Opus Catechisticum siue De Summa Doctrinae Christianae

ann, QU A Od a 9r M R^. "^ * L— Bard el^ - ] EE Np ———— - - "E — - " " n "i - — m—— torpe ety - E: ^g ÀÓ — 1 : Me — » . - T —Ó— - -- " — ados - A — - y» - I - - »-— " - rinse te Tt RS uUa m poe Ed OPVS CATECHISTICVM, DE SV DOCTRINAE CHRISTIA- N AE, DA PETRI CANISII THEO» .OGI SOCIETATIS IESV, PRAECLARIS DIVINAE SCRIPTVRAE TESTIMONIIS, oSANCTO. rumque Patrum fententijs fedulo illtfttatum: opera D. PET t .Bvsari Nouiomagi, eiufdem Societatis I s s v Teen Gd | | nunc veró primüm acteflione noua locuple- ^ Uum atque reflitutum. EDITIO. ALTERA. MELTIS IN LOCIS AFCTIOR iind corre&tior, cui «7 Epiftola preeliminaris ad. Reuerend; 7 Hiec f bcd E - Epifcopum ERE em accefSit. or De huius operis ac. vniuerfie do&rin quz in illo tractatur TN folium | | decimumquintum c cum fequenti BEI. Gn duplici Ix DICE, yno quidem Scripturarum. explcatarum, altero vs ir E Jenentiarum, ad cálem adieilu, N COE ON Y AE, Apud Geruinum Calenium,& hzredes Iohannis Quentelij. | DX M AXCERXCEIDO 00 7 3 Cum dis - 2 briuilegio fummi (Pontificis, ac (Romanorum m 4n Decennium. «s * T iL AD TIMOTHEVM IIL O urs fcriptura diuinitüs infpirata, vtilis eft ad docendum, ad arguendum,ad cortipi- endum,ad erudiendum in iuftitia,vt perfedtus fit homo Dei, adomne opus bonü inftrué&us. |. gR. AVGVSTINVS TRACTATY IL IN EPIST. B. IOANNIS. OnxrA quxlegunturin fcripturis fandtis, ad inftru&ionem & falutem noftram, intent& oportet audire: maxime tamen memorie commendanda funt, que aduersüs hereticos va- lent plurimüm, quorum infidie infirmiores quofque & negligentiores circunucnire non dud Aul L3 ctc D X7 -— lo d . ORIGENES TRACTATV XXIX. IN MATTHAEVM: Qvorrizs Haretici canonicas proferunt fcripturas, in quibus omnis Chriftianus con- - fentit & credit,videntur dicere: Eccéin domibus verbum cft veritatis. Sed nos illis credere non debemus,nec exire à prima & Ecclefiaftica traditione, ncc aliter credere,nisiquemad- modüm per fücceffionem Ecclefix Dei tradideruntnobis. - | | | |. VINCENTIVS LIRINENSIS IN LIBELLO ADVERSVS - prophanas omnium Harefeon nouationes.. . * ^WNzezssz eft profedó omnibus Catholicis,qui fefe Ecclefie matrislegitimos filios pro- bare ftudent, vt fan &c fandorü Patrum fideiin &teant,adglutinenturiimmoriantür: pro- phanas veró prophanorum nouitates deteftentur;horrefcant infe Gentur,perfequantur. " HosinEcclefiadiuinitüs pertempora &loca difpenfatos,quifquisin fenfu Catholici do- . gmatis vnum aliquid in Chrifto fentientes contempferit,non hominem contemnit, fed Deum. - Mona NEUN ME D " boe. Mete : J D. AVGVSTINVS LIBRO IL CONTRA IVLIANVM | gere |. ^ . Pelggianum in epilogo. vop inuenerunt in Ecclefia,tenuerunt: quod didicerunt, docuerunt: quod à a tribus acceperunt;hoc filijs tradiderunt. Nond i [Sa | | ifcum apudillos iudices aliquid a gebamus, & apud cos acta eft caufa noftra. Nec nos fi&Qvos eis noti fucramus, & corum pro nobis la- tascontra vos fententias recitamus : nondüm vobifcum certabamus, & eis pronuncianti- bus vicimus. EMO or XR ! PURSE ri x Mx | APP ROBATIO H VI V S LIBRI OI S boc Catechiflicum, anteà quidem typis excufum, recéns verà noua accefsione locupletatum ac recognitum, magno cum fruélu denuó euulgandum ce njeo — ^ Egfrater' lu soboRnIcvs Bvscopy CENSIS, 0. C Sacre Theologie apud Colon, profeffor, ts c —. "poslolicus uquifitor. —— AC A s « s en | LJ * , 4 TT I C ERSEENRUEEEE REESE —— REVERENDISS IN CHRISTO PATRI AC DL RV. i Y 3 b : STRISS. PRINCI PL DOMINO IVLIO EPISCOPO HERBIP OLENSI, ET ORIEN. | TALIS FRANCIAE DVCI, PATRONO BENI. GNISSIMO, PrzTavs CANIsIVYS Ses IN CHRISTO IESV | S uu 5 : E [F5 NTER Chriftianos Cafares, quorum virtus & pie- SN tas maiorem in modum iam olim effulfit, Przful am- (ex. pliffime, duo Theodofi » fenior & iunior, vti vulgó di- JV cunturffingularé laudem inprimis promeruerunt. Ego 4, veró de priore tantüm dicam, quem Augufünus,Oro- Ws fius, Diaconus meritó celebrant, & cui poétaClaudia- 7i nusob lctiflimü rerum fucceffum haud temer? accinitz: O nimitim dile&le Deo, cui militat ether, Et coniurati veniunt ad claffica venti. T t E Hicip cius in difficilia tempora incidit, quibus ob excitatas nouas in fidediffenfiones lifcentesue fectas popularesanimi paísim diftrahebanturdoais interim acerri- meinter fe concertantibus,vt fi fieri poflet, in errorem, aut certé quidem in dubi- tationem ctiam inducerenturclei, Etenim Eun omius ele&um Sathanz orga- numy;fuatum zizania dominico tritico inf, pergebat, & Nouatianum ferpebat vi- rus,fuasQue copiasaugebant Macedoniani,& Arriani quidem Catholicos vel ma- ximédiuexabant. Quid híc ageret T'heodofius? magno cum animi dolore triftiff;- mam Ecclefiz facie fp edansprzfertim cüm publice pacis & Ecclefiaftice vnitatis, licut optimá principem patrem(; patrie decebat, ftudio&z amore incredibili tenc- &ofit opis ad concordia fciff: 2 Ecclefie reflituen- dam, priufqüàm grauiores ordinum fierent diflra&iones, motusiue magis exi- tiales ex hifce altercationibus & (e&is in Chriftianam Rempub. effunderentur, Eccleftam enim fidei vnitate cóferuari atque ftabiliri, difcordia veró religionis Ia-- cerart atque fubuerti reciffimé iudicauit, Nedtarius veró cüm non haberetquod - lium,licét Nouatianorum epifcopum, conflit, vt eius fententiam audiat; priuf- quàm redeat ad Imperatorem, Agelius tunc forté Sifinnium le&orem habebat, hominem nó mediocriter eloquentem,in facris etiam literis & hilofophiz co- gnitione probé verfatum, qui pratereà iudicio & rerum agen arum dexteritate BE: in hunc relicta effet: imm ver prafentia Íchifmata, non folüm hac dif; putandi libertate nontolli;fed «ugerbgrautoresque inde lites ac pugnas irreconciliabiles expectari oportere, quibus vigentes nunc hzrefes & opiniones nouz magis magisiue cor- roborarétur: aliam igiturineunde concordie)quz folida effet, viam ineundá effe, El d nimli- BECP PS T O L-A nimirüm vtprafentes controuerfiz ex veterum Patrum, qui Ecclefia calculo aps - robatiforent,traditioneiudicarentur. Sic enim futurum,vt via contentiofis pre- cluderetur, ne quifque pro fui cerebri intemperie Dei verbum interpretaretur;. & fuumilli fenfum,prout caufz commodum putaret,affingeretfüamque fenten- tiam iudicio Patrum fimuldue Ecclefie publico anteferret.V nde Imperatorem re- Gà fa&urum fi precipuos fectarum magiftros interrogádos curaret, velint/ne ve- cerum Ecclefiz do&orum iudicio ftare, ui ante natam modó contentionem & diuifionem cum gloria floruiffent, nullique prafenti vel parti, vel fe&tz vnquam fuiffent addidi: ac proptereà vt minimé fufpe&os controuerfz nunc do&rinz cenfores & arbitrosiure agnofcendosac ipea: effe, Quod fi hos arbitros ad- mittere detre&írent;poftulandum ab illisvideri, difertis vt verbis pronunciarent; fibidamnari Patrü authoritatem. At firursüs hanc damnationislegé ferre nollent; . ex hacfola tergiuerfatione non obfcure conflare,quantum fidei mererentur noui de fide dif putatores, vtpoté tam arrogantes, vt fefe tot tantisá; probatis Patribus velaquare,velanteponere non erubefcerent, & idcircó nulla illos venia dignos, fcd pro falíis do&oribus vereque Ecclefiz peftibus iure habendos atque profli- gandos effe, Catholicorum veró munus manere proptium, vt quam do&rinam profiterentur, veterum Theologorum fcriptis coníentaneam effe probarent, & fuam religionem illorü teftimonijs bona fide prolatis defenderent ac illuftrarent. Quid multis? Placuit hzc fententia Nedario; qui ftatim ad Theodofium Cafa- rem regreffus,confilium Sifinnij aperit fuaque authoritate confirmat, Cafar vc- ró,vt erat prudentiffimus Princeps,Le&oris confiliü diligenter expendit, & hanc ineundz concordi rationem approbat, redueipfa robandum cenfet, quod Si- finnius propofuiffet, Itaque fe&arum principes ad difputandum armati & inftru- &i conuocanturyac preter expectationem omnem à Czfareinterrogantur,quo in precio mggiítros Ecclefiarum habeant & habere velint,eos nempequiante noua hzc diuifionis tempora extitiffent;an eofdem recipere & approbare deliberatum. haberent, Hicprimümilli modeftiá pra: fe ferre, & de Patribus honorifice loqui, quafi praceptores illosagnofcerent;feáue illorum difcipulos faterentur. Theo- dofius iteràm fcifcitatur,(it/neillis conftitutum, Patrum teftimonia eo habere Io- co,vt per illa cüm de alijs Chriftianz do&trinz partibus,tü de fubortis nu pércon- trouerfijs iudicetur, omneque iudicium terminetur, Hic illi hzrent fufpenfrjlijs aliud obtendentibus,& eiufdem etiam fc&z focijs inter femutuó altercantibus, quid quantumque fcriptis & authoritati veterum effetlargiendum. Quidam Cz. Pc mts probare,fed plures veterum fententias defugere vii funt; facilé fübodorati periculum de caufa cadendi,fiex antiquorum Patrum iudicio prafen- tes ipforum controuerfiz dirimerentur. Vbi nous difcordiarum flamma mox eruperunt,vt fi anteà vnquàm, nunc potiffimüm fe&tz inter fe diffe&z videren- tur, nondiffimiles quidem prifcis illis gigantibus, ac alijs Babylonice tutris fto- lidis edificatoribus,quorü & lingue diui(z,& conatus fruftrati, & impéfe omnes abíumptz hocvnum effecerüt,vt optatus edifici] progreflus in pudendum pror- süsexitum commutaretur. Igitur non malé ceffit Theodofio, quód in Sifinni] confilio acquieuerit, eoque facto memorandum toti pofteritati reliquit exem- pu quod anteà Tertullianus docuerat, nunc re ipfa probatü effe cernamus. ra&ans enim ille Pauli fententiam, Hzereticum hominem poft vnam aut al- teram correptionem deuita, ferió admonet, né Catholici cum harcticis de fa- cris literis difputaturi in arenam defcendant, fed potius vtad maiorum traditio- nem prouocent, & ex illagermanam Scriptura intelligentiam, omnemque de » propo- DEDICATORIA. propofitis fidei queftionibus veritatem petant atque confirment, Sicut & Ori- genes pronunciauit: Illa fola credenda eft veritas, qua in nulloab Ecclefiaftica. traditione difcordat, "segs : | Visvn eftautem hanc repetere narrationem, quam Caffidorusin hiftoria, Vti vocanttripartitarecenf: et,eamQue magni effe mométi, & noftro tum feculo, cum inftituto quadrare quiuis facilé animaduertat, Rogant multi atque miran- turquade cauíatot colloquia, difputationes& conatus qui ad controuerfiasin religione componendas noftra xtate partim in Germania, partim in Gallia ins ftituti fueruntjadeó mal? in feliciterQue fuccefferint,vt maiores etiamin reli gio- . Rediflra&ionesacturbz corifecutz videantur, Nimirüm à di&to Sifinnij confi- : liodifceffum efl, & pietas abfuit Theodofianajquanouis doGoribus veteres cum authoritate opponerentur, Hoc nisi fiat,tot harefüm monítra, quot nunc paf- . simin Europa nata cernimus;facilé & fumma cum Ecclefize perniciegraffariper- - gentfemper(ue impedient, quo minüs ad amabilem Ecclefiz concordiam tan- . démredeatur, Acinterim prorsüs verendum éftjnépoftlongas contentiones fu- neítus exitus zqué Germanosàc Grecos opprimat & perdat, vt noftrates é fchi- fÍmaticis vel Maliistéun 05, vel atheos euafifle vel feró doleamus, Deindé hanc veterem narrationem libuit inferere, vt noftri feculi ftultitia,immó im pietas re- Cis perfpiciatur,quando infimz fortis, ac plané craffirudesdue homines de Pa- tribus vt prorsüs indigné fentiunt, ità fcurriliter quoquéloquuntur, illorumue dicta & fa&a petulanterarrodunt, fzpé & vanz fu perítitionis & execranda ido- lolatriz fine vllo pudore condemnant. De Patribus dico, quorum eximia vitz integritas, & in diuinisliteris doctrina fapiétiaQue tot modis effulfit, diuino Spi- ritu in illis mirabiliter operante, & Chriftianam Ecclefiamtot feculis corrobo- rante, Hi ele&a diuini Spiritus organa Chrifti fidem nó oretantüm profeffi funt, - fed & fan&iflima vitaymultisQue fpe miraculis nec raro fanguine profufo tefta- ti funt, nullus vteos pro dignitate celebrare, & facros eorum labores religionis - ergófuíceptos & exantlatos fatis efferre poffe videatur, Quibus tanto maiorfi- des authoritasQue debetur, quo magisin vnum eundemque fenfum confpirant, . quoqueconfonantiüs deChriftianz doàri nz partibus teftificantur,vt quafi cor "hum &animayna, immó & fpiritus vnus in illis ineffe, nobisQueloquividea- tur. Atque hoc illorum co nfenfu, tanquàm certo inhabitantis fj piritus indicio; eprehendimus, n6folümin Apoftolis,(ed etiam in A poftolicis do&oribus fan- &isque Patribus hanc przclaram Chrifti promiffionem impleri, Non vos eflis quiloquimini, fed S piritus Patris veftri qui loquitur in vobis. Quocircà non te-. meré ad hoc referri poteft; quod Regum ille fapientiffimus Salomon docet; né uis terminosantiquosa patribus pofitos tranfgrediatu r,quodque monet Eccle- talticus;vt fapientibus presbyteris, eorumá; doctrine nos adiun gamus;qui difci- plinam à patribus traditam acceperunt, vel ficut Paulus loquitur, qui depofitum bonafide cuftodiunt. Vndé vox Bafilio Magno digna, & à veré Catholicis omni- bus víi urpa nda CXtat: à dte wapa ray acyíaoy TTUTpY Sebiety pubs TUTO, TO iporac ty 3g Sia ye ojy. hoceft,Que à fanis Patribus edo fumus,cainterrogátibus nosannunciamus, Tum Athanafius Ecclefiz fortiffimus propugnator, breuem & expeditam ratio- nem, qua hareticorum artes & fraudes omnes elidantur, hifce verbis oftendit: "ToUro |4óyoy &7roxpiva.m Unt arode o. rorAUTa., X94 éízreiy áextl, órt ox ti rara T x9 oA Ooooías, due TOÀ, 7rd 'ete tegóvras, Hoc, inquitfolummodóref, ponderead talia, & dicere fufficit, quód ifta non funt Catholicz Ecclefiz,nequeifta Patres noftri fenferunt, Et fané cum his Ecclefiz magiftris non faperej omnino eft defi pere, Extra hunc faltare ch orü, a.3 vtità tX EPIS TOLEDLA : vtità dicaeftprimasinfaniz partesarripere, Ab his Ecclefie columnis auelli,eft regiam veritatis viam deferere, Sine his Chrifti oculis& Ecclefiz luminibus, in diuinoillo Scripturarum prato verfari,eftperindé àcin tenebris dominicüagrum : colere,vel in mari cum Petro node pifcari. Damnatos ab his erroresamplectieft - cum Ecdlefiz ludibrio hereticorum deliriaconfirmare. Horumdeniqué fenfum & confenfum negligere, diuino eft repugnare oraculo, quod credentibus omnt- bus perProphetam intonat: Hcc dicit Dominus: Statefupervias veftras,& vide- te & interrogate de femitisantiquis,que fitviabona;& ambulate in ca: & inuenie- - tisrefrigeriumanimabus veftris, EE. 6$ m vA: omniaidcircó mihi przfanda duxi, Antiftes illuftrifs. prfens vt opus, quod é colleis grauiflimorum Patrum fententijs conflat, maiore in precto db : equis cenforibus habeatur,tuzueinprimis Celfitudini fit commendatius. Pro- ditenim nunciterüm nofter Catechifmus, nec folüm nitidiüs, fed etiamanimo» ' fius prodit; quandoquidéinter medios velut fatellitesyimmó duces & coryp hacos probé ftipatus incedit,vt minüs public confpe&tum vereatur, & corá minacibus aduerfaris fe perftare poffe confidat. Adeft enim illi inui&us bellator Spiritus fanus, fuoque gladio, quodeft verbum Dei, huncquanuis exilem partum mu- nire dignatur. Adfunt & generofi Chrifti Regiszterni milieu fuis quafiarmis nouum hofpitem circuncingunt, ornant, muniunt atque defendunt. Quare fi anteàvn quam hicliber placuit bonis,cüm folusac velutinermis appareret, haud dubia mili fpes eftfore,vtidem maiore nüc fauore &applaufu multorü excipia- turtot przfertim patronorü, qui funt omni exceptione maiores,fuffragijs atque fentétijs vndiquécorroboratus. Hos Chriftianz do&rinz teftes ac vindices quif- quis contemnit vel negligit, nos ctiam librumd; noftrü & cótemnat ac negligat . licet, quandoquidem in eadem cumillis naui manemus, actantifpér manere con- . ftitutum habemus, donec & ipfifuperatis infefti procellofique huius pelagitem- peflatibus, quibus in hactota vitaiactamur, ad eundem falutis portum, quem illi nunc felices obtinent, Chrifto nauclero fauentetandém fecuri perueniamus. Vs1 de prafentis inftituti ratione pluradicturus; de prima noftri Catechi- Ími editione co gorrepetere, quaminclytus illeCzfar Fex p 1zNANDvs Vien- nzde manibus noftris extorfit, & ante x xv r. annos edi voluit fua authoritate; me quidem nomen tunc meum fupprimente, minüs vt inuidiofum effet opus; cuiusauthor ignoraretur, Sed quoniam hoc noftrum feculum, vt nullum feré aliud, contentionum flammis pafcitur, multique ad calumniandum praecipites nulla feréminüs, quàm orthodoxaferunt & probant dogmata, ficri non potuit; quin aliqui catechiftico labore noftro offenderentur, & hanc qualemcunque Chriftianz doGtrinz fummam arroderentacinfe&arentur. Cuiuícemodi Eccle- | fiz hoftibus tanto maior infe&andi libido creuit,quo minus inuidi homines fer- re potuer(t, opus hoc fammi Principis authoritate comprobatum, à multisaui- délegi, pafsim circunferri,in fcholarum vfum introduci, in templis doceri, va- rias in linguas transfundi, in maximis gymnifijs celebrari, nec folüm Ecclefia- fticis proceribus, fed fummo R egi quoquéPhilippo,alijsqQue magiftratibus Ca- tholicisità probari, huncvtCatechifmum prz ceteris ftudiosé comple&erentur, ac eundem fuis populis tum ad docendum, tumad difcendum publicé traderent; feriodue commen darent, Quodegocertéfine arrogantia dictum velim, né ho- nori nominiQue diuino quicquam fübtraham, quum foli bonorum omnium fontilztum rerum fucceffum affcribi, &ad illius gloriam fyncer? cunda referri deceat; nulla vt vnquàm eius diti fubrepat obliuio, Non nobis Domine, non nobis, X CTEOER deus S dco E —Raqn iow Cas uc opm amm coge oe ln e Wo Xt EET QR Ce wear iod je peg at po m prine estt qur n an p it Sk DEDICATORIX nobis,fed nominituo da gloriam. At ego rem multis hodié notai commemo- ro& de veritate conflare cupio pofteritati, vt re&tiüs omnes de aduerfarijs iudi- centqui nefcio quo fpiritu du&iaut potiüis emulationis ftimulis exagitati, tam egré fuftinent hoc exiguum Catholice do&rine teftimonium, compendium; prefidiumin Germania fupereffe, Igitur Euangelici homines infeníis animis, maledicis linguis, ac virulentis calamis certatim inftructi, nullum hodié Cate-- chifmum zqué àc noftrum tam petulanter appetere, tam rabiosé conuellere, tamqueatrociter damnare voluerunt, Pofteà veró cüm de eiufdem libri autho- reiam rumor increbuiffet, ac opusipfum Catholicis exteris magis magisque in- notuiffet, Veneti & Galli nomen meum;quod ego tam diü celaueram,me infcio adícripferunt, iddueante annos decem publicé teftatum volui, cüm opus idem reconditü ColonienfiSenatui nücuparem. | Acceffitdeindé Petrus Bufeus No- uiomagus, homo noftri ordinis eruditus, & in veterü monumentis probé ver- fatus, qui amicorü hortatu, & ob publicam vtilitatem, ficut ipfe in fua meminit przfatione,ad hocopus ornandum & munienduim, operam fané difficilem & laboriofam,vt prudentes intelligunt, exantlauit,. Etenim Scripture Patrumáue confonantialoca, quorum nos in ipfo contextu mentionem frequentem fece- ramusquequeadlibri marginem breuiter fuerátadícripta, & his etiam pluravn-- dequaqué collegit, ex ipfisQue fontibus deprompta tranfcripfit, & tranfcripta cum ipfalibri textura tam dextré cóiunxit, vt quiuis fine negocio deprehendat, omnem Catechifmi noflri do&rinam cum libris Canonicis & probatis Patrum Ícriptis pulchré congruere, quantunuis infefti & infenfioblatrent calumniato- res, Qui fané BufzilaborHifpanis,Italisymultisáue alijs pergratusacciditeám- que commoditatem fuppeditat omnibusin muneredocendi, vt ad manum ha- beant fele&a)bonadue fide notata; nec omnibus obuiavetefum teftimonia, qui- busad vniuerfaferé dorine facra capita tum intelligenda, tum in fcholis tem- plisquetractanda & explicanda vti expeditiffimépoflint. | Ex quo fa&um efl, vt Typographus Colonienfis pri oris editionis exemplaria breui diftraxerit, vtáue Veneti hocopus fibirecudendü putárint, quod Roma &alibi non modó com- mendari, fed etiam à multis pafsim defiderari certó intelligebant. Intereà dum Coloniz nouacditio apparatur,huc prefertim Geruino Calenio im pellentequi rei Catholice promouende perquàm ftudiofus eft; bonam noflri operam nauá- runt;vt opus idem recognoíceretur,in codue multa partim reftituerentur, par- - tim adiungerentur, partim meliorem in ordinem reuocarentur, | Et quoniam prior editio in quatuor partes feorfim excufas fecabatur, tres autem folas, quas cgoviderim, Venetus Typ ographusdedit,longé commodiusfore vifum eftjfi ex omnibusillis membrisjvnum quafi corpus conflatum;atque hoc vno volumine conclufum euulgaretur, Hac ego de huius operis ratione & inflituto dixerim, uod ex grauiffimis maximorum Patrum fententijs colle&um,ac nunc etiam re- itutum, tug inprimis fapientiz & aequitatis calculo, Illuftrifs. Princeps, cupit - approbari, — . | | | o ^. CaerEn vn fidefufcepti operis Catechiftici argumento àliquidaddendum eftmihi fané perfuadeo,fapientes verz (ue pictatisamantes omnes boni conful- turosimmo & fpontefua probaturos effe,quod nosin hoc Catechiftice do&ri- na genereac laborejquicquidali) fentiant, multá fep olei opercQue ponamus, Curenimnos pigeat ac pudcateius inftitutionis,quam fummo Deo gratam,ma- ximorum hominum exemplo confentaneam,Catholice Ecclefiz falutaré,Chri- ftianc iuuentuti neceffariam, & noftre demüm profcffioni congruentem " | certif- ix JEIPIICS. E :O;LA ' certiffimé conftat? Quid quod magifter nofter &: princeps paftorum Chriftus Catechiftz partes quodammodo fufcepitatque fuftinuit,quum precipuas Catc- chifmi partes orefuo facrofan&o vel tradidit;vel confirmauit? Excufentali; fuas occupationes, ad fublimiores ac maiori queftui feruientes Ecclefie functiones adífpirent, vileautem & equé laboriofum hoc minifterium iudicent, callidéque fubterfugiant;né cum pueris quodammodo repuerafcere velle videantur. Atqui non veretur ipfa Deifapientia Chriftus fe paruulis perquàm familiarem ex hibe- re; hosad fe iubet adduci, venientes vltró amplectitur, & amanter ofculatur;his fuas ipfe manus imponit ac benedicit, his miniftros & cuftodes Angelos depu- tat,hos demüm celeftis regniciues & prz alijs heredes quafi proprios facit. Qui pretereà poenam illi grauiffimam interminatur, fi quis vnum é paruulis fiue in. fidei do&rina, fiue in vitz moribus forte fcandalizet: qui demüm in paruulos collatum beneficium adeó fibigratum fore pronunciat, vt quicunque ipfius no- -. mineparuulum fufceperit, Chriftum ipfum fufcipiat, habeatQue perpetuum de- bitorem. Tanti refertfi Chrifto Domino,eiusque facro Euangelio credimus, de paruulis bené mereri,ac inftituendis illorum ad pietatem animis opcram dare; .quemadmodüm probi faciunt Catechiftz, non Chriftianum modó; fed etiam Angelicum, vt fic loquar,munus adminiftrantes, Quo minüs ego miror, exi- miosillos Patres, Origenem, Bafilium, Ambrofium, Auguftinum, Cyrillum ab hoc docendi genere non abftinuiffe, fed huius viz duces fe nobis przbuiffe, vt in fideido&rinarudes acveluti paruulos non grauatim catechizemus, & eis tan- quàm matres lac fpirituale cupide & alacriter fübminiftremus. Videbant enim fa- pientiffimi homin es in magna illa Dei domo plures carnales quàm fpirituales; paruulos quàm viros atque perfectos, vt Paulus appellat, reperiri, magnamiue femper cfleturbamjhon folum atatejfed etiam fpiritu imbecillium atque pufil- lorum,quibus Euangelicz do&trine panem frangere conueniat, donéc illi foli- GISE DU nuin admittant, & in Chrifto ie grandefcant atque proficiant. Quód fi nihilaliud, certcaduerfariorum impro us laborgc indefeffa cura huc nos exti- mulare debebat ac impellere,vt quod ftudià illi fuz fe&a per Catechifímum pro- pagande animisque per illum corrumpendis no&es ac T impendunt, id nos ad Catholicos redté peque inftituédos pari diligentia,fed meliore fide;ac purio- ris Catechifmi doctrina impigréconuerteremus, Quidalioquin turpius, quid ab officio Catholico magis alienum videri queat, quàm vigilante Iudajin re tanti momenti dormire Petrumy& vndic uégraffantelupo paftorem fui gregis curam abij cercac huius demüm feculi, immótenebrarum filiosin fua generatione ma- gis,quam in Chrifti regno lucis filiosfapere & prudentiores effe? Quocirca Tri- dentini Concilij Patres, vt alia multa de religione Catholicavindicanda o ptimé onini cldsamndiind circi ome DRDUNRC acéchiftao incu Loco elonimusvacarent,fed etiam tridendo poft SEINE. Wege cumberentyc in fide rudiores omnes edocerent, Que iu viquam alibi;tum in Italicis Ecclefijs iam obtinet, magnoá li frudu, nec minore bonorum chorur et uu poesi is parochorum laude hoc tempore obferuatur,. At- tatc, przftantia & neceffitate, quantum ; gratiam, verüm etiam aduersüs ini inui tre&ator : iniquos & inuidos ob- es maiore polleat authoritate, Vbi Celfitudo tua Illotrifs Priaceps fe come- | ADEDITICATOITLEA. ! commodé nobis offert,cuius tutele hunclibrum reuerentet commendare cupid, acvnicénuncuparedecernàm. Primüm enim inter German osantiftitesac Prin- cipes Catholicos,qui hoc feculo przdicantur, multorum iudicio fublimem & il- luftremlocum tenes, his nimiràmanimi dotibus inftrudtus & ornátus,qui non modo fapientem przclarz huius D. CHILIA NI vinex cuftodem; fed & ge- nerofum bellicofz Francorum gentis moderatorem ác Imperij principem decét. Deindéfingulari Catholicz pietatis ftudio flagras,qui indéab initio fufcépti mu- neris effecitti,vt Clerus ditioni tuz fübietus, ad facras preces quotidié fummo Deorecitandas grauiter extimularetur, ferioduereuocarctur. Accedit & zelusin domo Deirepurganda neceffarius, ac tali Epifcopo dignus, qui Apoftolicum ca- nonem adfepertinere meminerit,Peccantes coram omnibus argue, vt & ceteri timorem habeant. Igiturad Catholicam religionem & difciplinam Ecclefiz re- ftituendam adijcis animum, paftores hereticos amoues, & poenas iminorigeris infligendas proponis, Adhac quod rarum & egregium Mecocenatem decet, do- &tos & ftudiofos homines magno fauore profequeris, atque idcirco gymnafium publicum excitare pergis, quod non modó Franconibus, fed etiam exteris haud minori przfidio quàm ornamento cffe poffit, Seminarium veró nuper magnifi- céerectum,& numero alumnorum & multiscoemptis zdificijsam plificas. Ne-. que noftros homines negligis,fed eorum Collegium ion ità pridém Herbipoli excitatum amanter completeris, ac ftudiosé foucs,totà vt hzc Ix sv focietas im- mortales gratias Patrono humaniffimo debeat, ac pro illo fuavota Deo fummo faciat perlubenter. Nec ignoro, Ecclefiz veftrz, quam honoris gratia nomino, multa & przclara in me meritapoffe commemorari, quz indéà primis Collegij noftri fundamétis Herbipoli iatiscüm ifthic adeffem, & facris cócionibus o pera daremsequidé fum frequéter expertus. His ergó caufis,acaliorum etiam confilijs incitatus facere non potui, quin perhuius operisoccafionem aliquid fcriberem, - ac vetus erga Celfitudinem tuam eiusque Ecclefie obferuantiz mec ftudium qua- licunque teftimonio publice comprobarem. — Precor demüm à Chrifto Opt. Max. vt Herbipolenfem vrbem & Franconiam omnem, hoc difficilitem- pore propitius tueatur, vtjue pios Amplitudinis tue conatus in fuam eternam gloriam benéfortunet, neque folüm huius operis, fed etiam Collegij tantum patronum diü ac feliciter nobis fuperetfe concedat. Oeni- pontianno poft Chriftum natum M. D LXXVI. pt. Syelpre fumant, ità per quof udin p ; 1 " pe hy Lu ane dece — Divas iQ. DIETO. FILIO GERVINO CALENIO, TYPOGKAPHO COLONIEN momo ILECTE Filisaluem es Ápoflolicam benedithionem, Cim tuficut accepim, Si nonnullos de probatis ad M à dile&lo filio Laurentio $urto optima fide UAEAAON Wit coles tiec non alios Tomos feu libros dileti filij Petri Quifj presbyreri Jeu religi- wo B of docieratis 1 s v de dodrina fiue Infltutione Chrifliana infcriptosyyna cum certis (Kg D) adunoratiomibus nondin impre[os, tua impenfamprim facere defideres : (Nos b y" AE quem inexcudendis buwfmodi "Tomé feu libris graues impenfas Jübire meceffe efC ne Md MUR ex Deneficioommbus Corifh fidelibus collato detrimentum aliquod entias opportune prouidereyac te in tuo laudabili é Reipublice Chriffiane perutili propofito confouere'volentes, 4 quibufums ? D , . —- . 5 ^ i án . " - M.* "P LE . .Excommunicationis Jufpenfionis e& anter diti ,alusd, Ecclefiefhcis fentenys; cenfüris eg penis 4 iure vela homine quauis occa]tone yel caufa latis fi quibis quomodolibet gnnodatus exiftis,ad effet um prefentii dun- taxát confequendum barum ferie abfoluentes,ey abfoluiu fore cenfenteszMloru proprio non ad tiam yel ahi- cuins pro te nobis füper boc o late petitionis inflantia,fed ex certa fcientia € mera deliberatione noflris nbi "Tümos feu libros prefatos per te yel alium feu alios imprimendi,& impreJJos yendendi licentiam € faculta- zem plena eg liberam 4dpoftolica authoritate per prefentes concedimus: Necnon omnibus e [mguli impreJ- | fori us librarijs,e7 mercatoribus tamin Italia quam extra laliam conflitutis in virtute fantie obedietie "e fub Excommunc ationis fententienecnonin terris [ancle (Romane Ecclefie mediate vel immediate füb- delis fub amiffionts Tomorum feu librorum fuiufinodi,ac mille ducatorum auri de Cometa yna Camere ALpoflolice, e altera medietatibus tibigtuisG, beredibus c füccefforibus irremifübiliter loco damnorit ap- licandorum peemis,per alios abf: ui ey beredum yel /accefJorum tuorum expre[[o mandato aut licéria ba- Bicaexcudeutes;feu imprimentes,aut vendentes totus quoties id fecerint ,eo ifo incurrendrs nt eofdem T-.— mos feu libros infra decennium proxime futurum ab illorum impreffione computandum if quibufus literarit charatt er ibus atit f uaymedioc Tí feu magnayyel alia quacunque forma alicubi imprimere A neque per alos amprejos vendere «b fq, expre]Ja tui ve [her edum er fuccefforum prefatorum licentia yel covfevfu audeant : id un, iudices ey commifJarios quauis authoritate fungentes,füblata eis Georit add quauis alter tudicandi, interpret adi facultate € autboritatesiudicari & diffmiri debere: dfc quic- is füper bis d quoquam quauis authoritate fcienter pelignoranter attentari cütigerit, irrititm € tn- imus: Mandantes mihilumints Moru fimili fab interditli Ecclefuffici éy ingrelfus ecclehari Pe rn nerabilibus Fratribus noftris Colomen[aéy quorumums aliorum ciuitatum € locorum Krehepifcopis, Epifco- poat diettu filijs illrumvicarijs feu offic talibus legatis vel Vicelegatis ac fub primo ditis penis, Guber- natoribus, TP oreflaribus, y alijs quibufuis Judicibus quibufcung, authoritate c officio fuugentibus, qua- renis Vid. arte tud, uccefforum tuorum;vyel alicuius eorum buiufinod f uerint requifitiinprem- fisse cacts defenfionis prejutto afíiflentes, f. aciant authoritate noflra abibitionem prefatam inuiblabiüter obferuari: ac teytuosque heredes «7 füacceffores prafatos huiufmodi, illorumque fmmgulos co nceffione pacifice frui e gaudere : Kx impreffores librarios nercatores fautores fctentes y non eue lantes, quos inbibitiom refate contraueniffe eis confHiterity excomnumicationts e alias fententias, cenfüras & poenas fuiufmodi | ancurriffe declarent, ac pro talibus publice nunciari mandent; e faciant. contradiélores quoflbet & v ebel- les per eafdem cenfüras & peenas; 4f, ellatione poflpofita, compefcendo : imuocato etiam «d boc; fiopus fue- rit,auxilio brachig fécularts ; (Non obflantibus Conflisutionibus &y Ordinationibus A poftolicis Priilegijs quoqu 3 Indultis; i literis Apoftolicis Juper imprimendorum Tomorum facultate qui bufüts perfons cuif- cung digntatis preeminentie exiflentibus etiam motu & Jéientia fimilibus, ac fub quibufuin tenoribus eg formi necnon claufülis e decretis conceftns : Quibus omnibus etiamfi de illis,eorumque totis tenoribus [pe- cialis fpecificase x rela, indiuidua : non autem per claufülas generales idem importantes m entio,feu que- * s ex effio babendayaut aliqua 4lia exquifita forma ad boc féruanda foret illori tenores; c fi dc ver- s c - o Me proexprefits babentesyillis aliás in fuo robore permanfüris bac vice wes exprefse derogemus tef imprefforibus librarijs, & mercatoribus prefatis, yel quibufuis alij communiter vel diuifim ab Mdpoflolica fit Sede indultum,quód interdici; fufpendi, yelexcom- € IR, per lieras Koffolicas non facientes plenam € expre Jam, ac de verbo ad verbum de in - is me chos Folumus autem G& eadem authoritate decernimus prefentium litera- ipcain ipfis Tomis impreffainiudicio (g extra füfficere,ey plenam fidem facere, regula contraria non ob/tante.. Datum Rome apud S. Petrum fub Znnulo Pifcatoris die xx 111. Jeptemóris, M. D. L X 1X. Pontificatus noflri anno quarto. (e. Glorierius. DÉ DE HVIVS OPERIS RA JO NIIACINVBIILLLATEB PRAEFATIO PETRI BVSAEI NOVIOMAGÍI | X Y uiffct, maiorem in modum optauit;,vtque varijs ex Patribusin V illo colle&a,breuiterquetradita continentur,aliquanto fufiüs, | eA prafertim in rudiorum gratiam explicarentur. Nec enim fatis a | fore putauit, ex alijs Catechifmis, qui non pauci & vtcunqué $95) claborati circunferuntur,huc lucem maiorem adferre : fed hoc : poftulàuit maximé,vt ad verbum libro adfcriberétur,que par- Ux tim ex facris literis;partim ex Patrum monumentis petíta, cir. Wa ca marginem duntaxàt, vt fit, füccin&té indicabantur. Neque AS ille vero temere cogitauit,hac quidem ratione, &teftimonioriü, diecta luce, fieri poffe, vt quod opus multorum nunc manibus teritur, maio- rem quoqué fructum,& plerifque fingularem commoditatem exhiberet; Priimàm enim ità confülitur Catechiftis, qui fiue Catechifmum Romanum ex decreto Tridentini Concilij. editam,(iue hanc do&rinz Chriftiane Summam explicent,grauj leuantur labore in conqui- rendis Authorum fententijs: prefertim cüm nec fuppetant omnibüs tot libri Patrum atque Theologorum, Dcindé non poteft ex harum fententiarum colledione non aliqua tum vti- litas, tum voluptas confequi, ciim le&or luce clariüs videt, veteris quidem Ecclefiz fen- fum atque confenfüm huic libro tam pulchré fauereatque patrocinari.Grauis eft enim au- thoritas Patrum: quos omnino qui coremnunt vel negligünt, nz illi nointelligunt, quan- toperé contriftent & offendantin fuis electis orgáriis Spiritum fanQtum, qui etiam nunc in Patrum fcriptis viuit ac loquitur cótinentetmágnumque lumen & robur neceffarium prz- bet Eccle(iz Dei, tumin (cripturarü intétpretatione,tumin Catholica fidei doQrina con- firmanda ac propugnanda. Quam enim aliám potiffimüm ob caufam arbitramur poft Apo- | ftolos, Prophetas & Euangeliítas, diuinitüs per tempora & loca datos conftitutosQue effe Paftores & DoGores: nisi, vt Apoftolus ait, ád confummationem fan&orum, in opus mi- Ephe.: nifterij, in edificationem corporis Chti(li,vt iàm non fimus paruuli flu&uantes, & circunfe- ramur omni vento do&rinz in nequitia hominum, in aftutia ad circunuentionem erroris? Quo quidem officio ac munere füo dum etiam poftquàm é vita excefferint, funguntur, rcli- &isclariffimisliterarum monumentis, in quibus teftatáscon(ignatasqdue animorum fio- rum fententias prodiderunt: fi eos, tanquàm quierrent ipfi, audire contemnimus:an non Deum ipfum afi pernamur, cuius conceffu ac munereillos habemus?:'An non eundem frau. disac mendacij arguimus,qui pro luce tencbras,pro viz ducibus & dodoribus veritatis, er- rorum magiítros atque authores dederit, quique falfis prorniffisEcclefiam fponfam fuam miferé deluferit? Etenim fi Patres in aliquo fidei dogmate cófentientes & quafi con fpiran- tes, lapfi fuetint,vniuerfam Ecclefiam aliquando in fide,quz bafis & fundamentum eft reli: seb.x. gionis,erráffe confequetur; Aberrante fiquidem Paftore, neceffarium eft & oues aberrare: & quó oculidirigunt corpus,eó pariter reliqua membra deferri moucrique necefsé eft.Quo tandém igitur pado Deus conftare fibi, ac in promiffis fuis confentire poterit? Quse fides, roa... quz authoritas diuinc pollicitationisde perpetua Spiritus fandi & Chrifti Domini prefen- ipa tia;ac in veritatisfideique doGrina ftabilitate & conftantia,quam Ecclefie promitfam diui- watth.ie. nz litere plane & perfpicué teftantur? Quomodo Chriftum Dei fapientiam à ftultitie nota "^ ?* vindicabimus,qui & domum fuam fuper arenam zdificáffe, & non ad columnam & firma. wu. mentum veritatis,vti debebat, fed ad erroris ducem atque magiftram confulendam atque 72e audiendam ablegáffe videri poffet? Quare (amma reprehenfione digni fünt audaciffimi fi- mul &arrogantiflimi homincs, qui Patres omnes in doctrina confentientes pra fe conte- | mmnunt, illorumque grauiffimaiudicia in vulgi contémptionem adducunt:tum dehorum.— - - - erroribus & nzuis ad atbitrium libidinemqQue garriunt impudenter. Nam quis ignorat has : voces, quas Luterum incondité fundere, ac temere füperbeque cffütire non puduit: In 35i or affertionis at a M infi 1 me e inn - ticulorum da. omnium Patrum fcriptis multosinueniri errores,fzpéin oratione fecum ipfos pugnare,fe. nh pe inter fe diffentire,diuinas fcripturas torquere : Auguftinum folüm difputare, definire ni- zonedeci- ST | . b 2 . hil : mo. 3 DEP AE TD.AT I D d sms Mi D a Defemo hil: Hieronymum in Cotmentarijs fer& nihil affetére; sipfumque & Origenem tam ine: anime 3d pti facrasliteras tractáffe ac explanáffe,vt nemo própémodum,fuo quidem iudicio,ineptiüs- b'Adersis id feciffe videatur. Atque infolentiüs fefe efferens, » certum fe gloriatur, improbed; iactat, Henricü Re- Henriette" dogmata fua,quantunuls impia, habere fe de czlo:adeó vt nihil curet, fi mille Auguftini, mille Cyprianijipfi quàm maximéaduerfentur atque reclament;Deum errare;decipi & fal- lere non poffe : Auguftinum & Cyprianum, ficut omnes ele&tos, errare potüiffe, fzpiusque erráffe. Melanchthonis vero, qui ríodeflior videri voluit, quàm intolerabilis arrogantia? dum in füode Locis communibus rerum T heologicarum libello, quem Luterus inuidum epefewo € appellauit,& non tantüm immortalitate, fed canone quoqué Ecclefiafticodignum cen. AEn fuit,fic 4ait: Scripfé re delibero arbitrio Auguftinus & Bernardus,& ille quidem fua pofte- d malos $- rioribuslibrisquos aduersüs Pelagianos edidit, multipliciter retra&tauit. Bernardus nó ett Tilmannm fimilis fuf; Sunt hac dere etiam apud Grzcos quzdam, fed fparsim. E GO quandoquidem Mene. non fequar hominum opiniones,& fimpliciffime & planiffimé rem exponá,quam feré ob- d fcurárunt Authores tum veterestum noui: quia fic interpretabantur Scripturas, vt fimul viribus - zz ge bero arbiurio. Vellent tamen rationis human iudicio fatisfieri,&c. Quem libellü histandém verbiscon- cludit: Cenfeo non aliter atqué peftem fugiendoshominum commétarios in rebus facris, quód dodrina fpirituspuré nisi € fcripturis hauriri non poffit. Hanc tamen fuam de libero eIloccón» arbitrio fententiam pofteà * non modó ipfc reuocauit,fed etiam velut Stoicorum opinio. Regem Ang. nem,& Manicheorum delirationes infaniasque cófutauit. Nec minorilla Thrafonis Galli- . e ean Ciin fuis Inftitutionibus faperbiloquétia: Parüm,ait,me mouent,quz in veterum fcriptis & continen. de fatisfactione pafsim occurrunt. Video quidem eorum nonnullos (dicam fimpliciter; 2 ap, . 4- . | * " ^ EN ^ ^ humanis iri- Omnes fere quorum libri extant) autin hac partelapfos effe, aut nimis afperé ac duré locu- bus,feu de !i- tos, Quid hoc,quzfo, eft alind, quàm in praftantiffimos viros, cum quibus nec vitz fancti- xcminedii- monia,nec folida perfe&tadueeruditione conferri poffunt Rabini ifti,fcelerata procacitate avena infültare,atque adcb vererem religionem, hoc eft,Catholicam veramque do&rinam, impié amomm. nequiterquc irridere,& facraomnia conucllenda & peffundanda permittere populo,qui vcl f In inftitut. . ^. . ; 5 ias . . fuislib.s.c.4. pontéad omnem huiufmodi licentiam & facrorum neglectum preceps fertur? Neq; enim ícho3- eo vno folum Patribusmagnam authoritaté tribuimus, quód fuerint omni doOrina & vir- aere tuteornatifífimi,quosconftat Spiritu fando; qui eft Spiritus veritatis, permotos atque inci- de D.Auguft- tatos,non adumbratam quandam eruditionis imaginem, vt ifti nouatorcs, fed fynceram,fo- . »i& Lin? dam, atque expreffam doctrinam, dininarumque literarum, quz ob codem Spiritu pro- infquet i. fe&tz fünt, re&tam intelligentiam confecutos effe, femperdue tenuiffe : fed vcl maxime bae ion Obeametiam caufam, quod ex eorum przclaris ac fide dignis teftimonijs perfpicué in- 145.&feq- . telligamus,quenam ipforum temporibus fententia & do&trina fuerit Ecclefix Catholice, »rimji ^ quzcolumna eft & firmamentum veritatis. Quod quàm magni faciendum fit, aduerfario- rum ftüdiumatqueinftitutum haudobfcuré declarat. Quotiefcunqué enim fuam do&riná Patrum authoritate ftabilire fibi poffe videntur, id quidem & fumma voluntate, & libenter ftadiofeque faciunt: fed qua fide,non ignorant eruditi: ac tunc quidem & fandi & dodi ha- bentur,nec fine plaufuletitiaque eorum laudes celebrantur: vbi veró,vt fit, ab ipfis diffen: tiunt,ftatim exploduntur,& in numerum hominumjqui errare poffunt,reijciuntur. . Proin- dé nouus hic labor cüm ad alia,tum ad conuincendos & redarguendos etiam cos nó parüm conferetqui in hunc Catechifmum fcribere, ac virus acerbitatis fuz enomcre,eumque pe- tulantilingua & infano ftudio non definunt infe&tari : Nec fané mirum. Malé habet hoftes "coniuratos Ecclefie hoc qualecung; do&trinz Catholic compendium : illis cft veluti (udes inoculisid omne, in quo fentiunt ad veterisreligionis confirmationem & illuftrationé ma« gnaineffe momenta. Hinc ille lachrymz,;hinc odia & furores aducrfariorum, in libri huius ^*^. sAuthoremità debacchantium,vt omnis modeftiz,charitatis & pietatis Enangcelice prorsüs | oblíti effe videantur. Acgré ferunt inuidi homines; optimum Cazfarem in Auftria hoc opus primüm publicáffeotum Reges,Principesac Magiftratus maximos pro fua quidem autho- ritate curáffe feduló, vt hic Cefareus Catechifmus publice doceatur: & in varias quoque linguas tradu&us,magno bonorum confenfu fimul & applaufu pafsim excipiatur, Pergant igiturifti, fecüsfieri non poteft pergant inquam latrare atque mordere: rideant & conte- . mnant,quodin Curijs prudétiffimi Magiftratus, & in Gymnafijs viri eruditiffimi compro- bárunt. Quódfi non vnicredunt operis huius Authori, faltem Patribus, quos ille duces de Maths, — COnfulto fequitur,aautcerté quidem Ecclefiz matri,quam Chriftus audire precepit, fidem |. , &authoritatem velint concedere. Alioquin caci funt & obftinaté prefra&i,ni videat & ad. mittant Scripturz Patrumque teftimonia, que bona fide colle&ta proponuntur. Infpiciant fuos ipfi codices,adeant fontes, & conferant omnia quz hic 6 Patribus adducuntur: deindé judicent,fed ità,vt venerande antiquitatis potiüs,quàm profanz nouitatis fc ftudiofos effe decla- FER ] AD LECTORE M. i declarent, am verb fj commünis eft Patrum fententia, fi firma & cétta Ecclefie do&rinà, quam hic liber repetit atque cofirmat,iniqué profe&tó faciunt,qui hoc vni Aüthori crimen exprobrant: quod fi omninó crimen habendum eft,non magisin ilo vno, quàm in Catho- licisomnibus erat reprehendendum. Sed hac nimirüm arte & fraude libentet vtuntur Se- éarij,vt quemadmodüm Rhetores docent, ad odium inuidiamque conflandam nihil non congerant, variosquc hominumimpotentium concitenr affe Gus vociferando, vt fi nó pru- dentium, at populi faltem iudicio vincere & triumphare videantur. Cui paísim non modo * populares,fed etiam do&tiores quique noui Euangelij precones, fallaciffimé fefe venditare: & mentiendo perfuadere folent, caquz in Catholica Ecclefia obferuantur, nuper nata, &;- paucisantéannis, nefcio quorum Pontificum, aut Monachorum, aut Sophiftarum ingc-, nijs repertá,atquc in Ecclefiam inuedaa effe. Neque enim, vt exempli caufa aliqua comme, morem, Melanchthonem ab hac calumnia, apertisque mendacijs pudor renocauit,INemi- nem ?vidclicerante Gregorium Magnum ex veteribus fcriptoribusInuocationis Sancto. 2 P4.- rum mentionem feciffe: In veteri Ecclefia morem con(uüetudinemqQue feruatam, vt poft s» cosiei- dinortium perfonz innocenti, coniuge fupcrftite, alteri nubere liceret: Sacramenti Eu- loci qon chariftie *oblationem pro mortuis, Auguftini etate nondüm vfurpatam fuiffe, Sed nec ?:189rm. b In examine : Brentius fcriberc dubitauit, Apparet,inquit, * veteri Ecclefie ignotam fuiffe Tranfübftanti. oxiinssdora anno 54. Vuit ationem: Euchariftiam non creditá fuiffe olim,Sacrificium effe propitiatorium, aut ex fe ped na ad remitfionem expiationemque peccati inftitutum: Nihil quod definitum fit aut certum, éiro &in Ap. Auguftinum de Purgatorio pofteris prodidiffe, Caluinus vero quid? Neminem * vfque ad En e Gregorij tempora vidiffe quód Matrimoniü pro Sacraméto datum fucrit: Veteres, f cüm fion edk dc Sacramentis proprié loquuntur, ac prefertim Auguftinum, non plura duobus, Baptifimo iugio. 2 nimirüm & Euchariftia, agnouiffe: Omnes? veterés vna voce clamare, nullam penitüs vo- 5.1.5575, culam à Clirifto emiffam, cui non fit neceffario obtemperandum: eosque nulla dubitatio- niae & vete- ne vbiqué docere, ea; que vocamus Euangelica confilia, Chriftum non confuluiffe dunta- 4 55 Cenfes xàt, fcd iuffiffe: Confeffionem ^ (quam vocat anricularem)multis poft Chriftum feculis in- fene veinte. auditam fuiffeatque inufitatam. Hzc atque id genus mendacia quibus veluti flofculis corü e jn infüitut conciones & libri exornati (ant,ex hoc opere nullo negocio plané apertedue redarguütur. [255,5 " Poftremó habent hic ad manum Parochi & Concionatores,quo ad Catec hifmum alijs tra- MAP ct dendum paratiores accedant,vndé minori etiam negocio colligant cztera,qua füfceptoar-g ri...ca. gumento & auditorum captui magis accommodata efle videbuntur, Plurimüm vero re- £5 is fert, eos qui docentalios dc Religione;ex Cathechifmo femper aliquod fibi caput excerpe- eicéas. re, quod auditoribus tradant, & obferuata Methodo expediant luculenter. Vtanturcrgo . &fruantur hoc labore boniomnes,fiue magiftri,fiue difcipuli. Habeant fané, vndéfe. . & fuosin praecipuis Catholicz do&rine capitibus, locisque multis Theologi- cis,de quibus nunc maximédi(ceptatur,commoncfaciànt,& folida ve- | üitatis teftimonia petant confirmentduce.. Bene vale in Chrifto. le&tor,&liunc laborem noftrum boniconfule. Colo- nizAgrippine Idibus Augufti, Anno Do- mini M. D. L XIX. : i MEE b3 — ADMO- orum Patrum obferuandum fit : demüm, vndé Patrü tates qua ád marginé citanturjinueniri poffint, Nam ex« ftimonia quz inparagrapho A citantur, eódem ordine pofteà fubfcri- ft repetatur & alibi: hoc compendio inueniri poflit, càm dictur, uri defcriptionem hzc feré indicandá videbántur. Primüm mirari i & capitumi non Arithmeticis notis, vt fieri folet, fed integris dictio- rà hecnos caufa commouit, vt fcilicet lectorem qui his authoritati- propter formarum fimilitudinem, autfola figurarum inuerfione fa&a, Itaque vt né errores eiufmodi'incide- rent tum in fcribendo fiueimprimendo,tum fi necefsé fuerit;aliásrecudendo, maluimus integris dictionibus vti,quas commutare non ità acileforet, Fecimus id ob eam etiam caufam, vt ex hoc libro faciliüs reftitui & corrigi loca poflint, qua in ipfius Catechifmi niargine annotantur, fi in eo fzpiüis imprimendo, errores in nu- meriscommitterentur, Alterum eft, de pus admonendus videbare, ordinem teftimoniorum in hac editione: mutatum effe: non enim, vt olim factura teftimonia fimul collocata funt: fed ità permifcuimus; ficut in mnárgine hecab authore Catechifaii citata funt: partim quo faciliüs fingulas authoritates ab áuthore Catechifmi adiectasrep erias, & ad vriius doginátis con- firmationem citatas, tum Scripturz facrz,tum Patrum fentétias in vnum locum colle&as habeas:partim vt vi- deas quis fic genuinus Scripturarum citatarum fenfus, is nimirim quem fancti Patres immediaté fubiecti ex- prefforunt, Tertium vero eft, vt fi animaduertasin Scriptur& verbis qugdam aliter legi; quàm in nonnullis Biblijs vulgatz editionis habeatur,memineris nos in ijs d efcribendis Louanienfium Theologorum caftigatio: nem ad vetuftiflima exemplaria, factam, fecutoseffe, Poftremum deniqué eft, quód non ignoremus plerofqs forequifententiarum & authoritatum longitudinem z té ferent, Verüm cüm & diuerfo fint nó pauci,qui máà- lintintegras Patrum fententias, quàm ità breuiter adduétas : non potuimus vtrique parti comrmoditis fatisfa- cere,quàm fi viam mediam teneremus, vt ea folüm proferrentur, quz ad rem ipfam potiffimüm facere vides bantür : quanquàm vereamur né alicubilongioresaut zquo breuiores fuerimus : cuius errati facil, vt fperos veniam dabis. Vtut eft, meo quidem iudicio, fan&orum Patrum fententiz faciliüs intelli guntur, quando . - antecedentia & corifequentia fimul ponuntur ob oculos: vt taceam, quód non raró quando verba longiiis ád- notántur,fimul etiam rationes & argumentale&ori fuppeditentur, partim ex Scripturis facris, partim aliundé petita. Neque enim nudé fimpliciterqyde rebus fidei fuam fententiam exponunt Patres, fed nonnunquàm ex profeffo eam probant & confirmant, fam quis dubitet, quin eorum argumenta multo maiorem authorita- tem fidei Catholica confirmande robuzgj tribuant, q uàm (i implicite affeuerarér quod feniiunt? Nuncad illud veniamus, de quo tertio loco dicédum erat, Suntauthores multi tum Greci tum Latini,qui partim à di- uerfis translati, partim ab alijs atquealijs corre&i, diftin&tis locis & temporibus editi fuére, in quibus editio- nibus fgpenumeró, prafertim quód ad numeros cap itum aflignandos attinetjleperire eft magnam varietatem. Vtigitur certiora nbftra fint omnia,operegpfecium erit indicare, quos interpretes Grecorum, quas editiones Latinorum;aut corre&iones vtrorunque,fecuti fimus,non quidem in omnium Patrum libris,fed eorum tan- tm, quorum mentionem facere,neceftarium arbitramur : né quis arbitretur nos mala fide egiffe, fi cum fuis codicibus hzcforté teftimorniia noil per omnia conueniant, aut capita capitibus miniis refpondeant. Igitur vtà Grecis íumamus initium,Secuti fumus translationem Ambrofij Camaldulenfis in Diony fio Areopagita, vete- rem inIgnatio, Gclenijin Iofepho:quanquàmin libris antiquitatum retineamus numeros capitum,qui in edi- tione veteri habebantur, & in Gelenij translationead marginem adfcripti funt, In Iuftino Philofoplio & Mar- tyre Perionium,inhiftoria Ecclefiaftica Eufebij, Socratis, Sozomeni, Theodoreti & Euagrij, nec Ruffinü,nec Mufculum,fed loannem Chriftophorfonum Anglum, Ciceftrenfem Epifcopum (necid quidem fine caufa) in- terpretem fequimur: ac proindé mirari nondebes, fi capitum nufnerus qui in hocopere notatur,cum editioni- busaliorum non conueniat. C:tamus Athanafium iuxta verfionem Nannij,Bafilium iuxta editionem & cor- re&tionem Godefridi Tilmanni Parifienfem :quanqnàm Cornari jnumeros in citatione capitü non raró etiam adiüxerimus, Nazianzcnum ex noua Abbatis Billij conuer(ione: Nyffenum ex editione partim Bafileenfi,quz habet conuerfionem Laurentij Sifani, partim Parii ni 157 3.in qua pleraque ÀAGentiano Herueto, & Pe- tro Francifco Zino funt translata: Chryfoftomum &' Theo hyla&ü ex correctione Philippi Montani, Oecu- menium deniqué,proutis € Grzco in Latinum conuerfus e ab Hentenio, Quód ad Latinos fpectat, Roma- norum Pontificum epiftolas & Conciliorumcanones ex tomis Conciliorum fecundüm poftremam Laurentij Suri editionem defcripfimus : in epiftolistamen Leonis Magni retinuimus eum numerti, qui eft in ipfius ope- ribus,nonautem eum,qui intomis Conciliorum. In Cypriano citando fequimur editionem Manutij Roma- nam,& correctionem Pamelij Antvuerpianam: in Epiftolis autem citandis,ordinem illum fequimur,in quem à Pamelio digeftg funt: ità tamen,vtad marginem etiam iuxta Manutij & antiquam editionem libri & Epifto- lz numerus notetur: In Ambrofio partim Bafileenfem iuxta correctionem Cofterij, partim nouiffimam Pari- fienfem Ioannis Gillotij Campani, In Hieronymi epiftolis Romanam editionem, & Mariani Vi&torij Rea- tini emendationem: In Auguftino & Gregorio Magno Parifienfem : quod admonemus, né mireris in libris Moralium aliam nos fequi capitum diftin&tionem, quàm habeat editio Bafileenfis ; 1n I&doro & Rabano Co- lonien- uit,feorsim primo Sacrarum literarum authoritates, & poft Patrum ADMONITIO AD LECTOREM VA ; lonienfem ex poftremarecognitione Melchioris Hittorpij: in Profpero, Lanfranco, & Guittmündo atq; fuoz ne, Louanienfem, Supercft, vt de ijs libris Patrum dicamus;qui feparatim excufi,aut etiam alijs Patribus inferti atqyeadiuncti, non tam faciléà quouis inueniuntur : inter quos funt libri Pafchales Theophili Alexandrini; quireperiuntur in Antidoto contra diuerfas omniü feré feculorum hzrefes,Bafilez edito anno 15 2 8. & in fine operum Diui Hieronymi Parifienfis editionis, quanquàmillic Hieronymi epiftolz ad eundem Theophilumi fcripta, przfixz non fint, Didymus Alexandrinus operibus Diui Hieronymi adiectus eft, Cyrilli Alexandrini epiftolam ad Calofyrium Arfinoitam,vtà Bonauentura Vulcanio nunc primüm edita eft, citamus: Bafilij verà. epiftolam ad Cefaream Patritiam,in operibus eius non inuenimus, fed queà doctiffimo viro Cutheberto Ton- ftallo Dunelmenfi Epifcopo, in libro de veritate corporis & fanguinis Domini Gfzcé & Latiné ex ea citantur, - annotauimus, Petri Laodicenfis,& Germani Patriarch Conftantinopolitani expofitionesin Orationem Do- minicam, Petrus Morellusé Grecis recéns Latinas factas, Gregorij Ny feni Catechetico maiori adiunxit, & Pa: rifijs imprimi curauit in octauaanno 15 6 8. Ruffini expofitio in$Symbolum, przterquàm quód in quarto to- mo operum Diui Hieronymi reperiatur, extatetiam inter Diui Cypriani opufcula, Chryfoftomi liber de Vir- perse ex verfione Iulij Pogiani primüm in Italia, deindé Dilingx fepararim,& demüm fimul cum operi- . " * " " " 2l ce L1 - . * us etus Parifijs excufus eft;citatur : nam loannis Liuinei interpretatio poft abfolutum fere Opus primüm pro- dijt. Reliqua veró Chryfoftomi hic citata, quz in eius operibus non reperiuntur, inueniesapud Metaphraften - in tomis Aloyfij Lipomani, & Laurentij Surij de Vitis San&orum. Liturgie beati lacobi, Bafili j& Chryfoftomi fimul edite funt per Claudium Sain&efium Theologum Parifienfem : attamen Bafili j& Chryfoftomi Litur- giz,corumoperibus in Parifien(i editione etiam adiun&z funt, Beffarionis fcripta quedam de Euchariftia, in eodem opufculo continentur, Damafceni libri tres de imaginibus,à Godefrido Tilmanno in Latinum conuer- fi, feorsüm prodiérunt, Si qui funt eius generis authores al1jin Catechifmo citati, quorü fcripta baud ità notà funt,.ea yel feparatim impreffa extant: vel in 1js voluminibus igueniuntur, in quibus diuerforum autho- rum fcripta colle&ta funt:cuius generis funt octo tomi Aloyfij Lipomani de Vitis Sanctorum, Mixgezgieurimep, Antidotum contra diuerfas harefes,Panoplia Euthymij: vel deniqué locus vbi quarenda fit authoritas,fimul annotatus elt, Haro 3 E : Hazcfünt,de quibuste candide le&oradmonere voluimus. Tu'interim hoc labore fruere,ac humaniffimo confultiffimoQg lurifprudentiz Licentiato D, Geruino Typographo diligentiffimo & valdé Catholico gratias habe,qui pro fua prompta iuuandg Ecclefiz & promouendorum ftudiorum theologicorum voluntate, operá fuam in hacre fideliter pracfüitit, Atque vtalia permultaeximia operaad doctrinam Catholicam illuftrandam & propagandam polité & nitidétypis mandauit,atquejrnlucem emifit: ità & in hocoperefuam in imprimen- do indufiriam declarat, quód & eleganter & emendaté excudere voluit. Si qui errores inter imprimendum ob: repferunt,quod vitari vix poteft, eostales effeexiftimamus,quiab vnoquoque facilécorrigi poffint, Quód ad fententias ipfas attinet, dedimus fané operam, vt facta collatione diuerforum exemplarium,quz nancifci potes ramus,quàm emendatiffimé prodirent, Qua in renon patüm nobis profuit, & veluti ftimulos addidit fingula- ris diligentia Bartholomzi Laurentisac Vuilibaldi Menzeli jeorre&orü officine Quentelianz. Neque enim fa €ilé patiebantur, vt que mendum aliquod redolebant, licét ex ipfis fontibus defcripta effent, typis committe- rentur, priufquàm alijs codicibus infpectis,quoàd eius fieri oterat,caftigarentur, Ea quein fententijs Patrum potiflfimüm obferuanda videbantur, & Scripturarum quz ab 1js adducütur, loca, breuiter in ftudioforum gra- tiam;ad marginem adfcripfimus. Qua ficubi non omnino eregioné locata funt,ductalinea ad fuum locum fa- . iléreferri poterunt, Subi jeimus etiam Chronologiam Ecclefiafticam, fiue Catalogum Surimorum Pontifi. cum & Imperatorum, per Centurias diftinctum,vt quo tempore Concilia celebrata, & Scriptores Ecclefiaftici, quorü teftimonijs vtitur hic Catechifmus,floruerint, intelli gatur;adiecta etiá ferie Hereticorum, Vbi notandü Venit, in fecunda claffe; que Concilia comple&titur, & quarta,qua Scriptores Ecclefiaftici recéfentur,que tenui» oribus diuerfiq:generis typis excufa funt, eorum in hoc operementionem non fieri: reliquorum autem omnium teftimonia allata deprghendi, Encomia item quorundam Patrum ex veteribus excer- os 0 pnufubfequuntur,vt;inquanto honoreapud Maioresnoftros fuerint, cognofci | queat ; habeantip Concionatores & alij profeffores epitheta, quibus ytantur dum eorumteftimonia pro. - ducunt, Iterüm vale, E 4 JA CHRO- Dni 300 v^ .|S.Felix 1.martyr. - |S. Marcellinus mart. i CHRONOLOGIA ECCLESIASTICA. Pox Tir SvMMIA| Cox cir. & PERSECYT. igsvs CnuRISTYS. S.PetrusApoftolus &| martyr. : TT : HierofolymitanüConciliü. S.Clemens martyr. 3 - ; S.Linus martyr. - |Prima pfecutio fub Nerone. meri ; |S:Cletus martyr. Secunda perfecutio füb Do- mitiano. ! S.Anacletus martyr. S.Euariftus martyr. S. Alexáder 1.martyr.| Tertia perfecutio fub Traia- S.Sixtus r.martyr. no. S.Telefphorus mart. | S.Higinusmartyr. - S.Pius 1.martyr. S.Ánicetus martyr. xus S.Soter martyr. 7 [Quarta perfecutio fub Mar- S.Eleutheriusmart. | ? Antonino. S.Vi&or 1. martfr. S.Zephyrinus mart. Quinta perfecutio fub Seue- IO. S. Calixtus. martyr. S.Vrbanus 1. martyr.| S.Pontianus martyt. S Anterus martyr. S.Fabianus martyr. Sexta perfecutio fub Maxi- mino. Septima perfecutio fub De- S.Cornelius martyr. : C10. S.Lucius 1.martyr. Octaua perfecutio fub Vale- S.Ste us r. mart. : s P han riano & Galieno. S.Sixtus r r.martyr. S.Dionyfius 1.Imart. Antiochenum Canal. contra Sa- mo[atenum. Nona perlecutio fub Aurcli- S.Eutychianusmart.| RO. S.Caius martyr. Decima pfecutio fub Diocl. OD ARGENT TER IEIEURE t HH : SinwefJanis in caufa Marcellim. S. Marcellus r.mart. S.Eufebius martyr. |Ancyran . S. Melchiades nis Nr A L S.Sylueiter 1. I.SvxNopDvs GENERALIS NicENA Ll. Patrü 318. ad- uersüs Ariü,(üb Sylueftro. Romanum. Elibertinum. Arelatenfe r.& 2. Gangréfe. Carthaginenfe 1. S.Marcus. S.Iulius r. Romanum, — Colonitnfe. Syrmienfe. Antiochenum. Sardicenfe. S.Liberius. S.Felix 11. martyr, Auguftus. IMPERATORES ROMANI. Tiberius. . Caius Caligula. Claudius. Nero. Philo Iudzus. S.Martialis. Galba, Otho,& Vitellius. & martyr. Iofephus Iudaeus. $.Ignatius Epifcopus & martyr. ' J Lus] mM —— S.Iuftinus Philofophus & martyr. Hermesfrater P9 ontificis. Antoninus Pius. S.Dionyfiui Corinthiorum Epifcopus. S.Polycarpus martyr. Egefippus. S. Irenzus martyr. M.Antoninus Verus cum fratre L. Aurelio Commodo. Commodus M. Antonini Veri fi- lius. Alius Pertinax. Seuerus. Athenagoras. Li Clemens Alexandrinus. Tertullianus. UL TENES CIO o Eee d Origenes. Antoninus Caracalla. : o Macrinus. | Ammonia Alexandrina. M.Antoninus Heliogabalus, Alexander. Minetius Felix. Maximinus. Balbinus & Pupienus. Gordianus. Philippus cum filio Philippo. Iulius Africanus. ; $: Hippolytus Portuenfis Epifco- pus& martyr. S.Cyprianus Epi Ícopus & mart. —S.Gregoriws Neoce- aricfis Epifcopus Y baumaturgus dictus. Dionyfius Alexandrinus Epifcopus S.Pontius Diaconus B.C)priante S. Vitlorinus Epifcopus Pi£kauienfis martyr, Decius cum Decio filio. Gallus cum Volufiano. Valerianus cum Galieno. Claudius. Aurelianus. di $e Tacitus,& pofteum Florianus. Probus. NX Carus cum filijs Carino &Numeri- ano. Diocletianus cum Maximiano. s.Pamphilus presbyter ez martyr, pu. Conftantius & Galerius. CoNsrAN rzINvS MagNys. Lactantius. | dunenfis. Eufebius Cafarienfis. S.Antonius Abbas. Iuuencus presbyter. Lucifer Caralitanus. S.Athanafius. Vitlorinus Afer Rhetor. S. Hilarius Pi&auenfis Epifcopus. Conftantinus r 1. Conftans, &|Ioannes Climachus. Conftantius fratres. Optatus Milcuitanus. Chromatius Aquileienfis Epifc. S.Didymus Alexandrinus. $.Pacianus Barcilonenfis, ScRIPTORES ÉCCLESIASTICL| | S.DionyfiusAreopagita Epifcopus| Arnobius. S.Metbodius Tyri Epifco- HAERETICI. * Simon Magus. Iudaizantes. . Nicolaus Antiochenus. Cerinthus. Eb1on. Menander. Saturninus. Rafilides. Gnoftici à Carpocrate. Chiliafta. Cerdon. Archontici. Marcion. Caini vel Ca- iani. , Valentinus. Tatianus, à quo Encra- tita. Apelles. Bardefanes. Montanus, à quo Cata- Ante annos | 1400 phrygz, & Pepufiani.|- Seueriani à Seuero. Bla- ftus. Quarrodecimani. Valefij. Berillus. Apo- ftolici. Melchifedechi- ani. Elorinus. Helchifita, feu Helche- faite. Nouatus;à quo Nouati. ' ani & Cathari. Sabellius, à quo Patri- patfiani. Paulus Samofatenus, Nepos Chiliafta. Hierachas,à quo Hiera- chitz,feu Hierarchite. Manes Pería, vndé Ma. nichzi. LAM RESP RRURURLTUPUN n HTORIDETERBESENEERERET Dents Meleti*,à quo Meletiái. Reticius Augufto-|Donatus, vndé Donaci- fta. Arius, quo Ariani. Euftachius Sebaftienfis Epifc. Acefius Noua- tianus. . Afterius Sophifta. Audeus Syrus, vndé An- thropomorphitz. Metangifmonitz. Macedoniani,feu Pneu- tomachi à Macedo- nio. Photinus. Luciferiant. Bonofus. Acatiani ab Acatio. Aeris. Eunomius, à Ante annos 129 o quo ] 1300 PoNTIP.SYMMI. Is.Damafus. - S.Siricius. S. Anaftafius. S. Innocentius 1. S.Sozimus. S.Bonifacius r. S.Caleftinus r1. S.Sixtus 111. S.Lrzo MAgcuNv s. Anaftafius 1I. S.Symmachus. D S.Hormifda. S. Ioannes t. martyr Bonifacius 11. S.Ioannes 11. S.Agapetus. S.Silucrius martyr. V igilius. S.Pelagius I S.Ioannces rir. S.Benedic&tus r. S.Pelagius 1I. S.GREGORIvs Mac. CHRONOLOGIA ECCLE CoNciL1A. ' IMPERATORES RoMANI Iulianus Apoftata. Laodicenum. Iouinianus. Valentinianus r.cum fratre Valéte. Valentinum. Aquileienfe. II. GENERALIS Synodus COoNSTANTINOPOLIT A- N A 1. Patrum 15o.cotra Ma- cedonium füb Damafo. Romanum contr& Apollinariim. Gratianus cum Valentiniano 1 1. & Theodofto 1. Carthaginenfe 2.3.4.& 5. Taurinatenfc. à f Arcadius & Honorius. ' Toletanum. Mileuitanum. . Theodofius 11. feu iunior, & cum - ; eo Aphricanum. 2 IILGEzNErRALisSynodus Valentinianus 111. in Occidente. EPnHrsiNA2o0.Epiícopo- rum contra Neftorium fub Celeftino. Regienfe. Agathenfe, vel fub Symmacho potius. Arauficanum 1.&2. V afenfe 1.& 2. Carpenctoratenfe. IIIIL GzNrRALIS Syno-|Marcianus. dus CHALCEDONENSIS |Epifcoporü 630. contra Eu- tychen & Diofícorum fub Le- Teléfe. Carthaginéfe 6.& 7. one. Arelatenfe 5. Veneticum. Leo t. Turonenfer. Romanum. Zeno. i : Anaftafius r. |Epaunenfe. ves Romana Concilia fex. Lerdenfe. Valentinum, .|Aurelianenfe r. Tarraconenfe. Gerundenfe. Cefarauguftanü. |Iuftinns r. S.Felix 1111. alijs ni, Toletanum. z. Iuftinianus 1. |] * Conflantinopolitangm. Aure- lianenfe 2.& 5. Aruernenfe. V. GENERALIS Synodus CoNSTANTINOPOLITA- NA 2. Epifcoporumi165.con. tra Anthimum & Theodorü fub Viglio. Aurelianeníe 4.5. Parifienfe 1. c7 2. ku Turonenfe 2. Iuftinus x1 Tiberius r1. Hifpalenfe 1. Matifconenfe .&2. Luedanenfe 1. C" 2. D I ,Lugduneiif ' | Mauritius. Valentinum 2, Yoleta- num 3. Romanum. — Lateranenfe, Ibrofius. Prudentius. S.Ephrem. |Pattalorinchita. Aga- - |S.Proclus.ConSiantinopolitanus. |Arelatenf.. Salonius Viennenfis Epifco-|| tiocheno Epifcopo. ; gnum fcripfit. : : Dionyfius Romans exiguus. Ánthimus. : S.Benediclus Abbas. : eR Monothelita. Inftus Orgelitanus Epifcopus. Chryftolitz. SI1ASTIC A. ScRIPTORES EccrrsrASTICI. HarnrzTiCIÉ. | S.Bafilius Magnus. S. Gregorius|quo Anomzri. Patriani. Nazianzenus & Nyíffenus. S.Am-|Paterniani. Rhetorius. pete. Apollinariftz abApolli- S.Hieronymus. Theophilus nario. Áétius. Scleuci-| Alexandrinus. Ruffinus. ani. Proclianite. Pri- S.Chryfoftomüs. K fcillianus. Iouinianus. S. Epiphanius. Meffaliani, feu Euchite, ; : : velEnthufiaitz. —Vigi- S.Cyrillus Hierofolymitanus. lantius. Collyridiani. P alladius. Heluidius,vnde Anudi- Enagrius monachus. comarianitz. S. Amphilochius. Sabbatius; vnde Sabba-| |... Eutropis. tiani. Dórotheus,áquo Gaudentius Brixienfis Epifcopus. - Pfatitiani, 2 Philaftrius. Abeliani. | S. Auguítinus. Seuerus Sulpitius Pelagiani, à Pelagio. Seuerianus Gabalenfis. | S.Paulinus.|Caleftius. Vincentia- Poffidonius. Orofiws. Lucianuspre-|ni. Prodeftinati. sbyter. — S.Eucherius Lugdunenfis. S. Maximus Taurinenfis. Iunniligs. Euodius. Primafius. Victor V cicéfis. Cafífianus. Marcus Eremita, Cyrillus Alexandrinus. Vincentius Lirinenfis. Socrates. Sozomenus. "Theodoretus. S.Profper. S.Petrus Chryfologus. Neftorius, vndé Nefto- riani. S. Vigilius Tridentinus Epifcopus. — Sedulius. Palladius. S.Nilus monachus. Claudianus Mamertus Viennenfis Epi- ; copus. Saluanus Maffilienfis. Filarius| Acephalià Seucro Anti- Eutyches & Diofcorus. p*:. S.Eugenius Cartbaginenfis Eti- Cops. —Cerealis Epifcopus. Antoninus ConYXLantimenfis Epifcopus. | : : Petrus Cnaphaus, vndc Sidonius Apollinaris. Gennadius. | 'Theopafcnitz. ——— S.Fulgentius Rufpenfis Epifcopus.| Theodorus Mopíuefti-| Petrus Diaconus. | enfis. SR E S Boetiusmartyr. MER " : FaufIns Repienfis Epifcopus. -.. Xenaias, feu Philoxen] ; Perfa, prirnus 1cono- machus. | 1009 Alcimus Auitus Viennenfis Epifcoptte Ferrandus Diaconus Cartbaginenfis, Seuexus, vndé Seueri S.Pafchafius Diaconus Romanus. — Iornandes; Procopius , Agathias biftorio | aphi. utm ; Cafliodorus Senator Romanus. Arator Subdiaconus Romanus. Eufebius Emifenus Gallus; cuius habéturhomiliz, hoc forté tem- pore claruit. qui veró Euangelia explicauit, poft Gregorium Ma- Andreas Hierofolymitanus Cre- Agnoitz, à Theémiftio: tenfis Epifcopus. Diacono. E Fortunatus Pjéfanienfis Epifcopus. |Aphthartodociiz. Ruflicus Diaconus bocfovté témpore con? |. tra Acepbalos fcripfit, | Ante annos S. Venatius Honorati, Eugipius Abb.|Sadduczorum ài Petro Euagrius Epiphanenfis. Apamez Epifcopo. MichaelSyngelus, | Leander Hifpalen- | EutychiusCotantinop. Jis Epifcopus. Ioannes Philoponus, à Gregorius TuronenfisEpifcopus. | 259 Monophyfitzs, & Iüchius Epifcopus Hierofolymi- Theopafchite: tanus,quiin Leuiticumfenpfit| — — tefte Gloffa ordinaria. ^ Loro: ^ €HRONOLOGIA ECCLESIASTICA IMPERATORES ROMANI. |SCRIPTORES EccrrstAsTICI.] MAERETIÍCI. | | ARE PoxTrrSvMr. |. CoNc1LIA-' : ————— enun Arar AMEN TUA TDIep Uy tmr " éoQ 1. E XE. ee Phocas. "ue . Leontius Neapoleos Cypri Epifc. |Tulianus Halicarnaffe?, — Sabinianus. : : AS Paterius Rom.Ecclefie Notarius, - vndé Aphtardocita. Bec cm 2 ron S.Ifidorus Hifpalen-|facobite,à Iacobo Syro | is Epifcopus. Armenij Heicetz. c AE i : : : - .[|Gnofimachi. Chazin- S.Bonifacius x11r. — | Lucenfe- Heraclius. .]Georgius Alexandrinus,authorvi| zari, uo. DIE. s f 4 ; tz S. Ioannis Chryfoftomi. S.Deufdedit. —. |Antifiodorenfe. : Bonifadus v. ' | a : 1 | Honoriusr ^ —|Loletanum 4.5.& €. | S.Maximus Confüffor. — . Sereius Mahometi prae- - .|Hifpalenfe 2. Bracarenfe Ionas Monachus, 5 ptor r I.&2. (och s Seuetidie | bs .|Tnethopfychita. ^ E " Icinner iri. | : Theocatagnoftz. z E. |] Theodornsr .[| Conftantinus 111. Heraclij filius. Mahometani. Moms Lxx INC 6 | HEAR thelitzinftaurati. —.| 2 r1 T rus d Toletanum7. | . Conftans r1. m 3 S. Martinus r.martyr.|Laterenenfe contra Monoibeli- " ! - fas. - Eugenius Ty Toletanum 8. ER 1 . Vitalianus. |Cabilonenfe r. Toletanum] | . " "We " Ethnophrones. eds ^ quo. In .. DIN NR IOS MOS EI Theodorus Cantuarienfis Archiepifc, |Patermeneutz. * -JAnglicanum. Bracarenfe 3. Conftantinus 1311. S.Cefarius Arelatenfis Epifcopus. ETATS ET "CAdeodarus - Li4 25 9 UY S.Audoénus Rotbomagenfis Epifcopus, P ; [|] Domnus rvelDo-|Azglicanum. z Ru 2 EE | mnio. n £u ; - . | Agatho. ^ | |VLGrNzRArL:S Synodus Ii oer CONSTANTINOPOLITA| '. Jt S.Aldbelmus. [NA 3 Epifcoporum 290.con-| Y tra Monothelitas fub Aga-| - b À E |thone. a Ed EM ice | Toletanum 12. ME. : L3: OEISUEeOHT-. - lTole EA lS S.Iulianus 'omerius Toletanus Arcbies ) | Benedidusir. — | MT |] bfeopus. : |. Joannes v. | i^ — | €uno,vel Conon. Iuftinianus 11. x Ann? Sergius. — | Leontius, fiue Leo 11. | Dn PME 'Tiberius 111. 790 Ioannes vi. u. "pr Agonychitz. Ioannes v 11. ELT Iuftinianus r1. iterüm. No. Si&nnus.. . .| yh. Venerabilis Beda. * ' Conftanunus. |Confüntinopolitanum in : v" — . "rullo,editiineo 102. ca-].., .,. 2 nones nomine v 1.Synodi. Philippicus Bardanes. E. te E ELE a AL Anaftafius it. — . — p S.Grego : : ze 353 SOREMS Romanum, - NA Theodofius r1 11. S.Ioannes Damáfcenus. Iconomachi. $.—bh E Leo 111. Ifaurus Iconomachus cum| Cofmas Maiumenfis Epifcopus. Dm. on : filio S.Bonifacius MogütinusArchiepifcopus. E e. Gregorius 111. Conftantino v. Copronymo. T. Zacharias 1. 7 E er S. Germanus " ds Pd Sieflionenfe. pt nus Patriarcha. | ] Stephanus ix. | - m Stephan.urdic?m.| — | Paulst. ^ —|WVernenfe[ub Dipi - : / . * viet T LL en € P; 2188, || e Steph.mr.did?nr.| | UE i | M | Zdrianust. MESE. IA p | FE 7 [rae IeTCIEOIDÉ. ^ —. N Paulus Diaconus. Felix Vrgelitanus,à quo | AES | -|VII. GzNERALIs Syno-|Conftantius v1. Alcuinus. harefisFeliciana. Eli- " X X dusNicrNAIl.cotralco-| ^ cummatre Vfuardus Monachus. fandus Toleta. Pauli- 1 Dt nomachos, Epifcoporü 350. |Irenc. ciani. EE .... |fub Adriano. x : —— pErandordienfe. s : |Foroiu enfe. : Albanenfes. S^ Aas | Leo1t. 7 e Lcd . VOTPPCCPUT Uu Sg Dmi "T: EOMÁNI " |CoxsrawriNor Paulinus Aquileienfis. ' Li wapa enícs, feu 9 WEE ——MM— Ecc à e : s T see Coucilijm apud Tbeodonis Villa| CA Ro Lv s M Ac.|Nicephorus 1. & . E celebratum, — primus poft tráf.| Stauratius Impe Ü C RESE "|latum Imperium|ratores Conftan-| : . |Turonenfe3. Cabilonefe;|ad Germanos. |tinopolitani. — |Twrpisws, — Eginbardws. |Moguntinum. Michael r.& The- Rhemenfe. Arelatepfe 4. ophylactus. ) É 5 | WO. ERORIRS Leo y.Armenius.| Ionas Aurclianenfis. Claudius Ua da Stephanus v.diétus Aquifzranenfe LP -— [Hilduinus Abbas. Amularius Treuirtfis, Iconomachus. IIIL. ; Ancelomus, Haymo Halberftattéfis ME Michael 11.Balb?| ^S y 1 Paíchalis 1. ; Epifcopus. Rabanus Maurus Mo- E fh À ! guntinus Archiepifcopus. E 1 Eugenius r1. Freculphus Lexouienfis Epifcopus. 9 n n iro Párif f " « j Theophilus. Strabus Faldifis autbor Gloffe ordinar, E H Gregorius 1114. ini. Moguntinum. walafridus Sirabo Aucienfis Abbas. » "u iji qct TET IIIA RE MEER ise "ien cot UE 3o C UTPTRCIDEURUERDIUSOE ZA PoNTir. $v MMI. | .Leo vrrx. CoNcrLrA. RoMANI IMr. Aquiferanenfe 2. Meldenfe.| Lotharius. Sergius 11. Leo 1111. Concil. apud S.Medardum in fub- * urbio Sueffionenfz. T Benedià Valentinum, Cneaictus I1r11. Tici . meet nenfe. i : Nitolaus /fe Ludouicus 1 1 wormatienfe. Adrianus Ins VIILG zNzRALISs Syno- dus. CoN sTANTINOPO- LITAN A 4.Epifcoporü 300. contra Photium Patriarchá Cottantinop.füb Adriano 2. |Carolus ir. Calu?. Ludoui. rr. Balb? Carol? ri1.Crafs? Ioannes v t11. Martinus 11. vel Marinus i. Adrianus 111. Steph.v 1. di&us v. Colonienfe, Moguntinum, Arnulphus. Formofüs. Metenfe, Bonifacius v1. Stephanus v r1. di- Triburienfe. ^Nannetenfe. &us v1. forté hoc temporc habitü. Romanus. € "Theodorus rr. loannes 1x. Benedictus x11 1. Ludouicus rr11. Leo v. Chriftophorus I. Sergius 111. Anaftafius rr. Lando. loannes x. Conradus r. Henricus 1r. Au- ceps. Leo vr. Steph.vrr. dic. vir. Ioannes xr. Steph.rx.di c? yr. em E Martinus 111. fiue Marinus rr. Acapetus IL Ioannes x1i;. Leo viri. Ioannes XTTI. Domn?r.vel pon? Benediá?*v.dic.yn Bonifacius y r1, Benedic.vi.dic.vr. Otto 11. t Otto 11r. Ioannes xr1rIz. Ioannes x v. loannes xvi. Gregorius v. - 1 - Syiuefter v1. Toánes r7. alijs 18. Ioannes 1$. al. 19. Sergius 1111. Benedic? 7. dic. 8. Salegunftadienfe. Ioàánes x1x.al.xx. | dus, alijs rz. Conradus r1. Renedi&? 8. dic. 9. LIA E Iinad S.Henric.ir.Ciau Henricus 11;.N; | Michael 111r.Pa- CALR!'ONOILO:SGIAS ECCLES IBNSIUPIGOA CoNsrANT. Iup.||ScR1PTOREs EccrrsiAsTICIj Michacl ur. The.| Aimoinus monáchus. HarznrTICh ^ wandelbertus, , ophili fili? primó| Hincmarus Remenfis Archiepiféopus. cum matre Fheo- | Avaftafrus Bibliothecarius. dora,deinde foI*,| An/ezi/s Lobienfis Abbas. Chriffianus Drutbmarus. —— Photius Cóftantinop.Patriarcha. Ioannes Diaconus Romanus. Remigius Antifiodorenfis. ter Gallus. Theophylactus. i? 1. Macedo. Bafili? 1 M » Hucbaldus monachus, ie v1. Philofo- P afcbafius Ratbertus. . phus Ericus feu Hericus monachus. Ys Ambrofius Ansbertus.- OS Odo Cluniacenfis Abbas. : Ado Viennéfis.Regino Prumiéfis Abbas. Alexander. l | Cóftantinus y 1 1. , . : * Ratberius Belga Epifcopus. Veronenfis, poft Leodienfis. Windichinus Corbeienfis Monachus, i Luitprandus Ticinenfis Jnfloriorraphi. | — T Romanus. Radulphus Flauiacenfis. Nicephor?rr.Pho |Ratbbodus Epifcopus Traiettenfis, cas. - Herigerus Lobienfis Abbas. |Ioannes Zimifces|S$maragdus Abbas. FriderodwsDiacom.] — i Rofuita fan£l'imonialis. boc BafiliusIunior,& Conititinus vir. Albo Floriacenfis Abbas. Radulphus Ardens, | Fulbertus Carno tenfis Epifcopus. : Büchardus wormatienfis Epifco : Berno Augienfis Abbas. — Bruno Heroi. polit Epifcopus. . - Romanus argyr?. | Hermannus Contracfus Comes Verin- genfis Monachus iftoricus, hlago. ; s Damianus. . IM Michacl v. Cala- EU * p phates i Conftantinus rx AH salis. TÉ Cieerus V Monomachus. E uber apii Berengarius Sacramen- Damafüs r1. S.Lanfrancus. Guitmundus. |tarius. Lco 1 x. Romanü & Vercellenfecon.| | : Algerus. Rogerius Monachus. tra Berengarium fub Leo: ne 9. Vi&or rr. Turonenfe contra eundem . rheodoraaugufta fub Victore 2. Henricus nn.fili?| Michael v1. feni- Steph. x. dictus IX. fupioris. al. 11.| Or Stratioticus. Haacius t. Com. Osbertus Clarentins Monachus Ang'us,| Ante annos, Godefchalcus presby- Tx ET w————T7-— TUNI LONOCENEMEN CSS | joo CHRONOLOGIA PoNTIF.SYMMI. CONCILIA. Nicolaus 11. Romanum contra eundem Lugdunéfe fub Gregorio 10. IRoxaNr Iur.|CousranT.Iur.]ScnriPTORES EcCLESIASTICI. ÉCCACIGESÉG Á SCDGIGCRA: HAERETICI) | mnenus. S. Anfelmus Cantuariéfis Archiep. | Conftantinus x.|Oecumenius. Bereugariü,füb Nicolao. Duca. —, Alexander r1. 5 Eudoxia cü qua- tuor filijs. , RomanusDioge-|Marianus Scotus. — Anfelmus Lucenfis nes. Epifcopus. s. Michacl v 11. Pa- | rapinaceus. | cir : ans y: [9-Iuo Carnotenfis Epifcopus. : ' Gregorius vit. |Romanum contra eundem, Conftantinus xr... Bafilius author fecta Bo 8 os Rb GIRO: 2! — Ducas,& Nice- Hildebertus Cenomannenfis Epifcopus. gomilorum. , iet de | phorus 111. Bo- S.Bruno Carthufianus. T toniates. | : E n m Alexius 1.Comne|Lambertus Schafnaburgenfis. E [| Vi&orir:. nus. Dodequinus S.Difybodi Abbas. /— Anm| Vibanus zr. j xut A e. Guilbelmus Malmisberienfis, o v * pui Pafchalis II. uaa e "Us "d p ponon e nn H b s uoo "n e id |Henricus v filius Sigebertus Gemblacenfis. Xacbarias z r Mi ec es 4 przcedétis, al. Chryfopol. Anfelmus Laudunenfis Taudemus. ; POLUM autbor Gloffz interlinearis. Durandus de waldach. Gelafius 11. I Les S : Petrobrufiani, àP Calixtus ap oannes Comnc- Iv ont Gora Ciara etrobrullani, à & etro P f nus. Theodoricus S.Yrudonis Abbas. Glycas. de Brüis. LM Rupert? Tuitiéfis.: Guilelm* Abb.| Henriciani. Honorius 11. . Honori? Auguflodun£f. Fraco Hafflezini.| Petrus Abailardus. : NC Ix S.Bernardus Clareuallenfis Abbas.| Arnaldiftz, ab Arnaldo Innocnuss rz. | ——— A HugodeS$.Vidore. Gratianus. de Brixia. $ Conradus 111. Petrus Lombardus. Richardus deS.| Pfeudoapoftolici. - ^ Les Viclore. Petrus Venerabilis Cluniaz a ; ; eo s 3 m. cenfis Abbas. — a- Cxleftinus 11. Manucl i. Cónc-|s gredi; Abbatiffa, — Petrus Co 2 E - Lucius 11. eel meflor. a Eugenius 111. | NAP ifneifis Epif X E" E d i uthymius. Otto Frifingefis Epijcop. Ee des F (a LBar| . Arnoldus Boneuallis Abbas. PE — aroila. Robertus Montenfis Abbas. Cathari,fiue Patareni. pix P pute tiu. Petrus Blefnfis. — | Waldo Lugdunenfis , à 9 ccs c xcd Robertus Lincolpienfis. LeoTwKus. | quowald&fes,feu Pau lex nderit |LateggnenfefubAlexádros| —— reo cum Petrus de Riga Remanfis. peres de Lugduno. eue ir T ec. MEAE. he : Eckebertus S.Florini Abbas. Eudo. ^ Gorrerij, fcu ^ Lucius In. É Andronicus Co-|[Gedefridus Viterbifis. Yoachim Abbas. gepterolli mnenus. TR rm Theodorus Ba . Hed : . Vrbanus t11. Ifaacius 11. Ange- Speme Si i: . 1| Gregorius vite. | lus. » Clemens 111. "CA 1 Guericus Ygniacenfis Abbas. : Buc ^ 2 Henricus v1. Fri- . Czleflinus 111. derici filius. ute c Alexi?r11. Angel? ES tC t fraterlfaacij. |Gwilelmus Tyrius Archiepifcopus. ! CE - jpunoeentrus vrE --- Philippus Henri- Nicetas Choniates. ci frater. - | Otto 1111. Saxo Grammaticus. o 3 Richardus Cluniacenfis. - Alexi? mi. Angel Helinandus Montifrigidimonachus. — | Al maricus. : filiusIfaacij. |leamnes Beletb. Perrus Cantor, — | Albigenfes. ; Alexius v. Ducas|Copradgs à Lichtenau Vrfpergejis Abb T Maurzuflus. " fpegejis ABL. | * Balduinus 1. Fli- v - deno Cefarius Heifterbacenfis . H - Henri E. t uw ein iai patef Iacobus de Vitriaco Cardinalis. LATERANENSIS Synodus Fridericus 1 1. Hugo Carenfis Cardinalis S.Sabine. Magna Epifcoporíi 470. ac S. AntowiwsdePadua, — Raymundws de in vniuerfum 1285.Patrü, fub Penna forti. : Innocentio;. - Guilelmus Antifiodorenfis. — Guilelmus Honorius t11. *- : Parienfis Epiféopsa » " P. * 2 - [4 Alemanicum, - coser rape MM M. : Grevoriüs 1x Oxenienfe, lise Alexander de Ales. [- $ I Vincentius Belluacenfis. E. Balduinus 11. s Caleftinus 1111. Innocentius 1111. er A Ni. z Henricus v 11. Dauid Dinantius. bit Guilelmus. 9s Magnus Repene: Epifcob. Petrus Ioannis,difcipu- Alexander rt1:1. Conradus 1111. Sisrag. d à : p , lus Abbatis Ioachim. 21 rdinalis Hoflienfis. | nus. & Michael v 111,Pa| Hombertss GeneralisDominican. Guilelmus de fancto A- Vrbanus t111. onfus. | itn - |S. Thomas Aquinas. $.Bopawentura.| morc j Clemens 1111. p : Gregorius x. TI / Rodolphus i. »omas Cantipratenfis, | loapnes Va Flagellantes. leis Galenfis, PoNTrIr, SY MM. Innocentius v. Adrianus v. Ioánes x x.al. x x 1. Nicolaus 1 11. Martinus 111. Honorius : 111. : Nicolaus t111. S.Czleflinus v. An»? Bonifacius v r1. Dii | 83320 | EP tir artt Benedic.ix. dic.xi. Clemens v. Ioánesxxralxxmn. Renedi&? x.dic.xx. Clemens v1. Innocentius vy 1. Vribanus v. Gregorius x1. Vrbanus y 1. Ann? Di 1400 Bonifacius 1 x. Innocentius v r 1. Gregorius x11. Alexander v. Ioannes xxir.di- &us xx11r. Martinus v. . Eugenius 1111. Nicolaus y. Calixtus 111. Pius rr. Paulus rt. Sixtus r11I. « Innocentius v 1 11. Alexander vr. Pius 111. Iulius 11. Leo x. Adrianus v 1. Clemens v 11. Paulus r11. Iulius ty r.' Marcellus 11. l'aulus zri11. Pius I1II. ?ius v. GREGOR 1 v s x 111. . €HRONOLOGIA . CoxcitLiA. ROMANI. Iur. Y Adolphus. Albertus 1. x Herric? vni. Lut- Viennenfefüb Clemente v. | : zenburgenfis. .* Ludouicusérrii. Bauarus. CousraNr. IMp.|$c RIPTOREZS ECCLESIAsTICI Andronic?Senior Palzologus, cü filio Michaele. Andronic? Iuni-| Nicephorus Gregoras O ckam. Aluarus er Palcologus. e ECGLESLAÁS'T.IG 4A . HaznrirICi. 1 Guilel. Durádi Mimatenfis Epifc. Vdalricus Avgentinenfis. Henricus Gandauus. JEgidius Romanus Bituricenfis Archiepifcopu.. Richardus de Mediauilla. | lacobus de Voragine Epifco, Genuenjis. Georgius Pachymerus Hifloriorraphus. Marcus Paplus Venetus, Ioannes Dun$ Scotus. Haitonus Armenus. Nicephor.Callift?. Alaz? de Wnfulis. Albertus Patauin?. lacobus Viterbiéfis. [Petrus Paludanus. Bartholomeus Vrbi. nas Epifc. Petras Aureolus, Guido Per. AS fen | Begardi. Fraticelliab Hermáno. pinianus Carmelita, Nicolaus Lyran?. : | |Beguini. Dulcinus, à niftz. . Lolhardi, à Gaaltero Lolhardo. Michael! Auguftinus Anconitanus. ; : Martinus Polonus. Fracifcus Maronis, quo Dalci- Pelagius. Guido de moteRotberg, Y poldus Bebenburgius, Henricus de Vri- Ioannes uem maria, Lmlolfus Cartbufianus; T Cefena. Maríiliss | Rec -O2D6 e inon de Caffia, Robertus Holkot. atatunus. | Carolus 1111. antachzeno. d toznes Bacban. Gregorius Ariminenfis. im » Venceslaus. Robertus Bauai? SYNoDvs CONSTANTI- ENSIS. Bafileeníc. SYNODVYS Sigifmundus. Albertus 11. Au- FLORENT rI- fRriasus N ^ fub Eugenio 4. Fridericus 111. Maximilianus tr. Lateranenfe fub Iulio 2. & Leone 10. CAROLYS v, Senonenfe. Colonienfia duo. Tresirenfia duo, AuguWlanum. Moguntinum. TRIDENTINA $xNoDvs contra Lutheranos, Zuinoli- anos, Caluiniftas &c.füb Pau lo 3. Iulio 3. & Pio 4. Ferdinandus. . Maximilianust1. Rodolphus t. Manuel 1x. Palc-| Nicolaus de Goran. ologus. . TE ry Ioannes Palao- logus. Conftátinus x rr. | Nicolaus Siculus Abbas, Panormitanus Paleologus, vl. timus Cóftan- tinopolitanus Impera:. Chri- ftianus. Thomas de Argétina. Fracif.Petrarcha. Petrus Berthorj. — Marfilius de Vagen. Mattheus weflmonaflerienfts, - loannes Maronis. Paulus Venetus. Berthold? de Rorbach. Turelupini. Ioannes yyiclc£. Henricus Lagenflein, diclus de Hafiia. Ioannes Haus. Thomas de Kempis, S. Laurentius lufti- Hieronyinus Pragenfis. nianus, — Bartholomeus Vrbinas. PetrusDrefenüs. | | E lodnes Capreol". Vetr? de Aliaco Card.| Piccardi, à Piccatdo A-| E Thomas waldenfis, — Yoannes Gerfon. | | damita. Alfonfsa Toftatus Abulenfis Epifztopus, | Thaboritzc. S. Vincentius Valentinus. Orebitx. - Nicolas Dinckelfpule. — Yoznes Nider.| Petrus Dtcfznfis. Ambrofius Camalduléf. Abb. | Blondus.| Nicolaus Galecus. S.Antoninus Florentina Archiepifcopus.| Rochezana. : S Bernardinus Senéfis. beffarion Cardi, dash amc f cati o - Palinerius, Archiepifcopus, Ioanaes de Turrecremata Cardinalis. Dionyfius Rickel Cartbafianus. Nicolaus Dorbellus,fen de Ovbellis, Ioanes de Indagine Carthufianus, Nicolaus Cufanus. Platina, Marfzius Ficinus. Iean, Keiferfpervius. Albertus Kratxg?. Sabellicus. — Gabriel yel, loa, Trithemius Spanbeimenfis Abbas. Geymannus n.ifuich. loannes Nauclerus., lacobus Philippus Bergom enis. | Antcannos e Iohannes Bchaim. - D n zm . —Ó—— M M Mt. tà. Baptifa Matuanus. Robertus Gaguim", Albertus Pius Carpori Princeps. Vela. 3] terram. Yoannes Eclius. Emferus, Yu. A tinus Luzer*. "oin: docus Clichtoueus. — Sylutf?er Prierias. | ins. Baltha(ar Paci- Thomas Morus. loannes Roffenfrs .1an-|imoótanas Ànabapzifta. | nes Cochleus. acob? Latómus; parthol. Muntzeras. Occolam- Latomus. oanes Gropperus. Reginaldus padius. Müfculus. Ofiá- Polus. Hoffmeisterus. Bernardus Lut- der. Stancarus.Bucerus. xenburgenf« Ybomas Caietanus. Aloy:|Dauid Georgius. Amí- ius Lipomanus. Ludo .lofius. Ruardus|dorfius. Caliinus. Ser- Tapper- lones Driedo. Yoznes Heffels.luct?.Meláchtho. Maic- Staphylus. loe; Dietenbergis. Alfou-M rifte.Caftalio.Schuéck- 9" à Casiro. Pétrus €? Dominicus à So. | feldius. Ochinus. Bren-| to Frácifcus Victoria. Gafpar Contare-1 tius. Beza. Pet. Martyr. nus. lacobus Sadolet?. Stunica. Francifc.| Bullingerus. Puritant. Titelmann?. Albert.icbi?. Sasbont, Iu.| Vbiquetarij.Trinirar]. doc.Tjletáus. Safger". Smytheus. Yoés Ilyricus. Kemniuus. Faber Viennéf. cst innumezabiles.|& infiniti alij. 6-3 ENCOQ- CEST n ^ | peczleftihi 7 Ecclefiafticz 7:9. & 13. 9 ENCOMIA QVORVNDAM. PATRVM, QVORVM TESTIMO* EOUUNTA CCRERKIVS.IN HOC [D OPERE CITANTVR. * ! za : ; ! $55) A A DE DIONYSIO AREOPAGITA. ARIGENES homilia fecunda in * diuerfos Euangelij locos: Omnia quz per verbum funt fa&a,inipfo Y^ viuunt,& vitafünt, Inipfoenim, eu vtosloquitur diuinum, viuimus, mouemur & fumus: & vt aitma- gnus Dionyfius Areopagita, effe omniü eft fupeffentia & diuinitas. erarch cap 4.0 & cap.5.de di uinis nomini. | bus. - 1OANNES Damafcenus in oratione de dormi- tione fan&iffimz daminz noftre Deipare,apud Sime- onem Metaphraften : Tunc autem ade rant cum Apo- ftolis fan&iflimus Timotheus Apo? tolu $, & primus Epifcopus Ephefiorum,& D onyfius Areopagita: fic- uthicipfe magnus teftatur Dionyfius in 1js, quz de beato Hierotheo,qui ipfe quoqué ttíicaderat, confcri- . pediuinis no pficad di&um Apoftolu Timotheum, fic dicens: Nam minibus c... etiam apud ipfos à Deo afflatos facrorum antiftites quando nos quoqué, ficut ipfe nófti, & multi ex facris noftris fratribus ad fpeétaculum corporis, quod vitz principium dedit & Deum fufcepit, couénimus : (ad- « eratautem & Domini frater lacobus, & Petrus fupre- ma & antiquiffima Theologorum fummitas) & poft- quàm eam vidiffemus, vifum fuit vtomnes facerdo- tes hymnos canerent, &c, ; | IDEM Damafcenus libro fecundo Orthodox fi- - — aBioAeyixa- del, capite tertio : Quemadmodüm auté fan&ifiimus Tg facerrimusQqy & *Deiloquentiffimus Dionyfius Areo- De czleftihi- pagita inquit, omnis diuinus fermo facra videlicet erarch. cap.6. fcripturasczleftes fubftantias nouem nominauit, —. ET infermone, Quod quiin fide hinc migrárunt, facris operationibus & viuorü beneficijs multümiu- uentur, Quocircà profundus ille & exercizatus in di- uinis Dionyfius, vbi de defunctis arcana confiderati- oneait (vt interim ex diuinis & venerandis illius ver- bisad manifeftiorem noftrorum demonftrationé ali- ES quid adaptemus) inquic, Sanctorum preces etiam in Qui digni funt vt pro ijs fan&tz preces fiant, nempe fi- delibus. | : GREGORIV S Magnus homilia trigefimaquar. ta in Euangelia: Fertur veró Dionyfius Areopagita, peceleüi antiquus videlicet & venerabilis Pater, dicere, quód hierarch cap. ex minorum angelorum agminibus, foràs ad explen- dum minifterium vel vifibiliter vel inuifibiliter mit- tuntur, &c. : VID E pluraapud Nicephorum libro fecundo hi- ftoriz Ecclefiafticz, capite vigefimo : vbiinter cxtera, eius fcripta enum eraturus,ficait: Quz autem ille fcri- pta füblimi rerum diuinarum contemplatione fen- tentijs & elocutione admiranda prorsüs & excellen- tia, longéque ab ijs, quz pro hominum captu edita funt,difiita compofuerir, fic habent: Primum quidem opus de diuinis nominibus confcri pfit, &c. Vide eti- am Michaslem Syngelum, & Hilduinum in eius vita, E DE CLEMENTE I. PON- T LOBO E G O NCILIVM primum Vafenfe canone fexto: Ex epiftola fancti Clementis, vtilia quaque prafenti tempore ecclefijs neceffaria, (ant honorifice proferen- da,& cum reu erentia ab omnibus fidelibus, ac praeci- pue Clericis recipienda .. Ex quibus, quod fpeciali- ter placuit propter venerandam antiquitatem, ftatutis ifta vita,& non tantüm poft mortem prodeffcijs folis, prafentibus roboramus, quod fupradiétus beatus martyr de beatiffimi Petri Apoftoli conftitutione commemorat, | | | DE CYPRIANO. /— | - AVGVSTINV $ librofecundo dedo&rina Chri- fliana,capite quadragefimo : Nónne adfpicimus, quá. toauro & argento & vefte faffarcinatus exierit de Ae- gypto Cyprianus doctor fuauiffimus, & martyr bea- tiffimus? - .. ITEM libro fecundo debono perfeuerantize capl- 'tedecimonono : Quid autem amplius de hacre agere Cypfianus martyr gloriofiffimus & do&or lucidifli- mus potuit, &c. Et libro fecundo contra Iulianum: . A Audiamus victoriofiffimum martyrem Cyprianum &c. O Do&tor przclariflime & teftis gloriofifíime, fic docuifli, fic eminuifti, ficteaudiendumimitandumq przbuifti, Meritó finitis alijs omnium cupiditatü cer- taminibus,fanatisy vulneribus,cti extrema & omniü maxima vite huius cupiditate pro Chrifti veritate pu- gnáfti,& eius inte gratig largitate vicifti.Secura eft co- rona tua, victoriofa eft doctrina tua, in qua & iftos . vincis qui confidunt in virtute fua. DE ATHANASIO. GREGORIV S Nazianzenus in oratione delau. dibus beati Athanafij: Tantum nobis prafidij in Atha. nafio,egregio inquam Ecclefix columine erat, quan- diünobifcum verfabatur &c. IBIDEM: Cüm auté eum vitz curfum tenuiffet, atque ità inftitutus effet, aliosty inftituiffet, vt &vita ipfius morum ratio Epi- fcopatus norma eífet, & ipfius dogmata pro fidei Or- thodoxz lege haberentur; &c. DAMASCENV S infermonededefunctis: Ac- cedit ad hos Athanafius ille vita & fermone circunfpe- &us,ecclefizq; Dei fundamentum. RVFEINVS libro primo hiftoriz Ecclefiaftice, capitedecimoquarto : Sed huius tanti in Ecclefia pro fidei integritateagones fuerunt, vt etiam dehocdi&ü : videatur quod fcriptum eft: Ego enim oftendam ei, A&or.s. quanta eum pati oporteat pro nominemeo. In hüims$ — etenim perfecutiones coniuratus vniuerfus orbis, & - commoti funt principes terra : gentes, regna, exerci», . tus coicrantaduersiis eum. Ille autem diuinum illud conferuabat eloquium, dicens : Si cófiftant aduersüm Pfal.a6. mecaftra,nó timebit cor meum: fi infurgat in me pre- . lium;in hocego fperabo : &c. X DE HILARIO. . HIERONY MVS inepiftola centefima quadra- gefimaprima ad Marcellá: Tantum virum, & tempo- ribus fuis difertiflimum reprzhendere nó audeo: qui & confeflionis fuz merito, & vitx induftria, & elo- quentiz claritate, vbicunqué Romanum nomen eft, praedicatur, &c, IDEM inprocmio fecundi libri Commentario- rüm inepiitolá ad Galatas: Hilarius Latinz cloquen- tix Rhodanus &c. AVGVSTINVSlibro primo contra lulia- num Pelagianum, capite fecundo: Ecclefix Catho- licx aduersüs hzreticos acerrimum defenforem, ve- nerandum quis ignorat Hilarium Epifcopum Gal- lum? ET libro fecundo : Catholicus loquitur, in- fignis Ecclefiarum doctor loquitur, Hilarius loqui- tur, : DE BASILIO MAGNO. . GREGORIV S Naziahzenus in epiftola ad Ba- filium,qya inter ipfius Bafilij epiftolas eft vigeima- fexta : quem S, MERE RENT CAES X T. Pf21.13.16;, 106435. Pfalag, ENCOMIA PATRYM CITATORVM. fexta: An vel nos vel teipfim nonagnofcis,cüm ocu- lus fis orbis, magnifica vox ac tuba, regiusqy dicendi fplendor? Anni tempeflates vére vno, & aftra fole vno decorantur,celü vnum complectitur omnia: 1tà vox fuaomnesvnafüperat. —- IDEM inorationedelaude Bafilij: Quis feipfum magis fpiritui purgauit, atqjità preparauit,vt dignus effet qui oracula diuina explicaret? Quisrursüs fcien- tie lucevberiüs colluftratus eft, & profunda fpiritus profpexit,ac cum Deo,que Dei funt perquifiuit? Lau- daturapud Dauidem Solis pulchritudo, & magnitu- do,& curfus, & pernicitas, & visac facultas. Bafilio itidém pro pulchritudine virtus fuit, pro magnitudi- neTheologia, pro curfu perpetua virtutis agitatio, continuisQy incrementorum gradibusad Deum ferés, pro viribus deniqué do&rine femen ac diftributio; adeóvtnihil fit, cur mihi dicere verendum fi t,Inomné terram fonum illius exijffejatque in fines orbis terrz vimilliusvetborum. | Y THEODORRETY Slibro quarto Ecclefiaftice hi- ftoriz, capite decimofeptimo : Valentis tempore Bafi- lius preclarüm orbis terrarum luminare Ecclefiz Ce- fareenfis antiftes fuit, : . GREGORIVS Nyffenus in vita S.Ephrem Sy. r1: Cefaream Cappadocix diuino fpiritu du&us, ipfe o$ Ecclefiz, auream illam do&trinz lufciniam Bafili um vidit, ; AMPHIL OCHI VS Iconien(is in vita Bafilij: Ephrem cüm effet in eremo in ecfta factus, vidit co- umnam ignis, cuius caput pertingebatad celà, & vo- cem defüper dicenté audiui&Ephrem, Ephrem,quem- admodüm vidifti columnam iftam ignis, talis & Ma- gnus eft Bafilius, Et paulopoft: Magno autem Bafilio facros librós legéte, vidit S.Ephrem linguam igneam Oquentem per os eius, Et dicit fan&tus Archidiacono: Vade,& dicéi: Domine Ephrem, iuberis intrare fan- &um presbyteriü. Obftu puitergó]in iftis S.Ephrem, glorificans Deum, & genu fle&ens, refpondit:dicens: Veré Magnus Bafilius, veré columna ignis, veré Spiri- tus fanctus loquitur per os eius, DAMASCENVS libro quarto orthodoxz fi- *ó Senyóeog dei,capite decimofeptimo: Nam vt inquit x Deifer & magnusin diuinis Bafilius &c, : DE GREGORIO NA ZIANZENO S UM THEOLOGO. HIER ONYMVS in Catalogo Scriptorum Ec- clefiafticorum : Gregorius Nazianzenus Epifcopus bs eloquentifümus preceptor meus, quo fcripturas explanante didici &c , IDEM inA Nunquidinill pologia fecundaaduersüs Rufinum: aepiftola Gregorium virum eloquen- tiflimum non potui nominare, qui fui apud Latinos impar eft, quo ego magiftro glorior & exulto? Et in caput quintum epiftolz ad Ephefio; . Gregorius Na- zianzenus vir valdé eloquens & in fcripturisapprimé eruditus folebat dicere &c. org. | AVGVSTINVS libro primo contra Tülianum Pelagianü,capite fecundo : Non tibi deerit magni no- minis & fama celeberrima illuftris Epifcopus etiáde - partibus Orientis,cuius eloquia ingentis merito gra- tiz etiam inlinguam Latinam translata vfquequaqué claruerunt, ' DAMASCENVS infermone dedefunü&is: Poft uncitemGregorius ille diuino eloquio potens,adeó vtinter alios & T'heologi nomen fortitus fit &c. DE EPHRAEM SYRO, HIERONYMYV SSin Catalogo fcriptorum Eccle. fiafticorum:Ephrem Edeffena: Ecclefie diaconus,mul. ta Syro fermone compofüit: & ad tantam venit clari tudinem, vt poft le&ionem fcripturarum, publice in qus fdam Ecclefijs eius fcripta recitentur. Legi eius e Spiritu fan&o Grecum volumepn;quod quidam de Syriaca lingua verterat: & acumen füblimis ingenij eiamin translatione cognoui, NICEPHOR YS librononoEcclefiaftice hiftoz 1 rig capite decimoquarto:Multi deniquéalijaliter fpe» * &au viri eifdemannis viguére, atque in Ecclefijs Dei enituére: inter quos precipue eruditione & eloquétia floruit Eufebius Emifenus Epifcopus, TitusBoftrenfis &c. Videtur autem omnes hac in parte gloria pracel- lere, atque Ecclefiam vniuerfalem exornare Ephraim Syrus, Et capite decimofexto : Eadem hac atate & Ephraim Syrus przclarus fuit, quiquidem longo in- teruallo omnes pracefüit: & tantum in lingua Syroru profecit, vt cüm pietatis exercitio ad fummücontem- plationis peruenerit, tum fplendore; facilitate & fua- uitate verborum,necnon denfitate & grauitate fentene tiarum,etiam preclariffimos q uofque Grecorum,qui eloquentiaantiquitiis excelluiffent, fu perauerit.Mirü quidem auditu eft, eandem & Grace & Syriacélegi. Quam ob caufam magnus ille & oratione & virtute Bafilius, qui Cappadocum metropolim Epifcopatu fuo exornauit,fummoperé virum eftadmiratus,eun- demi eruditionis nomine beatum cenfuit, vt táti viri tam certo teftimonio manifeftü GitjJcommuniter quo- quéà Grzcis,qui tuncclarum in eloquentia obtinué- - renomen,preftantiffimum omnium Ephraim iudica- tum effe. Vox fané Bafilijtalis non temeré prolata effe exiftimanda eft, Eadem habet Sozomenus libro tertio Ecclefiafticz hiftoriz,capitedecimoquinto. | DE AMBROSIO, BASILIVS Magnusinepiftola quinquagefima- quinta ad Ambrofium Epifcopum Mediolanenfem : Glorificauimus Deum noftrum;qui olim quidem ex paftoribus ouium populo fuo principem excitauit,& Amos degregecaprarum fumptii, fpiritu fuo inftru- Xit,& ad propheticam dignitatem extulit: nunc veró virü ex vrberegia,cui totitis gentis principatus con- creditus erat, fapientia füblimem, generis claritate, vi- tz (plendore, orandi facultate & rebus fecularibusil- luftrem,ad gregum Chrifti pafturam traxit, qui pro- iectis huius vitz opibus vniuerfis, proq; damno habi. ris, vt Chriftum Iucrifaceret, commiffa fibi magniac praclari nauigi, Ecclefix videlicet Dei, in ide Chri- fti,gubernacula accepit. Age igitur ó homo Di, quan- doquidem nonab hominibus accepifti autdoctus es Euangelium Chrifti, fed ipfete Dominusé medio la- dicum terrz defümptum,ad prefidentiam Apoftolicá ranftalit: certabonum certamen, &c. AVGVSTINVS libro primo contralulianum Pelagianum, capite fecundo : Sed adhuc vidi aliüex- | cellentem Dei difpenfatorem,quem veneror vt patré, in Chrifto enim Iefu per Euangeliug ipfe me genuit, & eo Chrifti miniftro lauacrum regenerationis acce- pi:beatum loquor Ambrofium, curs pro Catholica fide gratiam,conftantiam, labores, pericula, fiue ope- ribus, ftue fermonibus & ipfe fum expertus, & mecum non dubitat orbis predicare Romanus. Et libro fe- cundo contra eundem ; Et quis hec dicit? Homo Dei Catholicus, & Catholice veritatis aduersts hz. reticos vfque ad periculum fanguinis defenfor Am- brofius. | Mi cone Pet CASSI OD OR VS Senator in libro de diuinis le&tionibus,capite vigefimo:Sanétus quoqué Ambro- fius lactei fermonis emanator, cum grauitate acutus, peruiolenta perfuafione dulciffimus, cui fuit equalis doé&rina cum yita,quádo einon paruis miraculis gra. tia diuinitatisarrifit. DE CHRYSOSTOMO. DAMASCENVS infermonededefun&is: De- indé poft illum Ioannes, cui ab auro cognomen,(vere enim aurea verba loquitur; qui & mifericordie 1n pauperes, & poenitentiz dux & do&or fuit precipuus) in diuinis illis commentarijs epiltolarum ad Philip- pef & Galatas; ait, &c, A V GVSTINVS libro fecüdo contra Iulianum Pclagianü ; Sanétus ver Ioannes GOBRKAURDHSE j nu * xw. Ae em BEN V ENCOMIA PATRYVM, nus epifcopus, quantum &c, Et paulb poft: Merito idem beatus Ioannes. INNOCENTIVS primus Pontifex in epiftola ad Archadium Imperatorem, qua eft apud Nicepho- rum libro decimotertio Ecclefiafticz hiftoriz, capite trigefimoquarto : Eiecifti é throno fuo, renoniudi- cata, magnum totius orbis doctorem, & vnàcum eo Chriftum perfecutus es. Neg deillo ità queror, (for- tem enim feu hareditatem cum fanétis Apoftolis in -Dei & feruatoris noftri Domini Iefu Chrifti regno confecutus eft) quanuis intolerabilis ia&ura ea fit; fed afiligor proptereà, quód primüm de animarü veftra- rum falute, deindé de eis qui fapientiffima, fpirituali & diuina do&rina & inftitutione eius orbati, fame ; verbi Dei conficiuntur, fum folicitus. Non enim Ec- clefia tantüm Conftantinopolitana mellitz illius lin- guziacturam fecit,fed & orbis füb fole totus ad orbi- zatem redactus eft, viro tam diuino amiffo,perfuafio- ne vnius mulieris, fabulam hanc & fpe&taculum exhi bentis. ERUNT E I I PAY . NICEPHORVS. Calliftus libro decimotertio Ecclefiaftica: hiftorig, capite fecundo : Ego vero fupra zaille eius viri lucubrationes legi, ineffabili quadam fianitate difHuentes, Iam enim indé ab adolefcentia amore eius flagraui, atquein illius perindé atque Det ipfius vocibus acquieui, Atquefi quid mihi eft erudi. tionis,id ei acceptum fero. | DE HIERON YMO. AVGVSTINV S lib.raduersüs Iulianum Pela- gianum,cap.2. Nec fan&tum Hieronymum; quia pre- sbyter fuit, contemnendü arbitreris,qui Greco & La- . tino,infuper & Hebreo eruditus eloquio, ex Occiden- zaliad Orientalem tranfiens Ecclefiam, in locis fan&is atque in literis facris vfquead decrepitam vixit etate, Hic omnes vel pené omnes qui ante illum ex vtraque parte orbis de do&rina Ecclefiaftica fcripferant, legit. ET lib.z/contra eundem: De illo fanéto Presbytero Hieronynio qui fecundüm gratiam que data eft ei, fic in Ecclefia laborauit, vt eruditionem catholicam mul. iümin Latina lingua, multis & neceffarijs literis adiu- uaret,&c, 1 D EM libro 18.de Ciuitate Dei,capite 43. Quanuls non defuerit temporibus noftris presbyter Hieronymus homo do&iflimus, & omnium triülin- guarum peritus,qui non ex Greco, fed ex Hebrgo in Latinum eloquium eafdem fcripturas conuerterit &c, ITEM Epiftola 19. ad Hieronymü: Quanquàm fecundüm honorum vocabula,qug iam Ecclefiz vfus obtinuit, Epifcopatus presbyterio maior fit: tamen in multis rebus Auguftinus Hieronymo minor eft. ET -ad eundem epiftola decimaquarta : Tantz mihiin li- teris tuis,quz in manus noftras venire potuerunt;ap- párentres, vt nihil ftadiorum meortü mallem, fi pof- fem,quàm inhzrere lateri tuo. Quod ego quia non poffum, aliquem noftrorum in Domino filiorü eru- diendum ad te mittere cogito, Nam neque in me tan- tum fcientiz fctipturarum diuinarum eftjaut effe iam poteriz, quantum ineffe tibi video. " SEVERVS Sulpitiuslibro de virtutibus Orien- talium monachorum, ui eft tertius de vita S. Marti- ni:Igitur deindé digre us,Bethlehem oppidum petij. Ecclefiam loci illius Hieronymus presbyter regit: vir propter fidei meritum, dotémque virtutum, non fo- lüm Latinis atque Grzcts; fed & Hebreis etiam literis inffitutus eft, vtfeilli in omnifciétia nemo audeat có- , parare. Apud eum fex menfibus fui : cui iugis aduer- siis malos pugna, perpetumque certamen, Confci- * uitodia perditorum, oderunt eum haretici,quia eos impugnarenon definit: oderunt eum clerici,quia vi- tam eorum infectatur & crimina. Sed plané eum boni omnes admirantur & diligunt, Nam qui eum hareti- cum effearbitrantur,infaniunt, Veré diserim,catho- lica hominis fcientia, fana do&rina eft, Totus femper in leétione;totusin libris eft:non die, non nocte quie- fcit : aut legitaliquid femper: autfcribit, QVORVM DE AVGVSTINO. HIER ONYMY S epiftola o&togefima ad Augu- ftinum,quz eft vigefimaquinta inter epiftolas Augu- ftini; Omni quidem tempore beatitudinem tuam eo quo decet honore veneratus fum, & habitantem inte dilexi Dominum Saluatorem: & nunc, fifieri poteft, cumulo aliquid addimus, & plené complemus, vt abfque tui nominis mentionene vam quidem horá praterire patiamur, qui contra flantes ventos ardore fidei perflitifti, Macte virtute in orbe celebraris : Ca- tholiciteconditorem antiqua rursüm fidei veneran- tur atque fufcipiunt, & quod fignum maioris gloriz eft, omnes haretici deteftátur, &me pari profequun- tur odio, vt quos gladijs nequeunt, voto interficiant, Incolumem & mei memorem te Chrifti Domini cle- mentia tueatur, Domine venerande & beatiffime Papa. P AV LINV S Epifcopus Nolanusin epiftola pri- maad Auguftinum, quin operibus Auguftini eft tri- gefimaprima : O veréfal terr, quo precordia noftra, né pofíint feculi vanefcere errore; condiuntur. O lu- cernadigné fupra candelabrum Ecclefie pofita qug la- tà Catholicis vrbibus de feptiformi lino paftum oleo lgtitiz lumen effundens,défas licét hereticorum cali- gines difcutis, & lucem veritatis à confufionetenebra- rum fplédoreclarifici fermonis enubilas &c. Os enim tuum fiftulam aqux viuz & venam fontisaterni me- ritó dixerim, quia fons vite aque falientis in vitam eternam Chriftus effectus eft,cuius defiderio fitiuitin teanima mea, & vbertate tui fluminis inebriari terra mea concupiuit, | ? SEVER V $ Sulpitius in epiftola ad Auguftinu, que eft trigefimafeptima inter ipfius Au guftin[epifto- las: O vere artificiofa apis Dei, conftruens fauos Do. mini nectaris plenos, manantes mifericordiam. PROSPER Epifcopus Rhegienfis libro tertio devita contemplatiua, capite trigefimoprimo ; San- &us Auguftinus Epifcopus acer in genio, fuauis elo- quio, fecularis literaturo peritusjin Eccicfiafticis labo- ribus onerofüs, in quotidianis difputationibus cla- rus,inomni fua a&ionecompofitus,in expofitione fua fidei noftrz Catholicus, in qugftionibus abfoluendis acutus,in reuincédis hereticis circunfpedtus; &inex- plicandis fcripturis canonicis cautus. C AELESTIN V S Pontifex inepiftola prima ad quofdam Galliarum Epifcopos; capite fecundo ; Au- guftinum fang recordationis virum; pro vitafuaat- que meritis innoftra cómunione femper habuimus; nec vnquàm hunc finiftrz fufpicionis faltem rumor adfperfit, quem tantz fciétig ólim fuiffe meminimus, | vtinter magiftros optimos etiam à meis femper prz- decefforibus haberetur. |. CASSIODOR VS Senator in prologo füper Pfalterium:Eft enim literarum omnium egregius ma. - gifter,& (quodin vbertate rarum eft) cautiffimus dif- jutator. Decurritquippetanquàm fons puriffimus, mulla fece pollutus: fed in integritate fidei perfeuerás, nefcit hzreticis locum dare vndé fefe poffint aliqua collu&atione defendere.Totus Catholicus,totus Or- thodoxus inuenitur ;&in Ecclefia Domini füauiffi- mo nitore refplendens, fuperni luminis claritate ra- diat. | IDEM in libro de diuinis le&ionibus, capite vi- gefimofecundo: Ipfe Do&or eximius beatifs, Augu- itinus, debellator hzreticoru m, defenfor fidelium, & famoforum palma certaminum, &c. VENERABILIS Beda de fex mundi ztatibus, fiue in Chronico füo : B. Auguftinus Hipponenfis epifcopus, omnium Do&or eximius ecclefiarum, &c; ID EM libro fecundo detabernaculo & vafis eius ac veftibus facerdotum,capite tertio: Auguftinus ozmnia quz fidem turbare poterant, hateticorum venena euacuat, R EMIGIV S Antifiodorcfi Epifcopus, in Com- menta- AIT TUESIs- UOPECUNSETEDRENM TER 283 Ti Des CONDTUUETEDESIM — "li yere - CIIM Ie np TESTIMONIA IN HO mentario fuper pofteriorem ad Corinthios : Sicut fol in lumine excedit omnes Planetas ità Auguftinus omnes exceffitin exponendo facras Ícripturas. , BERNARDVS fermorie octogefimo fuper Can- Uca: Auguftinus eft validiffimus malleus hzretico- rum, j IN Concilio Florentino fefftone feptima Andreas Preful Coloffeg pro Romana Ecclefia refpondés: Sed nuncinquit, fané&orü Doétorum authoritates in me- dium afferamus, ac in primis Auguftini illuftrifiümi Latinorum Doétoris, quem quinta Synodus confe- crauit, Videetiam Concilium Toletanum octauum; canone fecundo, DE CYRILLO ALEXANDRINO, EVAGRIV S Scholafticus Epiphane£i lib.:, hi-. | ftoriz Ecclefiafticae;cap.7. Cyrillus preco verbi infi- gnis, & ftrenuus verzac falutaris doctrine antefigna- nus, laude & predicatione celebratur, mw NICEPHOR VS libro decimoquarto hiftorix Ecclefiafticz, capite tri gefimoquarto : Czleftinus au- tem Roms Epifcopus, propter naui gationis pericula; Ipfe fynodo (Ephefine) adeffe detrectauit ad Cyrillà tamen,yt locum ibi fuum obtineret, fcripfit, Ex quo tempore, fama eft,mitram illuni & Papá apellation&, atque vt orbis vniuerfi iudex ap pellarétur; accepiffe : quz deindé omnia per fücceflionem ad eos etiam per- uenerint, quibus forte Alexandrinz Ecclefia thronus legitimé obueniffet, facros epifcopos. Et libro deci moquarto, capite trigefimofexto : Cyrillus velud quzdam Ecclefie tuba fines terra perfonans, & propu- gnator Ecclefiz fortifíimus ab omnibus celebratur, & omnibus in ore eft, DE LEONE MAGNO, THEODORETVS Cyrenfis Epifcopus in epi- ftola ad Leonem Romanum Pontificem: Deus nunc * C LUE RISBOCLTANU AR. quoqué Petri & Pàulifedem claram infignemqrreddi.- dit, ctim veftrain fan&titatem in ea collocàuerit, quz radios fidei orthodoxz emittit; MOGE- m SOPHRONTVS Patriarcha Hicrofolymitánus inepiftola ad Sergiü Patriarcham Conftantinopolita- num, qu& recitata eft actione vndecimá fexcx Synodi generalis Cónftantinopolitanz ;Tanquàm (acram & cohoónorahdam füfcipio, rectety fidel propagatricem & à Deo condonárám,atqueà Deo infprratam epifto- lari Magni atque prclari Leonis fanétrflimi Romane Ecclefie, immó omnium quz füb foleéruht lumina- 11): quam diuino manifefié perniotus fpitit contra Eutychen maledictum, & Deo odibilein défipientém. que Neftorium,ad Flauianum láudabilem fcripfit re- Biz vrbis Epifcopum : quam & firmathéntum re&z fidei appello acque definio, hos qui ità eam optiméde- - finiérunt,fanctos patres alfcquens, vtpoté omiré qui- " demrectitudinem fidei nos inftruenteri,omriein veró práuitateim heréticám peritentenmi;& ab à Deo cufto- ditis atrijs noftra fanéte Catholic Ecclefie eifuzan- tem : ciim quà diuina fyllabaà & fcriprura, & cunas eius epiftolas & dogmata,tanquàm prolata ex ore Pe- tri Principis Apoftolorum, ample&or & perofculor & veneror & anita tota complector, Vide plura in b à " * * Synodo Chalcedonenfi;actione tertia, DE GREGORIO MAGNO. * DAMASCENVS in fermone de defunctis: Gre. orius, qui Dialogos à noftris dicitur, veteris Romze 8 d 8 ; Epifcopus, vir(quod teftantur omnes)facrarum difci. plinarum intelligentia celebris, cuieriam (vt ferunt) facra facienti angelus focium fe addidit &c. CONCILIVM Toletanum octauum, canone fecundo: Beatus etiam Papa Gregorius, & vita: meri- tis honorandus, atgiin ethicis affertionibus penécun- &is merità preferendus, &c, : d AV(G Ve Tile n? quid catum, (immo dogma vllum catholicum hic confirmatum ponitur, ES fit,tam horribile crimen (hzerefeos) obijcere talibus, & quàm mihi glori . fideret. ^ AVGVSTINI PRO AVTHORE ^|CATECHISMI AD OPPVGNATORES DOCTRI- | NU CEN MO TRADITAE SACRARYM INPRIMIS LITE. — -—. . marum,deindé fanáiflimorum fimul & vetuftiffimorum | Patrum teftimonijs confirmatz, | RzsPONSIO, NN E viros & quantos fidei catholica defen fores tam excarabili crimination ss caen. Ped HE e appetere audeas,(i euigilas intuere. Non quidem omnium de hac re (lo- . 3^3 7f. PU 3 quiturde peccato originali, idem de reliquis hoc libro cófirmatis articu- co deginate 3-53 | SUN 2p. dapes] [25A lisintelligc) fentétias, necomnes eorum quos commemorabo,me con- müciamuri far ZR FS gregatürum effc polliccor, quia nimis longum eft, & necefsé effe non ar- Ab Jdemia [Ext W4259/U bitror, fed ponam pauca paucorum, quibus tamen noftri contradiQores LR ici cogantur 'rubefcere,& cedere,fi vllus in eis vel Dei timor, vel hominum zeneus Lug. pudor tantum malum peruicaciz füperaucrit. Irenzus Lugdunenfis Epifcopus, non longé cw, àtemporibus Apoftolorum fuit, de eadem fide beatiffimus martyr & Epifcopus Cyprianus MAE (fcribit). Reticium ab Auguftuduno E pifcopum magnz fuiffe authoritatisin Ecclefia tem- gitmime porc Epifcopatus fui, gefta illa Eeclefiaftica nobis indicant, quando in vrbe Romana Mcl. chiade Apoftolice fedis Epifcopo prefidente,cum alijs iudexinterfuit, Donatumq; damna- | uit,qui prior author Donatiftarum (chifmatis fuit,& Cacilianum Epifcopum Ecclefie Car- olmpss thaginenfis abfoluit. Olympius Hifpanus Epifcopus, vir magnz in Ecclefia & in Chrifto Hips"* ploriz(extitit). Ecclefiz Catholica aduersus hereticos acerrimum defenforem venerandü uiladius cat. quis ignorat Hilarium Epifcopum Gallum ? Hunc virum tanta in Epifcopis catholicis laude ls. .— preclarum,ranta notitia famaque confpicuum,de peccato originali (aut alijs fidei catholi- ct articulis) aude fi quid tibi frontis eft criminari, Sed adhuc audi alium excellentem Dei difpenfatorem,quem veneror vt patrem, in Chrifto enim Iefu per Euangelium ipfe me gce- pi, beatü loquor Ambrofium, cu- B.Ambrofius nuit,& eo Chrifti miniftro lauacrum regenerationis acce ius pro Catholica fide gratiam,cóftantiam,laborcs,periéula,fiue operibus, fiue fermonibus & ipfe fum expertus,& mecum non dubitat orbispredicare Romanus. (Poft predictorü ve- ro de peccatooriginali propo hoc opere fa- fingere Calui | ) diffimula ab iftis, finge te ne- (cire quiddicant, & fan&z Ecclefie tot tantosque do&orces, qui vita optime gcfta, dcbella- niani ac Lue ran po[- tisdne fuorum temporum erroribus, gloriofiffime de hoc feculo, antequàm vos cbulliretis fint,ante illo- À : ; : , à : aros enin tum oclos, exierunt, velut eis non vifis,in me impetum faciens,& velut nefciens,quodilli füb meo no- no | !] , HON, qudhip* ne ]acerentur, tanquam fecurus infulta. Crederem te, fatcor, quid mali facias ignora- omncs tates à : f : a à Xii ui - | fen-tin;pte re nec impudentiz, fed imprudentiz tuz tribuerem, quód hac lumina ciuitatis Dei audes am, hoc tantum nefas às n5 azae holliliterinfe&ari,que fedtari fideliterdebuifti, Crederem te, inqu Cahinianis: committere neícientem,nisi in eo libro cui te refpondiffe vel exiftimas,vel exiftimari cupis, ài Ambrofij difputatione pofuiffes. (cuilibet etiam veftrum zítimare o- apertiffimum teftimoniü de fan » eg qan hoc dicitur,qui Patresipfos vos legerein fcriptis veftris profitemini,) Cernis nempe cum quibus tua maledicta fuftinei,cernis cum quibus mihi fit caufa communis,quam nulla con- ze videri vo. fideratione fobria pulfare calumnijs & expugnare conaris? Cernis quàm tibi perniciofum crimen audire cum talibus ? Si cernis cerne, & tandém tace,Pelagianam (Caluinianam, Lu- teranam) linguam tot linguis catholicis deprime, tot venerandis oribus proterua ora fub- mitte.Si fcholam Xenocratis ficut Polemo ex antelucano conuiuio temulentus intráffes,nó verecundiam tata quantain ifto coetu tot fan&torum,deberes verecundia coerceri, Hic enim ccrté tan- quia s. Lo maior debet effe verecundia,quanto verior addi (citur fapientia. T anto am pliüs reuerédi nianis Lue. funt tormemorabilium Epifcoporum,quàm vnius X enocratis vultus,quantoPlatone X c- rinisquc de- nocratis do&ore,do&or iftorum maior eft Chriftus. Cüm te videremin libristuis non an- telucano conuiuio temulentum,fcd infano conuicio turbulentum,introduxi te fedandum laBedenm atque fanandum,non inalicuius philofophi auditorium,fed in fan&orum Patrum pacificum Pam nosoraa honorandumque conuentum. Sit operzprecium obfecro te, afpice illos quodammodo emer afpicientes te, & manfueté, ac leniter dicentes tibi, Itáne nos fili Iuliane (Illyrice, Kemniti, &c.) Manichzi fumus (autàfide Catholica aberramus)? Rogo quid refpondebis? Quibus operc intro- dximu. ^ cos oculisintueberis? Quz tibiargumenta füccurrent ? Qug Ariftotclis categorie, quibus vt in (itas fentétias ità fubijcit): Inunc & mihi obijce originale pec- ofum (it, quodlibet à P ota D à - aei, € ^ » j , | V qui tain crebro nobis Manicheorum nomen opponis, quos & quales ribro v cta e lunlianü ca.2« . u— P! —o pio otn eem tit S (p eie EE EE AD OPPVGNATORES RESPONSIO. vt in nos velut artifex difputator infilias, videri appetis elimatus? Quz tuorum argumento- rum velacics vitrea, vel plumbei pugionesinillorum confpe&u exeri audebunt? Quz abs tearmanon fugiét,nudumque deftituent? An fortédidurus es,neminem illotum tein ifto Patres vt nó-- crimine nominpáffe? Et quidfacies cüm tibi dixerint, tolerabiliüs dente maledico nominas miran concideresnoftra,quàm fidem noftram,cuius merito in cxlo nomina fcripta funt noflra ?h«eicieora Anforté dices cis,nec fidem veftram vllo tali crimine violaui? Sed qua confidentiaiddice. ipea. — rc audebis homo, quidicis Manicheum effe fenfum [confiteri ex Adam trahere nafcentes originale peccatum,quod ifti confeffi atque profeffi funt, quód in Chrifti Ecclefia fuorum - rudimentorum tempore didicerüt, quod Chrifti Ecclefiam fuorum bonorum tempore do- cuerunt,qui per Spiritum fandum tam multa peccata oinnibus quos baptizare potuerunt, tam multis paruulis fola originalia remiferunt? Iterüm te admonco,iterüm rogo, afpice tot actales Ecclefie Catholicz defenfores atque redores, vide quibus tam grauem, tamque nefariam irrogáris iniuriam. Anideó contemnendos putas, quia occidentalisEcclefie funt | omnes,nec vllusin cis cft cómemoratus à nobis Orientis Epifcopus t,Quid ergó faciemus, Oeidenuais cüm illi Greci fint,nos Latini? Puto tibi cam partem orbis füfficcre debere, in qua primum bis copfenti- Apoftolorum fuorum voluit Dominus gloriofiffimo martyriocoronare.Cui Ecclefie pre- 2:5: codo: fidentem beatum Innocentium fi audire voluiffes,iam tunc periculofam innentutem tuam Eco hemini fufficere po- Pelagianislaqueis exuiffes. Quid enim potuitvir ille fan&us Africanis refpondere conci. tef, debes. lijs,nisi quod ántiquitüs Apoftolica Sedes & Romana cum catéristenet perfetcranter Ec- Ad eem Ca- tholici Lute- clefia?Et tamen cius fuccefforem crimine preuaricationisaccufas, quia do&rinz Apofto. rs cati. lici & fui decefforis fententie noluit refragari.Sed de hoc interim tacco,ne animum tuum, Rianosio cü quem fanare potiiis cupio,quàm irritare laudibus tui damnatorisexulcerem. San&o Inno. wocamus. centio vide quid refpodeas;qui nihil aliud de hac re fapit, quàm quod itti in quorum te con- uentum, fi tamen prodeft aliquid,introduxi,cum his ctiam ipfe confidet, etfi pofterior tem- pore,priorloco? Non eft ergo cur prouocesad Orientis antiftitcs, quia & ipfi vtique Chri- ftiani funt,& vtriufque partis terrarum fidesifta vna eft; quia & fides ifta Chriftiana eft, & te certeoccidentalis terra generauit,occidentalis regenerauit Ecclefia. Quid ei queris infer- o... i. s, re, quodin ea non inueniftiquandoin eius membra venifti? Sed non tibi deerit magni no- ues pro ca- minis & fama celeberrima illuftris Epifcopus etiam de partibus Oriétis, cuius eloquiaingen. Nurs. Eom tis merito gratie,ctiam in linguam Latinam translata vfquequaqué clatuerunt. Sedeater. AE ce gó cum iftis Patribus etiam fan&tus Gregorius, & cum cis tuz criminationis inanem patia- Iocpsit turinuidiam,dum tamen cum eiscontra nouitiam peftem veftram medicinalem proferat & E ipfe fententiam. Audisomnes vno cotde,vnoore,vna fide id ipfum dicerc, & hanc effe cà- sarum vi tholicam fidem non diffonante conteftatione firmatam. An tibi parua in vno Gregorio Epi Ícoporum orientalium videtur authoritas? Eft quidemtanta perfona, vt neque illehoc nisitenia. — cx fide Chriftiana omnibus notiffima diceret, ncc illi eum tam clarum haberent atque vc- nerandum, nisi hec ab illo di&a ex regula notiffimzveritatisagnofcerent, Si vis addimus huic & (an&tum Bafiliü,immo vel nolis addendus eft. Quod credunt;credo: quod tenent,te. s«atius. nco:quod docent,doceo: quod predicant,predico. Iítis cede,& mihi cedes, Acquicfce iftis, Prisnodi v & quiefcisà me.Poftremó fi mihi per cos amicus ficri non vis, faltem peto ne permeillorum mini vox con cfficiaris inimicus, Sed quomodo nó cfficieris,fi inifto errore permáferis? Quanto ergo me. "^ lius vt his accedas, ab illo recedas? Tantümne apudte poffünt Pelagius & Celeftius (Calui- nus, Lutherus) vt à folis Ortu v(que ad Occafüm totac tantoscatholicz fidei doGtores & defenfores antiquos, & noftre «tati contiguos, dormientes & manentes, non folüm deferc- re,verametiam Manicheos audeasappellare ? Miror fi hoc aliquádo ex tuo poteritore pro-- cedere,quod tc tamen clamare prauitas tua compellit erroris.Sed mirum fi in facie hominis tantü interuallum cft interfrontem & linguam, vtinhac caufafrons nó comprimatlinguá, Sed quid muflites,noui. Dic iam die,audiamus,in extremotuioperis,de quonunc agimus, —— ^. id eft;in quarti libri parte nouiffima eft, San&us Ioannes,inquis, Conftantinopolitanus ne. een gat effe in paruulisoriginale peccatum. Itánc ifta verba fancti Ioannis EpifcOpl dudes tari. tiacalumnii- - * *N Li 3 ,L i *d -" ? ^ uch fa - quàm econtrario tot taliumque fententijs collegarum eius opponere, eumque ab illorum ie [Idm concordiffima focietate feiungere,& eis aduer(arium conf(tituere? Abfit, abfit hoc malum Cline 2e-- Zam &c. cüm detanto viro credere aut dicere. Abfitinquam, vt Conftantinopolitanus Ioannes de bapti-Patü alique - / ' X or. s : NOTE : ^ fuise ibi fmate paraulorum,eorumque à paterni chirographi liberatione per Chriftum totac tantis?uducn:. — coépifcopis fuisymaximeque Romano Innocétio, Carthaginenfi Cypriano, Cappadoci Ba- filio, Gregorio Nazianzeno,Gallo Hilario, Mediolanéfirefiftat Ambrofio. Aliafuntinqui- bus inter fe aliquando ctiam doGiffimi atque optimi regule catholice defenfores,falua fidci I^ $deifands compage non confonant, & alius alio de vna re melius aliquid dicit & verius; Hoc autetn ctentiar, nec vndé nunc agimus;ad ipfa fidei pertinet fundamenta. Nunc primüm perfpicishocdidicif fumes — bum des ch$ET A AYQVSTINI $RO0 AYTHORE CATECHISMI &sitimétIu- (e & docuiffe tot (an&tos,quod & nos didicimus & docemus: muta iam iftam mentem; ob. - * Calui. Y 2 & P " A " * wisi4uefe ]iuifcere huius erroris, & propemodüm furoris, quo in tot ac tales Patres Manichaeum ia- fe cd culabaris opprobrium. Si ncfciens hoc fecifti, cur non miferam refpuis imperitiam? Si fci- Patumíen- ens,cur nonfacrilegam deponis audaciam? Conuinceris vndique, luce clariora funt tefli- vetus monia tanta fan&orum.In quorum conuentum teintroduxerim,confpicc. Hic cft Medi- dis) retpi- olanenfis Ambrofius, quem magifter tuus Pelagius tanta praedicatione laudauit, vt diceret cant. in libris eius prxcipue fidem lucereRomanam, qui Scriptorum inter Latinos flos quidam En qe ss. fpeciofus enituit, ità vt eius fidem & puriffiniumin fcripturis fenfund reprehendere nec ini- uumcoets, mjicus auderet. Hiceft & Conftantinopolitanus Ioannes, quem tu in numero eruditorum- Mietens opus ac fandorum excellentiffimum in hac ipfa tua cui refpondeo difputatione pofuifti. Hic eft fib. — Bafilius,cuius te verbi$ adid quod nunc agitur non pertinentibus putáfti aliquid adiuuari. | Hinc funt & ceteri quorum te moucre debet tanta confenfio. Non eft ifta, ficut ftylo male- mswnee- dico fcribis,confpiratio perditorum. In Ecclefia catholica dodtrine fané ftudijs claruerunt, 9^ ——— fpiritalibusarmismuniti &accindi,(trenua contra hareticosbella gefferüt, perfunGti fide- liter fue difpenfationis laboribus,in pacis gremio dormierüt.V nü dicis egreffum,meipfum fignificás,qui in fc fammá prelij (iram optatintelligi. Eccé nó ego vnus,fed totac ranti fan- —A &ieruditique do&ores,tibi pro me vel mecíü prod; omnium noflrü & tua ipfius fi fapis falu- scdefatici. terefpondent.Sed eccéquo te introduxi,cóuentus fandorü iftorumnon cft multitudo po- sur pularis,nó folüm filij,fed & patres Ecclefie funt. Ex illo numero funt, de quibus predium verum p3555 c(t Pro patribus tuis nati funt tibi filij, conftitues cos principes füperoém terram.Ex qua filij etiá Ecclefix. YaL4s — regenerati funt,vthzc difcerét: eius patres facti funt,vt docerét, Quid eft quod vos gaudere | ja&as,quodifta veritas,quam tu erroré putas,vel putari cupis,de tanta multitudine afferto- rem nó poteft inuenire, quafi parua fit eiusaffertio,quód in hoc fidei firmiffimo & antiquif- fimo fundaméto ipía toto orbediffufa nonà fe difcrepat multitudo? Si autem affertorcs cos Adeft fast et- flagitas, quorum aliquid etiam literarum inueniri poteft, illuftrisque doGrina cft: en adeft iam in hoc o- ec & exhi. allertorum eius memorabils & venerabilis confeffusatque confenfus, Itáne tuum fic ama- — Eenacis eot- pis errorem, in quem iuuenili confidentia & humano lapíu incautiüs decidifli,vt ab iftis ca- feffus confen. ; 2 T ; wir : : . (su — tholice vnitatis & veritatis facerdotibus, cx diuerfis orbis terrarum partibus tanta inter fe fidei concordia congruentibus,in tam magna caufa, vbi Chriftianz religionis fumma con- fitit, non folàümdiffentire,fed cos audeas Mauicheosinfüpér nuncupare? Quod fi hoc non | facis,ncc mihi hoc iufte facis,quem cernisin eadem caufa difputationibus meis, quibus ad- uersüs me ferociter irritarisiillorum fecutum fuiffe veftigia.Siautem me folum tali afpergis opprobrio, non ob aliud, nisi quia de peccato primi hominis quod fentiunt,fentio: quod te- simeho- nent,tenco: quod predicant,predico : quiste non videat in me apertum iactare conuicium, die Luteranb. deillisoccultum quidem, fed tamen fimile habereiudicium? Ego quidem pro diledione, ac Caluinia- 5t. XE . ; "je ; ni dà ia C2- quz mihi eft erga te,quam Dco propitio quibuflibet conuitijsabfit vt de medullis mei cor- tholiccs dc- br nina. dis extirpes, mallem fili Iuliane, vt iunentute meliore atquefortiore te vinceres, & animo-. tes eade «2- (iratem quid aliud quàm humanam, qua cupis tuam qualifcunque fit, quoniam tua iam fa. tientes con- demam. — Cla cftpraualere fententiam,potentiore pietatefupcrares. Etficut Polemo luxuria coro- zc nis fenfim capite detradtis,eisque abiedtis,manum pallio fübdidit, os & vultum formauit ad verecundiam,ad extremum totum fe illijad quem deridendum venerat,di(cipulum tradidit, fic & tu loquentibus tibi tot venerabilibus virisamaximeque Epifcopo Ambrofioin intcgri- tate catholice fidci,etiam tui mali doris & dcceptoris ore laudato, & Epifcopis Dafilio & Ioanne,quostu quoqué in fanáis eruditis veridica atteftatione pofüuifti, tanquàm coronas £a qid here ebrioforum abijceres audes Pelagianorum, quibus tanquàm magnus eorum defenfor ex. tium Mmi to]leris,& ftylum,vt mitiüis dixerim,contumcliofum,non tanquàm pallio pudoris abfconde- ne refipiíeere res fed tanquàm manu emendatiore confringeres,tuumd; peQus veritate complendum,nó Vtinàm & no. Platonico Xenocrati, fed iftis facerdotibus Chriftianis, vel potiüs in eis ipfi Domino Chri- oed" ftonon velut quinunc primüm vencris,traderes, fed velut qui recefferas,redderes. Quod fi gne tsttibus tibi confilium meum difplicet,age vt placet. Ego enim & fi corredtus fueris, in quo maiora traderent, & VOtamea fünt;abundantiüs cumulatiusque gaudcbo: & fi quod abominor,in hac prauita- in his Chrito te permanferis,ex opprobrijs tuis frudtuofum habebo & pro me cxlcftis mercedis augmen- laCatechi- tum, & de te mifericordis dolorisaculeum. | Propofuimus hic authoritatis molem fan&to- Libro ».i& loe cioe rum,qui Epifcopi ante nos,non folüm fermone cüm hic viuerent, verumetiam fcriptis,que potteritati relinquerent, fidem catholicam flrenué defenderunt, vt veftra argumenta con- fringerent. Hocautem probauimus catholicorum authoritate fandorum, qui & hoc affc- runt,quod de originali peccato dicimus, & illa quinque (immó omnia qua in Catechifmo docuimus) effe vera omnia confitentur. Ac per hoc non eft confequens, vt hoc falfum fit, quia vera funt illa. Tales quippe ac tanti viri fecundüm catholicam fidem,quz vbiqué tota | orbe Epilogo. m EN . ideni —— HN QS SA. NE liqy uf s Animo e ———— c£. 6 * AD OPPVGNATORES RESPONSIO: uidi orbe diffunditur,& hoc,& illá vera effe cofirmant,vt veftra fragilis & quafiargutula nouitàs fola authoritate conteratur illorum,preterquàm quodeadicunt,vtfe pereosloquiveritas ^. . ipfateftetut. Atego vbicunqué fis,vbicunqué ifta legere poteris,te ante iftos in tuo corde PORE conitituo, quos non amicosmcos & inimicos tuos, aliqua in meam partem gratia propen. conzoicza- dentes, aliquo abs temerito tux offenfionis aueríos, & ob hoc tibi aduerfosjin hac noftra ion Sor diíceptationeconftitui cognitores. Nec €os qui nunquàm füeruntaut non fünt;aut quorüt teres. fententiz de hoc quod inter nos difputatur incertz funt, inani cogitatione confinxi, fed fandos, &in fan&a Ecclefia illuftres antiftites Dci, non Platonicis & Ariftotelicis & Zeno- nicis alijsque buiufcemodi,vel Gracis vcl Latinis,quanquàm &iftisaliquoscorum,verüm - omnes facris literis eruditos, nominatim, ficut oportebat, expreffi, eorumque fententias, In Catechi- (mo Patrum quantum fufficere videbatur fine vlla editas ambiguitate digefli, vt in eis timeas non ipfos, fexaiz quiz | fed illam qui fibi cos vtilia vafa formauit, & fanda tem pla confiruxit, qui tunc de ifta caufa 9s notus iudicauerunt, quando eos nemo:poteít dicere perperàm cuiquam vel adueríari, vel fauere dex ut potuiffe. Nondüm enim extiteratis, contra quos füfciperemus de hac quzftione confliài 5 Nondüm enim eratisqui diceretis,quod in libris tuis ponis,quia de vobis multitudini meh- titi fuerimus, & quód Celeftianorum vel Pelagianorum nomine homines terreamus, & quod tertoreab omnibus extorqueamus aflenfam.Certé ipfe dixifti quod omnes iudices ab odio;amicitia;inimicitia,ira vacuos effe deceat,pauci tales potueruntinueniri, Sed Ambro. Quz ii zquo fium,aliosque collegas cius, quos cum illo commemoraui,tales fuiffe credendum eft. Ve. ee LOERE rum &fi tales non fueruntin his caufis, quas ad fe delatas & inter partes cognitas, cüm hic lain Pauibus viucrent,fuo iudicio definiérunt,ad hanc tamen caufam tales erant, quando de illa fenten. ^ ** tias protulerunt,nullas nobifcum,vel vobifcum amicitias attendcrunt,vcl inimicitias exer- cucrunt. Neque nobis neque vobisirati f ünbneque nos neque vos miferati funt; Quod in. $c: cadi " uencruntin Ecclefia,tenuerunt: quod didicerunt,docuerunt: quodà patribus acceperunt, derer acbis hocfilijstradiderunt. Nondüm Vobifcum apudiftos iudices aliquid agebarmus, & apud eos p ada cítcauía noftra, Nec nos,nec vos eis notifueramus,& ecorüm pro nobislatas cótra vos ri. fententias recitamus:nondàm vobifcum certabamus,& eis pronunciantibus vicimus. Di. zsücisss pa. - cis mc fi füb poteftate itidicum premerer, quales tibi ipfi componis, non habiturum fuif. 9:5 *id- fe quidfacerem,quó confa gcrem, cüm tuisargumentationibus vndé OCcurrerem, tepctire lici. non potfem. Ego plané haberem quod facerem, haberem quó confugcrem: à Pelapianis Hereticoruni enim (Lutheranis,C aluinianis)tenébris ad hec tam clara catholica lumina prouocaré,quod mene & nunc iam facio, Tuergó refponde,quid faciasdic quo confugias. Egoà Pelagianis ad Ee eAenL. iítos,tuab iftis adquos? Anquia non numerandas, fed ponderandasceníeseffefententias, ^.— — & addis,quod quidem & cgo verum effe confentio, ad aliquid inueniendum, multitudinem nihil prodetfe cecorum, etiam iftos c«cos dicerc audebis? Et vfqueadcó permiícuit imis niani Lutc- q alifczunque homo fis,tamen quia homo es,videre mihi videor verecundia tuam, fi tamen iique peo " ^ * udeam cecosiftos viros vel cogitare i roo323 i veldicere, Eorum ere ende fententias. Nolo effe plure FEHBHATS, ; £O appende íe S HEURDIR pinionem confortis opponete, & velut confternatü metu, confcios no- laedi ie Ms funt, doGi,graucs (anüi veritatis acerrimi defenfores aduersis garru. Que in iudici a$ Vanitates,in quorum rationc,eruditione,libertate,que tria bona iudici tribuifti, non po- in rauitus tesinuenire quodfpcrnas, gj Epifcopalis fynodus ex toto orbe congregaretur, mirum fi *£inuchiré, tales poffentillic facilé federe tor,quia nec ifti vno te temporibus, atque re quo nauigarc cogantur homines,fed in libra m,qui nauigare poffit ad homines. Quanto tibi es cíTent ifti iudices optabiliores,(i teneres catholicam fidem, tüto ribi funt tetribiliores, quia zc qi oppugnas catholicam fidem,quamin la&e fi uxerunt,quam in cibo fümpferunt,cuiuslac & $àem spp: tossmdémanckeiii e Pam Sont iineoseóm vun londüm na , e'amini,apertiffimé ac fortiffi mé defenderunt . Talibus poft Apoftolos «fs fanda Ecclefia plantatoribus, rigatoribus, zdificatoribus, paftoribus, nutritoribus creuir, Pte petd: Ideó profanas voces veftra: nouitatis expauit,& cauta ac fobria ex admonitione A poftolica, RUE cone pent Euam feduxit aftutia fua,fic & mens ciusco rrumperetur à caítitate que eft; coric in &hrifto, catholice fidei Virginitati infidias veftti dogmatis furrepentis exhorruit, & tan- | d 3 Qquàtm "o iN DEX, LOrlvs, CATECHISMI t colubri calcauitobtriuit abiecit. His igitur eloquijs & tanta authoritate fan- fe&o aut fanaberis Dei mifericordia donante, quod quantur tibi optem videt fi quod abominor, in cadem quz tibi videtur fapientia, & eft magna ftultitia, us es,vbi caufam tuam purges fed vbi tot fan&tos do- m, Cyprianum,Reti- quàm capu &orum,pro qui faciat: aut d perduraueris,non tt iudices quefiturusc | &ores egregios;atq; memorabiles catholica veritatis accufes,Irenzu cium,Olympium Hilarium Gregorium, Ambro (ium Bafilim Ioannem, Innocentium, Ht- : cronymum,ceterosque focios ac participes corum, infüpér & vninerfam Chrifti ' ^. Ecclefiam, cui dininz familie dominica cibaria fideliter mini- fizantcs, ingenti in Domino gloria INDEX, TOTIVS CATECHISMI ORDINEM ET SYMMAM COMPLECTENS JINDICANS ITEM CONTROVERSIAS, QVAE IN HOC LIBRO PER ANTIQVORVM PATRVM ET SRCIPTVRAE SACRAE TESTIMO- 1 NIA DECIDYNTYR. CHRISTIANA do&rinacirca Sapientiam & Iuftitiam verfatur. -. Ad Sapientiam, que ordine fequuntur, & infràtra&antur, capita referri poffunt. L DeFide& Symbolo Fidei, per quejHiones 22. ybi inter cetera etiam agitur De authore Symboli Apoflolici, quafHone 5. De defcenfà Chrifli ad inferos quajHione 13 dca CMM ) De moti Ecchfie, quüdeaf d. quafHione s&. Catholica JL DeSpeX Oratione Dominica, cum Angelica Salutatione, per queiones 19. Atque etiam De Spe cum timore coniumgenda ,quefhone 2. " c Laude " Ded V'eneratione 9 Beate 9Marie Virginis, quefHone vs. cum fequentibus, | dnuocatione IIL. DeCharitate & mandatis Decalogiper quesHiones 20. Item "An mandata Decalogi ad Chriflianos pertineant que [Hone 6, | dn eaimpleri poffint, queflHone 6. N L ^ Inuocatione tah !/ N De RES 5 (o queflione 8. — | Ferijs | METLIA De preceptis Ecclefiz, per queliones 19. nominatim Yeró De Traditionibus ZApoflolicis e Ecclefiaflicis que]Hone v.e fequentibus. De Ecclefia eg eius authoritate, queHone 9.0. & 16. De Romano Pontifice c Ecclefia Romana, que Hone 9. De Concilijs, queflione yndecima. i De authoritate San&lorum Patrum, efhone eadem. De quinque praceptis Ecclefue sue T De fcriprura facra & eius interpretatione, quejHone 16. ORDINEM ET SYMMAM COMPLECTEN$S IIIL DE SACRAMENTIS. DeSacramentis in genere,per queffiones 8. De Ceremomjs, quefHone 8. De Baptifmi Sacramento, per quefTiones 4. De Concubifcentia Renatorum, quefHone 3. De Confirmationis Sacramento,per quefliones 5, De (/rifmate, queftione 4. DeEucharifliz Sacramento, per quesliones 10. De Veritate, queflione 4.. ! Tranfübflantiatione,quefHone 6. «ddoratione, quafliotte 6. De Miffa, quefhone 7. De (ommunione fab vrraque [Decie, quefione 8. ; n4 DePornitentiz Sacramento,per queftiones 10. De Contritione, queflione 4. De (onfeftione, queflione s. e 6. De Jatufatfione, queflione 7. € 8... De Purgatorio & fidelibus defuntIis ,queflione 9. De Sacramento Extremz Vnàionis;per que[fHones 3. De OrdinisSacramento, per queffiones 8. | Ln omnes Chrifliani fint dacerdores,queffione 8. | ENTE De bonorandis Sacer dotibus fiue bonis fie mali, queflione 6&7. De Matrimonij Sacramento, per qu.eSliones 5. De Diuortio, queflione 3. De Potifragis, que[lione d De (omugio Monachorum er Monialium, queflione eadem. De (relbatu Sacerdotum,queflione 4. ey 5. —— | i De V'irginitate, queflione s. e latius de confilis Euangelhicts,queflione. 4« i " V. DER-IVSTITIA CHRISTIANMAS —. Ad Iuftitie priorem partem, qua in malis fugiendis eft fita, pertinent hac a 1 L — Depeccatisin genere, per questiones 6. n t. Depeccatisfeptem Capitalibus,per queffiones 9. rac 2g i11, De peccatis alienis, culpa aliqua noftra ad. nos pertinentibus, per queffios ne$ 1I, ee ue ON 1111, De peccaisinSpiritum fanctum, per quefliones 8. FR v. . Depeccatisin celum clamantibus,per quefiones 5. | vr. De peccatorum expratione, per questiones 3. vir, Depeccatis minutis feuvenialibus, queffione 2. Adluftitiz partem alteram; quz in bonis faciendis aut confe&andis eft pofita, rc- . Géreferri poffunt | A. ; 1, Bonorumoperum generatriplicia;per quefTHiones 18. vbietiam agitur DejruEu bonorum operum, queflione 2. De feiunio, queflione. 4. & fequentibus. "De Oratione, queflione 7. € fequentibus. | , De Eleemofyna & Operibus mféricerdie, queflione v0. & fequentibus, D. II. M- Eccli 1. jQ4NDEX,,CATECHISMI ,SVMMAM. C OMPLE CTENS. it — Virtutes Cardinalesper quefHones 6. —— iit, Dona&fru&us Spiritus fancti, per queséiones 4. 1111. O&o beatitudines, per quejHones 5. s v. ConfiliaEuangelicaperquesiines 6. — | De Euangelica Paupertate, Caftitate, et Oledientia,quefhone 3 4 G7 5 De Monachifino € Religioforum nflituto, quafhone 5. vi, Quatuor hominisnouiffima, per questiones 7. | AdChriftianz do&rinztotius fümmam vnico ceu verbo comprehen- —— dendam,Ecclefiaftici fententia notatu digna cftjqui ait: Fili concupifcens Sapientiam, mdi Iuflitiam, «z Deus prabebit 9 illam tibi. APPENDIX DE HOMINIS *"LAPSV ET | ]VSTIFICATIONE SECVNDVM SENTEN- TIAM BT DOCTRINAM CONCILII TRIDENTINT, Ll Delapfuprimihominis. IL. — Depeccato Adamin omnes homin estransfufo. III. | Deremediooriginalis peccati. .MII.. - Dereliquijsoriginalis peccati in baptizatis. V. De naturz & legisad iuftificandos homines imbecillitate. VI . Dedifpenfatione& mylfterio aduentus Chrifti, VIL — QuiperChriftum iuftificentur. VIIL | DefcriptiolIuftificationis impij, & modo eius in flatu gratiz. 1X. | Denceceffitate praparationisad Iüftificationem in adultis, & vndeilla fit. ee Modus przparationis ad Iuflificationem quis. | » XIL Quidfitluftificato impi,& quz eiuscaufz, ——— XIL | Quomodóintelligatur, impium per fidem & gratis iuftificari. XIIL Contra inanem hzreticorum fidutiam. XIIIL Deaccepto luftificationisincremento. XV... De obíeruatione mandatorum;deque illius neceffitate & poffibilitate. | XVI Pradeftinationistemerariam przfumptionem cauendam efle. : XVIL De perfeuerantiz munere. XVIII Delapfis & eorumreparatione. - | XIX. Quolibetmortali peccato amitti gratiam, fed non fidem, XX. Defru&u luftificauonis, hoc eft,de merito bonorum operum, deque ipfius meriti ratione, N CAPVT . i í ! h 1 i i rn i ! ' 3 mene Sapori me CAPVT PRIMVM DE LsDI«E Quis dicendus e$t * Chriffianus? | ! VI Izsv CnnursT: veri Dxzr & hominis falutarem doctrinam in eius? Eccr s14 profitetur. | jB. Omnes proindé cultus & fe&as, que extra C na 1- sTI dodrinam& EccrrsiAM vbiuis Gentium reperi- untur, vt eft Iudaica, Ethnica, Mahometica, Hzretica,da. e::etemp or 11m ^» yo ipfa C Ha 1sTI ET SYMBO? LO FIDEL I à AGor.ir.d 1.Pet.4.d b Athanaf. contra Arrian, Orat.2. Cyprian. epift. «2. & de fimplicita.Prziator. Ignatius ad Magnefian, Aug, Tra&. n5. in Ioan, & in Enchir.cap.s.Tertul.Lib. - . 42 (7 Z4 : udicitia, & de prefcrip. mnat & deteftatur penitüs, qui veré Chtiftianus eft, & in de?iiiesis depen do&rina firmiter acquiefcit. TESTIMONIA QVAE AD MARGINEM 14 A. ACTORVM vndecimo capite : Profectus eftautem (Barnabas) Tarfum, vt quareret Saulum: quem cüm inueniffet, perduxit Antiochiá, Et annum totum conuerfati funt ibi in Ecclefia: & docuerüt tur- bam multam, ità vt cognominarétur primüm Antio- chiz Difcipuli, Chriftiani. $. PRIORIS epiftolz diui Petri quarto capite: Nemo autem veftrüm patiatur vt homicida, aut fur, aut maledicus,autalienorum appetitor. Si autem vt Chriftianus, non erubefcat,glorificet autem Deum ri ifto nomine, 3. ATHANASIVS in oratione fecundacótra Ar- rianos; Nunquàm populus ab Epifcopis fuis, fed à Domino,in quem creditum fuit, nomen accepit.Cer- té à beatis Apoftolis praeceptoribus noftris, mini- * flristy Euangelij Saluatoris noftri, appellationes ade- RDUM Pu non fumus, fed à Chrifto, Cliriftiani & fumus & o aben Duncupamur: Illi veró, qui aliundé originem fuz fi $i deducunt, meritó authorum fiorim cognomen 135 Vtad quos pertineant;przfeferunt. Qu apropter, quum omnesà Chrifto,Chriftiani & effemus & dice-- remur, explofüs eft Marcion inuentor harefzos: reli- men fumunt : Cer abinuentori. q31 2Utém qui cum explofore Marcionis remansére, bus hzrefeó. Chriftiani titulum retinuerunt: qui veró fecuti funt Marcionem,non iam indé Chriftiani, fed Marcioni- ftx appellati funt, 1d quoque Valentinus, Bafilides, Manichzus, & Simon Magus fe &atoribus fua vocabu la impartiérunt, inde& actum, vt alij Valentiniani, alij Bafilidiani, alij Manichaii, alij Simonici 3lii Ca. taphryges à Phrygia, alij à Nouato Nouatiani voca- ti fint, Ità Melitiuseiectus à Petro & Epifcopo & Mar- tyre, fuos, qui ipfum fequebantur, non Chriftianos poftéà,fed Melitianos denominauit.Eádem iterim r4. tionc B. Alexandro Arrium eijciente; ij qui Alexandro adhzferunt, remanferunt Chriftiani : illi veró, qui vnà cum Arrio recefferunt, nomen Saluatoris obs Alexandro cum fuis relinquétes, Arriani deincé Sap- pellati funt, Et paucis interiectis: Qui ex eodem ene- read iftosabeunt, aut ab Ecclefiaad hxrefim trifitum faciunt, nomen Chrifti derelinquunt, & Arrianorum vocabulo induuntur,quafi non ampliüs filemChrifi Artiani non retineát, fed Arrianz infanix gregales habentur, Quo- "ui Chrilia. v odo igitur Chriftiani fuerint, quinó Chriftiani, fed Ariomanitz appellantur? aut quomodó de numero Ecclefiz: Catholica habeátur, qui Apoftolicam fidem excufferunt, & nouarum peftium inuentores fe praz- bent? ^ lib.epil.z.4.— CYPRIANVS epiftola quinquagcfimafecun- Haretici no- CITATA SVNT. da ad Antoniánü: Quifquis illeeft, & qualifcung eft, Qui ineccie: Chriftianusnon eft,quiin Chrifti Ecclefianoneft. -— T UE 5. IDEM in tractatu deSimplicitate Przlatorum, 555.5. fiue de VnitateEcclefiz : Non pertinet ad Chrifti pra- Ecclefix ma. miajqui relinquit Ecclefiam Chrifti, Alienus eft;pro- M phanus eft;hoftis eft. Habereiamnó poteft Deum pa- eere patré, trem,qui Ecclefíam non habet matrem. 6. IGNATIVS epiftola ad Magnefianos: Dignos nos exhibeamus cognomento quod accepimus: qui Cioisnorg enimalio nomine appellatur prater iftud, hic non eft nomé noui, - Dei: non fufcipit prophetiam illam,quz nobis ait, Vocabitur nomine nouo, quo DominusnüncupabitEfa.z. eum ; & erit populus fanctus. Quod & impletum eft primó in Syria: nam in Antiochia difcipuli, Chri- An. Ítiani appellati funt, Paulo & Petro Ecclefiam £un- dantibus. uns B 7. AVGVSTINVS tractátuü centefimo decimo- tertio in loannem: In negatione Apoftoli Petri, debe. Civittianü fe mus aduertere, non folim ab eo negari Chriftum,qui pco dicit eum non effe Chriftum,fedab illo etiam qui cüm E fit, negat fe effe Chriftianum. Dominus enim nonait. . Petro, Difcipulum meum te.negabis: fed, me nega- bis: negauit ergó ipfüm,cüm fe negauit eius effe difci- pulum. -— x iuee : 8. IDEM fermonecentefimo octogefimoprimo de tempore, capite duodecimo : Quifquis ille eft; & qua- Chrifisnus lifcung ille eft: Chriftianus non eft;qui in Chrifti Ec- 29 68 quiin clefianon eft. | Eo . clefia nà eft, 9. ITEM in Enchiridio ad Laurentii capite quin- to: Certum veró proprium fidei Catholice funda * mentum Chriftus eft. Fundamentum enim aliud, ait ora Apoftolus, nemo poteft ponere prater id quod pofi- tum eft, quod eft Chriftus Iefus. Neque hoc ideo ne- gandum eft proprium fundamentum effe fidei catho- licae, quia putari poteft, aliquibus hzreticishocno- bifcum effe commune. Si enim diligenter qux ad Chriftum pertinét, cogitentur: nominetenus inuení- Harerici, ve- tur Chriftus apud quoslibet hzreticos, qui fe Chri ri D ipu ftianos vocari volunt, re Veró ipfa non eft apud eos, "92 funr Quod oftendere nimis longum eft, quoniam comme- morandz funt omnes hzrefes, (iue qux fuerunt, fiue quz funt, iue quz potuerunt effe fub vocabulo Chri- ftiano,& etiam quàm fit hoc verá, per fingulas quaf- que monftrandum. s 10, TERTVLLIANVS in libro de Pudicitia: ^. see Ouisproprié Chriftianus,& grex Domini ec clefie po- ham: gero pulus, & paftor bonus Chriftus: & ideó Chriftianus gcclefiegre- non intelligendus, qui ab Ecclefie grege aberrauerit. ge aberrant, A n, IDEM X ) " z E Bertiinc- qp IDEM in libro ia prafcriptionibus aduersüs funt, non à Chrifto ucunt $c * SÉ IJ e i m 21m [ | hzreticos: Si heretici funt, $T o E r4 A v Chriftiani. b Libanon ad Tuftitiam fpe&tant. dient» "Theologicas, ^ Fidem, Spem, c r.Cor. 3». ees a [uftitiaver 93.ex Au 3 tio.» tur, Huc enim fpediat quod Prophetainquit Regius; * Diuerted malo c fac boni. Tamex hifce fontibus,Sapientiz fcilicet & luftitiz, non difficulter hauriuntur cz- tera, quecunque Chriftane quidem Inftitutioniatque difciplinz congruunt. 9 TESTIMONIA. | -colend us Deus)fide, fpe, . profe&tó dicturus es, breuiüs hoc dictum effe quàm charitate, G& 34€ y. pcr. 3b 29m | ECCLESIASTICI primo capiteFili, concu- pifces fapientianm, conferuaiuftitiam, & Deus przbe- bitillam zibi. d -s& AVGVSTINVS libro fecundo . Retractatio- J numscapite (exagefitmotertio : Scripfi librumde fide, fpe, & charitate, cüm à me; ad quéfcriptus eft; poftu- $ -Jàffer,vtaliquod AS haberet meum, de fuis Sapientia — manibusnon receflurum. Quod genus Grzci Enchi- Chriftiani " mdion vocant; V bi fatis diligenter mihi videor effe co- hominis cO-. pure Git in reto plexus, quo modo fit colendus Deus, quam fapientia Dciculm. éffchominis vtique veram Diuina fcriptura definit. 3. 1]DEM inEnchiridió ad Laurentium, capite fé* cundo: Hominis fapientia pietas eft. Habes hoc in li- * Drm Iob: Nam ibi legitur, quàd ipfa fapientia Job ;$. fe- "t cüdum LXX- ras;auam dixeriteoloco pieratem,diftinétiiis in Grz- co reperies fucifuay, qui eft Dei cultus. 1T £M. ibidem capite tertio: Hic fi refponde- ro, (ad hanc videlicet quzftionem, quonam modofit | UN ONT. PUE MD ^ Quid primumttraditur in doclrina Chrfam? — — SNR FIDES, ianua illanoftrz falutisfine qua Deum inuenire & inuocare,Dzo AXE ideva-feruire & placere nullus in hacvita poteft. * Credere enim oportet accedetema 1 De Rom. 10. Hcb.tt.a Augui. ferm Apoft. Leo fer. 4. : 3 usc pos. inquit Apoftolus: qui^ Yeronon crediderit, aHeb.n.b ^b Mari$.c ^ c Ioan.;.b - ex Chriftifententia. d - x ce ». ADRomanosdecimo:Quomodó inuocabunt,in quem non crediderunt? d z. AD Hebrzos vndecimo capite : Sine fide impof- ^ fibileeft placere Deo.Credere enim oportet acceden- .. tem ad Deum;quia eft; & inquirentibus fe remunera- tor(it. $3. AVGVSTINV S fermone trigefimoo&tauo de tempore: Conftat,neminem ad veram peruenire poffe beatitudinem, nisi Deo placeat, & Deo neminem pof- fe deber &dem. Fides nanque eft bonorum omnium fundamentum. Fideseft humanz falutisin- iuum. Sine hac nemo ad filiorum Deiconíortium po- teft peruenire, PT ipfa nec in hoc feculo ,quif- quam iuftificati iis confequicur gratiam,nec in futu- ro yitam pofiidebit aternam Efi quis hic non ambu- lauerit per fidem, non perueniecad fpeciem beata vi- fionis Domininoftri lefu Chrifti, Idem habet in ini- » tio fermonis centefimi o&ogefimiprimi de tempore. - .—. 4. IDEM fermone primo deverbis Apoftoli:Nul- rides Catho. It fünt maiores diuitiz,nulli chefauri;nulli honores, LE e n Duns maior fubftantia, quàm cít fides , qux peccatores homincs faluat, infirmos fides quàm neceílaria. Dig BPTDE ET : , Chriftiani effe non pof- —. Quocómpendio Chriftianam dotlymam licet compleci? | .zeüed o VT nimirüm Chriftianus ca nórit-& obferuet, que tum ad * Saprentiam,tum Sapientia, vt Augultinus" oltendit, ; & Charitatem, 7" cümin.hacvita puré maximequeexcoluntur, beatos homines piuinosquc reddüt. b 3 duabuspartibus, declinatione à malo, & boni operatione; abfolui- xerit homini, Eccépietas eft fapiécia. Siautém qux-- TESTIMONIA. habendo quod de fua ele&ione. e&tati, hereticorum nomen admittunt, circa virtutes verfatur quz & piuinitus infunduntur, & | charitate colendum Deum: NEN. velis. s. PRIORIS epiftolz ad Corinthios capite deci- motertio; Nunc autem manent,fides, fpes, charitas, tria hzc: maiorautem horum eft charitas. 6. PROSPER mfentétijsex libris Auguftini de-' cerptis, fententia nonagefimaotaua : Tota1uftitieg ra- tio eft;vtdeclinentur mala, & fiant bona.cuius obfer. Iuftitia uantiz inter quaslibetaduerfitates forma fi eruanda eft: Hose dar : quia. hocfolüimnunquàm amittitur; quod operi pi- "roeemt etatis impenditur. 7. PSALMO trigefimotertio: Diuerteà malo &c. $. ETtrigefimofexto : Declinaà malo, & fac bonü, &inhabita in feculum feculi. 9. PRIORIS epiftolz Petti capite tertio: Qui vult vitam diligere, & dies videre bonos: Coérceat linguam fuam à malo, & labia eius né loquantur do« lum.Declinetà malo;& faciat bonum. ^ fuflitia Chríi- | condemnabitur cz * iam iudicatus &y5y eurat, carechumenos baptizat, fideles iuftificat, poe- nitentes reparat, iuftosaugmentat, martyres coronat, virgines, viduas, & coiugales cafto pu dore conferuat: clericosordinat, facerdotes confecrat, regnis czlefti- bus preparat, in eterna hareditate cum angelis fan- &is communicat. Eandem fententiam ij(dem verbis repetiuit fermone centefimo o&togefimoprimo de tempore, capite duodecimo. s. LEO Magnus fermone quarto in folennitate natiuitatis Domini noftri Iefu Chrifti: Magnum prz- y... «iine fidium eft fides integra; fides vera, in qua nec augeri ua "cud ab vllo quicquam, nec minui poteft: quia nisi vna eft, fit, ides nof fidesnon eft, dicente Apoftolo: Vnus Dominus, vna - fides, vnum bapti(ma, vnus Deus & pater omniüqui Ephe«4- fuper omnes,& per omnia,& in omnibus nobis, Huic vnitati;dile&iffimi,inconcuffis mentibus inharete, & in hac omnem fectamini fanétitatem, & in hac prece- ptis Domini deferuite, quia fine fide impoflibile eft placere Deo, & nihil (ine illa an&um,nihil caftum eft, nihil viuum. Iuftus enim ex fide viuit. 6. AD Hebrqos vndecimo, vt in textu & teftimo- niofecundo, — * N" M MAR- 4 4 Pf21.92, SYMEB 7, MARCI decimofexto: Qui crediderit & bapti- zatus fueric faluuserit: qui veró non crediderit, con- demnabitur, OL O. 3 $. IOANNIS tertio: Qui credit in eum, non iu- dicatur: quiautem non credit, iam iu dicatus cft: quia non credit in nomine vnigeniti filij D EL p III - Quid fidei nomme intelligitur * | l A. Dzr'donum & lumen, quo illuftratus homo,firmiteraffentitur atq; Saint Eit ua adhzret ijs, qug vt credantur; (unt piuinitüs reuelata, & ab Ecclefia nobis TT Pm propofita. menti. cap.$: b r.1oan. s.b B. Cvivsuopr funt, Deum effetrinum &^ vnum, e nihilo? creatum ; csetsa 1025.1 Za. mundum, Deum fa&um efle hominem, lS inui 22.2 Rom.;.b & pro nobis mortem fuftinuifle, ^5 ^97* d Concil.Ephef.cano.rj; . Mariam? & virginem, & Dx1 matrem exiftere, mortuos omnes ad vitam 1,577 rcoinasg 1- excitandos effe, hominem ex aqua & Spiritu fan&o regenerari;totü CDHee. ^ .. ftum*in Euchariftiacontineri,& id genusalia Religionis noffreyeneran-$ 6 sei pense da myfteria: quz piuinitüs reuclata, non humani 'fenfuscaptu compre f zedis.c »conio hendi,fed fide duntaxàt percipi poflunt. E(3.7.b fecundum LXX. : "e DReTI P á "TP " : : . g C. VNpz Propheta : 8 Nüstcredideritis, inquit, 20n intellisetis. Non CDLID adi in Pfal. r$. in Mo, ralibus, regula $0. cap. 21. fpe&at fides nature ordinem,non fenfuum fidit experientiz : non pOteD- Grzorsomis in Eua gel. Chryfoft. iu 1. ad Cor, tia aut rationc humana, fed virtute & authoritate piuina nititur, illud pla- 55. A P . - [EN né certum habens, fummam ztefnamá; veritatem,que D x vs eft, nec falli poffe vnquàm, nec fallere. N D. Qvanosnzwidfideivel maxime * x proprium efbvt"in captiuitatem? scorso. redigat omnemintelle&umin obfequium Chriftijapud quem non eftdif- |... , ficile,nedàm impoffibile omne verbum. oftium vitz,fundamentum falutis eterna. TESCÍIMOANIA. . 1. A. AD Ephefios fecundo capite: Gratia eftis falua- x per fidem, &hoc non ex vobis: Dei enimdonum . elt. 3 E 2. AD Hebrxos vndecimo capite: Eft autem fides . fperandarum fubftantia rerum, afgumentum non ap- parentium. S. 3. BASILIV S infermonedefidei confeffione,fiue Fides eft fit. de Veraac pia fidein Afceticis: Eftigitur fides, corum mus affenfus Ser is pti quz dié&a funt, affentiens approbatio fine vlla hzfita- tone, eum animi perfüafione, de corum veritate qua Dermunere fant praedicata. | 4. BERNARDVSin epiftola centefima nonage- fima ad Innocétium pontificem , contra Petrum Abai- lardum:In primolimine Theologix ( vel potiüs ftul- GT, noneft tilo gi fux) ne definit &ftimationem: quafi cuigi; is 3n aut in ea fentire & loqui. quz: libeat, liceat, aut pende- ant füb incerto in vagisac varijs opinionibusnoftrz fidei facramenta, & non magis certa veritate füubfi- ftant. Nónnefi flu&uat fides, inanis eft & f pes noftra? Stulti ergó martyres noftri; fuftinétes tam acerba pro- pter incerta, nec dubitantes fub dubio remuneratio- nis premio, durum per exitum diuturnum inire exi- Fidei certitu. liü.Sedabfit vt putemus in fide velfpenoftra aliquid, do, vtis putat, dubia zftimatione pendulum, & non ma, gistotum quod inca eft, cer:a ac folida veritate füb.. nixum,oraculis & miraculis diuinitus perfüafum, fta. bilitum & confécratum partu virginis, fanguine re- demproris,gloriare furgentis.Teftimoniaifta credibi. lia fa&ta funt nimis. Siquo minüs,ipfe poftremà fpiri- tus reddit teftimonium fpiritui noftro; quód filij Dei ritatis. Aom.$, fumus. Quomodo ergo fidem quis audeat dicere zfti- mationem, nisi qui fpiritum iftum nondüm accepit, quive Euangelium aut ignoret, aut fabulam putet? »Timz, — Sciocuicredidi, & certus fum, clamat Apoftolus: & Fides nil. tn mihi fübfibilas, fidcs eft ftimatio? Tu mihi ambi- habet an bi- : een EON ; a guum, ^ guum garris,quonihil eft certius? Sed Auguftinus ali- y i Hzc* fides lumen eft animae, x zur. gmite.hom.i.de fymb. C;rill. catech. s. il- lum. Chryfoft- fer.de fide, fpe, & charitate, Cyril. lib. 4.in Ioan.cap.9. : . ter, fides, ait, non coniectando vel opinando habetur in corde inquo eft, ab eo cuius eft, fed certa fciétia,ac-. clamáte cófciétia.Abfit ergo,abfit,vthos fines fides ha. beat Chriftiana.Academicorum fintiftz xftimationes, quorum eft dubitare de omnibus, fcire nihil. Ego ve- ró fecurus in magiftri gentium fententiam pergo, & fcio quoniam non cófundar. Placet mihi,fateor,illius Heb.ir. de fide definitio, etfi 1fte etiam 1pfam latenter infimu- Panlias deb let, Fides cft;ait fubftantia rerum fperandarum;argu- piicatur. mentum nonapparentium., Subftantia,inquit,rerum ^ fperandarum,non inanium phantafia coniecturarum. Audis fübftantiam,non licertibi in fide putare vel dif- putare pro libitu, nó hac illacqy vagari per inania opi- nionum,per deuia errorü. Subftantiz nomine aliquid SCR tibi certum fixumt przfigitur. Certis clauderis fini- bus,certis limitibus coarctaris. Nó enim eft fides zfti- matio,fed certitudo. IDEM in eadé epiftola: Quid Fides ratione magis contrarationem,quàm ratione rationem cona- metiéda non ritranfcendere? Et quid magiscótra fidem,quam cre- ^" dere nolle quicquid non poflit ratione attingere :De- niqué exponere volensillud Sapientis, Qui credit ci- Eccli 1.a 1o, leuis eft corde. Cito credere cft, inquit; adhibere fi- demante rationé, cüm hoc Salomon nó de fidein De- um, fed de mutua inter nos dixerit credulitate, Nam illam quz in Deum eft fidem; beatus Papa Gregorius ios 6. ín negat plané habere meritum, ft ei humana ratio prz-- Euang. beatexperimentum. Laudat autem Apoftolos, quód ad vnius iuffionis vocem fequuti funt redemptorenr. Sitnimirüm pro laude dicum : In auditu autisobe- pfai.17. diuit mihi. increpatos eregioné difcipulos, quód tar- yarcas. diüs credidiffenr. Deniqué laudatur Maria quàd ra- Luca. tioné fide przuenit, & punitur Zacharias quód fidem —— ratione rentauit. Et rursiim Abraham commendatur, Rom 4: qui contra fpem in fpem credidit. s s. AVGVSTINVS contra epiftolam Manichzi, quam vocant fundamenti, capite quinto: $iinueneris ' 2 aliquem; 5o RODEBOSEMSDMEYCE l 4 - gedefm au- aliquent, qui Euangelio nondüm credit, quid faceres thorias AU- dicenti tibi, non credo? Ego veró Euangelio non cre- guttin 02 dorem nisi me Catholics Ecclefiz commoueret au- dédum Euan- thoritas. & "na gelio.- ;.B. PRIMAE epiftolz Ioannisquinto capite: Tres funtquiteftimonium dantin cxlo: Pater, Vexbum, & Spiritus (an&us. &hi tres vnum funt. 24; GENESE OSprimo:In principio creauit Deus cxlum &terram. eft, & habitauitinnobis. 4. LVCAE fecundo: Et peperit filium fuum pri- mogenitum. Et paulo poft: Natus eft vobis hodi& 5al- uator,qui eft Chriftus Dominus, in ciuitate Dauid. s.. AD Romanos quinto: Commendat autem cha- ritatem. fuam Deus in nobis, quoniam cim adhuc peccatores effemus, Chriftus pro nobis mortuus eft. 6. CONCILIVM Ephefinum canone decimo- tertio: vide in£rà quxftione decima, A. teftimo. deci- motertio. je : 7. LV CAE primo: Quod nafcetur ex te Sanctum; vocabitur filius DEI. e 8$. PRIORIS ad Gorinthios decimoquinto: Oés quidem refürgemus, fed non omnes immutabimur. in momento, n i&u oculi, in nouiffima tuba, (canet enim tuba) & mortui refürgent incorrupti,& nos im- mutabimur: Oportet enim corrüptibile hocinduere 1 incorruptionem, & mortale hoc inducere inmortali- tatem. $ | : 9. IOANNIS tertio: Amen amen dico tibi, nisi «quisrenatus fuerit ex aqua & Spiritu fan&to,non po- tell introirein regnum D E 1. ;)9. ,CONCILIV M Confüntienfe, Florentinum & Tridentinum ; vide infrà de Sacramento Euchari- ftiz,qüzftione o&aua G. teftimo. nono,& vndecimo; & H. teftimo.fexto. eiae -* », ECCLESIASTICI tertio: Altiora tené qug- fieris,& fortiorate né fcrutatus fueris: fi ed quz przce- it tibi Deus, illa cogita femper, & in pluribus operi- bus eius n fueris curiofus, non eft enim tibi neceffa- rium, eaqua abfcondita funt videre oculis tuis. In fu- peruacuis rebus noli fcrutari multipliciter,&in plu- ribusoperibus eiusnon eris curiofus. Plurima enim fuper fenfum hominum oftéfa funt tibi. Multos enim fupplantauit fufpicio illorum, & in vanitate detinuit s 05 fenfusillorum. 3. POSTERIORIS ad Corinthios decimo: In captiuitatem redigentes omnem intellectum in obfe- quium Chrifti. 1C. ESAIAE feptimo iuxta translationé Septua- ginta interpretum: Nisi credideritis, non intellige- ns vs ; 2. BASILIV $ inpfalmum cétefimum decimum- .quintum,in ea verba, Credidi própter quod locutus Fides à de-. fum, &c. Sacrorum qux de Deo funt, eloquiorti prx- monftratione : : 3 EY : honpendez, uxeíto fides planénonitem demonttratio; fides, in- ^ quam,animam inuitans, immó & perfuadens ad con- fenfionem prz cunctis rationalibus methodis. Neque . enim fides geometricis nititur probationibus, quas neceflitates vocitant: fed animis noftris fe infinuat ef- ficaci operatione fpiritus (an&i. Et nonnullis interie- &is: Inquocunque tandem humanarum artium exer- citio (Id modó via & ordine ad przftitutum fibi pro- grediatur firiem) impofüibile et primarum propofi. tionuminquirere demonftrationes: Immo neceffe eit, vtquumadmiferis'earum artiü quz certa ratione ni- tuntur,principia Ye confeffa,nec proindé vllam requi- rentia demonftratiuam probationem, id demüm in- fpicias, quicquid ex prafuppoficis ordine confequi- Simplex af- i zx : T. ] tur. Nihilo feciüs & Theologie myfterium requirit . feníus. aifenfi ll *- 2, M» 3 2 enfum, nulla prxuia inquifitione nitentem. Sane ait Heb. Apoftolus: Credere enim oportet, quia Deus eft; non irem in quzftionem vocare, aut controueríim oppo- nereillud : Quid eft Deus ? Atq; adcó in yniuerfurm, fi- IOANNISprimo capite; Et verbü caro factum. desfi füb&antia earum eft,que (perantu r,rerumt,& eo geb.ii, 5 mihi cu an-. rum quz non videntur, argumentum: ne xius contendas videreiam,qua longiore fepofita funt interuallo, neu quz fperas te olim confecuturum, in ambiguam reuoces dubiámve parté, quód ad ea non- | düm pozueris certa notione pertingere. *. 3. 1DEM in Moralibus regula o&ogefima, capite vigelimoprimo: Quid propri fidei? Certiftima ani- miexpletio dediuinorum verborü veritate, quz nul- la,neque à nacurali neceffitateindu é&a ratione, neque ad vere pietatis fimulationem conformata vllo modo poflit labefaétari, Quid propriü fidelis? Vt cüm eiuf- modi certa animi expletione veram effe illorum vim credat,quz diéta funt in fcriptura,nihilt reijciat, aut notum ftatuere audeat, * rds NM 4. GREGORIVS Magnus homilia vigefimafe- xta in Euangelia : Sciendü nobis eft, quód diuina Op€- rie, quc ex. ratio, fi ratione comprehenditur,non eft admirabilis. perientia ni- Nec fides habet meritum, cui humana ratio prebet ex- tiur, merito» ^ perimentum. Er quibufdam interpofitis, Cüm Paulus p Apoftolus dicat: Eft autem fides fperandarü fubftan- Heb.u. füarerüm,argumentumnon apparentium ; profecto Iiquet,quia fides illarum rerum argumentum eft; qux apparerenon poffunt. Quz etenim apparét,iam fidem non habét,fed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpauit, cur ei dicitur: Quia vidifti me, credi- 1540.20. difti? Sedaliud vidityaliud credidit. A mortali quippe homine diuinitas viderinon potuit, Hominem ergó vidit, & Deum confeffus eft. Mud e » CHRYSOSTOMYV S homiliaquartain prio- rem epiftolam ad Corinthios: Quz humanam exce- duntrationem,fide duntaxàt indigent. | i,D.. POSTERIORIS ad Corinthios decimo. ytpaulo fuperiiüs B.teftimo duodecimo. 2. LV CAE primo: Nonerit impoflibile apud De- um omne verbum. 4 HIEREMIAE trigefimofecundo: Eccé ego Do- minus Deus vniuerfz carnis; nunquid mihi impoffi- bileeritomne verbum? 4. EVSEBIVSEmifenushomilia fecüda de S$ym- bolo : Fides religionis catholice, lumen eft anime, catholice ff- dei encomii - & necefütass - oftium vitz, fundamentum falutis eternz, Quicunq; hac dereli&ta,velut peffimum ducem proprium fequi- tur intelle&um, quicunque per fapientia fue fenfum, ad myfteriorum cxleftium fe putat poffe peruenire fecretum:: fic facit, quomodo fi abfque fundamento Similitude zdificet domum, autfi prxtermiffo oftio velitintroi- elegans. re per tectum: vel fi nocte fine lumine inferat greffum, totum fe claufis oculis vrgeat in profundum.Hanc er- go nobis fidem velut magnam lampadé, Chriftusad- ueniens,errantibus viam monftraturus exhibuit, per quem poflit Deus ignotus requiri, quafitus credi, cre- ditus inueniri, s. CYRILLVS Hierofolymorum Archiepifco- . pus Catechefi quinta illuminatorum; Oculus omnem illuminans confcientiam eft fides,& intelligentiam ef- ficiens, Dicit enim Propheta:Nisi credideritisnon in- Lia 7. telligetis. 6. CHRYSOSTOMVS infermone de fide, fpe, & charitate: Fides eftorigo iuftitiz, fanctitatis caput, Commenda- deuotionis principium, religionis fundamentü, Nul. 59: lus ynquàm fine hac Dominum promeruit : nullus. fine illafaftigium fublimitatis afcendit, Eft enim fi- des innocens ac pura credulitas: qua ad Deum acce- dimus, qua praceptis infiftimus, qua expiata mente Dominum veneramur, Hc excludit dubia, tenet certa, promiffa confignat, Hanc qui tenet,felix eft: qui deferuerit, mifer. Hzc inEcclefia figna oftendit, vir- tutes exercet,charifmata complet. 7. CYRILLV SS Alexandrinus libro quárto inIo- annemscapite nono,in hzc verba fcribés, Amenamen Ioan.& dico vobis,qui creditin me,hahet vitam zeternam: Ia- nua & viain vitam fides eft, & recurfus quidam atque reductio à corruptione in immortalitatem, v A M PTRPPRPTCTEFBOPUPN TUN E M mnn —Q iii ga m a t cii pr irs i Te ». — ^ " s —T.—— ÓP— PROS PPP PRRCHRERIPRCTPIPNICT e nante n m EN e e I Apoftoli cur eV. $y WB Odo MEN 5 Ef ne breuisaliqua fidei complexiosac fumma omnium nobis credendorum pers EST illa quam duodecim Apoftolifi uo fymbolo tradiderunt, quamque goes er in fe&ionesfeuarticulos duodecim apté diltinxerunt. Dignumfane opus rece nage ron.epiít.61.ad Pammach. his*authoribus, qui poft Chriftum Dominum Chriftianz fidei praecipui ee libs expe niic &fanctiffimi fundatores extitére. Quod quidem fymbolum velut illuftris cesi eire da notacítqua Chriftiani abimpijsqui vel nullam,velnonrectam Chrifli fi- epiiassà pulcheriam. & dem profitenturdifcernendiac internofcendi funt. fer.cont. Eutychetem. Ma- ximus hom.de traditione fymb. TESTIMONIA. i ^ CLEMENS epiftola primaad fratrem Domi- ni:Chrifto refurgente & afcendente in cxlum, miffo & quádà co. iato Spiritu, collata Apoftolis fcientia linguarü, ad- diderüt fym. huicin vno pofiti, (ymbolum, quod fidelisnunc tenet puce Ecclefia, vnufquifque quod fent dicendo, condide- runt,vt difcedétesab inuicém,hanc regulá per omnes gentes przdicarent. Et poft pauca: Symbolum enim Grace. Latiné collatio dicitur. Et hoc predicti fancti Apoftoliinter feper Spiritum fanctum falubriter (vt ertum dictum eft) condiderunt, Dicitur é& indicium, quód Apoftolicum perhoc, quirecté credideric, indicatur. — Rom. ecle.24 AMBROSIVSinepiftolaoctogefimaprimaad ERES ears Papá:Credatur fymboloApoftolorü,quod Ec xs: Qu sex clefia Romana« intemeratü femper cuftodit & feruat. '$. IDEMfermonetrigefimoo&auo: Arbitror Apo Nominis in. terpretatio itolicam fidem duodecim artificum operatione con- flatam, Duodecim enim Apoftolorum fymbolo fides fané&ta concepta eft, qui velut peritiartificesin vnum Claui : laedi vausef. conuenientes, clauem fuo confilio conflauerunt. Cla- uem enim quandam ipfum fymbolum dixerim, per quod referantur diaboli tenebrz, vtlux Chrifti adue- niat: aperiuntur con(cientiz claufa peccata, vt iuftitiz fulgeant opera manifefta, Igitur hzc clauis offenden- da eft fratribus noftris, vt & ipfi tanquàm difcipuli Petri, infernafibireferare, czlos aperire confuefcant. 4. AVGVSTINV S fermone centefimo octoge- fimoprimo de tempore, qui eft fermo primusin vigi- : lia Pentecoftes in przfatione: San&i Apoftoli certam Duodecim Feégulam fideitradiderunt, quam fecundüm numerü Matth.16, d ; Eo deum duodecim fententijs comprzheníam, deiregulam. 2 oolum vocauerunt, per quam credentes Catholi- comprzhen. ^. eherent vnitatem, & per quam hzreticam con- derunt, AIL ENE prauitatem. Symbolum ergó tali ratione in- Quando & oaa maiores noftri dixerunt. Tradüt enim, quàd rm) P m SRIeHm Domini & Saluatoris noftri ad Patré, Dios eM bn Spiritus fan&i difcipuli eius inflam- cópofuezinr, PU» ed -penium loqueretur, ad fingulas quafg ae : ig et verbum przdicarent, ituriac diíceí- uüriab iut xe qa rnam priüs fibi fature predicati- ani is Som. Atuerunt, nélocaliter ab inuicém ücedentes, ciuerium vel diffoni orsdicarent his qui ' adfidé Chriffinuitabantur, Omnes ieitur in vno po : Ad TIC o E Pe BERE repleti; breue (us: pradicationis T7 Ac . ( - andicium conterendo in vnum; quod fentiebar vnuf- quifque computabat, atque hanc ità credentibus dan. Magni eftfa. dam efTe regulam inftituerunt, Symbolum breue eft Czamentis verbis, fed magnum eft facramentis: quicaui : fymbolum. : 5 : quiequid enim tum in fcripturis, quicquid predictum eft in Prophe. tis, vel de Deo ingenito, vel ex Deo in Deum nato. vel de Spiritu fan&to, vel de fufcipiendo omni facramen- to, vel de morte Domini;refurre&tionisQy eius mylte- rio,totumbreuiter hoc fymbolum continez, & conti- Symbolum endo habet & confitendo. Difzat ergó quifque fidem duoi Apoftolicam profeffus per ora geftantium in bapti- mus profefft Ímo, cium ad annos intelligibiles venerit. ehe ge- 5 RVFFINVS inexpofitioncin fymbolum Apo- Ro CUHUPADN Tradüt maiores nofter, € poft afcenfionem : Domini,cüm peraduentum fanéti Spiritus fuper in- gulos quofij Apoftolos 1gnex lingue fediffznt, vtlo- um enim Grzcéjindicium dici poteft & collauio,jhoc przfiguratum eft in Patriarchis, quicquid denuncia. . quelis diuerfis varijsty loquerétur, per quod eis nul- — la gensextera, nullalingug barbaries inacceífa vide- - retur &inuia, preceptum eisà Domino datü ob prz- dicandum Dei verbum ad fingulas quenq proficilci | nationes. Difceffuri itaque ab B nschr normam PI£- ci. & quo, dicationis in comune conftituüz,né forté alius ab alio moáo Apo- abdu&i, diuerfüm aliquid his qui ad fidem Chrifti in- tol: Symbo- uitabantur, exponerent. Omnes ergó m vno pofiti, & in Spiritu fan&o repleti;breue iftud fururgfibi, vt dixi- mus, praedicationis indicium, cóferendo in vnu quod fenttebat vnufquifqy, cóponunr, atq; haric credentibus dandam effe regulam ftatuür. Symbolü auté hoc mul- tis & iuftiffmis excaufisappellàre voluérunt.Symbo- ^PPellatio- nis ratio. eftjquod plures in vnum conferunr. Id enim fecerunt Apoftoli in hisfermonibus, in vnü conferendo vnuí- quifg: quod fenfit, Indicium auté vel fignü idcircó di- citur,quia illo tempore,ficut & Paulus Apoftolus di. ?- C07 t cit&in Actis Apoftolorum multi ex circuncifis ludz- isimulabát fe effe Apoftolos Chrifti &lucrialicuius vel ventris gratia ad prxdicandum proficiicebantur, nominantes quidem Chriftum, fednon integris rradi- tionum lineisnunciantes, Idcirco ergó iftud indicium pofüére, perquodagnofcereruris,qui Chriftum veré fecundüm Apoftolicas regulas praedicaret. Deniqué & in bellis ciuilibus hocobferuari ferunt: quonià & ar- mortü habitus par,& fonus vocisidem, & mos vnus eft, atque eadem inftituta bellandi, né qua doh fubre- ptio fiat, (ymbolà difcreta vnufquifgy dax fuis milizi- bustradit, que Latiné vet tigna, vel indicia nominan- tur: vt fi fortéoccarreret quis, dequo dubitetur, in- ER terrogatus fymbolü prodat/fi fit hoítisan focius, Id- Smbola nó circó denig hecnonfcribi chartulis atq; membranis, 8o1i; fcipto fed retineri cordibus tradiderunt, vt ceztü efTet nemu- traditum. - nem hec ex lectione qug interdüni peruenire etiam ad. J infideles folet,fed ex Apoftolorum tradittone didiciffe fufficeret.Difceffuri ergo, vt diximus,ad pradicandü, iftud vnanimitatis & fidei fug indiciü Apoftoli poíué- renon (icut filij Noé difceffuri ab alterutrum, turrem ex latere co&to & bitumine conftruentes, cuius cacu- men pertingeret vfq; ad czlü, fed muniméta fidei, quae ftarent aduersüm faciem inimici,ex lapidibus viuis.& margaritis dominicis dificantes, qua: neqj Venti 1m- pellerent,neq flumina fubuerterent, neg; temp eati ac procellarum turbines permouerent.Merito ergo il- li ab inuicém feparandi, turrem fuperbig adii cantes, linguarum cófütione damna funz, vti he vnuiquifgg offer aduertereproximi fui loquela.I£ti veró quitur- rem fidei cóftruebant, omnium linguarumfciena& — , agnitione donati funt, vt illud peccati, hocfidei pro- bareturindicium. T 6. IRENAEVS aduersis harefes Valentini & fi- im milium, libro primo capite fecundo:E:clefia per yni- fymboli rs uer(um orbem víqad fines terrz feminata, & ab Apo- pita profecta. ftolis,& à difcipulis eorum accepit eam fidem, que eft font. in vnum Deum;patrem omnipotentent, qui fecit cx- lum &terram,mare & omnia quz in eis funt; &c. | 7. IDEM libro tertio capite quarto. Quid autem B radirioncs neque Apoftoli quidem fcripturas reliquiffent nobis, Apotolicz nónne oportebat ordinem fequi traditionis, quà tra- nonfcnprá, AX. dide- Gen.1z e » 6 . - dideruntijs,quibus committebant ecclefias? cui ordi- nationi affentiüt multz gentes Barbarorum; eortiqui in Chriftü credunt, fine charactere vel atraméto fcri- pram habentes per fpiritum in cordibus fuis falutem, & veterem traditioné diligenter cuftodiétes, in vnum - — Deumcredentes fabricatorem cxli &terrz, & omniü | qugincis funtjper Chriftum IE SVM Dei filium. $. HIERONYMVS ad Pammachium aduersüs er- rores loánis Hierofolymitani, epiftola fexagefimapri- Symbolum ma:In Symbolo fidei &fpei noftrz,quodab Apoftolis fideiab Apo" traditum non fcribitur in charta & atramento, fed in Seco. tabulis cordis carnalibus, poft confefüionem Trinita- dibus Chri- tis & vnitatem Ecclefix, omne Chriftiani dogmatis fa- flian.infcri- cramentum carnis refürre&ione concluditur. Ton 9. LEO Magnus fermone vndecimo de Paflione | Domini: Hac fidei regula, dilectiffimi, quam in iplo - Apoftolice exordio fymboli per authoritatem Apoftolicz infti- Wu ur tutionisaccepimus, Dominum noftrum Iefum Chri- r- ftum,quem filium Dei Patris omnipotentis vnicum dicimus, edem quoq de fpiritu fanéto natum ex Ma- ria virgine confitemur, ; 10. IDEM in epiftola decimatertiaad Pulcheriam Auguftam : Ipftus Catholici fymboli breuis & perfe- &a confeífio; duodecim Apoftolorum totidem eft fi- amiculüire- gnata Sententijstanquàm inftructa fit munitione cx- fpondent. . Jefti,vtomneshareticorum opiniones folo ipfius pof- symboli pez- fint gladio detruncari, Cuius fymboli plenitudinem fcàio. ^ fiEutyches puro &fimplici voluiffet corde cócipere, puodecim Ap oftolis duodecim DE FIDE ET. | dá innulloà decretis facratiffimi Niceni Concilij deuia- ret, & hocà fanis Patribusintelligeret conftitutum, Apoftolicafi- vt contra Apoftolicam fidem, qua nonnisi vna eft, des non nisi nullum feingenium, nullum eleuarereloquium. — "* eis s, IDEMmfermone feutractatü contra Éutyche- tem: Fraterna vos & paterna folicitudine commone- mus, vtinimicos Catholica fidei, hoftes Ecclefiz;,in- carnationis Dominicz negatores, & inftituto à fanctis More ! Apoftolis Symbolo repugnantes, in nullum recipiatis onibdiaim; confenfionisaffectum. | i. MAXIMVS Taurinéfis Ecclefix Epifcopus in homilia detraditione fymboli & expofitione eiufdé: Cüm apud Patresnoftros, (icut liber Iudicum refert, : dp: x .otfl ^ . *^ Symbolü cu£ quzdam Ifraéliticz tribus ciuili aduersum fe przlio 35 Asofolis decertarent,nec propter confimilem populi vnius ha- copofitum, bitum inter bellantes poffeteffe difcretio: tribus il- Iudice. r2 la,cuiusiuftiorerat caufa pugnandi, quia meritó per Deiauxilium victoriam przfumebat, fignü fibi certo in fermone conftituit, vt quos vna armorum facies confundebat,fecretioris verbi diftingueret facramen- tum, Quod beati Apoftoli, vtego reor, exemplü fe-. quentes,Ecclefiz Dei, quam aduersüm militiam dia- bolici furorisarmabanr, myfterium fymboli tradide- runt, vtquia fub vno Chriftinomine credentiü erat futura diuerfitas, fignaculum fymboli inter fideles perfidósque fecerneret, & alienus à fide atque hoftis . appareret Ecclefiz, aut tanquàm baptizatus nefciffer, aut tanquàm haereticus corrupiffet. — | VI Qui funt Symboli busus articuli? Symbolum explicárüt Cy- I rillus in Catechefibus Il- ^* Ium, Chryfoft.hom.1.& 2. infymb. Ruffin. in fymb. Auguft.in Enchiridio ad Lauren. Itemin libris 4. de fymb.ad catech. In lib. de fide & fymb. Serm.ris. 119.123.125. 131. IS1. 192. 193. 194.de temp. Eufeb.Emife. homil.r. & 2. in Symb. Chryfolog.(crm.57. 58. $9. 60.61.62. Maximus homil. 1.de diuerfis. Cnzpo in Deum patrem omnipotentem, creatorem caeli & terra. IL Etinlefüm Chriftum filium eiusvnicum,Dominum noftrum. III. Qui conceptuseftde Spiritufan&o,natus ex Mariavirgine. IHI. Paffus fub Pontio Pilato, crucifixus,mortuus, & fepultus, | V. Defcendit adinferos,tertiadie refurrexità mortuis. : VI. Afcenditad celos, fedetad dexteram Dei Patris omnipotentis. VII. Indéventurus eftiudicare viuos & mortuos. | . VIII. Credoin Spiritum fan&um. | LES X. Remiffionem peccatorum. XL Carnisrefurrectionem. XII, Vitam aeternam. Amen. Hiere.».f Ioan.:7.a I.COr.2.a j.Pet.r.b: Sap.13.a | ] | ] l ] ! IX. San&amEcclefiam Catholicam;San&orum communionem, : VII 3 Quó maximé [pe&lant bec Yymnbolt verba * | A. Eócerté,vt veram Dei diuinarumQuererum cognitionem, quz ad bené bea. 1 tejue viuendum eft cuique neceffariaffuccindé comprzhenfamhabeamus, — — | B. Vbiprimum & precipuum habetlocum agnitio & confeffio fanctiffime Tri- | ae axcRitatis, névllo modo dubitetur, Deum, quo nihilaut* maius, aut melius, aut fapi- x: T x » "A ^ . LI . . L ib. ea entiuspoteft excogitarijin effentiaquidem feu naturadiuina vnum & fimplicem, b Aug. lib.de , b à x i (nc : 2 x ^ Rs: &ie& fymb. ]n ? perfonisveró tribus effediftin&um, vt alius * Pater, alius Filius, alius Spiritus cap.9. c xashas dfanctus effeaante omnia certó credatur. Pater eft, qui fuum ab* zternofiliü gene- Athá in fym. , d ?GL:o.a Ta fO 15 & opifex rerum: Filius ex Patris genitus fubftantia mundi redemptor eft, Hebra.a j.Ioan. 4.€ c Ioan. :;.d 16.b 14.bd oan.5.b i 111 frlonm.ib Gy incomprzhenfibilis Deus. 1.Tim.1.d 6. Hie. sc4C, Pulchréigitur huic fan&iffimz fimul & indiuidue Trinitati partes Symboli acSaluator: Spiritus fan&us,qui & * Paracletus dicitur,Ecclefiz feu Chrifti fideliü eftadminiftrator. Iam hi tres vnum funt: hoc efl vnus,verus, zternus, immenfus tres przcipuzref, pódent; Primanimirüm de creatione; fccundade redemptione, tertiade fan&ficatione. TESTI. - ———— Gc ———— $SYMBOLO, | LR | TESTIMONIA. £i D 1 A. H IEREMIAE nono capite: Non glorietur fa- piens in fapientia fua, & non glorietur fortisin forti- racine fiaj& non gloristur diues in diuitijs fuis: fed in hoc glorietur, quigloria:ur,fcire &noffe me. - 2. 10 ANNIS decimofeptimo: Hzceftautem vi- Fa&terna, vccognoftcantte folum Deü verum, & qué mitt£iIefum Chriftum. uM 3. PRIORIS ad Corinthios capite fecundo: Non enim iudicaui me fcire aliquid inter vos, nisi Iefum Chriftu m, & hunccrucifixum: & quefequuntur. 4. PRIORIS Petriprimo Capite :Inquem nunc quog non videntes creditis: credentes autem,exulta- tis lxticia inenarrabili & glorificata,reportátes finem fidei veftre (alitem animarum, 5. SAPIENTIAE decimotertio capite: Vaniau- Pei maicftas tem funromneshomines,in quibusnon fübeft icien- tia Dei, & dehisque videntur bona, non potuerüt in- telligere eum qui eit, neg operibus attendétes, agno- uerunt quiseffetantifex. 1 B. AVGVSTINVS libro primo Confefüoni, capite quarto: Quidesergó Dcusmeus? Quid, rego, msi Dominus Deus? Quisenim Dominus prater Do- nunumfautquis Deus prxter Deum noftrum? Sum-- miejoprime, potentiítime, omnipotentifiime, miferi- cordiíüme,& iuftifüme,fecceciflime,& prafentifiime, pulcherrime & fortiffime, ftabilis & incomprzhenfi- bilis, immutabilis mutans omnia, nunquàm nouus, nuüquàm vetus, innouans omnia, & in vetuftaté per- ducens fuperbos, & nefciunt. Semper agens;] femper quietus, colligens &non egens, portans & implens & protegens, creaus & nutriés & perficiés, querens cüm nihil defit tibiyamas nec zíftuas,zelas & fecurus es,poe- nitet te & non doles, irafceris& tranquillus es opera . mutas, nec mucas confilium, recipis quod inuenis, & nunquàm amififti, Nunquàm inops & gaudes lucris, n M ! * * B . nunquàm auarus & vfuras exigis. Supererogatur tibi Mele. & quis habet quicquam non tuum? R eddis ebita nulli debens, donans debita nihil perdens. Et quid dicimus Deus meus, vita mea, dulcedo mea fan- c2, atit quid dicitaliquis, cüm de te dicit? & va ta- centibiis de te; quoniam loquaces muti funt. Perfonarum diftin&ioin fanétiff. Tri- nitate. Dcut.6. Tfal.8r, 1. Cor.$8, Rom. rr, Perfánamm Gitindio & Carundem conuenien, la, Hc TOM libro "s fide & fymbolo, Capite nono: E Bliss vnus el Deus :non vt idem fit Pater, qui e te fpiritus fanctas,fed vt Pater fit Pater; & Fi- * etur & Spiritus fan&us fit Spiritus. fan&us: .[ Finitas vnus Deus, ficut fcriptum eft, Audi lMrael, Dominus Deustuus,D« f. Tamefii terrogemur def oie eus Mss . Taméfiin- cert ref BUR. Bu'1s,& dicatur nobis, Deus eft Pa. fit Filis Be T Deus, Siqueratur, vtrüm Deus ^... relpondebimus. Necfi fuerit de Spiritu fancto talis "s errogatio;aliud effe eü debemus refpó- dere, pigs ve iementer cauentes ficac cipere, quomodo dehominibasdióieg. pii epis Nonenim funtnatur aliter dij; quicunque funt fa&ti atque condi- tiex Patre per Filium dono Spiritus (na Ipfaenim' fignificatur Trinitas, ctim Apoftolus dicic Quoniam ex ipfo, & inipío, &per ipfum funt Grinia. Quod- cunque ergó de fingulis interrogati, refpondeamus Deum effe de quo queritur, fiue Patr& fiue Filium, fi ue Spiritum fanctum, vttamennon tres doceri à no. bis coli quifquam exiftimauerit. Nec mirum, quód hzc de ineffabili natura dicuntur, citm in ijs etiam rc. bus, quas corporeisoculis cernimus, & co rporeo fen- fu dijudicamus, talealiquid accidat.Nam cüm de fon. te &c. 3. MATTH AEI vigefimooctatto: Baptizátes eos in nomine Patris,& Filij,& Spiritus fanéti. 4. ATHANASIVS in fymbolo fuo: Fides aute Catholicahzceft, vt vnum Deum in Trinitate, & Tri- nitatem in vnitate veneremur; Neque confündentes perfonas, neque fübftantiam feparantes. Alia eft enim perfona Patris;alia Filij;alia Spiritus fancti: fed Patris & Filij & Spiritus fancti vna elt Diuinitas;cqualis glo- E ria, & coxterna maieftas : Qualis Pater, talis Filius;ta- lis Spiritus fanctus. Increatus Pater, irtcreatus Filius, increatus Spiritus fanctus. Immenfus Pater, immen- fus Filius,ímmenfus Spiritus fanctus. Aeternus Pater, zternus Filius, zeternus Spiritusfanctus: & tamen nà tres eterni fed vnus zternus: ficut nonttes increati,. nectresimmenf(i,fed vnusincreatus, & vnusimmen- fus, Similiter omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus fanctus: & tamen nótres omni- potentes,fed vnusomnipotens. ità Deus Pater, Deus Filius,Deus Spiritus fanétus: &taménon tres Dij, fed vnus eft Deus: ità Dominus Pater, Dominus Filius, Dominus Spiritus fanctus: & tamennontres Domi- 7^ ni, fed vnus eft Dominus. Quiaficutfingulatim vnà. - quanque perfonam Deum aut Dominücófiteri Chri- ftiana veritate compellimur, ità tres Deosaut Domi- nos dicere Catholica religione prohibemur. Paterà nullo eft fa&us,neccreatus, necgenitus: Filiusà Pa- tre folo eft, non factus,nec creatus, fed genitus: Spi- ritus fan&us à Patre & Filio, non factus, nec creatus, nec genitus, fed pro cedens. Vnus ergó Pater, nontreg "Patres: vnus Filius, non tres Fili]: vnusSpiritus fan- &us;nontres Spiritus fancti, Etin hac Trinitate nihil priusautpolfterus,nihil maius aut minus,fed tote tres perfonz cozternz fibi funt & cozquales. Ità vt per omnia, ficutiam fuprà dictum eft, & vnitas in Trini- tate, & Trinitas in vnitate veneranda fit, Qui vult er- 29 faluus effe, ità de Trinitate fentiat. s. PSALMO c&efimonono: Tecum principium die virtutis tuz in fplendoribus fan&orum: ex vtero anteluciferum genui te. — ET 6. ADHebrzosprimo: Nouiffime dicbus iftis lo- cutus eft nobisin filio, quem conftituit heredem vni- uerforum, per qué fecit &fecula. Qui cüm fit fplen- dor glorix & figura fubftantig eius, porransgy omnia verbo virtutis füz, purgationem peccatorum faciés, ' fedetad dexteram maieftatis in excelfis: tantó melior angelisefre&tus, quantó differentius prz illis nomen hzreditauit, Cui enim dixit aliquando angelorum,Fi- lius nreus es tu,ego hodie genui te? Ec rurfum:Ego ero illi in patrem, & ipfe erit miht infilit? Et cüm iterüm introducit primogenitum in orbé terrz, dicit: Et ad- orenteum omnes Angeli Dei. Etad Angelos quidem dicit: Qui facitangelos fuos fpiritus, & miniftros fu- os flammam ignis. Ad filiu autem, Thronus tuus De- usinfeculum feculi: virgazquitatis virga regni tui. Dilexiftiiuftiuam,&c. — ^ « doce 7. PRIM AEIoannisquarto: Pater mificfilium fuit Saluatorem mundi. Et paulóanté: Ipfe dilexit nos, & xr mifit filium fuum propitiationé pro peccatis no(ris, 8$. IOANNIS decmoquinto: Cum autem vene. - ritparacletus,quem ego mittam vobDisà Patrejfpiricü veritatis, qui à Patre procedit &c. es 9. ET capitedecimofexto: S1enimnon abiero, pa- racletus non venietad vos. | CE j9. ITEM capitedecimoquarto: Et ego rogabo Pa- trem, & alium paracletum dabit vobis, vtmaneat vo- bifcum in ternum. Et paulo poft: Paracletus autem Spiritus fan&us,quem mittet Pater in nomme meo,il. " levosdocebitomnia, &fuggeret vobis omnia, qua- cunque dixero vobis. p | n. PRIMAE Ioánisquinto: Tresfuntquiteftimo- niumdantin cxlo, Pater, Verbum,& Spiritus fanctus; &hitres vnum funt. RE iE 5. PRIORIS adTimotheum primo: Regiautem feculorü immortali,inurfibili/foli Deo honor & glo- riainfeculafeculorum. * 1j. ETcapitefexto: Quem fuis temporibus oftédet beatus & folus potens, rexregü & dominus dominan- tium,qui folus habet immortalitatem, &lucem inha- bitat inaccefübilem, quem nullus hominum vidit, fed nec videre potefl, cuihonor & imperium fempiternü, Amen, : E , »* s DE FIDE ET 14. HIÉREMIAE trigefimo fecundo: Eccé tufe- — rum Adam, vt reddas vnicuique fecundüm vias fuas, cifti celum & terram in fortitudine tua magna; & in &fecundüm fru&um adinuentionum eius, Qui po- brachio tuo exterito: non erit tibi difficile omne ver- fuifti figna & portentain terra Aegypti vfquead diem bum. Qui facis mifericordiam in millibus, & reddis hanc, &in Ifrael, & inhominibus: & fecifti tibi no- iniquitatem patrum in finumfiliorüeorum pofteos. men ficut eft dies hec &c. Et faétum eft verbum Do- , Fortiflime,magne,& potens, Dominus exercituü no- miniad Hieremiam, dicens: Eccé ego Dominus Deus "men tibi. Magnus confilio, & incomprehenfibilis co- — vniuerfe carnisnunquid mihi difficile erit omne ver- gitatu: cuius oculiaperti funt fuper omnes vias filio- bum? : Pei | VIII Quid fibi vult primus Symboli articulus, Credo in Deum . | : (Patrem ? panca Maheb / A, STENDIT nobis primum, Deum vnum, & in Deitate primam rdiet perfonam effe Patrem cxleftem , eternum, potentia maieftatéque fum- Eeeeib 5 mum, cui nihil fa&tu impoffibile fit vel difficile: qui vite ac mortis *po- a Sqpi6b -A?2. telttem omnemobtinet. - | de. biSLsb Heab Rep, Is ipfe Pater Filium " ex omni sternitate genuit, & nos hoctempo- in 8 Scd dis etx y4 $ . ; 3 cob Cet. re grati in filios fibi adoptauit. Eius tanta vis eft, vt verbo * folo tam Matth.6.d Heb.1;b rTi- —, Ts : ^p rrEC p "e ed. s reed Romadvifibilia quàm inuifibilia produxerit ex nihilo, producta veró víq; con- feruetatqueguübernet fumma cum bonitateacfapientia, à quo & adquem a ubieiCcoas Omnia, Ipfe? Pater luminum, apud quem non eft tranfmutatio; Pater SÉVR mifericordiarum, & D x v s totius confolationis: talis demüm ac tan- e Xaciza Gena-3b . tus, vt ad * nutum illius fupera, terreftria, infera fubitó pareant: quo duce pí21.26.a.90.à 124: dia v Gora».c Ecc ac ptotectore, nosin fummis etiam malis atque periculis illzcfi ac tuti con- F feruamur. TESTIMONIA: 1. 4. DEVTERON OMII fexto: Audi Ifrael, Dominus Deusnofter Deus vnus eft. 2. MATTHAEIfexto: Pater nofter qui es in ce- is. | ;. PRIORIS ad Timotheurh primo: Regiautem feculorum immortali, inuifibili, foli Deo honor & gloria in fecula feculorum. 4. GENESIS primo: In principio creauit Deus cxIum & terram. s. ESAIAE quinquagefimotertio : Quis credidit auditui noftro, & brachium Domini cui reuclatum eit - 6. IOB trigefimofeptiimo : Subter omnes cxlos$ ipfe confiderat, & lumen illius fuper terminos terra. Poft eum rugiet fonitus, tonabit voce magnitudinis fux, & non inueftigabitur,cüm audita fuerit vox eius. Tonabit Deus in voce fua mirabiliter, qui facitma- na & infcrutabilia. Qui przcipitniui vt defcendat in terrámi, & hyemis pluuijs & imbri fortitudinis fue. Quiin manu omnium hominum fignat, vt nouerint finguli opera fua, IBIDEM: Dignéeum inuenire non poffumus: magnus fortitudine, &iudicio, & iu- ftitia, & enarrarinon poteft. Idcó timebunt eum viri &nonaudebunt contemplari omnes, qui fibi viden- tur effe fapientes. ; 7. ECCLESIAST AE tertio: Cuncta fecitbona intempore fuo, & mundum tradidit difputationi eo- rum, yt noninueniat homo opus quod operatus eft Deus abinitio vfgadfinem. . $. LVCAE primo: Noneritim poffibile apud De- . umomne yerbuni. 9. HIEREMIAE trige(imofecurido: Domine De- us,eccé tu fecifti celum & terram in fortitudine ma- gna, & in brachio tto extento : non erit tibi difficile omne yerbum. Item: Fortiífime, magne, & potens, Dominus exercituum nomen tibi. Magnus confilio, & incomprzhenfibilis cogitatu. Ibidém : Eccé ego Dominus Deus vniuerfz carnis; nunquid mihi diífi- cileeritomne verbum? ;5. SAPIENTIAE decimofexto: Tu es Domine qui vitz & mortis habes poteftaté, & deducis ad por- tas mortis & reducis. : 5], PRIMI Regum fecundo capite:Dominus mor. tificat & viuificat, deducit ad inferos & reducit. Do- mini funt cardines terre, & pofuit fuper eos or- beni. 1.B. PSALMO fecundo: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu: ego hodié genui te. 1. AD Hebrzos primo: Cui enim dixitaliquandà angelorum, Filius meus es tu, ego hodié genui te? Et rurfum : Ego ero illi in patrem, &ipfe erit mihiin fi- lium? 4. AD Romanos octauo: Quicunque fpiritu Dei aguntur,ij funt filij Dei. Non enim accepiftis fpiritum fcruitutis iteriüm in timore : fed accepiftis fpiritü ado- prionisfiliorum,in quo clamamus,Abba (Pater). Ipfe enim fpiritus teftimoniü reddit fpiritui noftro, quód fumus filij Dei.Si autem filij, & heredes : heredes qui- dem Dei, coheredes autem Chrifti:ft tamen compa- timur,vt & cóglorificemur.Et nos ipfi primitias fpiri- tus habétes intranos gemimus, adoptionem filiorum Deiexpectantes, 4. PSALMO trigefimofecundo : Verbo Domini cxli firmati funt, &fpiritu oris eius omnis virtus eo- rum.Quoniam ipfe dixit;& facta funt: ipfe mandauit, & creata funt. s. AD Coloffenfes primo: In ipfo condita funt vni- uerfa in czlis & in terra, vifibilia & inuifibilia,fiue throni, fiue dominationes, fiue principatus, fiue po- teftates:omnia per ipfum &in ipfo creata funt: &apfe eft anteomnes,& omnia in ipfo conftant. 6. MATTHAEI fexto: Refpicite volatilia cali, quoniam non ferunt,neque metunt, neque congregát inhorrea,& pater vefter cztleftis pafcit illa. Confide- rate liliaagri, quomodó crefcunt: non laborant, neq; nent. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni | i r n n ; iS Y M.B OL OQ. omni gloria fua coopertus eft ficut vnü ex illis. Si au- tem foenum agti;quod hodié eft, & cràsin clibanum mittiturDeus fic veftir, quanto magis vos minima fi: dei? 7. AdHtbrsosdecimotertio: Sint mores fine aua: rita contenti prz fentibus. Ipfeenim dixit, Nó tede-- feram, neque dérelinquam,ità vt cófi denter dicamus; Dominus mihi adiutor : non timebo quid faciat mi- hr homo, E ins | $. PRIORIS ad Timotheum Qquárto: Speramis in Deum viuum,quieft faluator omnium hominum; maximéfidelium. — 5H "Qi BT capite fexto etufdem epiftolz: Quem (Iefum Chriftum)iuis téporibus oftendet beatus & folus po- tens; Rex regum, & Dominus dominátium, qui folus habet immortalitatem, & lucem inhabitat inaccefíi- bilem : quem nullus hominum vidit, fed nec videre poteft. cui honor & imperium fempiternum. 719. AD Romanos vndecimo:Exipfo, & per ipfum; &inipfo füntomnia. | !". IACOBI primo capite Omne datum optimi, & omnedonum perfe&um defurfum eft, defcendensà ' Patreluminum, apud quemnon eft tranfmutátio,nec viciflitudinisobumbratio. ». , POSTERIORIS ad Corinthios primo : Be. nedictus Deus & pater DomininofttiIefu Chrifti, pa- ter mifericordiarum & Deustotius confolationis,qui confolatur nos in omni tribulatione noftra. 3. ACTORVM decimoquarto: Annunciátes vo- bis ab his vanis conuerti ad Deum viu um, qui fecit czlum & terram, & mare & omnia quain eisfünt,qui In preteritis generationibus dimifit omnes gentes in- grédi vias fuas, Et quidem non fine teftimonio femet- i4. LV CAE duodecimo: Oftendam yobis quem timeatis: timete euni, qui poftquàm occíderic habet poteftatem niittere in gehennam. n | 5. GENESIS decmofeptimó cápité: Ego Do. murus omnipotens:àmbula coram me;& efto perfc- &is. dabog zibi & (emini tuo terram peregrinationis tuz;omnem terram Chanaari in poffefiionem zeterná, eróque Deuseorum., - ; LO i6. PSALMO vigefimofexto: Dominus illumina tio mea & falus niea.quem timebo ? Dominus prote- &or vitz mez.à quo trepidabo? E |. ET nonagefimo: Qui habitatiri adiutorio alti(- fimijin protectione Dei cxli cómorabitur. Dicec Do- mino,fufceptor meus es cu, & refugium meum Deus meus; fperabo in euin, Quoniam ipfe liberauit me de laqueo venantium &à verbo afpero.Scapulis fuisob- umbrabit tibi; & fub pennis eius fperabis. Scaro cir- cundabit te veritas eitis: non timebis à timore noctur- ho,&e; s ó MUR 19. ITEM cente(imo vigefimoquartó: Qui confi- duntiti Domino ficut mons $ion: non commonuebi- türinzternum;, qui liabitatin Hierufalem. Quia non ^ relinquet Dominus virgà peccatorum fuper fortem - iuftorum,vt non extédant iufti ad iniquitatem manus fuas. 19. IOB quadragefimoprimo: Quisrefiftere poteft vultui meo? Quisanté dedit mihi, vt reddá ei? Omnia quz (ub czlo funt, mea funt. 20. PRIORIS ad Corinthios decimo capite: Fi. delis Deus eft, qui non patietur vos tenrari fupraid , quod poteftis: fed faciet etiam cum tentatione pro- uentum, vt pofíitis fuftinere, 24, ECCLESIASTICI trigefimotertio Capite: Apfüm reliquit, benefaciens de cxlo,dans pluuias & ^ Timenti Dominum non occurrent mala,fed in centa-. ' tépora fructiferajimplés cibo &lxtitia corda noftra. | tione Deusillum conferuabit,& liberabità malo. — | ia BIS Pese ,* -- Quid babet fecundus "Articulus, Credo in Iefum Chriftum? | | | . A. Commontlrat fecundam in Deitate perfonam Iefum Chriftum ve- Dc AP rum Deum,& verum hominem:dittum quidem Iefum, hoc eft, faluato- 1:4 gal ieb fec Tempopulifui:& Chriftum,id cft, vnum iritufando,ac*plenü omni «3€ —— Sratia & veritate, Meffiam,R egem,&c E edm noftrum, qui pririatumiebisih herd 5 tenet in omnibus, & in quo corporaliter inhabitat omnis plenitudo pi-^ "^*^ — — Unitatis; — | ! SE Bx Ree. D. Ofteadit cundem*effe filium Dx: vnicumà Patre natum, ab zterno bspies-2 4 Tous Scnitum;naturalem con fübftantialem; & ei prorfus equalem fecugdüm Mahon Danjd piumitatem: Dominium verb noftrum & omnium iri ipfum credentium, "^ — — vt quos ipfe perditos ey (rnitute Satanz vltró liberauitquosd; iugo pec. : Erssbt &ic no. ea | Cati & damnationis obnoxios liberaliffimé redemit. | hk, URN E ee . €. IS Impy$ quoq; dominatur: oria enim? pedibus eius fübiecta funt. a pass. non, à um vero maximc Dominum dominantium, a Regéregum fe impro- eapoc.1s. ja bis acf vniuerfo mundo palàm declarabit,cüm hoflesad vnü omnes,quan- c«u..se cua uis inuitos,fuze fubijciet poteftati, ac velnt paleam igne comburet inex- dS s tinguibili. Hic dile&us filitis, hic nofter Emmanuel, & audiendus Przce-3i:55 aaiara ia ptor: necaliud nomen eft füb calo? datur bo minibus,in quo 110$ faluoss 4ao.... fieri Oporteat. iem 1 RUE e de i ura i XIESTIMONIA. 5 | ed ,,PRIMAE Toannis quinto capite : Ez fcimus oq,& quod nafceturex teSan&tü,vocabirurfilis Dei, quon filius Dei venit; & deditnobis fenfum, vtco. — 5. "ET capite fecundo: Eccé enim euangelizo vobis gnofcamus verum Deum, &fimus in vero filio eius. gaudium magnum quod erit omni populo: quiana- ^is SEXSEUR eus, & Vitazterna, aee tus eft vobis hodiésSaluator, qui eft Chriftus Domi- DER C AE primo capite: Eccé concipies in vtero, nus,inciuitate Dauid. Ec pauló poft: Vocatum eftno- DO SU ER y vocabis nomen eius Iefum. hicerit men eiusIES V S, quod vocatum eft ab angelo, pri- "agnus & fili» altiffimi vocabitur, Et paulo poftIde. ufquàmin vtero concipetetur, uut e "e " " , 4. AT- * » se & i E23 Jj C OR : CT DB-EIDE ET poc S 4; MATTHAEI primo cápite: Pariet autem fili- ex mortuis: vt ficin omnibus ipfe primaturn tenetis z um, & vocabisnoméeius 1E $ V M.ipfeenim faluum quia in ipfo complacuit, omnem plenitudinem inha- faciet populum fuumà peccatis eorum. bitare; & pereum reconciliare omnia in ipfum, pace TES AIAE nono capite: Paruulus enim natus eft ficansper fanguinem crucis ejus, fiue quz in terris, fi- nobis,& filius datus eftnobis, & fa&useft principatus uequzin cxlis funt. — i AM ; 1 füuperhumerum eius: & vocabiturnomeneius,admi- .2:. ET fecundo capite :Inipfo inhabitatomnis ple- I rabilis, confiliarius; Deus; fortis, pater futuri feculi; nitudodiuinitatis corporaliter : &eftisin illo repleti, r princepspacis. —— ui eft caput omnis principatus & poteftatis, - E T capite fexagefimoprimo: Spirit? Dominifu- :.B AD Ephefiosprimo capite: Bened:ctus Deus & per me;có g vnxerit Dominus me: adannuhciandum —PaterDommninoftri Iefu Chrifti,qui benedixit nos in nanfuetis mifit me; vt mederer contritis corde &c. omni benedictione fpirituali &c. in laudem glori 7. LVC AE quarto capite: Spiritus Dominifuper gratiz faz,in qua gratificauit nos in dilecto filio fuo me,propter quod vnxit me; euangelizare pauperibus &c. Non ceffo gratias agens pro vo bis, memoriá ye-. miíicme,&c. "-" | TA ftri faciensin orationibus meis,vt Deus, Domini no- $. PSALMO quadragefimoquarto: Dilexiftiiu- ftrilefu Chrifti Pater,gloriz, det vobis Spiritum fa- ftitiam &odifti iniquitatem: proptereà vnxit te De. plene & reuelationis &c. fufcitansillum à mortuis; us Deustuusoleo lztitig prx confortibus tuis. & conftituens ad dexteram fuam in czleftibus, fupra 3 v. ETo&ogcimooctauo: Inueni Dauid feruüme" omnem principatum & poteftatem & virtutem &do- um: oleo fanéto meo vnxi eum.Seinel iuraui in fan&o minationem &c. : meo,fi Dauid mentiar: femen eius in zternum mane- /^.. YOANNIS decimo capite: Ego & pater vnum bit. Etthronus eius ficutfolin confpectu meo,& ficut. fumus. Quem pater fan&ificauit & mii(icin mundum, luna perfecta in ternum, & teftis in calo fidelis: vos dicitis,Quia blafphemas,quia dixi,Fili» Dei fum? 10. ACTORVM quarto capite: Cóuenerütenim :Paterinmeeft, &ego in Patre. i ver? in ciuitateiftaaduersüs fanctum puerum tuü]E- 3. .AD Hebrxos primo capite: Multifariàm mul. /SVM, quem vnxifti,Herodes & Pontius Pilatus, cum tisg modisolim Dcus loquens patribusin Prophetis, — Gétibus & populislfrael, facere quz manus tua &có- nouiffimé diebus iftis locutus eft nobis in filio, quem. filium tuum decreuerunt fieri. conftituit hzredem vniuerforum, per quem fecit & 3. ET capite decimo: Vosfcitis &c. IE SVM ÀNa- - fecula. Qui cüm fitfplendor gloriz;&figura fubftan- zareth quomodó vnxit eü DeusSpiritufan&o & vir- — tix eius. & quz fequuntur. tute, qui pertranfijt benefaciendo, & fanando omnes 4... APOCAL Y PSISprimo capite: Ego fum pri- oppreffos à diabolo, quoniam Deus erat cum illo. ,mus& nouifimus, & viuus, & futmortuus, & eccé 12. PRIMI Regum decimo capite: Tulitauté $a- fum viuensin fecula feculorü, & habeo claues mortis muel lenticulam olei, & effudit fuper caput Saulis, & & inferni, Hodi-g ' deofculatus eft eum, &ait: Ecce, vnxit reDominusfu- 5. MATTHAEI vigefimoo auo capite: Data eff per hereditatem fuam in principem,& liberabispopu | mihiomnis poteftas in cxlo &in terra. lum fuum de manibusinimicorum eiusqui in drcui- 6. DANIELIS feptimo capite: Afpiciebamin vi- tu eius fünt. Ethoctibi fignuga, quia vnxitte Deusin fioneno&tis, & eccécum nubibus cxli quaft filiusho- principem. minis veniebat, & vfqueadantiquum dierum perue- 3. ET capitedecimofexto: Tulitergó Samuelcor- nit:&in confpe&tu eius obtulerüt eum. Et dedit ei po- nuolei,&vnxit Dauid in medio fratrum eius: & dire- teftatem,& honorem, & regnum, & omnes populi,tri &us eft fpiritis Di à dieillain Dauid, & deinceps. bus lingue ipfi feruient: poteftas eius,poteftas eter- 14. IOANNIS primo capite: Ec verbum caro fa- na quxnonauferetur, & regnum cius quod non cor- ^ — &umeft,&habitauitinnobis(& vidimusgloriamei- rumpetur. | us,gloriam quafi vnigeniti à patre) plenügratie &ve- 7 A D Philippenfcs fecundo capite: Hocenim fern- — ritaus. Et de plenitudine eius nos omnes accepimus, titein vobis,quod & in Chri ftoletu, qui cüm in for- & gratiam pro gratia. IBID E M::Inuénimus Meffiá, maDei effét, non rapinam arbitratus eft effe fe xqualé —Á i E ER I a M S icon 3 M er ——— quod eft interpretatum, Chriftus. ". Deo, fed femetipfum exinaniuit &c. propter quod & 414. APOCALYPSIS decimofeptimo capite: Hi Deus exaltauitillum, & donauit illi nomen quod eft cam Agno pugnabunt,& Agnus vincetillosquoniam — fuper omne nomen; vt innomine IE $ V omne gent .. Dominus dominorum eft, & Rexregum. fectatur,cxleftiü,terreftriu,& infernorum : & omnis —— 36. ET decimonono capite: Et habetin veftimento — lingua confiteatur, quia Dominus Iefus Chriftus in &in femore fuo fcriptum, Rex regum & Dominus gloria eft Dei Patris. dominantium. . S ccce ULbV C AE decimoquinto:Congratulamini mihi, 37. AD Heébrzos tertio capite: Cófiderate Apofto- quiainueni ouem meam que perierat, &c. Ibidem:Di- lum & Pontificem confefiionis noftre IESVM,qui xitauteny patcr ad feruos fuos: Cito proferte ftolam fidelis eft ei, qui fecit illum, ficut & Moyfes in omni primam, & induiteillum, & dateannulum in fnanum domo elus. " : eius, & calceamenta in pedes eius: & adducite vitulum 18. ET capite quinto: Chriftusnon feipfum clarifi- faginatum,& oc cídise:& manducemus, & epulemur: , €auityt Pontifex fieret: fed qui locutus eftad eum,Fi- quia hic filius meus mortuus erat & reuixit, perierat hlusmeusestu: cgo hodié genui te. Quemadmodüm | & inuentus eft.F: pauló poft: Frater tuus hic mortuus. & inalioloco dicit: Tu es facerdos internum, fecun- erat&reujxitperierat & inuentus eft, düm ordinem Melchifedec. Qui indiebuscarnis fuz, $9. ET vndecimo capite: Cüm fortis armatus cu- preces fupplicationesq; ad eum; qui poffit illum fal- ftoditatrium fuum,in pace funt ea que poflidet.Si au- uum facere à morte, cum clamore valido & lachry- ^ tem fortioreo füuperueniens vicerit eum, vniuería ar- mis offerens, exauditus eft pro fua reuerentia. Etqui- ma eius auferet in quibus confidebat, & fpolia eius. dem cim effetfilius Dei, didicitex 1j$ quz paffus eft, | diftribuet. .obedienriam:& contummatus,factus eltomimbusob- 310. AD Romanos octauo:Nihil ergó nunc damna- , . — temperantibus fibi;caufa falucis xcernz; appellatus à tionis eft ijs qui funt in Chrifto Iefu,qui non fecüdim Deo Ponnfex iuxta ordinem Melchifedec. — carnem ambulant. Lex enim fpiritus vite in Chrifto 193. PRIORIS Petri fecundo capite: Eratis ficut. Jefujliberauitmeà lege peccati & mortis. | UE ELITS fed conuerfi eftis nunc ad Paftorem & 11. PRIORIS ad Corinthios fexto:Empti eftis precio Epifcopum animarum veltrarum, magno.Glorificate & portate Deüin corpore veftro. 20. À D Coloffenies primo capite: Eripfeeftcaput 2. PRIORIS Petri primo capite: Non corrupti- corporis Ecclefiz, quieft principium primogerutus — bilibusauro velargento redempt eftis de yana vera Con. SSY" M B. 309 E 0. conuerfatione paterna traditionis, fed preciofo fan. guine quafi agni immaculati Chrifti & incotaminati, j1.C. PSALMO o&auo: Omnia fübiecifti füb pe- dibuseius, |... .*. AbDRomanos decimoquarto: In hoc Chriftus mortuus eft & refürrexit,vt & mortuorum & viuorü dominetur. |. M | .$ APOCALYPSIS decimonono: Rexregum & Dominus doniinantium. 54: ITEM capite decimufeptimo: Hi cum Agno pugnabunt,& Agnus vincet illos, quoniam Dominus dominorum eft & Rex regum. | 5. MATTHAEI vigefimoquinto: Cümautem ve- nerit filiushominis in maieftate fua, & omnes angeli cum eo;tunc fedebit füper fedé maieftatis fuz : & con- gregabuntur anteeum omnes gentes, & feparabit eos. abinuicóm &c, 6. PRIORIS ad Corinthios decimoquinto:D ein: dé finis, cüm tradiderit regnü Deo & Patri, cüm eua- cuauerit omnem principatum & poteftatem & vir- tutem, Oportet autem illum regnare, donéc ponat omnes inimicos fub pedibus eius. Nouiffima autem, inimica deftruetur mors. Omnia enim fübiecit fub pe dibus eius, Cüm auteni dicat, Omnia fubiecta funt ei: fine dubio;prater ei,qui fübieciteiomnia. Cümau- tem fubiecta fuerint illi omnia,tunc & ipfe filius fub- iectus erit ei qui fübiecit fibi omnia,vt fit Deusomnia inomnibus, | 'i 39. fcabellum pedü tuor. Virgà virtatistus emittet Do- minus ex $10n, dominare in medio inimicorü tuorü, 8. LVCAE tertiocapite: Ipfe vos baptizabir in fpi ritu fan&o & igni.Cuius ventilabrum in manu eius, & purgabitaream fuam: & congregabit triticum in hor- reum fuum,paleas autem comburet igni inextinguibi. Ii.Et pauló poft: Et vox de cxlo facta eft: Tu es Filius meus dilectus,in te complacuit mihi, : MATTHAEI tertio: Cuius vétilabrum in ma- nu fua, & permundabitaream fuam: & congregabit triticum fuum in horreum, paleasaütem comburet igniinextinguibili. Et poft pauca: Eteccé vox de cx- lis, dicens : Hic eftfilius meus dile&us, in quo mihi complacui. . L V CAE vigefimo: Dixitautem Dominus vi- nez,Quid faciam? Mittam filium meum dile&ü : For- fitan,ctim hunc viderint, verebuntur. — 1. MATTHAEI decimofeptimo: Eteccé yox de nübe;dicens: Hic eft filius meus dilectus, in quo mihi bené complacui: ipfum audite. 14. ETprimo:Eccevirgo in vtero habebit & pariet filium, & vocabuntnomen eius Emmanuel, quod eft interpretatum,Nobifcum Deus. . : 13. ESAIAE feptimo: Et vocabitur nomen Emmanuel. ER 14. ACTORVM quarto: Hiceft lapis qui repro- batus eftà vobis zdificantibus, qui factus eft in ca put eius LE anguli. Et non eft inalioaliquo falus. Nec enim aliud nomen eft fub celo datum hominibus, in quo opor- teat nos faluos fieri. : : 7. PSALMO cétefimonono: Dixit Dfis Domino meo;fedeà dextris meis: donec pouam inimicostuos Quid credendum proponit tertius articulus, Conceptus eft de S pivitu fancto ?. A. Eundemteftatur Dominum, qui iam indéabzterno genitus à Deo . Patreíine matre fuit; propter nos de calis deícédiffe, & humanam affum- phis . naturam, qua temporaliter & conceptus fit in Nazareth,& fub Ce- Li Michs.a loan.ra1&f -- Efa.s3.c loan.6f. a Galat4.a Rom.:.a Matth.r.c d Luc.r.cd z.a are Auguíto in Bethleem natus fine licet inilla fic Spiritus fancti virtute, vt (quodadmirationem omnem ex- * 3». 3 b [3 - " cedit) Vens vu caro & Dr v$ homofieret,atque Mania fimul D: mater & * virgo effet, B. Harc filij -Xedemptionis? Dati pürificemur; tum mur 1n Chrifto, cui pa quemadmodiüm * Paul nA MICHEABG M. : quinto capite: Et tu Bethleem Ephrata, paruulus es in millibus Inda ex te mihi cer dieturquifit dominator inlfrae], 4. 2 SUE CEA qué RR TN ;» & egreffus eius ab initio,à diebus xternitatis. &. "a OANNIS primo capite: In Principio erar verbum»& verbum erat apud Deü, & Deus erat ver. bum: Hoceratin principio apud Deum. er 3. ITEM capite decimofexto: Exiui à Patre, & ve. niin mundum: iterüm relinquo mundum, & vado ad Patrem.Dicuricei difcipuli &c. In hoc credimus quia Y ^ LI k. àDeo exifli. | 4. ESATAE quinquagefimotertio Capite: Genera. tionem eiusquis enarrabic? 5. IOANNIS fexto: Hzc eft voluntas patris mei qui mifit me.Item, Nó quia Patrem videt quifquam, nisiis qui eft à Deo,hic vidit Patrem, I te Evo fum panis viuus qui deczlo defcendi. 6. AD Galatasquarto: Vbi venit plenitudo tem s ris,mifit Deus filium fa&ü ex muliere,fa&ü ful lege. 7. AD Romanos primo: Quodanté jpmiferat per vt é carnalibus fpitituales ac planc filij Dei cfficia-- terzternus cóformes fieri voluit electos, vtfitipfe, usattin multisfratribus primogenitus, | TESTIMONIA. 9. ] D , dcs E . * TE TEN DES E. Ambrof.in cpitt.sr. ei temporalisconceptio & generatio,humanz falutis ac wo oan;.a r.Petzaj.d | 1 . E Z s CXII SSRPUM primordia continet, noftrzdue eft forma regenerationis mz374mib - Quafit, vt maledicti Ada filij deimmundo femine * concepti, & irz fili Rom.6.a8.a Prophetas füosin fcripturis fanis de filio (uo, qui fa &us eft ei ex femine Dauid fecundüm carnem... $. MATTHAEI primo: Cüm effec defponfata mater eius Maria Iofeph, antequàm conuenirent, in- uenta eft in vtero habens de Spiritu fancto &c. Quod enim in eanatum eft, de Spiritu fan&o eft. Pariet au tem filium, & vocabisnomen eiusIefam, — — — . LVCAE primo; Miffuseft angelus Gabriel à Deoin ciuitatem Galilez,cui nomé Nazareth,ad vir- ginem defponfatam viro cui nomen erat Ioíeph, de domo Dauid, &nomen virginis Maria, Eraitangelus ci: Né timeas Maria, inuenifti enim gratiam apud De- um: Eccéconcipiesin vtero, & bisnomen eius Iefum &c. p. ;.. Etcapirefecüdo : Exijt edi&umà Carfare Augu- fto,vt de(criberetur vnruerfüs orbis &c. Afcendicaüt &Iofeph à Galilzade ciuitate Nazareth, in Idaáci- uitatem Dauid que vocatur Bethleem, có quód effec dedomo &familia Dauid,vt profiteretur cum Maria defponfata fibi yxore przgnáre, Fact eft autécüm ef- d B-x fent patrecex illibata Virgine;operante fci- ^7 Fes b Concil. Ephef. cano.15. —.€ Hieron.in-Heluidium, -€ Iob rg.a Ephezz.a fRom.sf . paries filium, & voca-. pE FIDE ET fent ibl impleu funt die$ vt pàretet:&cpeperitfilium — tus erit Dominus Aegyptijs* ó fuum primogenitum. 164, EZECHIELIS quadragefimoquartojcapite : : ;. ESAIAE feptimo: Eccé virgo concipiet &pari- Dixit Dominusad me,Porta hzc claufa erit,non ape- e&fülum: « i -. fietur, & virnon tranfiet per eam: quoniam Domi- ;. IEREMIAE trigefimoprimo: Creauit Do- — nu$ Deus Ifrael ingreffus eft per eam; erítque claufa minus nouum fuper terrá, Foemina circundabit virü. principi. —. ZÁ 5. CONCILI VM. Epheínum canone decimo- iB. lOANNIS tertio: Nisi quis renatus fuerit ex tertio: Non dicimus,quód Dei natura couerfa velim- — aqua& fpiritu fanéto, nó poteft introire in regnü Dei. snutata facta fit caro: nec qj in totum hominem,quieft 2. PRIORIS Petri fecüdo capite: Deponentes igi- exanima & corpore,transtormata fit:fedillud magis, turomnem malitiam &omné dolü, & fimiulationess q» carnem animatam anima rationalifibi copulauerit &inuidias,& omnes detraétiones, ficut mod geniti Verbum fubftantialiter, & ineffabiliter & indepra- infantes,rationabiles,fine dolo lac concupifcite, vtin henfibiliter fa&usfithomo,& nuncupatus fitetiamfi- eocrefcatisin falutem. liushominis,nonnudatantümo do voluntate,fednec 3. ET capite tertio eiufdem epiftolz: Quod & vos alffumptione fola perfonz, fed quód diuerfz quidem nuncfimilis forma: faluos facit baptifma. ét naturz in vnum conuenerint. Vnus taméexambabus 4. AD Hebrzosf: ecundo capite: Quomodoó nos ef- Chriftus & filius, non euacuata aut fublata diuerfitate fugiemus, (i tantam neglexerimus falutem, quz cüm . naturarum per coniunctionem, fed quia fimul nobis initium accepiffet enarrari per Dominum ab eis qui effecerunt vnum Dominum & Chriftum & flium,id audiérunrjinnosconfirmata eft,cóteftante Deo fignis; eft,diuinitas & humanitas, perarcanani ilam ineffa: —^& portentis,& variJs virtutibus,& Spiritus fanc dií- bilem? copulationem ad vnitatem. — - tributionibus fecundàm fuam voluntatem, -14. HIERONYMV S inlibello aduersüs Helui- 5. ET capite feptimo : Saluarein perpetuum poteft diam, ex profeffo egregié defendit virginitatem per accedens per femetipfum ad Deum, femper viuens ad petuam beatz Mariz. interpellandum pro nobis. Y 5. AMBROSIVS epiftola o&ogefimaprimaad 6: AD Titum tertio: Saluosnos fecit per lauacrum. pe Matim Syriciü Papam:$ed de via peruerfitatis produntur di- regenerationis & renouationis Spiritus fancti, quem. viginitate — cere: Virgo cocepit, fed nó virgo generauit.Que potu- effudit in nos abundé per lefum Chriftum Saluatoré í2 pereHU- — irerg) virgo cÓcipere, potuit virgo generare, cüfem- noftrum. | per conceptus pracedat, partus fequatur. Sedfido- 7. OB décimóquatto capite: Quis poteft facere &rifiis nó creditur facerdotü,credatur oraculis Chri- mundum deimmundo conceptum femine? INónnetu ie . füicredatur monitisangelorum dicentium: Quianon | qui folus es? x eftimpoflibile Deo omne yerbum, Credatiüríymbo- 8. AD Ephefios fecundo ; Eramus natura filij ires r- *itmam — |o Apoftolorum,quod Ecclefia Romana" intemeratü —ficut& ceteri: Deus autem qui diues eft in miferico ' femper cuftodit & feruat. Audiuit Maria vocem An- — dia;propter nimiam charitatéfuam qua dilexit nos,& eli& quz anté dixerat: Quomodo fiet iftud? non de cüm effemus mortui peccatis, conuiuificauit no$ in fide generationis intetrogans; refpondit pofteà : Eccà | Chrifto,cuius gratia faluati eftis,& conrefufcitauit, & ancilla Domini,cótingat mihi fecundüm verbum tu- — confederefecicin czleftibus in Chrifto Iefu. um. Hxc eft virgo; qux invteroconcepit, virgo quz 9. AD Romanos (exto : Quicung) baptizati fumus peperit filium. Sic enim fcriptum eft: Eccé virgo in in Chrifto Iefu, in morte ipfius baptizati fumus: cone. vtero accipiet & pariet filium. Nóenimconcepturam —fepultienim fumus cum illo per baptifmum in mor- tátummodoó virginem,fed & parituram virginem di- tem,vt quomodó Chriftus furrexità mortuis per glo- | xit.Quxautem eft illa porta fan&orum, illaexterior riam Patris, ità & nos in nouitate vitz ambulemus. . Pedha4,. 4d Orientem,que manet claufa, &nemo;inquitjper- 10. ET capite octauo: Nihil ergó nunc damnati- tranfibit per eam, nisi folus DeusIfrael-Nónneefthegc — onis eft ijs quifunt in CHR IST O IES V, quinó fe- ^ porta Mariaper quam inhuncmundü redemptorin- cundüm carnem ambulant, Lex enim fpiritus vitz in Mauh.,, trauit? Haec porta iuftitiz,ficut ipfe dixit:Sine nos int- Chrifto Ie(u, liberauit meàlege peccati & mortis. Nà | plere omnemiuftitiam. Hac portaeft beata Maria:de quod impoflibile erat legi, in quo infirmabatur per ua fcriptum eft,quiaD ominuspertranfibitpeream, — carnem, Deusfilium fuum mixtensin fimilitudinem &crit claufa poft partum, quia virgo concepit & ge- ^ carnis peccati, & de peccato damnauit peccatum in nuit, Quid autem incredible, ficontravfumoriginis carne, vt iuftificatio legis impleretur in nobis, qui nó naturalis peperitMaria, & virgo permanet, quando fecundüm carnem ambulamus, fed fecundüm fpiri- Pílm35- contra vfumnmaturz mare vidit & fugit, atque in fon- tum. E: paulo poft: Ergo fratres debitores fumusnó tem fuum Iordanis fluenta remeárunt? Non ergo ex- — Carnivt (ecundüm carnem viuamus: fi enim fecun. cedit fidé, quód virgo peperit, quandà legimus, quód düm carnem vixeritis, moriemini: fi autem fpiritu Efa.7. - Numie. — petra vomuit aquas, &in montis fpeciem márisvnda — factacarnis mortificaueritis, viuetis. Quicüique enim. Exod.14- — (5 lidata eft: Non ergó excedit fidem, quód nd exi- fpiritu Dei aguntur;ij funt filij Dei &c. Siautem filij, uit de virgine,quando petra profluxit, fcaturiditfer- —&hzredes: hzredesquidem Dei, cohzredes autem 4. Reg. 6. à , a x Matth, rum fuper aquasjambulauit homo füperaquas.Ergó — Chriftifi amen compatimur, v* & conglorificemur. E.:5. fihominem vnda portauit,non potuit hominemvir- 3. . IBIDEM :Quosprafciuit; & przdeftinauit co- go generare :atque hominem dequolegimus,Etmit- formesfieri imaginis filij (ui; vt ipfefit primogenitus tet illis Dominus hominéquifaluos facieteos, &no- in multis fratribus. DO Quid continet articulus quartus, affus fub (Pontio CPilató? ahorro Mameni, Ae Oftendit CHRISTVM, cüm przclare docendi & miracula patrandi oid Hed ms feciffet, fuum pro nobis,qui perieramus, redimendis agonem tan- ETimá cd nb. dem abfoluiffe.Itaque licét Agn us elfetabfque macula innocétiffimus,im. mó & Deus fimul immortalis, tamen vt charitaté erga nos (uá maximá de- loan i2 15b 3b 1-6 Clararet;paflus eft ille? volésà fceleftiflimis extrema & acerbifTima queque: Matt. 27. Mar. i5. Luc.23. 3 : 2d . T ^3 . . A --— E y y : uc.23 vndé nec iudicium impi) Iudicis Pilati, quanuis iniquiffimum, neque cru- ; » « cem E.M ——Á— VAN A ;- X *. -- à » $4 — "T —À—M BUecNEDsum meia: NS - " Myers matis quan 5 gU EP a —— M MEN ene ate fe Tuy? uu MI —————À PA eS Weir mt Sa Moro ag v: E CNN SYMBOLO. | " x ou z entm . E $e : (T3. b Sap.s.d Heb. cém* probrofiffimü fupplicij genus defugit, mortem pro nobis crudeliffi. 5523 8c» mam adiens,& fepulturamin alieno etiam monumento delatá non recu- j,, 4 fansytotum vt fe viuens moriens donaretatq;impénderet mortalibus. — 9::«3 8a : i x. vuli | iU. e RE B. QueCnumnrisrTI paffio, * fanguis, crux, vulnera & mors, Betesope AUMUEE Ipae confolationé,fanitatem,virtuté & vitam continue exhibentjfitamen pare- mus;& * compatimur capiti, vt ità fimul & conglorificemur. * Confummatus 3 honte sco enim factus eff omnibus obtemperantibus fübi caufa falutis sterne... | Boss | TESTIMONIA. * A. ACTORVM decimo capite ait B.Petrus: Vos fcitis quod fa&ü eft verbum per vniuerfam Iudeá : in- Cipiensenim à Galilea;poft baptifimum quod predica- uit Ioannes, Iefüm à Nazareth, quomodó vnxit eum Deus Spiritu fan&o & virtute, qui pertranfijt benefa- ciendo, & fanando omnes oppreffos à diabolo, quo- niam Deus erat cum illo : quem occiderunt fufpéden- tesinligno. 2. MATTHAEI vigefimofeptimo: Iefus auté ite- rüm clamans yocemagna;,emifit fpiritum. — 3. MARCI decimoquinto: Etcrucifigentes eum, diuiferunt veftimenta eius,&c. 4.. ESAIAE quinquagefimo Corpus meum dedi percutié&tibus;& genas meas vellentibus: facié meam nonauerti ab increpantibus & confpuentibus, Domi- nus Deusauxiliator meus,ideó nó dim confufus.ideó pofuifaciem meam vt petram durifiimá, & (cio quo- niam non confundar, : | $. ITEM quinquagefimotertio : Quis credidit au- dituinoftro; & brachiü Domini cuireuclatum eft ?Et afcendetficutvirgultü coram eoj& ficut radix de terra fitienti: non eft fpeciesei negj decor: & vidimus eum, & nO erat afpe&us,& defiderauimus eum: Def pectum &nouifümum virorum, virum dolor & fcientéin- firmitatem: &quafiabfconditus vultus eius & defpe- &us, vndénecreputauimus eum, Veré languores no- ftros ipfe tulit, & dolores noftros ipfe portauit: &nos Putauimmus eum quafi leprofum, & percuffum à Deo huriliatü. Ipfe aüt vulneratuseft propter iniquita- tesnoftras, attritus eft propter fcelera noftra: difci pli- 23 pactsnoftrz fuper eum, & liuore eius fanati fumus. gear quafi Oues aee ynu fquifqrin viam TEES auit: & pofuit ominus 1n eo iniquitatem MC 'u noftrüm, Oblatus eft, quia ipfe voluit, & non | y a fuü:ficut ouisad occifioné ducetur,& qua. De 2.2 tondente fe obmutefcet, & noaperietos fuit. De angufi, a, de iudicio füblatus eft: nem éiusquis enarrabit? cuia abfciffus eft do rorra o uentium: proprer f; ss quia abícifius eft de terra vi- dabit imbrde es s RESP die percuffi eum. Et e Eu iniquis ED diuitem pro morte fua: DES eligi radidt Im E ecerit, neg; dolusfuerit in vum , 9tem animam fuam, &cum fceleratis reputatus eff: & ipfe peccata mul : lit; & pro tranfgreffofibu ER 4 mur ;«* pro tranig 8 orauir, 6. 1OA NNI vina : Altera die vidit Ioannes Ie- fum venientéad (e, & ait: Eccéagnus Dei, eccà qn; I litpeccatamundi. . UE M 7. AD Hebr; imo: Taliseni à bis effet Po BUE Uli d d a. x aoEriecut D ) ,Immpo ütusjfegrepa.. tu$à peccatoribus, & excelfior celis factus, anó habet neceffitaté quotidié (quéadmodüm facerdotes) priis pro fuis deli&is hoftias offerre, deindé propo puli. 8$. PRIORIS Petriprimo capite: Redempti eftis preciofo fanguine quafi agni immaculati Chrifs; &in- contaminati, 9. ET(ecundo capite; Qui peccatü non fecit,nec in. uentus eft dolus inoreeius, Qui cüm malediceretur no maledicebat: ciim pateretur, non comminabatur : tradebataüt iudicáti (s iniuftà: qui peccatanoftra ipfe pertulit in corpore fuo fuper ligni: vt peccatis mor- tuniuftitie viuamus: cuiusliuorefanati eftis, ?. APOCALYPSIS primo Ego fum primus & € Heb.;.e &- nouiffimus,& viuus,& fui mortuus,& eccé fum viués in fecula feculorum,& habeo claues mortis & inferni, |. PRIORIS ad Timotheum fexto: Przcipiosti-- bi coram Deo,qui viuificat omnia, & Chrifto Iefu,qui teftimonium reddidit fub Pontio Pilato bonam con- . feffionem : vt ferues mandatum fine macula, irreprz- henfibfle vfq in aduentum Domini noftri lefu Chri- — fti: quem fuis temporibus oftendetbeatus & folus po- tens, Rexregum & Dominus dominantium, qui folus habet immortalitatem &c. 12. AD Romanosquinto: Vt quid enim Chriftus, cüm adhuc infirmi effemus, fecundüm tépus pro im- pis mortuus eft? Vix enim pro iufto quis moritur: nam pro bono for(itá quisaudeat mori. Commendat aüt charitaté fuam Deus in nobis, quoniá cüm adhuc peccatores effemus, Chriftus pro nobis mortuus eft, Multo igitur magisnunc iuftificati in fanguine ipfius, falui erimusab ira per ipfum, $ienim cüm inimici eí- femus, reconciliati fumus Deo per mortem filij eius: multo magis reconciliati falui erimus in vita ipfius. . 1. IOANNIS decimoquinto: Maiorém hac dile-. &ionem nemo habet;vt animam fuam ponat quispro amicis fuis, ox ' WC 14. "ITEM decimoo&auo: Ie(us itaq ciens omnia, quz vétura erant füper fe; proceffit,& dixit eis: Quem quzritis? Refponderuntei, IE S V M Nazarenum,&c. 5. .ET decimonono capite: Nonhabentes potefta- tem aduersüm me vllamnisi tibi datum effet defuper. 16. CAPITE tertio: S1cut Moyfes exaltauit ferpen- tem in deferto, ità éxaltari oportet filium hominis: vt omnisqui credit in ipfum,nó pereat, fed habeat vitam zternam. Sic enim Deus dilexit mundum, vt filium fuum vnigenitum daret: vtomnisqui credit in eum, non pereat,fed habeat vitam xternam.Non enim mifit Deus filium füum in mundü,vt iudicet mundum, fed vt faluetur mundus per ipfum. : 17. ITEM capiteduodecimo : Egofi exaltatus füe-. —rojàterra,omnia trahamad meipfum : hoc autem di. cebat fignificans qua morte effet moriturus. 1$. MATTHAE tvigeuloribtimo :Etvinéctü ad duxerunt eum, & tradiderunt Pontio Pilato prafidi. Et dimifitillis Barrabam : Iefüm autem flagellatü tra- didit eis,vt crucifigeretur. A 19. MARCI decimoquinto: Pilatusautem volens populo fatisfacere, dimifit illis Barrabam, & tradidic lefumflagelliscefum,vtérucifigeretur. — 10. LV C AE vigefimotertio: Ec Pilatus adiudicauit fieri petitionem eorum. Dimifitautem illis eum, qui propter homicidium & feditionémiffus fuerat in car.. cerem,quem petebant: Iefum veró tradidit voluntati eorum. 214 IOANNIS decimonono: Tunc ergó tradidit eisillum,vtcrucifigeretur. — 22. ACTOR VM decinotertio: Nullá caufam mor- tis (inquit Paulus) inuenientes in eo, petiéruntà Pila- to; vtinterficerér eum. Cumt cófummáffent omnia, qua de eo fcripta erant; deponentes eum de ligno; po- fueruntin monumento, 23.. SAPIENTIAE fecundo: Dixerüt impij,cogi- tantes apudfe nó re&té: Circunueniamus iuftü, quo-- niá inutilis eft nobis, & cotrarius eft operibus noftris, & improperat nobis peccata legis, & diffamat in B3 nos$ - nos peccata difciplinze nofirz. Promuttit fe fcientiam pE FIDE ET — Deihabere, & filium Dei fe nominat. Factus eft no- "pisin traduétionem cogitationum noftrarum. Gra- " uiseft nobis etiam ad videndum: quoniam diffimilis , eftalijs vitaillius,&cimmutata funt vix eius.Táquàm - reftitiftis,aduersüs peccatum repugnantes. [ 25. AD Philippenfes fecundo : Humiliauit femet- nugaces gftimati fumus ab illo4& abftinet feà vijs no- ftristanquàm immunditijs, & profert nouiffima iu- florum, & gloriatur patrem fe habere Deum. Videa- mus ergo & fermones illius verifint, & tentemus qua ventura funt illi, & fciemus qux erunt nouifiüima il: - lius. Si errim eft verus filius Det, fufcipiet illum, & li- berabitillum de manibus contrariorü. Cótumelia & torméto interrogemus eum, vtf' ciamusreuerentiam eius, & probemus patientiam illius. Morte turpiflima cohdemnemus eum : erit enim ei refpectus ex fermo- nibus illius. Hzc cogitàuerunt,& errauerunt: excgca- uitenim illos malitia eorum. H 24. AD Hebreos duodecimo:Afpicientes in autho- rem fidei, & confummatorem Tefum, qui pFopofi- tofibi gaudio fi uftinuitcrucem, confufione content- ptaxatque in dexterafedis Dei fedet. Recogitate enim eum,qui talem fuftinui à peccatoribus aduersum fe- meti fum contradictionem: vt né fatigemini animis veftrisdeficientes. Nondüm enim vfq ad fanguinem ipfum; fa&us obediens víquead mortemmortem au temcrucis. ^ — | ! 26. AD Romanosquinto, vt fuprà,teftimo. duode- cim 29. AD Galatasprimo: Qui dedit femetipfum pro peccatis noftris, vt eriperetnos de prafenti feculo ne- quam, fecundüm voluntatem Dei & Patrisnoftri. ;0. ESAIAE quinquagefimotertio : Ipfe peccata multorum tulit. ;.B. PRIORIS Petri primo: Scientes quód non corruptibilibus auro vel argento redempti eftis de vana veftra cóuerfatione paterna traditionis : fed pre- ciofo fanguine quaft agni immaculati Chrifti & in- contaminati. * 2. PRIM AE loannis primo: Siautem in luce am-- bulamus,ficut & ipfe eft in luce: focietatem habemus adinuicém, & fanguis Iefu Chrifti filij eius emundat nosab omni peccato. | e 4. APOCALYPSIS primo: Qui dilexit nos; & lauitnosà peccatis noftrisin fanguinefuo. 4. AD Ephefios primo : In quo habemus redem- ptionem per fanguinem eius(remiflioné peccatorum) fecundüm diuitias gratix eius. | s. AD Romanos o&auo : Ipfe enim Spiritus tefti- monium reddit fpiritui noftro, quód fumus filij Det. Siautem filij, & hzredes: heredesquidem Dei, cohz- redésautem Chrifti : fi tamen compatumur, vt & con- glorificemur, Exiftimo enim quódnonfuntcondigng pafiiones, &c. 6. POSTERIORIS ad Corinthios primo: Sci- entes quódficut focij paffionum eftis, fic eritis & con- folationis. a 7. POSTERIORIS ad Timotheum fecundo: Ideó omnia fuftineo propter ele&os, vt &ipfi fa- o. B | x3 27. MATTHAEI vigefimofeptimo: Et accepto lutem confequantur, quz eft in Chrifto Icfu cum corpote, Iofeph inuoluit illud infindone munda: & — gloria cxlefti, Fidelis fermo: Nam fi commortui fu pofuitillud in monumento fito nouo; quodexciderat mus, & conuiuemus: fi fuftinebimus, & conregna- in petra. bimus. ^ | | 4$. AD Titum fecüdo: Quideditfemetipfumpro —8. AD Hebrzosqtinto: Et quidem cüm effet filius nobis, vtnos redimeret ab omni iniquitate, & mun- — Dei, didicitexijsque paffus eft;,obedientiam: &con- daret fibi populumacceptabilem, fectatoré bonorum fummatus, fa&us eft omnibus obtemperantibus fibi, ^ operum. —— caufa falutis eternz, j | Quis vfus «7 fru&lus in eoe$b, quód crucem Chrisli digitis efformamus, «7 ea | | | frontem confignamus $ re Yu ÀÁ. Hunc fané ritum & * veterum pictas & conftans Ecclefiz confuctu- pol igi de Catech. md. do nobis commendat. Ac primüm hinc exeitamur ad gratam memoriam cipio aiuti fummi myfterij atq; benefici), quod nobis in cruce peractum ac am plifli- ! Hieron.ad Eufto. de cufto. : virg.épift.22. & ad Fabiol. mé donatum fuit. de veite facerd. epift, 128. . " : " s : Bancs p tree Chr B. Deindé prouocamur ad veram fan&amque gloriam & totius falutis .ss.1n Matt, 1 r1p. * d 2n — : * * . í B pr. FREE i». noftrz ancoram in cruce Domini noftri defigendam. : " " ;Orn E o. : t | p d E 1 - . " v P . ". T - ieveapenci EC, Efthocpratercàteftimonium, nos cum intmicis crucis Chrifti Iudeis Eee beds. Niceplessc eue Eioneca a Us 4 : esiethilis o» Niel 4 Ethnicis nihil habere commune, fed contra hos omncs liberé profiteri lib.18.ca.20, Cyril.catec .& 13. illum. - Hte 1 1 ik C | i55 oot? cuemcolimus,Dominum efum & hunccrucifixum. demonft. aduersus Genti- Tes; quod Chriflis : i : . : E SS. : | les, quà | Jom: D. Hoc etiam fignaculo ad patientiae ftudiü incitamur, vt fi eterna glo- TEN Y | -— riecupidi fumus, (effe vero debemus omnes) crucé quam colimus,& viam b Mana d Iue9« — (ymcis P duce Chrifto non grauatim ample&amur. y.Pet3.C€ 2.d A On ES. UA . : P PS hy L 4* ' ter irsiou Ee Neq; minus arma hinc viáricia petimus ' aduersus Satanam olim cru- gmeaimüp. ^ — cisvirtuteproftratum, immo & contra omnes noftra falutis aduerfarios MSAN. . ; : ità communimur. RE Ambrof.ferm.43- fucceffum experiamur, hoccrucis illuftre trophzeum arripimus, & in hoc b. lib.1.& .de vi *vitturi. fen? di d. dg "Cosflsncini Nicephlib.t- figno *vi&uri, fiepé dicerenon dubitamus : /n nomine 1 Patris, c7 Fil, cz cap. &lib-7- cag. &4o- Opiritus fanéli. - ics TETSI- En e rio co RUP Meo EF. Demüm, vt aufpicatiüs * ordiamur, & maiorem in rebus gerendis DUCI —— M € Á— " FE TRU qe e Pep Rt QWSL vo M V EN ov 1 BEIC SC A——— D eT Li NSEIITMOS T EEEEERETEE *. : e , A^ TERTVLLIANY S deCoronamilitis tra- ditionesnon fc criptasenumerans:; Ad omnem, inquit, Nro er progreffum atque promotum, ad omnem aditum & frontem tere. XItum, ad veftitum & calceatum,ad lauacra, ad men. RTL fas, ad lumina, ad cubilia, ad fedilia, quacunque nos oémadione, ( OUerfatio exercet, frontem crucis fignaculo terimus. ?. BASILIV S Magnus in libro de fpiritu fan&o, capite vigefimofeptimo,;Traditiones Apoftolicas non Cus fcriptasin medium adducturus, Quod genus eft, (in- g : D. confignantu; Uit) Vt eiusquod primum eft & vulgatifiimum, pri- Chriftiani ex 10 loco commemorem: vtfigno crucis eos, qui fpem tradit. Apoft, collocáruntin Chriftum, fignemus, quis fcripto do- "clutd: os Sas 2 3 AVGVSTINV S inlibro de Catechizandis ru- dibus, capite vigefimo : Chrifti paffionis & crucis fi- gno in fronte hodié tanquàm in pofte fignandus es, omnesty Chriftianifignantur. * .4. ET tractatu centefimo decimoo&tauo in Euan- : . gelium Ioannis: Quid eft quod omnes nouerunt, fi- ins gnum Chrifti;nisi crux Chrifti? Quod fignü nisiad- menta ri 5 Libeaturfiue frontibus, fiueipfi aque quaregeneran- Porficiubtur,. tur; fiueoleo quo chrifimate vnguntur, fiue facrificio quoaluntur,rithil eorum rité perficitur. ] 5. GREGORIVS Nazianzenus in oratione pri. ma contra Iulianum Imperatorem apoftatam: Quod à pluribus commemoratur, nec à Iuliani moribus ab- horret;oratione perfequar. Defcendebatin quoddam adytum plerifgy inacceffum & horrendum, comitem eum habens,qui multis adytis dignus erat;hoc eft; ho- minem huiufihodi rerum fapientia fiue fophiftica in- ftructum, Vtautem egregium virum progredientem terrores adoriri cceperunt, ac fubindé plures & for- midolofiores (fonos quofdam infuetos aiunt tetrosq; odores atque ignea fpectra, acnefcio quas nugas & de- liramenta) re inopinata perculfus, (harü enim rerum ftudium feró amplexus fuerat)ad crucem vetusq re- fik HA medium confugit;eoq fe aduerfus terrores confignat, cuemóibus, cumq, quem perfequebatur, in auxilium afcifcit, Ac corpi RE fequuntur, magis tremenda, Valuitfignaculum, 8 cedunt demones,pellütur timores. Quid deinde? Re. PIA Es tradit. n5 fciipta, Cru- Iulianus Apo uuifcitmalum,;rursüsad audaciam redit, rursüs ag-- Sreditur,rursüs ijdem terrores vrgent:rursüs obiecto gnaculo demones, conquiefcunt, perplexusq; heret ifeipulus, Ac facrorum antiftes & magifter ipfius la. e " VOR peruersé veritatem exponit. Abominatio- Ue D unuibon terrori: vincit quod peius E qp dia s oquitur,& locutus perfuadet, perfua- c: HIR EOM perditionis barathrum ducit. Al omach Vie tol mv ad Euftochium de cuftodia iinihs 5o. M Pi*ola vigelimafecunda: Ad omnem pingatcrucé, ^ o mydd omnem inceffüm manns pineatcrucem. 3 7. IDEM adFabiolam dé vefte Sacerdotali;epifto- : deba: là centefima Mam Quod olim in lamina cis olim prz; mont abatu Sie DI oftenditur Crucis,Tunc fignü, luxta Ezechielis vocé, gementibug figebatur in fron- guratum., Lido. te: nunc portantes Crucem, dicimus: Signatum eft fu- TASM C WB MdsrC, " — TEN : $. IDEM Hieronymus in caput nonü Ezechielis, HUE ns B verba: Omnemautem fuper quem videritis mri n€ occidacis: Antiquis (inquit) Hebrzorum li. crucis Haber teris, quibus vfque hodié vtuntur Samarirani, extre. maThau litera;crucis habet fimilitudiné;que in Chri. ftianorum frontibus pingitur, & frequenti manusin. Ícriptionefignatur. t | 9. CHRYSOSTOMYVS homilia quinquagefi- Peru D8quinta in Mattheum: Sed veluti coronam, ficlxto Confumgag, $Him20 crucem Chrifti circunferamus. Omnia enim qus nia quaad falutem noftram conducunt, per ipfam con- x d : ummatur. Nam cüm regeneramur, crux Domini ad-- : "elt: càm facratiflimo alimur &ibo,cüm in ordine con- fecrandi ftatuimur, vbiqué ac fem perid victoris infi- &he nobis afüflit : quapropter & in penetralibus, & ERES SYMBOL. O. 5 | uL sp gr DM OSNdRAS sc add 1 ien in parietibus, & in feneftris, & in fronte quoqué ac rronti parie. mente magno ftudio crucem inferamus. Id enim falu. tibus,& fene. tis noftrz, 1d communis libertatis, id manfuetudinis tuni de atque humilitatis Domini fignum eft, Quando igitur " cruce tefignas, vniuerfam tecum crucis caufam verz 1, £ormarioe te, &irzacreliquarum paflionum incendia extingue: crucis quid quando tecruce fi gnas,magna tuam frontem arma fi- cogitandum, dutia, libertate anumum munias: nec enim latet vos quanam fint, quibus libertate donati fumus, Paulus enim cüm ad capeffendam veram hanc libertatem nos hortaretur, ad cruciss& fanguinis Dominici memo- riam reduxit, dicens: Precio empti eftis, non fitis fer- 1.Cor.s. uihominum, Precium autem hic crucera appellauit, . quam nó fimpliciter digito in corpore,fed magna pro- . fe&ó fidein mente priüs formareoporter, Nam fi hoc modo eam faciei tug imprefferis,nullus fceleftorü de- p, ione, . monum, cüm haftam videat, qua letale vulnus füfce- gnum Crucis pit,congredi tecum audebit. Nam fi ciim folummodoó timent. loca, in quibus capite damnad poenas perfoluunt, vi- demus, ingenti horrore concutimur: quid paffurum putas diabolum,fi mucronem tenere te viderit; quo vires eiiis Chriftus diffoluit, & quo caput draconis. magno i&u rotauit? Noli ergó tanto tu boho verecun- De Cruce nó dari, né, quando in maieftate fua veniet Chriftus, de Verecundan- te verecundetur. Tunc enim fignum hoc fuper radios ^"? folis corufcans,ante Chriftum videbis. Hoc fignum & prifcis & noftris temporibus, claufas ianuas refe- rauit, hoc venenorum vires extinxit, hoc feroces be- ftias repreffit, hoc lerales ferpentum morfus curauit. Etenim fi portas inferni perfregit, fi cxlorum oftia re- Virtus figi clufit, fi paradifi renouauit ingreffum, fi diaboli ner- Cres nos tecídit: quid mirum, fi peftifera venena, atroces. beftias, aliatp. huiufmodi füperauit * Hoc igitur in mente tua infculpe, & animarüampleéctere fáluté &c. - j, HISTORIAE Tripartitz libro fexto, capite primo: ex hiftoria Ecclefiaftica Theodoreti, lib. ter- tio, capite tertio : Cepit igitur lulianus Imperialia Íceptra defiderare. Quamobrédifcurrens per vniuer- fam Hellada, vates quxrebat refponfa reddentes, con- fulensanad fuum imperium perueniret, inuenitfg vi- rum,qurilli defiderata fe dicere fateretur. Is eum per- ducens ad quendam idolorum locum,& introducens inadytum, fedu&oresdzmones euocauit, Quibus fo- tulianus apo. Jenniter apparentibus, terrore compellitur fulianus fats Crucis infronte fua crucis formare fignaculum. Tunc dx. 5E fügurs .monestrophzidominicifiguramrefpicientes, & fux. — recordati deuictionis,repenté difparuerüt, Quod co- gnofcens Magus, ccepis inculpare Iulianum, At ille & terrorem fignificauit,& de crucis fe dixit obftupuiffe virtute; eó quód videntes hoc fjiguum dxaones eua- nuiffent, Porró Magus: Non hocfufpiceris,imquit,ó —.— bone vir, eos timuiffe ficut ais, fed abominati hocfi- gnum potiüis,abícefferunt, Et ità capiens miferti,odio repleuit Chriftiani fignaculi Iulianum. Pre n. EPHRAEM Syrusinlibro de vera paenitentia, capite tertio: Nos Chriftiani à Genclibus acIt od declinemus, poftesty noflros precio(aac viuitica SRL. e ce coronemus,dicétes cam Apoftolo Paulo : Mihi ab. Gal.s. fi: gloriari, nisi in Cruce Domini noftri lefu Chrift;, Pingamus in ianuis, atqj in frontibus noftris,& in ore, &in pectore;atque in membris omnibus viuificumi- bus memb:is gnum. Armemur infaperabili hac Chriftianorum ar- pingendum, Signum cru- matura, Eaenim victrix eft mortis, fidelium fpes, lux Crucis com- orbisterrz,paradifi referatrix, profligatrix harefum, mendatio. monachorum adminiculum,tirmamentum fidei,ma- gna falutarisq cuftodia; & gloria perpetua Orthodo- : xorum in aternum. Hanc ó Chriftiane armaturá die- Amatura. bus fingulis & noctibus, horis atg; momentis in omni loco circunferre non definas, nihiltg fine ipfa perfi- cias: fed (iue dormias, fiue iter agas, fiue cuigiles, fiue operi infiftas, fiue manduces, fiue bibas iue maria na- ". circunte- uiges;fiue tranfinittas flumina, hac te lorica : gemem- igno dzmo- s ac ludzis Poftes Crace 'cis in oinni-. ] 16 ge, membraty tua omnia falutari figno exorna,atque circunfepi; & non accedent ad te mala. Hoc enim fi- fugatdemo- gno conípe&to, aduer(arix poteftares conterritz, tre- , nes. mentes recedunt. Crux ipfa Chrifti veraciter fan&ti- | 7. ficauitorbem, fugauit tenebras, lucemt reuexit. Hec eliminauit errores, viamq? monftrauit, Hacab Ortu folis & Occafusà Septétrione & Meridie,collegit gen- tes,atq in vnam Ecclefiam,in vira fide, fub vno capite in charitate connexuit, Hac Orthodoxoruminexpu- gnabilis murus eft. A ; 44. ORIGENEShomiliaoctauain diuerfcs euan- - gelijlocos: Filij Dei humilitas, noftra fublimitas eft: ilius crux,noftra victoria eftifliuspatibulum,nofter / triumphus.Gaudentesieuemus hocfignum,in hume- ^, .-. risnoltris victoriarum vexilla portemus. Immortale Dzmóes C'- [ona crum portemusin frontibus noftris.cüm dzmo- cem timent * à : x É s : ; fontibus im. nes viderint,contremifcent. Quiaurata capitolianon preffam. — timent,crucem timent.Qui contemnunt fceptra rega- M liay& purpuras Czíarum & dapes, Chriftiani fordes Ezech.9. ; &ieiunià pertimefcunt. Denic in Ezechiele Prophe- tà cim omnes qui miflus fuerat Angelus occidiffet, &interfe&tio coepiffer. à fanctis, illi tantiimodo f. ofpi- Thaucmcis tesreferuantur,quos T tau literz,id eft,crucis pictura figurá refert. & onanerat, Exultemus itaq; fratres charifimi, & ad : ." erucis fimilitudiné fanctas in cxlum leuemus manus: cüm (icnos Demones armatos viderint, opprimétur. Quandó Moyfes erectas habebat manus, vincebatur Amalech, Si paululüm jillg conciderant, inualefcebat. Antennz nauium, velorum cornua, füb figura noftre crucis volitant.Aues quoq; ipf quando in fublimiora obuoluuntur,& pendent peraéra extenfis alis,imitan- tur cruce. Sed &trophga ipfa & victori triumpho- . rum ornatz,cruces funt: quasnon folàümin frotbus, fed & in animabus quoqué noftris habere debemus: Phlmge. vtcümficfuerimus armati, calcemus fuper afpidem & bafilifcum in Chriftolefu. : T M 13. RVFEINV$ libro fecundo Ecclefiafticg hifto- riz,capite vigefimonono: Sed & illud apud Alexan- "driam geftum eft, quód etiam Thoraces Serapis, qut per fingulas quafque domos in parietibus, in ingreffi- - busjin poftibus etiáac feneftris erant, ità abfcifh funt omnes &abrafi, vtne veftigium quidem víquàm, vel - . gommnisappellatio, aut ipfius, aur cuiuslibetalterius Cracis domi: demons remanerét: fed pro his crucis Dominice fi- nicg fignü in |. [3 gua 6c i ; At : pofbbus , fe. rium vnufquifque in poftibus, in ingreffibus, in fe- nc tibus & c0- cimi factum effe hi qui fuperfuerantex Paganis, vide- lumn. ^ rent,in recordationem rei magna ex traditione fibi- Signà hoc in. '11€' antiquittis commendata veniffe perhibentur. Si- tcr Sacerdo- gnum hoc noftrum Dominice Crucis inter illas quas talesliteras dicunt igarixd?, id eft, facerdotales literas habere Ae- eire gyptij dicüntur, velut vnum ex cxteris literarü, quz apudillos funt, elementis, Cuiusliterz feu vocabuli hanc effe afferunt interpretationem, V ITA 'V E N- T VRA. Dicebantergó hi, qui tunc admiratione re- ^ rumgeftarum conuertebantur ad fidem, ità fibiab an- tiquis traditum;quód hec que nunc colütur, tam diü » ftarent, quàm diü viderent fignü iftud veniífe, in quo effet vita. Vnde accidit, vt magis hi qui erant ex Sacer- dotibus vel miniftris templorum, ad fidem conuerte- rentur,quàm illi quos errorum preftigiz & deceptio- .num machine delectabant. T | 14. NICEPHOR V $ libro decimoo&auo hifto- rix Ecclefiafticas capite vigefimo : Turcos quos Chof- . roés Conftantinopolim miferat ftigmaticos,liquato atramento cruces in frontibus im preffas Imperator habere videns, interrogauit, quàánam gratia que non — colerent circunferrent figna? Illi grauem ante plures fia figno cru- annos in Perfide & patria (ua peftem coortam effe di- cis fróti Tur- XeFUntts àquaquum multi mortales infecti interirent, cori impre(- Chriftianos quofdam,qui ibi fuére,hominibus,fi hoc fo repellitur. feciffent, faluti fuz confulturos effe, regionemQy eam àlue ali intactam liberatamig fore perfuafiffe:Idqy ità effe ab eisfactum, es Exod.i7- Crucis figurá homines,na- ues & aues: reprafentát. pE FIDE ET ,5. nus Catechefi quarta illuminatorum: Multi quidem jn mari, in nauigijs & infulis, in lectis, is, parie- neftris, in parietibus, columnisq; depingeret. Quod. "in delicatorum choreis,in monachorum ordinibus — ! fcit, cogitans quód maledicta mortis fymbolum fue- 1 CY RILLV SS Archiepifcopus Hierofolymita- aliás quoq crucifixi funt, fed cuius alterius crucifixi inuocatio demones expulit?Non pudeat itag nos cru- E cis Chrifti. Quód f1aliquisid occultet,tu manifefté fi- ica We fue gna te crucéin fronte,vt dgmones fignum regis viden- gin gun tesytrementes procül fugiant. Facautem hocfignum, & manducans, & bibens, & fedens,& ftans, & loquens, In omni ne, &ambulans: in fumma,in omni tuo negocio. . gocio,eo vté« 16. IDEM in catechefi decimatertiailluminatorum: ER: Infitum igitur eft lignum vite in terra, vt maledicta terra deincéps frui poffet benedictione, & vt liberen- tur, viuificenturg; mortui, Nori pudeat igitur tos p] ? crücifixum confiteri, fed in fronte confidenter figna- Fronti crux imprimenda, . culum crucis digitisimprimatur, & in alijsomnibus ZPO S crux fiat: In panibus comedendis &in poculisbiben- LUCR vten-a dis, & inegreffu & ingreffu;ante fomnü.recumbendo dum. & fürgédo;eundo & quiefcendo. Magnaheceft cutto- . dia, qug propter pauperes gratis datur : fine labore propter infirmos, cüim à Deo fit hec gratia, fignü fide- signum fide«. lium,&timordgmonum :Triumphauit enim de illis lium & timo£ j in hoc figno. Oftenta illudaudacter.Quandó enim yi- Dengpue dérintcrucem, recordantur crucifixi. Metuunteum, qui contriuit capitadraconis. Neq; proptereà quód eft gratuitum, contemnas hocfignaculum: fed 1deó ma- is venerare benefactorem. 7. CHRYSOST OMVS indemonftratione ad- uersás Gentiles,quód Chriftus fit Deus: Veruntamen hoc maledi&um, hoc abominabile, hoc extremi fup- plicij fymbolum, crux, diadematibus & coronis cla- | riusfaétum eft, Neque enim fic regia corona orna- q: turcaput,vt cruce, quz omni cultu dighior: & quam ! omnes priüsabhorrebant, eius figurá tantoperé quz- FiguraCrcis. runt : atque adeo vbiqué ea inuenitur apud princi- quàm fre- | | pes, apud fübditos, apud mulieres,apud viros, apud dicia | virgines, apud nuptas, apud, feruos; apud liberos: em fubindé omnes ea fe fignant, infcribendo in nobilif- fimum membrum noftrum, In fronte enim noftra, quafi in columna quotidié figuratur. Sicin facra men- 4 fa, ficin facerdotum ordinationibus, fic iterüm cun corpore Chrifti, in myfticis ccenis fulget. Hanc vbi. qué celebrari videre licet, in domibus, in foro,in foli- tudine, in vijs, in montibus, in collibus, in vallibus, in veftibus, in armis, in thalamis, in fympofijs, in vafis argenteis, inaureis,in margaritis,in murorum picturis, in cor- poribusbrutis malé affectis, in corporibus à dzmo- nibusobfeffis, in bellisjin pace,in diebus, in noGibus, adeo certatim donum hoc mirabile rapiunt omnes. Mira eft hzc gratia;nullus confunditur, nullus erube- i rit: fed omnesipfo magis ornátur,quàm diadematum ! coronis, vel multis gématis monilibus& torquibus, — ^ Etnon folüm nó fugitur, fed &defideratur &adama- 4 tur,& oésde ea foliciti funt, & big fulget, & fparía 1 eftin parietibusdomorum,in culminibus, in libris,in " ciuitatibusjnvicisinlocisquehabitatur&quenon ^ —— $. d habitantur.Et pauló poft: Ipfum ergó hoc lignumjin Particulas "^ quo pofitü fanéum corpus Domini & crucifixü,qua- icol renam habere totus orbis ità contédit, vt qui paruum defiderabsf. quiddam ex illo babent, hocauro includant, tam viri olim Ch i quàm mulieres, & ceruicibus fuis aptent, hincvaldé -—— honeftati & magnifici, & muniti & prote&i, licét con- fis de colli demnationis fuerit lignum? protedtiofif, iD. MATTHAEI decimofexto: Siquis vult poft caufa fufpt me venire,abneget femetipfum, & tollat crucé fuam, deban & fequatur me. ; 2.. LV CAE nono: Siquis vult poft me venire, ab- / neget femetipfüm,&tollat crucem fuam quotidie, & M fequatur me. z 4. PRIORIS Pctritertio: Si quid patimini pro- pteriuftitiam, beati. Melius eft enim vt benefacientes (6 voluntas Dei velit) pati, quàm malefacientes: js : & C ri« S i "| » | SYMBOLO, & Chriftus femel pro peccatisnoftris mortuus elt,iu- ftus pro iniuftis,vtnos offerret Deo,mortificatos qui- dem carne;viuificatosautem fpiritu. 4. ET fecundo capiteeiufdé epiftolz: Heceft enim gratiajfi propter Dei confcientiam fuftinet quis trifti- tIa5, pátiens miufté, Quz enim eft gratia, (i peccantes, & colaphizati fuffertis? Sed (i benefacientes patienter fuftinetis;hec eft gratia apud Deü. In hoc enim vocati efüs: quia & Chriftus paffus eft pro nobis,vobis relin- quens exemplum, vt fequamini veftigia eius. LE. ATHANASIVS invitabeatiAntonij,ità re- fert Antoniumad demones dixiffe: Si quid valetis, fi Vobis in me poteftatem Dominus dedit, eccé preftó fum,deuorate cóceffum.Si vero non poteftis,curfru- Mang dicus ftrà nitimini? Signü enim crucis & fidesad Dominü, incfgopied 1nexpugnabilis nobis murus eft.Itéin concione quam bilis fides eg ad fratres fuos habuit: Solétno&e veniétes demones, a Agnum angelos Dei fe fingere, laudare ftudiü, mirari perfeue- AR id rantiam,futura pramia polliceri. Quos cüm videri- conta pg, fi$tam vos quàm domos veflras crucisarmate figna- mons, — culo, & iA foluentur in nihilü: quia metuunt illud tropheum,in quo Saluator aéreas expolians po- teflates,eas fecit oftentui. | 2. HIER ONYMYV SS invitabeati Hilarionis: Qua- dam nocte cepit infantumaudire vagitus,balatus pe- corum;mugitus boum, plan&tum quati mulieri, leo- num rugitus, murmur exercitus, & rursüs variarum portenta vocü, vt anté fonitu, quàm afpe&tu territus cederet. Intellexit dzmonum ludibria: & prouolutus facis. Chti genibus, Chriffi crucéfignauit in fronte, Talitj arma- ti ipi mj; (us caflide; & lorica fidei circundatus, iacens fortiüs Hilarió con, Preliabatur,amodo videre defiderans, quos horrebat to: Diaboli audire;& folicitisoculishuc illucq; circüfpiciés.Cüm iie mterim ex improuifo fplendente luna, cernitrhedam feruentibus equis fü perfeirruere: cumq; inclamáffet Iefüm, ante oculos eius repentino terrz hiatu pom- paomnisabforptaeft, Ibidém: Ea tempeftate terrz-. motu totius orbis, qui poft Iuliani mortem accidit, maria egreffa funt terminos fuos, & quali rurfum De- us diluuium minaretur, vel inantiquü chaos redirent omnia, nauesad praerupta de latere montium pepen- erunt, Quod citm viderentEpidauritani, £rementes fcilicet fluctus, & vndarü moles,'& montes gurgitum Ittoribus inferri, verétes quodiam eueniffe cernebát, ne oppidum funditüs fubuerteretar, ingrefii funt ad dino EI ad prolium proficifcentes, pofuerunt Miraculum, fabujo d ore, Qui cüm tria crucis fi gna pinxiffer in idu 2 EL contrà tenderet, incredibile di&u eft, eter s pecie: intumefc ens mare anteeum paulithn im AMA e & quafi ad obicem indignans, comnis iom tipfüm relapfumfit.Hoc Epidaurus, liberosl "810 vfoj hodie przdicat, matresq; do- cent Iberosfüosssdue ee riam in pofteros tranfinit- ch tendam. " dUetpshefci 3. IGNATIVS inepigo]a ad Philippenfes: Cru- Crucis figna, C18 fignum tr ophezum €ftcontra principis mundi vir- tutem : quod videns,expauefcic & audiens timet. FF. A MBROSIVS fermone Biaiiseniocér- tio: Debemusergó furgentes gratias Chrifto agere,& ? omnediei opusin figno facerc Saluatoris Nónne cim adhucgentilis effes, folebas fi gnaperquirere? Qua ( - -Bra quibusrebus effent profpera, magnainquifitione colligere? Jam nuncnolo erres in numero, fcito quia in vno figno Chrifti omnium rerum eft tuta profperi. um rer qy4 149: Quiin hoc figno feminare coeperit, vitae fru&um figno iter facere agere- 2. EVSEBIVS Czfarcenfis libro primo:de vita Conftantini Magni, capite vi gefimofecundo: Im pera- tort precanti vifio quzdam diuina, &inprimisadmi- rabilisapparuit; quam fi quis forté alius dixiffet, non tam facilé hominibus potuiffet perfuaderi : veriym cum Imperator ipfe victor, nobis ipfis, qui hanc hi- ftoriamiam literis perfequimur,longo tempore poft, - fuit ad intuendum. Acftatim ybiere&um haftile,ad 17. cümnotitia eram» & familiati colloquio abeo digna. ti narraret, & fermonem iureiurando confirmaret, cai dubium effe poterit, quin fit rei ità commemora- tz fides omninó adhibéda: prefertim cim tempus pe- fteà confequutum,ratum orationi teftimonium dede rit? Cüm iam folad medium cxlum afcenderar,die in Gonftidinili pomeridianum tempus paulatim inclinante, dixit fe videt in calo crucis fignum exlucisfplendore figuratii, in ipfo cxlo crucis figni. foli imminés manifeftó oculis afpexiffejintg eo infcri- ptionem cófignatam, quz hzc verba compleétebatur, IN HOC VINCES,; Admiratio ingens 1pfum & In Crucis fi. i : P P dolia - gno vi&ori torum exercitum,qui eum quopiá iter facienté comi. £7? Vitoria Á "e Conftantini, tabatur;atq adcó huius prodigij fpe&ator fa&us erat, incefüt. ET capite vigefimotertio : Se dubitatione admodüm intra fe diftrahi, quid tandém iftud often- fum fibi vellet, afferuit. Atque eum diü multum de eo cogitantem opprefíit nox. Ibi ei dormienti Chri- Chriftus iu. ftum Dei camfigno in czlo monftrato vifum effe; pre- bezfignà cru. cepiffegy, vt exemplari ad imitationéillius igni, quod 2^ eni in cxlo apparuerat,fabricato, eo tanquàm prefidio in cotra hoges, przlijs cum hoftibus committendis vterezur, AT EM. capite vigefimoquarto : Ille, fimulatg; dies illuxit, furgens, primiim arcanum illud vifumamicisexpo- nit: deindé artificibus, qui aurum & lapides precio- c, effigia fos affabré fculperenórant, accer(itis, medio inter il- es auro & la. los locó affidet, verbis figni defcribit effigiem, eam PHiMeA pre- auro & lapidibus preciofis imitatione adumbrare o. ?€"- mandat, Quam quidem efligiem,contigit,vt nos ocu- lis olim contemplaremur: Ípfe enim Imperator,Deo illud largiente, eam nobis oftendere dignatus eft. De- indé capite vigefimoquinto poniturdefcriptio vexil- — ' li inflàr crucis fabricati, quod nunc Romani LA54- Labarum. x vM appellant. Ac deindé: Ifto igitur falutari figno (inquit) Imperator tanquàm hofülis cuiufqg; & infe-- ftx violentix propugnuaculo femper víüs cft. Cuius Propugna. expreffzfimilitudines mandauit, vt vniuerfum exer- culum. citum ro antecederent, ET eiufdem libri ca- pite trigeimotertio: In vrbe media, qux prz cate- ris principem locum facilé obtinet, (Romam intel- ligit) ingens iftud trophzum contra hoftes erexit: & hoc falutarefignum characteribus, qui nullo mo- do deleri poterant, in eo infcul ptis Romanorum, Propugnacu. aliorumQy omnium imperio fübie&orum propugna- in culum effe demonftrauit, palamty omnibus propo- formam crucis in manum proprie imaginis in fta- * tua expreffx infertum, Romz in loco celebri ac mul- end Penn. tümà populo frequentato, locatum fuit, hancinfcri- - ptionem Latino fermone ineo mandatincidere: Hoc felutavi figno, vero fortitudinis indicio, ciuitatem ve[lram tyrannidisiueo liberati, e S, P. Q. R. in libertatem vindie caus,priflina amplitudini c fHendori v effitui. ; IDEM EVSEBIVSlibrofecundodevitaeiut - dem Conftantini, capite feptimo: Atque ade iam fa- vexitta cq. lutari Seruatoris vexillo exercitum füum anteceden- cisin exerci. te,przclariora vi&oriz trophza confecutuseft. Nam t: ie efe. in qua parteiftud crucis vexillum vifum fuit, hoftes : fugam capere, victores perfequi.' Qua re intellecta j Imperator, ficubi partem aliquam fui exercitus lan- guentem cernebat, ibi falutare illud vexillum tan- quàm quoddam fübfidium ad victoriam obtinédam locari mandauit. Cuius adiumentis extempló parta eft victoria: quippe dimicantium vires Diuina qua- dam potentia fuére admodüm confirmatz. DEIN- DE capite octauo refert quinquaginta virosad por- tandum Crucem delectos. CAP I T E nono vero, quód de cruciferis quida cüm fuiffet, interfectusfit: qui veró fideliter permanferat.feruatus fit illafus.At- Nota de Cra. que iftud (inquit) omné plané fuperat admirationem, ciferis. tum quód tela ab hoftibus ia&a fic intra exiguum il-- lum & anguftum haftilis ambitum prouolabant, vt in eodem fixa hrefcerent : tum quod ille qui illud ipfum geftabat, mortem effugere, Immó vero vt qui 5 : -: quihoc minifterium obibant, nihil damni incommo- dívealiquando acciperenr. Neque certé hzc noftra eft oratio,fed ipfiusImperatoris,qui preter alias res,hanc etiamnobiscoràm memorauit. |. i 4. NICEPHORVS CalliftusEcclefiaftice hifto- riz libro oétauo;capite tertio, refert idem quod Eufe- bius defigno crucis in cxlo à Conftantino Imperatore irem yat XIII "- pin Ee. c7 o Quid credendum profert quintus articulus, De[cendit ad inferos, Er Wh co cil | ez rejurrexit ? ya R3 solagb zacs.cure. A, Chriftum docet; poftquàm mortuus effet in cruce; fecidüm animam uidem ad inferos vfq; penetráffe, turn vt mortisac fatanz deui&oré, tum... Patrum inlimbo fedentium liberatorem fefe declararet: fecundüm cor- : i pusauté, quoiacuerat in fepulcro, tertio p óftdie, cüàm Triumphator ex 1n- s.d Col.z.c Eccli24. A&.2.d Ofez 1.d Len, lib.s;infin. Aug. epift.o9. & 57. & lib.2o.de ciui. Dei; Vt cáp.15. Item ferm. 137. de temp. Hiero. in cap.4.a Hob.2.d. Mar.16.b c Apoc. ibd Ioan.2.d -Colof. r.c 1. Qor..ac Eph &imO(gA WIRT. .— mo. odios 1e | à : Prod Mariobe Apoc ferisredire vellet, eundem ad vitam fuavi immortalemac gloriofum,pri- (.— ^ mogenitum ex mortuis refurrexifle. ! a Rom.6.a Cols.35b . Philip.3.d Ephef.4.€ 1.Pet.1.25*;— » b 1.Corinth.15. c - AT cun leS y fufcitabit.. 1.A. PSALMO decimoquinto : Infupér & caro mea requiefcetin fpe: quoniam non derelinques ani- mam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum yide- recorruüptionem, 2. ZACHARIAE nono: Tu quoque in fanguine - teftaméti tui emififli vinctos tuos de lacu; in quo non eftaqua. — — i P 43. PRIORIS Petritertio: Chriftus femel pro pec- catisnoftris mortuus eft, iuftus pro iniuftis,vt nos of- i s ferret Deo, mortificatos quidé carne, viuificatosau- de. fpi- tem fpiritu.Inquo &his quiin carcere erant, » fpiritu quando expectabát Dei patientiamin diebus Noé cüm fabricaretur arca. | 4. AD Ooloffenfes fecundo: Delens quod aduersüs nos erat chirographum decreti,quod erat contrarium nobis. Etipfum tulit de medio;affigens illud cruci: & expolians principatus & poteftates, traduxit cófiden- ter,palàm triumphans illos in femetipfo. 5. ECCLESIASTICIvigefimoquarto: Penetra- boomnes inferiores partes terrz, & infpiciam omnes dormientes, & illuminabo omnes fperantes in Do- mino. . E uskosis S. 6. ACTORVM fecundo: Quem Deus fufcitauit -— folutis doloribusinferni,iuxta quod impoflibile erat "teneri illum ab co. Dauid enim dicit in eum: Prouide- bam Dominum in confpettu meo femper,quoniá &c, . Dauidprouidenslocutus eft derefurrectione Chrifti, quianeq dereli&us eftin inferno, neq caro eius vidit corruptionem, 7. OSEAE decimotertio: De manu mortislibera- bo eos, de morte redimam e0$: ero morstua ó mors, morfus tuus ero inferne, j $. IRENAEVS libro quinto aduersis herefes in Cinifu s fine : Ipfe Dominus tribus diebus conuerfatus eft vbi epa mor, Cant mortui, quemadmodüm Propheta ait de eo: tus eft víqae Commemoratus eft Dominus fan&orum mortuo- " is tcr- ng Ioram m m n» anté dormiérunt in terram pe pA Me : E cenditad €05, extrahere eos, & fal- arecos, I tipfeautem Dominus: Quemadmodüm, ait; Ionas in venire ceti tres dies, & tres noctes man- 6. ET capite quadragefimonono,tertio crucé Con- Tertio figni B. Quo admirabili opereconfolaturácdocet,cle&os de poteftate fatane; - mortis & inferni liberari, cam; refurgendi gratiam omnibus offert atquc commendat, vt veré credentes in Chriftum, de vitijs* ad virtutem, à morte . peccati ad vitam gratiz, in fine" porró feculorum omnium de morte cor- ; « «o: 4d vTiefi^cd poris ad vitam immortalem refurgant. Nam qui*fufcitauit Yusv Mey nos — veniens przdicauit: qui increduli fuerantaliquando, . uiffe credamus, quibus teneri ipfe non poterat, fed cann. 3 - quibus alij tenebantur; quos illenouerat liberandos., [ Et pauló poft: $1 caufa quaritur, cur voluerit veni- | rcin infernum, ybi dolores illi effent, quibus teneri | omninà L 2. [- tm vifo,cüm bellum gereret aduersis Maxentium; s. ET libro feptimo, capite quadrage(imofeptimo a narrat Conftantinum denuó vidiffe fignum crucis in | cxlo cum eadem infcriptione: In hoc ipfo figno hoftes omnes .— 7 [ vinces :idtg inbello aduersüs Byzantios gefto. | flátinoapparuifle, cá aduersis Scythas bellà gereret. DOM | | | p H TESTIMONIA. [] fiticeritfiliushominisincotdetetre.$ed &Apofto2 — 4. lusait: Afcenditautem,quideft,nisiquia &deícenditEphea. — ininferioraterrx? Hoc & Dauid ineum prophetans, Pfaim.sg. dixit; Et eripuifti animam meam ex inferno inferio- L ri. Refürgens autem tertia die; & Mariz, quz fe prima Ioan.2o. li vidit & adorauit, dicebat: Noli me tangere; nondüm. enim afcendi ad patrem meum: fed vade ad difcipu- los, & dices eis, Afcendo ad patrem meum & patrem veltrum, Siergo Dominuslegem mortuorum ferua- uit, vt fieret primogenitus à mortuis, & commora- tus vfque adtertiam diem ininferiorib us terrz, poft deindé furgés in carne, vt etiam figuras clauorü often. deret difcipulis;fic afcenditad pacrem: quomodó non confundentur, qui dicunt inferos quidem effe hunc mundum qui fit fecundüm nos, interiorem autem hominem 1pforum, derelinquentem hic Corpus, in fuperczleftem afcendere locum ? Cüm enim Do- minus in medio vmbrz mortis abierit, vbi animz mortuorum erant, poft deindé corporaliter refurre- xit, &c. 9. AVGVSTINVS epiftola nonagefimanona ad E Euodium : Et Dominum quidem carne mortifica- Chriftum it tum veniffe in infernum fatis conftat, Neque enim iE P. : contradici poteft vel prophetiz, qua dixit: Quoniam far. non derelinques animam meam in inferno. Quod, ne Pfalma;. aliter quifquam fapere auderet; in A&ibus Apofto- A&ot. 2. lorum idem Petrus exponit: vel eiufdem Petri illis verbis , quibus eum afferit foluiffe inferni dolores, P in quibus impoflibile erat eum teneri, Quis ergóni- DEEP : $i infidelis negauerit fuiffe apud inferos Chriftum? 54t chiiftufti Quód fi mouet aliquem, quemadmodüm accipien- apud infe |] dum fit inferni ab illo folutos dolores. Neque enim &ifl-.— 7 ceeperatin ijs effe tanquàm in vinculis: & (ic eos fol- ü uit, tanquàm fi catenas foluiffet, quibus fueratalliga- tus, facile eft intelligere fic eos folutos,quemadmo- düm folui poffunt laquei venantium né teneant, non Ioan.20. Dolores i * 1m E quiatenuerunt, Poteft & fic, vt cos dolores eum fol. PUR dns SY MB onninó non poterat, quia erat, vt fcriptum eft, inter mortuos liber, in quo princeps & przpofitus mortis non inuenit aliquid quod füpplicio deberetur, hoc failicerquod fcriptum eft : Solutis doloribusinferni, nonin omnibus;fed in quibufdam accipi poteft, quos ille dignos.ipfa liberatione iudicabat. Et de illo qui- XGA dem primo homine patre generis humani, quódeum inferno 1ibe, IDidem foluerit, Ecclefia feré tota confentit : quod ratum credit €àm non inaniter credidiffe credendum eft, vnde- Ecdefa. — eunqué hoc traditum fit, etiam fi canonicarum (cri- pturarum hinc expreffa non proferatur authoritas. )». IDEM in epiftola quinquagefimafeptima ad Dardanum, exponensillud, Hodié mecum eris in Pa- radifo: Non ex his verbisin celo exiftimandus eft ef- Chiftusfe, fe Paradifus, Neque enim ipfo die in cxlo futurus cundàm ani. erat homo Chriftus I ES V S, fed in inferno fecun- ris urb düm animam, in fepulcro autem fecundüm carnem. dümcorpus Et de carne quidem quód eo die in fepulcro fit po- infepulcro, fita, manifeftifümum eft Euangelium. Quód vero il- la anima in infernum defcenderit, Apoftolica doctri- nà przdicgt: quandoquidem B, Petrus ad hanc rem teftimonium de Palmis adhibet, vbi de ipfo przdi- &um effe demonftrat : Quoniam non derelinques animam meam 1n inferno, neque dabis Sanctum tu- um videre corruptionem. Illud de anima di&um eft, quia non ibi eft derelicta, vndé tam cito remea- uit. Iftud decorpore; quodin fepulcro corrumpi ce- leri refürrectione non potuit, Sed in fepulcro Para- difumnullus intelligit. Reftat igitur vt fi fecundüm Pardifusin hominem di&um eft: Hodié mecum etisin Paradif: Q4 Weder in inferno intelligatur effe paradifus, vbi erateo die muruserat, füturus fecundüm humanamanimam Chriftus, H. ET librovige(imo deciuitate Dei, capite deci- e pr: moquinto: $i enim non abfurdé credi videtur, ani- no per chi, O3 etiam fan&tos, qui venturi Chrifti tenuerunt fi. fti defcenfu Qmm, locis quidem à tormentis im piorum remotifii- iberuz, — mis, fed apud inferos fuiffe, donéc eos indé fanguis Chrifti, & ad ea loca defcenfus erueret: profe&ó dein- céps boni fideles effufo illo precio iam redépti, pror- sus inferos nefciunt, donéc etiá receptis corporibus, onarecipiant quz merentur. | 1. ITEMfermonecentefimo trigefimofeptimo de tempore: Nulla neceffitate, fed propria voluntate in Píalm,$7. Aétor.;, Píalm.rs.. Anima Chri. r3; : : ARE fiad inferos , 1 DOn renuit, animam ponendo mortem fuftinuit, defcendit & RUE infepulcro pofüity& comitante fecum anima, ele&osinde 3d inferna defcendit, Per hanc electi; qui quanuls in liberi. — tranquillitati. finu, tamen apud inferni clauftra tene- MD ad Paradifi amcena reducti funt. Quod ante ; paronem dixit, inrefürre&ione (ua Dominus imple- loani, —— ult: Si exaltatus fuero, inquit, à terra, omniatraham ad me. Omnia etenim traxit, qui de cletis fuisapud destGess BE os nullum reliqui, Omnia abítulit, vtiqué ele- snoli-Ga, Neque enim infideles ciuofaue & pro fuis cri- erauit ab in. ... ibus zternis fi :o quoiq P * feris, cundo Upplicijs deditos, ad veniam Do- minus refi urgendo Teparauit: fed illos ex inferni clau- Ofex: ftris rapuit, quos fuos in fide & actibus recognouit. "^ — Vndé re&éetiam per Ofce dicitur. Ero mors tua ó Morfsg, THOI$,ero morfustuus inferne. Id nanque quod occí- SÉ dimus, agimus vtpenitüsnonfit. Ex eg autem quod mordemus, partem abftrahimus, partémque relin- quimus, Quia ergà in electis fuis füditüs occídit mo r- tem, mors mortis extitit, Quia veró ex inferno parte abftulit, & partem reliquit, non occídit funditüs fed momordit infernü.Ait ergó,Ero mors tua ó mors: àcftapertédicat, Quiain electis meis te funditiys peri- mo: Ero morfus tuus inferne, quia füblatis meis, te Minis, PPartetransfigo. Tunc etenim Dominus nofter Iefus nebrarg aj; Diriftus illum tenebrarum & mortis principem col. gauit, 1gauit,legionesillius perturbauit, portarum inferni os e55 ferte. vectes ferreos confregit, omnes iuftos qui originali Pfi]iog, 9^ Peccato adftricti tenebantur, abfoluit, captiuos in l1 bertatem priftinam reuocauit, peccatorum tenebris obczcatos fj plédidaluce perfudit, Eccé au diftis,quód. igno fe fufpendi permifit, clauis corpus fuum perfo.. OLO,. . 139 defenfor nofter vitionis Dominus liberé egiffe defcri.. Palos. bitur;Poftquàm enim exaltatus;id éft;à Iudzis in cru- ce füfpenfus eft, vt hecbreuiter cun&a perftringam, | mox vtfpiritum reddidit, vnita fuz diuinitati anima, Vnita diuini. ad inferorum profunda defcendit, Cumt tenebra- Spe add rum terminum quafi depradator fplendidus ac ter- tim ac(cedir, tibilis attigiffet, afpicientes eum impiz ac tartaricz: legiones, territz ac trementes inquirere cceperunt, di. centes: Quisnam eft ifte terribilis, & niueo fplendore Terror & cotufcus ! Nunquàm nofter taléexcepit tartarus,nun- MR m quàm innoftram cauetnam talem euomuit mundus. "onum Inuafor ifte, non debitor, exactor eft; non peccator: iudicem videmus, non fupplicem: venitiubere, non fuccumbere eripere, non manere, &c, ad longü pul- cherrimé. . LBPMER GE Pe 7. HIERONYMYVS incaputquartumad Ephe- fios: Inferiora terre infernusaccipitur: ad quem Do- gphef.4. minus nofter Saluatórque defcendit, vt fanctorum aom ES E. auimas, qua ibi tenebantur inclufz, fecum ad cxlos Ee Oe victorabducerer, Vndé & poft refurrectionem eius, "Matth.27. plurima corporaiuftorü in fanéta ciuitate vifa funt. Infernus eft Quódautéinfernusininferiori parreterra fit, & Pfal- Ps vei e mta teftatur,dicés: Aperta eft terra, & deuorauit Da- y6.1;. thanj& operuitfüper cógregationé Abyron.Etipfum in Numerorum libro pleniüs explicatur. Alio quoque wum.is. loco legimus: Veniat mors fuper eos, & defcendàt in Pfal.s4. infernum viuentes,: iei i; i14. IDEM in caputdecimumtertium Ofez: Libe- Anima Chri rauitomnes Dominus, & redemit in paffione crucis, & A ce e effufione fanguinis fui: quandoanima eius defcendit pios libera- ininfernum, & caro eius non viditcorruptionem ; & uir. ad ipfam mortem atq; infernum locutus eft: Ero mors Ofee s. tua ó mors. Idcircó enim mortuus fum, vt tu mea morte moriaris. Ero morfus tuus inferne, quiomnes tuis faucibus deuorabas. E 15. MATTHAEI duodecimo : Quoniodó poteft quifquam intrare in domum tortis, & vafa eius diri. pere;nisi priüsalligauerit fortem, & tunc domum il- lius diripiet? 16... AD Hebrzosfecundo: Vt per mortemdeftrue- reteum qui habebat mortisimperirü,id eft, diabolum, & liberaret eos, qui timore mortis per totam yitá ob- noxij erant fetuituti. 17. MARCI decimofexto : Surrexit, non eft híc, , Surgésautem Icfus mané prima fabbati;apparuit pri- mó Mariz Magdalenz &c. 19$. APOCALYPSIS primo capite: AIefu Chri- fto;qui eft teftis fidelis,primogenitus mortuorü. Ibi- dém: Ego füm primus & nouiffimus, & viuus, & fui mortuus, & ecce fum viuens in fecula feculorü, & ha- beo claues mortis & inferni. 7. IOANNIS fecundo: Soluite templum hoc,& intribus diebusexcitabo illud. Ille autem dicebat de templocorporisfüi, —— E 20. AD Coloffenfesprimo: Etipfe eft caput corpo- ris Ecclefiz, qui eft principiü, primogenitus;ex mor- tuis,vtfitinomribus ipfe primatü tenens:quiain ipfo complacuit omné plenitudiné inhabitare: & per eum reconciliare omnia inipfum, pacificás per fanguinem crucis eius;fiue quzin terris,fiuequa in czlis funt, 21. PRIORIS adCorinthiosdecimoquinto:Tra- didienim vobis in primis, quod & accepi: quoniam Chriftus mortuus eft pro peccatis noftris, fecundüm fcripturas:& quia fepultus eft; & quia re(urrexit tertia die, fecundüm fcripturas: & quia vifus eft Cephzs, & poft hoc vndecim.Deindé vifus eft plus quá quingétis fratribs fimul:ex quibus multi manét vfqy adhuc;qui- dam aüt dormiérunt. Deindé vifus eft lacobo,deindé Apoftolis omnibus. Nouiflimé aüt omnium tani ab- ortiuo vifus eft & mihi, Si refurrectio mortuorü non eft, neg; Chriftus refurrexit. Si auté Chriftusnon re- fürrexit, inanis eft ergó prxdicatio noftra, inanis eft & fides veftra. Inuenimurautem & falfi teftes Dei: quo- niam teftimoniü diximus aduersis Deum, quód fufci- C az tauerit £0 D ESRIDE- ET tauerit Chriftum quem non fufcitauit,fi mortuinon refürgunt, Nam fi mortui non refargunt,neque Chri- . 3 ftas refurrexit, Onód fi Chriftus non refurrexit, vana — eft fides veftra: adhucenim eftis in peccatis veftris.Er- gó & qui dormiéruntin Chrifto, periérunt. $i in hac vita tantiim in Chrifto fperátes fumus,miferabiliores ' fumusomnibus hominibus.Nuncautem Chriftus re- furrexit à mortuis primitiz dormientium, quoniam quidem per hominem mors,& per hominem refurre- étiomortuorum. -. 4,B. AD Romanos fexto: Confepulti enim fumus cum illo per baptifraum in mortévt quomodó Chri- . ftus (urrexità mortuis per gloriam Patrisjità &nos in nonitate vitz ambulemus. $i enim complantati fac fumus fimilitudini mortis eius,fimul & refurrectionis 8 erimus. Hoc (cientes, quia vetus homo nofter fimul crucifixus eft,vtdeftruatur corpus p eccati,vt vltrà nó feruiamus peccato. Quienim mortuus eft,iuftificatus eft à peccato. Siautémortui fümuscum Chrifto, cre- dimusquia fimul etiá viuemus cum Chrifto : fcientes quód Chriftus refurgens ex mortuis,iam nó moritur: mors illi vItrànó dominabitur. Quàd enim mortuus eft, peccato mortuus eft femel: quód autem viuit, vi- uit Dco. EX& vos exiftimate, vos mortuos quidéeffe eccato, viuentes autem Deo in Chrifto Iefu Domino noftro. Nonergó regnet peccatum in veftro mortali corpore, vt obediatis concupifcentijs eius.Sed neg; ex- hibcacis membra veftra arma iniquitatis peccato: fi ed exhibete vos Deo, tanquàm ex mortuis viuentes:; & membra veftra arma iuftitix Deo. ^. A D Coloffenfes tertio : Igitur fi confurrexiftis cum Chrifto, quz fürfüm funtquarite, vbi Chriftus eft in dextera Dei fedens : quz fursim funt fapite; non quz fuper terrá. Mortificate ergó membra veftra que funtfüper terram: fornicationem, immunditiam &c. Nuncautem & deponite vos omnia: iram,indignatio- nen mgr bibend ER fermonem de ore veftro. Nolite mentiri inuicém, expoliantes vos vete- sem hominem cum actibus fuis, & induentesnouum ele&i Dei, fan&i & dilecti, vifcera mifericordix &c, AD Philippenfes tertio: Noftraautem conuerfa. tio incxlis eft: vndé etiam Saluatoréexpectamus Do-. minum noftrülefüm Chriftum, qui m btralit cor- pus humilitatis noftrz,configuratum corpori clarita-. tis fux, fecundüm operationem qua etiam pofiit fübij- cere fibi omnia. | 4. AD Epheftos quarto: Deponite vos fecundim priftinam conueríationem veterem hominé, qui cor- rumpitur fecundüm defideria erroris. Renouamint autem fpiritu mentis veftrz, & induitenouum homi- nem,qui fecundüm Deum creatus eft in iuftitia & fan. Gitate veritatis. Propter quod deponentes mendacii, loquimini veritatem &€, Eftoteautem inuicém beni- ni &c., i s. PRIORIS Petri primo: Benedictus Deus & Pa- ter Domini noftri Iefa Chrifti; qui fecundüm miferi- cordiam fuam magná regenerauitnos in fpem viuam per refurrectionem Iefu Chrifti ex mortuis,in hzredi- tatem incorruptibilem & incontaminatam & immar- cefcibilem,conferuatam in calis &c. k 6. PRIORIS ad Corinthios decimoquinto :Sic- utin Adam omnes moriuntur, ità & in Chrifto omnes viuificabuntur, Vnufquifqy autem in fuo ordine, pri- mitiz Chriftus: deind? ij qui funt Chrifti; qui in ad- uentum eius crediderunt. ' 7. POSTERIORIS ad Corinthios quarto: Sci- entes quoniam qui füfcitauit Iefum, & nos cum Iefu fufcitabit. $. PRIORIS ad Theffalonicenfes quarto: $i cre- dimus quód Iefus mortuus eft, & refurrexit: ità & De^ useos qui dormiérüt per Iefum, adducet cum eo.Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos qux viuimus, qui refidui fumus in aduentu Domini, non przueniemus eos qui dormiérunt. Quoniam ipfe: Dominus in iuffu & in voce archangeli, & in tuba Dei defcendet de czlo: & mortui qui in Chrifto funt, refürgent primi. Deindénos qui viuimus, qui relin- quimur, fimul rapiemur cum illis in nubibus ob- eumqui renouatur in agnitionem, fecundüm imagi- ^ uiàm Chrifto in aéra; & fic femper cum Domino eri» nem eius qui creauit illum. Induite vos ergó ficut | mus. XIIII Quid adfert fextus articulus; Afcendit ad clos ? polen cita a Ma A, Abfoluto humanz redemptionis opere, DominumIzs vM oftendit, S irsb abre cols poftquam rediuiuusille fuis apparuiffet, multis; argumentis refurrectio- Heb..b i.Pet.;z.a r.loan,^ . 2 ques 2a loan.10.d nis fuz veritatem confirmáffet, demum quadragefimo diein celum afcen- diffe, vt fecundüm naturam humanam fuper omnia exaltaretur, & vnus ; 15.52 A878 1s: omnium maximeab omnibus celebraretur. " Sedetigitur DominusIzsvs 22. 1. Cor.15.d " " : F A j^ etud Madusa incmlisaddexteram virtutis Det, parem cum Patre poteftatem exercés, gu- b Aug.ib.dcfide fjmb- bernans omnia, diuinad; maieftate refplendens penitüs: quod" eft nimi- cap. 7. rüm ad Patris federe dexteram. B. HeocletaCun sr 1 afcenfioynoftra fideiac Spei certitudo efl,vt quó E. Xu praceffit, proftratis femel hoftibus, ceodém membra etiam; fi capiti c 45s m.$.c2. Ti. . 1 e" i ""-*modo pareant & inhzreantfuo;peruentura cffe maximé confidamus. //a- snoth.z.b loan.is.a d A4. : . x cuidam do^ inquit, parare yobis locum. TESTIMONIA. 1A. PSALMO fexagefimofeptimo: RegnatertX — 5. E T o&auo:Eleuata eft magnificétia tua fuper celos. cantate Deo: píallite Domino ,pfallite Deo,quiafcen- 4. MARCI decimofexto; Et Dominus quidem Ie- ditíuper celum celiad Orientem. Ibidém,Afcédiftiin — fus poftquàm locutus efteis, affumptus eft in cxlum, altum, cepifti captiuitatem, accepifti donainhomini- &federà dextris Dei. bus. Videruntingreffustuos Deus,ingreffus Dei mei, s. IOANNIS tertio: Nemo afcenditin cxlum,ni- regis mei;q ui eft in fancto.Prxuenerüt principes con- si qui defcendit de cxlo, filius hominis qui eft in calo. iun&i p(allentibusin medio iuuencularum tympani- 6. ACTORVM primo: Primum quidem fermo- - firiarum. 2.5 ITEM quadragefimofexto: Afcendit Deusiniu- bilo,Dominus in voce tubz. nem feci de omnibus; Ó Theophile,que ccpit fefus fa- cere & docere, vfq; in diem qua przcipiens Apoftolis per Spirizum fanctum;quos elegit,affumptus eft:qui- bus —ÓÓ— AUOEREWR S PERS SYMBOL oO. : : T bus & prebuit feipfum viuum poft paffionem fuam in multisargumentis, per dies quadraginta appárens eis, & loquens de regno Dei.Et videntibus illis eleua- tus eft & nubes fufcepit eumab oculis eorum. 7. .AD Bphefios quarto: Afcendens in altum, ca- puuam duxit captiuitatem : dedit dona hominibus. Quódautem afcédit, quid eft, nisi quia defcendit pri- mumimn inferiores partes terrx? Qui defcendit,ipfe eft & quiafcédit fupra omnes czlos, vtimpleret omnia. $. , ET capite fecundo : Cüm cffemus mortui pec- catis, conuiuificauitnos in Chrifto, (cuius gratia eftis faluati) & corefufcitauit, & confedere fecit in celefti- busin CHRISTO IESV. 9. ITEM c.capite primo: Sufcitans illumà mortu- 1$, & conftituensad dexteram fuam in cxleftibus fu- praomnem principatam & poteftatem, & virtutem, | & dominationem, & omne nomen quod nominatur n6 folüm in hoc feculo, fed etiam in futuro. Et omnia fabiecit fub pedibus eius: & ipfum dedit caput fupra omnem ecclefiam, quz eft corpus ipfius,plenitudo ei- u$, qui orania in omnibus adimpletur. : 719. AD Coloflfen(es tertio : Igitur fi confurrexiftis cum Chrifto, quz furfum funt quxrite, vbi Chriftus eft in dextera Dei fedens : qux furfum funtfapite,non quz füper terram. . eis. | 1. — AD Hebrzos primo: Sedet ad dexterá maiefta- tis in excelfis,táto melior angelis effectus, quanto dif£- ferentius prz illis nomen hzreditauit,&c. Ad quéau- cem Angelorum dixicaliquando, Sedeà dextris meis? 1j, PRIORIS Perrifecundo: Ad quem accedentes, lapidem viuum, ab hominibus quidem reprobatum, à Deo autem ele&um & honorificatüm. 73. PRIM AE epiftolzIoanris fecüdo : Siquis pec. caueritaduo catum habemus apud patréTefum Chri- ftum iuftum: &ipfeeftpropitiatio pro peccatis no- ftris : non pro noftrisautem tantüm.fed etiam pro to- tius mundi, 14. IOANNIS vigefimo: Vadead fratres meos, & diceis, Afcendo ad patrem meum & patrem veftrü, Deum meum & Deum veftrum. ! . 95. PSALMO centefimo nono: Dixit Dominus Do * : ^ 3 " . . * omino meo, fedeà dextris meis, donéc ponam ini- micos &c, dist plenus Spiritu fan&o,intendens in celum,vi- Ori: : TE ^ : c ME "Kos Iefum ftantem à dextris Dei.Etait, dextris 5, 208 apertos,& filium hominis ftantemà *H5 Virtutis Dei, 77. 17-08 AE vigefim ES ; filius hominis (249 ofecundo: Ex hoc autem erit nu 7/6. ACTORVM feptimo: Cüm aütem Stepha-. 18. PRIORIS ad Corinthios decimoqnto: Opor- tet autem illum regnare, donéc ponat omnes inimi- cos fub pedibus eius. ELA 1. ADEphtefios primo: Sufcitansillàà mortuis, & . conftituensad dexterá fu& in cxleftibus, &c. vtfuprà 20. MATTHAEI vigefimooctauo : Dataeft mihi omnis poteftas inczlo &in terra, 2: 21[.| AVGVSTINVS inlibro de fide & fymbolo, capite feptimo : Credimus, quód fedet ad dexteram Dei Patris: nec ideó tamen, quafi humana forma cir- cüfcriptum effe Deum Patrem,arbitrandü eft, vt de il lo cogitantibus dextrum aut finiftrü latus animo oc- currat: aut id ipfum, quód federe Pater dicitur, flexis poplitibus fieri putandum eft, né illud incidamus fa- crilegium,quo execratur Apoftolus eos,quicommu- taueruntgloriam incorrupubilis Dei, in fimilitudinéRom. r, corrüptibilis hominis. Taleenim fimulacrü Deo ne- faseft Chriftianoin templo collocare: multo magis incordenefarium eft, vbi veréeft cemplü Dei, t1à ter- rena cupiditateatque errore mundetur. Ad dexteram Sedere ad ergo intelligendum eft,di&um effe in fumma beatitu. q-xie: quid dine, vbiiuititia & pax & gaudium eft: ficut ad (ini. ác. ftram hcedi conftituütur,id eft,in miferia, propter in;. Matdezs. quitates & labores atque cruciatus, Sedereergó quód dicitur Deusjnon membrorum pofitionem, ied iudi ciariatn fignificat poteftaté, qua illa maieftas nuni ca- ret, femper digna dignis tribuendo: quanuis in extre- mo iudicio multó manifeffiüis inter homines vnige- niti filij Dei iudicis viuorumatq; mortuorum claritas indubitatafulfurafit. |... | 1.B. AD Hebrzosquinto: Etquidem cüm effet fi- lius Dei, didicitex ijs, quz paffus eft, obedientiam : & confummatus, factus elt omnibus obtemperátubus fi bi,caufa falutis zeternz. i SALRIA 2. AD Romanosoctauo: Ipfe enim Spiritustefti- monium reddit fpirituinoftro, quód fumus filij Dei, Siautem filij, & heredes: hzredes quidem Dei, cohe- redes autem Chrifti: fi camen compatimur, vt & con- glorifiremur. ^: - 3. POSTERIORIS ad Timotheü fecundo: Fi. delis fermo.Nam fi commortui fumus, & couiuemus: fi fuftinebimus,& conregnabimus. 4. IOANNIS decimoquinto: Siquisin me non máferit, mittetur foràs ficut palmes, & arefcec; & col. ligenteum, & inignem mittent, & ardet.Si maníeritis in me, & verba mea in vobis manferint, quodcunque voluéritis petetis, fiet vobis. t 5. ITEM decimoquarto: In domo Patris mei: Sfedensà dextris virtutis Dei. XV Quid credendum exbibet [optimus articulus, Indé venturus et indicaret A. Proponit extremum i ne rursisàfumm bis,& palàm vnicuique red de Maieftatis fux . diesilla viuosadh udicij diem, quando Chriftus in humana car- 9 clo defcendet, actremendum aget iudicem totius or- detfecundüm opera fua. ludicabit * igiturin fe- àd vnum omnes probos ac improbos, fiue quos iudici] ucin carne, vel anteàmortuos offender. * & * d é " : Db. Vndé admonemureo cautiüis rectiusdue nobis viuendum effe, quo ES certius perfuafum habemus,noftras actoncs, " cogitationes; & vitz ratio- ncsomnes ob oculos cunciacernentis & equiffimé iudicantis Dx 1 víque verfari, Etenim zquus & iuftus eft fcrutator* ille cordium & vindex ini- quitat(, ante cuiustribunal manifeflari nosomnes o portet, Vt vnufquifq; prout gefíit fuoin corpore,fiuebonum, fiue malum, ab illo recipiat, Qui nec boni*quicquamin hac vita N " - » peràm fa&a vlla impunéfinet abire, c5 TESTI. máfiones multx funt. Siquo minüs, dixiffem vobis: quia vado parare yobislocum. a EERSC Píal.o6.a Efa..c 6&.d Ioann.j.de Soph.:.c Malac4.ab Iloel.3.ae a Matth.25.c 24.b cd Luc.2:.6 A&or.o.f 1 Theff.4,d 5,3 1.Cor.1$.g z.Theff;.ab 2,Pet. 3.c b Matth.rz.e Sap.r.c Efa.66 f Eccles rz.d ROom.z.C ApOc.20.d Bafil.epift.ad vitginem elapfam. c Hier.tz.b Heb.4.d Gal.6.b r.Theff.4.b Eccles 12.d 2. Cor.s.b Rom.14.b 2 geftum, fuo przmio defraudabit, nec per- auasasà 1245 2 DE FIDE ET : i: TESTIMONIA. 1.A4.. PSALMO nonagefimo fexto: Nubes & calí- goin circuitu eius,iuftitia & iudicium correctio fedis eius. Iguis ante ipfum pracedet, &inflámabit in cir- cuitu inimicoseius. Alluxerunt fulgura eius orbiter- rz, vidit & commota eft terra. Montes ficut ceraflu- xerunt à facie Domini, à facie Domini oninis terra. Annunciatierunt celi iuftitiam eius; & viderüt omnes populi gloriam eius. 2. ESAIAE tertio: Dominusad iudicium veniet cumfenibus populi fui,& principibus eius, Statad iu- dicandum Dominus, & ftat ad iudicandos populos. 4. ET fexagefimofexto : Eccé Dominus in igne ve- niet, & quafi turbo quadrigz eius: redderein indigna- tione furorem fuum, & increpationem fuam in flam- ma ignis: quiainigne Dominus dijudicabit,&in gla- dio fio ad omnem carnem, & multiplicabuntur in- terfe&tià Domino. | 4. IOANNIS quinto: Nequeenim pater iudicat quenquam : fed omneiudicium dedicfilio, vt omnes honorificent filiuin,(icut honorificát patrem.Et pau- ]ó poft: Sicut enim pater habet vitam in femetipío;fic dedir & filio habere vitam in femetipfo:& poteftatem dedit ei etiam iudicium facere, quia filius hominis eft. Nolite mirari hoc,quia venit hora inqua omnes, qui jn monumentis funt,audient vocem filij Dei. $. SOPHONIAE primo:Iuxtà eft dies Domini magnus,iuxtà eft & velox nimis: vox diei Domini amara, tribulabitur ibi fortis. Diesirz dies illa, dies tribulationis &anguftiz, dies calamitatis & miferiz; dies tenebrarum &calíginis, dies nebulz & turbinis, dies tubz & clangoris fuper ciuitates munitas, & fu- . erangulos excelfos. Et tribulabo homines, &ambu- abunt vt czci, quia Domino peccauerunt: & effun- deturfanguiseorum ficut humus, & corpora eorum - ficut ftercora: fed & argentum eorum, &aurü eorum non potcrit liberare eos in dieirz Domini : inigne ze- lieius deuorabitur omnis terra, quia confummatio- nem cum feftinatione faciet cü&is habitantibus terra. 6. MALACHIAE quarto: Eccóenim dies veni- et füccenfa, quati camínus : & erunt omnes fuperbi & omnes facientes impietatem, ftipula: &inflammabit eos dies veniens, dicit Dominusexercituum, qua non derelinquet eis radicem & germen. Etorietur vobis timentibus nomen meum fol iuftitiz, & fanitas in - pennis eius: &egrediemini, & falietis ficut vituli de armento, Et calcabitis impios cüm fuerint cinis fub planta pedum veftrorum, in diequa ego facio, dicit Dominus exercituum. Mementote legis Moyfi ferui mei, quam mádaui eiin Horeb ad omnem Ifrael prg- cepta & iudicia, Eccéego mittam vobis Eliam Pro- phetam,antequàm veniat dies Domini magnus & hor ribilis,& conuertetcor patrumad filios, & cor filio- rum adpatres eorum, né forté veniam & percutiam terram anathemate. ^ . IOELIS tertio: Eccéin diebus illis & intem- poreillo, cüm conuertero captiuitatemTuda & Hie- rufalem, congregabo omnes gentes, & deducam eas in vallem Iofaphat: & difceprabo cum eis ibi fuper populo meo & hzreditate mea Ifrael; quos difperfe- runtinnationibus,& terram meam diuiferüt, Et pau- lo poft: Confurgant & afcendant Gentes in vallem Io- faphat: quia ibifedebo, vt iudicem omnes gentesin circuitu. | 8$. MATTHAEI vigefimoquinto: Cüm auté ve- neritfilius hominis in maieftate fua; & omnes angeli cum eo, tunc fedebit fuper fedem maieftatis fux, & congregabunturante eum omnes gentes, &fe arabit eos ab inuicem, ficut paftor fegregat ottes ab hoedis: & ftatuet oues quidem à dextris fuis, hoedos autem à finiftris.Tunc dicet rex hisquià dextris eiuserüt, Ve- nite benedicti patris mei &c. 9. ET vigefimoquarto: Et multi pfeudoprophe- tz furgent &c. Et predicabitur hoc euangelium regni in vniuerfo orbe,in teftimonium omnibus gentibus: & tunc veniet confummatio.Surgent pfeudochrifti,& pfeudoprophetz, & dabunt figna magna & prodigia; id vt inerrorem inducantur(li fieri poteft) etiam ele- &i. Eccé przdixi vobis. Siergó dixerint vobis, Eccé in. deferto eft : nolite exire. eccé in penetralibus,noli- te credere, Sicut enim fulgur exitab Oriente, & páret vfque in Occidentem : ità erit & aduentus filij homi- nis.Vbicunqué fuerit corpus, illic congregabuntur & aquilz. Statim autem poft tribulationem dierum il- lorum folobfcurabitur,& luna non dabit lumen fuu, & ftella cadent de cxlo, & virtutes celorum commo- uebuntur, & tunc parebit fignum filij hominis in cx- lo:& tunc plangent omnes tribus terr; & videbuntfi- lium hominis venientem in nubibus czli cum virtu- te multa & maieftate.Et mittetangclosfuos cum tuba .& voce magna: & congregabunt electos eius à qua- tuor ventis, à fummis cxlorum vft ad terminos eo- rum.Dedieautemilla &horanemo fcit, neque ange- li zlorum,nisi folus pater. Sicutautéin diebus Noé ità erit& aduentus filij hominis. ficut enim erant in diebusante diluuium comedétes & bibentes, nuben- tes &nuptui tradentes, vfquead eum diem, quo in- trauit Noé in arcam, &non cognouerunt donéc venit diluuium, & tulitomnes : ità erit & aduentus filijho- minisj&c. 3 ;19. LVCAE vigefimoprimo: Eterunt figna infole & luna & fellis : & in terris preffura gétium pre con- fufione fonitus maris & fluctuum, arefcentibus ho- minibus prz timore & expectatione, qux fuperueniét vniuerfo orbi.nam virtutes calorum mouebuntur:& tunc videbunt filium hominis veniétem in nube cum poteftate magna & maieftate. Amen dico vobis, quia non przteribit generatio hzc, donéc omnia fiant, Ca- lum &terra tranfibuht, verbaautem mea non traní- ibunt. Attendite autem vobis,né forté grauentur cor- da veftrain crapula & ebrietate, & curis huius yita: & füperueniat in vos repentina dies illa, Tanquàm la- gueus enim fuperueniet in omnes; qui fedent fuper aciem omnis terrz, Vigilate itáque omni tempore orantes, vt digni habeamini fugere ifta omnia,qug fu- tura funt,& ftareante filium hominis. 5. ACTORVM decimo: Etprxcepit nobis prz. dicare populo & teltificari, quia ipfe eft,qui conftitu- tuseftà Deoiudex viuorum & mortuorum. 1. PRIORIS ad Theffalonicenfes quarto: Nos qui viuimus, qui refidui fumus in aduentu Domini, non przueniemus eos quidormiérunt. Quoniam ipfe Dominus in iuffu &in voce Archangeli & in tuba Dei defcendet de cxlo: & mortui quiin Chrifto funt, re- fürgent primi. Deindé nos qui viuimus, qui relin- quimur, fimul rapiemur cum illisin nubibus obui- àm Chrifto in aéra, & fic femper cum Domino eri- mus, Itaqueconfolamini inuicém in verbis iftis. 9. ET capite quinto: Dies Dominificut fur in no- &e,ità veniet, Cüm enim dixerint, Pax^& fecuritas, tunc repentinus eis füperueniet interitus, ficut dolor in vtero habenti,& non effugient. Vos autem fratres, non eftis in tenebris,vt vos diesilla táquàm fur com- prahendat. 14. PRIORISad Corinthios decimoquinto: Ec- cé myfterium vobis dico. Omnes quidé refurgemus, fed non omnes immutabimur. In momento, in ictu oculi, innouiflima tuba (canet enim tuba) & mortui refurgentincorrupti,& nos immmutabimur. 5. POSTERIORIS ad Theffalonicenfes fecun- do:N6 citó moueamini à veftro fenfu,neq; terreamini, neg per fpiritü,neg) per fermoné, neq per epiftolà tá. quá per nosmiffam,quafi inftet dies Dii, Né quis vos feducat vllo modo, quoniánisi venerit difceilio pri- müm, & reuclatus fuerit homo peccati, filius perditi- onis, SYMBOLO?, oni&/gaduerfatur, & extollitur füpráomne quod di- citut' Deus, autquod colitur, ità vt in téplo Dei fede- . 'atjoftendens fe tanájfit Deus. Ettuncreuelabiturille aniquus, quem Dfis efus interficiet fpiritu oris fui, & deftruet illuftratione aduétus fui eü,cuius eft aduécus: fecüdüm o perationé Satanx in omni virtute, & fignis & prodigijs médacibus, & in omn feductioneiniqui- | tatis ijs qui pereunt,có quód charitatem veritatis non receperüt; vt falui fierent. Ideó mittet illis Deus ope- | Fationéerroris, vt credát mendacio: vtiudicentur oé&s quinó crediderüt veritati, fed cófenferunt iniquitati. 16. POSTERIORIS Petritertio: Hoc primüm Ícientes, quód venient in nouiffimis diebus in dece- . ptioneillufores, iuxta proprias cócupifcentiasambu- lantes, dicentes: Vbi eft promiflio aut aduentus eius? Exquo enim patres dormiérunt, omnia fic perfeucrát ab initio creaturz.Latet enim eos hoc volentes, quàd cxli erant priüs,& terra,deaqua &peraquam, confi- ftens Dei verbo : per quz, illetunc mundus aqua in- undatus perijt.Cali autem quinunc funt, & terra, eo- dem verbo repofiti funt, igni referuati in diem iudicij . & perditionis impiorum hominam. Vnum vero hoc non lateat vos, charifiimi, quia vnusdiesapud Domi. num ficut milleanni,& milleanni ficu: dies vnus. Nó tardat Dominus promiftionem füam ficut quidá ex- iftimant: fed patienter- agit proptér vos, nolens ali- quos perire, fed omnesad peenitentiam reuerti. Adue-- nietautem dies Domini vt furjin quo cxli mágno im- petu tranfient, elementa veró calore foluentur: terra autem & qua in ipfa fünt opera, exurentur. Cüm igi tur hzcomnia diffoluenda fint: quales oportet vos ef- fein fan&is conuerfationibus & pietatibus, expe&an- tes & properátes inaduentum diei Domini, perquem cxliardentes foluentur, & elementa ignis ardore ta- bef; cent? Nouos vero cxlos & nouam terrá fecundüm. promiffa ipfius expectamus,in quibüs'iuftitia habitat. 1-B. MATTH AEI duodecimo : Dico aütem vo- 15, quoniam omne verbum ociofum quod locuti fi. erint homines;reddent rationem de eo in die iudicij. Ex verbis enim tuis iuftificaberis & cx verbis tuis con- demnaberis. raisons | T. OSSAPIENTEAE primo:Propterhocqui loqui- tur iniqua, non poteftlatére, nec prateriet illum cor- Tipiens iudicium. In cogitationibus enim impij inter. Togatio erit: (ermonuniautem illius auditio ad De- "1 veniet, ad correptionem iniquitatum illius. Serz 5fcurus in vacuum non ibit. 3. ESAIAE rum &cogic. : omnib COBitationes corum venio yt congregem cum * gentibus & linguis: & venient, & videbunt gloriam meam, : ^ 4. ECCLES TAST AE duodecimo: Cunda que fiunt; adducet Deus iniudicium pro omni errato, fi- ucbonum, fiue malum fig. | 5. AD Romanos fecundo; Cüm enim gentes quz legem non habentnaturaliter c4 que legis funt faciüt: eiufmodi legem non habentes, ipf AT PETTNS léeéuui oftenduntopus lcgis fcriptumin cordibus füis sis monium reddéte illis confcientia ipforum, & iugi [e nuicem cogitationum accufantium aut etiam defen- | : fexagefimofexto: Ego autem opera eo- - VI Victus dentium, in die càóm iudicabit Deus occulti hotminü, 6. APOCALYPSIS vigefimo: Et vidi thronü magnum candidum, & fedentem füper eum, à cuius confpectu fugit terra & celum, & locus nó eft inuen- tus eis, Et vidi mortuos magnos & pufillos ftantesin - confpectu throni, & libri aperti funt: & alius liber apertus eft, qui eft vita: & iudicati funt mortui ex his quz fcripta erantin libris fecundüm opera ipforü. Ec dedit maremortuos qui ineo erant, & mors &infer- nus dederunt mortuos fuos qui inipfis erant: &iudi- catum eft de fingulis fecundüm opera ipforum. Et iri- fernus & mors mifli funt in ftagnü ignis.Hzceft mors fecunda.& qui non eft inuentus in libro vitz fcriptus, miffuseftinftagnum ignis. —— 7. BASILIVS Magnusin Epiftola ad virginécla- pfam: Reuocain memoriam diuinam Danielis vifio- nem: Fluuius ignis decurrebatante ipfum,mille mil- lia miniftrabant ipfi) centena millia adftabantip(i, iu- dicijlocum cóftituit,& libriaperti funt. Bona, mala, manifefta, occulta, res,verba, cogitatus, omnia acer- uarim, vt ab omnibus angelis ac hominibus exaudiri poflint, manifefté reuelabuntur. Ad hzc quales necef- sé eft effe eos qui malé vixerunt? j "x 8$. IEREMIAE decimofeptimo: Prauum eft cor hominis & infcrutabile:quis cognofcetillud?Ego Do- minus fcrutans cor & probans renes: qui do vnicuiq iuxta viam fuam, & iuxta fructü adinuentionüfuarü., 9. AD Hebrzosquarto: Viuuseft fermo Dei & ef- ficax, & penetrabilior omni gladio ancipiti: & per- tingens víqj ad diuifioné animz ac fpiritus, cópagum quog ac medullarum, &difcretor cogitationum & intentionum cordis.Etnoneft vlla creatura inuifibi- lisin confpectueius: omniaauténuda & aperta funt oculis eius. died ; ; ;0. AD Galatasféxto:Vnufquifque onus füum por- tabit.Quz feminauerit homo, hzc & metet, Quoniá qui feminat in carnefua, de carne & metet corrupti- onem :quiautem feminacin fpiritu, de fpiritu metet vitamzternam. Bonumautem facientes non deficia. mus: tempore enim fuo metemusnon deficientes, ' n. PRIORIS adTheffalonicéfes quarto: Né quis fupergrediatur,neque circunueniatin negocio fratré fuum,quoniam vindex eft Dominus de his omnibus. i. ECCLESIASTAE duodecimo: Cunétá quz fiunt &c. vtfuprà. diia 5. POSTERIORIS ad Corinthios quinto: Omnes nos manifeftari oportetante tribunal Chrifti, vt referat vnufquifqy propria corporis, proutgeffit, fiue bonum,(iue malum. | à ve 14. ADRomanosdecimoquarto : Omnesftabimus ante tribunal Chrifti, & vnufquifquenoftrüm pro fe rationem reddet Deo. 15. MATTHAEIdecimo: Quirecipitpróphetam in nomine prophetz mercedem propheta accipiet: & qui recipit iuftum in nomine iufti, mercedem iufti ac- cipiet.Ec quicung; potum dederit vni ex minimis iftis calicéaquz frigidz,tantüm innomine difcipuli: amen dico vobis,non perdet mercedem fuam. i: 16. IOB vigefimoquarto: Deus inultumabire non patitur, : ] « 1 2n.7. — .. Üue fumma est aPticilorum de fecunda in Deitateperfona? A. Harcfumma eft, Chriftum verum Deum & hominem efle, qui mirificum 1.6 Redemptionis humane opus fit agereffusatque perfecerit; vtidem fit ipfe nobis ES ET Via; Veritas & Vitajperquem vnum;cüm perijffemus omnes, faluati & liberati, 259 ** Deoque Patri reconciliati fumus, : Acci b. DecuiusquidemR edemptionisbencficioac vero vfuità fcriptum eft:* appa: Unt od iteratia Dei Saluatoris noftri omnibus bominibus, erudiens nos, yt abnegantes impietatem G fecus | $e DE FIDE ET ! - e fecularia defideria, fobri, e iu[Lés t pié vias in boc feculo, expe&lantes beatam Jpem eg aduentum glorie magni Dei «7 Saluatoris noslri lefu Chrifli : qui dedit Jemetipfum. pro —. mobis,vt nos redimeret abomni iniquitate, cz mundaret fibi populum acceptabilem, [ecfatorem s phe. bonorum operit. SiC Apoftolus Paulus. Et * alibi: Zpfrus ( Der) fumus facturaycreati in Chri- ascosse flo IESE inoperibus bonis, que preparauit Deusyvt millis ambulemus. Atq; iterüm, * Pro —"omnibusmortuus et Chriftus, inquit vt 7 qui viuuntyam non fibi yiuant; Jed ei qui proipfis mortuus evi, «7 vefurrexit. ; : C. Quarécauendusillorum efterror maximé,qui Chriftá non integréjfed veluti Rod" mutilatum confitentur, dum folüm * Mediatorem illum & Redemptorem cui fi- 125555 damusagnofcunt: nec fimul recipiunt cum &legiflatorem, cuiusiuffis obtem- 1354 peremus, & virtutum exemplar omnium;quodimitemur, & iuftum iudicem, qui 1.loan.2.b. poc debitum cuiufque *operi premium aut fupplicium certó rependat. Rom. 2.b s TESTIMONIA. $ymb.Cóftantinop. & Có- cil.Florentin. Gene.r.a Píal.103.d 1. A. IOANNIS primo: In principio erat verbü, & verbum eratapud Deum, & Deus erat verbum. Et verbum caro factum eft, & habitauitin nobis.Etpau- ló poft: Et ego vidi, & tefimonium perhibui;quia hic eftfillus Dei, 2$. PRIMAE epiftolz Ioannis quinto capite: Sci- mus quoniam filius Dei venit: & dedit nobis fenfum, vt cognofcamus verum Deum, & fimusin vero filio eius. HiceftverusDeus,&vitaxterna. | ^. ». AD Ephefios primo: Gratificauit nos in dilecto filio fao :inquo habemus redemptionem per fangui- nem eius (remiflionem peccatorum) fecundüm diui- tias gratiz eius. 4. IOANNIS decimoquarto: Ego;fum Via, Veri- ras,& Vita: nemo venitad patrem nisiperme. . $. AD Romanos quinto: Vt quid enim Chriftus, cim adhuc infirmi effemus, fecüdüm tempus pro im- pijs mortuus eft? Vix enim pro iufto quis moritur: nà probono forfitan quis audeat mori, Cómendatauté charitatem fuam Deus in nobis: quoniam cim adhuc peccatores effemus, Chriftus pro nobis mortuus eft. Multo igitur magis nunc iuftificati in fanguine ipfius, faluierimusabiraper ipfum. Si enim cüm inimici ef- femus,recóciliati fumus D E O per mortem filij eius: multo magis reconciliati, falui erimus in vita ipfius. 6. APOCALYPSIS primo: Quidilexit nos, & fauit nos à peccatisnoftris in fanguine fuo. 7. PRIORIS adTimotheum fecundo: Vnus De- us, vnus & mediator Dei & homini homo Chriftus JESV S, qui dedit redemptionem femetipfum pro omnibus. $. AD Romanos tertio: Tuftificati gratis per gra- tiam ipfias, perredemptionem qua eft in Chrifto Ie- fu: quem propofuit Deus propitiatorent per fidem in fanguine ipfius, ad oftenfionem iuftitiz fuo, propter remiífionem przcedentiumdeliorum. |... 1B. ADTitum fecundo: Apparuitgratia Dei Sal- uatoris&c. vtin textu. 2. AD Ephefiosfecundo: Ipfius enim fumus factu- ra &c. vtin tex. 3. POSTERIORIS ad Corinthios quinto: Pro omnibusmortuus eft Chriftus &c.vtin tex. »,4C. PRIORIS ad Timotheum fecundo: Vnus Deus &c. vt füprà hac eadem quxftione A.teftimo. feptimo. 2. AD Romanos tertio, vt fup. Ibidém teftimon, octauo. ; 4. ESAIAE trige(imotertio: Dominus iudex no- fter, Dominus legifer nofter, Dominus rex nofter: ipfe faluabit nos. 4. lACOBiIquarto: Vnuseftlegislator & iudex, qui poteft perdere & liberare. s. IOANNIS decimotertio: Exemplum dedi vo- bis, vequemadmodüm ego feci vobis, ità & vos fa- ciatis. Ibidém: Mandatum nouum do vobis, vt dili- gatis inuicém ficut dilexi vos, vt & vos diligatis inui- cém. 6. PRIMAEZIoannis fecundo : Qui dicit fe inipfo manere, debetficutilleambulauit, &ipfe ambulare. Chariffimi,non mandatum nouum fcribo vobis, fed mandatum vetus quod habuiftisab initio. 7. PRIORIS Petrifecundo:Quz eft enim gloria, fi peccantes, &colaphizati fuffertis? Sed fi benéffaci- entes, patienter fuftinctis : hzc eft gratia apud Deum. In hoc enim vocati eftis, quia & Chriftus paffus eft pro nobis, vobis relinquens exemplum, vt fequami- ni veftigia eius: qui peccata noftra ipfe pertulit in corpore fuo fuperlignum: vt peccatis mortui, iufti- tix viuamus. . $, POSTERIORIS ád Timotheum quarto:Bo- num certamen certaui, curfum confummaui, fidem feruaui: Inreliquo repofita eft mihi corona iuftitiz, quá reddet mihi Dominus in illadie iuftus iudex: non folüm autem mihi, fed &3jsqui diligunt aduentum eius. 9. AD Romanos fccundo:Secundüm duritiam tu- am & impoenitens cor,thefaurizas tibiiram in dieire & reuelationis iufti iudicij Dei; qui reddet vnicuique fecundüni opera eius:Ijs quidem qui fecundiim pati- entiam boni operis, gloriam &honorem & incorru- ptionem querunt, vitam zternam: 1j$ autem qui funt ex contentione, & qui nó acquiefcunt veritáti, credüut autem iniquitati, ira & indignatio: Tribulatio &an- guítia inomnemanimam hominisoperantis malum, ludzi primüm & Grzci: Gloria autem & honor & pax omni operanti bonum, Iudzo primüm & Grzco. XVII Quid docetotlauus articulus, Credo in Spiritum an&lum ? A. Subiunegit tertiam in Deitate perfonam, Spiritum fanum: qui ex Job 24b Matth.zs.d Joan.1.€ 14.b d 16.c PatrefilioQue proceden s,verus,vtrique cozternus,cozqualis,confubftan- urbRonilé tialis Deus exiftit, & eadem fide parique cultu & honore colendus eft, ylsoc Hana Gals B. HicilleParacletus & Do&or veritatis,qui corda credentium gratia fua | fuisque 4 | | reium tit in Py tte ORE ES S PP RECORD UR | $Y MOL O. | | 2 füisQue donisilluftrat, purificat, fan&ificat, & in omni fanditate confirmat. Hic 5 eft? pignus hereditatis noftre, qui adiuuatinfirmitatem noftram; & fingulis pro- à Eph ut vult ,varias donationes fuas diftribuit impertitque. | 1.Cor-ra,b ENG MEL TESTIMONIA , j. A. $YMBOLVM Concilij Conftantinopolita- cepiftis fpiritum feruitutis iterümin timore, fed ac- ni, quod eft fecundum generale: Credimus in Spiritü fanctum, Dominü & viuificatorem, ex Patre proce- dentem, cum Patre & Eilio adorandum & congloriti- candüm:quilocutuseftper Prophétas: 2. CONCILIVM Eloreritinü in literis vnionis: Definimus vt hzc fidei veritàsab omnibus Chriftia- nis credatur & fufcipiatur:ficqj omnes profiteantur, quia Spiritus fan&us ex Patre & Filio zternaliter eft, & effentiam fuam, fuumq effe fubfiftens habet. ex Pa- tre fimul & Filio, & ex vtroquezternaliter, tanquàm ab vno principio & vnica fpiratione procedit: Defi- nimusinfupér explicationem verborum illorum, EI- L10O'Q Y E,veritatis declarande gratia & imminente tunc necefficate, licité ac rationabiliter Symbolo fuit feappofitàm, 3. GENESIS primo Terra autem erat inanis & vacua, & tenebrz erant fuper faciem abyfíi, & fpiritus Dominiferebaturfüperaquas. ' f 4. PSALMO centefimotertio: Emittes fpiritum tuum,& creabuntur: & renouàábis faciem terra. & IOB vigefimoquarto: Ipfi fuerunt rebelles lumi- ni, nefciérunt vias eius. 6. MATTH ELI vigefimoóo&auo: Baptizantes iri nomine Patris, & Filij; & Spiritus (an&i. . JOANNIS primo: Vidi fpiritum defcendenté quaft columbam de cxlo, & máfit (aper eum.Ibidém: ^ . Hiceftqui baptizatin fpiritu fan&o. $. ET decimoquarto : Egorogabo Patrem, &aliü paracletum dabit vobis, vt maneat vobifcum in eter. num;fpiritum veritatis,quem mundus non poteítac- cepiftis fpiritum adoptionis filiorum, inquo clama- mus,Abba Pater; Ipfe enim fpiritus teftimonium red- dit fpirituinoftro, quód fumus filij Dei, ia. POSTERIORISá4d Corinthios tertio : Do- minusautem fpiritus eft: vbi autem fpiritus Domini, ibi libertas. ; : ij. PRLORIS ad Corinthios fexto: An nefcitis, quoniàm membra veftra templum funt fpiritus fan- &iquiin vobis eft, quem habetis à Deo, & non eftis vefuri? ds | i4. ET capite tertio: Nefciris quia templum Dei eftis,& fpiritus Dei habitat in vobis? 5i quis auté tern- plum Dei violauerit, difperdecillum. Deus. Templü enim Dei fan&ctum eft : quod efüis vos. 2 5. PSALMO quinquagefimo: Cor mundü crea in me Deus, & fpiritum re&tuminnouain vifceribus meis. Né proijcias meà facie tua, & fpiritum fan&tum tuum néauferasà me. Redde mihilztitiam falutaris tui, & fpiritu principali confirmá me. 16. ESAIAE vndecimo: Egredietur virga de ra- diceleffe, & flosderadice eius afcendet. Et requiefoet fuper eum Spiritus Domitii, Spiritus fapientiz &in-- tellectus,Spiritus confilij & fortitudinis, Spiritus íci- eitis & pietatis. Et replebit eü Spiritus timoris Di. 17. AD Galatasquinto: Fructus autem Spiritus eft charitas,gaudium,pax,patientia, benignitas, bonitas, longanimitas;manfuetudo, fides, modeftia, continen- tia,caflitas, |. yes pne 1$. AD Romanos quinto: Charitas Dei diffufa eft in cordibus noftris per Spiritum fanctum, qui datus cipere, Apud vosmanebit, &invobiserit.Et paucis eftnobis.. | i interpofitis, Paracletusautem fpiritusfanctus, quem. 3.B. AD Ephefios primo: In Chrifto credentesfi- ; mittet Pater imnomine meo, illevos docebit omnia, gnatieftis Spiritu promiflionis fancto, qui eft pignus ; &függeretvobisomnia,quacunquedixerovobis. ^ — hzrediratisnoftrz, inredemptionem acquifitionis, in : . 9. ITEMdecimofexto:Sinonabiero,paracletusnoó laudem glorixipfius. | : zs : veniet ad vos: Et cüm veneritille, arguezmüdum de 2. AD RomanosoGauo: Similiterautem &fpiri- ] Peccato, & deiuftitia, & deiudicio. Cüm veneritfpi. tus adiuuat agnicénd noftram. | | j ves veritatis, docebit vosomnem veritatem,&que 3. PRIORIS ad Corinthios duodecimo: Nemo ; iura fünrannunciabit vobis. Ille meclarificabit, poteftdicere, Dominus IE S V S, nisi in Spiritu fan- i is demeo accipiet, &annunciabit vobis. &o. Diuifiones veró gratiarum funt,idem autem fpi- ! Tof EE loannis quinto: Tres funtquitefti- — ritus. Et diuifiones miniftrationum funt,idem autem : Buses in celo: Pater, Verbum, & Spiritus fan- Dominus. Et diuifiones operationum funt, idem ve- « , € tres vnum funt, | ró Deus; quioperatur omniainomnibus. Vnicuique 11. AD Roman E , Aomanosoétauo: Vosautemin carnenon autem datur manifeftatio fpiritus ad vtilitatem. Alij : eftis;fed in fpiritu : Acts a. ;fitamenfpiritusDeihabitatinvo- quidem per fpiritum datur fermo fapientiz, alij au- ET bis.Si quisautem fpiritum Chrifti non habet,hicnó tem fermo fcientix fecundüm eundem fpiritum:alte- . E eft eius. Quod fi fpir itus eius, qui füfcitauit lefum à — ri fidesin eodem fpiritu:alij gratia fanitatum,in vno mortuis, habitat in Vobis: qui füfcitauit Iefum Chri- fpirita : alij operatio virtutum,alij prophetia;aljj dif- ftum à mortuis, viuificabit & moril;a corpora ve- cretiofpirituum, alij genera linguarum;alij interpre- ftra propter inhabitátem fpiritum eius in vobis.Qui- tatio fermonü. Hzc autem omniaoperatur vnus atqj cung fpiritu Deiaguntur,jjfuntfilij Dei NGenimac. idem fi piritus,diuidens fingulis prout yult. ue | XVIII | Vet | Quid addit articulus nonus, Credo. Ecclefiam fanClam Catholicam? A. Oftendit Ecclefiamjid eft; cunctorum Chrifti Biden vifibi- à Matth.s.b Efa.6o.a c & 2.a Pf21.1$.a Ang.tra&t.r.in epift.Ioan. i : i v Toi SEE ce & de vnita. eccle. cap.r4.& in Pfal. lem congregationem, pro qua Dci filius hominis natura fufceptay je Gee acci cuncta & fecit, & pertulit. E... Ei "ts pO CAPEEPR. y , b Ioánar.g ro.C | rj.b Cant.6.c B. Eamque docet primum, vnam effe & confentientem 1n fide 1. Cot.1.b i2.b d Ephe.4.a Cypr.de f d / d : D or , RUN fimp.pralat, Iren.lib.r. cap.3- Hier. eique doctrina, & adminiftratione Sacramentorum, quzque fub ad Azemci: epit. chnthemis x ^ dr, Corinth. Vno capite fuo Chrifto, vnóque Vices eius 1n tetris ge ente * Pontifi- € Cypr.de fimp. & Epift. 55. & 69. - : s . : ^ Iren.lib.3.ca.3. Hier.ad Damaf.epi. ce Maximo regitur, ac ip vnitate conferuatur. $7.8 si Leo epift 9-ad Vien. ine i d Ephe.5.e Cant.4 b 1.Pet.z. b Atu- C. Deindéhanc fan&am effe pradicat, quiaper Spiritum fan &um $24 in ench. c. e cio aloe | | D à Chri Bernar.fer.3ánvigil, nat. Greg. 1i?» Arr 55 .Inor. c. 6. Iren. lib.s. cap.49o. " | &3p.7. Iacianisepit t mines, qui modo in Chrifti &de acdo&trina conueniunt, vno quaft ma- | concludat ac faluet. | Quartó efle in eadem Ecclefiafantorum communionem, vt qui Ecclefia, veluti domo Dei familiaque verfantur, iocietatem quandam inter fe & vnionem feruent indiuiduam, bra, mutuis officijs, meritis & orationibus fe inuicém 1uuent. | hoseft vnitas fidei, do&rina confentiens, conformis vfus Sacramentoró: 39. Aug. con.Donz-: qui] etiam, * qualefcunque demüm quorundam errores aut diffenfiones incidant, foliciti. funt * feruare vnitatem Spiritus in vinculo pacis, In ^ 4.Cor.s.c 1r.loan.rb — Rom.rz.b 1.Cor.i2.b Auguft.tract, 32. 1n Ioan. 26 e A&or.ib Gen.z2.d ECCLESIAM. ESSE VISIBILEM. iChrifto vfqué fan&ificatur, vt fandi homines,& fan&elegesnunquàm in illa defint. Nec vllus extra huius confortium; fan titatis particeps effe poteft. | veu aeer P. "Tertióeffe "Catholicam, idelt;rniueralem, adeb, vt per orbem lon- o. .Cont.epif.fund. s Tei F 1 ü 170.& 166.Cont.cpif.fun ge lateque diffufa, omnesomniurnmi temporum» locorum ac nationu ho- cap-4. lib.de vera religióe | Sympron. vincent Lain IIl ;eron.cont.Lucif. Beda, AR Bieron.con Loc "terno finu excipiat - in6.cap. Cant. f Eph.4.cd pfal.us.h Coloff.1.b £g Eufeb.eccl.hift.lib.7.ca. & epift.ig. Item de vera rc- . lig.cap.6. F2 , Ca. 12- &inPfafss.conciz. 7. tem cpift.204- Cyp.epitt. tici p eS, xEphe.4.a / 3 E. philip..i |... qua quidem communionenon modó fan&i Ecclefiz militantis in terra : Aug detemp. feast: pereerinantes, verüm etiam beati omnes Ecclefix cum Chrifto in ^ czlis cap.jInEnch.capsó: —— ELS : ^ . ' . : ; 1 : aus liso deciuicpe?, felicillimétriumphantis, acinfuper porum animas que ex hac vita egref- cap.9. Greg. cap E 39- k Gen,7.d r.Pet.3.d Efa. -6c.b Aüguft.epi.so.& 152. Itém de vnit. eccl. ca.4. & 4 16. Fulgen.defidead Pet F'3rY] qui ca.37.38.8& 19.Pacian.epift. ^, 2.ad Sympro. Iren. lib.4.c. C19 43. Gtegot.14.mor.cap.a- ? comprehenduntur. « — - fin & ficuti vnius corporis mem- Apud lib-4.dialog, "rr * "n a | a »diios. e nondüm tamen illam beatorum felicitatem funt confecute, fimul E, Extra hanc Saidorum communionem (ficut extra *No&arcam)cer- dem exitium, nullaveró falusmortalibus: non Iudzis aut Brhni- qui fidem Ecclefie nunquàm receperunt: non hzreticis,qui rece- Ot ho.nin p.a Eph- ptarn deferuérunt vel corruperunt: non fchifmaticis, qui pacem & vni- Conc.Later. can.1. r.Ioan. 2.c loan.é.g 5.c lIudzctatem l] r.Corsa Ecclefie. reliquerunt: Num.1z.d Matth.is.b 2.loàn.cd ' 2. Thef. ;3.bd Cypt.e ift.62. Augu. lib.1. contra aduerf. leg. & pro- phercap47. | à poftremó neque ' excommunicatis , qui rab. qualibet alia graui decaufa id meruerunt, vt ab Ecclefiz corpore ceu per- niciofa quedam membra prefcinderentur ac ufmodi omnes, quoniamad Ecclefiam eiusquefanam communionem fepararentur, Atque 1fti- m Aug.ferm.187.de temp- f) of) pertinent, Diuinz gratiz "^ & falutis xternz non poflunt effe par- | o lib. 4.de Symb.ad cate- ni o f chu. cap.1o- re matrerm. iru NE » N ; 417 Fase 4 . ex ue. | nisi Ecclefiz, 3 qua fuo illi vitio funt femel auulfi, primum re- 1 De fimplie. prslatori- con cilientur atque reftituantur, Certa eft enim ^ Cypriani & Augufti- egula : INon habebit Deum patrem, qui Ecclefiam noluerit habe- TES TIMONIA. "us i m : ECCLE. LÀ. M AT T H AE I quinto: Vos eftis lux mundi. sIAM ES- Non porcít ciuitasabfcondi fupra móotem pofita: neq SE VISI- BILEM accendunt lucernam, & ponunt eam TUB HO fed fuper candelabrum, vtluceat omnibus qui in domo (ant. Sicluceat lux veftra coram hominibus, vt vide- ant opera veftra bona, & glorificent Patrem veftrum quiin czlis eft. AE 23 Y 2. ESAIAE fexagefimo: Surge, illuminare Hieru- falem,quia vegit lumen tuum, & gloria Domini fuper | te orrá eft. Quia eccé renebrz operient terram, & cali- go populos: fuper teautem orietur Dominus, & glo- riaeiusin te videbitur.Et ambulabunt gentes in lumi "netuo,& regesin fplendore ortus tui, &c. Etaperien- turportz tux iugiter: dieac noctenon claudentur, vt afferatur ad te fortitudo gentium, & reges earum ad- ducantur.Et venient ad te curui filij eorunrqui humi- liauerunt te & adorabür veftigia pedum tuor ü omnes qui detrahebant tibi, & vocabuntte ciuitatem Domi- ni, Sion San&i Ifrael. Pro eo quàd fuifti derelicta, & odio habita, &non erat qui per tetranfiret, ponam te infuperbiam feculorum &c. 3. ET capitefecundo: Etcritin nouifiimis dicbus prparatus mons domus Domini in vertice montitiy & cleuabitur fuper colles: & fluét ad eum omnes gen- tes, Ecibunz populi multi, & dicent: Venite; afcenda- musad montem Domini,& ad domum DeiJacob, & docebit nos vias (uas, & ambulabimus in femitis eius: uia de Sion exibit lex, & verbum Domini de Hieru- Lex | 4. PSALM OO decimoo&tauo: In omnem terram exiuit fonus eorüm, & in fines orbis terrx verba eorü. . Aaa. A EC'CLESIAM ESSE VNAM. mei? nónne aperta eft? nónne obtinuit omnes gentes? nónne impletur quod ante tot annos promiffum eft Abrahz,in femine eius benedici omnes gétes?Vni fideli pmiffum eft,in millibus fideli mundus impletus eft. Ecce mons implens vniuerfam faciem terrx : ecc ci- uitas dequa dictum eft, Non poteft ciuitas abfcódi fü Permontem conftituta. Illi offenduntin montem: & eum eis dicitur, A (cendite : noneft mons,dicüt, & fa- ciliüs illuc faciem impingunt, quàm illic habitaculü quzrunt, Erit(inquit Efaias)in nouifüimis dieb us,ma- nifeftus mons domus Domini, paratus in cacumine montium.Quid tam manifeftü, quàm mons? Sed funt & mortes ignoti, quia in vna parte terrarum pofiti unt, Quis veftrüm nouit Olympum montem? Quo- modoóibi qui habitant, Giddabam noftrum nonno- uerunt, In partibus fünt ifti montes. 1lleautem mons nonficquia impleuit vniuerfam faciem terrz: & de illo dicitjParatusin cacumine montium.Mons eft fu- per cacumina omnium montium.Et cogregabuntur, Inquit; adeum omnesgentes. Quis errat in hoc mon- Genef, 22. Matth. $. Eeclefia ab j 2reticis rat ciuitatem fu | ue per montem conftitutam. Sed nolite mirariquia 1gnoratur ab iftis qui oderüt fratres,quia intenebrisambulant, & nefciunt quó eunt, quia tene- brzexcacauerünt oculoseorum. / 6. IDEM in librode vnitate Ecclefix contra epis ftolam Periliani Donatiftz, capite decimoquarto: Nó € eft Ecclefia operta, quianon eft fub modio, fed fuper e AE candelabrum, vtluceat omnibus qui iii domo funt, hareticis eg Et della di&um eft, Non poteft ciuitasabfcodi f üper ves operta, montem conlftituta. Sed Donatiftis velut Opértá efl, "Ue. quiaaudiunt tam lucida & manifefta teftimoniaquzx illam toto orbe effe demonftrant, & málunt claufis oculis offendere in montem, quàm in eum afcendere; qui ciim effetlapis pracifus de monte fine manibus, creuit, & fa&us eft monsingens, &impleuit yniuer- fam terram. | 7 : " DEM inPfalnium ttigefimuii cócione (ecun- üperillum verfum,Qui videbant me,foràs fuge- Dan.2, runtà me: Illud eft magis gemendum, illud omnino Hsierdbile, quia multi qui cognouerunt quid effec cclefia, exiéruntfo ràs, & hzrefes & fchifmata contra : ecclefiam fecerunt. Qui videbant me;id eft, qui noue- antquid fi infcripturis i Prophéte cu quid ficEcclefia, qui eam in fcripturis intueban. apertius de. | 3 Orásfugeruntà me. Obfcuriüs dixerüt Prophe- Ecclefia, à de Chrifto runt & foràs fugerüt.Et pau- vioseiln Chriftus in aliquo inuoluto fa- cramento pracicatuseftá prosper. Ecclefia aperté, vt viderent illam,&qui. 2türterant contra illam, & implerecurin ijsifta nequitia) quá przdixirP(almus: Qui videbant me, foràs fugerunt à qc Ex nobis exi érunt;fed non erant ex nobis. : : de illis dixit, es .$. CHRYSOSTOMVS homiliaquarta de yer. bis Efaiz, Vidi Dominum: Ecclefia radicesin cxlo fi.. xas habet potiüs quàm in terra. Verü fortafsis ethni- Facilius et. cus meam defpicit arrogantiam, fed maneat donéc Pa ina haramrerum probationem attulero, dif CatQy vim ve- famobfgu,. F'tat$) quo modo faciliuseft folem extingui quàm rari. Ecclefiam obícurari. : VNAM, XB. IOANNIS vndecimo: Hoc autem à femet. iplonon dixit : (ed càm erat Pontifex anni illius ro- phetauitquód Iefus morituruserat pro gente: & non tantüm pro gente, fed vt filios Dei qui erant difperfi congregaretin vnum. d 2. ET decimo: Etaliasoues habeo quz non funt ex | hoc ouili : &illas oportet meadducere, & VOCÉ me- amaudient;& fiet ynum ouile & vnus paftor, hl Pfalm. 36, X. Ioan. à, te? qui frangit faciem offendendo inillum, quiigno- HocApoftolus Ioannes 27 3. ITEM decimofeptimo: Pater fan&e, ferua eos in nóinine tuo,quos dedifti mihi: vtfint vnum, ficut &nós. ^ . ; à 4. CANTICORYVM fexto: Vnaeft columba iriéà, perfecta mea: vna eft matri füz, electa genitrici fu&. | ort deus ; $;, PRIORIS adCormnthios primo: Fidelis De- us,per quem vocati eftis in focietatem Filij eiuslefu Chrifti Domininoftri. Obfecro auté vos fratres per nomen Domini iioftri IESV CHRISTI, vt id- ipfüni dicatis omnes, & non fint in vobis fchifma- ta: fitisauteni perfecti in eodem fenfu, & in eadem fententia; : | 6. ET cápiteduodecimo: Sicut corpus vnum eft, & membra habec multa, omniaautem membracor- poris cüm fint multa, vnuin tamen corpus fant: ità & Chriftüs.Eteriim in vrio fpirituomnes nosin vnü corpus baptizati fumus, (iue Iudzi, (ue Gentiles, fiue feruijfiueliberi:& omnes in vno fpiritu potati fumus, Et pauló poft: Sed Deus temperauit corpus,ei cui de- erat, abundantiorem tribuendo honorem, ve non fic fchifma in corpore, fed idipfuni pro inuicém folicita fint membra. Etfi quid pátitur ynü imenmbrum, com- patiutur omnia inembra : fiue gloriacur vnum mem- brum, congaudent ómnia membra, Vos autém eítis Corpus Chrifti, & membra de membro, Ec quofdam quidé pofuit Deus in Ecclefia, primüm Apoftolos &c. 7: AD Ephefios quárto: Soliciti feruare vnitatem fpititusin. vinculo pacis. Vnum corpus, & vnus fpi- ritus, ficüt vocati eftis in vna fpe vocationis veftra. VnusDominus,vna fides, vnum baptifma,vnus Deus & pater omnium,qui eft fuper omnes, & per omnia, &in omnibusnobis. Vnicuique autem noftrüm da- taéftgratia fecundüm menfüram donationis Chrifti. —' 9. CYPRIANV Sintractatudefimplicitate prz- latorum,ftue de vnitate Eccletiz :Vnam effe Ecclefiam: etiám in Cantico Canticorum Spiritus fan&us ex per- Cant. e. fona Domini defignat, & dicit: Vnaeft columba mea, perfectamea: vnaeft matri fuz, ele&a genitrici füx..— Hanc Ecclefiz vnitatem qui non tenet, tenere fe fidem Vnitas Ec credit? qui Ecclefiz renititur &refiftit, qui Cathedra ^97 Petri, fuper quam fundata eft Ecclefia, deferit, in Ec- "de ig clefia fe effe confidit? quádo & beatus Apoftolus Pau- fundzta Ec. lushocidem doceat, &facramentum vnitàtis often. clefia. dat; dicens: Vnü corpus & vnus Spiritus,vna fpes vo- Ephe-- - cationis noftrz, vnus Dominus; vna fides, vnum ba- ptifma, vnus Deus? Quam vnitatem firmiter tenere & vindicare debemus, maximé Epifcopi, qui in.Ec- clefia prafidemus, vt Epifcopatum quoqué ipfum vnum atque indiuifum probemus, Nemo fraternita- tem mendacio fallat, nemo fidei veritaté perfida pre. uaricatione corrumpat. Epifcopatus vnus eft, cuius à ingulisin folidum pars tenetur. Ecclefia vna eft.que in multitudinem laaüs incremento foecunditatis ex - tenditur: quo modo folis multi radij íed lumen vnü: & ramiarboris multi, fed robur vnum, tenaci radice fundatum : & cüm de fonte vtio riui plurimi defluüt, numerofitas licét diffafa videatur exuridantis copia: largitate, vnitastamen feruatur inotigine.Auelle radi- um Solis à corpore, diuifionem lucis vnitasnon ca.. pit:ab arbore frange ramum, fraétus germinare non poterit: à fonte przcide riuum;przcifus arefcet.Sic & Ecclefia Dominiluce perfufa, per orbem totum radi- os fios porrigit: vnum tamen lümen eft, quod vbig; diffunditur, nec vnitas corporis feparatur :ramos fu- osin vniuerfam terram Cop1a vbertatis extendit, pro- fluentes largiter riuos latiüs expandit : vnum tamen caputeft,& origo vria; & vna mater, feecunditatis füc- - ceffibus copiofa. Illius fcetu nafcimur, illiuslacte nu- trimur,fpiritu eiu$ animamur, Adulterari non poteft fponfa Chrifti; incorrupta eft & pudica: vnamdomü nouit, vnius cubiculi fanctitatem cafto pudore cufto- — dit, Hxc nos Deo feruat &c. 9. IRENAEVS libro primo aduersüs hzrefes,ca- ; D a pite ECCLESIAM pitetertio: Hanc przdicationé cüimacceperit, & hác vtEcdefia, fidem, quemadmodüm praediximus, Ecclefia,& qui- ' ià& cius f- dom in vniuerfum mundum diffeminata, diligenter des per vnt« : a ; $5723 ; qur vs ncrim mun. Cftodit,quafi vnam, domum inhabitans, & fimiliter dumvna eft, credit ijs, videlicet quafi vnam animam habens & | vnum cor, & confonáter hec przdicat & docet & tra- ditquaíi vnum poffidensos. Nam etfi in mundo lo- / Ecclefie Ger- quelz diffimiles funt, fed tamé virtus traditionis vna manis non & eadem eft. Ecneqi hz quz in Germania funt funda- m aee tz Ecclefiz, aliter credunt, aut aliter tradunt: neq; hz. iie du d quz in Hiberis funt, nequehz qua in Celtis, neque - ^^ dzxquzinOriente, neque hz quz in Aegypto, neque " hzquzin Libya, neque hz quzin medio mundi func V — cóftitutz : fed ficut fol creaturz Dei in vniuerfo mun- do vnus &idem eff, fic & lumen przdicatio veritatis vbique lucet, & illuminat omnes homines; qui volüt ad cognitionem veritatis venire, Et nequequi valdé graualecin fermone ex ijsqui przfunt Ecclefijs, alia quàm hzc funt, dicet. Nemo enim fupra magiftrum eft : neque infimus in dicendo, deminorabit traditio- nem. Cümenim vna & eadem fides fit, neque is qui multum de ea poteft dicere, amplius: neque is qui minus,deminorát. ades ;)5. HIERONYMVS ad Ageruchiam fiue Ge- rontiam de Monogamia,epiftola vndecima: Erütduo in carnem vnam, nóin duasnecintres. Propterquod - - relinquethomo patrem & matrem, & adhzrebit vxo- ri fuz: certénon yxoribus. Qgon teftimonium Pau- lusedifferens, ad Chriftum refert & ad Ecclefiam: vt Ecdefívnà primus Adam in carne, fecundus in fpiritu nonoga- 28. Matth. 19. — Ephe.5. in plures la- mus fit, Sitvna Eua, mater cunctorum viuentium : & - cerant here- tici. Gen. 4. Apoc.2. Harcticorü Ecclefig funt fynagoge di- aboli. vna Ecclefia, parens omnium Chriftianorum., Sicut illam maledictus Lamech in duas diuifit vxores: fic hanc hzretici in plures Ecclefias lacerant : qua: 1uxta Apocalypfim Ioannis, fynagogz magis diaboli appel- landa fünt, quàm Chriiti conciliabula. ! 35 CHRYSOSTOMVS homiliaprima in pri- orem epiftolam ad Corinthios : Ecclefiam Dei appel- lat Apottolus, vtoftendat in vnum eam redigi oporte- re. Nam fi Dei eft,vna eft, nó Corinthi folüm,fed vni- uerfi orbis. Nam Ecclefiz nomen non feparationem, - fed vnionem & confonantiam fignificat. | ^3. CYPRIANV S$intractatu defimplicitate Pre- latorum,f(ue de vnitate Ecclefiz: Videns inimicus ido- la derelicta, & per nimium credentium populum fe- des fuas ac templa deferta, excogitauit nouam frau- dem, vtfub ipfo Chriftiani nominis titulo fallat in- cautos, Hzrefes inuenit & fchifmata, quibus fub- uerteret fidem, veritatem corrumperet, fcinderet vni- tatem, Rapit de ipfa Ecclefia homines, & dum fibi appropinquáffe iam lumini, atque euafiffe feculi no- &em videntur, alias nefcientibus tenebras rurfus in- fundit: &c. Hoc €ó fit, fratres dile&iffimi, dum ad veritatis originem non reditur, nec caput quzritur;, Ecclefia fi pei eft, vna cit. Pxiusri$ necmagiftri cxleftis doctrina feruatur. Qux fi quis vbi fürver; COnfideret & examinet, tractatu longo atque argu- fides&vera. mentisopüis nO eft. Probatio eftad fidem facilis com- x eus pendio veritatis. Loquitur Dominus ad Petrum;Ego tibi dico, inquit,quia tu es Petrus; & fuperiftam pe- tram zdificabo Ecclefiam meam, & portz inferorü non vincent eam. Tibi dabo clauesregni cxlorum: & quz ligaueris fuper terram, eruntligata &in czlis:& quacunque folueris fuper terram, eruntifoluta & in czlis. Et eidem poft refurrectionem fuam dicit: ioan.zt. . Pafce oues meas, Super illum vnum zdificat Ecclefi- am fuam, & illi pafcendas-mádat oues fuas. Et quan- uis Apoftohsomnibus poft refurrectionem fuam pa- 1041.29, "Tem poteftatem tribuat & dicat: Sicut mifit me Pa- S ino ter, & ego mitto VOS: accipite Spiritum fanum: Si Kpoflalóri, cui remiferitis peccata, remittentur illi: fi cui te- licetomnes Dueritis, tenebuntur : tamen vt vnitatem manifefta-- in Apoftola- ret, vnam cathedram conftituit, & vnitatis eiufdem ns "" originem ab vno incipientem fua authoritate difpo- fuit, Hoc erant vtiqué & cateri Apoftoli, quod fuit ESSE VNAM . Petrus, pari confortio przditi & honoris & potefta- tis, fed exordium ab vnitate proficifcitur, Primatus Petro datur, vt vna CHRISTI Ecclefia & cathe- . dra vnamonftretur: & paftores funt omnes, fed grex vnus oftenditur, qui ab Apoftolis omnibus vnanimi confenfione pafcatur, Quam vnam Ecclefiam etiam in Cantico Canticorum Spiritus fanctus ex perfona Cant. 6. Domini defignat, &dicit: Vnaeft columba mea, &c. vtfupràhaceadem quzftione B. 8. ; T 33. IDEM epiftola quinquagefimaquinta ad Cor. lib.. epift. nelium: Neque enimaliundé hzrefes obortz fuüntaut Berefes ortg : T A . . ex fummi nata funt fchifimata, quàmindé quód facerdoti Dei in * non obtemperatur: nec vnus in Ecclefia ad tempus Chrifti vica- facerdos & ad tempus iudex vice CH R IST I co- 1j contépu. gitatur, cui fi fecundüm magifteria diuina, obrem- peraret fraternitas vniuería, nemo aduersüm facer- dotum collegium quicquam moueret: nemo poft Diuinum iudicium, polt populi fuffragium, poft coépifcoporum confenfum, iudicem fe iam non Epi- fcopi, fed Dei faceret: nemo difcidio vnitatis Chrifti Ecclefiam fcinderet, nemo fibi placens ac tumens fe- orfum foris bxre(im nouam conderet. Ibidem : Chri- cur geretic ftiaduerfarius & Ecclefiz eius inimicus ad hoc Eccle- Ecclefie pre fiz prepofitum fua infeftatione perfequitur,'vt gu d sn p bernatore fublato, atrociüsatque violentiüs circa Ec- Bed Ms clefiz naufragia graffetur. Et pauló poft: Petrus ta- men,fuper quem edificataab eodem Domino fuerat super Petra. Ecclefia, vnus pro omnibusloquens, & Ecclefix vo- edificata Ec cerefpondens, ait: Domine, ad quem ibimus? Ver- clefia. bum vitezternz habes: &nos credimus & cognoui- NUR: mus, quoniam tu es filius Det viui: fignificans fcili- cet & oftendens,eos qui à Chrifto recefferint, culpa fua perire: Ecclefiam tamen qux in CHRISTVM keclella nune credat, &quz femel id quod cognouerit teneat,nun- quàm omninó ab eo difcedere, & eos effe Ecclefiam, qui in domo Deiperman&t. Et multis interiectis : Poft Romane rc. ifta adhuc infupér pfeudoépifcopo fibi ab hareticis clefie prima. conftituto, nauigareaudent, & ad Petri cathedram iS aps atque ad. Ecclefiam principalem, vndé vnitas facer- : dotalis exorta eft, à fchifmaticis & prophanis literas ferre, nec cogitare eos effe Romanos,(quorum fides, nom. Apoftolo prxdicante,laudata eft) ad quos perfidia ha- bere non poflitacceffum. 14. ET epiftola fexagefimanona ad Florentium fi- lib-4-cpif-9. ue Puppianü : Nechzc iacto, fed dolens profero,cüm te iudicem Dei conftituas & Chrifti, qui dicitad Apo- ftolos, ac per hocad omnes przpofitos, qui Apotto- lis vicaria ordinatione fuccedunt: Quiaudit vos, me Luc. fo; audit: & qui me audit, audit eum qui me mifit, Et qui reiJcit vos, me reijCit, & eum qui me mifit, In- Hazefes ex déenim fchifmata & harefes obortz funt & oriun- fummi $a- tur, dum Epifcopus qui vnus eft, & Ecclefix pra- Haider eft; fuperba quorundam prefumptione contemni- untur, tur, & homo dignatione Dei honoratus,indignusho- minibus iudicatur, Et pauló poft: Dominus quo- quéin Euangelio, cüm eum loquentem difcipuli de- relinquerent, conuerfus ad duodecim, dixit: Nun- quid & vos vultis ire? Refpondit ei Petrus, dicens: Domine, adquemimus? verbum vitz zternz habes: & noscredimus & cognouimus, quoniam tu es filius Dei viui. Loquitur illic Petrus, fuper quem zdifi- $uper Ferr cata fuerat Eccle(ia, Ecclefiz nomine,docens & often- wi ia dens,quia etfi contumaxac fuperba obaudire nolenti- E um multitudo difcedat, Ecclefia tamen à Chrifto Qui cü Epi non recedit: &illifunt Ecclefia, plebs facerdoti ad- (copo non unzta, & paftori fuo grex adhzrens. Vndé fcire de- funt, in Ec« bes Epifcopum in Ecclefia effe, & Ecclefiam in Epi- 2S SM Ícopo: &fi qui cum Epifcoponon (int;in Ecclefia non T. effe: & fruftràibi blandiri eos,qui pacem cum facer- dotibus DEInon habentes obrepunt, & latenter apud quofdam communicare fe credunt: quandó Ecclefia quz Catholica vna eft, fciffa non (it, 2 E AChri 0 recedit. Ioàn.6. Sacerdotum Reque fibiinuicém diuifa, fed fit vtique connexa, & cohzrentium fibiin- conarentium | , glutino cops uicem facerdotum glutino copulata, IRE. ha Eccleítà 15. ——— HHE— Pfalm.:2. 15, IRENAEYVY S libro tertio aduersüs hzrefes, ca- Rom.Eccle- pite tertio; Ad hanc Ecclefiá (Romanam) propter po- di principa, tentiorem principalitatem,necefsé eft omnem conue- : nire Ecclefiam,hoc eft,eos qui funt vndiqué fideles, in qua femperab hisqui funt vndiqué, conferüata eft ea que eft ab Apoftolis traditio. (66. HIER ONYMV $ ad Damafum epiftola quin- Hieronymus q uagefimafeptima; Ego nullum primum, nisi Chri- Romano Pó- : Vi. ; s ifle adhetes, Itum fequens, beatitudini tue; id eft; cathedre Petri, Mathaes, — communione confocior: fuperillam petram xdifica- Exodi — (am Bcclefiam Ício.Quicung extra hancdomüagnum Gen.7, comederit, prophanus eft. Siquisin arca Noé nó fue- ExuaEccle- fit, peribit regnante diluuio. Quicunque tecum non E Rom.nà colligit,fpargit: hoc eftjqui Chrifti non eft, Antichri- alus, ; ; fü eft. 7. ITEM adeundem Damafüm epiftola quinqua- gefimaoctaua: Ego interim clamito, fi quis cathedra Petriiungitur,meuseft, - 38. LEO MAGNYS epiftola octogefimanonaad Epifcopos per Viennenfem prouinciam conftitutos: Diuinz cultum religionis quem in omnes gentes omnésque nationes, Dei voluit gratia corufcare, ità Dominus nofter Iefus Chriftus humani generis $al- uaror inflituit, vt veritas qug anteà legis & Propheta- rum przxconio continebatur,per Apoftolicam tubam in falutem vniuerfitatis exiret, ficut fcriptum eft: In omnem terram exiuit fonuseorum, & in finesorbis terrz verba eorum, Sed huius muneris facramen- Petrus à Chri tuum ità Dominusad omnium Apoftolorum officium eit Gelonni, Pettinere voluit, vt in beatiffimo Petro ; Apoftolo- tuusef, — rumomnium fummo, principaliter collocaret, vt ab Apfo quafi quodam capite, dona fua velut in corpus omne diffunderet, vt exortem fe myfterij intellige- ret eíIe diuini, qui aufus fuiffet à Petri foliditatere- cedere, Hunc enim in confortium indiuiduz vnita- tis affumptum, id quod ipfe erat, voluit nominari, . dicendo: T'u es Petrus, & fuper hanc petram zdificabo Ecclefiam meam: vt zterni edificatio templi, mira- bili munere gratie Dei in Petri foliditate confifteret, hac Ecclefiam fuam firmitate corroborans, vt illam nec humana temeritas poffet appetere, nec porte con- Matth.t6, Petri prz cx. SERT ris foluédi & ligandi tradita fit poteftas, pafcendarum Axhaés — famen ouium curafpecialiàs mandataeft. Cui quií- Tr quis principatum zíftimat denegádum, illius quidem D.Pccl; der;4 tllo modo poteft minuere dignitatem , fed inflatus hentes quo fe fpiritu füperbiz fuz, femetipfum in inferna demer- dcmerganr, git. SANCTAM, 1, C, | Ad Ephefios quinto: Viri, diligite vxores ve- m ftras, ficut & Chriftus dilexit Eccletiá, & feipfum tra- didit pro ea, vtillam fan &ificaret,mundans eam laua- «ro aquz in verbo vitz, vt exhiberet ipfe fibi glo- riofam Ecclefiam, non habentem maculam, aut ru- 8am, aut aliquid huiufmodi, fed vt fit fancta & im- maculata. ; ?.. CANTICORVM quarto : Tota pulchra es amica mea, & maculanon eft in te, 3. PRIORIS Petrifecundo:Vosautem genusele- ctum,regale facerdo tium,gens fancta, populus acqui- fitionis: yt virtutes annuncietis eius, quide tenebris V0$ vocauit in admirabile lumen fuum. Qui aliquan- 9". dónon populus,nuncauté populus Dei: qui non con. "MgOiA bins fecuti mifericordiam, nunc autem mifericordiá con- mh decutio -.: | 4. AVGVSTINVS in Enchiridio ad Laurétium Ecclefia. qo, Capite quunquagefimofexto: Rectus confeftionis ordo Rs eft tem. pofrc ebat, vc Trinitati fu biügeretur Ecclefia, tanquàm. Plüà & ciuitas habitatori domus fua,& Deo templum fuum, & con- " Iinitati 1 : P Ne 5: ditori ciuitas fua. 5. IDEMin Pflmum octogefimumquintum fü. Ettléf per ca verba, Cuftodi animam meam, quoniam fan- ni quo t fi 3 : n- . Jaodofjna, Ctus fum: Audeat & corpus Chrifti;audeat & vnus il. Sy; € homo clamans à finibus terre, cum capite fuo & fub capite fuo dicere, fanctus fum, Accepit enim gra- y: : iraillam inferi preualerent, Cui Petro cüm pre.cete-. b BCCLESIAM ESSE SANCTAM ^: 25 tiam fan£titatis; gratiam baptifmi & remifiloriis pecea- torum. Dicat & vnufquifque fidelium, fan&us fum. Non eft ifta füperbia elati, fed confeffio non ingrati, Dic Deo tuo, fanctus fum, quia fanctificáfti me, Sj enim Chriftiani omnes & fideles & baptizati in illo, i ipfum induerunt, ficut Apoftolus dicit, Quotquotnon e, in Chrifto baptizati eftis, Chriftum induiftis: i mem bra funt fa&t corporis eius, & dicunt fe fanctosnon effe, capiti ipfi faciunt iniuriam, cuius membra fan- &a funt ES : 6. BERNARDVS fermone tertio in vigilia Na- tiuitatis Domini: Hodié fcietis,quia veniet Dominus, Exodi i6. Verba hzc quidem fuo loco & tempore in fcriptura pofita funt, fed non incongrue illa vigiliz Dominice natiuitatis Ecclefia materaptauit, Ecclefia, inquam, zcclefa in illa quefecum habet confilium & Spiritum fponfi & terris fecü hi Dei iui, cut dilectus inter vbera commoratur, ipfam eee cófilium cordis fui fedem principaliter poffidens & cóferuans. ME TRga Nimirüm ipfa eft qux vulnerauit cor eius, & in ipfam Canr.r. abyffum fecretorum Dei, oculü contemplationis im- C22t4- merfit, vt & illi infüo, &fibi in eius corde, perennem faciat manfionem., 7. GREGORIVS libro trigefimoquinto Mora- lium,capite fexto : Sola Ecclefia Catholica eft; per quá Sacríficia Ec. facrificium Dominus libenter accipiat , folaque pro tefie Catho- errantibus fidutialiter intercedat, Vnde etiam de Sic si eipii; agni hoftia Dominus pracepit, dicens: In vna domo Exodi 1a. comedetur, nec efferetis de carnibus eius foràs, In vna nanque domo agnus comeditur: quiain vna Ca. : tholica Ecclefia vera hoftia redem ptoris immolatur, De cuius carnibus diuina lex efferri foràs prohiber: quia dari fanctum canibus vetat. Solaeftjinquao pus Opusbonuri bonum fruétuosé peragitur, vndé & mercedem dena. mE d rij non nisi qui intra vineam laborauerant, aCcepe- fia rue, runt. $ola eft, quz intra ft pofitos valida charitatis — : compage cuftodit. Vndé & aqua diluuij arcam Qui- Gencf.;. dem ad füblimiora füttulit, omnes autem Quos ex- : tra arcam inuenit, extinxit, Sola eft, in qua füperna myfíteria veraciter contemplemur. Vndé & ad Moy- Exod.3;, fen Dominus dicit: Eft locus apud me, & fabis fupra petram, Et pauló póft: Tollam manum meam,& vi- debispofteriora m ea. Quia enim ex fola catholica Ec- Vetitss e (o. clefia veritas confpicitur, apud fe effe locum Domi. 1a Cathol. Ec. , nus perhibet, de quo videatur. y clefia cobifpi- 9$. IRENAEV S libro tertio aduersüs herefes,ca-^7^- pite quadragefimo : In Ecclefia pofuit Deus Apofto- —.— .- los,prophetas, Doctores, & vniuerfam reliquam ope- rauonem fpiritus: cuius non fünt participes omnes, quinon concurrunt ad Ecclefiam. Vbi Ecclefiaibi & E Ecclefia fpiritus: & vbi fpiritus Dei, illic Ecclefia & omnis gra- gue tia: Spiritusautem veritas. Quapropter qui non par. ta;. ticipant eum,neque à mammillis matris nutriuntur in vitam, neque percipiunt de corpore CHRISTI - rocedentemnitidiffimum fontem: fed effodiunt(i- Hiete.a. bi lacus detritos de foffis terrenis, & de coeno putri- dam bibuntaquam,effugientes fidem Ecclefie né tra- ducantur, reijcientes vero S piritum, vtnon erudian.. tur. Alienati verà à veritate, digné inomni volutan. turerrore &c. Tubs D. ACTORVM primo:Etcritismihi teftes in CATH O. Hierufalem,&in omniludazàa & Samaria, & y f, (p ad vI- LIC A M. timum terrz. : 2 GENESIS vigefimofecundo: Benedicam tibi, &multiplicabo femen tuum ficut ftellas cxli, & veluc arenam qua eft inlittore maris; pofüidebit femen tu. um portas inimicorum fuorum, & benedicentur in femine tuo omnes gentes terre, quia obedifli voci mea. " e" 3. MARI decimofexto: Euntes in mutidum vni. uerfum, predicate Euangelium omni creatura, ]lli autem profecti;przdicauerune vbiqué, Domino coo- perante, & fermonem confirmante fequentibus fi- gnis, : " 4. LVCAE vigeíimoquarto ; Sic oportebat Chri- D'5 ftum / 7 [Document text truncated for crawler view.]