Doctoris Ferdinandi de Sola Medici hispalensis demittendo sanguine in pleuritide secud̃um Hipocratis, & Galeni sententiam iudicium

DOCT‘0 R1s FERDI NANDI DE SOLA medici HISPALE jfis demittendo fangiiine in plcuritidc fccnduin Hipocratis, Se Galeni fencentiam judicium. AGNA FVIT CONTENtiointerantiqiios Medicos de fan* guine mittendo impleuritide fcili* cet, ex qna parte (Icri debeat, gra:- ci fere omnes ex eadem afirinantes Arabes amem ex contraria, fedre centiores fafta vtrinfquc curationis experietia barbarorum opinio nem tanquam pernitiofam expladerunt multi tamciudicatesfc alicuius noni elTefaftorcs,' (quod iam reliiihim eib) iterum adarenfi redeur, fic mo^ do quidam Medicus Uifpalcnfis repugnantibus reliquis kac defendere opinione conatur cuius rationes hxefunt. Prima exiilente vulnere in vno latere ex altero mittimus faiijpiiiiem reuultion is gratia, nam ex eodem magis concitaretur lluxiis ergo (imiliter impleuritide,pateteadccli r.nio vtriufqucquia ficuti in primo cafu rcuelimus Iic& inaltero. Sccrida eadem efl ratio pfxcaiUllloni^.^ qurationi$,fcd inprxcautiono fangiuncHimitimuscx oppojire latere, rcnuirsionis gratia ergo,& in curatione,proTiatur csdem caufa qox incepta fobet afeftum furideni eficit cotinuata, (ed iic fe habet vbi timetur i]uxiis,&vbi iariAiuit ergo licmiin primo cafu cx latere opolito debet fieri fic &in fecundo cafu. TcrciaOalcnujinuIcisinlocisdpcet, quod longifsiAmc kuiui meapjtteinflamnuta cfiabocandiis humor, fc^ miiTo ^ fangaine exjjropriq latere no rcmouetar,fed potius atra I hiturergo nullomodocftfacicnda. j; Q_uarto inomniinflamniatiDnefacieda eftflucxusin* principio, ergo in omniinflamationc in principio eft re bclenduni,fedex propriolatcrereuulfio fieri non poteft ergo ex oppofitoeft exercenda,probaturreuulfiocft ad vocatio humorum contrario motu quem habet, fcd fan - 1 guinis mifsio ex proprio latere non dat humoribus con- ; trarium motum, ergo nonfitcxeoreuulfio. | Quinto reuulfio (i cognorciturorigoflucxionis ad ori ginem fluxionis c(!excrccda,fed venacaba fere fem per f cft origo flucxionisjfiquidem fere femper tota malJafan guinaria prius putrefit, &ex pntrefadionc feparat natu- . ra,quodinfliiinitionemcaufat,ergoad ipfam vcniicaua | cft rcUocandafiucxio, fed id non fit ex proprio ,fed ex oppofito latere ergoTemper exeoeftexcrceda rebulfio. I Auftoritatibtis etiam hanc fuam fulcire poffumusop' pinionem, i.exHipocratcfecudodenaturaliutnana,vbi j aderit longifsimc &in contrarium aparte inflamata auo candoseffc humores, &Galenus i}. methodi,vbi docet quod laborante mannerus fcbarificetur ,id etiam mula tisin locis aii&Celfuslib. r.cap.ii. humero laborante reliquumfcharificarecenfet,idemiudicat Aetiustadem inter omnes vt magnus, Achrlcs ab eis Au icena prop cni tur,cui tota tribuitur inuencioifle autem lib .j.fem.io. trat. ^.cap. i.in plearitide&aliisintcrnis inflamatioiiibusiubetfecare venam in maleolo contrario in longitudinem, &poilea in brachio contrario vltimo ex proprio primo quado plenitudo eft magna,vt (it ex maiori diif an tia excriwc quando tata non eft ex contrario brachio hfc Tcint rationes 5: autoritates quibus hic magnus inuentor aconfortio roediconim feparatur. Hcud. Sed V* in hacdificultatequc maxima 5: necelTarifsima pro humana faluti e(f,crTtaal)inccrcisfcparemus,aliqiia funt notanda, &prefuponenda, &: primum erit, quod omnis omnis methodica curatio deheiprocedereindicationi» bus, &:quod fi fimplexfit morbus, fimplici indicatione Curatur, fi vero compofitus coinpofita,& fimiliter quod in vno morbo efi duplex indicatio, vna quat fummitur acaufaalia veroabipfoaffeftu. Secundo aduertendum eil: ,quod in indicationibus c6 plicatis hic fcruatur ordo, quod ad vrgenciorcm confilium curantispriu$aplicctur,&fifintcquales,adidquod habet cauie rationem &conditionis fine qua non ,&in morbo cum caufa prius acaufa poftea ad ipfum idnietho dicc procedcdo, natn fi aliquis vrgeiad vrgenciorcm vt dicxl &fiequaliteradomnesequaliter. .'1 ertio aduertendum cii ,quod caufa tripliciter nohitindicflt,exfo primo cx motu ad aliquam partem ,& ttinccxpofiulatrcuulfioD6,qua;inc6trarium fit,fecundo ex modo motus vt fi garum fluit &i5 ertflucxaettuccx pr> (hila tderiuationo,tertio quando iameft flucxaet tunc expoduUt #parte feparationem, qua: dicitur euacuatio. Quarto aduertendum cfl:,pleuritidem morbum effe cunIUntem cxduplici caufxmotu cxnucntc.quaediciturantecedens, (kcxflucxa qua:inmedi3tcfouetaffeflu &dicitur coniunta; ficipuid ratione huius vitimj fcilicet coniutK oinnu fignaquinqucpaftonomonica pleuritidis ,{i vera elf ,fub horiuntur: nam febris in hoc morbo (vtabea incipiamus) accidentalis cd dependens aputrefacionc cauf^ coniunta: &nonaputrefaciDne faftain vena caba. quod exeo patet: quia vrinaen:optima,quod non edet fi apuilredine totius dependeret, quod aduertit HipocratcsinprognofticiSj&confirinatGalenustetcio epidemia: feccione fecuda tcx. tj.cfi aitvrina bona in pleu ritide non e(V bonu nec malum mala,vero nialu :quia pri itium r.6 ndgdit,quadeft in parte inflamata, cuius ratione fit morbus,fecundum vero oftendit morbi coplica tio ne,quod malu efl:,vnde codat falfu efle afTerere fepcr.Cx putredine fafta in vena caua procedere pleuritiqa inflamatiooc fimiliter dolor cx humorefluxococitatur,quia _A 1foluet foluet continuu excitando tumore &tenfionS in plcuriij cuius ratione rerultatdilicuIcasrefpira(ionis,iursisquccx eo quod refudacexcoiudacaufa pulmoni que coni unica Cur, prouenit ,quod quando inaxitnc liquidum eil ,dila>> bitur &non ex puitur ,aiu quando craflfsimuin quia cx-, peli non poteU:, fertinus tandem pulfus expleurg tcnfione iit, propter quodarcerixreduntur tenfx diitentacu'^ nica intro eas veftiantequq vnacii pleura eft. Q^uinto notandum eft, omnes euacuationes tan reuul forias,qua euacuatorias fieri debere fecudu reflum, quit fic magnifice pro funtjCOtraria: veronoscteuacuata materia quabfeuacnari. non debebat nocentejal iiicorpore Teliftant quod Hipocrates affirmat.^ .Epidemie Sec. i.' tcx. ii.tj. 14. &Galenus librodeSanguinismifionecap. t^,i6.8c 17. &5. Methodicap. j. 5i 3.difcrifibusca. 3. &z.adGlaueonecap.z.&ratioeft;quiapar les ,qux edirefto pofitx funt ,magis inter fe communicant,&fruQtur, vtGalenus docet 14.de vfupartiumcap. 7. &deConftitutioneartismcdic^cap. 17. &librodeRi gore cap. 7.ante fine vbi h^c proponit verba ,aliaenim vena cum alia corporis parte comunionem habet, ti per reftum femper euacuationes facere oportet, na fi venai ^nilcumalfeftapartareftumhabcntcs incideris, necafte (ftam partem fanabis, &fan.i femper Icdes,&e. £t quia jd *abomnibus Stabaduerfariorecipicurre^iitudinemfei^ auandam cflc,folis autoritatibus prxfuponitur. • SextoAduertendum eft,reftitudinem conftituendara cflein fotictatepartium percommnnes venas proxime ab eodem trunco de duftas per communia orificia com* munes cauitates &meatus, (imulcuin re^io partium politu, quod vero fiat per communes vias ab omnibus vnanimicerricipitur,quiafi reuocatio fieri debet pcrealdem venas per quas fit, neceffarium eft, quod fint communes &inter fecfinecx^: fed quod hoc non fiifici4t,& fimul fit neceflarium quod communicent per orificia cauitates & meatutocultQS, exeo patet, quodfanguinls mifiocxla- terefiniUroininfiarriatidnefecorisjaljtflucxnsrariguinif ex nare finiftro reprobatur,quia no eft fecudu re£i:fi,&fia per communes venas,quia cqualiterabeodcmiccorc diIbribuutur &didarit, non fuficit ergo quia riquiricur am> pliusadredicudincm, &quod hoc totum non fuficiac fine refta partium pofitionc probator ex eo quod Saphena exteHorfcira maioris iuuamenti eflinfciaticha quam in terna, &tan vna quam altera fcruat varorum communita tem, per com munes venas orificia &ocuhos meatus,fed noneft eadem pofitiopartis, nam magis reftacfl: exterior quam interna, &ideo magis prodefK quod optime docet Hipocratcs 6. Aphoris 36. &confirmat Auicena fen.4.1ib. j.cap. lo.antefincmcumait&iihioqoidcm < facit oportere vt Saphena &fciatica fintciufdemiuuame ti, fed experimentum facit vtoperatiofciaticxplurimu ' coueniat dolori fciaticx, &illud ed propter afpeftu eius &:c. exquopatecrefbitudtncm tantopere ab Hipocrate Galeno &reliquis decantatam inhoc confiftercJ,quod communicentper venas &meatus&rcidefinpofitxcfi [ larce, vnde patet quod dextrum cu finixtro brachio nnl uaiferuateofefumncc venatnroned partium pofitiona nec meatum patet, quia communicatioeft, quando orificia venarum intefreofculaofcnUs peranadhomofim fic diidam aGaleno communicant, &no quia ex magno trit co de ducantur,quia fic omnesreftiiudinemreruarent,& non proponetur preceptum, vbi necelTariu non erat, fed pofuit &celebrat, vt in omni reuulfione reftitudoferwetur, ergo quia cara intelligit vi diximus dcdra cum de dris&finixtracum finidris, Scidmultisexpcrimetisco probatur vidimus quotidiea dedraparcccapitis defluxionem podagricam prousnirc ,&apcde ad capud aura frigidam cpilepfiam concitantem afccderc,ab vno tanie latere in aliud nullus medicorum, nec vidit, nec timet, nec docet, ergo quia non reruatrc£):itudinem,red medicus qui natufx ed imirtator non contrario modo, ac .natura operatqr, operari debet, nam tunc non mcdicui,' 0[>iec. Secunda Tenii. Qudru. faci carniptiffx nt>min»ri porsif,huc accedit maxima coitii gruentia,(^u3eruinmiturexeo, quod natura multas dupli’ cabit parces &eas feparabi t, vtfi vna periret, altera eonicruareturi ergo rivnareruaripo{l&: ledi ,altera >lera,ell quia peralias vias &oculeos meatus tancaufanoeSsqui fpititusconferuatibus ad eampefuenir?pot«ft. Di£iis tamen non contrariatur quod Galenus ). de frs fturis com. lo. affirmet, rcbulfionem fieri debere adextris ad finixtra, nam id in eodem latete intclligi debet, vt videre eft in capite,quod cu (Itvnum cft deftra &finiflra pars.Non vero latus cotrariuintelligiiur, quia dicit ferua iarcftitadine,qu!enoferuaretur,finoclfeiin cade parte. Nec amplius contradicit diftis, quod aliqui affiimer c in fibris reftisconfiftcre rcftitudinem,iiam id falfum efb nam fibrse rcftsc acrahunt, &fanguis in Phlebotomia no trahitur, fed expolitur cocitata natura propter dolorem. &ligationem fiiftam in parte. Multo minus huic repugnat reftitudo, qua nofter ma gnus inuentor affert, libi vt vultiudicat in corporcflucxus &rellucxus fanguiniSjVt fi fanguis effet in venis vt in vtre aqua, non aduertenSjfanguinem avenis huc, &illuc moneri afacultatibus in illis confidentibus ,&quod non poted mitti nifi vbi fit communitas &confenfusrcquifitu!,vt natura alTuefcit, fed cu id quod cd, natura imittart fit vere medicu quod ad vertat oportet ad curationem. Nec amplius obdat quod aicHipocratesinlibiodeaii mento &6. lipidemie fcc, 6. tex. i.fcilicct cofluexio vn* confpiratio vna omnia omnibus c6fenciunt,quod etiam conlirinatGalcnus lib. }. dc facultatibus cap. 3. &de cau lis putfuum cap. 1i, nam id intclligcndum ed cx commu niconfcfnomninm partium (quod optime interomnes meo videri odendit Stephanus Atenienfis magnus &an tiquus Galeni commentator, fuper primum ad Glauconcni)non vero de particulari requifito ad fanguinis iniffioncin, qux reftitudo dicitur vt monuimus, &affirmat Galenus libro dc fanguinis mifsionc cap. ip.in principio. ——SentimO, Septimo adaertendum efl: , quod in reuulfione praeter reflitudinem etiam requiriturXontrarietas, quam opiipie proponit Galenus in libro dc^reuuirsiQne,cu ait, quod pd quadruplex fupra &infra, ab intro ad extra ,adextris ad finixtra,& ante &retro, id ctia affirmat. meth. j. & 5,Aphorif.68,&quodfcmpercftferuadaaliquac6traric tas no omnes fimubna quado fit fecfidu omnes,non pro* deft, quia non feruat rcaitudinem yt fuprd dicximds ,& ipfe Auicena licet in reliquo cecnsagnouitfen. 4.iibi k cap. 3.ad medium cum ait non oportet quidem, vtin r duas Diametros prolongationem facias, fed in vna tan*' t tum qua: fit diameter magis longinqua, nam fi materia ^ fuerit in fupremo dextre pattis noncrit trahenda ,ad in^ ,j fimum finixtra:& hoceft illud quod eil magis ncceflariuro &c. Reuul fio tamen proprie difta ,fcniper fieri de bet cu vna harum contrarictate hsc conrarietas intaiH parua diftatia elTe folct.vt in vna& eade parte fieri pofsh &debeat fccuduvariu fitu,vtV.g. quado in capite fit reuulfio 3parte anterioread pofteriorem ,fieri tamen po*- tedin didaniifrima parte rcruaiareffitudinc,vt fecit Ga ienuslib. artis medie* 99. aliquando vero ad originem fluxionis, qu* magis proprie dicitur reuulfio,fi cognofcaturquodclegaterGalcnusdocet i.ad Glauconein 14. 'Origo tamen fluxionis aliquando pars proxima aliquando didans cd Scaliquado aidattfsicnapotedcfle, inquo cafu qua tido condat medico de origine flaxionisfcmper adipfatn originem rcbelere debet, quia nulla alia ratione comodius quod libet nialiiin potcdimpidiri-.fecundu ^ quadoiffrifl.i Galcn. Mcth. rj.rcuelithumoresacapi- ] te ad pulmones fluentes medicametii calidifsimis capiti «ppofitis vr tapfia, &C.& }. dclocis 7. ante finem inpuesro epileptico auram frigidam acrurc ad cerebrum aicen'- dontem reuelit quidem cucurbitulas &vincula crutiapo «edo &vdiofies ,& lib .defaiiguinismifsione il.itrrecfi tirenuiriflamationepriusfanguincmitiitexbrachio&no ex cruribus ,quado aded plenitudo, etia fircncsc&dituti fiiit in medio fupcrnaru &infcrnarti partiu,quiaiaparn.- bus raperloribu* in*g{sre(Iudatraf)gij}s,8rTu*n«Fuagri Micatepotiasad iuDaturaddercefucni&ffc videtur,quod fit origo Huxionis&ad illam reuocanduttielTefanguindi quando vero non condat medico de origine fiuxtonis^ TCualfio ad maxime difiantia loca ,feruata redrirudins difta, efl: exercenda, vtfccuriur fiat, &Iikc cd cauta quare in atFeflihus capitit Fricamui, &abluimus^crura ad rebelcndam doloris caufam, qojtdoftri na debet intelligi in praecautoria reuuirione,qux fit fanitatis tempore an te quam humores cdfiuant&conrueta inflamatione generent,&in hoc fenfuintelligit Galenus Hipocratis fen» tentiam lib. z. de natura humana tex .9. vbi ait venarum ,fccciones procul faciendas elTc alocis in quibus fanguis 'colligi&dolorexcicariconfueuitvtnatura afuercathu^ *inores ad alias parces trarmittere,ScciReuulfio tamen cu satoria no ed facienda ad Ifiginquai fedad oppofitas tau tutn vt docet Hip.tf. Bpidcmiercc. i. cotnSt. 19. & Aphor. <»3. &libro arcis medicx 95. &in dppoGta parte potcd ede talis poficio,vc (imul fiat reuulfio &euacuatio ua£zffusvrgeat, quia vbicd periculi in minentia no vni ca folum indicatione fcd duplici ed pugnandam &ratio cd,quia non folum intendimusrebclere &fluxionem fiiAerc,fed id quod iam odia fluxum proaffeftus genera» tione cuacnare ,quo euacuaco fimiliter fluxioni (ucurriinus quia non folum ad caufam fedad eius principium ed accede ndum,vtait Oalenus,a quo mutuatus ed Auicena fcm. 4. lib. I.kiato quando aderic &: cu ad diuerfum trahere volucris dolorem prius feda (ddatur tamen euacuata caufa didendcntc,qux ed humor in parte contentus & in hoc fenfu debentinterpretari dificilia Hipocratis verba 6Epidcmiefac.z.tex. 8. cum inquit rcnicentilidc-' reided vtGaletmsaduerticincomentario toto floxiotiis tempore non elfsremancdum cum remediis reuulforiit fcd interponendum ede aliquod tempus cuacuacioni humoris pccantis& in aife^fa parte contenti, poAcareuer tcdumcirc ad auxilia reoiilforia, nam fic magiiproficiet remedia ,calorcnim ,&dolor ,&molcdia panis magis irritant, ’irritant &c6ncit4ntflucxi6nem,& Iioc ptacipitehabciro-; 'cum in internis inflSmationibus in quibus non folum incedimus reuelerecaufanti fluentem,fed quod fluexum eft propter mortis inminctiam,quia illita partesprincipes ccxillic ,KquiafiiKxionisocalioelt. Hisficpropolitis i.conci, qiiscllionircfponfitia propoj* ^tncl ' ,nitur,quKficfehabetinvcrapleuritide,quxfuis lltfirmata “ ffintopinatibus noncftexerccdafolum euacuatioreuulforia, fed liBiulrebelcrediriaare& euacuaredebemus. Probatur conci -lixc vbicomplicatxfunt indicationes, & omncscqualicer vrgent, fi vnico remedio pofiiimus omnibus fucurrere,ex mctii. coflat quod fiat, fed ficfeliabctpleu ritis vera’crgo prob. ans. in plcuritide,taufa,qua.' fluit, indicat rcuulfionem, quxiiitla partem cfl diriuationem, &qua: flucxaeuacuatloncm; &omnes equaliter vrgent, &magii llucxa quia quod iam fluexum eft ,magis molcllat :fiquidfi . concitat inflammationem iufla cor ergo omnibus equaliter eft fucurrendu prob. minor quod fcilicctid fieri pofsit vnica euacuatione',fi humor trahitufad contrarifiautadoriginS fluxionis fit reuulfio,& fi fit per venas comunes&proximat fit cuacuatio &deriuatio limubfed talis vena eligi potefttcrgo&ficri talis cuacuatio vt infra latius probabo intertia c6cK Ex latere oppofito nulla cuacuatio fieri potefl: reuulforia deriuatoriajneceuacuatoriaiHjcecocl.duashabctpartes quoadvn:ircilicct,quod noderiuct,neceuacuetpreterquan» quod ipfl aduerfarii fatetur Gal .aperte docet lib .de fanguinis mifttoni i6.quo ad alia, f.quod noreuelac fic prob.ab om nibus e(l rcceptLi,& aGal fepius de cantatu, in reuulfionc rd quiri reffitudinc, fed fanguinisaiifsioexlatcreoppofitonulifi feruatiergo nec fieri cx illa reuulfiopetefl: quod cam no fenietprob. reftitudocofiflitin comuuionevaloru nioatfi, &reflo partium pofitu vtfupra probabimus ,fedinaduerfa fanguinis mifsionB,neccftc6raiinic3tio vaforum (quia non comunicat nili in origine de qua corniinicatiooe no dicitur, quiafecundu ipfam omnes communicat fc noneflet necelfaria aduertentia) necpofitionem partium, necmeatutn no habet; ergo nullam feruat reflitudioem &per confequen». f]o'cxebd61atcread briglnSfluxionisiduocathumbresiiS fiacapiccproueniac talis cuacuatio abinferioribas ad rupc>. riora reuelit fi ab externis ad exteriora aduocat illos tade G« yenacauaiteruad ipfatn aduocat huntores prius qua ad brachiu per veniat, quia tan vtia, quam altera aexiliaris vena ab yno trunco fcilicet, venacauaequalttervilurcatur, &fetun du hoc tan vna, quam altera, ex ipfa vena caba deponit fanguinem &rcuclit ad illam taine aexiliaris eiufdc lateris preterhocliabetaliam comunicatioiicfadam per ramum cdmunicatfi ofculaofcqlis per anaflhomofim cum ramulis venae, finccoiugi; cuius ratione no folum euacuat ex vena caua reuelcndo,fcd ex proeximis partibus derittando &cuacuan do, quia cade pars eft remota propter vifurcatione faftam in vena cana &procxima propter comunicationem failain in altero ramo dlAo ,vt latius ex anathome coflat vnde patet,quod ratio illa, quod vna &cade pars r^poteftefle proxima &remota nullfi habet vim quandopar^ habet diuerfas comunicationes eu affeAa parte, vtifla venadifta, na fi vna tantum effetcomunicatio beneprobabat, ergo femperad originem Huexionis,vt ipfeait &nos cocedimus adupeadu* efl; &aduocatur humor mifib fanguineex eode latere,quod rempcrcfi &debet clTe perpetuum. Loci tamen Hipocratis &Galeni pro fe adulti nihil contra nos probant, vt ex diftis patet nam locum autoris de naturahumanaGalcnus ipfe explicat, quod deprccautioncintelligatur,quod affert ex Galeno in 13.meth.cocedimus,fcd diucrfa eftratio in infliimationibus exterioribus quq indutias dantexpeftiidiquamin interioribusquarfemper vrgct,pretcr q^ui quod in exterioribus n5cll' cotrarietas ab intro ad ex tra,«ficen:ncccflariaqii* fit ad loginqua Actii tex .cx Archigenis fententiaefl: no vero ex fuadidum Celli inexterio ribus intelligitUr,quodcx Auicena affert in probamus tan - quam falfura id veritatis in venifididefiderio propofuinon contradicendi animo pra:cipuc mihi amicifsimo quem alias fummoperedilIigo,fedlicetainicifiirt)us magis amica verir tas qu; in reta graui {umopere efi aniplc£icda.