Nũcius eft pꝛopꝛie vnius nũ⸗ ciatiõis.⁊ bec eft differentia inter nũciũ « ꝓcuratoꝛẽ.qꝛ p» curata foꝛmat ín perfona fua verba.nuncius in ꝑſona dñi. nam dicit nücius.dñs meus emit a te talẽ tua rẽ tãtum. dñs meus ſalutat te.⁊ fic erit miniſteriũ qð gerit pica.vt colligit ff. de ꝓcu . l.j. &. j. ⁊. ff. de ↄſti, pe.l.q aũt in fi.⁊.l.ſe.⁊.j.ſigs aL terí vel fibi. multi intereſt. Defenſoꝛ pꝛopꝛie of fine máda to: vt.j.de ſatiſ.l. vnica. Tutoꝛ curato oꝛdinatur pupillo . t adulto cũ decreto cõpetentis iudicio: vt inſti.de attilicia. no tutoꝛe per totum, Item competens iudex mandat tutoꝛĩ adminiſtrationẽ rerum pupillarium vel adultoꝛum: ot. j. qñ mulier tu.of.fun.po.l.vlti.⁊ hoc obtinet iure noſtro.ſʒ iure canonum nó eft dria ínter hoc: vt extra de pꝛocur.c.petitio. € Dꝛ ſequitur ín littera. Tex. fundos. hoc cft nomen gene rale: illud ſpale. Tex.pꝛedia vrbana vel ruſtica. C Añ no. bic ꝙ imperatoꝛ p󰶄mittit nomẽ generale:cü dicit fundos.po fica ſpeciale cum dicit pꝛedia vrbana ⁊c.quia appellatione fundi ⁊c. vt. ff. de vb. ſig.l. fundi.⁊.l. locus. ⁊.l. qõ eft, Sʒ hie ſunt generalia. vñ vrbanũ p󰶄dium eft ꝓpꝛie qo in vrbe con; ſiſtit zm legiſtas ex folo ⁊ ſuperficie.ſed ſ󰶄m grãmaticos có» liftit ex tribus.ex folo tecto ⁊ edificio. Interduʒ tamẽ eft ín . fundo vrbano gratía impinguãdi.⁊ fic imperatoꝛ pꝛimo po nit genus ⁊ poftea ſpecies.ſic « alibi fecit. qꝛ pꝛimo pꝛemit⸗ tit generale: poſtea ſubſequit󰵲 f pále:vt.S.l.pzori.oíxi. c. j.e.L, illud.⁊. l. ſancimus.⁊. l. vt iuter diuinuʒ publíciiqs iuf. Tex. colonos.Oꝛ caueatis vobis.lʒ colonus ſui natura non fit res imobilis:tñ colonus afcriptue pzedio ẽ res ĩmobilis: yt. j. de ſer.fugi. l. j. dixi.⁊. ff. de diuer.tẽpo.⁊ pꝛeſ. Llonge, C Añ no.ſicut de p󰶄dijs eccleſiaꝝ ꝓhibita eft alienatio: ita pꝛohibita eft alienatio colonoꝝ qui ſequunt󰵲 ius pzediozus: pt. j. de agri.⁊ cẽ.l.quẽadmoduz.in coꝛ.auct󰵲.de non alie. aut permu. H. j. col.ij. Oꝛ fequitur, Tex. aut annonas cíuileo.fs que dicunt󰵲 annone ciuilee? Moteſtis dicere dupliciter: ⁊ vtroqʒ modo bñ. annone ciuiles funt que pꝛeſtant󰵲 eccleſijs in vino ⁊ pane pꝛo paupibus alendis:vt.S.e.l.pꝛiuilegiuʒ. vnde ſi imꝑatoꝛ ↄflituit ꝙ maioꝛ ecclefia conſtanti. deberet bahbere de publico mille modios panis ⁊ vini: ⁊ ita ↄcede⸗/ bant olim impatoꝛes:vt.j.c.l.pꝛiuilegiũ. banc pꝛeſtationem non dz alienare archieps vel velíconomue pꝛedicte eccle, ſie, qꝛ bec annona ciuilis imobilis cenfet : vt in auct󰵲. de re. bus ali. nõ alie.aut ꝑmu. dj. & el poteſtis dicere o» annone dciuiles funt quas pꝛeſtant ſingulares ꝑſone in annona : qꝛ foꝛte ei relinquerat: vt. j. dicit iure inſtõnis. Ael dr annona ciuilis qꝛ pꝛeſtatur annuati a ciuibus fed h nó pót alienari. Tex. ſupꝛema.i.oltima. vt no,S.e.l.j Tex. vel ſupſtitis volũ⸗ tate.ſ. dando. yt. S, dicit.Zex.ſpẽ. vel per donationẽ vel ven» ditionẽ vel quocũqʒ ti. Tex.perſonam.⁊ hucuſqʒ durat pꝛi⸗ mum dictũ in quo vetat ⁊ pꝛohibet impato? leo fieri. Text. fcd ea modo ponit (cám dictũ in quo ponit impatoꝛꝙ vult ſieri. Tex. pꝛedia diuidere. ſub.agriculture caufa. Text. co. lone. ſ. bene. Text. augere. quo ad ſructus. Text. ⁊ ampliare quo ad eſtimationeʒ.qꝛ debet eas impinguare ⁊ ibi ponere plantae nouae : vt. ff. de iure.fiſ.l.non intelligit. & diui fra; tres Tex. cedere ideſt alienare.⁊ hucuſq; durat (cóm dictũ. Et in ifto fecundo dicto no,qualiter bonus paterfam. debet diuidere pꝛedia ſua.⁊ hoc benefaciunt bonoñ. quía fi ba» bet. cc.ĩugera: boc anno facit colere, c. in alio anno alia. c. , ^ fic fit diuiſio. Item debet facere bonus paterfami. ꝙ be, ne colantur pꝛedia fua. de hoc eſt lex municipalis iurata iniciuitate iſta fcilicet ꝙ ruſtici pꝛimo arumpant: « fic fe^ cundo ⁊ tertio ⁊ quarto femínant , ¶ Oꝛ ſegnoꝛi bic ita N 8828 inſtatur ꝙ ſe non mutant. nam pñt pati ex hoc dãnum. C Ande no. Q vtilitatis caufa interdum a regulis receditur. vnde licet minoꝛibus detur reſtitutio:nõ tamẽ femp ſunt reſtituendi: qꝛ non inueniretur qui vellet cum eis contrabere: vt. ff. de in integruz reſtitu. l. ſcio.⁊.ff.de minoꝛibus. l. ꝙ fi minoꝛ. . ſemper.⁊. & non omnia. « ideo ſcriptum eft in iure noftro, nulla regula debet eſſe ita firma q nó recipiat inſtantiã ali; quando.« omnis diffinitio in iure noftro eft periculoſa: vt ff. de regu.iur.l.j.⁊.l.omnis diſſinitio.Tex.ſi quando. Inci pit ſeðʒ dictũ. Tex.expedire.ſ.eecleſijs. Tex.deſideranti.⁊ petenti.Tex.cuiquã.ſ.layco.Tex.tempoꝛalis vſufru.i.vſqʒ ad. r. vel. xx. an. vł toto tempoꝛe vite ſue: vt. j. dieit. Tex. pꝛe/ ſtetur. C Oꝛ ſegnoꝛi no. hic enum no. optimuʒ ꝙ inuenie⸗ tis in omnibus antiquis inſtrumẽtis emphyteoticarijs. an nuetes nos pꝛioꝛ vel iconomus talis eccleſie cum cõſenſu totius ca. in perfona tua « ſucceſſoꝛum tuoꝛum cõcedimus talem rem ín emphyteoſim. que foꝛma eft extracta ex littera ifla. hoc modo t in antiquo foꝛmulario inuenitur. 7 ideo vocatur foꝛmularium: qꝛ ſ󰶄m illam foꝛmam fcribunt rudes tabelliones ↄtractus.⁊ debetis fcíre vos domini ficut nos fuimus inſtructi a noſtris maioꝛibus: q dominus Ir. fuit pꝛimua qui fuit auſus dirigere coꝛ fuum ad. l. iſtam naʒ oo» minus Ir. erat magiſter in artibus ⁊ ftudium fuit rauenne. ^ collapfa ea fuit ftudium boñ. ⁊ dñs Ir. ſtuduit per fe ficut potuit. poſtea cepit docere in iure ciuili. ⁊ ipfe fecit pꝛimũ foꝛmularium.i.librum oium inſtrumentoꝝ.⁊ ſcripſit inſtru⸗ mentum emphyteoticum. ⁊ hic collegit qualiter cõtractus emphyteotici babeant celebꝛari. Tex. inter vtroſq; cõuene iit.i.inter petenté rem ecclefie ín emphyteoſim ⁊ iconomü. Tex . ſtatua󰵲. C nde no. qp ed valet pactũ qð fit ime fcri ptura ficut cum ſcriptura:vt.j.de pactis.l.pactuʒ. Sed bec regula recipit inſtantiam in caſibus: qꝛ pactum non valet ni(i fiat in ſcriptis dum tractatur de re eccleſiaſtica alienam. da fauoꝛe eeclefie t hic. « in auc. hoc ius. « in auc. perpe/ tua. Item fallit in contractu empbyteo.q nõ habet ad bꝛe/ ue tempus celebꝛari: vt.j.de iure emphy. l.j.⁊.ij. ⁊. fallit in alijs cafibus quos no.8.e.l.ín auc. hoc ius poꝛ. Tex.mani- feſtum. ic incipit tertiuʒ dictum. ex. ſuo tempoꝛe.qꝛ nó eft deſignatũ aliud tempus. Tex.relinquat. als relinquet.i. dimittat. Tex niſi enim. Incipit quartum dictum. Tex. bac conditione. . relata. Tex. ab eccleſiaſticis.ſ.perſonis fi non eſt iconomus. Tex. vendicari. C Oꝛ ſegnoꝛi in iſta tertia ⁊ vltima parte que permiſſoꝛia cft no. ꝙ in hac.l.ponũtur tres virtutes.l.ſ.vetare permittere « punire:qꝛ.iiij.ſunt virtutes 1. ot. ff. de le. ⁊ ſe. con. l. legis virtue hec ẽ. C Itẽ no.ꝙ ſi res eccleſiaſtice alienantur contra. l. interdicta:iconomus illas res poteſt vendicare. oel ſi non eſt iconomus eccleſiaſtice perſone.⁊ ad hoc facit. . pꝛoxi. . ⁊. j. e. l.ſancimus.j. C S hic inſtatur.hec tertia pars huius.l.eſt fatua. fatuus vide/ tur ille qui vellet talem contractum cum ecclefia celebꝛare quis enim effet ille muſardus qui vellet talem contractum cus ecclefia celebꝛare de quo bícoícitur:cum ergo non ín. ueniatur aliquis qui velit talem contractus celebꝛare iſtud non erit vtile eccleſijs. ¶ Ad q9 poteft dici ſi inueniatur qui faciat:fiat:ałs non:qꝛ liberum eft cc.vt.5. de act. « obli. ſicut in initio. C CTel poteſt dici ꝙ plures inueniũtur qui lecerunt tales contractus. nam homines qui nó babent fi, lios ⁊ deſperant babere liberos: libenter faciunt tales có; tractus.dicũt ipſi:ſi babeo abũde in vita mea fufficíat mibi ⁊ poſt moꝛtem non curo de bonis. vnde quidam miles bu; ius ciuitatis acceffit ad me non eft diu:⁊ duxit me ad quod^ dam monaſterium pꝛo quodam molendino qʒð erat ſibi có mune cum monaſterio:⁊ dixit mihi: ego vellem inire talem contractum cus eccleſia: ot cõcederet mihi vſufruc.ſue par tismolẽdini me viuo:⁊ me moꝛtuo heretppꝛietatẽ mee par tis: tunc dixi ego ei quare vultis facere bunc contractum? dixit:ego non babeo liberos:⁊ ídeo in vita mea volo gau: dere: ſed pofl moꝛtem meam non curo de bonis.dixi ego ei bene poteris boc facere per. l. C. de ſacroſanc.eccle. l. iube/ mus nulli. 5. vlt. C Oꝛ ſegnoꝛi explicita eft hec lex leonis Que eft localis vt dixi.ſuper bac tertia parte huius. . que eft permiſſoꝛia legemus vobis.vij. auc. que funt omnes ꝑmiſ⸗ Sacroſanc.eccleliſs. 19 ſoꝛie.⁊ pmo legemus vobis auc.que inci pit.hec vfus: pꝛe / ſtatio.ſecũdo auc.que incipit.ſi quae ruinas.tertio auẽ. per petua.quarto auc. qui rem huius conductam. quínto anc. fed ⁊ permutare.ſexto auc. item (ibi inuicem.ſeptimo auc. item fi pꝛedium.⁊ quídam babent iſtas duas auc.in vita bo ne legunt hic quídam afe auc. fed non conſueuerunt legi: vt dicam vobis.j.⁊ prodeft legere per ozdínem illa ratione qꝛ ílla auc.bec vſus.pꝛeſtatio.ponit eundem cafum qué po- nit. l. C. poftca legemus vobis illas tres auc.que ponüt eun dem contractum in. l. C.permiſſum.⁊ incipit pꝛima fi quaa ruinas.alia incipit perpetua quoq; alia incipit qui rem hu- ius.nam ifte tres auc, ponunt eundẽ cótractum permiſſum in. l. C. poſtea legemus vobis alias tres auc.d ſimiłr ponũt eundé cafus qué ponebat.l.C.⁊ incipit pꝛima.ſed ⁊ permu. tarc.alía incipit.item fibi inuicem. ⁊ alia incipit.item fi pꝛe/ dium. vnde videatis eas per oꝛdinem. n Ec yſus pſtatio. A. SR. Dec auc. eft extenſiua.⁊ qué contractũ per- Jl es 1 mittit. l. C. leonis i re mobili maioꝛis eccle. conſtan. eundem contractum permittit bec auc .in qlibʒ ecclefie. f£t auc, bec dicit duo. Hꝛimo dicit q contractus iſte oceffus in maioꝛi eccle. conſtanti.vt poffit alienare in certum vfus: vt dicit󰵲 in tertía parte. l. C. hic concedit in qualibet ecclefia: ꝙ poſſit facere cõtractũ in vfum vel vſufru. vt dicitur in. l. C. ¶ Secundo dicit ꝙ fi ecclefia concedit reʒ in vſum:finito tpe illo debet res ea pleno iure ad eccleficm redire: « eque bona alia in fpecto redditu:nec illa res que datur debet magis eſſe one rofa tributis q; fuit illa res ecclefie. Tex. bec vſus pꝛeſta/ tío.fub ꝑmiſſa in maioꝛi eccle. cóffanti.in.l. C. leonis in fi. ⁊ bec funt verba Ir.cõtinuantis auc. ad. l. C.nó aũt funt iuſti. Tex. locum hʒ in omni domo.i.eccleſia. nam differentia eft inter ecclefiá ⁊ domum religioſam:qꝛ domus religioſa vo» catur xenodochiũ:vt.j.e.l.vt inter diuinum.Tex.quo finito. Incipit hm dictũ. Tex. res vtraqʒ.i.illa que data eft. ab ec, cleſia gratia tꝑalis vſufru.⁊ alia que totídé fructus reddat T qná tenet pzeffare:vt in. l. C.ín fi. Tex. ea res fit. fub. « red, ditus « eſtimatiõis:ſicut dicit. l. C. aperte in fi.« bec auc. eft in coꝛ. auc. in duobus locis in coꝛ. auc. de alie. ⁊ empby.$. fi vero aliquis.ałs. d. locationis.⁊ in aucten. de nó alie. aut permu.re eccle.colla. ij. &. ſinautẽ. nam vos debetis ſcire a» fere omnes iſte auc. ſunt in coꝛ. auc. in duobꝰ locis. C 122 ſegnoꝛi fecundo loco habetis hic auc.ſignatam.ſi quae rui nas. eam ſtatim videatis. Avr 33 quas rumas. Auc. 8 Jam habuiſtis in. l. C. in auc. hec vfus pꝛe⸗ NS 3) ſta. vnum cafum in quo permittitur aliena: tio rei immobilis maioꝛis eccle, conftan. 2 — lliarum eccleſiaruʒ. in hac auc.ponit󰵲 alius cafue in quo permittitur alienatio rei imobilis cuiuſcũq; eccleſie. Et eft ifte caſus talis.ſi ecclefia babet domos rti» noſas:ſi nõ poſſunt refici commode: poteft eas cõcedere in perpetuam emphyteoſim. Et bec auc.cõtinet ín fe quattuoꝛ dicta. Et pꝛimum dictum eft tale:eccleſia bs oomus ruino/ ſam:hanc domũ vult conducere layco in perpetuã emphy- teoſim:queritur vtrum poſſit: Et reſpondetur fi ecclefia nó poteft reficere eam commode: poteft eam concedere layco in empbyteofim: laycue poteft eam de ponere «, reficere ⁊ vtetur materia oepofite habitationis. ¶ Secundo dicit: pꝛo qua penſione concedit ecclefia domũ tuinoſam in pꝛe/ petuam emphyteoſim: Ad qð refpondet fi accipiens vult fc obligare ad annuam penſionẽ ſoluendam ex die celebꝛa⸗ ti contractus minuetur penſio in tertiaʒ parté:q» fi ecclefia cófueta erat recipere ſex extantibus edificijs minuet󰵲 in ter tiam partem:q? dabit pꝛo quattuoꝛ.⁊ fic minuentur duo de ſex. ¶ Tertio dicit fi phy. nõ vult fe aſtringere ad penſio⸗ né foluédá ex die celebꝛati 5ctue:fed refecta bomo vult fol uere péfionétüc auget péfio ĩmedietate à erat eytátib^edí ficijs:qꝛ ft erat ecclefia ↄſueta reci 5ftabit € I o'uetarecipe fey p󰶄ſtabit ẽphyteota mo.. ¶ Quarto ⁊ vltimo ponunt dba dñi Ir. ꝗ nitit red, dofredus ſuꝑ pꝛimo Codicis. 1 ij dere rationẽ diuerſitatis inter fcóm tertius caſum. Et ratio illa eft in fecundo caſu: quía emphyteota oneratur ín vno quía ex die celebꝛati contractus ſoluit penſionem. vnde oe; bet ſubleuari in alio vt ei diminuatur penſio. fed in tertío caſu emphyteota ſubleuatur in vno : quía non pꝛeſtat pen. ſionem niſi ex die refecti edificij: vnde onerat in alio vt pꝛe/ ſtet medietatem penſionis.ea addita penſione in medietate que extantibus edificijs dari cõſueuerat.hoc dicit ifta auẽ. . € Clídete litteram. Tex. ſi quae ruinas ⁊c. Oꝛ ſegnoꝛi iſta auc. conſueuit reputari valde difficilis:ſed ego non reputo eam difficilem:ſi intelligatis continuatione « cafum ⁊ fum. . maríam expoſitioneʒ littere.⁊ continuatur bec auc.fic ad. l. C. vos in.l.C.⁊ in aucté.bec vſus p󰶄ſtatio «C. oicatíe vt dixi in caſu. Oꝛ videatis expoſitionem littere. Si de ruinas «c. ideft ruinoſas domos habent.Tex.memoꝛate domus ideſt ecclefie fiue alia loca religioſa. nam vos debetis fcíre ꝙ eft ecclefia ⁊ domus dei. vltramontani appellant domum dei quod nos in vulgo appellamus bofpítale.« bec pꝛiuilegia babent hoſpitalia.⁊ bofpitale diuiditur in multa nomina.⁊ pec omnia reducũtur ad nomen illud ecclefia : vt. j e. l.illð. . l. ſancimus.⁊.l.vlti.⁊ bec omnia ponuntur ín libꝛo nouel larum de pꝛohi. ali.rerum ec. Tex. non valet. fub. vllo mo. do. vel non valet fcilicet cõmode.quia paría funt non pof; ſe vel cómode non poſſe:vt. ff. de verbo.fignifi,. nepos pꝛo culo.⁊ tale no.vobis.S.e.l.auẽ. hoc ius. Tex.⁊ be dentur in perpetuam emphyteoſim ideſt ad melioꝛandũ dari poſſunt ſine pꝛefinitione tempoꝛis: vnde empbyteofie grece latine dicitur melioꝛatio. Tex. habitationis ideft emphyteota po; terit domum illam oeponere:« vti (Ma materis ad fuum fen ſum.⁊ hoc eft pꝛimum dictum.⁊ fuper hoc pꝛimo dicto cos habetis ꝙ eccleſia domum ruínofas poteft concedere lay; co in perpetuam emphyteoſim. Sed cõſueuit queri quá intelligamus perpetuam empbyteofim?que ↄceditur in p, fonam accipientis ⁊ duoꝛuʒ ſucceſſoꝛũ:vt in auc. à nó alie. aut permu.re.ce.$.empbyteofim.col.ü.zili dixerunt qp ín, telligemus hic perpetua emphyteoſiʒ.i.quãdiu foluet pen. ſio: vt iftí.loca.« con. S. adeo.⁊. f. ſi ager vec.l.j.⁊.ij. ¶ Sed nos dicimus ꝙ hic accipiatur perpetua emphy. fine pſni⸗/ tione tempoꝛis.i.quãdiu vixerit pfe ⁊ fuí brdes : vt in auc. de alíc.z empby.S. fi vero quedam.col.ix. ende eft extracta auc.ifta.qr- €Inde no.g iſta dictio perpetua fumitur equi; uoce in iure noſtro. nam qfíqs dicitur ppetuum qà ourat ad xi. an. ot in actionibus dicit󰵲:que dicuntur perpetue f. ot rare vſq; ad. xxx.an.vt.j. de cõſſi.pe.ſ.ij.⁊ j. de pꝛeſcrip. xxx. vel. xl.an.l.ſicut in rem.⁊ inſti.de perpe.⁊ tépo.act. in pꝛin. Hliquãdo dicitur ꝑpetuum qð durat in vita alicuius. vnde ſocietas ↄ󰶄hitur in ppetuum.i.quãdiu viuit alter eoꝛum: vt ff. pꝛo ſocio.l.j. in p󰶄n.⁊.l. nulla. Aliqñ dicitur perpetuus ad vitam accipientis ⁊ duoꝛũ ſucceſſoꝛum. vnde tota die dicũt eccleſie. cõcedo tibi in emphyteoſim.i.in ꝑſona tua ⁊ duoꝝ ſucceſſoꝛuz.⁊ fic fumitur in auẽ. de non alie. aut ꝑmu. re. ec. g .emphyteoſim. col. ij. Aliquãdo oi perpetuũ.i.quãdiu foL uctur penſio:vnde agri ciuitatũ locant in ꝑpetuum.i.q󰵴diu ſoluet󰵲 penſio:vt in pꝛealleg. . adeo.⁊ ad hoc facit. ff.ſi ager vec. velemphy.peta.l.j.⁊.ij. Aliquãdo dicitur perpetuus. fiue tempoꝛis pꝛefinitiõe donec ſoluatur penſio vt hic. « in auẽ. perpetua. Aliquando dicitur perpetuuʒ.i. generale. vt j. de edendo.l.edita actio.⁊. j. quãdo partes non pe. peten. accreſ. lj. C Oꝛ fequitur in littera. Tex. vt pẽſio. Et bíc in, cipit ſcùm dictum. Et legitur vno modo fic: vt dixi in cafu, ecclefia babebat domum ruinoſam:hanc domum vult con, ducere laycis in emphy . perpetuam:pꝛo qua penſione oce, det ecclefia domum ruinoſam in emphy . ¶ Ad qð reſpon. detur. ſi accipiens vult (e obligare ad annuam penſionẽ fol uendam ex die celebꝛati ictus ante domũ refectà minuetur penſio in tertia pte: qꝛ fi ecclefia extãtibus edificijs ↄſueue rat recipere ſex:minuetur in tertiam partẽ:qꝛ dabit pꝛo.iiij. r fic minuẽtut duo de ſex. ⁊ pm boc legetis ita litteram: vt penſio mínuar ín tertiã partem.ſub.eccleſie nó p󰶄ſtandã.ſed diminuendã. Ter. ab ea que extantibus edificijs.i eis non ruinoſis. Dñs tamen Jo. ⁊. O. ⁊ Ny. vi ffe ci rtículum illũ. Ideo q: volcb3 y. vident󰵲 erraſſe circa arii deo q; volebãt fauere eccleſijs:⁊ ponebát exemplum fic.fi iuffa pẽſio domus ruinoſe quá vult condu/ cere laycue ab ecclefia erat íiij.empbyteota vult tenerí ad penſionem annuam foluendam ex die celebꝛati contractus ante domum refectam:nunc erit augenda penſio in tertiam partem?vtpote vt pzeftet ſex:⁊.exponebaãt ita litterã vt pẽſio minuatur.i.augmẽtetur. Sed hic intellectus eft cõtra ſeriẽ littere. Pꝛeterea hoc eft rídiculofus dicere:qꝛ fi emphyteo ta vellet ſoluere annuam penfiones ex die celebꝛaticontra. ctus:ꝙ poſtea penſio ei in tertiam partem augeretur:nam bocnó pꝛodeſſet:immo effet fibi dãnoſuʒ emphyteote:⁊ iõ pꝛioꝛlectura eft verioꝛ. ¶ Oꝛ ſequitur tertium dictũ. Tex. aut pꝛius ⁊c󰵲.ſub.quã velit ſoluere pen ſionem eo ediſicãte. Tex. ex additis illis.i.illi domui.Tex.per extimationẽ pé ſionibus mediatas.ſub.auẽte penſionis.⁊ nihilominus to, ta penſio.Tex.detur.i.augeatur. Et ponetis ita exemplum: qꝛ dicebat emphyteota nolo obligari ad annuam pen ſionẽ foluendas ex die celebꝛati contractus:ſed ex die refecte do mus. vnde fi interim currit annue ante refectioneʒ domus: pꝛo illo anno nolo teneri ad penſionem foluendam.« idem fi curreret biennium vel triennium.ſed refecta domo volo teneri ad penſionem ⁊ non ante.ſed qꝛ iſte contractus eccle fie eſſet damnoſus oicit ita lex. Si vis mihi ludere de tali mercato:⁊ ego ludaã tibi de alio mercato:qꝛ videbimus que erat iuſta pẽſio extantibus edíficije ante refectionem.qꝛ ſi erat fey:bodie refecta domo pꝛeſtantur.ix.⁊ ita augetur pẽ⸗/ fio in dimidia propter refectionem.⁊ hucuſq; durant verba iuſtiniani. Incipit quartum dictum que funt verba Ir. non iuſtiniani.⁊ videt dominus. Ir.inter ſcd m ⁊ tertiũ ca, fum reddere rationem diuerſitatis.Tex.nam pꝛioꝛe.i.ſecũ do quí eft pꝛioꝛ tertio:non intelligatis in pꝛimo cáu huius auc, Tex.pꝛeſtanda eft pẽſio.ſ.eccleſie.ſed in tertio cáu non eft pꝛeſtanda:niſi ex die refecte domus. vnde quía oneratur. emphyteota in vno q? ſoluit penſionem ex die celebꝛati có tractus eri refectam domum:in alio debet ſubleuari vt mt; nuatnr ei penſio in tertiam partem.ſed in tertio cáu ſuble/ uatur in vno:qꝛ debet ſoluere folum pofl refectionem oo; mus penſionem. vnde ín alio debet onerari:vt augeatur pé fio in medietatem:⁊ bac ratione ratio domini Ir.videt󰵲 effe bona:qꝛ plerũqʒ qui ſubleuatur in eno ⁊c. vt. ff. ex qui. cau. maio.in inte. reſti.l.j. in pꝛin.⁊. ff. de iureiuran.l.cum quí. in pꝛin.⁊.j. de peti.here.l.vlti. Itẽ adiuuatur bec ratio domini Ir.⁊ alia ratione:qꝛ ſiemphyteota obligat ſe ad ſoluendaʒ penſionẽ ante refectam oomum:ipe affligitur in vno ꝙ ſol uit penſionem ante refectas domum ex die celebꝛati 3ctua. vnde í25 affligeretur in alio ſi deberet augeri penfio:« affli ctio nõ debet augeri afflícto:vt.j.oe epiſ. au. lltaʒ de mẽtis. fed non fic in tertío caſu. C Oꝛ ſegnoꝛi ad banc aut󰵲 oppo nitur:qꝛ hee auẽ󰵲. in pꝛin.pꝛemittit dare domum ruinoſam in perpetuum emphy. Sed. l. videtur contra.qzín perfona accipientis ⁊ duoꝛuʒ ſucceſſoꝛuʒ dumtaxat debet dare ec« cleſia in emphy. vt in auc. de non ali aut ꝑmu. re. eccle. hem phyteoſim. colla.j. Ad qð poteft dici ꝙ ille. . eſt coꝛrectus per.. qꝛ vero quedam. qui eft in auc. de ali.⁊ empby.colla. ir.quí.$.eft poſterioꝛ illo ⁊ non eft nouũ ⁊c󰵲. vt. ff. de le. ⁊ có. |.no eft nouum. C Cel poteft dici hec auc. loquitur in re. bus ruinoſis:que pfit indiſtincte dari in perpetuã emphy. illa inrebus non ruinoſis:quia quedas eccleſie dant impet petuam empby.quedam non. ¶ Ad ſolutionem cuius có, trarij vos ita diſtinguetis vt conſueui diſtinguere. Cuʒ ꝗs dat rem immobilem in emphy. aut eft pꝛiuata perfona:aut eccleſia. Si pꝛiuata perſona vult dare rem immobilem in empby. poteft facere ⁊ dare ruinoſam:⁊ non ruínofam:c poteft dare in perpetuum ⁊ ad tpo.f.ín perfonam accipien/ tis ⁊ duoꝛum ſucceſſoꝛum:⁊ etiaʒ quãdiu penſio ſoluatur: vt inſti. loca. ⁊ cõ. q adeo.⁊. j. de iure emphy. l j. j. ⁊. iij.⁊ qꝛ contractus legem ex conuentione accipiũt: vt. f. depoſiti l. j. Y ſi conuenerit. Si autem ecclefia vult dare in emphy. rẽ immobilẽ:tũc ſubdiſtinguo:aut vult dare ré imobílé ruino ſam: aut ob cladé factã deterioꝛẽ:aut rem nó ruinoſam. Si eccleſia vult dare r£ immobilẽ in emphy. ruinoſaʒ vl factã deterioꝛẽ ob cladé?oie eccleſia põt in ppetuá emphy. dare & fine pfinitione tꝑis tali pẽſione p󰶄ſtanda:yt ſi ab inicio ex i die * die celebꝛati contractus pꝛo tempoꝛe curréte velit ſoluere penſionem ante domum refectam:penſio diminuatur fibi in tertiam partem non pꝛeſtandam ab ea que recipiebaturad⸗ buc extantibus edificijs. Si autem ab initio nolit foluere penſionem ex die celebꝛati contractus:ſed ex die refecte do mus pꝛo tempoꝛe currenti non diminuitur penſio quecol, ligebatur adbuc extantibus ediſicijs fed integra pftabitur» 7 infuper dimidia augmentate penſionis pzopter refectio. nem pꝛeſtabitur: vt in auc.fi qu ae ruinas.⁊ in auc. fequenti hẽbitis in. h autẽ fi ob cladé. fiauté eccf'ía vult dare i Éépby. rem immobilem nó ruino fam:maio? ecclefia conftanti, cus alie ecclefije que funt poſite in cadem ciuitate in fua oio; ceſi: exceptis monaſterijs dat ⁊ ocedit in empby.nó in per⸗ petuum:fed dumtaxat in perfonam accipientis ⁊ duoꝛum ſucceſſoꝛum.⁊ fic intelligo in coꝛ. auc. de rebus ec. nó alic. d. in emphy. monaſteria vero cõſtãti.⁊ alíe ecclefie de mũdo dant in ppetuam emphy. vt in auc. de alie.⁊ emphy. h. j.⁊. j b etiam fuper illis tali penſione ſtatuẽda: qualis erat eo tpe quo édícata fuit eccleſie: nec diminuẽda: nifi in ſexta parte eius penſionis que erat. C Oꝛ ſegnoꝛi ſequitur auc. perpe tua quos emphyieoſis zc. | ves Erpctua quos. A. Cx Segnoꝛi ifta auc. perpetus legítur duobus E. ifi modis.Et eno mó ꝙ ponat.iiij.caſus. Pꝛi mum cafum in re non ruinoſa.Secundum in re ob cladẽ deterioꝛe facta. Tertiuʒ in re non ruinoſa pꝛecioſa que parũ otilitatis afferebat ecclefie, AQuartũ cum res datur in emphy. que res debet dari.⁊ bec eſt lee tura dñi zo. ¶ Legit󰵲 ⁊ alio mõ vt dñs meus in telligebat. ⁊ ego lecturam eius verioꝛem puto. Et hm eum pꝛimus caſus loquit󰵲 in re nó ruinoſa:nõ ob cladẽ deterioꝛe facta. Secundus cafus loquit󰵲 in re nó ruinoſa:ſed ob cla, dem deterioꝛe facta. Tertius cafus loquít in re nó ruinoſa ſed p:eciofa: tñ parum vtilitatis afferéte. Quartus nó mu tatur. Ego tñ pꝛemittã hanc lecturã dñi mei quã puto verã: ⁊ poftea in littera ꝓſequar íllas domini Qʒo.¶ Et auc. iſta dicit. Si ecclefia ré non ruinoſam vult cõcedere in emphy. perpetuã poteft hoc facere cus iuris ſolẽnitate:vt admiſtra to? ecclefie accedat ad eum a quo oꝛdinatur ot iuret q vtile eft ecclefie banc rem dare in empby.« tunc penſio nõ debet diminui nifi ín ſextam ptes:vt fi penſio erat ſex detur pꝛo. v. C Secundus caſus eſt.ſi ecclefia bs rem non ruinoſaʒ.ſed ob cladẽ deterioꝛẽ factam: cum pdicta ſolẽnitate iuris põt dare in emphy. perpetuã:ſed penſio nó diminue t. Ter/ tius caſus eſt.ſi ecclefia habet ré non ruinoſaʒ p󰶄cioſaʒ que parũ vtilitatis affert.puta qꝛ bs domũ pꝛecioſam in loco re^ moto hanc domũ poteft dare in ppetua emphyteoſim:⁊ tũc eſtimatur diſtricte qd valeat.⁊ tüc cõſtituet󰵲 péfio que infra xx. an. faciat pꝛeciũ rei. ⁊ &m illã dabit󰵲 in emphy. ¶ (uar, to^ vltimo dicit ꝙ illa res ecclefie debet dari in ẽphy. que magievideat vtile dari iconomo ⁊ alijs gubernãtibꝰ eccłiã hoc dicit bec auc. C C idete eypónes lre. Tex. ppetua in bis pmittit󰵲 rebus.ſ.eccleſiaſticis nó ruinoſis. Tex. ſi res.i. cõtractus vel obligatio:vt.j. de pba.l.cü res. Tex. affignat Ex. l. j. coꝛã iudice oꝛdi. Tex. his quo intereſt.i.admiſtrato ribus ecckie: vt in auc. hoc ius. habuiſtis. Et no.cũ qd fit in pꝛeiudiciũ alicuius dʒ fieri eo pfente vel citato. ff. de adop, ldiuus marcus. Tex. ꝗ fuit ⁊c.i.eo cafu, Ter. parteʒ.⁊ hoc eft pꝛimũ dictum:⁊ loquit󰵲 in re nó ruinofa. « hoc pꝛimũ oi, ctus efti coꝛpoꝛe auc.oc ali. empby.$.boc quidẽ fuper his cetera verba que fequuntur funt in coꝛ. auc. de non ali. aut permu. re.ec. d. qꝛ vero. C Oꝛ ſegnoꝛi ad id qð dicitur bíc oppo. Mic bici ꝙ res nò ruinoſa batur in perpetuã ẽphy. iurante adminiſtratoꝛe coꝛam fuo ez8, ꝙ expedit eccleſie: quo cafu dabitur ⁊ non diminuetur penſio:niſi i ſextã par^ tem. Sed nonne dierat iſte adminiſtratoꝛ qui iurate nonne diminuetur penſioꝛnam (ierat fex dabitur pꝛo.v.h non agi. tur ytilitas ecclefie: ⁊ ipfe iurat ꝙ expedit eccleſie. C Ad qð vos dicetis ꝙ non deierat:qꝛ hoc eſt vtilitas eccleſie:qꝛ iree efficíatur deterioꝛ.damnũ ſcilicet deterioꝛatiõis per- tinet ad emphyteoticariũ non ad eccleſiaʒ: vt. j. de iure em A Sacroſanc.eccleſijs. 20 phy . l.j. in fi. vnde qꝛ emphy. ſuſcipit in fe periculũ rei:pzo, pterea expedit ecclefie cõcedi rem in empby. « diminuetur penſio in ſextam partẽ.⁊ bec eft vera refponfio Pm q. ll.no⸗ fire volunt fierí cõtractum emphy.qꝛ volunt hoc modo fie ri. accipio rem in empby.« diminuitur penſio in ſextã ptem illa ratione: quia periculum deterioꝛationis pertinet ad me empby.nó autes peremptionis. dñs autẽ Qʒo retulit fe ad conſuetudinem non ad.l.q eft alia conſuetudo in hac ciui tate: qꝛ ecclefie nó concederet in emphy.etiã fi emphy.iuſtã penfionem vellet dare. ſed fit hoc mõ in ciuitate iſta:qꝛ emo rem ab eccleſia in ppetuam emphy.⁊ ſoluo ei pꝛeciuʒ:⁊ an^ nuatim pꝛo penſione do vnũ denarium iure empby.fed iſte contractus repꝛobatur in auc. de non alie. aut pernu. &. lex. qꝛ eft contractus adulterinus ⁊ repꝛobatur a lege. Sed denuo ad pꝛimum dictũ huius auc. opponitur: qꝛ hic dicit diminuendã penfionem ín ſextaʒ partem: fed auct. fi quas ruinas.dicit diminuendam ín tertia. €[- J2cuie eft reſpon ſio.illa loquitur in rebus ruínofie:b ín rebus nó ruinoſis. Tex aut ſi. Incipit (cóm dictũ.⁊ loquitur in re nó ruinoſa: fed deterioꝛe facta ob cladem. Tex. fuit ſcilicʒ penſio. Tex. tunc.i.eo caſu. Tex. conſtante penſione.que eft nunc. Tex. in empbyte.oetur ſubaudiunt quidaʒ nulla maioꝛi diminu tione facta d$ in tertiam:alij d$ in ſextam partem. el dica- tis verius m Ja.ꝙ ín nibilo minuetur penſio fi ob clades, deterioꝛ eft facta:yt ĩ auc, fi quae ruinae dixi. Z-ey.q fi res. Incipit tertius dictũ loquitur in re non ruinoſa. fed pꝛe- cioſa que parum vtilitatis afferebat. Z- ex.fubtilíter als eft vtiliter. Tex. iufta penfio conſtituatur que in. xx. annos fa/ ciat pꝛecium:vt pꝛobatur aperte in auc. de nó alie. aut ꝑmu. re.ec.d󰵴.qꝛ vero. Alij oícüt ꝙ iufta penſio efl que imponitur arbitrio iudicis.vt. ff. de iure deliberan.l.j. C Oꝛ ſequitut auc. qui rem buius conductam. wes -— 1 4 2 c Ai rẽ huiꝰↄductã. A. q AItſtaz auc. ad ſuperioꝛa ita continuabitis. vos habuiſtis in duabus pꝛoximis auc. res rui noa «nóruínofa poteft dari in emphy.in hac auc. dicitur: ſiquis accepit vel cõduxit in perpetuá emphy. rem ruinoſam vel non:« facit deterioꝛem vel per biennium canonem non foluit:cadat a iure ſuo:⁊ ideo repelli poteft: ⁊ debet totius pteríti tempoꝛis foluere penfionem: « debet reficere id in quo rem fecit deterioꝛem.⁊ fi quid impendit nomine melioꝛationis non repetit. hoc dicit iſta auc. C Ai dete litteram. Tex. qui rem. ſub.ruinoſam vel non: vt patet in pꝛedictis auc.Tex.repelli poteſt.a iure conditionis vel emphyteoſis.nam pꝛiuabitur ipfo iure non per ſniam. A el poteſt dici ꝑ ſententia:vt in auc. de nó ali. Tex. totíus tꝑis. als futuri:vt..e.in auc. qui res iã dictas. Tex. reſarciat.ſ. eccleſie.⁊ bec auc.eft in coꝛ. auc.de nó ali.aut permu. re.ec. g. ſcire.⁊ in aue de ali.⁊ empby.6.fi vero quis. Sed quomo do hec auc.eſt in duobus locis: cum iufti. cft pollicitus no, bis nullum fimile nullum cótraríus ín boc volumine repe: riri:vt. .de iuſti.C.compo. Reſpondeo in auc.oe rebus ec. non ali. ponitur leonis.ſ.l. iubemus nullí.fed in auc. de nó ali. emp. ponitur qualiter ecclefia det in empby. Nõ ob. ꝙ iufti.pollicitue eft nohis nullum «€. q2 verum eft (Mud in.e. ti.ſed in diuerſis ti. bene poteft poni.c.141- Oꝛ ſegnoꝛi no. circa auc. iſtam ꝙ ille qui cõducit ré vel accepit in emphy. ab ecclefia: fi nó ſoluit penſionem per biennium repellitur a contractu. fecue eſt in emphyteota laycí: qꝛ ſi non ſoluit per triennium repellitur: vt. j. de iure emphy. l. j.. ij. ꝙ fi ali quis conducit a pꝛiuata ꝑſona ꝑ annum: fi nófoluit£5 có, uẽtionem repellitur:vt.j .de loca. « códuc.l.iij, in fi, Si aũt cõducit ad longũ tpe:fi nó foluit p bienniũ repellit vt: ff lo ca. x oduc.l.ité q󰵴ro. iter. C $55 nũquid bs locũ bec pena hodie que imponit󰵲 hac auc. C Dixerũt quid ꝙ nõ: q: bo, die cõtractus emphyteoticus nõ fit hoc mõ: vt in. d. auc. pe nõ ali. re.ec. & res. q olim bab en res ſteriles ad melioꝛan. dum: ſed hodie dant󰵲 res pꝛecioſe. ⁊ aliter de conſuetudine celebzaf contractue emphyteoticus: vñ duꝝ effet hoc dice re ꝙ pp ceſſationẽ p bienniũ caderet a iure ſuo.⁊ boc dicũt moti ex ꝗda fte ficta equitate quá eis nol; fingere:ſed foli dofredus ſuꝑ pꝛimo Codicis. c ii i pꝛincipi: vt. j. de leg. ⁊ con.Lj. Sed b non appꝛobo.⁊ bíci, mus q hodie hz locũ pena hiuus auc.» cadit a iure ſuo:qꝛ bec auẽ. loꝗtur indiſticte ꝙ cadit a iure ſuo:⁊ nó diſtinguit fit ſterilis vel non. ⁊ qꝛ fupíoz auc.loqtur ét in re pꝛecioſa:⁊ qꝛ cõſuetudo appꝛobat bunc cõtractũ perinde ac fi effet ce. lebꝛatus $m fozmá illius. 6.ley itaq;.ſed layci ſciunt fibi p; uidere per fua ſtatuta:qm fi empbyteota nõ foluit penſionẽ tpe ſtatuto ouplíca? penfio.« bec ſtatuta ciuitatũ hñt locus ' tin in eis nói eccleſijs: et no.8.c.tí.auc.caffa. (T7 fO 2 ſegno⸗ ri confequéter videatis auc.fed « permutare, e d: pmutare. auc. N Aud . iſtã ita ad ſupioꝛa ↄtinuabitis. vos ba buiſtis in p󰶄cedẽtibus auc.ín ꝗbus cafibus dS. ,pmittit alienatio rei ecclefiaftíce. i bac auc. ju ponunt ouo caſus in ꝗbus ecclefia potett alienare:qꝛ pót pmutare cũ pꝛincipe accipiẽdo eque boná vel melioꝛẽ. Item pót ꝑmutare ecclefia cũ alia eceleſia:duʒ illa ꝑmutatio fiat cũ vtilitate vtríufqs ecclefie.b.d. iſta auc, C A idete Iram. Tex.ſed ⁊ pmutare.q.d. non ſolũmodo in pꝛecedẽtibus caſibus quos habuiſtis in auc. pꝛecedentibꝰ fed etiã in iſtis duobus quí ponunt in hac auc. Tex.pꝛoce. dente.alij non hñt plus in bac auc.« bec auctẽ.ẽ in coꝛ. auẽ. de nó alie. aut pmu.re.ec.G.fi minus.⁊ de ali.emp.$.fivero. fed quídam habẽt plus ⁊ ſic.Tex.item fibi inuicem ⁊c󰵲.⁊ eft tota fub ona auctẽ.Tex.referunt󰵲:vt in aucté.b ius.⁊ eft bec in auctẽ. de nõ ali. emp. h. ſi do. ⁊ in auctẽ.conſtitutio que ex aſcript.⁊ liber. d. vlti. C Oꝛ ſegnoꝛi vos habetis ín ft. bui? aucté.o ecclefia pmutat cum alia ecclefia fi expedit vtriq; eccleſie.puta fi ecclefia ferrarienſis habet rem boñ.⁊ eccle/ fia boñ. habet rem ferraríe vel ecõtra nam bene poteft cum es pmutarc. « fi cótrafiat punít pena quá habuiſtis in auc; qui res iam dictas.⁊ boc iure noſtro.ſed iure canonũ aliud quia poteft permutare fi facit melioꝛem condit.fuá: vt extra de rerum permu.c.j.c extra oe rebue ec. non ali.c.ſuꝑaddi ta. C Oꝛ fequitur alia aucté.que incipit. Item pꝛedium. 58 £x 2 cim pꝛediũ. auctẽ. Et otinuabitis eã fic.nó ſolũ in p󰶄dictis ca; ſibus põt alienare:ĩmo ⁊ in alio cafu: vt fi n | ecclefia béat pꝛediũ de quo p󰶄ſtabat tributa r modicã vtilitatẽ ꝑcipiebat:certe boc pꝛe/ dium poterit alienare ecclefia. Tex. fiſcaliũ.ſ.pꝛeteritoꝛum nó futuroꝝ. cũ nó pftent nifi ĩſpecta qlitate reddituus: vt.j. de allu. ⁊ palu.l.vlti.⁊. ff. de le.ij. l. qro.⁊ pmo a poſterioꝛibꝰ exigunt󰵲:vt arg. S .e.l.plʒ. Tex.alienet󰵲.ſub.eccleſia. Tex. ob feruct.« bec auctẽ.eſt in coꝛ.auc.de glie.emphy. . ſi vo qs de pdictis.⁊ be fer aue.ita legunt per oꝛdinẽ fup vlti.parte huius. l. legunt ꝗdã alia auc. ⁊ ĩcipit ꝑcedimus.⁊ dicit bec aucté.fi ecclefia hieroſol.vult rem vicinã oducere in ẽphy. ót cfi iuris folénitate vt pꝛeciũ non diminuat󰵲 minus q; in ꝗnquageſimã pté.fed bec aucté.nó ↄſueuit legi:vñ nõ legã vobie eã.⁊ colligit bec auctẽ. in aucté.oe alí.« ẽphy. in pn. Ecernimus. insons | » 9 «to?] leonia:⁊ nó d valet áliqd nifi dsti ad no.⁊ ar.que ibi not. & i.Líffa ponít talis caſus. Imꝑatoꝛ leo ꝗ fecit. l. ſuperioꝛẽ volebat effe leo coꝛpoꝛe ⁊ operibus. dum effet in pte cõſtan.dixit mili tibus ſuis.ꝗqd faciemus h󰶄ecerte nibil, eamus verſus ptes oꝛiẽtales 5 tartaros:⁊ deuincamꝰ eos. vfi iuit verfus ꝑtes oꝛiẽtales vt oꝛientales faceret tributarios ſuos. dñs ipera, to? Odeacer quid fecit? venit ⁊ vſurpauit vrbem cõſtan. fa cta vfurpatióe dixit. volo facere legem de manu mea. « oia puileaía que babebat ciuitas conſtan.abſtulit ei:⁊ pꝛeroga tiuam patriarche. d pluraꝛeccleſias fecit tributarias. ous imperatoꝛ Leo eſſet in partibꝰoꝛientalibus ⁊ intellexiſſet boc dixit.non mino: eit virtus às querere parta tueri. vnde reuertamur dixit ipfe. eo reuerſo expulit illum tyrannum Odeacrũ nomíne.« quicꝗd ifte ſtatuerat e (i tollít: 3 1 xtra totü tollit: omnia pꝛiutlegia indulta maios ecclefie ⁊ alio eccleſijs re nouat ⁊ de nouo ↄcedit. C Oꝛ fegnosi in. j ifta no. Pꝛimũ no.eft ꝙ quicquid fit a tyrãnis illud n6 debet obtinere eím legis:nec videtur effe legittime factum:immo debet caſſa⸗ ri ⁊ irritari. vnde licet condemnatus a pꝛincipe perdat tefta menti factionem: non tñ fi eft cõdemnatus a p󰶄ncipe pdit'te ſtamẽti factioneʒ:qꝛ lex fllud caffat ⁊ irritat tanc a non có» petenti iudice factum. « ad boc facit.j.ſi a nó cõpe.iudi.ſen tentia lata effe di. l.j.⁊.ij.⁊ per totum. €T Iteʒ no. bono? ⁊ pꝛiuilegium eft ante alios federe ⁊ recedere.naʒ boc eft pꝛi uilegius qà habet patriarcha ↄſtan.eccleſie.⁊ ad b accedit. j.oc tironibus.l.vlt.li.xij.⁊ ad boc eft ét ar.j.oe of.rec.p20. l. potioꝛis gradus. 4r Iteʒ no. h ꝙ ec.oft.eft maxima « fum ma ſedes:⁊ eft intelligendum poft romanas ec. qꝛ illa pꝛioꝛ bec poſterioꝛ.⁊ fic intelligitur qð habuiſtis. .de ſum. tri. ⁊ fid. ca. in epiftola inter claras.⁊ in epiſtola victoꝛ.⁊. l omni nouatione ceſſante.⁊.S.e.l.pꝛoxima in pꝛincipio. — Lud qo ex vete. ll. Aeteres. ll.alioꝝ impatoꝝ qui p󰶄ceſſerunt — v1 ¶ Secundo dicit ꝙ ſi aliqua donatio fiat in ecclefia vel in alique venerabilem locum vel in ipſos paupes vel in qua: cung ciuitatem valet iſta oonatio vſq; ad quingentos ſoli. etiam fine inſinuatione facta. ¶ Tertio dicit q ſi vltra pꝛe/ dictam quãti atẽ fiat donatio ⁊ fine inſinuatide nó valet nifi fiat a p󰶄ncipe. N Quarto « vltimo dicit qp dõatio facta vſqʒ ad quingẽtos ſolidos valet in pꝛedictis caſibus. p cft c fit donatio in eccleſiam vel in alium locum venerabiles vel in pauperes vel in ciuitateʒ. Tex. illud qð ex veteribus. Il. ⁊c. 4 quas nó babemue.fub.fic « alíbi fit mentio de edicto pꝛe toꝛis.⁊ nó habemus illud.ff.ey qui. eau. ma. l. ab hoſtibus. 6.fed qð ſimpliciter. vel põt dici ꝙ vocat veteres. ll. alioꝝ imperatoꝛum qui pꝛeceſſerunt iuſti. de quibus facit mentio nem. j. de do. l ſancimus. vel vocat hic veteres.ll.que. ll erãt in antiquis codicibus. Tex. lʒ minus.i.nõ. Tex. in actis.ſ. iudiciarijs. Tex. intimate ſunt.i.in notitiam iudicia intro ducte.⁊ dicitur donatio intimari que fit auctoꝛitate iudicia, ver. ga. accedit donaus cum donatario ad iudicẽ:⁊ dicunt faciatis intimari in aetis vis quõ dono tali tm.⁊ oia 5a» tio cuiufcungs q titatis cum inſinuatione facta valet:dicik donatio non intimari quãdo aliqe extra iudiciũ donat ali⸗ cui: ⁊ ífta vf occulte ſieri: t. j. de dona. l. data. als incipit (à data. ⁊.l. vl. ve ꝝ tñ qꝛ ex iſtis occultis donationibus multe fraudes cogitabantur ⁊ maxime inter fratres:qꝛ qfi moꝛie. batur aliquie fratrü:veniebat alter fratz ⁊ dicebat quó ibi donauerat.i.inter viuos.⁊ foꝛſitã non erat vez .vfi foꝛſitã di xerunt. Il. pꝛouideamus vt vſq; ad certum modum fiát dona tiones fine inſinuatione ⁊ de hoc annectit ſtatim. Tex. vt in alijs quide caſibus.vt quãdo fiebat donatio extranee pfo; ne. Tex. intacta maneát.z bucufqs durat pꝛimũ dictũ. Tex. ſiqs vero incipit fcóm dietũ. ^er, vfq ad quingentos ſoli. i. aureos.⁊ fic exponit󰵲.j. de ſer.fugi. l. quĩcunq;. Tex. vel in fanctá ecclefia. ponit pꝛimo generale ⁊ poftea ſpecialia an- nectit. ſic ⁊. 8. e.l.generali vobis no. Tex.vł in xenodochiũ vl in naſochomiũ ⁊c󰵲. vos debetis ſcire ꝙ qdã funt loca que nõ ſunt ec. i. ab epo confecrate ot hoſpitalia:⁊ funt varia: qe quedá funt renodocbía in qb? pegrini alunt󰵲. Itẽ q󰵴dã alia ſunt. ⁊ de iſtis noibue fit mentio in nouel. de alie. rerũ ec. ⁊ emp; ns ali. vbi b noia ponunt tiri.f5 i ífidozo ifta noĩa expo nunt Tex. vl in pos paupee.f pi. 2? ſegnoꝛi i ífto deõ no.q ciuitates opant eccſeſijs ín alíqb?:q» ſiẽ ecclefie!pót oonarí fine infinuatióe vſqʒ ad qnaétoe ſoli.ita ciuitati põt donari vfq ad ꝗngẽtos ſoli.nã ficut ecclefie funt ſacre:ita ciuitates funt fancte.vfi fic (acray rey nulli eſt ↄmerciũ: ita fanctaz:vt.ff.oe reꝑ di l. ſacruz. ⁊ infli.oe rez oí.G.facre.fic ⁊ alias ciuitates eccleſie cõparantur in. iii. caſibus: vt. j e. J. vt yt inter diuinum. Tex.ſi vero. Inci pit tertium dictũ. Tex. donatio ſub. facta. Tex. amplioꝛis quantitatis fit exempta imperiali donatione.i.ab imperatoꝛe facta:qꝛ iffa cuiuſcun q ; titatis fit valet etiam fine inſinuatione:vt in auc. de nó ali. aut permu. re. ec. h. ſancimꝰ. x. A de qua. p l. bene a seno ne. Tex. nulli.incipit quartum ⁊ vltimum dictum. Tex. alia . Caufa.füb.a cauſis ſuperius enumeratis. Tex. expoſuimus. in ſuperioꝛi e. l. Tex. vetera ſancita. i ſtatuta. Tex. permuta. re. qꝛ qð non mutat ftare non pꝛohibet󰵲:vt.j.de teſta.⁊ quem admo.teſ.oꝛdi.l.ſancimus.⁊. j. de ap.l.pcípimue in fin.⁊ ibi regula recipit inſtantiam ín certis caſibus. in alijs cõfirmat󰵲 vt in aue. de nõ. ali aut permu. d. vult aũt. Ande in. l.iſta ita no. tẽpoꝛe buítie.l. puato poterat donari vfas ad. cc. ſol. ſine inſinuatione.ſed eccleſijs vel alijs venerabilibus locia ⁊ pauperibus « ciuitatibus poterat donari fine inſinuatione vſqʒ ad quingentos ſo li. vt hic. ſed bodie ifta. nó valet vnã feſtucam:qꝛ ius cóc eſt in pꝛiuatis perſonis 4 eccleſijs ⁊ ci uitatibus vt cuilibet poffit donari vſq; ad quingentos ſoli. etiam fine inſinuatione: vt. j. de dona. l. pe. in fi.⁊.l.ſi quis ꝓ redemptione captiuoꝝ ⁊c. Sed ſegnoꝛi fi id qð dicit󰵲 hic in eccleſijs ⁊ ciuitatibus eft cóc jus in pfona omniũ ꝗd erit bodie?q? fi vltra quingentos ſoli.donat󰵲 extraneo videlicet vſqʒ ad quingentos folí.fine inſinuatiõe. ⁊ ſi vltra donatur non eicistur qð ſupereſt: vt. j. de dona. l.ſi quis arg. ſed fi qd oonat ecclefie vel pauperibus vltra ꝗngentos aureos. Ad qð quídam dixerũt ꝙ ſicut in pꝛiuatis perſonis tẽpoꝛe huiꝰ l.valebat donatio vſqʒ ad. cec. aureos fine inſinuatione: ⁊ in eccleſijs vfas ad qngentoe ſoli. ita bodie valebit donatio fa cta eccleſijs vſq; ad octingentos foli. ét fine inſinuatione. ſumpto ar.ꝑ locũ a pꝛopoꝛtione numeri. Alij voluerũt dice re donatio facta in ecclefia valet vſqʒ ad ꝗngentos ſoli.ſicut in quolibet priuato. vnde ficut donatio facta in pꝛiuatũ va; let cum inſinuatione vſq; ad quancunq; ꝙ󰵴titatẽ:ſic in eccle: fia valeat oltra ꝗngentos ſolidos etiam fine infinuatione fa uoꝛe religionis.⁊ pꝛo eis inducũt illud verbũ.nihil ímmé^ um bonum. ot in auẽ. de non ali. aut permu.re.ec. 5. ſumus. ¶ Sed certe poteft dici ꝙ ille. 6.loquít in donatione imp» iali cũ imperato donat eccleſijs vel permutat cii eccleſijs. Sed füper.Lífta querit qd fi aliquis oicit in pñtia duoꝛum vel triũ teſtiũ dono tali ecclefie ꝗngẽtos auf. nec plat? illiꝰ ecclefie vel aliua pꝛo eceleſia eft p󰶄ſens:valebit ne hec do⸗ natio: Dixerũt quidam qp ſic:qꝛ non refert cũ quo qe loqua tur de ſußmis ſuis: vt. ff. de le.ij. l. cũ pater. donationis.⁊ j. de fideicõ.li.⁊ in epiſtola. ¶ Econtra videt ꝙ non valeat qꝛ donatio babet fieri inter p󰶄ſentes:vel inter abſentes per nuncius vel per epiſtolam:qð B non fuit:vt.j.de donat. .ſi aliquid.⁊. l. nõ ambigit.⁊.ff. de dona. l. abſenti.⁊. ff. de dona. caufa moꝛ. l. moꝛtis caufa donationẽ ⁊ moꝛtis caufa capio: nẽ. Odo. Et ideo vos dicetis in articulo iſto.cũ qe vult o2; re ecclefie aut fit relinquendo iure legati ⁊ fideicõ aut inter viuos donando In pꝛimo cafu nó requirit󰵲 ꝙ aliquĩs nomi ne ecclefie fit pñs ⁊ fic intelligit󰵲. ff. de le.ij.l.cũ pr. dona⸗ tionis.⁊ in fupmíe nó reqrit inſinuat ĩo:vt.j.de moꝛ.cã. do. i. elti.⁊ 5 verũ eft fi relictũ eft ſolẽne: vt dixi. . e. l.j. In ſcdo caſu.cũ aliꝗs vult dare ecclefie inter viuos donãdo.tũc nó valebit donatio niſi fiat inter pfiteg vel inter abñtes vel per epiſtolã vel p nũciũ:qꝛ his duobꝰ modis fit donatio: vt. d. Incims nemint. K loquif󰵲 hec. l. in pꝛohibita alienatione reruʒ mobilium eccleſiarum dedicatarũ ad diui- "num cultum ⁊ dicit tria.pꝛimo enim pꝛohi⸗ bet. ſecundo punit.tertio excipit. vnde ficut.Lílla iubemus nulli poſt bác ⁊c. quã habuiſtis. d .e.in rebus immobilibus maſoꝛis ecclefie conſtanti.eſt pꝛohibitoꝛia ⁊ punitoꝛia ⁊ p miſſoꝛia: ſic ⁊ hec.ll. Et pꝛimo dicit ꝙ imperatoꝛ pꝛohibet ne ſacratiſſima cafa archana deputata ad diuinum cultus vt calices ⁊ tburíbula. paramenta clericoꝛũ ⁊ altariũ vt funt patene ⁊ ſimiles res vendantur vel pignoꝛentur vel hypo ce dent. nec mirum fi ímperato? pꝛohibet hoc: qꝛ he res ſunt diuimi iuris ⁊ veteres. Il. pꝛohibent res diuini iuris hu cut ſuperioꝛ eft. noua Juſti.imperatoꝛis.⁊ . Sacroſan, eccleſijs. 21 manie vſibus alligari ⁊ boc eft pꝛimum dictum huius. l. € Secundo punit.ſi iſta vafa vel veſtimenta que funt depu tata ad diuinũ cultum vendant vel pígnozentur:epi vel yco nomi ree illas extantes vẽdicabunt a quolibet poſſidente:⁊ empto? fiue creditoꝛ fuper p󰶄cio dato vel pecunía mutusta nõ habet act. ↄtra eccłkiam:ĩmo omnibus modis ad reſtitu⸗/ tionem pdictarum rerũ cópelluntur.fed (i ſacratiſſima vaſa vel veſtimẽta que funt vendita vel pignoꝛata otra foꝛmã hu ius. l.ſunt cõflata:epi vel yconomi ipm coꝛpus vendicabũt vel pꝛeciũ coꝛpoꝝ ↄdict󰵲.ex.l.iſta. vel condict󰵲.ſine cauſa vel act. in factum:cuius tenoꝛ in varijs articulis cft admiſſus. ¶ Tertio permittit fiue excipit vnũ cafum in quo pꝛedicta vafa vel eeſtimenta poffunt alienari vel pignoꝛari. puta ob redemptionem cap. vt pꝛecium « pecunía eoꝝ in redẽptio/ nem captiuoꝛum cóuertatur:qz anime bominũ quibuſcũq; cauſisſoelveſtimentis debent pꝛeferri.⁊ bec.l.nó folum ba, bet locum ín futuris negocijs cõtingentibus poſt. l iftam: imo in negocijs nõdum per ſentẽtiam vel amicabilẽ compo fitionem ſopitis:ſed in iudicis pendentibꝰ. hoc dicit iſta.l. Aidete litteram. Tex. ſancimus nemini licere ait iuſt.ꝗ fecit.l.iſtam. vt dixi.Tex.ſacratiſſima atas archana vafa; vt funt calices tburibula ⁊ cruces.Tex.vel veſtes.vt funt pa/ ramenta clericoꝛum. Text. ceteraqs donaria. vt funt libi deputati ad cultum diuinum.⁊ quare vocantur iſta donaria quia (epe iſta conſueuerunt donari eccleſijs. Tex. que ad di uinam religionem ideſt ad cultum diuine religionis. Text. cum etiam bec eft interpoſitio.⁊ interponendo reddit ratio nem: quia diceret aliquis.quare Imperatoꝛ pꝛobibes hoc? Reſpondet ille.non male facio.quia ſunt res diuini iuris. ⁊ quía etiam veteres. Il. hoc pꝛohibebant. Text. ſanxerunt. F Ande no.ꝙ veteres.Il.dicunt ꝙ res que ſunt diuini iu/ rie humano iuri non debent illigari:quia carum rerum nó eſt comercium:vt inſtitu. de contrahen.empti. S. vlti. «.ff. de contrahen.emp.l.⁊ liberi hominis. cum. l.ſe. ⁊. ff. de ver.ob. L inter ſtipu. g rem ſacram.⁊ inſtitu.de inutili ſtipu. in pꝛin. Andecolligitur íftud no. hic ꝙ diuine res per. li. humanas. non tractantur nec ozdínantur:fed fm iura cano.⁊ in auẽ de eccleſiaſ.ti.in pꝛin.col. ix. ⁊ extra de conſti.c.canonuʒ fta tuta. Tex. diſtrahere.ſub. vel multofoꝛtius ad donationem. ⁊ de iſtis ideo dicit:qꝛ de iftis magie dubitabatur.de ven; ditione ideo dubitabatur:qꝛ nó valet venditio fine traditio ne. Item de hypotecha fiue pignoꝛe dubitabatur.quia pi gnus manet in bonis debitoꝛis.⁊ iſta in nullius bõis ſunt. Item de donatione non dubitabatur: quia donare eft per. dere: et. ff. de dona. l. filius idem eft in qualibet alia vendi tione.Tex.ſed ab his. Incipit fcóm dictum. Tex. ſuſcipere aufi ſunt.titulo emptionis: oł hypotece.Tex.vẽdicare.ſub. per rei ven.ſi extant:vt indicat littera ſequẽs.ſed fi conflata tunc vendicantur coꝛpoꝛa vel act󰵲.in factum agitur ad pe cium ipſarum: ot infra dicit. Tex. cuſtodes.dicuntur cuſto⸗ des vsſoꝛum ſacriſte.⁊ ifto vulgari etuntur italici ⁊ pꝛouin ciales.⁊ galliei vocant theſaurarios.alibi vocantur chimi⸗ narche: vt. j.de bonis auct󰵲.iudi.poſ. l. vlt.⁊.j.de iure do.im/ pe. l.vlti. Tex. nulla eis fcilicet emptoꝛibus ⁊ ereditoꝛibꝰ. Tex.pꝛecio.quando fuit facta venditio.Tex.coartari.⁊ ita habetis qp denegat󰵲 actio contra ecclefiam emptoꝛi vel cre, ditoꝛi qui emít vel pignoꝛi accepit vafa facratiffima vel veſti menta eccleſiaſtica. Sed nunquíd contra yconomum ven, dentem datur actío 2 Certe fic.vt in auc.qui ree iam dictas quam babuiftie.8.c.Liubemue nulli.in fi. ⁊. . illa loquitur in rebus immobilibus eccleſie.hec. L loquitur in reb? mobi libꝰ deputatis ad diuinum cultum. Tex. ſi autem. dicunt q, dam q incipit tertium dictum reuocatoꝛiuʒ. ilii dicunt q iftud eft totum de fecundo dicto vſq; ad ver. excepta ſiue p odict.fine cá. vł ob (uftd cám vel certi odict, generali.⁊ dic ꝙ acit per in ré actío.ad eoꝛpus conflatü fi extat.ſʒ ad efti mationé agit conditione fine caufa: vel certi cõdictione ge nerali: quis dicit ecclefia tale coꝛpus peruenit ad te ſine cã bonum eft et reddas: vt. f. (i cer. pe. li ⁊ me. Tex.ſiue per in factum act erponunt quidem ciuilem. ⁊ ita per act. Pc. yer vt ff. de pꝛeſc. ver. l. naturalis. vel exponatis per in factum vel exponatis per in factum oct. ſcilicet pꝛetoꝛiaʒ: que eft alia o pſ. ver. qꝛ pꝛeſ. ver. habet locum in contractibus innominatis ⁊ pactio appoſitis in traditione rerum: fed hic non eff de illis contractibus.ſed pꝛetoꝛia habet locum ejtra illos cõtractus vbi equítae fua, det actionem dari:vt. ff. de pꝛeſ. ver. l. ꝙ ſeruandoꝝ.⁊ quare ita expoſuerim. j. videbitis.Tex.excepta, ic incipit tertiũ dictum permiſſoꝛium. ex. hoc qð abhominamur contige rit.i.qð deus aduertat.fed fi hoe contíngat:tunc res ſacre bene poffunt vendi ⁊ pignoꝛari pꝛo redemptiõe cap . ⁊ hoc dicit Tex. nam fi ⁊c.cum non. aſſignat rationem.Tex.aiĩas hoĩum.i.coꝛpoꝛa aĩata.Tex.pferri. Ex boc colligetis illud not. aic hoĩum.i.coꝛpoꝛa aíata debẽt pꝛeferri quibuflibet rebus:quia liberum coꝛpus non recipit eſtimationem.⁊ ad iftud accedit.ff. de his qui deie.vel ef.l.vlti.⁊.ff.ſi qua. pau. fe. dil. ex hac. ⁊ ad iſtud accedit qp qlibet pena coꝛpoꝛalis eft maioꝛ etiam qualibet pecuniaria q󰵴;tacunq; ſit: vt. ff. de peñ.l. in ſeruoꝛum. Ex hoc etiam colligitur ꝙ coꝛpoꝛa aiata unt dignioꝛa ceteris rebus:quia non funt in fructu qꝛ alie res gra bominum adinuente ſunt:⁊ ſunt in fructu bore.nó homines gĩa rerũ ſunt:vt. ff. de ftatu ho. l. j.⁊.ij.⁊ ff. de vſul. l. verus.⁊. ff. de vſur. l. in pecuduʒ.⁊ licet cetere res ⁊c󰵲. yt. ff. de edili. edic.l.iuſtiſime.Tex.hoc.ſ.qð continetur in.l.iſta. Tex.pendentibus.non tamen ſententia vel amicabili com pone ſopitis:vt.j.l.pꝛoxi. in fin. Ande not.ſic illud not.qó dictum eſt a pꝛin. l. vſqʒ huc non folum obtinet locum in fu. turis negocijs fed in iudicijs pendentibus. vnde eft cõtra. J. de leg. conſtitu.l.leges.quia licet regulariter alic leges noue dent foꝛmam futuris negocijs nó pendentibus:vt.j. de le. ⁊ conſti. l. leges. fallit vbi nominatim continetur in. l. ꝙ dent foꝛmam pendentibus negocijs:vt hic. ⁊.j.l.pꝛoxi. in fin.⁊. l. vlti.in.fin.ſed caufa appellationis tractatur ficut cauſa pꝛincipalis per eaſdem. ll. vt in auc.cum de ap.cog. g. ſed boc ín pꝛeſenti. C Oꝛ ſegnoꝛi circa. l.iſtam eft ali, quantulum inſiſtendum.⁊ ſtatim ſignatur vius cõtra. Cos habetis hic ꝙ ſacra vaſa alienata vel pignoꝛata contra foꝛ mam buiue.l. poffunt. vendícarí:fi exiſtant per rei ven. als condicuntur, Sed videtur.l. contra. que vídetur velle qp. res ſacre ⁊ religioſe non pñt vendicari: vt. f. de rei vendi.ſ. in rem. H. j.. l. que religioſis adherent. d qð dixerunt qui dam de plano. illud ius vetus: hoc nouum. vnde illud coꝛri gitur per iſtud:quia non eft nouum pꝛioꝛes trabí ad poſte⸗ rioꝛes vt. ff. de le.⁊ ſe.con.l.non eft nouum. Quod non ap. pꝛobamus: quia legum coꝛrectio eft vitãda inq tuʒ de iure vitare poteſt:vt.j.de ap.l.pꝛecipimus.in.ſin.⁊ in aucten.de admini.in fine. Et ideo ad ſolutioneʒ buius contrarij pote ſtis dicere alijs duobus modis « ſic. Ano modo hic dicit󰵲 qp ſacratiſſima ⁊ archana vafa vel veſtimenta alienata: vf vé dicantur:vel condicuntur:vel act. in factum petuntur.⁊ ita ponuntur hic tres diſiuncte. fed. pꝛima diſiuneta non eft vera. ſed fecunda « vltima ſie:quia.l.eſt contra. que dicit ꝙ non poffunt vendicari: ſed per act. in factum poſſunt peti: vt in. l. contra.ſic ⁊ alibi.l.videtur velle: vt. ff. de rei ven. l. que religioſis adherent. vnde fi vltima cft vera: tota lo», cutio eft vera.i.fufficít alteram partem effe veram: vt. ff. de rebus ou.l.fiís qui. S. inter.«.ff.oe ver.fig.Lbec verba ille aut ille, vnde fi dico auteft dies aut nox altera eft vera: tota locutio eft vera: ficut ⁊ hic eſt.ſic « alibi diſiuncta £m P. coꝛrigit:vt.j. ex quibus ca.ba.tu.tutoz oarí poteft vel curatoꝛ. dixit pla. p vel ſumitur coꝛrectiue: quia babenti tu toꝛem tutoꝛ non oatur:fed curatoꝛ. C Cel peteft dici fci cundo modo bis ſpretis: res ſacre ⁊ religioſe non vendi, cantur per laycos ⁊ nomine pꝛiuati: ſed per iconomum vel per eccleſiaſticas perſonas poffunt vendicari: quia funt in bonis dei. ⁊ fic intelligitur noſtra. l. Scio tamen ꝙ quídam alio modo ſoluerunt ⁊ dixerunt ſic.res ſacre non vendícan tur caula non ediecta de iure diuino: vt ibi fed caufa adie/ cta vt hic: quis diuine. ficut hic dicitur.ſimile eft in liberis qui vendícantur cauía adiecia: non aliter: vt. ff. de rei ven. 10. . per banc actio. (77 Sed hic ſtatim anteds vltra pꝛo . cedam ſubijcio vnam queſtionem. Hic oicítur ꝙ ſi alie, acd Re farre vel veftíimenta ecclefiaftíca: ꝙ epifcopus fi vult vendicat. als iconomue.« fi non vult (conomue ven dicat alia perſons venerabilis, Sed quid (i aliquo ilto⸗ rum non vult vendicare : nunquid parrochiani vendica, bunt: Dico ꝙ admíttuntur non per rei v. qꝛ per laycoe no vendícantur:fed per act. in factus.« qð debeant admitti ad ducimus per arg.ſi curialis recedit a curiali: coartalis pót vendicare eum: vt.j. vbi quis de curiali vel coa rtali conue niat. l. j. in fi. C Item ex pꝛedictis. ll. colligimus aliud not. vbicunqʒ ecclefia nó babet patronum qui poffit vendicare velcapitulum:in boc cafu nos dicimus ꝙ parrochiani pof funt vendicare:qꝛ veriſimile eft ꝙ ipfi fundauerunt fundũ: ⁊ edificauerũt eccleſiam. Et qꝛ tractatur hic de act. in factũ: que e(t iſta actio in factus cuius tenoꝛ in multis ⁊ varijs ar ticulis iure eſt admiſſus? Ad q3 poteſtis dicere pluribus modis caufa doctrine. Et vno modo pót dici cp triplex € in factum actio. vna generalíe eff, alia gene raliſſima eſt. alia ſpalis eft actio in factũ. Generalis eft que habet locũ vbicũ q equitas ſuggerit actiones dari: ot. ff. de pꝛeſcri.ver.l. quo tiens.⁊. l. qui ſeruandarum rerũ. Eſt alia generaliflima que deſcẽdit ex quolibe t edicto pꝛetoꝛis: vt. ff. de eo per que fa, ctus erit quominus qe 4 L. vlt.« iſta datur loco cuiuſlibet interdicti:vt inſti.de interdi. in fi. Eſt alia (palis que datur in ſubſidiũ.l.acquil. ci damnũ datur de coꝛpoꝛe ín non co? pus: vt. ff. ad. l.acquil. l. ſi obſtetricis in pꝛin.⁊. j. vel cũ pꝛe buit caufam occidendi: nõ tamẽ occidit manibus ſuis: vt. ff. ad. l. acquil. l. qui occidit. C Ael dicatis fecundo modo fic, ⁊ boc eft veriffimum ⁊ planum ꝙ duplex eft actio in factum. eft vna ciuilis:⁊ D eft p󰶄ſcri. verbis actio.⁊ eius teno in mul tis ⁊ varíje eſt admiſſus ⁊ receptua:q locum habet pꝛo efti mato: vt. ff. de eſtima.l.j. Item habet locum ⁊ in permutato: vt. ff de rerum permu. lex ꝑlacito. ⁊. l. rebus. Item habet lo eum in tribue 3ctibue innominatis. do. vt des. do. vt facias facio vt facias:vt.ff. de p󰶄ſ. ver. l.j. ⁊.ij.⁊. l. naturalis. Sj t€ ba» bent locum vt ſeruetur pactum appoſitum ín traditione re, rum: ot. ff. de pac.l.traditionibus. Item babet locum ín pa^ ctis incontint󰵲ti appoſitis:vt.j.de pac.cõ.inter emp.⁊ ven. l. j. ⁊ boc fi iurĩ non repugnat.Eſt ⁊ alia in factum actio pꝛe. toꝛia que in multis ⁊ vare iuris articulis € admiſſa.⁊ bec pf.verfi.actío pꝛetoꝛia deſcẽdit ex quolibet edicto pꝛetoꝛis vbinó diſcernitur certa actio:vt.ff. de eo per qu£ factus erit: l. vlt. in pzín.c.ff.ne quis cum qui in ius vo.fu.ví.exi.fi per alium. . in eum. ⁊. ff. de dã. infec. l.iij. in pꝛin.ſed fi ſpecialis actio ex illo edicto pꝛetoꝛis decernitur illa datur ⁊ non in fa ctum vt. ff. de pi.l.j.⁊ per totũ ti.⁊ D datur loco cuiuſlibet in terdicti:vt.j.de ac.emp.« ven.l.vlti.⁊ inſti.de interdi.in fin. Item bec pꝛetoꝛia actio in factü datur in ſubſidium. l. acgl. cum datur damnũ a non coꝛpoꝛe in nó coꝛpus.⁊ eũ pꝛebuit caufam occidendi:non tamé manibus ſuis occidit:vt.ff. de pſ. verbis. l.ꝙ iure actionum ⁊ inſti.ad.l.acquil. S. vlt. Item hec in factus pꝛetoꝛia actio babet locum vbicunq; equitas ſuggerit act. dari. ot. ff. de pſ. yer. l. qui ſeruandarum rerus.z L| l. quotiens.⁊ de ifta actione in faetum pꝛetoꝛia verius eft q intelligatur.l.iſta fed « fi de quacunqʒ carum bec littera in, telligatur: cum vtraqʒ in multis articulis fit admiſſa:nõ eẽt conuictio repꝛehẽſibile multum. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi ſuper.l.iſta habetis vnam aucté.que incipit. Pꝛeterea fi habeat. quam vos videatis, | | „ 1 Io Retereaſihẽat au. BO AM legitur ſuper. l. C. vt addat enum cafum ad 10 N | Ed cafum in quo | A ipfit alienari vafa facra.bec auc.addit alium caſuz i quo facra vafa ſimiliter poffunt alíe nari.vnde in auc.ífta ponetis ita caſum.Eccleſia babebat fu perflua vaſa:qꝛ in ea ſufficiebant duo calices:⁊ ecclefia ba; bebat.q.calices. hoc cafu fi eft grauata ere alieno:⁊ non hʒ mobile alitide ende foluat:certe boc cafu debet venire pꝛe latus ecclefie ad illum a quo oꝛdinatur:⁊ debet iurare debi tum exiſtere:⁊ non babere aliunde vnde ſoluat nequid alis immobile alienetur:tüc poteft vendere ílla vafa integra alij. ecclefie vel conflata poteft vendere layco:t pꝛecium debet ſolui creditoꝛi.⁊ fi peter iſtam foꝛmam emantur vel venda, tur:iſta vafa reuocantur « eedem pene imponunt󰵲 accipiẽii que imponerent󰵲 fi accípet ré imobilé eecleſie. hoc icit iſta auc. auc. CTidete littere expõnem. Tex.pꝛeterea. hoc verbum eſt de burfa domini 3jr.otínuantie auc.íftam ad. l. C. q. d.nõ folus in cafu pofito in. l. C. poffunt alienari res. ſacre: immo ⁊ in iſto. Tex. pꝛeterea fi babeat ⁊c.valeat ſub.nullo modo: vel cõmode:qꝛ ea poſſumus ⁊c󰵲. vt. ff. de ver.ſig.lnepos pꝛo culo.Oꝛ ſequitur.Tex.ne quid.ſ.eccleſijs vel alijs venera bilibus locía:« intelligatis integra vafa non conflata. Tex. vel conflata.i.confracta « liquidata. Tex. vendãtur.ſub.cui libet layco vt dixi ín caſu.Tex.quo.pꝛo vt. Tex. qui aũt.põt dici q incipit ſcdm dictũ.Tex.accipit citra banc obſerua⸗ tionem.ſ.res deputatas ad diuinum cultum. Tex. pꝛodite. ſub. cũ alienãtur 5. l.interdicta:vt in auẽ. qui res iam dictas habuiſtis. .e.l.iubemus nulli in fi. bec auc.é in coꝛ.auc. de ali. ⁊ emp. h. vlt. C Oꝛ ſegnoꝛi no. hic ꝙ eccleſia regula. riter pꝛohibetur alienare res immobiles:niſi in caſibus pꝛe miſſis. e. l. iubemus nulli.cũ au. ibi ſignatis. Res atit mo biles vt (int facra « arcbana vafa ⁊ veſtimenta eccleſiaſtica regulariter etiam pzobibentur alienare:niſi in duobus caſi bus. Mꝛimus cafus cft in. l. C. Secundus eſt in bac auẽ. q incipit.pꝛeterea. Item no. hic ficut in alienatione rerũ ĩmo / biliũ ecclefie requiritur.decretũ epi: alia ſolemnitas:vt in auc. hoc ius poꝛrectũ habuiſtis:ita in alienatione rerũ mo^ bilium requirít decretũ epiſcopi:⁊ alia ſolemnitas: de qua dicitur in auẽ󰵲.iſta. Sed nonne videmus tota die fierí cotra? Werte ſic. Sed vos dicatis iſtud. iure cauetur:ſed conſuetu dine non habetur.⁊ ita videt󰵲 dicere dominus Aʒo. in fum, ma huius ti. in vlt. collũ. tñ ſi ego emerem res deputatas ad diuinũ cultus obſeruarem ſolẽnitatem huius auc, „ Ancimoresadpene. Lex iſta ficut « ſupioꝛ eft noua. l. iuſtiñ. im NOS V peratozio:« ífla.l.tríbuít quoddam pꝛiuile/ Ob S77 | aiti ecclefijs cótra regulas generalem: po nit duo dicta. vos debetis ſcire hoc eſt ius cõe q fi aliꝗs aſcriptus oneribus curie donat alicui laico ⁊ inter viuos vel ca moꝛtis:curia de illa donatione cà lucri põt detrahere quartã partẽ.⁊ fic curía vtítur lucratíuozi in ſcriptione. Oꝛ modo venio ad caſum huius. l. ada aſcript curie ecclefie vel cuicũq; alij loco religioſo inter viuos vel cá moꝛtis donauit:vel in teftó reliꝗt aliꝗd:nũquid curia de ifla donatione detrahet quartã : Certe nó nec poterit vti lu, cratiuoꝛum infcríptione.immo lueratiuoꝛum inſcriptio cef ſat.qð autẽ dicit󰵲 ꝙ curia de donato vel relicto a curiali põt diſtrahere quartã: habet locũ in pꝛiuatis perſonis ꝗbus re lictuz eſt. nõ in eccleſijs vel in alijs locíe cenerabilibue.q? inter res diuinas ⁊ humanas debet effe diſcrimen ⁊ compe tens pꝛerogatiua celeſti fauoꝛe. C Secundo dicit.ꝙ hec. l. habet locũ nó ſolũ in futuris negocijs latis poſt. l iſtã:ĩmo ⁊ adbuc pendentibue nõdũ ſopitis fnia vel amícabili com poſitiõe. hoc dicit iſta. l. vſq; in fi «T7 HAidete expone littere. Tex.ſancimus.ſub.ait iuſti. Tex.ſancimus res ad venera? biles eccleſias ⁊c. ic no.qꝙ pꝛimo ponit nomen generale poftea annectit ſpãlia:vt ⁊ no.vobís.8.e.l. generali. efi am plius hic non dico. Tex. vel senonee. expone vt oíjf.8.c.l. illud. Tex. vel monaſteria.ſ.monachoꝛum. Tex.vel oꝛpha/ notropbia. Iſta omnia nomina expone vt dixi.S.e. L illud. vnde amplius hic nó dico. ¶ Et in. l.iſta in fi. no. q. Il.dant foꝛmam futuris negocijs nó pendentibus negocijs vt ple; ne dixi. 8. l.pꝛoxi. in ſi.⁊ fimile hab ebitis.j.l.pꝛoxi. in o —— eR H 2 €c.t. N e tima in iſto tí.eft ſimtliter eft noua. L iuſti. m d 5 peratoꝛis ficut « tres ſuperioꝛes.⁊ eft bona l c vtilis valde. iftà. l diuidetis in tres yk in A quattuoꝛ partes vt dicaʒ circa litterã.⁊ bec habet duplicẽ intellectũ. onũ intellectũ appꝛobatũ per do minũ Jo.⁊ Aʒo.vſqʒ ad tempoꝛa domini mei Jac. bal. ⁊ in tellectus Jo. ⁊ Aʒo. qꝛ eft fauoꝛabilis eccleſijs ⁊ ciuitatibꝰ pꝛemittitur:habet tñ ⁊ alium ſubtilẽ intellectũ fm Jac. bal. damnoſuz eccleſijs ⁊ ciuitatibꝰ. qu intellectũ tangã furta litteram. Et vt hac. lmelius intelligatis pꝛemittã duo. 1I22t mo. ꝙ hec. l. loquitur. in. iii. caſibus dumtaxat fcilicet in he. 1 Sa croſan, eccleſijs. 2 reditate relicta. in legato relicto. in rebus venditis vel do. natis rebus eccleſijs vel alijs venerabilibꝰ locis. Iteʒ ſecũ do premitto ꝙ hec.l. intendit pꝛiuilegia tribuere eccleſijs 4 locis venerabilibꝰ « redemptioni captiuoꝛũ.⁊ his pzemit fia. l. iſtam ita continuabitis ad ſuperioꝛa 8. l. pꝛoʒ i dictum eſt debere ficri diſcrimen inter res diuinas « humanas. in hac.l.ponit󰵲 ſimilitudo inter res diuinas « humanas:quia ius diuinũ ⁊ publicum paríficantur. vnde dicit imperatoꝛ ex alia parte pꝛiuata cómoda ideſt iura facta fuper commo⸗- dis pꝛiuatoꝛũ debet effe aliqua differentia.⁊ eft pariſicatio in h󰶄ꝛq; ſi aliquis ecclefie vel ciuitati relinquat hereditatem legatü feu fideicommiſſum:vel vendat vel donat:indubitã. ter a petitione hereditatis vel legati (eu ſideicõ. vel donati vel venditi non excluditur ecclefia vel ciuitas longi tempo ris pꝛeſcriptione. Secũdo dicit󰵲 ꝙ illud idem obferuat fi in redemptionem captiuoꝛũ aliquid relinquit󰵲:qꝛ illud reli. ctũ nó tollit longí tempoꝛis pꝛeſcriptione. C Tertio dicit imperatoꝛ Juſtini.aliquando fuit nobis coꝛdi in pꝛedictis iiij.caſibus:cũ relinquit hereditas vel legatũ vel fideicõ. vł donatur vel vendit eccleſijs vel ciuitatibus vel relinquitur ad redemptionem captiuoꝛũ non excludere a pꝛedictis pe- titionibus aliqua tempoꝛis pꝛeſcriptione loca religioſa vel captiuos vel ciuitates.verũ qz durũ effet actionem extende re in infinitũ ⁊ infinitas eft vitãda ſtatuimus qp in pꝛedictis iiy.cafibue babeant petitionem vſqʒ ad. c.ann.cũ iſtud fpa. cium longeuũ fit vite hominis. Quarto dicit imperatoꝛ Juſti.ꝙ in omnibus pꝛedictis.iiij. caſibus loca religioſa « captiui ⁊ ciuitates poffunt intendere infra ſpaciũ.c.ann.ne dum actionem perfonales ex teſtamento.in legatio vel fidei cõ. immo ⁊ in rem actionem ⁊ hypothe.venditis ⁊ donatis non ſolum in rem ⁊ hypote. immo ⁊ perſonalẽ nulla pꝛeſcri ptione tempoꝛis eis obſtante:ſiue contra pꝛimas perſonas liue contra heredes (iue contra fucceffozee eoꝛũ:niſi ſit pꝛe ſcriptione.c. ann. ⁊ bec que dicta funt in.l.iſta nedũ in futu- ríe cafibus locii habent: ĩmo ⁊ ín pendentibus nondũ ter minatis: ſententia vel amicabili cõpoſitione ſopitis.hoc di- eit iſta. l. vſqʒ in fi. videte litterã. Oꝛ ſegnoꝛi ficut pꝛedixi vo bis bec.Left noua. l. Juſti.⁊c. dic vt dixi. ¶ CTidete fumma riã expoſitionẽ littere. Tex. vt inter diuinũ 4 pu.ius.ſub.ex vna parte. Tex. ⁊ pꝛiuata cómoda. ſub.ex alia parte. tx. cõ petens.i.idonea. Tex.diſcretio ſit.i.differentia ⁊ hucuſq; ex oꝛditus eft Juſti.imperatoꝛ.⁊ iftud exoꝛdiuʒ eft extractũ de materia pꝛelibata.⁊ no. hic op vocatur ius diuinũ eccleſiaſti cũ ius: vt patet in rubꝛica. .de ſacroſan.eccl.ſi vocatur ius diuinũ.8.e.l.ſancimus.ibi vbi dicit ci etiã veteres.ll.⁊ ea q diuini iuris funt ⁊c.alibi.dicit󰵲 ius diuinũ ius euangelioꝛuʒ ⁊ apoſtoloꝛum ſtatutũ in.iiij.concilijs:vt no.ã.de fum.trí.z fi.ca. l.j.⁊. l. inter clsras.⁊.l.victoꝛ. C Item no.ꝙ vocamus bic ius publicũ large ius cuiuſcũq; ciuitatis qð oicitur ius ciuile ⁊ ciuitati factum:vt indicat littera ſequens.ſic ⁊ alibi ius publicum large ⁊ abuſiue ſumitur ius publicum cuiuſ cũq;ʒ ciuitatis.j.de ſer.fug.l.mancipia.ff.de pu.vec.⁊ cõmiſ. l. ſed ⁊ hi qui. 5. pꝛeterea.⁊ alibi tamen ſtricte ⁊ pꝛopꝛie ot citur ius. pu.ſ.romanoꝛuʒ ⁊ inſti.⁊.ff. de iuſti.⁊ iuf. in auc. de here. ⁊ fal. in pzín.fed ius alioꝛum ciuitatum dicitur pzi, uatum. vt. ff. de verbo. ſig. l. eũ qui vectigal.⁊.ff.ad mu.l.ſimi le. fic bic parificantur ciuitates eccleſijs.ſic ⁊ alibi:qꝛ pót donari ciuitatibus ficut eccleſijs fine infinuatione:vt.s.e.], illud in pꝛin. C Item ex pzin.buíue.l.colligetie vum ma giſtrale: ad qð tota die inducimus. l. iſtam.⁊ aliquis fuperfi cialiter intelligẽs iuraret q. l. iffa nibil de hoc dicit. tota die dicimus ita reſtituuntur ecclefie per in integ.reſtitu. ad (i, militudinẽ reipu. vt. C. de ſacroſan.eccle.l. ot inter diuinum « ꝓbamus B modo nos habemus in iure noftro hoc eret publica reſtituit󰵲 ot mínoz:vt.j.quibue ca. ma. in inte. xeſti . reſpu.⁊. j de iur. reipub. l rempublicaʒ. ſi reſpublica reſtitui tur ad inftar minoꝛis.⁊ in. Lnoſtra parificantur ius diuinuʒ « pu.igit ficut reſpu. reſtituit ita ecclefia fi lefa inueniat . oñ nos legiſte in oífputationibue ⁊ indiciis non bémug aliud ius expꝛeſſum o eccleſia fi lefa eft poffit reſtitui in íntegrus fed probamus pzedicto ar. ende fi aliqui dicant vobis ende babetis hoc: pꝛobetis pꝛedicto argu, qꝛ vbi in diuerſis «c. et ff. ad. l. acquil. l illud. ⁊. ff. de le.« fe.con.Luam yt ait.fed iure canon. eſt expꝛeſſum q ecclefia femper reftituitur fi le datur.⁊ intellexerunt quidam qp femper reſtituitur:qꝛ femp cfl minoꝛ. ⁊ ita nõ currit ei pꝛeſcriptio. l. an. ſed certe illud debet intelligi fi ledatur ⁊ ita hẽbit locus pꝛeſcriptio. l. an. ex die leſionis: vt extra de reſ crip. c. j. Oꝛ ſequitur.Tex.ſan cimus. ſub. ait Jufti. qui fecit. l. iſtam ponendo.iiij.caſus in quibus nó pꝛeſcribitur nifi ſpacio.c. ann. fed alijs pꝛiuatis pꝛeſcribitur. x. vel x. vel. xxx. vel. l. annis.⁊ hic ẽ pꝛimus ca us. Tex. ſiquis aliquã reliquerit hereditateʒ. modo incipit fecundus cafus. Tex. vel legatum vel fideicõ.qꝛ exequata (unt legata « fideicõ. in totum. j. con. de le. l.j. ⁊. q. ff. de le. j. 1j. Modo incipit tertius caſus. Tex. vel donationis n. ali. quid dederit. ſub. donando « tradendo. Tex. vel dederit i. dare cõuenerit.⁊ quare fic exponam videbitis infra. Mo. do incipit quartus caſus. Tex. vel vendiderit. ſub.⁊ tradi, derit. Tex. vel vendiderit. non tamen tradiderit.⁊ quare fic exponaʒ videbitis.j. Et ex iſto ver.fancímue. colligitur ar. ad qõnem de qua ſepe layci dubitant ⁊ ruſtici:qꝛ iz ſciant bene comedere: non tamen ſciũt virtutem vocabuloꝛũ. dis laycus vel ruſticus vocat.vij.teſtes ⁊ vxoꝛem ⁊ facit teſtm ita dic. ſcribe tu tabellio. In pmis relinquo pꝛo aia mea. Item vxoꝛi mee relinquo. x. Iteʒ tali amico meo.x. Item fali relinquo omnia alia mea bona. non autem dixit talem vniuerſalem mihi in heredem inſtituto. modo queritur eo moꝛtuo vtrum tali ſcriptura fit teftamentus vel codicillus: Et videtur ꝙ non fit teſtamentũ: ſed codicillus:qꝛ nó € inſti tutio heredis qp effe oebet:vt inſtit. de here. inſtit. . ante be. redis.⁊. ff. de heredi.inſti.l.j. Ss verius elt vt dicamus banc fcripturam teftamentus:q ſi dixit relinquo bona mea tali: perinde eft ac fi dixiſſet talem heredem inſtituto:qꝛ nõ refert quid ex equipollentibus fiat: vt. ff. de re iudi.l. in fum ma.⁊ boc pꝛobat ar: eius qð dicitur hic in pꝛin.huius.l.qꝛ bic reliquit hereditatem « legatum. feu fideicõ. nulla facta mentione de heredis inſtõne.nam bereditatem relinquere eft beredé iflítuere:vt bíc.z ad boc facit.j.de ſecũdis nupt. I bac edictali.l.⁊ inſti.de mili teft. id qð.⁊.ff. de milit.te . l. diuus. Diceret aliquis veſtrum non darem vnam fabas vtz fit teſtm. vel codicillus.ſʒ ille qui hoc diceret non bene diceret:qꝛ fi eft codicillus veniunt ad fucceflionem venien⸗ es ab inteſta o: fed tenentur reſtituere illi cui teſtatoꝛ rel; quit bona fua deducta falcidia. ⁊ fic eft locus falci. vt: j. qñ dies le. ce. vlti.⁊. ff. ad. l. fal. l.. ad eos. ſed ft effet teftamé tum:non veniunt ad fuccef.ab inte.venientes:qꝛ iaʒ diu lo eus eft ſucceſſiont ex teſtõ:nõ habet locum ab inte. vt. j. qui admit ad bonoꝛum poſ. l. qdiu.⁊. ff. de le. ij. non aliter.⁊ de acqui hered. l. q; diu. Item quía voluntae defuncti po; tius q verba ſpectatur: vt. ff de le. ii l non aliter. Si tu op, ponas mihi iftud qð dicitur in.l.iſta non obſtat:qꝛ fpecia; le eft hic fauoꝛe eccleſie.Reſſ pondeo.eadeʒ verba que funt hic inuenio que loquuntur in pꝛiuatis etiam perſonis:vt in pꝛeal. lj. de ſecundis nup. l. hac edictali. ⁊ inſti.de mili. tef. G. id qa. Item non ob . ſi dicis ꝙ teſtamentum nó eft fine heredis inſſõne:qꝛ illud intelligo.ſ.expꝛeſſa vel tacita. Oꝛ ſequitur in littera. Tex. fiue ſacroſ. ec. ſiue ⁊c. Et ex hoc no. q imperatoꝛ pꝛimo ponit generale nomen poſtea ſubijcit ſpecialia nomína.fic ⁊ als poít pꝛimo genus ⁊ poftea fpés: vt no. S.e. l generali.⁊. l. iubemus nulli.⁊ĩ auc hoc ius po? rectum. S. l. pzorí. c. S. e. l illud . ⁊ fequentía nomina expone: vt expoſui. S.e.l. illud qð ex veteribus. ll. ⁊c. Tex. necnon. i. ſic.qꝛ duobus negatiuis refpondet vna affirmatiua ot. ff. de verbo . fi. l. duabus. Tex. iuri ciuitatuʒ. boñ. puts. ⁊ fic parifi catur ciuitas eccleſie: vt. h e. l. illud.⁊ ex hoc apparet qi oi, cit pꝛincipium buius. l. ius publicum. qð debet intelligi ⁊ exponi: vt dixi. Tex. eis.ſ.locis venerabilibus ⁊ cíuítati, bus. Tex. ſit longeug exactio. i. vſqʒ ad. c. an. Tex. coartan/ da. ſub. in pꝛedictis. ij. caſibus:qꝛ ín ꝑſonalibus act󰵲. xxx. anni ftatuuntur:vt. j. de conſti󰵲.pecu. l. q in rei ven.x.ſi bo, na fide poſidet.ſi mala. xx. vt. j. de longi temp. pꝛeſ. l. p. ⁊ vlt. in bypotecaría inter dum. q. vel. x. vt. j. (i aduerfus cre. l. . T. ic. I de pꝛeſcri ux. vel. l an. l. ſicut.⁊. l cum notiſſimi. « bucuſq; durat pꝛimum dictum: qð loquítur in eccleſijs 2 Ciuitatibue quibue eft relictũ. Modo incipit ícó5 dictũ. Tex. ſed fi ⁊c.⁊ loquitur quando eft relictum ad pias cas. Tex.⁊ nobis quidem coꝛdi erat ſub. an. l.iſtam.Tex.circũ cludí.i.erpellí. ex. banc. f. pzefcrip.vel petitione. Tex. an cimus. ita not. hic ꝙ dicit imperatoꝛ ꝙ fuit nobis coꝛdi ꝙ nullo tempoꝛe poſſet pꝛeſcribi in.ii ij. caſibus..relatis.ſed ne res abiret in infinitũ ſtatuuntur . c. anni. Et (ic no. ꝙ infu nitas eft vitanda:⁊ ad iſtud accedit.ff. de dã.infec.l.quiĩ bóa fide in fi.cũ.l.ſe.⁊.j.de iudi.l.pꝛoperandũ in fi. ⁊.f.·de le.iij. I. fideicõ. q. item ſi.. ¶ Item no. hic o» longeuũ ſpaciũ vite hominis eſt.c.annoꝛum:qꝛ communiter non viuit plus nec tantũ:lʒ aliqui interdum vltra viuant:ſed. l. eligit qð frequẽ ter accidit: vt. ff. de le.j. l. ꝙ ait. non aũt eligit qð raro accidit vt in auẽ. de conſul. in fi. iiij. colũ.⁊ ad b facit. ff. de vſuf. l. an vſuf. ⁊ ex hac. l.colligetis talem pꝛacticam in caufis ad ma licias xepꝛimendas qꝛ interdum fallaciter negatur veritas. aliquis vadit vltra mare ⁊ non reuertitur. onus pꝛopinquo rum ſuoꝛum occupat omnia bona fua.veníunt aliqui ꝗ funt vno gradu cũ eo « dicunt ei: vos tenetis bona talis:ipſe eft frater noſter:qꝛ non redijt diuidamus bona.dicit detinens: bene facimus.dicunt iſti: quando bene faciemus: nos babe mus pꝛo conſtanti ꝙ hic eft moꝛtuus. dicit detinens:neſcio quid dieitis.iſti petunt hereditateʒ. dum veniunt ad poſitio nes dicunt.pono ꝙ talis iuit vltra mare: ille confitetur. Itẽ dicunt ipſi pono g talis eft moꝛtuus vltra mare. dicit ipe qꝛ eft malicioſus:non redo.⁊ fic nó poteft peti eius bereditas fi viuit: vt. ff · de pe. bere.L j.«.ff.oc acquí.bere.l.quí ſuperſti. tis. ⁊.ff. de here. vel. act. yen. l.j. ſed ego poſſidens fum cõiun cta per ſona: vnde adminiſtro res ſuas. Sʒ quomodo p babit eus moꝛtuũ effe? Reſpõdeo tribue modis.infallibili ter ſi poſſunt haberi teſtes duo vel tres qui dicant pꝛo talis iuit.vltra mare: ⁊ viderunt eum tradi ſepulture:quia in oꝛe duoꝛum vel trium flat omne verbum:q? «bi numerus ⁊c󰵲.yt ff. de teſti.l. vbi. Item pꝛobat per iuris pꝛeſumptioneʒ:qꝛ di cũt ita:pono ꝙ talis iuit vltra mare ⁊ habebat.lx.an.⁊ fi ille confitetur planum eſt.⁊ fi negat pꝛobat.poſtea ponít cp fuut xl. an.ꝙ iuit vltra mare.ſi negat pzobat. certe boc pꝛobato p fumitur ꝙ fit moꝛtuus ar. huius. l. que dicit longeuas homi nis vitam effe ſpacium.c.ann.⁊ ad hoc facit. ff. de vſufr. l. an vſuf. . l.ſi cui. Item pꝛobabit per famam:qꝛ pꝛobabit op vi fue fuĩt in acíe:z non redijt:⁊ publica fama eft ꝙ cft moꝛtuꝰ in trãſmarinis partibus:⁊ factus eft planctus vt fit de con, ſuetudine in ciuitate iſta.nam cum querit de lõgiſſimo loco dicimus ꝙ per famam pꝛobari pót.fed de pꝛoximo non os per famam pꝛobari:ſed debet pꝛobari per teftes q interfue runt ſepulture eius vt dicam.j.ſolu.matri.l.ſi quidem viuit. als autem ſie cum queritur de lõginquo loco non pꝛobaret󰵲 per famam ⁊ vulg opinionẽ qtio pꝛobaremus. Hul. ⁊ Jo. 2 Carolũ effe moztuüzcerte non poſſemus D pꝛobare. ⁊ (5 dicit. l. fama fi fit communis pꝛobat: vt. ff. de teſti.l. ii. . aliquando tame n adminiculo inte rueniente:vt.j.de ſenten. z interlo.omn.iudi.l.ſi arbiter. Tex.pene.i.fere. non dicit gp ouretfine tempoꝛis pꝛefinitione:ſed qð duret ad. c.an. quia pauci poſt. c. anno. viuũt. Tex. nulla alia exceptione fcilicet minoꝛi puta. q. xx. vel. xxx. anno. Text. pꝛimas perſonas. vo/ cat pꝛimas perſonas vendentis ⁊ donantis.Tex.in his aũt caſibus. Incipit quartum dictum:⁊ poteft exponi bec litte/ ra pluribus modis. Ex eno modo Pm Joan. « Aʒo. ín his autem caſibus ſcilicet.iiij. Ael exponitur m Jaco. bal. in his autes caſibus ideſt ín hereditate relicta ⁊ legato ⁊ fidei cõ. non in donatis ⁊ venditis.⁊ ad quid valeat hoc.j. vide, bitis. Tex. non folum perſonales actio.ſcilicet ex teſtamen to. Tex. damus.⁊ ſic tres acti.competunt: vt. ff. de leg. ih. cum filius. . varijs.⁊. j. communia de leg.l.j.⁊.ij. in vẽditis competit actío perſonalis ex venditio. vt ree tradatur: vt. . de actio. emptio. ⁊ venditio. i.traditio in donatis conditio ex. l.illa. j. de oonatío.l.fi quis argentum. 2 ex. fed in rem.f, rei venditio.⁊ referebat dominus Aʒo.qð de reí venditio dicitur ad omnes.iiij.caſus:quia in legato ⁊ fideicommiſ.⁊ pere. habet locum rei cenditio. Item in venditis ⁊ donatis habet locũ rei ven. m Aʒo.⁊ qð dicitur de bypotbecaría refertur ad legata ⁊ fideic. Sed nũquid bypotecaría habet locus Í loeum pꝛo rebus venditio ⁊ oonatia? 7 Dixerũt quídas ꝙ fic ar. huiꝰ. . vel m dominũ meũ Ja. bal. in rebus venditis habet perſonalem end er Nia e in donatis condict󰵲. ex. l.illa.j. de dona. l.ſi quis argentum. non act󰵲. in rem: vt. j. plenius dicam. tex. in iudicium:vt.j.cõia.de le. l.j.⁊.ij.tex.de ducti ſunt.nõdũ tamẽ ſopiti ſententia vel amicabili cõpõne vt. d. l.pꝛox.in fi. Et ĩta no.. Il. non folum dãt foꝛmaʒ ft turis negocijs:vt.j.de le.⁊ conſti.l.leges.immo ⁊ interdum dãt foꝛmaz pendentibus negocijs nõdum fententía vel ami cabili compoſitione ſinitis: vt fi hoc in eis dicatur: vt hic.⁊ tale no. vobis.8.e.l.ſancimus.j.⁊. 8. l. pꝛox.in fi.⁊ ex his que dicta fant cafus ⁊ fummarías expõnem líttere potuiſtis per pédere. C Oꝛ ſegnoꝛi volo vobis examinare ouo fiue tria. Pꝛimo quie fit verus intellectus.Secundo volo cõtraris explicare que hirſute ⁊ intricate per dĩm Jo. ⁊ Aʒo.ſoluta funt, Tertio ſubijciã vna qõnem in legatis ⁊ fideicõ. nemo dubitat ꝙ he act󰵲.competunt ex teſtõ:⁊ rei ven.⁊ bypoteca: ria pꝛo cetería bonis:vt hic. ⁊.j. cõia de ĩe.l.j.⁊.ij ſed eligo vnam. ⁊ vna electa tollitur alia: vt. ff. de le.ij.l. cum filius. 5. varíje. In venditis ⁊ donatis quó non habet locum hy potecaria ⁊ rei ven.fed perſonalis ſolum? Rñdeo fic fi pꝛi / uatus donat vel vendit ⁊ non tradit ecclefie vel ciuitati:ec⸗ cleſis vel ciuitas eft pꝛiuilegiata:vt etiam agat ⁊ ét vẽdicet: ⁊ pꝛo illis rebus funt alia bona hypotecata.⁊ bec fuit opi⸗ nio Jod. ⁊ Aʒo. Sed contra banc opi. Joã.⁊ Aʒo. facit:qꝛ traditionibus « oſuẽ󰵲. ⁊c. ot.j. de pactis. l. traditionibus.⁊. f. de rei ven. l.ſi ager.⁊. j. de rei ven. l.ſeruum. Ad qð reſpon⸗/ dent ipfi: vt dixi. hoc eft pꝛiuilegium pꝛedictoꝛũ ſcilicet ec. cleſie « ciuitatis:vt in eis tranſeat dominiũ fine traditione. ⁊ hoc ar. huius.l.que loquit󰵲 in rebua venditis « donatis.⁊ poftea dicit in omnibus his caſibus.ſed regulariter eft otra vt ín.Lillís.fic ⁊ als eft ſpale:ot.󰶄.e.auẽ.ingreſſi. Odo. Itẽ q in p󰶄ſcriptione equiparantur legatis ⁊ ſideicõ. C Sʒ $m Jo. ⁊ Aʒo.quid fi aliquia pꝛimo ecclefie vel ciuitati dona uit oel vendidit ⁊ tradidit:que eſt potioꝛ pꝛima vel ſecunda eccleſia: Certe ſ󰶄m Joa. ⁊ Aʒo.pꝛioꝛ ecclefia vel ciuitas eft potioꝛ:qꝛ fuit in eam tranſſatum dominium: etiam fine tra. ditione.Sed certe dominus meus Ja. bal. dicebat contra. ⁊ bicebat'g eccleſia vel ciuitas habet perſonalem act.eyé, pto:vtree fibí tradatur.non aũt habex rei vendi. Et pꝛo bac fua opi.facit:q traditionibus « vſuẽ.⁊c.vt j. de pac.l.tradi tionibus. Et dicitur nudum pactum qð nó babet traditione rei annexam:vt.j.dicam. Item pꝛo bac fua opi. facit. j. de rei ven. l. ſeruum. Z. ff. de rei ven. l. ſiager. Iteʒ pꝛo bac fua opi. facit:qꝛ lex dicit ꝙ per traditionem factam ex cauſa babili trãſfertur dominium: vt. ff. de acqui.rerum do. l.traditio.vñ intelligebat qð hic dicitur:cũ vendiderit. ſub. ⁊ tradiderit, vel dicebat q dicit in fi.ín omnibus auteʒ cafibus refertur ad legatum ⁊ ſideicõ . nõ ad venditum vel donatum. vnde di cebat dominus meus Ja. bal. ꝙ fecunda ecclefia cui tradi tio facta eſt: potioꝛ eft pꝛima. ſic eft in pꝛĩiuato:vt. j. de rei v. l. quot󰵲.⁊. ff. de act.emp. ⁊ ven. l.ſi ea res. in fi. ⁊. ff. de rei ven. l. ſi a titib. Sed certe ſatis puto equam opi. Jo. ⁊ Aʒo, vt in telligatur in pꝛedictis caſibus in traditis vel non traditis: qꝛ hie equiparantur bí cafus. qꝛ bic videtur tribui pꝛiuile gium ecclefie vel ciuitati: vt patet in.fi. huius. l. ⁊ in pꝛincip. Modo circa. l.iſtam eft inſiſtenduʒ.hec. l. videtur tribue re pꝛiuilegiũ ccclefijs ⁊ ciuitatibus in pꝛeſcriptione.c.an. in.iiij.caſibus.ſed boc videt recipere multa ↄtra. Et pꝛimo videtur ꝙ nulla pꝛeſeriptio tempoꝛis currat ciuitati:qꝛ. l. vi detur dicere ꝙ nulla tempoꝛis pꝛeſcriptio iuri publico dʒ obſiſtere: ot. j. de operis pu. l. pꝛeſcriptio. l. tertis eſt. Ad fo^ lutíones cuiꝰ contrarij põt dici duobus modis. Et vno mõ ſic. nulla tempoꝛis pꝛeſcriptio iuri publico debet obſiſtere. ſub.ſolita.ſ.x.vel.x.vel.xx.vel. xl. an.⁊ fic intelligit.l.cõtra ria.ſed ius publicũ tollit󰵲 pꝛeſcriptione.e. an. vt hic. C Nel poteit dici fcóo modo eſt. ius pu.qð conſiſtit in oꝛnatu ciui⸗ tatio. vnde fi aliquis edificat in loco pu. nulla tempoꝛis pꝛe fcriptione tollitur: vt ibi. Eſt ⁊ ius pu. qð conſiſtit in iure: nullo tempoꝛe pꝛeſcribitur:vt.f. ne quid in loco pu. ſiat 1 vĩam pu. ⁊ fic loquitur. l. S. Et eft ius pu qð conſiſtit in pe titione in. iii. cafibus: iſtud pꝛeſcribitur. can. vt in. l na. Sacroſan,eccleſijs. 23 C Sed denuo ad. l.iſtam opponitur:⁊videtur ꝙ ius ciuile tantũ tollatur p󰶄ſcriptione.xxx.an.v󰶄t. ff. de diuer.⁊ tẽp.pꝛeſ. l. in omnibus. Ad cuius otra ſolutionem ꝗdam dixerunt q in. l ↄtra dicitur ꝑ. l. iſtam coꝛꝛigit󰵲:que ſolutio nó placet. qꝛ coꝛꝛectio legum eft vitanda: vt. j. de ap. l 5cipimus in fi. Alij dicũt ꝙ dicitur in. l. ↄtra ꝙ ius pu. tollit󰵲 pſcriptione. xx. an. verum eft regularíter.fallit tamẽ in.iiij.caſibus poſitis in. l. iſta:ĩ quibus nó pſcribitur iuri pu. minoꝛe ſpacio.c.annoꝑ. C Alij dicũt ius publicũ fifcale tollitur p󰶄ſcriptione. xx. an. vt in. l. ↄtra.ſed aliud eft in iure ciuitatum:qꝛ nõ tollitur mi, noꝛe p󰶄ſcriptione.c.an.vt in.l.iſta. Sed iſta folutio nó eft bo, na: vt. ff. de muni.I.ſi mile. Ael poteſt dici ꝙ lex otra loquit󰵲 in fuo caſu:qꝛ fi bona vacantia deferunt󰵲 fiſco:ex die ex quo delata funt ín fifcum:fifcue excludítur p quadriẽnium. vt.j. de quadri.p󰶄ſcri.l.ij.ſed ex die ex quo ceperunt effe vacantia excluditur p󰶄ſcriptione. xx. an.vt.ff. de diuer.⁊ temp. p󰶄ſ.l. ĩter quattuoꝛ.at.l.iſta loqtur in.iiij.caſibus.qꝛ loquitur in bere, ditate relicta ⁊ legato ⁊ fideicõ.⁊ in re vendita ⁊ donata:nõ tamé tradita p󰶄m Aʒo.vel 󰶄m Ja. Bal. in re vendita ⁊ do- nata ⁊ tradita. Sed denuo oppo.⁊ vídetur.L otra que vi detur velle p omne ius pub. vel pꝛiuatũ tollatur p󰶄ſcriptiõe xxx.vel. xl anno. vt. j. de p󰶄ſcri.xxx.vel. xl. an. l.omnes. Q7 Ad ſolutionem cuius otra poteſt dici pluribus modis. Et «no modo fic &m Pla. l.illa in oĩbus coꝛꝛigitur per.l.illam oẽs. ſed.l.illa ots cozzigit per iftam. l5 enim illa fit poſterioꝛ in oꝛdine.tamẽ eft pꝛioꝛ in cõpoſitione.qꝛ illa eft Anaſtaſij im peratoꝛis. hec Juſt. vnde coꝛꝛigit󰵲 illa p iſtaʒ:⁊ iſta per auc. quas actiones. Sed verius eft vt dicatis quod diĩcit.l.illa ꝙ ius pꝛi.vel pu.nõ extenditur oltra. xl. an. habet locum in alijs caſibus: ſed fallit in.iiij caſibus qui ponũtur in.. iſta. C Sed denuo ad. l.iſtaʒ oppo.⁊ videt o tollatur p󰶄ſcriptio ne. xx.an.vt.j.de fun.reipu.l.eum qui. li.xj. C Ad quod põt oici.ll.cótra loquitur in ſeruo pꝛincipis:qui p󰶄ſeribitur. xxx. an.bec autem.l.loquitur in rebue ciuitatum. Oꝛ ſegnoꝛi ſuper.l.iſta legitur vna auc.que incipit quas actiones C. vnde videatis eam. a ; Aas qꝗctiòes aucté. ö Ie | VUE // no2.c.anno.bec auc.reducit ſpacium. c. an. s DOM coꝛꝛigit. l. C. in. iii. caſibꝰ vt eccleſijs currat pſeriptio. ET Sed qd dicemus ín ciuitatibus:ꝗbus in lig 99 currebat pſcriptio. ꝑ. . C. c. an. at eccleſijs: nunꝗd idem cft. vt hec auc. coꝛꝛigat. l. C. vt ciuitatibus currat p󰶄ſeriptio ql. an. in illis.iiij.caſibus. ¶ Dixerunt quídam ꝙ non:qꝛ licʒ in eccleſijs fit coꝛrectum: non tamen ín ciuitatibus ínuent, tur coꝛrectum:qꝛ ꝙ non mutatur ftare non pꝛohibetur:vt.j. de teſtis oꝛ.l.ſancimus.⁊ qꝛ legum coꝛrectio vitãda ⁊c.vt.j. de app. l. pꝛecipimus . in fi. ⁊ fic magis erít pꝛiuilegiata ciui tas d$ eccleſia. Sʒ ſegnoꝛi in qõne iſta dicimus ꝙ hec.l. co?recta eft in ciuitatibus ficut in ecclefijo:cus magie fint pꝛiuilegiate ecclefie q󰵴; ciuitates.⁊ qꝛ vbi inuenit in diuer⸗ fis cadem ratio vel maioꝛ:idem ius debet ſtatui:vt.ff. ad. l. acquil.ſ.illud. Et ſcitis vos que eft ratio quare Juſti.tri/ buit eccleſijs ⁊ ciuitatibus in.iiij.caſibus pꝛiuilegiũ.c.an. Certe hec eſt ratio:quia quid pꝛodeſt eccleſie vel ciuitati q non pꝛeſcriberetur eis contra pꝛeſcriptionem.c.an.quia nullum inſtrumentum eft ꝙ duraret vſq; ad. c. an. quin a ver mibus vel a tineis roderetur. vnde reſtringitur per auc. vt bec conſtõ inter pꝛioꝛes cõſtõnes que locis venerabilibus tribuũtur. Sed denuo quero.quíd fi pꝛeſcriptio inchoa ta cft cõtra pꝛiuatum:⁊ ecclefia ſuccedit pꝛiuato: cuius pe^ ſcriptio tempoꝛis currit ecclefie? & (detur ꝙ currat ei pꝛe/ ſcriptio que currebat pꝛiuato:vt.j. de his quibus vt indig. l. polla.«.ff.ex quibus ca. in pof.ea.l.amplíue apud iuliam. ⁊. ff. de his quibus vt indignis.l.j. Econtra videtur ꝙ non currat ei pꝛeſcriptio minoꝛ. xl. ann. vt hic. Sed in qõne ifta poteit dici cp pꝛo tempoꝛe futuro vtitur ecclefia pꝛiuile- gio ſuo.pꝛo pꝛeterito non: vt. ar. ff. de iure fif. l.ſiſcus. ¶ De epiſcopis ⁊ clericis. C Et iſtã rubꝛicam ita continuabitis ad ſuperioꝛa. de re- bus ſacris ſuperioꝛi ti.dietum eſt:de quafi ſacris ⁊ de mini ſtris eccleſiarum nunc tractandum eft.« quía epi funt maio res miniftri: ponit de epis ⁊ alijs miníflrie:vt oe clericis. q quía alie funt ecclefie: vt monaſteria que babent fuos mi niſtros:ponit de oꝛphanotrophis.⁊ quía monachi degunt in eccleſijs ponit de mona chis.⁊ quia pzedíctí funt pꝛiuile giati:ponit de pꝛiuilegijs eoꝛum.⁊ quía clerici babent pe, culium: ponit de caſtrenſi peculio eoꝛum.⁊ quía ad epiſco pum pertinet redemptio captiuoꝛum ponit de redimẽdis captiuis.⁊ quía clerícieetantur nuptias contrabere:« per, mittitur eis nuptias contrabere ponit oe nupt󰵲.clericoꝛum vetitis ⁊ permiſſis. vnde dicit rubꝛica de epiſcopis ⁊ cle; ri. ideſt de maioꝛibus miniſtris. nam eft epe maio? miniſter. ⁊ dicitur eps ab epy qp eft ſupꝛa: quia quafi ſpeculum eft: vt dicitur in pꝛeſide:vt.j.de inhibẽ.pꝛiua. car.l.j.⁊ ponit de clericis. nam clericus eft miniſter:vt.j.e. l omnes. ⁊ oꝛpha⸗ notrophis ⁊c. iſta verba expone: vt expoſui vobis.ã. ti. pꝛo/ xi. UL illud qð in veteribus l. ⁊c. ⁊ aſſiſterijs. nam pꝛopꝛie di. citur aſſiſterium locus feminarum omnino laycarum oedi, catarum ad ſeruiendum oco:vt in coꝛ. auc. e.ti. . ſi quando monachis.pꝛopꝛie tamen dicitur monachus ſeruus dei. ⁊ dicitur a monos ꝙ eft vnus:vt.j.e.l.decernimus.⁊ pꝛiuile⸗/ gijs eoꝛum.ſ.pꝛedictoꝛum. nam epe babet pꝛiuilegium ⁊ alij pꝛedicti: vt. j.e.l.generaliter.⁊ auc.ibí ſignata.⁊ caſtrẽſi eculio.ſ.clericoꝛum. vnde ficut ꝙ querít aduocatus in aq, uocando eft quafi caſtrenſe peculium: ⁊ in eo poteft teſtari: vt. j. de inof. te. l. lti.ita clerici ſeculares poffi unt in eo qð querunt eis: qꝛ eft quafi caſtrenſe peculium: vt: j. e.l.ſacro, ſancta.⁊. l. cũ lege leoniana. ſʒ hodie ſecus eſt: vt in auc. ti. g. pꝛeſbyteros.⁊ de redimendis captiuis: quia redemptio captiuoꝛum pertinet ad epm: vt. j e. l. id qð.⁊. l. ſiquis ad oc, clinandam. ⁊ ponit de nuptijs clericoꝛum vetitis feu per, miſſis: quia aliqui pꝛohibentur contrabere nuptíae:aliqui non pzobibentur:vt lectoꝛes:vt in auctẽ.quomodo op. epi. 4 cleri.ad oꝛ. per. h. ſed neqs.«.j.e.l.cum qui pꝛobabilem.⁊ in auc. multomagis. Mi 3 ! D | e: In. l. iſta AV SN «xta ſanctiòez. tractatur € 8 de pꝛiuilegijs clericoꝛum:⁊ reſpicit ſecũdã 8 /4| Partem rubꝛice de clericis.⁊ illam partem dicens:domine impatoz dr nobis qꝙ eſtis ypianiffimus im, peratoꝛ.dixit imperatoꝛ quare vos dicitis hocꝛdicunt ipſi domine vos ſcitis ꝙ nos inuenimus quandas cõſtitutionẽ ab antiquis impatoꝛibus ꝙ nec nos nec mancipia noſtra deberemus fübüci nouis collationibus.ſed illa conſtitutio non bene ſeruatur nobis ab exactoꝛibus tributoꝛũ:qꝛ mini ſtri veſtri faciunt nos ⁊ mácipía noftra nouae ſubire colla; tiones rogamus vos vt vos faciatis qp nobis ſeruetur illa cóftítutio quibus clericis reſpondet imperatoꝛ:⁊ dicit.ego reputo me rpianum:« enum dico vobis:iuxta ſanctionem q; dudum meruiſtis ne vos « mancipis veſtra ſuſciperetis nouae collationes:nullus nofter miniſter coget vos ſuſci⸗ pere nouas collationes:immo immunitate gaudebitis imo plus dico vobis ꝙ milites noſtros qui vadũt pꝛo repu. per loca vĩa nõ ſuſcipietis:nec vos nec mancipia va. Tex. iuxta ſanctionẽ.i.legem. Tex.vel conſtitutioneʒ.⁊ ſubſtõnẽ quá nó habemus.ſimile no.8.ti.ꝓqi.l.illud. EA el potefl dicĩ ꝙ dicit de illa qua habuiſtis..ti.ꝓxi.l.pꝛoxi.l. placet. Tex. quá dudum ideſt retro. Tex.meruiſtis.o vos epiſcopi ⁊ cle rici Pm quoſdã.ſed vos dicatis meruiſtis vos clerici:qꝛ cle ricíe non epiſcopis loquitur impe ratoꝛ conſtantinus q fuit pꝛimus imperato? rpianue:vt.j.oe natu.li.l.dicit.hoc etiaʒ aperte patet ex inſcriptione legis que dicit.imperatoꝛ An. toninus auguſtus cõſtantinus omnibus clericis ſalutem.⁊ in his inſcriptionibus nõ modica eſt vtilitas:ſed magna.⁊ exponatis:meruiſtis:vel a me vel a retro pncipibus. Tex. nullꝰ.ſ.miniſter noſtervel eyacte? tributoꝛũ. Tex.nouis col latiõibus ideft pꝛeſtationibus collectis. Tex. obligabit ſcʒ vos. Tex.vacatione.i.immunitate. Tex. gaudebitis ab om nibus ſoꝛdidis muneribus:⁊ extraoꝛdinarijs:vt.j.l.pꝛoxi. aperte pꝛobatur.Tex.pꝛeter ea.q.d.pꝛeter pꝛedictaʒ immu nitatem que antiquitus conceſſa fuit:habetis.⁊ aliam. Tex. neq; hoſpites ideſt milites vel beruarios euntes per loca veſtra.Tex.ſuſcipietis ſcilicet inuiti extra oꝛdinẽ vos cleri ci. Oꝛ ſegnoꝛi no. hic plura no. Pꝛimo not. qꝙ in larga fi gnificatione appellatione ſanctionis cõtinetur quelibet im perialis conſtitutio:ſiue imponat penas fiue non: ſic. ⁊. d. ti. pꝛoxi.l.ſancimus. Sed ſtricte ⁊ pꝛopꝛie dicitur ſanctio que pꝛecipit aliquid fieri:⁊ fi contrafiat imponit penam:vt. ff. de penis.l.ſanctio legum.⁊. ff. de rerũ di. l.ſacra loca.6.j.ín fi.⁊ inſti.de rerum di. . ſacra quoq;. In largiſſima tamen ſignifi catione dicitur ſanctio compilatio alicuius libꝛi:vt totus codex: vt no. .de iuſti.co.compo.ibi colligentes in vnã fan ctionem. Item aliquando dicitur ſanctio ín largiſima ſigni ficatione: totum coꝛpus iure: vt ſumitur in probemio ffoꝛñ. ibi omnem reipu. ſanctionem ⁊c. Item no. hic hm no. ꝙ cle rici ⁊ mancipia clericoꝛum non debent nouis collationibꝰ aggrauari: vt. j e. l. pꝛoxi.⁊ in conſtitutione federici ibi pofi ta. do.ficut nec eccleſie: vt. . ti. pꝛoxi.l.placet. vnde eft ar. contra pꝛelatos eccleſiarum ⁊ epiſcopos ⁊ archiep󰶄os qui aliquando volunt clericis ſuis indicere q8 non poſſunt: vt j. no. in rubꝛo ⁊ nigro. Item no. tertiũ not. ꝙ qñ milites ⁊ beruarij faciunt tranſitũ per aliquem locum: in eccleſijs in, uitis perfonie eccleſiaſticis non debent hoſpitari.ſed illud de conſuetudine non ſeruatur. Sed ad vltímum dictum huius.l. oppo.⁊ videtur diuinam ⁊ humanam ſcripturaʒ. 4 ſtatim iure diuino vi ꝙ clerici ſuſcipiant hoſpites. na ait Paulus vos inuicem bonitatem ⁊ hoſpitalitatem ſectan- tes. Item vio humanam ſcripturã:qꝛ munus hoſpitis ft ſcipiẽdi cft primoniale:vt.ff de mu. ho. l. hi q.6.mun? bo. ſpitis. 2. l. vl.⁊.j.ð mu.pfi.l.iij. ⁊.l.ẽt. li.. Si munus bofpít; ſuſcipiẽdi patrimoniale eſt:ergo ecclefia ⁊ cleríci ſuſcipiũt hoſpites. nam canonicae illatiões ſubit ecclefia ⁊ perſona eccleſiaſtica. vt. d. titu.j.l.placet.⁊.j.e. lde his. C Mꝛeterea quid plura lex dicit ꝙ ab hoſpitis fufceptióe alique pfone non excuſank: vt ff. de mu. ⁊ ho. l. munerum. h. pe. ⁊. ff. de va. mu. l. ſunt mũera qd 8 eft qð dicit imꝑatoꝛ nofter ↄſtantinꝰ vig ſomniauerit in ꝑnaſo: C Rñde:triplex € hoſpitalitas. vna que fit materie cã: vt recipiẽdo pauperes ⁊ infirmos ⁊ egenos ad honoꝛẽ dei: ⁊ bác bofpítalitaté tenent ſuſciꝑe ec cleſie ⁊ clerící. de iſta locut? € paulus:⁊ ad boc ét accedit J. l. pꝛoxi.Eſt ⁊ ſcda hoſpitalitas:vt cum bofpítant non pau ; peres fcd i peres fed diuites ⁊ opulentos. Et bec eft duplex:qꝛ quan- dogs eft oꝛdinaria ⁊ patrimoniale munus vt cus imperato? vadit ad expeditioneʒ « mandat q vnuſquiſq; per ſua loca fufcípíat milites ⁊ archarios. hoc cafu f uſceptio hoſpitis ẽ oꝛdinarium ⁊ patrimoniale munus 2 pꝛopter publicam vtí litatem boc cafu nullus fe excuſat. ⁊ fic loquuntur. ll contra rie. ⁊. de excu.mu.per totuʒ. li.. Aliquando non funt oꝛdi Taria puta cũ milites ⁊ archarij pꝛincipis deputati ad vnũ locum vadunt de loco ad locus:« volũt hoſpitari in aliquo: ocorcligiofo:boc cafu inuiti clerici non tenentur bofpita eos: vt pꝛobatur. j. l. pꝛoxi.⁊ ita debet intelligi hec.l.vt.⁊ de mu. ⁊ ho.l.muneruʒ. d. angariarũ. C €1el dicatis. licet bofpítía fufceptio fit patrimoniale mun? ⁊ ab omnibus fit ſuſcipiendum:tamen pzopter f, pãle beneficium buíue.l.cle riei fe excufant.fic « alij qui ſpale pꝛiuilegium habent excu fantur:vt funt milites veterani:⁊ pbí:« artiũ pꝛofeſſoꝛes: vt ff. de mu. ⁊ ho. . lt. S. pe. ⁊ vlt. ¶ E el poteſt dici alio modo ſuſcipiuntur hoſpites ex voluntate c ex neceſſitate.ex volun tate vt pauptree ⁊ egeni.⁊ de tali hoſpitalitate loquitur di- uina leriptura. poſpitalitatem pꝛeuenientes. ⁊ boc eft q tũ ad deũ (s qtũ ad ius nrm fuf, cipiũt fi volũt.Eſt aũt hoſpitis ſuſceptio neceſſaria:vt ſagittarij ⁊ milites pꝛincipis qui ca; dunt de loco ad locum ⁊ illos bof pites nõ ſuſcipiũt clerici. dw 5,72. pioꝛ reſpicit illã partem rubꝛice de pꝛiuile, Maeüs clericoꝛum. ⁊ in. l. iſta dicuntur tría pn T Zenter simo pꝛecipit imperato ꝙ omnis iniuria indebite conuentionis ⁊ ois impꝛobitas intque exactionis repellatur a clericis.⁊ nó fu^ beant f oꝛdida munera.⁊ cu5 negociatoꝛes vocantur ad ali⸗ qua pꝛeſtationẽ: banc non ſubeant clerici. C Secundo di- cit:ſi clerici honeſte viuendo ⁊ ex honeſta mercatura vel ex aliqua pꝛouiſione querunt aliquid: ilud debent in vfu pau perum conſumere. non autem debent conſumere in iocula; toꝛibus vk ludere ad aʒardũ. ¶ Tertio dicit cp ficut ipfi cle tici babent immunitateʒ ne ſubeant ſoꝛdida munera nec ét extraoꝛdinaria:ita eoꝛũ homines qui exercent aliquas mer caturas habeant pꝛiuilegium ꝙ non ſubeant ſoꝛdida mune ra. Item ficut clerici babent immunitatem ita eoꝛum vro, res ⁊ eoꝛuʒ liberi fiue maſculi fiue femine ſint. hoc dicit iſta Vittcra. (77 Aideatis littere expoſitionem. Tex. omnis a cle ricis indebite conuentionis:ſub.circa ſoꝛdida ⁊ extraoꝛdi⸗/ naria munera. Tex. eos.ſ.clericos. Tex. ⁊ cum negociato⸗ res. ſub. laici.Tex.vocantur.ſub.a repu. Tex. his vniuerſis ſcilicet clericis.¶ C Ande not. ꝙ veri clerici non vocantur ad munera negociatoꝛum fed ficti ſic: vt. S. ti.pꝛoxi. l. qui fub pꝛetextu.Tex.ſiquid eni. Incipit ſcdʒ dictũ. Tex.per ſymo nia.i.parce viuendo queſitum.⁊ iſtud parce bodie habetur odio.nam cum eis non ſuffciat babere de vno ferculo car: ntus:ipft volunt babere de. iiij.ferculis. T ex.conſcientia. ¶ Cinde nota ꝙ domini clerici poſſunt exercere honeſtaʒ mercaturam:quia bene poſſunt emere animalia clerici ⁊ vẽ dere lanam ⁊ cafeum:« in boc nullum malum facíunt.fed fi ipfi bomini cleríci vellent dare ad vſuras boc effet malum: nec placet deo nec legibus: vt.d.ti.pꝛoxi.l.qui fub pꝛetextu. Tex. opoꝛteat. non autem dandum eft ioculatoꝛibus ⁊ expo nunt pꝛudentes viri.miniſtrari opoꝛteat.i.neceſſe ſit.ſed io/ culatoꝛes exponunt.operteat.i.opoꝛtunum eſt.Tex.ergaſte rye ideft ſtationibus.quia qð noe vocamus ſtationem l. vo cat ergaſterium. vnde dicitur ergaſterium ab erga ꝙ eft ope ra: ⁊ ſteron o eft ſtatio. Tex. vel tabernis hoc nomen taber na non fumitur ita ſtricte in iure noftro ficut in vulgari dici mus: qꝛ in vulgari ſumitur tantum pꝛo caupona.fed fm.1l. noftrae vocamus tabernã quálíbet oomum fiue tabernacu lum. grã habitatiõis factã feu negociatiõis exercẽde.ſic ſu· mit󰵲. f. de iudi.l. hes abñs. 6.3. Tex. id religiõis.ſ.pauperũ. C Añ no. ꝙ fi dñi clerici hñt aliꝗd qð ſupeſt eis vel etiam aeꝗſiuerũt pcc viuẽdo vel ab honeſta mercatura. q nõ dñt illud dare ioculatoꝛibus vel ꝑentibus eoꝛũ: vel facere fieri caſtra de eo qð ſupeſt eis: imo debẽt dare pauperibus ⁊ ad boc acceqit.j e.l.ſi quis ad decli. Tex. verum etiam. Inci/ Epiſcopis ⁊ clericis. 24 pit tertium dictum.q.d. nõ folum clericis damus pꝛiuilegia verum etiam «C. Tex. hominibus eoꝛũdem.i. familiaribus eoꝛũdem:vel ſeruis eoꝛum fi ſeruos habent.Tex.a.p󰶄dictis ſ. clericis ⁊ eoꝛũ hominibus. Tex. ad perangariam pflatío, ne5 que dicatur perangaria pꝛeſtatio dicitur.S.ti.j. l placet. C Oꝛ ſegnoꝛi ex iſto tertio dicto no. qv clerící a muneribus ſoꝛdidis funt immunes:vt ⁊ ecclefia: vt. S.titu.j. l. placet. ¶ Item no. ꝙ que pꝛiuilegia babent domini clerici. cades pꝛiuilegia habent ſeruitoꝛes eoꝛum qui ſunt in operis eoꝛũ ⁊ eoꝛum vxoꝛes ⁊ líberi eoꝛum fiue fint mafculi ſiue femine ⁊ ad iftud accedit.ff. de pꝛofeſſ.⁊ medi. ſ.vlti.⁊ fic eſt.l.iſta in ar.q; eadem pꝛiuilegia que babét ſcholares:eadem pꝛiuile. gia debent habere ſeruitoꝛes eoꝛum ex perſona eoꝛum.⁊ ad iftud accedit.j.ne filius pꝛo patre vel pater pꝛo filio con. in conſtitutione habita fuper hoc diligenti. C Item no. q. l. ifta in eo ꝙ loquitur de vxoꝛibus clericoꝛum « liberis eoꝛũ loquítur fm conſuetudinem oꝛientalem. nam liber iſte fuit factus ín partibus oꝛientalibus. nam clerici oꝛĩẽtalis eccle fie babent oxoꝛes ⁊ liberos.nec volunt emittere votum ca. ſtitatis.ſed cleríci oceidentales iſti emiſſerũt votum conti; nẽtie ex quo funt in ſacris.qꝛ nó poffunt babere vrozes. fe, cue fi nó eẽnt ín ſaeris:vot.j.e.l.⁊ in aut. młtomagis. C CTel potefl dici qð dicit hec.l.de vxoꝛibus « liberis cozum:eft in telligendum de his clericis qui nó erát in ſacris. C 2? fe, gnoꝛi fup.l.ífta habetis ſignatã quandã nouã oftónem quá fecit ds Impatoꝛ Federicus iunioꝛ q deceſſit. . cc. xx. c tꝑe fue coꝛonationis apud romã edidit iftam ↄſtitutionem que fuit edita anno dñi. M. cc.⁊ incipit, Iteʒ nulla cõitas. ——— 2 i Hec cõ 576 nulla cõitas. uso 23) cozzigit.l. C. immo coadiuuat ⁊ auget. l. C. ⁊ dicit duo. PMꝛimo pꝛecipit ꝙ nulla com munitas vel perfona publica vel puata dʒ ( ccogere clericos ad exactiones collectarus fiue ad extraoꝛdinaria munera. ¶ Secũdo oícít.fi aliquis contrafecerit tenetur reddere acceptum ín triplus:« banno imperíali ſubijcietur:a quo non extrahetur niſi ſatiſfecerit. Tex. ꝙ ſi.incipit ſcd󰶄m dictũ.Zex.fecerit.ſub cõtrariũ. Tex. tripli.⁊ ita no.ꝙ hic imponitur pena tripli.ſic « inſti.de act. H. tripli. Hel pot dici q in ifto triplo eft rei perfecutio.c ad iſtud con coꝛ.extra de immuni.eccle.c.nõ minus. ⁊.c.ad uerſus.⁊ dixi plene in. l. placet ⁊ ad iftam etiam cõſtitutionẽ accedit extra de ſen.excõ. c. nouerit. | E his clericis. ain 8 *perato?loq d tur pzefecto pꝛetoꝛio ⁊ ponit in hac. l. a qui bus muneribus clerici non excuſent󰵲. Et di cit ꝙ clerici pꝛouinciales de ſuis pꝛedijs d poſſidẽt pꝛeſtant tributa.nec fua pꝛedia nec aliena poſſunt clerici excufarevt nõ p󰶄ſtent tributa. C Tex. de his clericis tua. ſicut dixi imperato loquit󰵲 pfecto pꝛeto rio.q.d.nõ dñt excuſare pdía alioꝛum: vt. S.titu.pꝛoxi.l.qui ſub pzetextu.immo nec fua debent excuſare: vt non pꝛeſtẽt tributa:vt.S.e.l.ſacro.ſ. Tex. tranſlatione. ¶ Mot. in.l.iſta duo no. Mꝛimo not.ꝙ domini clerici eytraozdínaría mune ra ⁊ ſoꝛdida non ſubeũt:vt.S.e.l.j. honeſta ⁊ diuina ficut eff. munus tributoꝛũ: ſubeũt vt hic. ⁊ dixi plene.S.ti.pꝛoxi.l.pla cet. Item not. hic vnũ not. qð nó placet clericis:ꝙ rone fundi qué ipfi poftident funt ſubiecti imp io in tpalibus. vñ fi ipfi poſſident vnã vineam: ita debent p󰶄ſtare tributa de illa vines ficut laycus: qꝛ in tẽpoꝛalibus funt ſubiecti pꝛincipi: vt hic. ⁊ in aue. quõ opoꝛ.epi. ad oꝛ.per. in pꝛin. vñ de vinea quam poffident oííi clerici debent coꝛam iudice ſeculari rj; pere. ſed in ſpũalibus funt exẽpti oiii cleríci a iuriſditione impij. C Ende no. ꝙ ſoli clerici puinciales de pꝛedijs que poſſidẽt dñt ſoluere tributa ⁊ nõ italici qð ex eo appet duʒ oicit lía, vniuerſos nãqʒ clericos poſſeſſoꝛes dumtaxat pꝛo uinciales. ſed clerici italici nó pflant tributa de ſuis Pdtia: q nec laycí de ſuis pdljs italici pſtant tributa cus italia no fit pꝛouincia fed puínciarus dñja:multofoꝛtius clerici ⁊ ad Rochi didra oa aeg : 9 ius italicũ: vt. ff. de cẽfi. lj. ⁊ yit. Sed tii dicũt domini pꝛouinciales ꝙ (icut cleríci pꝛouinciales de ſuis pꝛedijs pꝛeſtant tributa: ita ceteri clerici italici de ſuis pꝛedijs pꝛeſlabunt tributa. Et bunc fuum errozem pꝛobãt his. ar. ſlatim per quandam generalitatem.qꝛ dicit.l.ꝙ trí, buta ſunt a poſſeſſoꝛibus exigenda:ergo omnes poſſeſſo. res fiue italici fiue pꝛouinciales pꝛeſtant tributa:vt.j.ſine cenfu.vel reli.fundum compa. non poſſe.l. vlti. Item pꝛo⸗ bant hic alio ar.licet olim eſſet diia inter mancipia ⁊ nec mancipis.i.inter res pꝛouinciales « italicas:tamen bodie ſublata eſt:vt.j.de vſuca.tranſfoꝛ.l.vnica. Item pꝛo fe indu cunt. l. iſtam que dicit vniuerſos nãq; clericos poſſeſſoꝛes dumtaxat.ſ.tam pꝛouinciales ꝙ󰵴 italici: qꝛ poſſeſſoꝛes foU, uunt tributa non illi qui non poſſidẽt cum a poſſeſ. ⁊c. vt. ff. de pac. l inter debitoꝛem.⁊ ita poteft püctuarf.Lífta qp faci^ at pꝛo pꝛouincialibus:⁊ ꝙ faciat contra pꝛouinciales.ſed verioꝛ eft opinio vt dixi clerici ⁊ ita italíci nó pꝛeſtant tribu ta de ſuis pꝛedijs:qꝛ fi layci italici de ſuis pꝛedijs «C. Nec ob. l lla omnes. j. ſine cẽ.vel reli. qꝛ q ibi dicit󰵲 omnes.ex- ponitur.ſ.pꝛouinciales non italicos. ⁊ ita illavniuerſalis in particularem reſoluitur: vt cum dicitur omnis homo timet in mari.ſ.ĩbi exiſtens. Item cum dieimus omnis homo vi- det.ſ.hñs oculos. Item cum dicimus omnis bomo diligit filium.ſ.hñs filium. Item non ob. ꝙ ſublata eft differentia inter res pꝛouinciales « italicas: qꝛ verus € qð ad quid:nõ quo ad omnia: qꝛ in certis cafibue conueniunt ⁊ in certis diſcoꝛdant. in duobus ↄueniũt:qꝛ ficut italiei funt oomíni per traditionem fibi fcàm:ita pꝛouinciales.ſed diſcoꝛdant in alio:qꝛ domini pꝛouinciales ſunt tributarij:non italici. , Sficialee ratiöales. que nö poffunt clericati.z hec. l. ponit.iiij. : pu. ſiue ſubiecti ex pꝛicipali neceſſitate:nõ pũt clericari.⁊ fi clerícant ad pꝛiſtinã ↄditionẽ reducunt, ¶ Secundo dicit ꝙ fi officiales nó funt aſtricti rõcinijs vł neceſſitatibꝰ pmipili:poffunt clericari de volütate curie cui "à funt aſtricti: « in pñtia iudicio. (T Tertio oic ꝙ ſi occulte clericantur:ſi ipfi habẽt liberos:oue ꝑtes ſeruantur libe: ría:« tertiam retinent pꝛo eccleſia. ſed fi nó hñt liberos fed pꝛopinquos: due ꝑtes ſeruantur officijs.i.curie in qua mili tant:⁊ tertiam fibirctinere poſſunt. hoc dicit iſta. l. C Tex. officiales rationales. ⁊ dicetis ꝙ officialis eft nomen gene, rale.rõnalis eft ad quẽ ꝑueniebat pecunia publica.⁊ de ea tenebantur reddere rónes domini pꝛouinciales. C Oꝛ fe, gnoꝛi hẽtis hic ꝙ officíale nó pfit clericari. Sed. l. videtur cõtra.j.e.l.ſiquis emerſis ſtipẽdijs. C Ad qð vos dicetis pluríbue modis. Et vno mó ſic. officiales nó poffunt cleri, cari clá ⁊ occulte: vt hic.palã ſic:ſiue fint aſtricti rõcinijsot ibi. Ael dicatis g € duplex officíus pꝛimipili.vnum eft: pꝛimus poꝛtat pilum in acie contra hoſtes:⁊ talis non põt clericari.eſt officium pꝛimipili ꝙ aliquis fit iuſticiarius:vt eſt ín regno apulie: ⁊ iſte talis fi non eft aſtrictus curie pa» lam de volũtate ſuperioꝛis clericatur vt indicat lra ſequẽs. CAA el poteſt dici.officiales durante officio non clericant fed depoſito officio fic.« de iſto pꝛimipi lo agitur.j. de offi, pꝛimipili. . j.⁊. ij. Tex. poꝛtiõe retéta:vt eccleſia hẽat íllam, C Oi ſegnoꝛi in. l.iſta no. ꝙ aliquid permittitur fierí palã qd nó ꝑmittit fierí clas.« ad íftud cõcoꝛ .f. de admi, tu. l. nõ exiſtimo . ff. de ritu nupt. l. vlti. f. de pollicitat.l.j.⁊. l. fi quis. ⁊ ita habebitis hic ꝙ vbi officíalíe non habʒ liberos: reſpu. habʒ duas ꝑtes:eccleſia tertiã. C Dʒ. .. videtur con, tra. S.ti.pꝛoxi.l.ſancimus.ij. bi videt󰵲 innuere ꝙ refpu.nibil octrabit exquo nó oetrabít drtà de relictis ecclefie, C Ad qð vos dicetis ꝙ hic loquitur qñ officialía clericat:qa tüc eccleſia h tertiã: ⁊ curia babs duas ꝑtes.ſʒ . l illa loquitur in dõatis ⁊ relictis ecclefie in ꝗbꝰ curia nó àtrabít quarta, C Oꝛ ſegnoꝛi. ſup. Uiſta pabetis ena auc. íncipit.fs neq;. d neas Auctenti. f Auẽ . iſta coꝛrigit. l. C LC. aliqñ 1 n . C. qꝛ. l. C. aliqñ permitte bat officialẽ fierí deridifs b Abb offi ſcaſus. Mꝛio dic. qp officiales ⁊ rónalee rei cialem durante officio fierí clericum. Et bec auẽ. tria dicit C Mꝛimo dicit ꝙ curialis aut officialis nó debet fieri cle ricus ne ex boc ciuilis tumultus oꝛiatur.⁊ fi fiat clericus ꝓ pꝛie foꝛtune reſtituatur. Secundo dicit ꝙ in cafu officía lis vel curialis poteſt fieri clericus:ſi in domo agebat vitaʒ eccleſiaſticam:⁊ egerit non minus. xv. ann. nam tunc poteft fierí cleríc?.« hoc cafu fifcue ⁊ curia vẽdicabit tres partes: quartam vero habebit ecclefia. boc eft verus fi perſeuerat ín clericatu.ſi non perſeuerat:ſed accipit vxozem vel oucít concubinam:ipſe ſubijcietur oneribus curíe.lícet ipfe fue rit oꝛdinatus clericus in tali gradu qp ipſe nunc non pꝛobi beatur ducere vyozem.« idem eft in quolibet alio qui efficit clericus: vt fi recedat de clericatu reddatur fue curie. oi^ cit. Tex.ſʒ neq;. iſta funt verba 3jr.vtínnuat ꝙ in. l. C. in ca fu permitte batur curialis clericari qo in iſta auẽ.pꝛohibet󰵲. Tex. vendicantis.immo videtur qp nihil:vt.S.ti.pꝛoxi.l.ſan cimus.ij.Solutio yt ibi dixi.Tex.pꝛopꝛie foꝛtune.i.curie. Tex. non pꝛohibetur.vt q2 lectoꝛ. Tex. fuerint.licet nó eẽnt curiales.Cex.reddat󰵲.ſub.inuitus.⁊ eft bec au. in coꝛ.auẽ. eo. ti.. fed neq; curialem. I quis non dicaz. iu 1 / LIS g 00 (A etur reſpicere illam partem rubꝛice.de af 6 N˙»nſiſterijs.⁊ dicũtur pꝛopꝛie aſſiſteria loca vbí "ca | moniales vel vidue moꝛantur. Et in.l.iſta i: —3 oi.fialíquíe vadit ad aſſiſterium mulierũ ⁊ non rapit eas: ſed attentat coorüpere cá matrimonij vel con cubinatus: iſte debet capitalẽ penã fubire.boc dicit nra. l. ¶ Aidete lram.Tex.ſi quis nó dicam. hoc verbum põt le. gi noialite r:vt hec dica buius dice.i.monacha.⁊ tunc lege. tis ita lĩam.ſi quis nó rapere dicã.i.virginẽ monialẽ nondũ velatã:ſed attentare auſus fuerit:capite puniat «cq Cel pót legi verbaliter:⁊ tunc legetis ita.ſi qo ſacratiſſimas vir gines.i.monachas deo dedicatas:yel velatas:nõ dicam ra pere ꝙ plus eſt:ſed attentare matrimonij caufa vel concubi natus vel alterius coꝛruptionis.ſubaudiatis. capitali pena ferietur.als feriatur.Et ita no.g ſiẽ aliquis pꝛohibetur ra, pere virgines.i moniales:ita pꝛohibetur attentare.⁊ fi 5fa cit patitur penam capitalem.⁊ ad hoc facit.j.e. l. raptoꝛes.⁊ de rap. vir.l.raptoꝛes. Sed ad.l.iſtaʒ oppo.⁊ ſignatur 5 hic dicitur.ſi laycus vadit ad mouaficríum monialium ⁊ dicit monache: ſi vis exire de monaſterio accipiam te in vxoꝛem: qp ipfe debet decapitari.⁊ fic nó folum qui perficit immo attentat punitur. Sed videtur ꝙ non puniatur conatus ſi in iuria nullum habuit effectum: yt. ff. ꝙ quiſq; iuris. l.j in fi. qꝛ. l. dicit q cogitationis penam nemo meretur:vt. ff. de pe, nis. l. cogitationis. Ad qó quídam dixerunt: regulariter ſi iniurioſus conatus non bs effectum nó obeſt: ⁊ nemo me retur pena cogitationis:vt ibi.fallit hic. C Iteʒ fallit in eo qui fügit ad eccleſiam:vt.j. de his qui ad ec. cõfu.l.pꝛeſentĩ. Item fallit fi aliquis attentauerit coꝛrumpere feruuz meũ: vt j. de furtis . l. ſi quis. Item fallít fi quis attentat commit, tere crimen leſe maie.vt.j. ad. l. iul ma. l. quiſquis. Iteʒ fallit in eo qui attentat ſollicitare nuptias alienas:vnde cuſtodi- ant fe illi qui vadunt eum dominabus ad doꝛmiẽdum: vt f. de varije ⁊ extraoꝛ.cog . l.j. in pꝛin. C Sed verius eft vt vos dicatis aliud cft cogitare tantum: ad actus non pꝛocedere aliud eft cogitare ⁊ ad actuʒ pꝛocedere: vbi aliquis cogitat tantum ſed non agit:qꝛ non peruenit ad actuʒ non punitur vt in. l. d. vt eſt in ſcholaribus q cii vident dominas cogitãt nó cogitãda.⁊ fic incidunt in laqueũ cogitatiõis.ſʒ qꝛ pꝛimi motus non ſunt in ptãte nra fed nature: vfi non tenẽtur. Si autem alíqe cogitat ⁊ ad actũ puenít:vt rapere eogitat « ad actum pꝛocedit: dum attẽtat eam babere cà matrimonij:nec ftat per eum: vñ pꝛo cóplecto 05 haberi: vt. ff. de reg. iur. l. iu re ciuili.⁊ qꝛ in delictis volũtas ſpectatur non exitus: vt. ff. ad. l. coꝛ.de ſic. l. diuus. ¶ Et ad ſolutionem huius ʒ󰶄rij ⁊ et plene liqueat iſte ar.íta cõſueui diſtinguere. aut aliquis co, gitat delinquere ⁊ agit « perficit aut quis cogitat delinque re nec agit nec perficit. aut agit ⁊ perficit fed non cogitat de linquere:qꝛ caſu ⁊ furoꝛe delinquit.aut nec cogitat nec agit nec perficit:⁊ fic quadrimembꝛis eft na diſtinetio. ¶ Di «itur alíqe citur aliquis cogitare delinquere agere ⁊ pficere : vtfacitit iniqui bomínes quí cogitant perpetrare crimen homicidij adulterij ftupzt-poftea vadit cum iſta cogitatione occidit eum vel cõmittit adulterium vel ftupzum, bic debet puniri pena legalí:vt.ff.ad lege coꝛ.de fic.Loíuus. ad boc facit: Q? publice itereft «c.vt.ff.ad lege aquíl.Líta vulneratus . in fi. ⁊. ff. de fide inſtru. i. ſi quis a reo. q. id quod vulgo. ⁊ .ff. de iudi.l.ſi longius. 5. j.. j. de penis. l.qui oꝑis.⁊ vt pena vhi? ſit metus multoꝛum: vt. j. ad leges iul.repu.l.j. ⁊. ff. de penis le. aut oamna.G.craffatozeo. fed ii pena non eſſet.l.determi nata tunc committitur arbitrio iudicantis qua pena punt, ri debeat:ot. ff de effrac.⁊ expi.l.j. S. j. ⁊.j. de penis. hodie. Si aũt qs cogitat nec agit nec perficit:vt in bominibus qui volunt adeſſe ſpectaculis: obi eft multitudo maſculoꝛũ ⁊ feminarum.fed tamen nó decet bonum virum adeſſe ſpe⸗ ctaculis.iſte cogitat nec agít nec perficit, delinquit venialí, ter q tum ad oeum.non tamen ditum ad ius punietur:quía bmi motus non funt in poteſtate noftra: vt in. l. contra. ff. de penis. l cogitationis. ¶ Si aute cogitat ⁊ agit: fed nó per, ct vt erat hic qꝛ cogitauit coꝛrũpere vel attentare: perue. nit ad actum:q? locutus eſt cum ea: ſed non perficit: p fub: diſtinguo. aut non perfecit qꝛ non potuit: aut nó perfecit qe nó vult. p󰶄mo cafu cá non ꝑficit qꝛ non põt: ſed libẽter vellet fi poſſet: habet󰵲 hoc pꝛo facto in fuí pꝛeiudicium ⁊ punit pe na huius. l. cum ſuis fimilibus. fic intelligitur.ff. de varijs e (1302. co. l.j. in pꝛin.⁊.j.de his qui ad ec. confu.l.pꝛeſen⸗ ti. ⁊. j. ſi qua pꝛe.po. l.j.⁊. j. de furtis.l.ſi quis feruó. In fecit, do caſu cum non perficít:qz nó vult: poffet tamen fed peni» tet:bic indubitanter dicẽdum eft ꝙ venía eft dignus. vnde qui fallam monetam incipit cudere ⁊ penitet: venia dignus elt: or f. ad legẽ coꝛ. de fal. l. qui falſaʒ. ſed fallit in cafu in le uioꝛibus crimibus: vt fi alíqe ĩpetrauit 5 alte ius iniquũ: hic cogitauit ⁊ egit:nõ tñ perfecit.qꝛ qui ↄceſſit non hʒ ius ꝑcededi. vñ ꝙ obfuit conatus ⁊c. vt. f. ꝙ cuiuſq; xniuer. Lj. in f. Si aũt quis egit ⁊ perficit fs nó cogitat: vt poteſlis vi dere in boibue qui funt ebꝛij:qꝛ credit bomo ꝑcutere galli, nam « pcutít hoĩeʒ in oculũ.agit ⁊ ꝑficit (5 nó cogitat. hic fi e(t infans vel furioſua venía dignus eſt:qꝛ infantes excuſat imbecillitas cõſilij:vt.ff. ad. l.coꝛ.de ſic.l. q infans.⁊. ff. ð rei vél.g infans.⁊.ff. de admi. tu. l.vl.⁊.j. ð fal. mo. l. j. ⁊ qꝛ volü tas ⁊ pꝛopoſitũ diſtinguit maleficia:vt.ff de íniur.l.qui iniu riam.in pꝛin. Si autẽ eft fane mentis nó excuſatur oino:fed minoꝛem penã ſuſtinet: vt. ff. de penis. l. reſpiciẽduʒ. f. delin quunt.⁊. ff. ad l.acquil.l.ſciẽtiam. 5. qui cum aliter.⁊ a in. l. coꝛ.de ſic. lata culpa nó cóparat dolo:vt.ff. ad. l.coꝛ.ð ſic.l.j. ¶ Si aũt nec cogitat nec agit nec pꝛeficit nõ punit regula riter qz non deliquit:ot.ff. de penis. l. abſentes.in p󰶄n.ſʒ boc videtur eſſe ridiculoſum ni(i in exemplifices:vt pꝛopter oc; lictum patris nó puníatur filius vel ecõtra:vt.j. de penis. l. ſancimus.⁊.j ne filius pꝛo pa. vel pa.pꝛo fi. cõ. in rubꝛo « in nigro. ſed boc fallit in crimine lefe maie. quia repellit a fuc; ceſſione.vt.j.ad.l.iuliam maie.l.quiſquis. Itẽ fallit.j.de pzi, mipil. l. vltima. lib. i;. Iz Reſbyteros. an da N y De buitur pꝛiuile Sium clericis. Et dicitur in.l.iſta ꝙ clerici Ap habent immunitatem perſonalium nume: ue ſint p󰶄ſpyteri:ſiue dyaconi:ſiue fubdya 2 coni:ſiue exoꝛciſte:ſiue fintlectoꝛes:ſiue ho ſtiarij. hoc dicit iſta. l. C €Tidete expoſitionẽ lie. Tex. pꝛe⸗ ſbyteros muneꝝ.ſ.honeſtoꝝ.q. d. nõ ſolũ ſoꝛdidoꝝ:ſed etiã inuiti iſti nõ vocant ad honeſta:vt ad tutelaʒ vel curam.ſed volẽtes admittuntur:vt.j.e.l.generaliter.nam tutela eſt mu nus perſonale: ot. ff. de mu.⁊. ho. l. munerũ. g. pfonalía.« fic non vocantur ad ſoꝛdida munera: ot. S. e.ſ.ij. fed ad tributa fic (def ad canonicas íllatíóce:vt.8.c.l.oc bis.⁊ plene dixi 0 In. l. iffa tribuitur Ec honoꝛe. hoc pꝛiuilegiuʒ cle n fricis ꝙ ipſi inuiti non coguntur ferre teſtimo nium:qꝛ bono? ⁊ dignitas epiſcopalis con; funderetur. Text. idem dixit fcilicet theodo⸗ Epiſcopis ⁊ clericis. 25 fiue impatoꝛ ꝗ fecit l.iſtã. h. d. C Oꝛ bétie in. l.iſta ꝙ ei in uiti nõ cogũt󰵲 ferre teſtimoniũ:ſʒ ſecꝰeſt in pſbyteris « alijs clericis: vt. j.e.l. pri. 7 Oꝛ ſegnoꝛi ſuꝑ. l.iſta habetis vnam auc. ⁊ incipit. Sed iudex mittat cc. vnde videatis ea. ed iudex mittat.au. n — — "ue "d P — e . I pꝛiuilegiũ:qꝛ nó deponit iuratus: ſed ppo. ſitis euangelijs coꝛã eo 05 dicere que nouit ⁊ veritate pꝛo vtraq; ꝑte. hoc dicit. Tex. que nouerint.ſub. pꝛo vtraq; par te.⁊ bec auc.eít in coꝛ.auc.eo.titu. 5 nulli vero iudicum. ¶ Et in hac aue. no. duo. Pꝛimo no.regulariter teſtis de. ponit iuratus.i.tactis euangelijs:niſi remitteretur iuramẽ tum confenfu partium: vt. j. de teſti.l.iutiu. Fallit in epiſco po qui admittitur ad teſtimoniũ qui nó iurat vt bic. q- Itẽ not. ꝙ regulariter perfone que ferunt teſtimonium ort ve. nire coꝛã ĩudicibus:ſʒ fallit in epo: qꝛ iudex debet mitte re ad ipſum enum ey miniſtris ſuis: vt bic. ⁊ als ad domum egregiarum perſonarum mittit󰵲: vt. ff. de iureiuran. l. ad pfo nas egregias. C Item ex hac auc.colligetis quoddã ma, giſtrale no. ꝙ teflía dʒ dicere veritatem pꝛo vtraqʒ parte: 15 ruſtici putent cõtrarium.ſ.ꝙ non debeant dicere nifi pꝛo ea parte que eos pꝛoducit. fed mala eft opinio ruſticoꝛuʒ vt ex littera iſta apparet: que dicit ꝙ epiſcopus dʒ dicere ea que nouit:⁊ ſic indefinite dicit: vnde indefinite debet intelligi: vt. ff. de ſerui. vrba. pꝛedio. l .ſi ſeruitus. Item qꝛ eqlitas eft ſeruanda in iudicijs:t.j.de fructí. « litis ex. lterminato. ⁊ de poftu.l.pzouidendum.« ad boc etiaʒ accedit.j. de tefli.l. ſeruos.⁊.j.de pꝛoximis facro.fcrí. Wee | 8 — — Lex iſta reſpicit il c Yes Reſbyteri. in parteʒ 1 de clericis ⁊ puilegijs eoꝝ. Et in. l.iſta tria J| oícuntur. Pꝛimo of ꝙ pꝛeſbyteri dũ ferũt teſtimoniuz:⁊ fi vacillent in dictis ſuis:⁊ ft don €o incipit tremefcere:« fi palleſcit vł rubeſcit vel mutat coloꝛẽ: lʒ alij teſtes fubüciunt qõnibus: tñ oñi pꝛeſbyteri nõ debent fubüci qõnibus dumiñ verum dicant ⁊ falfum non ſimulent. C Secundo dicitur ꝙ ceteri clerici qui fant poſterioꝛis gradus fipducunt in teſtibus ft. vacillent in dictis eoꝛum bii poterũt ſubijci.queſtionibus. C Tertio dicit.ſi dicit aliquis:domine imperatoꝛ:ergo do mini pzefbyteri poterunt obmittere veritatem.dicit impera toꝛ non elt ſic:qꝛ poterunt accufarí. ſi inueniuntur falfum. commiſiſſe:ipſi puniendi (unt maioꝛi pena d5 layci:qꝛ cum eis plura committimus:multomagis pena ſunt digni. hoc dicit. Tex.queſtionis.itoꝛmẽtationis:vt in auc.de teſti. g. ſancimus. Tex. ceteri vero clerici. Incipit P5 dictũ. Tex. audíantur.vt fi vacillant in teftimonio eoꝛum ponantur in toꝛmentis ficut ceteri liberi homines. Tex actio ideſt accu ſatio:⁊ fic actio impꝛopꝛie fumitur hic: ſic ⁊ in coꝛ. auc. eo. títu.$.fi quis.⁊.j.quãdo ciui.acti.cri.pꝛe.l.j.⁊ in ipſa rubꝛi ca. Ael dicatis ſalua tamé fit litigatoꝛibus falſa actio.ſcʒ ciuilis:qꝛ de falfo agitur dupliciter: ciuiliter ⁊ criminalit. vt. j. ad. l. coꝛ. de fal. l domus. ⁊. I. olti. ⁊. f. ad. l. coꝛne. de fal. 1. j. ⁊.l.ſi quis in nomine. Tex. ſuppꝛeſſerint. ſub.vel falfum dixerint. C Ande not. ꝙ non ſolum. qui non dicit verum: fed qui occultat verum committit falſu: vt. j de fide inſtru. in pꝛin. 2 ff ad. coꝛ. de fal. lj. S.. ⁊.l. eum qui. Tex. in crimi ne ideſt ín falſitate:qꝛ falfum tulerunt teftimoníti.nas teftis debet deponere occulte:vt.j.de teſti.l nullũ. C Ande not. quito quis dignioꝛ eft; tantoplus punitur:* ei cui plura có mittuntur ab coplura críguntur. ad boc facit. f. de pe. l. quedam.qð eft verum cus agitur de pena pecuniaria impo nẽda.ſecus ſi agitur oc pera coꝛpoꝛali imponẽda. ⁊ ſic tol· litur cõtrariũ: vt. . de ſum.· tri. ⁊ f. ca. l.iij. in fi.⁊ ibi dixi. ⁊. ff. de incen. rui. nau. l pedius. C Sed dicet aliquis. immo tra ctatur de pena coꝛpoꝛali imponenda. Reſpondeo ſpeciale eſt hic. Clel poteft dici p agitur hic ciuiliter ad penam: vt dixi círca literam. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi ſuper. l.iſta habetis vnaʒ auẽ . que incipit.pꝛeſ byteri «c, Odofredus (up pmo Codicis. d Reſbyteri. Juctẽti. In. l. C. dicebat󰵲. ſi pfbyteri vel clerici depo E nat falfum teſtimoniũ qp funt puniẽdi. H ec auẽ. dicit ꝙ pfbyteri ⁊ dyacones in cá pecu pellũtur a miniſterio ſacerdotali:⁊ dñt detrudi in monaſte de fan etiſ.epiſ. g .reuerendiſſimus. : —— — Lex iſta pöt refpicere SNO Alla niſi. íllà ꝑtẽ rubzíce.f.ó cle Gf. | ricis ⁊ illà ð aſſiſterijs. Et in.l.iſta di ꝙ nul la mulier ín alid ecckia o5 creari oyaconif, fa:nífi cópletis.l.ánie.P5 p󰶄ceptũ apłi.vñ P5 1 leges fic erát dyaconi: ita crat dyaconiſſe. fed bodie nó eft in vfu dyaconiſſa. hoc dicit. C Oꝛ ſegnoꝛi ſuper. l. iſta habetis vnã auc. que incipit.dyaconiſſa. TNI Saconifla. Aucketi. » Auẽ󰵲. iſta coꝛ. l. C. lex. C. dicebat ꝙ ñ 05 crea 4 ri dyaconiſſa nifi d fit maioꝛ. l. an.ſʒ auc.ífta oic qnó dz creari dyaconiſſa mínoz.1l.an. : el q ꝑuenit ad ſcðas nuptias.⁊ h; auẽ.ẽ in coꝛ. auc. . dyaconiſſa.⁊ ide fumpta occaſiõe hẽtis illà auc, que incipit.pꝛeſbyterũ.vñ incõtinẽti videatis ea. WA f 2 - : Reſbyteruz. Juctẽ. 8 Lex. C. ⁊ auẽ. dicebant de oyaconíffa : bec auct󰵲.dicit de alijs clericis. Et dicit ꝙ null? debet crearí pꝛeſbyter qui fit minoꝛ. xxxv. annis. Itẽ dyaconus vł ſubdyaconus mi- noꝛ. xx. an. vel lectoꝛ minoꝛ.ꝓv.nõ dʒ creari.Iteʒ epe minoꝛ xxv. an. non debet oꝛdinari. hoc dicit iſta aucten. Tex. minoꝛem.xxxv. an. Alij dicunt. xxx. ⁊ tũc cõcoꝛdãt cũ decre / tali: vt extra de ele.⁊ elec. po.cũ in cũctis.quidaʒ nó hñt hic plus:⁊ eft in coz.auct.c.ti.G.pzefbytey.fed quidam babent bic plus. Tex. clericos autem.« funt bec verba in auc.e.tít, de fanctif.epi.G.pzefbyterum, vez quis in boc genꝰ. In. l.iſta dicunt󰵲 tria pncipaliter. C Pꝛio dicit ꝙ fi aliquis fuerit ita fatuus ꝙ attẽtet N inferre iniuríam ipſis clericis vel facerdo,. E V tíbue vel eoꝛuʒ miniſtris vel in ipfo diuino cultu:p󰶄ſes ꝓuincie ſacerdotũ ⁊ catholice eccłie miniſtroꝛũ loci quoq; ipſius ⁊ diuini cultus iniuriã capitali ſnia cótra reos còuictos legittimis ꝓbationibꝰ vel ſpõte ↄfeſſos no, uerit vindicãdã. C Scꝭ o dicit ꝙ ſi aliqs itulit iniuriã atro ceʒ ſacerdotibus aut miniſtris eoꝝ:ꝗlʒ de ppło qꝛ publicũ crimẽ eft pót eũ accufare vt puniat󰵲 qui tale crimé commiſit. ¶ Tertio dicit fi illequi intulit iniuriã ſacerdotibus ⁊ coy miniſtris vult fe armis aut locoꝝ difficultate tueri: pꝛeſides ꝓuincie tüc debẽt imploꝛare officíus militare per ꝑublicas tas. hoc dicit iſta lra. C Clidete ei^ expoſitionẽ. Tex. ſacri legij ꝓꝛupit. ſacrilegium eft cũ affert ſacrũ de ſacro: vt ff de cri. ſacri i diuus. ⁊.j. de cri. ſacri.l.j.⁊ per totũ tit. Alia ſpẽs 1 € iniuriari cótra perſonas eccleſiaſticas vt hic eff. fa is ſpecies facrilecii eft committere contra. l. vt.j. de cri. crit). r. j. Tex. oindicandum. C Et ita not. ꝙ puniendi ſunt confeſſi vel conuicti: vt. j. de pe. l. qui ſententiã.⁊. j. quo rum app. non reci. lobſerus Sc fe. Wee e obſe ruare.⁊ hoc verum fi fponte ⁊ non ede funt confeſſ: niſi poflea perſeuerent: vt BERE J. H diu. x. g. ſi quis vltro. « cft hoe arg. po nouis cotra antiquos: qui dicebãt o» in ↄfeſſuʒ nó fert fnia; vt. f ad l. acquil i pzoínde.$.notandg c f. ie d notandũ.ſed ipſi male oi, Aniaria ſi deponant falfus teſtimoniũ ipfi re cunt:qꝛ in ↄfeſſis fertur ſnĩa vt hic. ⁊ pꝛo boc eft ar gu. ff. de cuſto.⁊ ex reoꝛum. l. ſi quis reus.⁊ de hoc dicam plenius.j. de cõfeſ. l. vnica. vnde amplius hic nó dico. C Ande no. gj fi epa non pꝛoſequitur banc iniuriam fibi factã ín eccleſijs: ꝙ pꝛeſes pꝛouincie punit. C Ende no. ꝙ regulariter quis no punitur fine accuſatoꝛe: vt. f. de mu. ⁊ bo.lrefcripto.S.ft quis accuſatoꝛem non habens. ⁊. l. munerũ.h.reſcripto.ſed ſpale eft hic ficut ⁊ in falfo inſtrumẽto ⁊ teſtimonio: vbi iu» dex (uo officio punit: vt. j. ð accu. l. ij c.l. ea que. ⁊. j. dt ꝓba. Líubemus.7.j.oe teſti.l.nullũ.⁊.j. qui accu. nõ poſ.l.ij. Ter. fita cunctis. Incipit ſcdm dictũ. C Mo. ꝙ crimen iniuria. rum eft pꝛiuatum crimen regulariter:ynde paſſus vel domi nus agit iniuriarum: vt inſti. de iniur. d patitur, Fallit in ca fibus in ꝗbus crímé iniuriarũ eft publícü vt hic di. Itẽ fal lit cum qe facit famo ſum crimẽ: vt. j.de famo. Il. l. vna. Tex. qp fi. Incipit terti dictũ. C Mo. ꝙ fi ꝗs vult ſe armis tueri vel loci oífficultate:míttuntur littere ad omnee milites qui ſunt in pꝛouincis conſtituti vt veniant cum armis vt illi ca piant ⁊ puníant:« fic pꝛeſides pꝛouinciarum iplozant auxi⸗ lium militare contra rebelles. ſic ⁊ ate. j e. lraptoꝛes. 7. f. de rei ven. l. qui reſtituere.⁊.j. de his qui latro. vel ali.l.ij. Et ita no. ꝙ leges indigent auxilio armoꝛum: vt no. d. de iuſti. C. confir. in pꝛinci. C Oꝛ ſegnoꝛi ſuper. l. iſta babetis vna3 auc.que incipit.ſed nouo iure. Ed nouo iure. Juct. Qua. l.C.dicebat ſi quis turbauit diuina mi ſteria celebꝛari fiue inferebat iniuriaʒ conui» ctus capite puniebatur.ſed per iſtam auc.co? rigitur:qꝛ nouo iure pꝛo tali iniuria verbera tur cin exiliũ mittitur.ſed fi alíqe turbaret vel pbibuit cele bꝛari ſacra miſteria:capite puniat󰵲.eadẽ diſtinctio eſt in leta nijs.ſi aliꝗs facit iniuria alicui eunti ad letaníae : verberat ⁊ traditur in exiliũ. ſi aũt eas excuſſit capite punit󰵲. Itẽ lay. cie eft pbibitum facere letanias fine clericis: qꝛ letanie nó debent fieri fine oꝛationibus « fine cruce.boc dicit iſta auc. Tex. iniuria illata. ꝑſone eccleſiaſtice. Tex. aut pꝛo «. fic diſiuncta accipitur pꝛo coniuncta,ſic.j.de 9bo, ſigni. l. vlti. Tex. locum habeant. nam verberatur ⁊ in exilium mittitur. Tex. non oebét.« eft boc auẽ. in coꝛ.auẽ. de fanc.ep.$.fi qe cum facra miſteria. Odofredus. . ^ l. iſta dicũtur A eccleſijs. 5 lame loco funt alique eccleſie: in illa poſſeſſione S jp XS) vel vico vel alio loco quocũq; debẽt clerici | oꝛdinari qui funt ex ílla poſſeſſione vł vico vel loco. C Secũdo of ꝙ in eccleſijs que funt in poſſeſſiõe vel vico vel alio loco:dʒ oꝛdinari certus numerus clericoꝝ iudício epi. hoc dicit iſla.l. C Hidete Ife expoſitionẽ. Tex. ſunt cõſtitute.⁊ exẽpli cá no.differẽtiam inter cíuítaté muni cipium « caftrum ⁊ oppidũ ⁊ vicũ ⁊ villam.Ciuitas eft pꝛo· pꝛie vbi eft collectio multoꝛũ boium habẽs epm:⁊ foſſatis munita:vt. ff. de ver.ſigni. l. vrbs. Municipiũ eft locus ma^ gnus in quo non eſt eps: ſed munitus foſſatis vel nõ.⁊ oi; cuntur municipes:qꝛ exiſtentes in co munerum participes ſunt: vt. ff. ad munici.l.j. Caſtrum dicitur locus cafiro muni tus quo pót fe tueri ab exercitu. Oppidum dicitur ab ope ferendo contra hoſtes. Aicus dicitur vie cuſtos. CTílla cft «bi habitant agricole: vt plene of in iſidoꝛo. Tex. ꝓpꝛie ca» pitationis onus. q.d. caput cuiuſlibet 5 als ex quolʒ capt te munus ſoluere.Tex.ita vt incipit Pm dictum. Tex.iudi- cio epi.i.volũtate epi. C Oꝛ ſegnoꝛi in. l.iſta colligetis plu ra no. Pꝛimo ꝙ oẽs epi ⁊ alij p󰶄lati ecclefiaz qui habẽt bencficía conferre:debent pꝛeferre clericos qui babent oꝛi ginẽ de illo loco: onde funt epi vel pzelati vel ali: vt hic col lígítur.« ad iſtud accedit:quia tutoꝛes debent dari ex eo lo co in quo degunt:ſi in illo loco inueniuntur idonei: als dan tur de alio loco: vt. ff. de tuto.⁊ cura. datis ab his.l.j.⁊.j. de curato.furio.l.vlti.ſed « ſi in loco illo non funt clerici ído^ nei: tunc dantur extranei:qꝛ iſta ſunt paria:vel nullum effe: vel idoneũ nó eſſe: yt. ff. ꝙ cuíufas vni. no.. j.. quibus. f. de mu. de mu. ⁊ ho l. vt gradatim.⁊.j. de epi.au. lde erestionibus. Et ita ex. l.iſta colligitur ar. cõtra e pos ⁊ pꝛeſ byteros eccle ſiarum qui nund volunt conferre beneſi cia clericis de illo loco vnde ſunt epi. C Item ex. ifta colligetis aliud not. ꝙ in quacunqʒ eccleſia de volũtate domini epi debet oꝛdinari Fertus numerus clerícoz 05 magnitudinẽ cuiuſlibet eccle - fic. ad boc facit. . ti. pxi l. nõ plures. ⁊ in coꝛ. au. vt deter minatus fit numerue clericoꝛum per totum. Et ex iſto not. colligetis vnam exceptionem in caſu qñ dñs papa mandat canonicis aliquibus vt recipiant talem in ffem:qꝛ qfi exci- pere cõtra illud reſcriptũ. nos hẽmus certũ numeꝝ canoni coꝛum taxatum voluntate ſuperioꝛis: vñ non poſſumus eũ recipere.⁊ ad hoc eſt argu. j.e.l.ꝑabolani « extra de ví. bo. cleri.c.qm. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi querit hic Aʒo vnũ de quo facio magnã vim. hec lex dicit ꝙ clerici qui degunt in aliqua pof ſeſ. in eccleſijs illius poſſeſſionis dñt eligi ⁊ alijs pzeferri: tft ne boc verum de gat ibi quocũq; modo: Quidaã vt Ir. ⁊ ſui ſequaces dixeruntiꝙ boc eft verus fi degant vtafcrípti ci. J. e. . quiſquis. ſed certe non eft verum. immo loquitur in omnibus alis clericis qui ibi degunt:qꝛ hec. l. loquitur ge^ neraliter: ⁊ ideo debet generaliter itelligi.z pꝛo hoc eft ar. in aus de ſanctiſ. epi. h. aſcripticius. a : Mee le Iquis curialis. ne aliꝗs curialis aſtrictus curie fine ofenfu ſupioꝛis poſſit clericali.⁊ fi aliquis curialis fuerit factus clerícue niſi incõtinenti facta ibi denũciatione redeat ad curia: iudex fua. auctoꝛitate dʒ eii reddere pꝛime cõditioni: ceſſante quadaʒ antiqua. i. que dicebat ꝙ curíalie põt inuito fuo ſuꝑioꝛe cle ricus oꝛdinari relictis oib? bonis ſuis curie. hoc oic iſta.l. Ten. fuerit oꝛdinatus. fub.fine volũtate ſupioꝛis ſui. ne di Cat.. e.l. officialis.Cex.nec ſtatim ouétione.f.oenüciatiót. ex.cõditioni.i.eurie.Tex.clericis enim. Incipit ſeðʒ 9i ctum. Tex. decuriones.i.curiales. Tex. clericos effe nó ve. tabat « erat iſta.l.vt dixi in cafu.fed D.Left hodie coꝛrecta p auc.ftd neqʒ curialẽ quá legi. S. e. l. offciales. ; | je In. l.iſta peipitinpa ecclefie * toznie puilegia eccle, [ fiarum debeant violari veloiffimulatióe ne gligi.⁊ fi qe cótrafacíat patitur penam.v. li. : bꝛaruz auri. h. d. Tex.plectet󰵲. Oꝛ ſegno | ri vttollatis omnia ↄtraria dicetis ꝙ pena huius. l. hʒ locũ cuʒ qe violat puilegia indulta eccleſijs ge neraliter.fed (i aliquis violat pꝛiuilegia oceffa eccleſijs fpc cialiter tunc ĩponitur alia pena:« fic íntelligítur.s.ti.pri.l. placet.in fi. Itẽ fialige violat pꝛiuilegia ecclefie que ſpecia liter habet circa res alienãdas alia pena iponit.« fic intelli gitur..ti.pꝛoxi.l. iubemus nulli poft hanc.h.ſane.⁊ in auẽ. qui rem huiꝰ. vnde qꝛ ille pene funt fpálee bec é gnãlis:nõ trabuntur ad eam: vt ar. ff. de penis. l. ſanctio legum. ⁊ .f. de verbo. obliga. l. doli clauſula. d . ; ꝛ ſegnoꝛi hec ẽ bona €ltcungs.. lie f bñ ſeruaret󰵲: q (ed tãta eſt hoĩuʒ malitia ꝙ nó feruat hodic tpibue nfie.pacifici epi nó hñt locii fs mali 2 rixoſi. Et in. l.iſta ponif talis cafus.qdam 2 multũ effectabat eligi eps i aliq ciuitate.eo ꝓcurãte vel alio ꝓ eo elect? eft eps. iſte clericꝰ añq󰵴; eẽt ele ctus epe erat agnꝰdei:ſʒ effectꝰeps factꝰeſt agnꝰdemonis. nã faciebat ſeditionẽ 5 républícá.o5 pati bác pená: qꝛ p.c. miliaria 05 repelli a ciuitate illa quá ↄturbauit: c ad íllà nó dz ei cari regrefíue:« inſuꝑ nó o5 ipetrare reſcriptũ vt lice at ei redíre.(5 (i impetrauit nõ valet reſcriptũ:⁊ aliqa nõ dʒ ipm defendere.⁊ fi aliꝗs defendat eũ:indignationẽ pꝛinci⸗ pie ſuſtineat. hoc dicit.Tex.detruſus.i.electus:ſʒ decreta⸗ liſte intelligunt q turpiter vel ſymoniace eft electus.expul- ſus.ipſo iure pp talia ↄmiſſa.iuxta illud pꝛiuilegium meret amittere qui conceſſa fibi abutit poteſtate. Tex. careat. vt. d. ꝛ0xi.l. iubemus nullam. Tex. defenſionibus. ſcʒ. iniuſtis. ex. eoꝑ. . expulſoꝑ. Tex. indignationẽ.ſ.imꝑialem. Tex. ſubituris. vñ ex fine huius. l. colligit󰵲 ar. ſi aliquis cft crimi· Epiſcopis t clericío, EE noſus: nò dz venire aliquis cozam maioꝛi vel ſuperioꝛi ad excuſandũ eum. ⁊ ad iſtud accedit.j. ad.l.iuli.maie.l.vlti.⁊ in coꝛ.auẽ.de man.pꝛin. $.non ꝑmittẽtes. C Oꝛ fegnozi.q^ dam habẽt hic vnã auc.que nõ legit󰵲 cõiter.⁊ incipit fi quis autem ⁊c󰵲.tamẽ vos videatis eã:qꝛ ſatis bona cft. Onuenticulsã illicitã. c In . l.iſta que eſt bona « leuis ponit talis ca^ - fus.quídà volebat tractare aliquã ſeditioneʒ in ciuitate.cogitauerũt ſi iremus ad eccleſiaʒ non poffet D fecretus eſſe.vñ eamus ad edes alicuius pꝛiuati.nunꝗd eis boc licet? Rñdet imperatoꝛ ꝙ non. imo ꝓhibet imꝑatoꝛ ne aliquis debeat facere cõuẽticu lam illicit etiã extra eccleſiã.⁊ fi quis fecerit in domo fua: ſuſtineat penãꝓſcriptiõis domus fuc. hoc dicit iſta.l. Tex. conuenticulam illicitã.⁊ or illicita fiuc fit hereticoꝛuʒ fiue alioꝛum qui non funt oꝛthodoxi. Tex. ꝓhibemus.dicit im. peratoꝛ qui fecit. l.iſtã. Tex. ꝓſcriptionis.i.publicationis: vt. j. de bo. dam. ⁊ pꝛoſcrip. in ipfa rubꝛica.⁊.l.ſiquis. C Oꝛ ſegnoꝛi ex. l.iſta colligetis quoddam puerile c falſum ar.q2 littera iſtius.l.dicit conuẽticulam illicitam extra ecclefiam ficri pbibemus.oícit puer.ergo illícítà in eccleſia ⁊ in non pꝛiuatis edibus permittimus:qꝛ ar.a ↄ󰶄ꝛio ſenſu eft foztíffi, mum: vt. ff. de ofſ.eius cui man. eſt iuriſ.l.j. in pꝛinci. Ad qo reſpondemus ita.ſi extra ecclefiam pꝛohibetur fieri illicita: conuenticula:multofoꝛtius in eceleſia:vt.j.de his ad eccle. ↄfugi.l. denũciamus.nec ob. q ar.a cõtrario fenfu ſumptũ: eft foꝛtiſimum:qꝛ verum eſt cum non eſt contra naturalem rõnem:vel turpitudinem induceret:qꝛ tunc non valeret.ſi- mile. j. de con. inſer.l. cum patrem.niſi contradiceret.l.vt.j. de iurif.om.iudi.l.nemo.« di d$ h ſcripſerit dñs Aʒo:tñ nó fuit bonus loicus:qꝛ non eſt bonum argu.ſi dicimus con. uenticulam illicitas extra ecclefia fierí pꝛohibemus:ergo in ecclefia, fed tunc eft bonum argu.a contrario fenfu fum, ptum cũ ita dicimus: meꝝ imperium nó demandat󰵲 fi iudex píie eſt:ergo fi abſens demãdatur:vt.ff.ð oſſi.eius cui má. eft iuriſ.l.j. in pꝛinci.vel ſub.in littera etiam vt dixi ín cafu. tunc eſt plana hec. l. 2 Ailquis cenſibus. n q ponit talis caſus.quidaʒ in aliquo loco erat cẽſitus.iſte inuito dño non pót clericus fieri, fed eius coluntate bñ pót fieri clericus in eo loco in quo cẽſitus eft hac. l. vt ꝓpꝛie capita. tionis ſarcinã recognoſcat.⁊ tũc nó per fe fed per aliũ ido. neü ſubſtitutum ruralia obfequía explicabit. Eñ ſciatis p ifle ſubleuat󰵲 a patría capitatiõe.i.nõ pttat ꝑſonaliter rurale obſequiũ.⁊ cõtra hac. l. impetratũ reſcript nó valet. h oic. ¶ Tex. quiſquis cẽſibus fuerit annotatus.i.glebe ſeruus effectus.⁊ of cẽſitus qui bs ſtare ín certo loco « certũ cen- fum pftare.afcriptici? eſt:vt.j.de agri.⁊ cenſi.l.ſancimus.⁊ L cũ ſatis. Tex.temꝑet clericatu. hoc eſt eo inuito mó ſequ tur qii eo volente. Z- cy.fubzogato.fub.alio idoneo tñ. Tex. que certe capítatíonis.i.cp nó ipfe ꝑſonaliter p󰶄ſtet. C ñ no. hic ꝙ cẽſitus clerícatur dñi voluntate:nó als: ⁊ tũc ipe. implet ruralia obſequia: non per fe:fed per ſubſtitutũ do neũ:vt hic. ⁊.j.e.l.ad ſimilitudinẽ.⁊.l.iubemus.⁊ q qui per alium facit per feipfum facere videtur: vt. ff. de admini. tul. itaautem.6.gefliffe.c. ff. de fideicó.tu.Lit.cus ſuis fimilib", fed hodie cenfitue clericari poteft inuito dño ſuo:vt.j.e. in aut. aſcripticios. que eſi.j e. iubemus. Et eft bec ley in arg. vaſallus fi intret ecclefiam ꝙ poffit ſeruire feudo per fub fübftitutum. Item ꝙ heres aduocati nó iuriſperitus poffit ſeruire per alíü idonei. Itẽ cf bec lex in ar.pꝛo ſcriptoꝛibꝰ exiſtentibꝰ in moꝛa qui volüt fcribere p aliũ an poſſint:S3 certe in qõne ita dicimus ꝙ nõ poſſunt fcribere per alium: qꝛ ſcriptoꝛ pum fuis manibus ſcribere: vnde nó poteſt per alium fcribere. pꝛo boc eſt. j de cadu. ol. ynica. & ne aũt. . ff. ð ſolutio . l ĩter artifice. ff de le.iij l fideicõ. in f. Hꝛeterea dico ꝙ ſcriptoꝛ põt cogi pciſe ſcribere: adeo vt fi nolit fcribere ponedus eft in cõpedibus:qꝛ tenet ad facti: vii eife tenetur fcríbere:nec liberat fi velit pſtare intercé; Odofredus fup pmo Codicis. d ij n rr ot arg. ff. oc pꝛocu. l. filiuſfa. h. vlti.⁊.l.ſed he perſone. &. pae ter.. ff. ꝙ metus cau. l ſt cum exceptionem. d ſi per vim.ſed als regulariter qui tenetur ad factum liberatur pꝛeſtando intereſſe: vt. ff. de reg. iur. l. ſi quis ab alio . in fi. ⁊. ff. de verbo ob. l. quot. ⁊. l. vbi autem. 5. qui id quod. ⁊.ff. de pꝛocu · l non cogendum. S .ſabinus. 8 - JLacetnoftre clemen p tie. Lex iſta eſt bona. l. ⁊ leuis.⁊ eft ꝓdita ad boneſtatẽ clericoz cõſe ruãdã. Et in. l.iſta.iiij. dicũtur. C ꝛimo dieit ꝙ clerici debẽt intẽ | dere diuinis officijs.nõ debẽt ire ad palatius cõis:⁊ ibi flare ⁊ audire rumoꝛes:⁊ aduocare pꝛo laycíe. Secũdo dicit ꝙ nõ dñt adeſſe ſpectaculis.i.nõ debẽt ire ad cãpũ fo o audiunt g ibi 05 ſie ri pꝛeliũ.nec debent ire ad iudiciũ nec aduocare pꝛo alio ⁊ effe ꝓcuratoꝛes alicuiꝰ: niſi ob cám fud ꝓpꝛiam:dũ ipft aliquos pulfant vel ab alijs ulſant󰵲:vel niſi pꝛo cá fuí collegij ſi fuerint ſindici ↄſtituti. Erertio dicit fi quis otrafecerít:fi clericus eſt:a gremio cle ricoꝛum 05 expelli.vel fi eft parabolanus a puilegijs para- bolanoꝝ dz expelli:⁊ competẽti iudicio ſubiacebit:nec ali quo tpe ad p󰶄dictã ſollicitudinem reuertet󰵲. hoc dicit iſta lra. Tex. cum publicis actionibus.i.actionibus.ſic.⁊. . ti.pxi. in auẽ. hoc ius. Tex. habet. qꝛ debẽt intẽdere diuinis offi/ cijs:vt.j.e.l.oẽs qui vbicũq;. C Añ no.qꝙ clerici nó debẽt effe decuriones nec etiã officíales nec etíà immiſcere ſe dñt cetibus laycoꝝ.Tex.parabolani.i.medici.⁊ dicuntur para bolani qꝛ multae parabolas habent.⁊ ita ſcripſit hic Aʒo. q? fi queritur a medico eft bonum bodie celebꝛare diminu- tionemeipſe non refpondet vnico verbo fic: vel non.ſʒ ipe incipit ſuaʒ diſtinctionẽ facere.diminutio aliqua fit ob talẽ cauſaʒ:⁊ aliqua ob taleʒ.⁊ detinet hoĩem in verbis in tm q hoꝛa diminuẽdi recedit. nde no. ꝙ quis aliqua poteft facere pꝛo fe vel pꝛo ſuo coꝛpoꝛe quod non poteft pzo alio. nam clerici vel medici fuo nomine vel nomine ſue ecclefie vel fuí coꝛpoꝛis poffunt agere ⁊ refpondere.fs alieno noie non poffunt agere vel refpondete.« ad íftud accedít.ff. oe pzocu.l filiufía.G. veterani. Tex. de bꝛeuibus.i.de matricu⸗ la in e ee ee nt ſeripta. C nde not. hic ſi eſt aliquod coꝛpus appꝛobatum vteft clericoꝛum vel medicoꝝ:noĩa oebét fcribi in aliquo bꝛeui vel libꝛo.⁊ fi ali qꝗs delinquat in officio ſuo: nomẽ ſuũ dʒ deleri de illo bꝛeui del de illo libꝛo: yt eft hodie in tabellionibus qui hñt eoꝛuʒ nomina fcripta in quodã quaterno.⁊ ſi aliquis delinquit in officio ſuo:nomẽ eius radit de quaterno illo.⁊ ad iftud ac, cedit. S. titu.pꝛoxi. l. non plures.⁊ quod habetis. j. l. pꝛox. C Oꝛ ſegnoꝛi ſuper. l iſta videatis vna auẽ󰵲.quam hic ha betis ſignatam que incipit. Interdicimus c. Nterdicimus. Auc. 2 ec xiuc.nó coꝛrigit. l. C. ſʒ pꝛoꝛogat.nã. l. ** C. ꝓhibebat ꝙ clerici nò debeãt adeſſe fpe c — etaculíe vł cõionẽ babere cus publicis acti a bus. ſimiliter bec aut󰵲.interdicit ſanctiſſimis eßis ⁊ pſbyteris ⁊ dyaconis ⁊ ſubdyaconis ⁊ cátozibus ⁊ ceteris clericis ne ludãt ad tabulas:vł ne cũ alijs ludẽtibꝰ ꝑticipes ſint: vel ludẽtes inſ piciant. Itẽ interdicit eis ꝙ nó accedant ad ſpectacula aliqua. ⁊ fi aliqui Bdictis Sfecerint: in monaſteriũ detrudant󰵲 per triẽniũ:⁊ phibeantur a facro miniſterio. ⁊ (i medio tpe ſe oftéderínt penitẽtes: reuocant per fui epm Tex. veniret. Pucuſq; ourat pꝛimum dictum modo incipít ſcdm dictum. Tex. ſi quis autem ⁊c.ꝓhiberi ab introitu eccleſie.⁊ iſta auc. eſt in coꝛ. auc. de ſan.epiſ. h in terdicimus. colla. ix. ¶ Añ no. ꝙ clerici non debẽt ludere ad tabulas: nec etiã lueri effe ꝑticipes alicuiꝰ qui ludat ad tabulas: multofoꝛtius nec ad aſardum debẽt ludere.⁊ boc argu. iftius.l.q? cui q minus eft non lʒ:multofoꝛtius quod maius eft.z ad hoc eſt ar. ff. de coll. l.iij. Itẽ qꝛ «bi in diuer/ fig inuenit eade rõ ibi idé ius ſtatuẽdũ cft: vt. ff. ad. l.acgl. l. illud. ¶ Sed nüquíd ad ſcacos eii clerici poffunt luderc? Dicimus o fic. qꝛ fi ꝓhibetur eis ludus tabularum. ergo eis permíttitur ludus fcacoz imiq; c in eno pꝛobibet in , , T alijs ⁊c. ot. j. de ꝓcura. l maritus.⁊.ff. de tudi.l cü ptos. Iteʒz ⁊ alia ratione:qꝛ ludus ſcacoꝝ cõſiſtit in virtute animi:⁊ nõ pendet ex inſidijs foꝛtune: vnde licitus eft.fed ludus tabu, larum non ſic: vt. j. de reli.⁊ ſump. fu. in conſtitutione.aleaꝝ ludus antiq res eſt. vñ qui ludit ad ſcacos ft ꝑdit non afcri, bit diuino numini: ſed ſibijpſi qꝛ ſeip󰶄m blaſphemat.ſed qui ad tabłas ludit aſcribit diuino numíni : qꝛ blaſphemat den ⁊ ſanctos ⁊ eſt pꝛohibitũ: vt in auc. vt nulli luxu.cõtra nãm. I. 8 aui ec. l localis t: e Arabolani. bs locũ folimó Jo 2 in alexãdria ciuitate.qꝛ illa ciuitas eft in ca miele 7 5 regione: vñ boice nó fuut ibi fani. 7 | EXC JA ||vft neceffe eft ꝙ fint ibi multi medíci.z iõ p VAT l|cipít impatoꝛ qp ibi fint fexcéti medici non plures.⁊ hoc íncübít epo illius vꝛbis.? debẽt eligi de his ö W pe a | «n qui pbabilem. In. l. iſta ponit talis caſus.Quida erat cle I ricus ĩcõtinẽs.iſte clericus tenebat aliquã Ml iuenémulíerem.qrebat ab ipo que eft iſta muliere Rñdet (pfe.fo202 mea.nüquíd boc — — fibi bi üdet imperatoꝛ ꝙ non decet.vñ dicit o» quicunq; officio ſacerdotali fungunt󰵲 oł honoꝛe clericatus: dñt agere congruam diſciplinam.non aũt debẽt tenere fecus aliquas mulieres ertraneas. pfit tñ bre feci matres fuas filias atqs ſoꝛoꝛes germanas:qꝛ in his fedus nale feni criminis níbil permittit eftímari. Item fi babeat vroꝛem añ clericatum:⁊ poſtea factus eſt clericus de voluntate vxoꝛis illam fecum poterít retinere.nã inconueniens effet eã repellere a fe que ad clericatũ eũ induxit.h.d.iſta.l. Tex.permittit.vt extra de cóba.cle.« mu. c.vitã.⁊.c.tua.⁊.c.a nobis. C f£ ſegnoꝛi b poteft hre mulícrem cus qua contrabit nu- ptias ptiae:fed folus cantozibue ⁊ lectoꝛibus permittit nuptias contrabere alijs aüt pꝛohibetur: dũtamen non fuperueníát ad feciidae nuptias tunc nó afcendunt ad maioꝛis facerdo ifta - h Twp 2 75 : j 2 2 niſſa (eu ſubdyaconiſſa vel clericus cuiuſ⸗ libet alteri? loc aut monachus vel mulier qui ſolitariã vitam elegit deceſſit nullo ↄdito teftó fine parẽ tibus vtriuſq; ſexus vel liberis agnat; vel cognatio v! exo re bora eius oía ꝑtinent ad monaſteriũ vel ad eccleſiaʒ cui fuerit deſtinatus vel deſtinata. ¶ Scðo dicit ꝙ fi ipfe erat aſcripticius vel libertꝰvel curialis: ius qð cõpetit dño pof, ſeſſionis vel pĩono vel curie remaneat ſaluũ ⁊ nó diminuak. ¶ Tertio dicit ꝙ fi fte cui erat pꝛedictis ↄditionibus ob⸗ noxius geſſit negocia ecclefie vel erat aſtrictꝰ eccleſijs « de ceſſerit: act. cõpetentes cõtra clericum defunctũ ſacroſan⸗/ ctis eccleſijs « monaſterijs reſeruant󰵲 h. d. Tex. exceptio. Sjncipit ſcõm dictũ. Tex. cenſibus aſtricti. vt funt fui cle be: vt. e. l.ſi quis. Tex. ſubiecti. vt inſti. de ſuc. liber. &. ſed nim. Tex. obnoxij. t. S. e. l. oiciales. ¶ Oꝛ ſegnoꝛi not. ꝙ hec. l. non valet hodie vnã feftucas: qꝛ coꝛrecta eft. q2 hm. l. iftam monacbi monacbe poterant teſtari: ⁊ fi decedebant inteſtati fine pꝛole ſuccedebat eis ecclefia. fed hodie cozre cta eft p auẽ. pic fignatá:que incipit.nũc aũt ⁊c.⁊ eft idẽ cus illa quá habuiſtis..ti.ꝓxi.ſuꝑ.l.gnãli.⁊ incipit ĩgreſſi. ⁊ cũ illa que eſt ibi ⁊ incipit.ſi qua mulier. vnde nó effet b legen da. ſed qꝛ quidam ſcholares funt male memoꝛie dñs meus legebat eam hic . vnde videatis eam. ' «nc autem. ZTucté. ec auctẽ. dicit ꝙ monachi vel monache teſtatus: nõ põt amodo teſtari ſʒ põt dimit⸗ dare minus legittia. Sed fi teſtatꝰ nõ eft inter liberos diui⸗ dit ne qd iniquũ ↄtingat circa liberos. hoc dicit ifla auctẽ. ¶ Tel. nũc aũt.i.nouo fure, funt bec verba Ir. ↄtinuan⸗ tis auc. iſtã ad. l. C. nó aũt funt in coꝛ. auẽ. Tex. fi pꝛius fub. 9 ingrediat󰵲 monaſteriũ: vt dicit auẽ.ſi qua mulier. Tex iu/ icio eius ceſſante.hec lra legit duobus modis. vno mõ fic ceſſante . i.ſi ceſſauerit iudiciũ eius.qꝛ nó eft teſtatus lex di ſponit. Eł dicatij ita. Tex.iudicio eius ceſſante.ſ.añ alios. ſed inter liberos poterit diuidere Pm ꝙ dicit auc.fi qua mu lier. Alij hñt in auẽ. hee verba plus. Tex. vel vita mulieris defraudẽtur creditoꝛũ.⁊ vult hoc dicere.qꝛ fi ifte qui habet vxoꝛẽ ingredit󰵲 monafteriü:mulíer recupabit dotem fuas. ex pacto poterit lucrari fi facti fuerit inter eos: vt.j.e. l. deo. vel creditoꝛũ:qꝛ fi ifte qui ingreditur monaſterium bs credi toꝛes:dicatis vt dixi in auc. ingreſſi. D ſimilitudinẽ󰵲. Jaa el aligs curialis vocet ad illuſtrẽ dignitatez: dz ſeruire p idoneũ ſubſtitutũ fine periculo , W fuazfacultati.quéadmodum fi curialis eff cia €pe vel pfbyter vk dyaconus pot Puíre per idonei ſubſtitutũ. Tex. hi. curial. Zzey.nó cerent. E no. ſi cõtingat curialẽ elegi ad illuſtrem dignitatẽ:dʒ ſubire munera non perife (5 per idoneũ ſubſtitutũ:ſicut eft fi ↄtin/ gat curialẽ clericari. nam ipſe dʒ ſubire munera nunc epus vel pꝛeſ byter factus: nõ per fe fed p idoneũ ſubſtitutũ. ⁊ ad hoc facit. .e. l. gſquis. ¶ Sed qũo curialis pót creari eps vel pꝛeſbyter: cũ phibeat: vt. 5. e. l·officiales.⁊. l. fi qe cleri, cus. als. . curialis clericus Rñdeo hec. l. dʒ intelligi vt ibi dixi. ſed hodie ſecus. ot in auc. ſed neq;. Tex. non verent󰵲 vt Tim NI 915 i no. ibi. f. l. reſpicit íllà ptes rubꝛice 3 qua. ;. epi. Et in ifta Lis oicuntur €- Pꝛimo dĩ ꝙ nullus 05 epm p calũniaʒ ac cufare:« fi p;fecerit patit penã.xxx.libꝛaꝝ auri. * Lex ipſo ĩgreſſu dant fe ⁊ ſua deo. fiat non fit. tere fm leges ſi hʒ liberos:qꝛ eis nó poteſt Epiſcopis ⁊ clericis. 27 ¶ Secũdo dicit󰵲 q omnia pꝛiuilegia conceſſa ferutentib? eccleſijs vel clericis vel decanis vel alijs eccleſiaſticis pfo nis: firma ⁊ illibata dñt ſeruari. C Tertio dicit󰵲 ꝙ fi clerici vel monachi volunt venire ad hanc alma vꝛbem cá ecclefia ſtici negocij vel religionis:debent venire muniti cum litte tío fui epi.« fi citra hanc fiduciã veniunt: non gaudebũt pui legio clerícoz vel monacbozum:« ſibijpſis ĩputabunt. h. d. ifta lex. ¶ Cl idete expoſitionẽ littere.ZCex.ſi qua p calũniã veram vel fictam.verã qfi redarguitur:fictaʒ qñ pꝛeſumit󰵲 5 eus ꝙ calüniauerít:exquo nó pꝛobauit:vt.j. de aduo.diuer. iudi. l. j. Tex. poſtulatio.i.actio. Tex. pꝛocellat.i.condẽnat󰵲. Tex.quinetiam. Incipit fcóm dictũ.⁊ ſub.pꝛecipimꝰ. Tex. ſeruari:vt.j.ti.pꝛoxi.l.puilegia.Tex.pꝛeterea. Incipit ter tium dictum « vltimum. Tex.ad hanc almã vꝛbem.ſ.ↄſtan. Tex.pictabunt󰵲. C Oꝛ ſegnoꝛi hic colligit󰵲 ar. ꝙ clerici nó debent ire ad partes remotae fine lris ſui epi. ¶ Item hic colligitur ar. ex.l. iſta pꝛo opi.gallicoꝛũ: ꝙ credat litteris fi, gillatis ſigillo dñi epi vel alterius. « ad ſtud accedit.ff. de pꝛocur.l.ſi ꝓcura. abſentẽ.⁊. ff. rem ra. habe.l.ne ſatiſdatio. C Oꝛ ſegnoꝛi fuper pꝛimo dicto huius. l. habetis ſignatas duas auctẽ.quas videatis.⁊ ſtatim habetis vnã que incipit nullus. auẽ.iſta dicit ꝙ epiſcopus non debet inuitus tra. bi ad ciuilem iudicem in quacunq; cauſa. «oniá venerabilis. q Lex iſta cft pofita vt memoꝛia cuiuſdaʒ de. leatur.ſ.euchicis.⁊ memoꝛia cuiuſdam au- geatur.ſ.laudabilis fabian i pꝛiarche ↄſtan. vꝛbis.⁊ bec lex ponit talem cafum, tpe legi noſtrarũ ⁊ tpe buíue.C.erat in partibus cóftan.adà euchi⸗ ces noie qui erat hereticus maximus ⁊ quí multu fupplan, tabat xpianos.vna die venit beatus fabianus arcbiepe vr. bis conſtan.⁊ diſputauit de fide catholica cus iſto heretico in pfentía inumerabilium ſacerdotũ qui calcedone puene/ runt.⁊ ita pꝛudẽter fe habuit gp oẽs dixerũt ꝙ iſte euchices cũ ſuis ſequacibus male credebat:⁊ ita ab oibus fuit dãna. lus. vnde imꝑatoꝛ dicit p dãnetur ⁊ aboleat memoꝛia illi? peſſimi euchicis heretici:⁊ laudet memoꝛia illius beati fa, biani epi. h. d.iſta.l.Tex.fabianus.alłs flagianus: fed nó eft vis in hoc. Tex. huius alme vꝛbis.ſ.conſtan. Tex. conuene runt qui fuerunt.cccyviij. vt. .de fum.tri, « fi. ca. in epiſtola victoꝛ. in fin.Tex.vt euchices. qui erat peflimue hereticoꝝ. Tex. qui cótra fenferat.fub.b id qo in cõſilio calcedonenſi fuit ſtatutũ. Ande no.ꝙ non 15 de fide catholica diſputare publice ad ſubuertendã noftram fidé:fed ad ↄfundendum hereticos oe fide catbolíca licet diſputare vt hic. — D quod paupibus. = 7 Lex iſta refpicit illam ꝑtẽ rubꝛice de oꝛpha WA notrophijs.⁊ in. l.iſta oícit . l5 als relictum Ir incertis perſonis nó valeat:fi qd tñ relíng; truꝛr paupibus rpi in teftó vł codicillo illud — relictum ealebit.b.d.ifta.l videte litteras. Tex. relinquitur. ſub. vel in redẽptione captiuoꝛũ:vt.j.e.l.ſi qe ad oeclináda. C Cinde no. relictum incertis ꝑſonis non valet: vt inſti.de lega. H. incertis. Fallit aũt hic fauoꝛe pietatis: vt. j.e. l. fi qa. ⁊ plene dixi. 8 .ti.pꝛoxi.l.j. | i mW ! (34,9 l2ecc.l. refpicit Am clericis. ais parté rubꝛi Ice de xa gu dot eni 5 Jl puilegiũ ꝙ nó pftét niſi certũ qd noie ſpoꝛ. . | — bee. bocalio eſt:qꝛ in clericis s o ozie ec. vꝛbis cóftá. un loquit.« ſimiliter. l. tis. d. ti. pxi.nõ plures.⁊. l. iſta non eft magne vtilitatis: imo modice: niſi quo ad quedã no. que ex ea colli gtur:qe bodie eft correcta bec.l.tii cótimet in fe tres ptes. C In pꝛima pte of ꝙ ſi clericos maioꝛis ec. ↄſtã. volo out, níre:babeo electionẽ veli eos ↄueniri coꝛã archiepo.vꝛbis oftá.fiue velim Puenirt eos apud iudice ſecularẽ i. apa pꝛe fectum ptozío:ftue fit cà ciuilia fiue críminalíe, « ita pateat clericis epalis audiétía actoꝛe. volẽte. In fcàa pte dr ꝙ ſi pdicti cleríci maioꝛis ec . ↄſtãt.ciuilit󰵲 vt criminalit coꝛã ar? Odofredus fup p󰶄mo Codicis. d iij [Document text truncated for crawler view.]