Epistola satisfactoria a el doctor D. Gonzalo de Aguilar y Eslava, en que se le intima la verdad de las tres proposiciones contenidas en el parecer del Doctor Lucas de Gongora, sobre la mixtura del musgo con el tabaco
Full text
/ AELDOCTOR DON ‘ GONZALO DE AGVILAR, ^^^Señor DóAor, Stendrá v.i»¿ dcmt sigunís memorias, como yo las tengo de v.iB. Yo íby eIDo(^ot don Aparicio Btu* non natural délas Alganiitas, Envna de fus cafas (no fe fip3liiia,G dorada) rae amanecieron hsliizes ptinietas de la vida; no conocí amis padres, masé oido dezir,quc fueron buenos Chriftianos. Crie, mcfiruiendoen la Igleila demoro decoro; enfeñome las primeras letras eifacriflá, ycicura la grammatlca, que baña,para condruir atConído,corao muctioS'Crcci en eda d,y deiíees-, tos de íaber tan ÍDfitados ael hóbte. me condusicroa acortas ¡ornadas ala iníigncvilla d(? OiruD3,coitc de fu Eacelétifsimo dueño; en aquel püt fa mofo emporio dektr3s,de quien cscriüalinoefpe el celebrado Cotuor.es, fui aprendiz de Guillermo j sncngfrfifefbcto emeerto eu cirujano, hombre de rnc , cho ci- *ito ,^conocida opinión entre los oficiales de íubjrrio. ,6' 'i.rytaba labatba aeldoctot Lucasd Gongota, oainv „íatico en tonces dcprimacnac’ vniuctfídad^.conla communicacion de entrar mibuena auilidad-, falla poca sexpenfas de rkm, bros,y trabaja. medico,)’ cirujano- Tenia mi dne cofqutllas dcPoeta,hizo vnaseopíasfueic.as acierto tentó; ccnfutcfclas en publico,' diofcpoi laüimadoc. la cpinioo, derpidiomeco]ctico,ypairccnc flctnafíco.a mi aldea,') exercer mi oficio,la medicínaa fálcasela círn gia atobras. Hizc en mis curas a’gunasmsrauiJias, pe lofiemprefuelamayor queefeapafcaíguno con vida de mis manos.Sucedióme ael ptincípiuloqucaelinas do¿l:a,ya clmasignoranrc; pues ni aquel putdeagra* Aa4a*
tfiíloU ptitf.iéloru'i dar 3todosjni efte üexa oe agradar aalgunos :ténlá ya por eftacaufa,quien mecorr]£ta,y qiiié niefor.orikta> quien me cftimafe,y quien nielaitimafe; quit me oíen diefe,yquien me defendieífe, Yo empero vahédome dcelengaño,<\th!átc ,queluAcnta el mundo, mas ve« zesmeaptouechauadeioexpeditode mi legua, ymui tipiieando palabras éntrelos ignoiantes,refcria vndilu viodeaphorifmosjconttauinicndo ala política de Hip pocrates; ffeceum rudíbai garriat nift necejiarU, Por el contrario éntrelos entendidos fingía vna modeítiagra* ne,vn filencio afedlado,conque artificioíamentcei, cu briamis ignorancias, íiendo en la realidad del nume^ to de aquellos callados,de quien dize el Efpititu Santo; ifl ttceusnouhibens fenfum lo¡]»eUt. Ottas vczes fíngi&do afsificcia,y trabajo corporal duplicaua lasvifitasde los odctofos; yalesaregurauaeicafomas deíelpcrado^ 'el mas leudes encarecía :con las pobres rnctegaaua,con losricof^mecombidauara vnos aplicaua tui uofamente multitud detcmedios, hafta putgarlosdefaues de muertos; aotros aunlcsncccflanos c* ufana, '^empre media la curaciou con el gu 'de! enfetmo ládo adulador créditos de hóbe. cruoi'to, yagra, 's^abien antigua,yartificiofo embeleco ¡ntio<> -oen la medicina,aun dcfde los tiépos de Galeno, luefclamcntanopoco lib.i.de el mrthodo cap.i.di* ndcK »i»rf j^t jWCHi» ¡egrotnre típenui ,(habí, dosPrincipes, ypoderofos de Roma )Medicot aduo ttnt non cfuidtm Optimos, yt pottepms perfonitatim stoficite nusn ^unm ¡iuduetunt,fritos <¡ssasmaxsmefjmtlsares hahtrit. ^stiq¡ ipm jts máxime a<\uljisisiriqiii,^frigidamdabsim,f¡poptfccrinr,& Umabunt, cstm ÍHjserir.r, &nisiem,yiriutnq-, portigent :pafirem» ^aidjaid iubehitsir¡maucipiorssmritii faciesst, C^c. Enlasholu menos atentas cía mi ocio la efpcculaeion de »>&*
EfijVJa fühfuÚnU, n^scurioíidadesrku áratos los autores, que crcrihen de el arte Fuífotia ,yfepatatoria, 2ozimo Chriftiano, Hcliodoro, Theophraftro Pataccifo, Atchelao.Pela» gio,tio!l3ncs,Olimpiodoro,Sinerio,ei conde Tieuictil nOjGcbctOsIuan Btalco.Vrfeano.l oan Auguftino Pan tero, MoiienoPhilipOjVftaldio, Raimundo Lnlio,Arnaldode Viilanoua,Auicenaenfn libro, áHazen Phita fopho ,yentre los modernos álo an Licinio. Notaba con aducrtencia aIgunos vocablos cxquiíitos dci'le arte como fon, lindel. Betas Barbatus íley»', ealcisacioH, /ahliimt tm),decer/ci»n: mandaba ala memoria con cuid.idoniu ciiosde fus problemas como fon, frteperare Hl /aperjUa demere¡& ahfemia fnpíere: qaie caa^l carpera tarde jardnmur, cito (oegiiUatar -.quotiesfablimabis aliqaod carpas cum mixtionc fabltiMaii fpititus, totieslucrabis ia pretefilone mUlcp-irtcstian íum a^it jarte agens iit breai tempere, qmimiiim dtbilcin longo. Enfadado tal vez de las cofas tecrefles, (a tato obliga el ocio) me daba ala contemplación de iascclcfliialcs, agradauu me de los cielosel impitco: de los íignos los menos íofpectipios: de losadlos los propicios: de los afpc¿f3slosb<>s|uolos:de lascaras la m¡a:dc lasexaltaciones la funda en méritos: de las tuinas la de vn dcfucrgor^ado. Con eüas nocicias mepafsédelí. ccnciadoáliccneiofo; habitúa yaen publico condefa hogo;teniamccl vulgo por hombre erudito: explaiofe tnifama hada la corte, llamáronme aIgunos fenores á fu abiiencia^tobe misvagidosde Ptothomcdico, llbié émulos imbidiofos de mifortúname barajáronla fuer te; contento viuo con la que gozo cu el retiro de mi al • dcajviejo me hallo,pero vetde,pucs me doy aora áhumanidades, leolasnoches las Athicas de Auto Celio: las mañanas, las obras de Sea ligero: Las tardes los día logosdeLucuao.L mehechocoaloapaciblede micó diqon
tpijidit Jktiifitñorül dkionbuc lugar entre los médicos de el Reyno, t^dos mecortcípoiidcn ,y algunos tnc confaltan. El Dotor LucssdcCjongorscatlicdtatieode prima jubilado ca lainfigne vniucrfiiiad de OlTuna ,mi marftro ,varón 3todas luzes grande, yque por fus conocid as ictraj á tnctecidoíiempte la vencració Je fus infer iores,Ucor» refia de fus igu3les,e¡ ag-izajo de fus mayores, cctinua djl3 merced que me haze, me remitió alos principios de Marco vnasingeniofifsiraas inftancias, que v. tn. pu blícó contra fu parecer,ácerca de la mistura de el tmif go con el tabacojyauiendolas leid'o con atenciooj ydef feo de mi aproucchamienro ,me parecieron obra muy defigual álo quede fu modcíiia de v,m. yletras auix» mostodos concebido. Señor mío,aunque las croulacio n.-s litct ai iashoneftadas con buenas circunAancias ion licitas,yfe fundan en la mifmanaturalcza spues cuenta Punió de los RiTifcñorcs quecontienden avcacs fobre íadeihezi de fu muiica tá 3poifia,que fucle faltarles an tes el cfpiritu déla vida, que el armoniofo de fu canto; Cert.tnt Ínter ammojn contenlio ejl ,f¡¡ifitn frins deji cíente, qnam cantil ;con todo elfo las ticn<- Seiieca poi fof pechólas, poequanto fon (ardidas con ras inferiores,' dudofas con los iguales; temerarias con losíupe tiotes* yafsi es buena politica,yconfcio de el Efdiiitu Sanco ef cufarlas en particular conquien no nos áofendido ií^oa contengas jkerjiis haminemfruslrii, cú ipfe tihi mhil rxale feceriti Que motiuodio av. «.tni mae(lro,quelcpud¡efe obli gar átantos arrojos? Quien pregunto 3dado av. raj ¡a embeftiijurade reformador déla Phi'ofophia, yMei diciní.y zclador defus verdades contra el Doéfor Gon goraáquiencomofifoeradiablohaze V. m. padre de 1amentira, dando aentender (con tan poco funda me- to como fe verá,) queiofon losdifcuríbs de fu pare*
IpiíliU jiithfiáúrta'. cct? Conqueautoridad Regia, óPoritificis condena V. ni. ydeciará por kotivbccs rudos ,alucinados alas fcmbras de vna mentira, reñida foio aparcncias vanas de verdad ,3los que emos apoyado fu doftrina ?Que •sedo feñoc Don Gonpaip ,parece quedefpucs que niradefdc alto, nos defconocc. Pues entienda, que fiemprequelcsnecen alas alas hormigas, fe pierden. Conténtele V. m. por fu vida con fer valiente ,yno fe paife átemerario ,ni mida con todos laefpada ,que podrá fuccdetle aquella lamenta ble infelicidad dclfmael que contanto encarecimiento predixo el Angel aítj madre ;Íiie trit ferus homoymxnHs ems contra omnest Elias Aogclfanéio, (dixera yo )masfon ftnasde fovaior, que abatimientos deíu foituna ,Veafeet retorno, yfe entenderá |ei penfamicnto ;auhuí omrAumcemra eum jque es comodiao Oleañro, juílojui. ziodeDios ,quequiendizc mal de todos, conjurccon traillas lenguas, yplumas de todos, (di* Ze Oleañro )ytomnes adutrfentnr ri, qui omnium aJncrfa^ rimefl. Mude v.m. eñilo ,ycondición, fi quiere tener amigos crea me quccallandoleandeeílimar, porque le conocerán menos: Traiga iiempre ala viña aquellas dtuiuas palabras de e! cipero déla conttácias Ttbifoh tafebont gentes, Crctim cuteros htiferis, am^Uoeso fntuherhí que traduxo en métrica armonía, yfonoró' ^osverfos el Virgilio Lucitano. lonitam ¡tths tris ,tutus fa^ientia fando Com^mmas as htmitmm ?foU tibí isnre filebuni iVngues alij ?/alus tum irtiferis omnes Noa tué trit ,verba redarguat alteré Hablar ‘
PROPOSICIONES DE IL DOCTOR gongora; PRI MERA PROPOSICION.’ losfabricadotes de dTabaco no deben mcfclarle o» •íí trascofaspoífolo fu pácecer ,.fin facultad 1de Medico. PROPOSICION segvnda; .:-..i';'.-. Tit Biixtura del Mufgocon el Tabaco ,óde oti oqiuU qaierafttingeBte, es contra Methodode Mcd»: dna,ycontra la Salud. TERCERA PROPOSICION^ LailiMtQta de el Mufgo podrido, ycorronapido }odo ipera qualquicta cofa podrida conelTabaco fe áde reprobar pordañofa, ypeli: grofa ala vida, PLAVT VS IN TRVGVLENTO; Jnuidtrt a]¡js hete.cjie ,tibjmde e^e ,piiferiittfii Huí inuiáent ir^e>it,c¡uiiui iiiuideiur rembnbtnt, Qui ducií yi,hus,& non le^isiíJa libenícr^ OgiibiH tnniifat Ubido ,rrmQ tibit 'leyó
Leyó v.m. Teñot doftor cftat tres propoííeíáncs de KiM¿f ' mimaefirOjydeftecl %. hsíiaci 14. ent^yccoh-ina* £iAeriofaccudieion)Cleg3ClctIlilc,brcue ycoñeifa me thddore6trcbinotlaiinentctodaslascolas.qticfegnn actefefuponefl alare&a conpoficion de los medicad inentos,bien deducidas, yepiloga das ¿da dotrinade Galcnolib.j. decomposphar.p.o.cep.j. cuyo titulo eSj Qa^e frejíire coimeni<it‘,tim,qiii mtdicamenta probe lomp» /írnwírt; no halló V.m. alguna, que inftar, ni redargüir^ todas lepa recieton fin duda bien; dicha grande de mi macliro iauer acertado alifongearguiiotaoi; cl]acofo,eltomago tan naufeabundo. Haze piierv. m« tranfíto 3el§. 15 yinterttandodaiámimaclhoquÍR- 2c,y falta; falta en qiiinzet tnaljügadtrde pelota rtic parece v. m. acomodorc aotrooiueit’micnto,finoquic ic fer rifa de los mironcSjinia es-la aducrtcncia,peto de Horacio elconftjo. Zuderr,fiiaejlcil,eampejiriiai ahninet ermíi JndoñuKji pilx, diffiy, trochiy, tphiefcit ^ We fpijt toliuit rifum impiim coroox, Haze V.m. el primer reparo. M(¡iie digamimaepro^ ht comjfoftcioa de los medicamentosJe áde ha^r con methodo ;ejut t^eprocede porfas indicaciones^ijoefe toman deU enfermedad,¡¡nt fe cora,de laparte enferma, yde el medicamentofimpie, tpiees baja de lacompoficion^y (¡nejafsi lo tnfeña Trincaiiell9,ifiieenire losma iernts trato meysrefla materia. De mimaetttocs toda la claufula ¡y can clara,quc intentar cxplicacla, feria aii* ailiarcon menoccs luzes Ubcillic* de el So! ael medió día. Ahorremos palabras ,vengamos ala prucua de fu .verdad pocq ella (como disoScncca )no fufre dilacio* Qjiid verba guarís ,wrii« odie moras, ~ ,Ba .Yque
ÍÍ^VJ-síii cotrpolkion de los irie ikamétos procedí ‘paí.iSS^V'Mc^nadfe tei» ti{|3<^05 fino V,. nx, (j parece.á malathaqat ! ^^4íí3^qaftn>í^ic;U;afgSyf«sfeí4ofa lpigay.'in.' a iKji.egl#a:rcai^i ckyfia dolenc^ >¡íiíUatioeg^ vt eii!ifKa¥¡>¡is,iegetim f£pe t,hmvduttar^ fcager >r',imt¡S{Íubiraiío;i(ú»f ‘ígfWí'o'. poí manera sdéhoiíibics ímpqi tunos «íKem-tañvJsead^d.i^jfrH^s.tiü.e aada daAankodq afir pacec|tái>ji|liaí'5|^do^lq alear,cá, ytodoto. tiínc ppf Ciettp^y eftys am de pr cfunúüps,porque Hi'gan ate- .»er Qfcdefe^écimicqtp de aquel., pofltrí^ quien ¿¿o Pla«tíí,,-r., i..... .^í. >, ,.Se fahmiofhm ’^iJe iHAicítt (^e fcrisum', •'39Q|iid?;fWt.^íí?0.^3fií>.t,P,#.IodaíÍ3n,y,Baáa refuel* lienr efíosfoo losq tienen en Ibs cfpkkus fobrade íoai bra,y faltade luz,de quien diXa Atifloteícs ,que por abundat4s.o)tM:h3 mciitolia fría igmefaj, yob ft;or a, fon pregunta dore^oeciosj ved v. m. quié los podrá fufrii f Melancólico eferiutoV. m.fas ioflaneias, bien fe rcconofC) yV- na* loconíicña* fc’aro es que nb Ic predomi^ naiiapfte )>nimr5>,íd.3dp4q fi.j quehazc ,íos hombres iogeaiofos» .Pe iodo ayj yasuido énef mundo, JEA- Ite,los médicos antiguos vbo vnq de íingular genio ,.,q £eJf.iOj6íanotino,elquaf (comorefiere Galeno en yn iibrojqueconúa clelcrifaio,) tubo por opinfoq, que r.in goua cofa fe puede faber con certeza, que áíTcgurc la íilfedaddelaparteoonttariafy que afsi la mayoj perá foC£B>ndelado.iarin^ (demeíie,) es d¡%ófle? cleB'i tendímientoa cntrarabaspartes de laíoatra^ícionra el qnal modpdeencuílanta llanriron fó/ifiacefl losAcade oüeos »comotí dtíwireo tql^iKíon psaMistí rc>o fufpeo áiáSk
Ijiiíiíila jati>f.iflaria. '¿\Sr.F‘Hiorhhiienftt,{ dizeCileno) o¡it¡>x,i.m (,iiír¡it..f(T ^uodinTuraK^ifüttonfrípatamir, fie ftí/yi «/•/<«>:• IjuI /it.id(míáprofter adverfampirtem^fd ajienerüh.-iit, liíriijiroref íKiSiií/iabMt haae ¿íüiiuai» íkfit,(ff ÍH ítrpl'M{t7íi iwpiwíem <7utem appdIjhaKt ,(juafi dieaifitfpiíifémftainiHiirH, ,pihi'í.ij. d-fijíeaietOpjMdeji nallj de re pronamrarc^f^-, ajíc/ crai e cena, l'ai cce fenol Dcíiüt que V. m. feacoKioda acita fentcncia de Fauoiing*, puc5 halla dudas aun en las coi ;scoidentes,de todas facare av. ni, qnt rfie cí cfi: cío de ti ma eftit) comodino Galeno aEauorifio :í!<'».!«) jt nihil ef rmclcns intilUüt.í fiar cent:!?! ex fe/e .fnijt w./íerc, fam ladiriit)», Coi:rrafi rJ]ijfíi¡¡er/i,l’tti¡tio<i;'u¡ in (Cfpoee,f!C ñi fellecltís ¡n anima no» tcn-ei, ímiabiis parirer aeaiks, lOiiftijai.etm cji, T{ íp:emaámodom tjiii eernit aentikí ¡¡dthiií ad id,ci!,(id,liclcinr^ l’tfusefi hchenor-, uaquihn; lonüi^ti i» rebn sii.nlligtbdi^ biiiperfpifecre liare;, ijeiod ojjcrei.r /ii£ Meilici¡¡i¿,addi.Ck.’it ad i o;, jf pL.i.-ictneiHeaitdemmaximecaciitienterii :atii¡,kpe cüprxeeptíirif (ijjie. ina. :.i,,- i’aradaracntcndeta Vm., que elartedccoraponet ^ loiinedicatnentos espropriamenre Mthío.dp/e áde. te tu til ala Eymoiqgfa ceelnomb ?Cticgo .Aíeihodm, qic como nota fabio Pació fe compone de dos dicio nes G; !Cgas, qíignificalo que en latín .^¡a. yde !a pyo- ¿ípiicujit Qíiega que íignifieaJo miímoi, que.c'»»: jafí .Mcthpdoqukre dezit ai tedeenfeñar con tazón, ypor t, ao camino alguna cofa breae, ycompcndiofaniente:- íAc primo c^nidem fdizePacio) (¡ooadmethoái riamen aftioet, «¡‘Jletr-ocemejíe Cxrxcante'ompofiiairr ex iílii daaiits ,esí .^'•afires eutn Vf,i ipiadam,^ ordene eeiiitinéíai id céreo Methoén •pkdGrxcosiii¡<are/i>\etviamhre!itwj& campe,nJianam:, Cpn _<]ue fecntejidera^ue ca lenguaje d-c Galeno lo iii¡;&iio ,€s Mtthodo que 1*0.’; conio coníla deilib,4.. Mictíica. H' donde di»u: Q»sríf í]tt e^¡r,tthíd9CWáfe, /noiiioe jj-
'Ejiíñuh fjiisfjfícriái jxiíiathaí! mrdicinjtum occofiaab alujao iflortm UtitnmfinifS 'feieaiaiíi^aut ani!tHr.icorpOris,yt\ parti<.hlx,i:HÍ illuit fjt admi'^ mjiniidnrt?) aut* lutaru medicamtmi admimslniitdt,iait anatnra ¿ijJltUiíhií 'ciii Íl}.'idefladiMÍ»^ira’dum,htce>iim maximttítio^-l med't'cénénñ cutijiitinini, EñasfoM las palabras de Ttíncaue!&jé-Iaf referido a letra, porquecrco queaBÍendotisy. m. leído, quedo 3 yano de fu intcligecii pues dtze en el $i. que hab! aío lo de las tndicacibirts curatíaas,Sendo euidentc.que ha bla también dd tas de dosnpoRcr rde aqueílds cola pri* Ibera pane deia tláüfula hafttla pahbf 3, Dirpraf»e;Í3 efli deltas ¿o la fegunifa que CQtBica^fs<oflrpo^ri»ffñ,c^ »i»r« iianis íue&inatua». ycdhtmus ponteiiJO í¿s in dicantes dd la coenpoficioa baila el fio del periodo' que coneluyí} HettiAmm*x\mfrAtiontta mcdktmtitri e3»Jht«wti! pues en» ronces el mcdtc3iinenrodoes,quandó confia de debida qualidadi fuficicre quzndad, yarttfictofa compofficions cstpoces mereceeVnombre de |ttl>sntc,dc coofequéte» deicinedÍo.deau}£iiy,porqueefte ^eanftó'dixoGale» no en tas dcfirticiones medicas JEjfrd; ^oéhBmmius vtH adimittrwis rx^aflrrrañ,^dCf«»~*r£»r, ta<p oca ^at eampopttiai. Yque no fe petictraféla mente de TrrncaweTo de má/dctodkhOife coligede qauíCBdb efi^eautorpuea folatrfosptimcras generales indfcícwfies^ vna que le tomadclten^ramento del todo, odé lapar te 5; yotr» <íetaafeccioo,í»úeofe Jebe qukar ,oeonl«ra»t j. dhe iW- tiiv en vn peefiíirHJifitíwoparenEcfis, (Míen ehrofi etm» tr feri^uarhntícuratin*!, Nofc tonoceunsiaso como rni. pjenfin porque pudind oocurrir vn» de 1® tfos »f fccciwieWiti prcter natural,queít 3de quittrcon «onf trariqsjblaoátúial, qUéfcárfe confémar con ^SCf^U^etcf||e04 f3^w»^r«ir^aacBlciadicaci^
tpifloU j-átiifañíff'hí, foritiasyj Hr<jlle aúíniíc iVafcgunJ a,fcrá íenferaa. tiuaíyftcnáo^ifátctcelinethododcconferuir las afee ciaaes natQVal'e*,dcd de<]aitat las prcccrnsturaksjtá btenlofccaDlas indkacronesde^os laetliodos^y aísivna fet ácutactoa ottaeonfeinaiiua. Pudiera v. níkazer repatoen aquellas palabras; *t\ ttVnieyytt cii^emk. ypucsnolohfzobotieelmagiíletiofopafc: nés, ytetnandovQi piedraenlaraanoi defe en los pechos eoM grande arrepentimicnto.y diga con Ouidio. Cum rcltg» ferip^ fwíet ,ftra 4trm i.,... '.. Dfzc rnas-v. tií, cnelmirmo §. í^gtTrmcáaeÍDno tetfvm tía indicaíiM de íl/»«/k««fiare,, que ethajadela ccmpofiehei pori^ai mallapKlittemarde d' «ñjicfkl». Locor.trstkV dan acntrodet' fus 'patabfas ,JU yant dnátara tuduame»» mlr»ii»Jiran<ü . Yno perturbe aT. mpaiecetle, que v» na milVn acofa napuede fee juBSannente indicante, f indicado :Lo primero, porque el oiedicaiTiento que es Bala de iaeompoficion ho e'smdicado, fino ruare lia medica de élindkattuo formáis lo fegundo, por que quatsdo lofuera ,nees inconucnicrtc que tcfpd» «odclacompoíkíonifldfejuey ócoindique, yrefpc; to dría enfermedad ,que con el fe áde qfifiar ,fea Midfcodo, Sk) conocer tos colores, ni diíiingbirloa, nopáede Vito fer buett pfittof •: rd btsen poeca ,-(• dh’Q Kota^j iabier lo» uopos, figuras ^y><«iitid*a *a» *íf '¿'r J' "'íwa yipiiro^ ftria/a/srcf.'
Tf/ifljih fAtiijíñoriti ILIani xr ala nafa valo, indicado ael iadicantí>ocac¡5 abaiajadas las efpccics de los no tfícs de losdiilVipmcníosxJcl arte ,ynoes bien las tega aisi.cl refoiniadoi gc!ieral;oú|Uí: a^uel claro dclapaííionjKlo cntef>dimicntc.,>qiieyi.tíi<í-í‘^‘-lleTrar tinieblas dcitis ingenios rudos,(}Hcpoi ln cottedadnofe bcn ciI jingui; los coloi csde la verdad jtos confunda;qucavrá .qoipn le diga lo qiy: d)xo Cluillp ala Únagoga: Kíí/íw hc luxt fjiraienejirfrjfitt,- Kk.i*. Deiodicho Iciiífierc clcnablceimicntóde Ja psimc r.i prqpQllriíPtVíde mi (nacñio; porque ñel arte de ictn poner los mee; ica^nrcirtos es tnethodoj íl cílc procede a iainquillcion,ocoiifecúcionde[uñR por inciicacioncsi Ítcñasfcatídctomardela enfcimedadjdcla parteenfei ma; yde JaBafa de la comporitíon ;íi para’ conocer la. enfermedad es ricccfárioel conocinuctodcfueírcn» eia).y difa encias> (i paracl deja parte, pide: Galeno libi a, de loe. cap, i, ÉxtniutHm rtnontftrum: ycftc adeco «oce't el tcmperamcntOjcl oücto,la Hgura, dlitJo,la fo- Ciabiiidsd>laeoiligancra, lafenfibilrrtad jComQtnfcfit Galcaolib y.mtih.cap.ij. fide paite déla bafa feade íabcr fuvii tiid medininal, fu gtadojfu’ cantidad, yott as rouehascofas qucdtzeGalcnolib.i; p.g.ca.a. ymi ma cftto con curjolidad ,y erudición dcfdc el S^i. hada el 18. que ignor.tn losfabricadoreSitnal puedencon fcgtt tUad de conciencia mefelJr.con proptia autotidad.fin coiifulr? de: ancdicocl inufgo,roía,y trtbolcon:cí tabaco.,,ycomoquien cxctccoficiOí queno iepntefttcc,.y ignora con daño dé tercero, delinquieron, demas que venden mcrcaJurias viciadas fin deciatar el vicio, tcriiC do obligación ahazcilo». dcottdmancracs cngañofa Isvcr.ta, yrchibitoria^, como refúeluc fasto Tomas as .q.77. Bañez, j\ta£oñ,Na5aiic,VilIálout$, yBona-
"BfifloU fitilfañorií. ‘cína(lec6trlífi.()ifp.j.q.i’.p.^ p.i. por cRaS’pa'íktis, quoticstacetur-Ticiam noui>Uc ,quocognito cnipcoc ao(i emiirctiCantiasSas cíl nuHus,adcít qjobligario tcf- ;titucndi fianina. Si el vicio dcl tabaco meíc lado con el mufgo fea cónftderabk fe verá en el cxamc.y prueba de la ft ganda propoficio de nri macítto.y efio baile de la pi iincta. Defembaraeada v. mde loque ktocbd<?ir áccr- ¡vj,»,. ca del aitedc ccroponet, ymateria de iódicaíioncíien rquc( fieridotandilatadajCemo v.ni.coQÍH'i'Ta^k ocui'» fió im y.poco 5falca enjugar fe elfudur u'y tliuiitiifcá :otta ¡nisdc fu genio, ael Éra{ado,diga,de oetinionia, y mordacidad; que ay hombres ele gOfto candeptauadof que tienen el de los niofqiiitos ,de qiiiendixo Plii io: ti tilda fetuiii, ad ypata redargüir lifc-' >gundia'profHDlicion de miniae (kobenque cAahiece,cc*n Vf<»li.dt5,y nácihodicotuBdanicpto,qucía mtfcla dcl muí go.udcoHoqualqoicta aíiringcntccóeliabaco esto trareglai demedicina,nosdacnlosojos ecn vnáanfi. nomiajqtit dize,ai ci.tre la dotrina de mi maefíro, y-fa deGaíeno accrcade la virtud iticdicinaldeimufgo por iqae miinaeOrQ es el §.,i. ele, fú fegtinda,froppficipu--^ o acónditiiyc.cn quinto aíusfcgoiidasqualidadcjtd'e,#/* tud eífítrea^y aiirÍBg^stéjCPniO la tnifnia cjirina ); yoo en gradomuy remiifo ;yGaleno (dizc v, ni, )paictc cnfcnafocontraiid lib. 6. Cimpl. donde dke: Vipí.haht adjitMgentrm mudviarh.neíji enim mdtuiH eji jrigi4t:vi.fi¡í frjximam j'rme mediji, iWfIfífí <ligcreit(tl,C^ rm' tiiharii til pariirej». Loraefmo.pudtcra v.ip. cotíftrin^f con autoti.dad de Actio Tctrobl. j. S.ti dtíid;dize,ga ’filas mtiniat palabras Aíiifc»tarhcrum^<pii EriiSfhifchifpf te Hipteti grttf apieí\iiiur,aífj¡ri<igit,g^refrrgtret pteJetaifi -vrprojti aáuoipeiat laíttdal lijtiartdijeKtimdite
cuStmffji (i*Huef¡. Hüccbpímj>os Jo tom.6 e! príi »If !•__ fpa floitt&te ác Kj«tiró-Ky«f4j .((|iic-aísillaH!itTelinuffo ea fa efcuéU )dúo ca el lib- C3non.tt.» cap. 7*0. tjifrigidints ¡i.tiui,&4é.í¡íiíitatem íl'fríütat tqti4)i. Yle ppede ptouar con razón jporque Uafti i. cion nace como de principio cfiJentc de Ja frialdad. Luego g>clVae5ii»oalida.cB e¡ m«fg<j,tainl>ieií Icádcfer ’iu añridjpd» Ejlaes ja sntiínonia que la viaczadccJTe ingenJú^raddc dtJcubrlpeuti eellas doj^rkiaci ytoda confiílc etrauer dicho mi «laéilfo que cl mufgo es aftrin gente cageado Na muy rtmift-, ydciir Galeno, quaej aQringente, rtunUJot grande antimonia por cierto Señor mió,aperftesfo[nbra$ 00 fonpodecDfas aobf ’*t:(»teeérlaiazdelayírdad,pat*dcítíancfcilaS)ytccon l.in Oiofctít.icap. ao; yeco falopio rraá^df ««/ceari W//*; que dfbaxodcftc nombre Sw», qucCcintcrprc, ta, Mvfcii!, fe compicJicndcn Aferentes cofas, Tbo); phraftrolib p. de la hiltoria de las plantas cap.dfucfc llamar Brion, vnapclotillaefpinofa, que nace en algu. 'nos arboles en lugar de Jlorj -Galcnoyy DtoCeorides lia mau Bry-On ael marino, que es aquella planta, aquien Auicena lib.a. cano. tt. a. cap. 459. llama en fa lengua ThaUb, que fe interpreta mufeoj peto og entiepde clodo TÍfero.de quien hablamos, fino aquel mcdicamentofo qucllamlen las Boticas CeraUné, que es vna pequeña yer bi.que na^e en lo hondo del mat.y crecida fe enda fccci manera depiedra.y portenerfemejanfa dcl cg iat, Icllamahrülgarmentc coralina, yyerdecsapropoílto pafafoltarei vientre,ynaatarlailonib(izcs>Ay tercetaefpecie dcBryon, que nace ene! centro de tos «ósdiílccsvy fttbcdcfpuc? atiibaj yfcUítnacfponjaJ '•“---
ÉfHUt* El<]uutegeoeionacc íobtclaipcfiasdeel niir¡áqu¡cé Laman trjt» ThMii$iif por otro nombre Ljthtn^ pu< curar fe con el ios empeines,que los Griegos llamaH xj thtnf$, AfsilodizcAaetio citado, por eñaspalabtas: ífchtn mufemfettanim txierforiMfimiiIf, frigtftcieiitufaciiU tatiifj], ér ficamis iafiaeidem fdcultatem ffanaiimfetipriem ct»iiominei» ^ihi apad Grtccos morbum. La quima cfpccie fue ignorada de cali todos los antiguos,pero cclebradade ios modernos en nucítros tiempos. Délos Griegosla (onocio Aattiodcbaxodclnoabrcde Mefehas, yhazé mención A¿fuario,y Sinon Sethi ,yes el verdadeero ^Imifd'. ,dccuyanaturalczaliemencoR variedad Se tapion,&uelio,y Amato. La masptobable opinión csj que en la cute de ciertosanúnalesdelalndia Oriental fe hazc vnostumorestá maneta de lobanillos, que Ion los que JUman buches, ópapos de almifcle :en edus fe contiene cierta fanguaza negra gtuera,qHC inclina algo iroja, yaefta llamamos Mufeo, Como fe recoja, yc3 fciucciizcn losautoresquetratan cfta materia. Lavt rima cfpeLie de Bryon es el mufeo de los arbotcSid qu¡£ procede Ducftradibculcad,y aquienlos Arabes llaman Vfneit comoconftadcAuicena citado :íibienhalloq Sera|>ion da también cite nombre áotra yerba calida, que na$c en el mar, de que fe fabrica la ceniza de el vi. dro, Deede murgodeiosaiborctdiKopoco Diofeori des; Ptíniolib.io.cap.S ylib.ia. cap.tt. dizefera* qttel bello,ócanasdelosarbores,dc^ai dos erpecies, vna es como vedido,o corteza; otra como lana:a la pri meta no hallo quien de nombre de Nacceftebe lio en los arbores que producen bellotas Robles, Halas Alcornoqucs,Enzjnas;y también eo los pinos,nogalet alamos,ycedros. Es medicamento, quanto afus pri* mctasqusl¡(iadesírio,yfcco enprimero grado ,fegun Dop¡Í
F^i/ioí;i fatiffañorUl í*pinio»<le muchos. Auieenalo ¡lazc ffio cnéJ ptlfflffdí -yíecocD el íi gunüo-.Gaicn oquiete qué fca iuuílidSRiíé ;te frto,;('reco peto qaanlo aíusjegundas ^uatidadeSrcosiuierjen todé>í,fei aftringcntfe rnai.óroeDOí, ícgunle es el acbcr^doniie nace. Yiapuciío, que la enzioa tiene afiricioii en grado coftccido.quig dúdala tendrá lucnuf go. Comprebendieron ¡os Griegos todos los aibotcs '•glandifcrosdebajío deíle Bombic Vtis, ydizcnikncR •'todpstacufltad'alttmgente «yqnefon raateria medica paradítetjcr elftaxo inu¡icbre,omefes blancos de la« magetcs.creipQto dcÍ3ngre,ta Dyt'cntciia ,las Dia7.j Thcas antiguas,efetos que fiit conufida aftticion nopui* dier30 obrar,v entre todos los obra con mas eñcaciala eiizinajy fu mufgo.Afsi lo dixo Gs' eno iib. 6' fimpl. ti» lulOt Viysi ^fycfispartfs emites adílrin^fitlii tjiialiliifis parrri tipesfunis Sedfhit tamnihahet,cpüe iatrund lerfiee memlsriiii* Jkbejt, inin ¡jü* fiib glmdts ipfimcnlUiíh,ea yid(inet, i^yitfn,fUií conuejht. Qf-im ubrem adtvofla'Prummdiebre, &\ft‘iigit ph fpmtiaaes., tnm dyfemi>iíis.&' dikinrnésleatTÍs fthxni etaviei 4am ejif creduat. Aiaxtmeyero eayiuPUtr detoéla. VidemhitH* anr» ai¡jhmíiiifitja^us,&‘ ilei. DeGaleno lo ttasla do Aae tio. Arsibablandontimacftrodelcnuígode kenzina, (aquien vno,y Otro ancor atiibnyen rchemtnte aHria cion )d»obieH notenctía en grado muyrcmiüoí yes afstvcidád, paes dizcB Galeno, yAtao, yebemíHiim ssélrmgií fngu! , »í«. Cotí quc fehalla V. 01. obíigadoi dexarimimaeftroeafuspíecifasoctipaciofie»; ypues «ftá de efpacio rcñic cotiGaleno> yAe£k>,y andariett» do ci año hecho buica rtiido. NoobftanÍ3S3Btoridade»pneflas enfacot de?, bi2 porque Galeno,y, Aecio,hablan de el mufgo de los ce» dros,que fiendoarbores eahenics,bitn í« dexa entédcf que fe BUifgo tendrá modcradaaíirícrcn, 6rnijalid3;CO iiifidíscn>a<Oiiip<>riada(i« alguna vktud icfelirtiua.y €iai3i¡
Tfi^olít [áti'fíiñt>yi*, ' etfloücíitfique conU rúa cu la parte rcfiiiofa.ccBsé 3d«- ni! tioEaloj 10 pottíl as palabras: ¿VoMif tunan, fmd emU líi yfn¡_mnf<irátiofíc diuerfiíatis^urttMi, YC] Galttít», yAc^ cía hrblg dclmui'goúcloscedrofjfe leliete delu? mef taaa palabra^, porque aBÍeodo dicho, que en el fe halla virtud rcfoluieníe, yemoliente, aiísden ;sal maxinn' ¡tt talrmi. Auicenahabló fio duda dei tnufgo de] puno bié' lo dan 3eniendet fus pajabtas: -Kjftf tílejlwpf<.ft>‘fisi:{ <éli cofticti tcKuts liiktiles c/reum y.(i¡n,tcfn¡>er ¡trherm ¡erfnttm^in- <íes,& vntfn, y4ei:iat#ido fu temperaaiciití) aña de://> if^¡i eíifti^idifgsf>iuita,0‘ ad teptdttttcm dectinant^ &fiift¡citas tqHíáis'. 0' exijlimasieri<m quídam, qbtd rji calida inpcir>to,ün ficca infecunda :yte& lcndo vliimaRientcfus opci ación ci,y efetos cóeJuye:Ufmtiyims í¡ipnc»^&' re JoLiia,&leisijicalio,&‘ precipueque cjl de p/'/ífcQuicmasclalol Tampoco obSala razón,que por fu parte de tat íeKniiMt pofo,AqiíiefcfpondoncgandoelantcccdÉte. Alapro t^acicfl digOyqtic el efeto de las medicinas aflringentcs^ que es aprctar.ccmptimir, efliticailas partes, dotrdélé apiicá, no procede de lafiialdadicomo de^nincipio effeájuotmiuedíatojlínodc laqualidadafltingcsie,qtie aunque es fegunda,pacdc producirlo comocaufaequi* iioca;pucsno ay razor,pa ra no conceder algún eféto, ¿ las qualidades fegiindasmi locs,ej:cIuitfas abfoluramS te de la línea dcnaturalcspotencias. ccmo verearos á» delante. Concluyo pues «oo dt zir que ei miu%o.:d£>^É' encina es< como dixo mi maciiro )alíi jngéte en grada Ksmui temiffo.comolocsel árbol qloproducc,dequi£ dizen Gakno,y AefiO'.Kehementiiisailrtn^it /uriis.f^iúxi ¥quandodetnosa v. m. qac elnmfgc, de quicnha-f^w.lj^ Wamos.tengaffrgunCalíno) viaudaíltrngcntc iotia^ lidaj nodifitnte mimacftro.ntay antinomia ch tasdóc mnas.petqu.c qui^n dác que la tiene en gfidaao mufi jPa icaiti
Ipislda fatisfiñork^ remifo,rüponc( cUrocs) tensila en gtaJotemito .3^ llama Galeno !i>uj|ida. Patefenteque oiga ya «v-in* engtofar lavoz,y dcziitneaiuy alaPhiloiopl]o,qcoino la intáfió de las qualidades es vn ihfiaito fyncathí gore» tn3tico,a el modoque en fa intcnlaan ai mas>;y masica futeffii(ionaymenos,y menos. Aque icfpondo ,que yaia dificultad viene aíer,comolas demas de v. ro^ de poco mas,omenos,yafsioo merece facisfacion. ' Shm. uAquíehecho reparo, euquev. m.ymimaefirocO' taieapan apicaríe ytepicarCe ,fubre li los efetos deel iBedicamentoaitriagentc,aptetar,vátr,elliticarnafc3n áf: fa frialdad, comode ptiaeipio próximo eficiente ^6 de laqualídadfegunda allringente ?yporque defte pun to ay poco efetitoentre los médicos Philoiophos, mei decoacedet v.cn< licencia lo trate en eftilo cfcolaAico. Ypara proceder con laclarjdad que acoftumOro ifup& golo ptimero que ai aigunas quaiidades, que fi bien ca BKO guítables fou obj .to del fentido del guíloj eomo tá* gibles lo fon por aualogia dcl tacfo-, ydelte numero fon la afiricion, yia acrimonia ,como enfeña ácada paSo Galeno en varios lugatesde fu dof^rina: yafsi ellas no folo alteiao el güilo mediante cfpccie iniencio nal ,fina cambien el tado por cfpccie real. Supongo lo fegúdo (en que conuienen todos) que el cfetorcaldelosme dicamenioSafiringentes es apretar,vnit,cerrar. Afsilo dice Galenolib. 7. aphor.comm. )s, §. i^od ailfiriflum •til yencllibr. i< de alimento facult.cap-x.S. jtdtim i^itiir rnedimi: ycncllib 1. ílmpl. cap. 37. $ntm qus adftringunt iyen oi lib. p. fimpl.cap. 1. dize: StKt cm« trahm» fOnJiipaiitq-, ciiiide»fMtfuhfiantiam»oílramad^m gthtttiOcfraindeinftamuúcorftrÜHtfltifartem extrinfeau n* fofita camittUOilUm ngofam-^&'contraüam cf^ciunt, SnpueftO i}iic los «encámente* §ft!|i^iCB*cs fag poderofos k
Epijioli fmifa^LrU'. csufít cnlapaitc.doiide fe aplican eftosefetosi-pre.; gUiica aoia la quc(lion,(jcl ptincipiocficientc próximo, yimmccliaco es fu frialdad,quaíiaad piimeta, ola fegfi daaitringei.ee,per Uqua! los medicamentos aScingea tes feconliituyen en razón de tales? Blconioafcntites,quelosefc¿fDS deños mcdicaoiS tos pcucedcn de íu ftialdad como de proaiioo principio eficiente; porque efta (dizen) ticnedosjvno primero, que esproduzirrgfcmejanccjcomocaura vniuocaretro fecundar io,quees dcniac coinprÍRiir,áptctar, ycciaec poros,yeñe hazceomo caufa cquiuoca. De eñe pare* cerfe inuefita Galeno en muchos lugares defudoüti* na, lib. 4. fimpl.cap>7. lib. s-cap. i. §. adflringcneia,' ycnocrosiTiuchoSjdondcdclosefctos délos medica* mentos aitringentes in/j'ete fufríaldad* Ytarazón fa> Dorecctambieocfla fcntcnciarporque illafrialdadtie' nepoccfetorccundariodenrar, apretar, ycomprimir, csfuperi}uoburcatotracaura,o principto eficiente pro xitt)o,a quien atribuir eftos efeoos. Demas que la qua . Itdad añtingcntcl¡endo,coinoe$regundaDocs natural p(/tencLa,nipcodudiu3masque de crpecies intenciona Us,y afsi ni como caufa vniuoca, ni cquiuoca puede produzirotroeküo. Aeñaparte fe acomoda v.m.y mitttaeííronodifícnte.fibicn, comotan gran Phiiofos phoconociendo la probabilidad de ¡a conitatia ,dexo la puerta abierta aei problema. Pero fin embargo de lo dichoi muchos años.defde los primeros de mis eftudios que liento ,que los efetos delosaitclngenccs nofedebeo en buena Pbilofophia attibuit afu frialdad, como apttncipio prozimo. Lo prinneto,porque Galeno lib. i.íimpl. cap ij. hazedif* tinción ,ypone diferencia entre reftigerantcs,y afitin* {cnccsrt«enehiíictajfiiJa fiialdadcoBio ápii^ipio
t¡!¡íli¡la fatiifaáoi/iá}- potqiic Iftiitrumeft ¡a poteaüa: yaunque eftoésindabí^ tabie; poique halle clpunto ventilado indiuidualmSte por el do(Sor Pedto García eu fus coninentatius alos li^ brosdefimplic* quierobazera v. m.fabidor,de loque en el liento cAegran Maeñio, por lino vbicte viílo Tus eferiptes. Mueue allí dificalcad,ypregunta como fe an ios oiedicamentos aftringentes con loslaxantes^quan* do concurren meíclados en alguna coiupolicion íyini pugnada Uopinionde Auicena Iib.5.canon.tt.i< cap> ],quedivoau¡a vna facultad mas, délas quatronatu. ralesminiítrantesiquccoininuninentcfeponen, aquig llamo facultad éfcretiua-, yaquiendixo tocaba dihti»' huir las vittudes,o Facultades de los medicamentos jre fíielue el CompIatenfe,que los emolicntes^y aílringent. tesfeandelamifinama»era,quequandodos agentes contrarios,vnocaljcnte>y otroftiofe apliean aunmif» mofujeto: enclqualcafojliambosFondeigual intea c|on,yvirtud adtiuaenordenala teMencia delpalfo; ningung le aliera,y ceiTa la accion,innpedidos ambos re ' ciprocamente. Oíga v. m. las palabras delCompIu-* tenfe: vico taimeodem modo melhgendum quodpropoai* tur, ficuiquaado due anemia eeniraria,alteriim zalidum, aliad frifidum applicantur eidtm fabjeélo :dicitiireaim aPhilajophis pra ^abdit(r,quodft hxc dúo anemia ¡uquaUm habeSc agendi vhtutemy voafolum /ecundum inteufioaem ,/edmagis ctiom ia ordiacadre fijieatiampajsi, uullum illoruiu aliquidpriiducit,ftdfe mutuo impe diunt. Lo miimo afirma dilp. 6 inAuiern. cap. j. don de ponela mefnia difícultad,y tefponde ;D/co fr^o in f»e ma eádem rajioaem effe medicamenti tompofiti ex csalrarijsfimpli cibuSyjtcut alioruoi ceairariorum ageatium, qutt eplicaatt/r eiáem pajio ;quod(i yinutesjtmpliciumfíat tcqueles, acaft aflio. ypo< co antes defatando VB argumento dize: fíd alterumveru facilisejifo\ulio,f¡ dicamus aulltmodofequi eamdem pertemexquiftemneriduo^imtibui ^uiaquamtumuüqueiil'be/
futiifaltorUl • íi¿«j íx tüu titeitt ttjiüeHtumpíi/¡i,^uotlfiiptr4t 4¿tt,& ffohi hebit a^io/nm iiteriui-,fiVÍr»,WHtrum fupereji,Jed t^ualitír fe hjbíantiCefJ’auit totaliieeaélh. CoRlopUcS Icñor Do&or fe impedirán el MufgOjy el tabaco en cafo ^que tenga cfte igual virtud^que aquel, yelpaiToigual rcniicDcia tefpcto de entrambos Iclaco es que lo que voo intenta re tiaer,dctcndra el otro; pues no fon menos cótr arios efetiuos los acres,y aílríngentes,que ellos ylo$Iaxan< tes, Kolefuccdaa V. motravezTeñordun Confalocchar pt'opolicioncsa el 3íre,quando habla có hclnbres tgrandes como mi maeftro,que de elfos aires,fe fue leoiiguit eHos defaires. Palfa luegov.m.á aniquilar con mas eficacia l3pri>íj«.>7- meta propoliciori} yparahazerlo fe oílenta granfu'- muüíta :bueno es qv.m. nos enlcñcfumulas: peto es me)or,quenos enfeñeá cUtar. Forma ennn v. m. dos piopo(lciORes,vna vniuerfalnegatiua.qUees efia; l^iat aílringentt (parafer mfdicinal )ft ade mefeíar con medicamentos aeren Otra particular afitmaciua del tenor figuiS te :mtdicatueuto ajiringente {patafer medicinal )fea áe juntar coa medicamentos acres icflas (dizev. m<) fou yctda> deras contradiélorias con todos los rcjuifitos de tales; yna rnintrfl; otra particular :l>naHegatma,oiraaf¡rmatina; lamayorde mimaeílro; la menor de Galeno pra^icada en aquel enfermo me' dica (pienso que fe llamaua Sictilo )que padecía iiflamma tioude hígado, cuyaifloria refere lih. il. ciei Mtth, cap.ló.S'i trat enim,qui eegrotubat medicas fyenctyacnraiienmcfcVoGa letteccn¡usaJlringentesmedicame/itosacres,(dÍzeV- m.J yyo ‘^B®><lue laxantes, pero pata elcafoimporjapoeo fuef kaynos,bonos. laegoemcsdeinferir, (rcpitev.m.^ o que Galenofe implicoo en Ju doflrina enfeñando Uno, ypraÜieando ¡o eentrario ,ique la propoflcioa de mi aaefíro es faifafnfundamentó, ni prueba . Ni tiene alguna en el tcaicP^gue cha mi maeílrode Na.aS Galeno
f Gaícflo ííb.'4^ fímpl/e3p."7. fiL»#wif (áfícm',| Ktlí fMOrcce; alltlol» fXiiipie ¿jeUtiO UtñefflA ieles t» era toa los xjirt»¿ehtfs,juii>it» *l« exflor«ci^¡lffr! 1'í>íb</«,«o g quit» 4e\vf»mmc9,for^ UexfUrxcif de la'wWajirii^lie^for ríftli¿roste(rr»r)iiofex4e/?xyretsmféc4mi»,e/>¡jsiim cttscw rtusatrüífthres, Tondeía V. íriéiícxto va,y vjen®, mal tiplicí paiaDr3s,y g4 ft'a íJefdff «1 §-J. halla el ío, Stñds mió elfo e$ abaBfanar el vulgo, yhaícifc con ci atími*' rabie! ynocsbien¡ncu«anios enlo qoc reprehende fan Hyci onimoáNcpetiano: yetlm feritem vulvas aimitationemJai fícert its dc¿}anm hommam eji, ifu.iS. Aquí de Díosfcñot don Gonzalo,Cv.m. trasera plei toconmitrracllrosfobrequchizkfe vna drclaiació en fáuordc y. m. yvoluntaúamer.celahizieras no feria defpropolito, gallar tiempo,papehy dineros enaucri* gaarIc,lo mifmo, quetenía conreÁ’adol pues íi halla V. m. hecha ega drc!araciun,cciino|a quiete, de que lie oe perder tiempo en loque no es de alguna importan* eiaf para que tanto ruido, ytan pocas nuezes ?maspel* nota.que balas, galla i'u artillería de vm. apunta,yno diípara, afombr a,mas no hicrc,y hna Imcte todo fe def nancee cfi humo, Pudierarr, tn. acetar la declaración de mi machroen la parce,que le es fauorable ,yen la que no lo cs,red3tguirla.y nolobazc ;debió de ballac por allí bien guarnecido el fuerte, yno fe atteoioadar* ¡c afalto, Examinemos ya lasingenioílfsimas cdtradiftoriast yoapuello.quefelasaoealificadoinasde doslcAotcs defumolatr ypot ventura algún rcucrcndifsimo ma<f tro le avia frechocrcer,qucconucnccnelint£tO;y que cHoctorGongora cItá cogido en la red, Puesll nirga iamryor, retrata fu mifma doctrina: li noaOcnte ala d]Ciio[|niega la (ic Galcno| fiUscvnccdc ambas, def, -
BfiíloU pñsfiitíeriii'- trüyriqaelptincipionicthaphiñcOji^M'iífWr r/},»! um tfl. ydadoicontradiAotias vetdadms.Quercñapuc^ Áqo dai las manos,y cederá tanca fuer pacte atguincto» Guárdelo v.m. fcñordonGon{alo,yaproucchcfc dd, para con médicos de aldea,no para dirpatat có catedia ticosde Prima. Veamos pues fu fuerpa. La ptopofieió mayor es de mi Maeflrory dize,q gene „, raiaiétehablandotodoloqfuercaftringcnce, para fer medicinal,adecareccr de acrimonia,y mordacidad. Eí ta ptopofieió no impide la mcfela detlosmedicametos, óde fus viitadcs,cafo qambas eften indicadas de diferentes indkácesj fi, quar.de tota vna,comolaafl!Íngéte lo cfiájporqueconaoíon contrarios cffedfmos, quarteio vno cita indicadojO de la enfermedad,o 3 la parte, cQá contra indicado el otro: ymefclailocntorccs, feria apii car remedio,nofoto no indic ado, pero córra indicad o. Yqnecncftefientidubabic.laprapofició demi macíiro, fe infiere bicclaro de aquella palabra,qdo fin miílerio añidió, para/cy w«iicí»al,q es lo mifmoq dczir pirafet medicaméco; pues para ferloíabe vr m. qáde dezir re lacio comoc.nfcñaGalcnoli,! fim c.j. afii lndicáte,CiJ orden aquien fe llama medicamento: íi fu indicante lo pide como Cjl,cU to es que pide fu virtud mcdicíns l^y fi ettacsdcténer.,apretar,condcnfar,elfa pide; ypor confeqacncia ella defechando ia virtud medicinal de los a- «res,ymordaces,que obten efetos contrarios alos que pide el indtcantede ios aílcingcnteSé £n otrofentido habla la menor propoíícíoRpra£t¡.,V»jjjJ cada por Galeno lib. ii. dcl «ethodocaid. porque alli concuníeion dosíndicaates,y afsi vbo dos indicado oes,ydos indicados, Efiabael afedoiiifiammatotio de aquel medicaeneftido de rcfolacion,pedíala fu caufa; 1,. patteafeótj, qac era el hígado oficina de la l’angre, como aquella quetiene vfocomun,y acceíTarjoa todas la$patte$dc_lcuerpo,ped¡3fB«ortgu«raei«:fiGa!cDO ileUj
{clasaua, ypálentaus para reíoiuci lo contéDÍdeeiiIa inñamacioD,y fatisfacctvQaiodicacionirelaníabala pair te afe^a,quc iit dicaba fu cor roboraciónjyací contra tiOjfi corroboraba con aftringentcij endurecía lo conte nido en Umñanucion ;cociU maraña para fatisfaacr aleño ambo»inteotOS,iBcfeló laxantes,yafttiogétes» ralrdcljrioconabcinthiojcftcpatacórroborat lapar te; aquol para relaxar,yeuacaar infeofibiemcce la cau» fa del afeito: bo quat fi hUiei aAtbalo enJa curación ¿'Thcagencs,no le ocacionarala tnuci tc,quelc atribu* yeGalenolib.ij.mcthod. cap. id.cuyotitníocs; ^4- uerfis ^flialum yífui Thcagenem cymcutn hftammaime jtcorit Itboramem rt\«xaHiv3Mtata¡i\»fma,tu «ecíA/r. No quifo At thalo, aun perfaddído de Galeno,tncfciar ajti ingentes con ios relaxantes, era tnethodko, menorptecio laia dieacion dé la parte,yafsile fucedio tan mal, En fuma fcñpi don Goncalojtascelebtadiísiroas contradictorias no lo fon; hablan cq difetcntcs caíos: l3 mayor excluye la mixtura de los acres conlos aftiingentes, quando fof lo cílJi indicada-la virtud medicinal de eftos: lamenor en cafo, que aya dos indicantes Oifcccntes;vno quepida altiicion,y otcorelaxacion,otcfolueion,coroo en cica* fu pracjkcadodc Galenolqs vba. Conquequeda entS dido,quc las propuficiones no fon cóctadi¿tcnas,y afsí ambas verdaderasiv ambas de Galeno. Yes infufiible derahogo,que V. m.picfuipa coaltar aun hombre como mi naaeñto ala fuei^ade \a,SiMdlibíttJ¡,-peliibiteJ¡,eSa dexclo para ckb muchachos (umuliñas. Yñv.m. inflare quefegan eftafoiucion.la mixtura, que hiao Galeno de Acres-, óde relaxaotescon aítringcotes, no feria medi> Cinaljlelercfpondetas que ateneas las dos indicacio* nes cootr arias, fue medicinal ,porque vbo dos indican tes,que pidieron opueftas virtudes medicinales, pero at lenta cada vn» no lo fue,p9tqucquiéigdica virtud
'SpíflóU f4U^«é}«r¡^¡ jfli éÍBílsflt^jcrítCj jjo (e pucccict tn-edicainrtifo, aá* juiío.niiaOJ .ido UWítttjiejBiiUíifuicle.loi attes3^>fifto ,i>aíle eo caí»tan ¿titulé ,La fcguoda pfopoficiondwc,q«eitodo l»qtie Fuere Ntrn^i .a¿rc,y «i.ottiazt Cpara^vfar^eUomomccIicaniéto) »de ^caicfeei deaíl«úorui qujeti i^nc v. bí. fu canicadiáo liay es; qtentó i»í ^icumtiir»)»! adecaffcer Je dfindtmíÍAfitiinei a(dize }eS ce pai .naa£i\re:Laícgunda<<l6.Calcao^ vi'ó dcl cabré .qmado (eflquicnlc.lullanjMa£as3ctunoRi.4;.y aíbició^ ,p jraficatrizar la»lUgasyConao4o dü.c hb9 litnp^ca.tS tei vñíhakit *(rimoiiii-<¡iia¡iiiam,Jed ^•^iricJaiis .ríi[>airtkffts j»Uh*rrimum tH Judueeaí* vlcnibus cicatncit íuegafi Cilnee iffade meáií^entes que.comjkr Mrfí pejfitntam ihíejt ajirkiaUyU pfojnfttie vniuerjiíde mi mMfJlro i-t^ue excluye ejla mixtura ,<ftrafelfa. Lo que reXpondi alas pcioeiaS icoactadtdoiias -rzelpandoacftas, pues.todu es paño de vita picfa¡y alsi digoque^notoXoa :mbablanen va .mifino cafa--LavntueUál dc-onimadtro excluyela tniC tura de aftcángenccsieon aeres ,Xiemptc que rftos folos eilanindicaduscoinomedKraincivtasrpoique quando laeftan,eílaJadicada fu virtud medieiaal.que es uritart .ciouer;atr3£r:í >y por ^onícqueiacia cita concrariada is aduerfifsiata délos aftóngentes detcncrjitnpcJcfjimpe dir. Luego mcfclar en eftecafocoB los acres precifa» mente indicados algo aCt[ing.éte,rcria aplicar remedio ackfalo no-ir.dicado,<fi fep»ed.ellamarteiiiedio tí-que iKrlo cftá) pero contra ludicado» La particular,que disc Vt m. es de Galeno, habla en tiumiÁ calb.qac ora dos indicantes-, vi)o,quepidal3 virtuddc ^ los Vijosjoei-ola délos otros. Yiiy m. hiziriaeicamen del fin, paraque vfóGalcna del cobre,yde lús virtudes erediciniles,conocería la vtrdadfolida defta Ibluc 6; ffjtfllKífeiHe pucsjdiUtai ^a pluma, ycouerla en ma*
ípíflolt tetíaide que poede el kélor facai roas vtindad qJ!É dé todjsfus inftanciss de »,n». Galeno ljt> delmetbod, cap,?, traca deíacurscioodelalf3«3'cauer.no(a, ylO' primero prepone fu priocipsl indicación» quecs icpo' Bcr iacatoejque fa ta parailenarracaactna.kaqjjdii Ze) Qjioniam in eMorkcntdHobhproponiluriytcarOiqiiífstiytf refluaamr, LofcgfKiofeáaiala niaEeriajdcque cíiacar nefe áde engédtar.jt ef artífice,que ía ádebazeiraquc' ll 3,-diz€,qaces la fangre nutrimental; yefte la nacnca lezamifma de Uparte. Seiu^tet^iiexsndecjtrniímartiruini jangmr,em bonumíj^, epij¡úm,iiit itadicam, amhereaiq-, /laiBMj Yt-xplicandodclpues, quien fe^ccflanatutaleza, que coma aititice peí ÍKron»eftsfubíUB£i3;diz£,es el ttí» petanaencoik l»patre;quec54iíleen la dtb-ida prcipor.' cion dcUsquar£oq.Uákdsdes piiroetast (.ofálit aunnTp qti'jd fiibjeílínim ceepornm, qtiibuifitfier mdiitifíiKj debety nanr* gigend^ carriis-ojiifea ejh porro tiiHiJqiCorporis mofjtra: t^fJieK calídiiffmd phumídi, acfccitemperaínríi cmifijlere^l. C donde vitinM mente infiere, que en iacutacif ti óe la lia gacauemoCa. íc an cieatendet dos eoUst vna refpct» etcficieníé,£l qa laderctenci fu narorartempetainenT íO,qital fe'e «kbecfteicfiauodt fali»J ona que mira' la materia, quees la fáng'enunirner.tal ctv fus qualida» desiaudable,. yptop>: tronada es fisqiiantidad. yfi alguna delSss dos cofas falraíC^y ólaq>a tre eílubiers def». templada, ónk iada fa BT.;fí.'r¡>4 nuc iméialjdemasque cercceran algooaspafsiones «o» bofas,Utsipc nofeie cngs-ndxara.y queda á-tlmeriiccfruílrado de fu ptincit pal intención Dígale ya ctl o^tique todo io.d'xo frivo») fitder» ia omnrtauo-tli ere rfí^o lilii ío>jultrhU fobis firitp, fp! qtnd/tibicfhm ejljtipa re ttvrpcrie fiti &frf.terc-a pígutSy, qaiejfluitboiiui^at mtJtoi ri> fr, aiiginn huta n, a'iUtr.i nnriw ¡iojuarfit^ mulriptic affeflb! prxrtKr.tiruriini eipune ,, nohisi-O'. meuvn<i<í‘iiiitaiinc~r>iofspartr¡irofariiiitr. Falla Gaícno ade lance. >
T[>{fioU fatiífa^oriii', 3ínte,ydizeipong5inos.cafCique.ui]3paTie efiá <í-cftem rplaxiaini co laraiigic ai vicio alguno, Biftcutce cito inpc dimeato externo, ni ÍKterno;no esclarojqucTe engendraralacarncjjífeillcniiialacatíetnaá' la llaga.fin^Me le necafite de aígunmedica mentó, íngamus ^Mam ejiepiirtemi&'fin^iiioiscoiiflitxnnícitta ^Unm^yel tate, O/diaijuasi itateyiuim iporto hisha:fc htíbentihui mhilefl .pneierenj^tiod ohJietiijiiOimnus prima carmgenera[w,pTofpete coa ttutlms fxterirí meiiicamenti ope. Pero poi quanto •en lategenaradon de laeatnetjuefalca por la etheieo» ^enidaddd dinicto,.tcfultaTidenecefsid3d dos exae^ rnentos,vnogtuefo,quc’i1am3nSot<ífJi yotro delgado,' •que lia man dos Gregios ichor, yen Itftin Sames^ yefie humedece la llaga; yaquella cníbidcrej de aqui nace,' que pata curarla nccefsttemos de lecdicamentos, órae <ika mentó,qtic qatteaaíboscínbaTacos, yteoga dos virtudes tncdicinalcs,defecatiua para* cdfuniir él txcrc» riíieinodelgado.quela vmedecesy áblleríiua para que purgue el grucíó,q«c1a eoíotdcce. Verumin in tpfaprtme xatttis geneeatio»táiip\ex peouenire excrcmentum «er^íf fí/, re» luti etiam incomentarijsde natura doctiimus., <piQd oainem^ualitam tit alituemi mutationem^alterum traftuSyaherum tenmuí excrí~ -pteutum'fefntur. Iíisexcrementuenam per vmnerfuni corpus’fem ferproutMent¡hut, quo(i teuuiustji^ipfa inutjihUii eji perjpiratio, J^tt^ttiamfuhindtftyiftbilis^tiueties, wlaaturalts calor Un^ret^ yá auttimenuytitnr, ^uamiujlvmpt, ait>pliote, yel motm^uifpii yehemeniior euimaii loutittpt .s^lterum eJl ycrrfw, gBic ioftmtna torporenoürotóUiaituKqmnetiammyheréus tenuau excremtna limifanies, {Grxcis khor) apptUaitir i<juod crafumefl ,fardes, ,At extenui fiidem excrementoyUiií bumidum teetidiiur ,ex craft fbrdidimr. eo ‘p, A'¡fUcibusme(licamenris egei,yriq; yt humidumeji, ^«aníihu!p tforiiítm,<¡ute tpfúm expurgetn,Irgo cum tmüo ym- ^uant teoipore,natura eejietiCerte nec taupusy'ílmn etit, inijuorioa ytrm¡i soe^utueinoriMigeiuit defideraUt, >/>35 &y.odftotto II
tifitgñ, &(, tspucs ncc ffiiifsimi lí reful* íantiídcftosdos^^txcteinentos en la iUgaf yaljl eña» ind(cadoimcdkanKntos,o niedicatHtnto dediferen* teS).y aufl opueftos tfttos-.vnnqjK feqoe ,.otto qae ex* purgue,ylimpie ;yfi efta sdus vittades-roedKroaIcsf» hallaecniuntasen vn medica mentó (ímple,feiá muy »* propolito,jiííecaodo cenU 3Íiringcnte,cxpurgand©có la acrcj cow©cl cobre, jy* Dcxcfno&eftoaquijy paílcmosaeícapirufoquarto» donde hablando de la Haga pilana qae folo neccfsipa de ficttriz.dizc G.aleiio-,quc paracurarhmcurrd las mifmasintenicianes,qtie en la cauetoofa, ¿ca ua :Namlatum vP’, tus ,^uo<itcicatriceincíiii¡3asliilai,omnÍKO cuticuUm, quam tfideri midaSrtCfVatMHUS ciejiiíerat,. Jdatic ipiiir pgnere^ mmfiSi »ireoporttt,.diio-q^isbi.f»í lico txifjmr, adqsitficin h(tno rlctre canfiliam dirips-, propterta quad ajf(fhs ipfe gtm'mus ib b)»*' hohus ejl, Yporque podia algufio'oponeiib,- qae fegooí fu doéitina;la.UagaeaüanoDí.difcrenciaria dcLa plansj Kfpondoqueladifercnciacoiififtc, coqpe en aquella no foto falca la cuce, dno cambien lá carne»peco en eíta folaía cure: fus palabras Q¿ippe i» cana fícete^-, nonipft modo perijt culkult,oieiMim-tcUm rthqHacutis! maons omuerfai, ^fsdstcflt curuispotito a'iquaudó ruso exigua ;in repleto tero moadeeíl^rxierias tamea cooperimetttum defideittur, Afsí fu* ñot Do¿lor en vn cafo»y oíío,eD vnaiy otra llaga ecutj sen las nññnasindícaciones, íimpúr, ydefecar mas,* Bienos«i)ordcn,iquc quitadoslos itupedimectosiai tíincecos, yneeeffanos, en la cauernoía feengeodtc la catoe, que lcfa’fa,-y etrla plina fe reponga la cutej- .,ó ya)quee{la^potfcrp3rtcfpíwaarica}:no<ca jegenc*- lablevfuplafua.fa'cio la-cariic fupci ficialdefcada ,yen*' durccida :ei)a esobrade el medicamcBcoja qüclüde flá rratotaleza.Pues comoenla llaga ,,qtie le a‘deficarr.*- jai fcd|X^ijmci«5neaWsrjiic iimpieu, iboío\°^^‘
Tpi^oU f»tiifaá*rki'. ív-qiKOít excrérocMo delgado, fino confamanalgo ¿c ia numedad ndtFnnentaljpara q»Csi íeendufefea la car BCiypuedafsi uitdeopeFáflrantOjócut^^íialládoic en el colare fjuemadovtra^y orra vii tod mediciaal', (paesdi- Ze Galeno If.plfiiHpl. C> 4-% *rts^n*ma ¿>r*fer^i fi»djlccaT¡eiÍ4m )con razó to felcbra eorao medí ea n) éto apropo firopara ambaskteiKÍCBCS,y dize:/’»/« eherriatbmjáHtmeéfmtntum Miicted* yktrMsIttemü. Pero paM a^fij fcfta dGUjr.a de Caicao,y decUsÉ t como el Cobre qoema ik>,y otros medicanentosv^ V.t». tefietcen fa Sai yGalcnofib.g fímplr yen el 4.pg. y cri d3dcliBCth.fean'fp(f¡»/;tci. c$ Bccclíario fabei ladr ferencia,que ay deftoa alos SArmmify Hitherak^, Re CurramosaeiBiaefttocoBiUfl, ynos refpondtfalibf05j Íirts-pl.cap.íd qoelos ntedkaBiéíos ífs/omíí,. que cnla rin ínemaikatrkemiindHtnti^ioneVi dos maneras:vnbs propíiamcnKtalcsvy Uvifíud deftes áde fereStraer, £oníírin£}r,c&ñipar,d6f3r, defecsrjy caUreceU carnef hi emim e^inplmtií ykefkns ad^atrUfiM <lucexdis^Mfi!iiim, >t tan alftretur, ettth, íd^/ttiperpcittir per r«, tlltm fí s traben,(tn^itigtre^tonslrfare¡deefitre, pr«te*eaj¡tcare^0‘ relii inflar iihiurareyaUaiu-yijiiíeiptur iKtécemestíifK a^ere peflisBt, pi ÍMJri<>,profrifj;,(:[ep3CeBfe eRSiptiabít^es, dicenlht fptlo tica.flue aifflcarriCempfrdiite/i/iai OUOS,aÍ,que fiendo eífea cialntecte Cathereticos, oDetrañttm, dergencio de aqoe Hos que queman,ycoliquaD,p»edcn ateidcntalmcnie, yfcoendaóo ficatikar, como también lo hazea los que fin afiiicion, ni tnot dicae ion tienea viitud de defecar,. comolaMíri3v.y el Almart3g»,.C<Mf»'4->'f»j (dize Galc no ); Neaipe eatditretkat hoéiefl deiratlmaffenadark^^ per ac ciJésflcM.& fiT.ytí ehfjn^ar/flindioBedtfitcandlynu baiit mor HadmíieKpmiMáiíSP hietyuoyyfXáeccidétecicatrice induetnt^ tklyfmüdipuíf, nedkameetmxm eüMyrrha, Jyihargiran íicatrflepttj^tütflía ilíúai
SpiJíoIj faliífa^orial immita elfentiio, de qme/tts objeto, dcaquí induce tfiCSrguraentü !Nie^uaa<¡m¡i<ladfecundapuedeprojti^^t^iisqtiel* ejpeeie htemionol, Laañrkioa atptaítáad fegumia.' Luego h erjiricm» mpuedepto4ii:eér masqtteliefpeiic intencional-, qucper^ teneceaelfeniidodelgojh. Lamayor.y Hterntf>H{ dizev.m y €ertes^aphtjliea,yej{ahleceiapoemimaeflro, mucho esaatt hallado V. m.alguna verdad phiíicaen fudodcina tonfeípiteticiaeseHÍdey¡te,ydetia (ptoligrtt V. ra.)/f /«/«Vw o/»-*» nomeaosclar» ;¡>ejia, Jiitegohejualidítd afirhgeritenorepele, ni detime porguef¡ repchetit ¡odetubiertt, kt anta de ha:t^rprrod!scieíh Otra cofa juera de ¡a efpecie ktencianai, ócotmeaufa Vaiuoea^ oc» moc<aifati¡uiiioca,hqualmpniede, Eíte es (en fu aprecio de v,m. )iníotnbíe argutnét® invencible Achiksrpero enelmioino AquiieSjTeifytes aparecido. AquenípoDdofaCiltiientcnc gando' la ma yorporqoecomodisre cocina. 24-'l3squalidades fe» gandas demásdeiaimmutacioR.íntcnciona), paedea fstoduzitcomocaufas cq uiuoca&a Igunos efe tos realess yno ay razón para que v< m^niegue alaafltrngente,!® que liberal tepaitioaia qualictad acrci oael medica.» mentó actejque importa poco hablar de e6as qualida desen concreto,oen abflraco, ellas iohaacn, pcrocO' nto-acidenrcsquccftanenfojctoid. otra manerano pe dianíino mtUgrofamcnie itsanutenidos. Ala menor digo :que la quahdad ahríngenieno foio es objeto det guño» fino también (por analogía /lo es de ei tado.y puedeimmutarioi conque la ni.'!yor,y menor de fu ac guinento de V. in quedan filcificadas, yfin aquella certeza Philcica, que vnifesafleguta. Aor3,p»es es tá gran fummulHla,vea que conicqucncia podra iofctii de dospremilías faifas. Ni mi ma eftto,ni Pedro Garcianiegan abfoíuts mt* te alasqualidadesfcgundísvinod dcprodnzk algún efeto; iorjíicdizct^eSf qaegojatiencnde produzá
tpiji-ílfai fj/afloi'i í . Cfr3sfcmíiintcs} porque vria blancura no ptodüzc otra blancura ni Uqualidad aiiringentcoira de fu cipe, cietpero dcx.incnl'uprchabitidad la opinió de los qnc deñenden,pucdcn comocauías cquiuocas obrar otro algún efetó ,fuetadelaefpccie inrenciona!, conque immutan lapotencia ,de quien fen obieto, yen tila ConfequeDciadixrominiaeíiro enfuS. 12. cflas paia:* bc.i s: Vexo aoradtaneri^uAr ,fi los njlrhgeiites ,fuera ile le que obrau con las qim'idades¡ir Í!neras¡ten^a« alcana "í’iriud moiiai de coru^timr jycerrar fotos, vc V. in. Comodexo eiJÍB probabilidad iapaitecontiaiia ,qoedeípuesen fudc fenfoíio patrocina, declarando fu rcntic: veafe elea* pirulo fegundo.yle bailará que dtze ala letra; t>ixt en e\farecer^. li.de e\ftimet tratado, que fcrferia qnalidad af.- tthgeuteqnahdadfeg’indx, ynofrodi.éiiuadeana qualidad,que obrai/a mediante las qusliiladej primeras ,que le acompuiaban, queeran frialdad^ yJiquedad ¡yqueejlo fe confrmaton l'asfala brasdeGalenof^ fimpl.ió. por entonces me contente ton ejioi per noalar^atmeman masno tpiifedexarla pieria cerrada ami epirihit, &c. Conque claramente da aencender, cfte doüiísimo varón que fu (entir es ,que la qua lidad aüfiogente tiene virtud motiuadecompiimh:, ycerrar poros. YPcdroGarcianodiñente en cHu* gar que .v. m. cita. Antes fiemprefue de ía opiniou demimaeltro, ymía» Andefe v. m. iéñot dcélcrá leaansareeñimonies, quandolos áracmefter, quecs excelente habilidad, para autorizar con poco traba )ovn papel, bi v.m. fuera vetiado ertlaa dodliinas deldc&or Pedro Gatera, waeíb'ode la niedkma Pb» lüíbpbica, fupicfacjuecontreentandoel lib. j. fiitipl» difputo elpantoj yrcfoluio lo que mi toaefircry yo r_y aftiqnandoejilafen. i. deelquartott. 3cap.iidi- zc tocando lamiicnadificulrad, que cnetra parréis IratOf de fia re exproje^ rdiln eff»
tfifllx fitisfañaria' Eñelugar aáondeíeumite.escl que yo tito, lib.s'i limpl. alHpuede verloj yfino tiene titos papeks ,yo fe los pi£Ítatc, yios demas que vbiereineneitcr defte autotjpar aqac hecho capaz c¡efuidu£ttit)as,iiole kuáte tefticnonios ácada pa0o. Con io dichoqueda sjuflado quedemas dciascípecies i;;icncjoiialcs cfcto.quc na» dielcs niega; ífifiDlosquenicgaii efpecies) pioduécn ioi aXifin gentes otros rcalesjyal'si e(tDs,y los acres fon cotral icxscftétiuos; ypara entender cfta vetead,es inir pettinente canlat fe en auciiguar Ci los obraneh coiscre <o,G en abütucto. Las qualioadcsio hazen, el fu jeto las fuíticne comoa accidentcs,que fon; fin fujeto de iohe* í¡on,que en género de caula matctial las fúñente, óen genero de caufa eñciente tas manutenga no pudiera h9 zerlo,ni entre fi ,ni en exti año fujcto,por defecto de a« plicaciotr, Lafubñancia ipi) otra que fe entiei da,en el eñilonofeádehazerfupeiñicioforeparo, que atgiiye liuiandad de ingenio ,dtxo Séneca áLucilo ;«»r xinm ejie te área nttha mi Li¡ciii,iii>lo ;hubei maiora ,(¡Uit cutes j tmuJcHtif, oratianem ViderisJílieitam, &•j>íSitaa),f< iwaniníUM ^uoíf,iion miuus rjie fs/plts ociupatum, Noesüo la Philolo» phia fdixo el miírno) attíñcio popular, ni aparato de oftcntacíonjnieíláfu fer tn laspaiabiasjCnoenlafubí'. taocia de las cofas; No» tií Philii¡o^htafo¡m)are Artipcitímf nec ojitataiioni famtbm i^oninyetbis f/edinrebuseji, Lafegunda paitede laciaulula de mi maeñio rnel nu.4. en que afirma que iosmedicai'nencos acres atiaS itiita:;da,y no mediante propriaficultjd, inteuta y. ir. anihiUt con tanta eficacia ;que para mi defcn''peño, y fu dcfcngaño.quifc tratar eftepüioen eftil •efcojaiticoi yparafaezerlo cooclaiidad; fupongojo primero, que iosmedicamentot utrahenecs acres (de quien es la duda) fjnquantoaíus primeras qualidadestaii: ne s y guauto afujsode^í<ul>úiu)viade£»i:tcs íubtiie«3^
fatisjiclarit, f«rcncia tiefusopucftoslosaátingentes^ queconctali* ii>d dcTubftmeta ion ftios tdoéttina es deGaleno üb.; J. fimpl. 17. T^itur aiirahtnttipnt ex a\te veherneutits ex trahnm-, re^reutientes yeroj ^u* in aiinm oceurfuntjlbifuccos re* pcUuíit. ^tejievttaiüitqaidetxcalidaeüf &tenuíiim pariinmi his yero frígida, erafarmo. Supongo la fegundo ,que aunque titos medicanaentos acics fon calidos ápredo^ minio,00 atxaen en quanto tales,nlft) calos es principio eficiente próximo de atraer. La razón es clara, porque ranchos HVedksmentoscathai ticos,yalgunos alexithe ticos,que atraen, deterinráados humores ,fon calidos conexíeíío,y nolcs atraecon elealor como principio eficiente deilc efecto, fino con.parricular facultad raotiua,a quien por abuío llama Galeno familiaridad de fubdantii íSeil,& a'iindeíl aitrahentium ¿enus medicarnenr íorum, quod quaMtatisfamiliarítate atirahiti id, qaodaliud eíl ai* hil, qriam totiui ejlentix fimilitadinefeu qnx antriuniiirf¡Miliaria nutrimeuta attrahunt. Talium medicaraentorum faarfurgaitia oinnia, (s' nonalla a\lexitherioruin,fine at>mleiorum yetterum ca* lidávr fmr, id fenus omnia, necejie eíl, Eüo vítimo añade,porque cfcalor, fino como eficicn te,corno difpoficion conduce ala atracioir como ficntc el Coinpiutenfe difp, jp.in Auice. cap.ro.^ Supongo lo tercero, que el raouiraicntodetracion ífegun Ares li. 7. phif. c. 7. yS.Thom, ibi. le£i, 5. )fe define: rilocior monis, trabeaiis aiipfum,ve\ así alserat» non feparatus ah eo ,qiii trahitur Para entendeteftacefioicicii ,fedebenotar de dotiina del miftuo Ariíior-cles,y fu Pataphrafles An gelicoj que qualquietacofa,qDcfen'.Ucup ,ó fe niueuc cllaprcptia: oleraueueutra; tinaeigin^quod ferssir ddi zeelPhilofppho) autip/um áfeip/omoneUr-aut abaltero, Mueucnfepot filos viuientesdciueitf,cjuc en tilos inif* IBOS cxiñeel mouente.y clmobil: dixolo Cambien AiiCr {Oteles; Siquideai iguur ufe taamfejhm ,^<>d iaipju mo* ;*«f*
SpIfloU fatiif*(íor!4¡ Hcnts esí^ente 'f¡tn4 wawas, 6r ^uod moaeinr nu^(y' KtiSkl» ÍU lilis fssciitum-f Lo es Btoi^iao 4e oju.o ]o|>uc<ieí«de Vpá de qaaciomanci as) pipjpcüdO) ó3traido,ó iküJ; doj óa> j«i^,cngito ;es dcátfiBade] Fjiiloíoj ko en d lü£3í citado; fu# pajabris; Sinubdto mweiMfi t¡amm nsi-iis monfiiir ,motk^ easmipv ah dio ajferiiiiiiiry íjuan.otfiit)if puifus, traflio, i‘¡>lutio, y(tlió, Apluas ic Ipduceii iodos los iRoujifiiccros violentos Eoí-epl impollo ylatrscioa 3y, (diecn algunos )contra nctlad dp ícrroinosipofquc pnel inipuliptjmoucniccsteraiajo a^uQ icfpiriodc ei mouil ,-y en la(ractoii,c.6 icimino ad ^ucm. Oque biS iodi:<o el Oo£tor AogcÜpo cscpljcando.Ja fiefin ció pío pueda ;EffcKidsime^ yquíidtraíUoifiilfmcdiijeri, ^maia fsdfmnf Jíhahftad mohíle tvt lerminusd ipto tiltnatus dus-i intftiíluycrüfc hd>tt>t te/jmism <td i¡u€m. Porque 3^ queliofc dije que airac, que mueuciiaziafi: lüudcrg* trahere ¿ticirM (dize ti Sato )t¡ii^aie«ít dlfrnm f‘d feipfsm, Ce UtsTúaneraspucdcvBa sofá ¡raer áetta jócomo tiu.fcgUH aquello del Pc'cta! Trahsifva ^ueV'¡iiyo\!iftis't enclíei'cT.íidocizcnlos Phi'ofophoSjque el centio.o lugar natural alteé afsi el cuerpo, que fe mucuetiatu* iaimentehasi3£l. El feguodo tncdo,conque vnacofa atracéo{r 9,es alcei anidóla en alguna manera, deque litrulia, que la cofa aUciada fe mutua hazla jainiRiul tante,óa!tcfanie; ydeíle isodo atrae iaj kdia imán flbicrta: poiquea el modo quecigcneuotedá alos pucr pos gtauta, ylenes eiitudcs muliuas,coque feiBUe ücn áfiis lugares oarutalcsjarsilapicdca imán cominii naca aelhictio viitud motiua de íegunda erpcciede qualtJad, con que lo atieé. El reideto modo de att acr es,qcia!ido eUcahutie mucueimptiRvitAdoImBiediata rnsute closouiaUciío., Todo lo dijiu dArgel Üoaol citado por cíias paljbras ;Mautíeautem ahí^nodfecnadum bcum iti/eipjum caeiimt triplUuer :ypvmdí ¡‘nnpnii
titilóla fítti'fañoriA. viid/'pmsclidlur iraheiOhpñ illmi Paetx ;trahlt fuá íjuemq\ Ta> hptas; 0" hoc moiofittifoicSi, (¡uBdiucus ír.ihít iá^<jmdnat¡irídi\ 'Krmí’Uttut 9Íhcu0i ^lio modopoteft dUi alujuid trahere^tpá* mouet .idaájetpfnitt aitorttade alujiialiteri exqua alieratioae con’ ‘tlierdíum moueaiutjecnfldñlocum, 0- hoc modo ees dícítur trethet ejennm!, jtcMtmm^uerMs monetgrtiuia,Qy> Jeuújin pi altura dat eisfarmam,per íjuam mouentur ad la(um,ua jgt?* malves dar aUíjuam tjuáUtatemfexto,', perxjunm mswtor ad ip Jum, Xertio modo dtcuur alujuid irahere, ijuit mouet adfe ipfitm motitUpcX'iJ tantum 0'c. Aoxale entiende quan bteo defí rio Arjftoteics.. latiacjondiíié-a<io, Jer moaimjento deda toftaottidu ha^a ''el traheiux, abanta oiroi para comprchc <ler los nioura»ehcosttactaio5voluntariosjeaquepo<; dcinos '^rratrltbre,y' cípuncaneamentcj óhazia nofo tros.d iiizia üt¡ acofadifcrétcicomo ñora el S.Dcítor, dicit,aiitem Arijlate\ei {adapfum, yel ad alierum )tjiiiamoaeHt yohuariumpotesi ytt altero, ytfe ipfa,fujtt poteji/ib alíoptüere^ ficut Áje tpft, lo quetienc mayot diñkuaad enJadefi» nkion es, como ie ayandceritcnder aqueitas palabras de AríQoteJcs, yeíoiior eji traheoiis moros: colas quales parece iníliiua que cltiabcriUÍe niuciie coninayoi ve locidad,quandp atracjloqualescontra laexpcncncia; pues vemos muchos trahentes, que (jo meuc(íc,a traes comola hazela piedra imam yaisi par aentenderlas,es nccelía tro notar de do¿^crna de S. Tnumas cnlaká. 3.citada,que lacoia átt-'ida (fuci ade el mouiroienta violento Ue ttacion )puedctcner otro natural, ypto« priohaaialacufa attahente, y(icndoafsi, dizc el Philo fopho,qiie quandol'c uiucue atraída es con mas vdoci dad,que quando Ce nruene naturalmcr, te con íii nicui< liento propno^demaneta qaquclla mayor velocidad la i'upone Ariíloceks en ia cofa atraida,no en la ti ahé» ie,fiiioíolo pot denominación exirinfeca. laspalabtas dei Saato lo dirán oicjot ;.dddii auiem (iácjl Anfiottles ) ’*H
SpifloU fitifjañoria^ ’ yeWiaipt motas :{¡oarl renitgit, ¡jtiamlo i:!, ijaoj trahiíar^ iíiam per mouctiir ttfncyp/o trahtmr,Jnl Átrahentt ytheioTÍ mota com peiífinr mnueri, lo mifmodizc Pedro García lib.5, (ln>pl. ca 57. tomindolo de el Samo,fu jpalabras. Nota, ^md fiando dtcituf tnotus trahemis yelmior eíi ,inttUi^irnr in re,qníe iruhiiiir-, non cnim fioni^tcat in irjCiioneip/x rem trahenítm moneri.txperiemia enim (onsint,ni,o epe nccfjinriam exempía masne iii,qui¡¡siief<tidumtrahitfcrrií: Jcdfigmficat yelotkrem ejie me tum tr<^eniisddep,e¡iiipracedir <* trahtate^vtprincipio ejpriírte, SM/a.ijMOpoterat ex propría natura iJ.íjuod irahinir,tr.oucri, V 1 liniaineucc fedize eoiadeñnícion aquella paiabra^ no» ftparatm atseo,fiad trahitur ;pata defiingnii la tracion de la exputfion.*porquc ce cita fe aparta el mobíl de elmo; Uentcsen aquella íeacefcatyafstconcluyc clSant». adiaupt Mttu<sripepai’atuíah eo,fioJ trahitur addiffcrentii pali pomstnápiilfhne peHens,ipiando <j; fespesratur ah eo,quodpellit, astuto doiliV'’nitnoH-JedlraheHsnum'juamfseparatur ah eoyfioitrahtfiir, 4^5> Sapoirg9lo<jitarto,quclaactttíioaii qoalidad fegun da fe puede conGderir,ó coeioguílable, yvtta de ¡aa cí pecteadefabot:ócomo»angible,c&mo tangible nafo lo fehatti en las cofas acre» ,fino en las amargas, ya* grias,como enfeña Giletto. Iib.4; fimpl. ca.i j. §.£«««< j porque toda stres pueden aIcetac la lengua cetnoinG truRoentadcl tafio, ootra patte^donde fe aplican, rae díame la acrimonia quepofeen. Pero 6eftafé coníide ra como qoalida dgullable, yparticnlar efpccte de fa< bor,esdi(bnia del agrio, ydel amargo; aunque no me Sofer dificu!rofodeauerrguar,qirc inimncacron haga en eí gnfto diferente de acjuebayconqueinmuta el tacíoJ Toda la verdad defte íitpueíto fe halla en Galeno lib¿ 4.Ginpr. eap.f 7. hap, (dize )ytraip, linguam morditantyttH* ^ao.i aerdnm,eamijnoé/maram^ma ramea tdtamflam proprium linguífenfaspofsidet »tpaippefi in adiam tpuamnU earnem catefp>~ ipuam ippi inltcerii f&iiUmJane uiammrdehii. £x y»» f»»/•
¡pijioh fatiífíifioriit', tít mSKÜCitioncm ti imíu ¡/rí/^/rie^rioii ng iiétuJtntiri: qnts etriñ affrÜgnthr ydutipinihritm, túliku,,(i¡,ii kuh lhgu,n, n-ado mordí iint jcd^íír omMmteliquam titiiramiatntm , ejl tfiardil ftío ti 'thn ijiisjttfutibuituidojiininro^tict:, Aíéi tntiS ut cite li g;: tlii. Ga «no el dtclor Pet roGaiciajy ci rs:* na ent ando. ecize: e4¡(¡uti doiet GnleMs ,ndcxtir h, ix re Hijjiínlititem: pir¡moqiíid(m¡tjHíide>ic: ai>¡t/ií¡t.ií.tJt i.it J<.ii tr ¡tp nrt i» acriby}, frd mamarn^i^ aiiiiis ;mt yetour» ¡jiiJeyircj .a* dtodtíierp fixt^ionyidcniar nítou/a^e queliititim ¡mlucitre, Y facisíauviiüotíla dudapioíguc:, Jitfqér.eletiírfeiHe aítr, &diíide fapore,^ de taagihdt tpialitate^eíi frefttr dtJtélitBí prt ptij nomiiil.'fipor airinmnen tangihdif queluatn t¡(iiptttquan4t aiiiem Gtjtxtts doce! aire J» tlUsrrperttt nttnloquuurde ijiofaporCf fed de qnahíau largibili :quodlibel emm etmmyehti motdet //»• injitinheatt mnítue :qualiier yero acteqi.odej} fapordi mtrfartr mmutrnionim realtm facial i» otgaxo cbairi ,quodeíl taagthilé) quálitu!, no» poteíí ralione coguoji i,>/ explicat Gatemufwprxjentu. Hañaaquiel Compiutenfe. Supucilo pues,que los medkainentos acres fcncalientes; yque cou fu acrimonia qualidaci tangible itr i, tañías partes donde fe spíicani ycaufan naolcltafenfa» cioH', yque demásdedo como ent csnacu [aks>que ío») {Uicd en tener facultad ptopriaattracliua,- lo qucdifical tamos, es fi atraen como calientes por fu ca or como per principio cbciSccinmcdiato^óccino acres median te la iriit3ci5,o mordicaciú que ha zen err la spartes^dó de fe aplican,ocon virtud ptoprta motiua quetengan? Laptinicta fentcuciaa6(ina,qne los mcdiiainintos acres atraen con fu calor jporejuanto cftecsprincipía ÍRimediato,y vna de lascauía de la tr acieo. Efia opinió (c puede ptuba tcoa aucoridad,c on ixpetien c¡;' s, ycon cazou. La ptimecaautoridadrsdeGaIcnolib.ir-met. Cap.^«dondcdi)cO: Qiit trahunt ,eamorbuf» calore trahu t» I.«f6gtJ“da es, cnel üb. j.fiaipl. cap. 17»donde hi’ Ha blan
Spijlola fatisfádorial, blindo tic los CathatticGi, yde los AmuktoÉá asn vú tud de atraer parece,c^uc fe ía prohíja afu calor pues diZC :Talitinimedi(umenwtumju»tpurgantiaomhia,^ nomlta Alexitliífibrum, fine ^mdciotsmt catemmriúiúart ¡ínt idgenusom«ia,tieiejieejíf Lacetctrxcs entl lib. l.dc diffet.febr. cap.vltunojfiis palabras tSchtmmkns fquí demcabreí, adquedoiorísatitahuntxhjemtuMis, tninuiaut^m, dtbüiores. La qaarta es liba j,. fimpi" ctf.X-j. atrahhenm perpetuo cg\idu!»¡ repeüit iwo/w^tí/miwv Muchas 11)35 sUío sidades te pudieran traer por efta opinioi» .per© haften. aora lastefcíidas 5. ypalftmosalayeífpcricncias. L» primera es.yet que laTapfia^o otro qualquicra medica mento-actc aplicado aalguna parte vUiisnre luego a» ttaélaf4ngie,y efpititus yia húicha»y inflama. La fea gunda ver que el bucinojOAmb^ar refregado, ycal •tado entEe lasihanoaatfaiga maseficsxnience las pajas, La tercera, que losmedicamentos cathaiticosíy a'guqos Amulecos yquinto ntasealícetes atr-aeHCon> mas violenckii» Vbiraarociuefe praeua lefta fínrencía con la razoa que crac Valles lib-fi cents cap, 3» yes cC t3:elfrio,y el>calcDfoneonrrarios,Iuego ande tener c& tcarioscfecos £cl tiro rcpelcjuego etealor ade atraer» las-palabtasdc Vallesr ^tgumenca etiam eji fri^s ^<¡tiudi repertiifum facit ntateriiet,nenqi:edimple.tt¡i>cumi, exqtio repel/í» tur materia Mttjfedípiodiiatvrdfuá. frigori hoc in^i^. Qnare e¡uí¡ eo»traria calerí cennrariavit Merktrahcadi^ atf^litc perfiuim DMui rathne.. , -' „EfVa fentcHcia es ft Ifa^como ya infihuamos en el niB -'47>ylaimpogna con cficaciael dottot Pedro Garciay difp. 3p. in AuicciT.cap.». Lo primero rpor que i'a rta» clon es nanuimier ro local de la cofaarraida; Lnego ea impofifak hjzeife fin virtud motiuakca' ;el calor nopuedcpntfimoucp loealirer luego no puede atraer. Í,amayot cscjcitaUa sacner fcfiucuaiporque efeajot cem»
Tptjloia. !£ctnoptimátiotfeí«jp£0;ciui.qca!qc. Luego :ncía¡:ul» tan ínoiiua ;yíiductc al^gaupquc loptoduce comoc> kto fccirdat!ó íe inipugna*y queda ea fn tuerca el arg» meatorporquelavittvdnMtiuaquepiícdc picduzir el caior comocfetofecundaiiofuyCjHOesotrarque Jalo ucdad, conque las eoías leues le mueuen ti^zla ai ciba^, como cóíía de Atill«tck> fcb: í. M^cthcqi;. cap. 9, eon cfta no pnedeatsaer. Luegoei paloí¡po es principio e,ft tieiTce dc tiackn ;Yti a%ticOfDÍtaKf3Uc d,ca!(3«puc de prod uziteoniocaiílací^iucrca alguna vitíjudtroqyR» conque attatgai dirá.con.^á la e«petienc¡a,qut,Hpsen« fcña,qiie nictfucgopoiafitcrio'niafía caiidp,nj cita co fa alguna caliente atrae afsiías cjf|Cuníla ntts. V.A re piiciáccf que.fo!9.^I.Gajü.ri)atiU9,dc Ipa vluien^ca puede ptGdBfz.itita tal vil Jmotiua^cQá cH.cpiftriaiip,! qae.ó' debaxoidel nombre de calor aatiyo^Ée enciende elca-. torcnabftratOjqDeesqualidadptiascra;, yeftafñendp de lastnifíBa fpeefernfima copqpo qualquietfi ajorro a) paaoB pjra.dczHyque aquel ^traiga, ynoefleJy^Ade t>a»od€l nombre dc.cajpc natiup,.entiesen ttaviuicpte, no Acndp eAq (cp opinión pi obabie ), mi diataHiente epetatiuaj np podra atraer fjne nsediáte viií<ud'alguti3.tnptiua,que troiíéa caipc^. í,6 £' te Ée.Fcfposdiete>qü,c££calpr,^^p4b no icmj^egpte piincipsljeomo.ÚJArumetfip dcl viniste codta atraer-. Ifiá también,eneoitfiariprJovnp, que.el 111 fljpmtpua ide fetifteftoap|skdi®-quc ^e¿tp,y ctealci 'czccaé en pctkeion aelmouimíento loeaí pLolegujido ,por que ti inñtumento como cal ade tener algnoa ació pre UM.laqualno tknceícalor rclpctpr ¿feel iHpuimipnto locatdetracioo- Luego es infalib’e, que cJ calor noí>-' ttaé como ptin6jpio.efi£¡ciitc. Peto .bié ÍCi conipadec^ con cito,que en algún' genero de cauCf^diípo^jua.p áicioo cfindiilga Pj>fasfto;j%tp,cqqpg¿jaf£Íáía ydi;i
Jalhfáítoria' A' cíla ra-zon fépacdc añeüU ottj no menos cficax: ftiejlo liitriiamentti lasyarteste^iimis nci puedfii errojar ul^irri- IjíÍj. Lue^oloi medií ¡¿mtntas atie¡ ».i eíattsailtirr atraen irritan flo:ia fenje^uenciafe injiere. [.Imtendente feprueba; porgue olas fartti vei^nas.atritiau ala irritada aíedtaatc impulft-deiajaculn tadMtmalit mediauteU expulrri^natiiral: no pnetkn haa^erlo de vna,nidemramanera. Luego ni óiajionaiiter atraen trtitardv, la ma^arrjiodobttabte,parque i»djla<j¡ie en el cnerpi hiimaiwfe arrejafeha^ ton at ion de Vna de ejias dos facultadeSfO de ambas, laíonfesjiíendafe irfereí Ja menorfe priieMatpotv¡i,e (liaspartes arrojarattmedianteíajdtelt ai animaLfiíitdo'fjiaeJpaiit'aaetiJilbor Hiñíiáaael apetitoptidteraJttf penderfu atiioa^ puejio ilirriramei» m. arto'iar sía ^ual'etdonrrah pxperitniioh iidixere-atgUníi-^Pe arrojan mediant& lñexpalirix oalura'^paiíeee ímp6fsiide,portj¡i( no ftendo eila denigradoJenjimo mspereiae elierttamento. Luego no • _puedeobrat,o obrará no irritada, lá ijnaleseontra funaturak^a. 4Ssí B0;aepiniQi),qoe¥.ii»»qaicteiotFo4uztf!,C4rece<Íc anioridaii» y-esfaífa. ppmeio, poiqueiia' ¡as cofas, aqukn dwnatorakaa facultad de awacr, le la concc*' ^ioterpeto de detettniníadoobjet®,que efte^ueden-í- ítaet,y nootpo ,tonto ta pjectoa ii»an«l'hieci-o, yno el plomOielantbardaspajas. kosnrtcdteacnenrcsacresa' traen los qtMtrohomoiesrylosefpdirus, cofas cRire íi -1 ^ifcrcBtesen eípecte. LiiegoflolasatraÉcon propita . {acuitada,L.'ufcgunde, porqucefiafacukad moütiafe coocc dio 3 c) era benie, par aque fe apoderara ,ygozafas; de la cofa atea kra,iig oto taS pjktés dd alié utorque atrs i etijpoescoiBo diz-enlüS Phildfophi.s: e/i aer pottri. princ ipiOjque recioc Galeno lib j.idenata. tal.faculr.c. 6, doode dixot at yetof, &appeitntiaepuei tlam eíi, attrsa^idfiferkprtifeflú^^.frnifh ali^ai etim mkii mrtrunrfi aatuiai.e^uodpiáopUr^fuúiiysFfcikaiiirtrahrfeipi* trahendi f!UtábQiiéet.tráhatyimmoyt-'>oieti>nferirafliimfiteoni fruaiur. V«fw fiíáaytífe IftpoBqfjfinp.’ tis, yIrdUli»
EpifthU fithfttfíorial tü(} entre clatrj-h 2ce,y la eoí'a atraída .'Efta no ay énírlE losiaetlicamStgs asf e$. j'-ios vtiiotcs, ycípiiitus; luego nodos atrae cS propiia f.’cut(ad niaciaa fino por itíttt mcnto.Lo tcrccto,pot^ningii medkantiéco acre attaé la fangte ^eílá faciadeí cuerpOrLuego notiene fsculj tad niütina ptoptiacóq atraerla: Kt vale dczii qla faa grc fuíjta del cutrpoBocófttua du fotma rubflíciaUy a li cseqaiuocarriStcfaBgreaiovalcdigaeftcfuterfugio pocr] iafangre atraída antes padccc.q haze,4ucgo para der arraida-csitnpertindttc la fúrmafubl>ácial;el antece dSte es darojla cófequécia ei)ídátc,potqiafor<ina fubí racial antes es piiocipiodeliazcr,q dcpadecerjiuegopa tJ la rangr^íea atraída,ni aiu^nien baraea.Cófird ftiafeefta cófequcncia.Porqtcoroo cuita Galeeo IrbJ 4e purgar mcdfacBlt.)*qu«l mcdicatnéto, qtenia pto fría facultad de atraerÍangte,a6fqeta del cucrpola traía^Luego fi los nicáicamctos acres latubierá, obtat ttaaloanirmo^luegodi cxpcrimentatrios qno lohazen,^ .biéfeiafietenstenetfacaltades niotiu3,conq hazetlo. XasaHtorldadesdeGaIeno,q v.tn.ttacenel S-iy-no -prueba n:potq no vfa alli dcl nóbre attrahemes en fu ligozolbilgni&cado, ünoenquanto íc extiende afigniécar todasaquellas cofasjquc de qualquiera tna ñera atcaeni aunque'lo hagan difpitfime,ooc€^fiBiuiUtcr% comoeóüa dcl lib.z. dp di£f, Fcbr, cap. 17.donde diac lo mifrao dd dolor, ydel caiotifíendo afsi,q nícde.ni aquel fon pro. pciosattahétfs.y cnclHb.j.denatBral.facuit. cap t5,' dízelo inefaiodel vacao,dóJcnorehalla proptia atra ció .fine Ceqottodc s'nas cof: sáocupar el logar^Iq dexá otvasiy c5 todoefo lo llama tracm:fed,^ WK '¿^(irídadvo f^e traélitari gtttera; vtnmiqutdfiictefiiijet adid^ ^vol '»3M.vur,stntiiigil-ya\iild.,ff«ií¡ii!¡Vit<itíscB«etmentia^i. Ael i.argurnito cócedotodo el difeurfoty qes aíi vet dad, qlwtoaedicasaitoj acres como aguces naturales I2
fajhjdflorial. Bazco mSien lo pro^eimo, qííeenila ímotojy que itri» íjn mas iS FCuitad de ía pattí jdbrÁdefcaj lican.y le oí bligvn aque expela^ iohiziéta^y h-jze quando puedci Pero en cafo,que el itritamento alcance aiás pattcscir cunuczinas.o porel hecho en la paj te, donde climcdti camentjfe aplica.fe csciten aexpek-r, como fon mas en nuaiefo.ví ncc fu ación jy no la de la parte principal; anente irjitadaryafsíiiicfuéi^an) aque reciba loquee» Jl? semblan Eitafoludon es dtl detítoe Pt4ro Gaiciai,, de quien es también efargumeoto difp. je. In Autc.cai a. ytomo halló V. m» aquilo vnc, pudiera buícai lbe^ •troipeibandabafea btifcardodas, yno fatisfaciones: las palabra sde Pedro (Sarcia foneñas: Secundumar^ur n>ti>íumeJl‘,íjiiiafi»fatiámolejia., ^ixreptr.tur in¡>ariefenneitt* pnpter irrítMonem condmimttixpuíjionemf qi^tíGalenm.Jí— neidehu yepimadíximmí Uea^ui v, m. etafgÚ! hiento:o!ga aora ia io\áúóní.yefpoudeit,r{ dízóél-dóclot Corttphiteafe )fehf,!^9ntmdtil9rofa»t oo>>ferrei¡{l'txpir^<iti^i»‘ ‘*iiij,quodjioeftii^py!éd¡í}amit‘fert vt(iiycclim,- &iiaéxpttiiil, ^aadoporestytameitctmi’Jjocflíífii'ipofHt partfmijjifeyei yttr^- hat^&ita coHuecettirfluxio, Efto tcfponde, fi bieniicne por probable,que los medicameaiiosacresmo-atráen ir fitandolaspa,tes,qii.e cmbiani, íTuó diíp>onieód*>Iádoni decftsn ap icados aejuecó fu piopiia fatnltud atraigá^, demarreta que ent-lfentirdcedc Dodór el írrttam^éto en la parte la obligacorno óbjetoa quecxpelftiycomO; afecion, óc'ifpoficioB aqoe atraiga :y en el de mi ma-. cílrojaque crp-élla.y alasciiConBczinaSjque cmbierisy' ct mo citas fon muchas vence íoa ecion ,(cóato'dixi»- mos) yobligan ala parte donde eftá aplicado cl rtiedi» caincRto acre,aquerecie)a, yrcciuierdofeMcñejy ele' ueen tumor. Donde fe ttihere, .que Ibs tales medica*' mtntos acres, no foncomo v. ro, quiete ,reperlofieos parajcfiiénsi paesnoic^haíanjiflüai^dnt.es la ocafíoo senfa iíiitamcfttoa.
Sfifida faii'faíioríií lLoqaeácaidoinúycagrac»atqdorIoS'¿odiDS que Kn.ií 31)kidüí'u papei,esaquc|:oquc v.m. añadió ae! ñn de Ai argumentOjén aquella cía ulula :pñesjokjédiferencia lili ijtie arrufan de lasque atraen f«la opaficion determiaaaqnb, & edipiem. con qucpatccc qae de paífo (fin venir apropoiuo>quifo V. m. enfeñat aniimatñto, qei iKipolfo, yla traciuo no fe diferencian en efpccie, por que filosa queártoi'inpprimpulfo, yios que atraen por tfaclOiT¿-, íolo fe diferencian en ios cctiniHos, yertos fon ybi,:ea tre quien no aiefpecificadifcrencraj bkflfcfigueooa»'' uerla entre el impulfo,.ylatí ación. . Nú quierodexar «fia ptopcGciú fin eitamcnnia v.m» 6on lá vai.idacíjdeque oosadichoalguna coíaíqaepor- 3C3 no feauiaoido.Pues fepa v^-moquetl impíitíOj yfa-- Itaeion redifctentiroen efpecíe»; Lo pnowio, porque tSTricn diuetfo niodo.de obrattporqla virtud atrafiioamuetie juutando'etmouü eon clmouate3,y aísrniwclios fia iJanid ncomo opnefla 3el impcilb.-a el conrrá' Tjo'cíinrpulfo liiueue apattaridodefieimobii,,y cite mododmeifodeobrar esbaftaDtcpafa.diuctcificarci»- cipecie cites principios ¡como lo eseo la gtauedad> }te uedad iDOoer tiaEia arriba,ohazia baxojpara cófiituir: eAaspptcnciasdiftiotasencfpecic: Lo fegondo: p-or* que la qli^idadatractiua ticftedefunattrraleza mo»- uer algún coetpodeter minando, conqtbíí» tiene fympatia: clitnpolío pnedemoacr qaalqutera iBuifcrctítc mente,. Luegoíediftingucn en cfpccie jla cenfequtn* cía esclataspcrrqBcpai aerta diíte.cion es baftanre fus * dainetito ,que voo de los ptiocipios efptciftcados puicdiobtsreoalgqivobjctOj.fB qUiE nopuede ciotxpi» luego fi el ítttpulío p^ede Bioweiqualquiera cuerpo £»> ¡pai,ylacUtud mutiea atra líente telo afgor.o Utretmif nado,c®fl. qakn titne fyínpariaíbif nleu fier® entre el’ yao^,otropíincipiaeíp,ecificídiítiflciüp. ^«ceioj <^ique
.ipifioU fatiifuñortí', porque para prodazirJa Yirtacl inotiua 3t« facntc yc« Hiuuitailaa ti iñobii ,no ay iicccrsidad deconírafto oiárhcinaticoentrc entiábost baÁa el Piaücotpetapa'; ra qftc{e,pi 0dul¿ainjpulfo,en=la.coraaiícj-KÍa,O!nnpe lida 3de iDiemcnirde nccefsidad c<jn taáo mathema» .ticQ^Loquarco,porque la qualídad atra^iua c« qtialb dadrí3culia,nopcxccptihle de algú fen tido exterior; pe toclimpuiro;/ cQ^pinioaprobablc;) es qualidad tangí ble. De eñepunto tratare en otta parte. Delo dicho ii» £er.o/ei ias qivalid ades atta^élinas^de quien hablamos.^ .entre fi dirrcrfisen.cfpccicjaelmodoque lo-fon4os ma biles scraidos; yaísi ladeta picdrartmanconque atrae «I hietroe* dfcdiferente cCpccie deaquelU ,conque cJ Wbaibo atrat lacoieta; yiatazon íundannctal esj.por que ala potencia, có que aqella piedta atrae el bietro,’ de nt asaacrade csxonatutal atraetlo,haaia eltrahca de.qaí d,c ningún modo le conukne «raerotro cuerpo, luego ay diaetiidad efpecifíca» como Iq ay etropúatoá probable entre la «aiteciaiublunar,y ia celeftesporquc eña.tanJuttinceca,y determinadamente mira la forma del cielo,que lercpogoa mirat nircccbir otra alguna, infiero lofogundo ,que en nueílro cuerpo ay muchas facultades attahentes diftinftas.en efpeciftfcgú qne lo fon las cofas, acuya attacáon fe ordenaúj ydirigen.. Y afsilaacl; atina dcJalecofidad.,querecide en los teño; oesdo esdclaachatiua delamclaocoüa^colcrj.que teeidenen Ubtxíga ileia>hicl,y elbazo.Y eño baiiede ,eíiepnato,pataqoe*.i«. rronesdigaigue los^ítríen yios que arrojan tanfolaoieriteftdilli guenjOdiferÉ. «jan «a lós ternaiaos^fiendo aísi quedé dinetiliica nca «tras muchas cofastcomocptobado,y BoptoielTo tedl gopof improbabíetaopjrMoa contraria, q€gtieMi>ccia JÍ1.5?. ÁelfcgíiRdoargcimeotq tcfpóde do^ísimaoiciite fuqdfco S« Ysllcs üb-y .coDttoueif.cap.}. que la po* '”"'|eC;Ci§
fítiífsíhrii. tínci?. fcoíitiua animal pcrcíbceliiiitaai'jco, ytitiucíi objeto ¡noleii ante; ypot íubofdinacioonatoral, ytadí ciciOH £u víva rnifmí aim3,fc contfaciyitrita -aatutsí cxpujtds de-iasckcunuezin3spittes,y expele, f.&ofe «ntienae qqado la pavtc es fcníicias} que íi nolo es, baf la,que ala expuittií natural fe le propóga dentro dt U clpiiera de fu atiiuidad objeto,que expela ,ylG'hafá) 3Íj que no anteceda íenfacion cxteina,ni interna,ilimpetiodtl apetito. Oiga VHH. aValles,yvcráclargeniento yia íi lution? fwrejit diftidchre kok ¡ xjte ¡rritJttJ-nUiatem natHraltm-iÓtmífjeduiur jefftn fit, ^aíiia -animda.- VKfp.oncicndoíaia flíhcttltadsdizc inetcdiata iireDte efias fckcias,y«íegaBiiísimas palabras,cnr.qnc f]á defara: ¡tH t^norus (parece que cyó iu doda de Vi m- ) .f-n d .ttem f/iDmjtr ahírnT» H-ritgtñ üio igneri S(tbze el Ce.batriibiano) apréndelo,que ya te Iccnfeño. Vijee imitar laanm fjkLimafaeitltaiAíorpi/inoflrü gkhtnmuti djyi ranon'P’t ilUtaJaí^batt aeioieltrr.dtjhai irriieMr mínrala^id • -ik¡:e'úeriíi¡¡..Ki-4lic£r’n5ifeJknl mí>táiit«,&¡£gítmi> )'ttate'tiin> ^-^iatíCX-fmlíriiiixtrtmrMBtv^ttadlaanmait tíríodfu/it iKülfjiei, .Sidíjíd^r.díe-kfusiájiisijút ^trjioié ioe.a,iiiaHioy(iro,adt^Í>t/itrili/\nccn¡fehf0Írrin¡battér,-t!ai%rttlié r'tsxjlMñio,aimrAidc niíljtüpef^eiuriehliií intejUna-¡braiha m- Ktn'utfdtfMtdtJiéfintir imtatie>ic-&‘ naifiraüxxjitlUti 0e, CQn .tjíieÉ? entiende bic«4’p®cfto'eI irrita trét® en Ja parte -'¿jnGceto^iy pcrccbido^cftipGtcnc» fciiíitiiíá la f*. cuitad cxgolifi»^.deíísparteí.pic»rcasfeexekaa c.vv paitcíj watlesaícaBCcáigoldriftitamctito ,‘j&ra noi pues pataobtar bakala nantiat fiibordriíacten ,yraí* dtcacion envna mifma alma» Jf 'no obtta 1er facultades de-diaeiíb gcrueior’^ci^’aoiofbn ineoos la pe- - ienck-gíftctariiFa^ yla íinSriaaii yDiediaeseciarlo deéfta, feexedta aqueila jfiolqué leciba alguna itfc. jnotackíq íeal-.-e ex./á¡a falthr^ Httkkíf.mÁd» ,\(Xti¡mkrifi:crama]i¡;'J0t’eat ¡fonaU». Trí/»-
Ipijlala fetiifafloria, Ydeis raifmainanctíi de el conocimietitodclobjetoic rnueue elapecico,fícndo dineiíss las potencia;,yconíU cuidas en diftantes pactes.. Doctrina es del dcáíisimo Padre Etancife© Suarez^^tcXvi. Metbaph. d'ifp.'S. íf. (. na. 40. fas palabras :6^./í/o3»oj/acíleAiW ai>guiii3scuade- tHas, nfgattdo notiíiao) ttnctmiettt aíltue ndeüüm.Afpetúm ,fed tanuimiit coitditiomm rf^rieffniamem obje¿lítei,^iiaj>o^ita affeeirus tffiiiifiii.r» aíínm¡^e-rmiurakm J:)t>if>aihiem harumfoten~ tiariíK,^ ad hot o¡itime cvrJñt radHatio dlanm ^aciihantm in eacfem atipiíK.Alt Juffttfttum fer Alttm (M.,.(jued fÚKÜ- mopefatur^^f!.Itur hs jacultatibur-X^ idccLdhmper 'rntrn percipit obiíc}iimj¡bi (.égiieniens, per di‘tt>tilkdap.¡>eiir-«on gni* drm ^ñapeninam effciet in ¡diamjftdquiíLex ohtHO per naam prehenfoef.áiíiitureásperAnéim,píeraliam,f qtue exÍMÚo nonrji per immutamnem realem-¡í^effeñwe»n,fedper tnethaphoricam feujinérmtíS^ itanon rcytirethcalem proptnc^uitatem,fcd animan AentvtpCíüeís», ^tc¡-^ídernpropt>rüonaüíer áicendum eplie appe thv.^pertfuúamotiKa Eivtcfceto árgumento.fedef^afacilineDíc de íocü* chp»’ Concedo,quepueüo elit tic ajnemts»y pctccuido 4Íc.1a potencia fcnficiua de la pacce^ie excítala potencia Batatal expulixix de la S'.circunuezinas, (ñola anim^, como dixo Vega,^ yexpele haaia dondefe fientcla «• ritacionjy d-e ctla manera fe hazen Usü.uxionesi ylos aBcdicamenccrs acres irritando las ocafionáa' ypor cfte titulo fcilamantraheates ^ . «o poj-quí aenganfroptia taculfid de atraer, como)ir.Bi..quierei;)¡iv)r^. .'ilu;- l-o:quc Etias an teparado los amigos nofiwiíaíís el defahvgogrande,conq«evm. lenant rottoteftiaio» nio addoctor PedroCaccia ,ycoaao Ghaiala&con quien 00 aya leído fus cfc’.kos^nesdize, fer ^Kéiaí ateéeaougtef uxttt tiñe» jUnfrapria incita. fact¿t‘tA' dta'.ev.B} enladilpi .59ifobrcAüiser)acap..2.Btt. y* igeUiiimt, íoleptico aíodoslosqacicycrctt-efte 6—.' , ^pgpél.
tpifloh fttilfaílorU. pjpcijrepaffen el g.cuadojCapitnloy djrputa'pata que conofcan la falcejlad déla cita,fi ya no fue yeito enl'o inteligencia. Lo que fe haliaú en el capiculo enze, es que pceguntádo Pedro García, como el dolor ocaCona las fluxiones? refuiadi'S algunos modos de dczir ,ellablccc clfuyoenelnu.42. ydizeafsi: .Alttr modusvíHetarpoj^eex togitarij'cilketeam Jinxiotiemfini trafíioneadpairtem ctoleviímfnpn íjutd(m,ijuiado\or tr/ihíit /ecundurnJi (id tnint jieri mupojie ¡fjlcacncr ptoueui )fedjjmd ipfii parsiju£ dolare af^ pcitiir,idejtJenf^atione daloripca ab cbjtte tnolejiante^ («fjj tpim adideorjert «li^Hid ajitrere anpettineat adapptptim formaliterf Mt fecHs ;0' certHtn eji inmdU opinioxefluére htmortm adparte, in^uarepéet appetiiHsftJetifatiodolonpcaepinaiUdiiieifa} fed ir(íd}ioiiem.,dica,peri ftcultate trtihtnte coHn/HuraUitliuspartis ,injjna ej]Jenfatia it» ,Ht íottjemtper medum cmuidatn cíkH- tiom,aut caafiCyfinetjitit nmfieret trdn traillo, Eílo dizeaqui £l Complutenfcino que les medieamentos acres airaE con ptopxia faeulrad que tengan jfino que la paite dolo rofa.ó molcflada lohazccon fuconnarural facultad'a> ttadcix,ricndocldolor,irtitatnento,omolefli3folodif.l poficion,ó condición par aque lo haga .Peto en el capá Iulo,y §.que V. ta cita, noiomacDlaboca medicainc {osacres: porque aiii difputafilnsfacuicadesnatura' Jcsroiaiflranresfedillingucndel tenipetameaio: yauiS do puefio algunos aiguraentos fundados en experkn- Cias, que prueba que el caior,y lafequcdadfonbaflan» tesprineipios de atraerjpuesíe véquela tapfia atrae có íu calor,yla cíponjafla atcna.y el trigo cóíufcqucdadj yqueafsino ay necefidad de facultad attaüiix diflinta del temper ambto; eftablece fin embargóla iiccefsidad, ynilidad deílafacultadj yrefpondicndo alas cxp«k‘ cias del ttigo,delacfponja,y déla arena, dize eó=l §• citado pot V. mcítaspalabrasiAíel»», crgo, 0probahiaus tíleíicmdlacQrjpot* (habla dtl tfi?o,‘de la arenaj yela
EpijlBla fitti fiiúonii'. ' efpocja) Tr,ihciiif! hal>críy¡ritní:m:^'¡n>pr¡>ntsUtrittc»Ji^ tflcur nf^eim rrfí'ecla h'iitsmniixQ^c, ylüego Immedíata mente había de la cfponja, yde fe aróiai ydize :$éd >i dejrjhikipojíe, tjtjiain'Jpongiá, &taenci &c. fin tómateniQ boca enlodo 61 §. meciicasncntosacies. fcn el na.d.an tecedente habla de la.Tapfiajy dificulucorao attaigJiy rechafadas algurí3síolncioiies>terpondede ffopúat'cn, tfecia: que lo h»ze ocafionaikc: con fu itticamento ,o. bligando aque lapaneitiita da coa A) pfoprsafacnltad attaülü atraiga de hs partes veztnas,y¿fci fokbszcif te efecfo UTapfii apfidáda aparte viukntc, en quicq aya fa editad de atraet: rtfpendeoi)r¡oíititer (dize elccm^ plutenfe )ii, fio4pelu argumeulum,pBtiJíimtim contiageremyiuentihti!, <¡Ht hahent facukatem attiaheutau :.dando aen» tendet>qaelaTápíiayy otrosmedicaraeuiosacrcíjno tienen vtrradd e3Ef2et;fin0 qtte con fu irr ¡tanwRto di bligana la parte ittitadajO moieílada, aqueeon fs pro • ptia Acuitad atra&izeonnatuty atcaiga délas vrz¡nai>. íierKJojartafncnte laacíimcmia;, on-orciacidadirritat; mentó deía cxpulftixcotBo ebjtifo, para qot expela»- ycoodicioft,<rdifpoficion,pata qncattsigalaattaftíix»- como explique 31 riba en ti nu. 3J« gQ La tetcc'r opir.ion esde mimaeftfo nBínete quartojdondc dixo; que loacte ,ynjotdaz airaen nocen fa» cuitad atracliaa, fino mediante la initacion ,quecá'tt fan, enibta Uf3caltad-cxpu!fitia,cuenodize Galeno lib. quinto de tcmpoíir. Vliatm. peii gcap.fecuni.’ yque en cita conformidad atraigan los medicamen* íosaciesi yirordaces, (dizeíni5Baeftro)aeada paf fo loeníeña Galrno. Opone fe v. ni. acfta ciaufula diziendoque ^$li es tí modode tttMerdeln aeáicamfuttt «tres yymordaces ^kí[¡Aedonde lodigaGídene. TcngaV. rn? iigáóiPtQdncaíq! queaofabeaosdize ¡clTocade. "-• •• --zirnoj
JuthfaílorUl jliñosl&quehofauosi'aíjvaios. Ma! achaqjié padece V. m. podía auctl,ccuíadui(sü ío.á heeho fin d4da,puí:^ fcdflclc. Peto.fi ditpor.c ia voluntae, ydtponcU prdd Íuocíon, !€Í«iifitarcm.Oslacuia..H<'racic (íno eñof -ekúdado^-ttaepataJoéacha^ues 4cn® .«ctaliaíco.fácil. ínter cunCÍ4¡le¿ej ,.¡i M'• •.\'i-e- l.eet,y.p^untar alosdo^os,4¿ise,, fe* Comasfal^ 'Sable iínidoio tQjúefe vtjlo,pttes sepate cwno.juf^ <¡ae ca>«l numero 15, cotdeíso vi ni.que no f3bia*^íj «atiuoiiH niaCiüiOioBiensóacxcrccr aquella pbtájáe oufericordia do enteñat aol que no fobc^queitreint? años q«ee»creita.i yíe pufuay. m.., aútp los .ojos nes Sextos expicfiios de,G3Jcxio,qaele,.cníe^ícp» lo dHc SV zc.que co febe ,€o«que<ftabkci« báftanteipcdte íu oj pioioaty Catisfizq fús dudasde V:*,m.pcro,{)Oc.fi Ip vbje^ ae quedadotpd avía algún a, .aiicda poi lu vida ibttoa tresno tacaos el jf os aeliatento. 5ca el ptimero lib. 5. aplior.; jJ. donSc ¡habíaRdo <Bt Caleño de lasoaul’asdc lá fluxipu ac|jíXcto,q4cíucjcú ~ prouDCar íiborfó,y cbiicB>pt;tcJfc|ó,^lzes su «i/ji «k/Íí íauáa pueüo.dpsdifctenckt-- ) <«p-fiio»em üterit,a»tdi¡rmpi)i/rfietus^ cn^jp/utn memlrán^ t6»tíi>tMe$dmUaHtiir,«a:Hra os VKri ed aperienti, dohrej tx% «Itantf.efc hASÍpj.is<auftsjin^kisem *d genitaks defertipartes^ hteetumefl quídam müo cvmmsiMS, mquibus «atura alup-iif táílenter excerstit ,Wto ftagsiii ,^fpirüm tetídat ,quihiit dkohkt'vttMt ii¡¡!rtime/uts itaikra yre^jea, qmc.tiíffJieKty per- >im rxpekrr :arque hac ratient dolentdsus panihus infiamaiatkaes adkfuiunt, »aiuranttt.ntntf-¡ arque expeliere taufam dd» , tit^operaate^yt yero hfcJaíiatJ'dr.^iiine,acjpiriiK¡eckm impleti
EllifeU futiifaflorUm de pimienta,noes c<i!ot que hazc lolucioirclé fvcónti nuídad (porque no eftando aduado el oaedieamentO} no puede tenerlo en tanta inteníión ,• )fino es vna qua» lidad tágible que llamamos mordacidad percebida^en tortees por efpecicp!optia,y la experiencia lo demiicftra^porquequieado aquel grano de pimienta de la leti.’ gua,y aplicado ala mano.no fe fieote enenayor intenfion de calor que antes. Luego lo que petcebiada legua cía io titoidacidad qualidad tágíbie ,que le immutsba poíefpccieprupíia; ynopotéfpeciedecaior niodifi* cadadeiafoiucion decontinuidau. Pro cuius intdlt^m {Dize Pedro García) hoe vnum fuppotietidnm e^, tenttm^c^uaépatet exptrírmia ,¡¡uodtmfr¡mi¡m¡ijiioá fruattamr infarte fe/ipenteÁ calido meitícameuto ejt caler illius tntenfionhj peut apparet ^emhriipátet ila ,t¡uiápoJ¡iogranoP'iftris in Impta na,tiyicleataf rangator fiper, nonJenfinír rnakr cnhr.ía pipire,t¡na»¡ anteax,c% <puupr,yt ncij-, piper Mrinfice adqnirar matótem ealorem formahier^r/am habnerit antea 5ne^ue ¡lleefftfluf frednflus itaJenpbiUs.e^i calor^ (^nodmaxime debet norari conmit Oitramíj; optnionem poptur»fiiprái)fed<¡uedjeniitiir inlingaafispe numero,&jre^aenter eíi ip,a\iiasfecunda, que eppeltaiur amedicisrñovda'cttar^ Talhenim fine ialore,aat altaprima qr/alitatefert tiripoteji perfpecfernfKÍi& experientiapatet dinerfam pafítonem inferrefenfui taílm moritac itatemiqnam cehrem^aurfrrguí» £1 Krcei fundamento jpoiqoeOalciiolib.aediffe* reni febr cap.y.crittelasíeóalcsdélas caíenruras Di* lias ponefctfu cator blando, yfnauej yenfas putiid, s» yheci¡casacte,y mordaz: 'Máximum antetn (dhe) ríl tariim,q>iee expoíreírne ^nri, jehfium ináicium'qoahtas caMtta<e tis- 'Nthdeünieafaaué.neqpmodeialim, népyBoi pafhfimilttefl ei^qndih epTienicrisfenitiir %fecíquemaéiioditm eh-, &ahopti uhante nosmedreisdedum jmordax quo'dammoeh pottnsexiflit, taflniq: moleflajemiturt acepteaadmodumfumnioculas ac naretp fie ipfa tadumvféturtrederee biendo *fto verdad^ la mos r. «
Spijit/la fatiifitfloriil dacidadnofueraotracofa quecáioi en tanta interíió, que h.' gafoluciondecontiiiuíUad.le íiguirtatquc pl ca Jof delaaéaléturasephcmeraiifueíre nías (nutd3z,que et de las futridas,yhcíiicas jpor quanro aquel Gci.do cooio es Tas mas vezes ina 6intenfo, pnede mas facilnrS te hafpr (olucion de cótinuidad, yoeaíloriaj el acio de mbrdtcidad. Yno valelafolucion, que cómunmeate fc;da,quc es dcair que el calot de las cpheroeras es fuá* ue,y bi3ndo,poi quantoíe halla junto con húmedadi y en las he£lic,as,y humorales có fequédadjno váléjdjgd, cft afolucion,porque la humedad no imp¡de,que el caíot haga folutioade cótinuidad, antes ayhdacomo dif Jpoficion para que la hágaj fi fe aiiende ael modo conque el calor la haze,que espbr fursidn,y laxacíbnj oÜ* qa3cion,como enfeñaGaIcno lib. 4.fímpi.cap.s. l¿¡m' fabjecíam mattiiam contráhere, eSf ctnitcnjarep igtdi ¡emfief pito ptiutti eíl,fundiré autem ,at<¡i Utptatt ,calidii e\ qual efe^o noimpide la humedad>antes difpone lapa ñc paca teep birlo. „Él quatto fundamento. Laserpeeles tangíblcsde calor,odefrío (ota chas qualidades haga nfojucjon dé el continuojoia no,) íbn de vna mirma razoti.Y es afsTj cfuequandocílasquaiidadcs no difueluen la continci. dadjÍDs efpecies no concurren ahazer acló de mordacidad. Luego tampoco lo haran quando caufan la abío lucipndeélcominup. La mayci es cierta :1a menores de Galeno;, yprincipa! fundamentó de fu opihionde %m, .la cútifequencia Ce prueba :porque de Ufolució de continuidad,ni refulta ,ni puede rcfulcaialguna imanucacid rea! en las eípccics proptias de calor,ode frió: luego Éficrfoluciondecontinui.dad, noetán reptefao»' latiuasde niotd3Cidad,qrre.4adbfeimmutadas,tanpq Co JofctaphcchalafpLUiCjon'de.cótinuidid. Él vltitnd' int^c^ntcí^ptuéjíaipoíque qdalquisíacófi, que adc' " 't'i' •’ininnu.
Í^iifída fal¡ffiif{or¡a', ¡irni'Jtarlascrpecicsdcl.objsto, ylentirreádceflírd‘e piíte dvl objiíto.Lafolucion ác cótinuidad, rjo efti d'c parts dcl ob)ctOj(iiio departe dilfujctOjó ofgano.Lue go na puede aiiéiat tas efpccíes ptopfías tfefcafor^ó de el frío,demanera que ícprefvntcn lo ijaiites tro reprdfeniabari.Pracbaíc efta con feíjucnGÍ»,poxqlas erpecics fon vcíJaderas, ytiatiiralcselVtOideíóobjediojiuego lo qno altera el objeto,»«p^eeitrt txpartf ob^ri,fedorg4>rf¿ no puede altcratlas cípeac-s,ni[ti mododereptefétarC ¿ftaj foatas razones quefónda» la fcntctícia de laii "ina cñtp. Las de la ópKiionde Valies» áqae V.r». (fól<» por¿oñtrade«r JíeaeoíModaeo fn ttatado»fon pocas» ytan cid acas,que fetoeárlas fe den ritwrr. La prirnettl que pone VaUes es dei;ir, que AtidOfcfcs'íib. icdeanir «lanametandotss qwalidades£e§»ndas>aofeacordo delanaoídacidadducgoh naotdacrjadno es quaWari Éígufldá»liñó' acLb deI» potencia rafliü'a- .La legtmda» potqñe vi toifnió'tfcíib-i^T cfpecie no^pucríe nacCt d^ dos cauf3S;ei etpí cíe dtfl^taSjnt aun pot acció cqujtid ca:y íil a'rnpfrdaeid ad fuera qaalitíad égendaí-yu vti'cfff eo clptcificb' nfcietíí de calor,yfiiov qué fon eaufis de efpecieconttatte, La tetccf»,potqúcGáíenoho có¡',á> ciq n»! £mordacidad tjcalbr.o fi'io en tal iatfffotj, qué cáórédfülut'idndé'«!ÍíitiBuídad,pt»es entóoes come-íii tcpfos It¡¡_í5bífs foti o&jctéci ei'.aáo d'c’ múpdáeid'adieñ^razbnes íc farlsfáCiFacitóetííé EapffcbíraproiC^ dedeaútotidad' ne^tiúaVj* bfíánC-píot ba;'pcTi^-ild va#- íéj ^i któt.írés nó trató-de la raovdatidactjquído'r.BinbE tó las quafididestegundas- Luego no loéjrno v'ih-dP, efleargiirrica'íc,Dp(8rq»epDC©lérolüidcj ó'c'óin& eciáqneUugisfprpítJiPíua-depTobaíí qDe-laátpiaíídüS «íes/fgitWidas naceq d.c Id* pridícras para eña&ftcCT-c^ «afterjjí.d^báfib'cxerjipjí.fcaila envn?’, ódoíqualid» %¿SUí^^fin qfuíioncíta^
E¡>ijñoLi fittafíñori*. LifegonJa rasó,qiie vamiimo efcto efpfcificoro poe de Vi:iua£a,nicc{UiuOiíamentc ptocedet dedos caufss eonttatiíi ftí efpec4c,«s falía; eo la fegrmd aparren por ^ po! itió ctjufeL»oer iopuedéinay trié ha*er,y afitífiio ycl'cabrítédociñfávcótr-áriiasMK^cCic ptretí Sproda iir póf 3íaó¿>c]UirK>c afés&datia,dcfi&dadj<| tnopinion probable es qualídadiéguMa.Fucia de Qoé t&com6 .m. leyó el capkttk> yde Ua céutroueteF» sde VaIcr, leyera el cap^fegvndo de elidí, guarro íimpf. bailara la folucTODécefte'árguaeriíó. 'Vá Valfcs huirla ndo en eftc logar de fcisteBt'tódé GafásoocTa’nfóídhciJadpy fuseairlasj}-i¡)é¥ifíicttarin pá^i '< cafare y4íy,- 'iáétiiféiittyitóriim non '^f/rejie &.fiuñórn,JeJiptictíéireScm'm t^HañeaUidit. ’áfíj^ aírnédmftmthm epé fiáftiúñénó', ti ex ipja motC» áólertjfynip aha adtttx^éMkspXfe'^iififsimmcafiJim dégnajeere, Hiuhienimmardactnedohtem hitipWimm habem^aro' aíedida'^ ^náfñigida palianlia; eáñja'i 'ñip’aUépgni iafi/nngaxiij tñl<^ hTspnfupel‘ah'exéitnril;ai‘,9il¿ffl^^ctici iióit'ágiiOpermt^ Seá ^emftdmTtrd^-, e'ahíh-iifpiMí&pigklanxáedxímty neit .UmeH toJentmódotdfacimei^iMñ^'dhiii, ¡(p eodirr/rinñda-^f pO pa¿fá perépá^ífta cinit^tp jjétfíaiiir'fctndta^y &•pépO/jñHo piriii eonsíri'igfHílbí’it torrngáfíd^ VrépttíitHtñ énirttjcrare, (¡r dtjiolinf ríiiihffy,’ fiigoHiionrrárkW.We^Ste Viin. c\ jai enijíis! yftWífra áifad!teífüí9prgrfi#ddtiíÍ''fc»^-Woí* tó«íj Kur* áy^»áií4i?ííj^W/fe|i'irr*ii'íbBíf*^'í?'y faqtíe ¿el'céíT 8í }© efld confetJóWrf* " '‘É'ga'ídtnKdiOeifí) 4ii^‘'pepeipefi-á'iontit* r^í; -YaTlfefé»lór,-y fa friáidsdpiiétíca adnque lóe dH fefcntém’íp^^.ravypofaeiíteiTeqibota prodo^rif trnimlf ittQíefe^o cfpícificOiEfta folucton dedureo Valksde ti texto de G-alenOj^to líize meior, paes aoiendoeftab/e írrdo^ tt calor ylafiia'darieau’feB i»oídat:!¿ad,diíic0l íatido como I<>b5^a«ifiíiiíióiíatifa»c©iitt¡i«aa •Feduee !j folució icj diUn%lród^t6g Ya4»yflSl ®Í«^Í
Spiflola ¡ÁtisfañarU^ ^nminttft mn tadem ytrifjiqualiiatibuseji, tumiis^^k frigovt morduant tum i¡i,quíi cúwc.Jed in illisprotinus, &(ÚttaCiiohü, tondenfatioitH qifeajitt'peraptturí inhhdipjlu^oKÍt, fufiionit, Ala dofi|ípa<te Ga!cnoliU. 4-fimpi. csp. 2plelppudc el D. Ppdtp García cfi^l cominepta;io,que ni alii,qi» ato lugar,de!'BscfciitosdeteriniupGa|Pno fila motda Ciclad feajODO.qiiaJida4.C3ngiblcifolodixo, quceí ca» lor.y el frió en intenfion tal,que difueliian el conticuo inducen fentido de mordacidad; peco fi lo hazen pot fi ptecifaniente,o produciendo mordacidad, que pot fu .ptoptia clpscicfe perciba,lo dcxoindeciíío. Mas fégu BUeíiraíeniefícia (dize el Compíutcnfe) pará percc* bif motdacidad,noe«nceeflaiia Polución de coniinulj dade.aufada de caloc,ó frio,auuque es neceftaria algu.' Rareal iin(nutac¡on> Pero quando en algún fujetofe produce denueuomotdaeidad por irrtenfo calor,oftio fuceden dos coPas; la ptimeta,que aquellas qualídade s C3uíai> Polución de el continuo; iaregnnda, queiá mot dacidad qualidadPcgunda por ellas .producida embia ePpeciespropriasa la póteticia taiiíioa por las qualesil percibe. Las palabras de p.5droG3t,cia: picovltimo ar^mentopnpafitoex Qaltao rejpandeamuí, quod ipfe non deter-, titiiuiHit difpHÚi taffm honf 4nohispropofitam,/olam enim dixit ia pfffentjasahrem ^Ht^rtgut^dumptrneaiebitítdjantain mtenfi»^ pcm4>‘lfib‘^tco«mnum inerte/enjum /Hurdacitatis ^anyervfx fj^^caúpijókm talisfeojus c^fetur, ,an Vfro merdacitaf prpdtia tytfiá fpeciemt nondtrermiitauú txpKjie, SecNndum feiiteiuiam jiflfO d/rab'^ addyfdam dUtndame^quoiiadfententiendam pon ej} necejíe/iafóbitto eontinui dlahrt &frigore illata¡ lictt f‘t necejUria aliqttaretiis immulam, Qumumauum indi’ qao f'ibjeto prpducicur de nono mprdacitas ex tntenfione eolorii, aitf qiiíorisjjtvtrHnuj^vtprimítqualitattt fÁuant canúnuSt'&' >»of ¿ideas jíntiitnr 5dicíom fom eíl in mxth (orpprilm rfftriri —‘’-f Abra
Ipijlola fatisfañoriot Acs le ofrece tr aer acxamen algants ptopo{icio«{^«is,¿f ¡tes de V. m. en fu $« 24. y2}.bien dignas de teparo> El ptímcro qnc hago es^en que añitne v. i». con canta fe^ gut'.dad de conciencia ,no auec dicha Galeno jque la mürdac¡dad fea 'quaiidad íegunda ,• Sit» ^uefoh el toi^o hxee a¿l> de inoidacidadf ofíente mordacidadt pregunto fc! ñor doclorjOconfieiTa v. m, fer féntencia de-GalcnO; q el taüs fientimordacidad, ta mbicn adeconfeííat fer de la mente defte autor ,que la mordacidad es ftritida de el tai5to¡pües toda csjvootíicho por adtiu3;o por pa fiua; yfiendo la nioid acidad fentida dcl radio,a de fcí fenüble loyo, yfi féíiblc fuyo denccefidada de fer qua Jidad tangibic.y Galeño que confiefía lo ptitn cí o, afsin rio fin duda alo fegundo. Oque podetofa es feñot D. Goíieafola'fhcx^a de Jiverdad,paesqtjando esni^anlic ¡aáóbí'curefeilajmaslaluze. .! El fegundo reparo quehago es, quefundando^.m» noferli mordacidad qoalidad tangible, sopaede Dn e¡e(lo efpedftofér ptodniida de dos caufa) comeai tat, Msu» re» acción equinoca-, fe dcxaia fegundapa: Ce deftcfunda* mentó dcfieTtadeprnebasyfalidorodoclargumentor conque fe canpa cndcztr, y. aeicabojtodize c^ía de iói - pertarícia. '• .-• .ei-.., ,i-i Lotercero qiíe repafo es íá confía n^a^ yfcgoi^d, tonque v. n». éflabkce,quc(dadocafe,qne i? inorda ; cidád fuc-ffe quahdad Iegunda) ia que canfa ei fiipia de ferdéiamifma cfpecie,queda que caufa cScalotífiendo tanprobable lo contrario. Fucsia que caufa eleaíetef propria mordacidad jyfaqnecaufa eIftiofcÍQ esta! por íimt¡i{ud,oaB3logia,coaio disto Galenoiib. quinto Aphor. com. ¿ó, por ctías .palabras :Si frepriovíamnm >!ic«l»ib caíidflffírHoedaxefii /cifasyerapwiéiitdieeilveat-ti in3\<}giS)&'aífuit'frtgTdavoceturniOTdaxi ypor ventura }o tomode Aif|ucclcs 0)JO<dc fas ptoblsoastex. aa; ~--- ----- --dqa^c
Ípíjlcjtf ftttilfAcioriü dont^c dlsei ierhm^mídijcrimiitfiiiuítofiitrht, y ctlnunci t<dp .jei(f)(honfino citado 01^'i d'^lJíesejtfffiiet Gjkaf/StC/uJtlex fji mordazf«Wníí, ipaá^c fírtjiÑt^cfHiffi^iid.vtro^iioáperfimjlimdine/n .t^uarxd&pt, friey¡íCauorid:/¡vQdcutt_íifp\((atMm^iflLm iffuntlétdtt, atifuelsot feuipefcJííi»’" ^{Srieo«(í>ji(H(f/iif(fW,f4/'á«W>fl.Vfí ^uody.t*a morfUtperf»dit$ídu!e.m.eiSj)llii^l,piffdy44.ijKÍngtjyÍQ ,>flnim¿¡ cx^tanán carmemif^am enamJ¡ti)tjre>frt^iflt, filiefit ser yfue quodphuff atmd >pKprtr^quocLlSceratgnparjes afrifprs feauper tuerifttdemus. SicetiamfútmuidiCeieJri^u} yrerfperjf, mtluuimem, &Vir^dium . fiare* petittiridiie fri^ut aimii', l.«qu3no£ í€parado en ^uedigaar «t. <n clpcind' pió de lu S. iS.qiie aunfientkreMuJi» UqttdtdaAdeffrityCcmp b*Üi heekafti icios-de contittuidadfe gereiie mordaai^y yque afúi» femeGileiio yfilará ¿iippxratésfs.d ¡apliorifsio i¡rigidum aU eeriíus mordaxi Ptcgutvtoíeñox don.Gon^alQ ;pata quc laeípeciedefriatdad concurre con Upoieneia ta.iitlua¿ como caufa parcial, ocomoinfttucncntoíegun va* tias o|cniORe«') ahazet Mentido; 6a&o demorilacidada npesfleccifariola nio¿£que la foiiacion de cRntioui.' ded como fcnüdk conainuníclatóes. Paicsfi la^ojtició bec^a efl Ucute exu cerada no da tfpeat ni& pctcibcf cómopuedcmodtficariadel fcncible proptáo ,oidgi' lárÍ3ipata qucfeacepiefcntatiuadeaioedacidadj Olú dere<Gnduda) v.s). delaícntenciade Idippoctatea iib.de locis ia honúnc; dum dierapdi ,&torrmpitur us tura, dtlureifuse. Quando yací tempera Bcnio efli e» tetmino akerado, otecba lafolucion del coatiouo no ay doior,reñor mío, ni efpeciede (entibie cómum qoe raodiSque la dei ptopiio :aou emm {«Jixo Galeno iib, ^e, insrqual.i intcmpcrcap. J?
Xjiijid't fatiifaclprU. petits i<m fñf ftue (>tyj; l^uat )ui^fo miHitíimepe,d-Jctit fc^ í¡itmOiiitítt»r,jiii/-in^fnpnt-nioKr^'jutw«dnildi/ Siíriisdixtt^íí-^ ¡locraícfydnm i!¡lterajcñ¡& fo:rmf¡tiir ra tfir ameiM ac cern,w¡ittur ímuíí^í naiutn,(um vdcdc^it, Tfdfri- ¿ffit^yi¡ftcatiir,yelhHi»tftt,VtltJUsy>iiiafdiJc¡uilur. lo int|n!0 dizclib. lí. iHethod«c*p.7. Ub¿, de inasquali inicmpfiap.j lib.udei^mpt.cauí.cap. 6. por citas palabras} Kín cijm poSl^iitiiii difitd átuifam >íerrupam ye ej¡,dciluutr.JM‘ f(rí,^edmipfa {ytjicdtciim) ^critdiaomninduloriscaufttiiM La iulucion de continuidad htctia ya cnlá carnf vlccrada no cauíu doior^nipioduce erpccic,que aiodi< fique la tkíelftio,paia qoe lclicntamorda* ;quien la modi^caes lanucuafolucionjquc haze lufrio aplicado alapattevkcradajynnocaufalomifnioquádqnoba* íla vlcciacioiijcspoi que para que mordique, adepc» nctrarlafubftansiade la paite, y(.íroíohazenxtioteo ja caíuiccrada, qucéri laque noloeftá: pudiera v.ra. auei Icido efia verdad en Galeno lib. 5. aphor.coni.ao mdm ^uodmerdax/utHrymJi.t (drze) eiu},ij>iodmerdfri debe4t^ jubfianriam oportetpetMdere, ^iiod tn cute fecunditm tmímiJim/t habilitefrig ida a^ua «e»peteji ef^icere,fiiiitiam denjlor ejl ,quam pro eiHiftbjtanúa cutif, i•rktratis amr»i,yt que ratitra/lint,per maderepoteíi eorum /ubjiamiaminprifHiidajuhintraiH, JLo j.fc lepara auer dichp vm. que el a¿to de daeidadesa^o erroneojoo debiodc acordatfe, queel aQo deprauado fe diuide en erróneo,yincenío,que fon difercntes''(núdosdc dcprauacion: el áífd etique la po* ícncia taáiBa percibe mordacidad en lo frio,íiédó cof Bio es doloiifico,no ca a£foer(bneo,{enor dé Góri^alo, gucs.percibe la potencia frió por efpecie propria, yfo; faeiondccontinuidadpoifuefpccie de lenlibie com* Hsunj5<5o íi esinrenfo; como lo fjn codos los dolorifi-‘ eos. Mocho Bota dñiira, qoc hombre tan preciado dé ^hiloíopliofeayaotuidado, quecnUmátená dcdo!o*> M
th', fc^iiputi jciuefympromi feacÍdolbi*yfupcl^eí£ do todos que es acctoa depraai da, dizes que ndlo es de paKe de la potencia ,porqaccña percibe fu objeco por fus paoptias efpeciet sonto BoíbOanré ;fino que íadepiauacroncñideNrtede c!orgaao ,ydc cIoím )eto spor qaaoto en erdolor percibe la porcncia objcr dlo,qac corrompefú Organo, yque per excedente ¡tr b ca con nimiedad la potenciaren iitius Pata declarar' me, noto^„ qnelas acciones de fas facultadesnofolo f<s dizcn deprauadasjquandoycrran el termino ryper Iiazcr vno hazen otro; oquandopdrpctcebix eño, per( siben aquello; como efcfiomagoconuicrceet alim&tia cncrudeza r.idorofa,au¡eado dvconucrtitloen chylü;; en laspaísiones meiaticoitcat percibe la potencia cogi* iratiua los objetos dclcSabie$,y jócutidos,comc molcf 'tos,y tiKies; pero también &iiama deprau3da la acr sion, (noporquela potencia perciba vno por cnoy fino porque percibe objeñocxccdcte, yquccorrñpc fo' orgañ o,y1*iítita d'éñixfiád'amc Dte,<Ofii o-íñeede ca ios afectos dolorofoa ,qual cs elfentido’ dtmptda-* cidad ^yeñe fe ilánis: a£lu depráuado mmfs templocs luiiirniaapetcncia en la hsnibte, que lUmanca ,.nina. Conque vm. queda ,aducrtido como ade ha> biar, quamJofc entremeta kctíncuMcncii eoBhoin> bres grandes* Lo fc«o fe iheelio reparo en fu ingrarífud de v.iaiS pees auiendble preñado Erapcifeo di 'Vaílesdc clteAl’ todefuscontíPUctciai'íb.j;cap.j.laSrazo,nci,cóq»e intentó probar,que la mordacidadnocs qnaluiad tan» g¡bIe,fiflo sólo, ofenfseion de la petécia tatlíus,li dio tinma] retorno :pues le leeírtó yateftiinoiiio, atrir buyeniolca »eroicho,quc lafolm¿op dceor.tinníd»4 t«ípela fú «fpeciede C«Sfibjej»Baan, c»oíe iolvi s«4
S/í/íí-J fatiffa^erUl i|áé fWiec^fllir Uconf<^<^a^ní^a fe haifí ót)llgk3¿ •3* fcfldeF V<]ve ti fcnfibliecoBHinfe puedafcrcebic Cnel proprí«;profofiort dttta en bneaa Pbiloíophia ,y i«jnc T, m. fu $. 35 .nó á&níe ,pues fedexa dezte con mu cho magiftcMo;, llsfalabtaa Hgitienccí: SA'ao mttjnflacait riéfliftimoViiÉn, fúutknát el^mini/t ¡j hí¿t íinior ,futt xommuniiofefuedt ptrcekitf» -él froprt». Qae noic ajufta con Valles .not dize r. td. yafjí loecnimos pot acá entendido ,porque esmu- «ha !a dcíigusWad de fu|eto$ para cííc ajutle :yqiiaa do pu la vbicra,ay otradifíeultad ,pucamal fe puedM ajoñardoj, qucno-fccntienden, ciJtítHdínfc podra íce, quefe ajañen •Valles.ftúordeftór, río quierej que el fénfible commum (qaal es la folucion de coa* tiiiuilad )le perciba fin el propiio :aatet paradefa* satlósatgiKfieoTos de Auerroes ácerca de lis caufas de e! dolor, proponc ía dificultad Fhilofophica ique preganta ft el fcnfiblc común fe paedapctcei>ir fió el prop;io :yfin refoluerla, la remite aios Pbiloíbphos: cigar» la.'fus palabras: ^¡eerrois ar^mnein (fien dpm emm tllornm oUiii fnniKiy phipeet émtfdim contrtneiftt Wc». tur rxigeredecifihKein: pojiit ne(¡MÍ jrnfitíte ammune tlfhi' itjrfhit up[/)¡UtKr-,-feutiriyerje, tii HKUt^tiamfinefrofrie: ^unm Ñtiefofihii moéoftrmitt'o ,iáh¿ euram nlterntrnm diettw, Vecomoíícotecidoíiror Valles muy diferente de lo q vi in> pienfa. 'Como pues es pofible ajuñarfe* Tana* poco le pifsA aclCobarriibiano por clpeoíamiSto de« ztr, qae la folucion decontincidad perccbida por Tola fu cfpecic de fctiíible commim (fin internencion de fesfible proptio )«lufc dolor :fino que es podtrcía a'taiifatio ,aunque por neccfsidad natural ;yfebor dtnacioade efpccics, fiewnpreqoefé percibe folsdcn 4* CdatiouldadíWoaensacÍFít'e dcfeníiblc propri. . --.•Hil^
ftwjañefit. fci^ifsioioée orden íi)pc(>ot;poi loqual coneedliqsc i«>sbicnaucntaraaoscnDios,y Diosen Graifino veea imHitmt mucbssciiataras. La noticia abilratiua vnas Tezesfecontrad.ílmgue contra Ja quidditatiaa: otras cantiahintuitiua, yticnetintasaccfcioncsquanta» la vna,) laotra, ^•*•74 La comptckcníTua (de quien dizcs ioslhcologos con S.TbotMati.p.q ia.att.7.noier.capaxlacti»tura terpctodcDiot) tiene taaibiea varias explicacioars^' que omito,pot ahciraa: »eropo,y porque eo fon del ca^ lorfoiodigo,q hablando caelicntido icbolaltico ñas teceDido,cflanoticia conprehenúua requiere dos con diciones:Laprimera,qaecono(catoCaslas razones, q fornaLy cneiaencialmente contiene, yabrafa ruobje* to. La fcgaivda, que conocidas rodaslas toquc,y refpe tecomoterminoy finde lapeifccionrubUanciaidc fu •bicto De donde nacc.quc aunque Dios cleuara sal* Rona criatura a el conocimients de todas fus diurnas perfeci.oncs,rcrniaks,y eaiíaencia’esicon todoefío no ¡edita,qoe ella criatura comprchcadc aDios .-porque Dios no tiene fin,ni termino de peifvcion lubflancialji que como tai pueda comprchcndcr el ei.tendimknro criado.fcgun ycomo diximos, pedirlo el conccinicnto COutprchcnriao'C3ra¿to.j peifcürrsiino Ottowlgar, y MCMsexa^oai, que no pidetan rigurcias c«ndicio* ncsíqualfca cfte puede ver v.m. en los padres Cbiabreceofcslib».!. hKe,c»p.i.att. i. ydefte habló Gaíc^-' iio,qDS ndolib.de oprima feña sd Thrafibolum cap.rij áixo, que la indicaeion es vna cierta compreheufious yCOCtr aFau cr ino :ego yero uihil íliod 4ríut»rJo>u¡re compre éetffíile,^uam eogosfcMe: nee olioJ ceinfeeiendere ,jitom ceri* tognofeere. Délo dicho fe dedocc vn requ¡riiní(Bto,qoe de p*r tcdemimaciliohaioa ViQi. yesj qucdcaqai ade- .--.
fÁthfañvflA (Sa'ñciteifcicoii {éflfipol njuyi'p^obiibljEiigQ^cUcrimno dcIpodrecimiSto avna quaUJ3iircgnftda,a ^nien coffioancceS'aria díTpoficid fie atciteuycn algunos efcto^» que eipcrisBcntamos en Ja; spodridas,«o attjbuibica.á las primetas,ni fc-gS der-ma^ricitas.qualidadesrqne cita putredinoía no lo jlo et portíbIc,peVo como enterca! ^es,cxifte ,yít halU ,cóptch£didacnlalatitad delobjete del enrendimifto; y3li íscognofciblc por agcnacfpecic.sü^pda ayan rif ,eo fus ojos de y« ni. nioidofus oídos. YñAslaaectcifele ha^e faber.quc eña qusJicttd au>’-qoc esconofciblcjno fe percibe con noti|ri3Írduitiaa,fíno3bfttaAiua,afein« ja de otra manifiella} aci modo, queXe coaoce el Aa» gcl como mancebo, la matcriapttmcia como rna ma^ ,fa extenfa deque todo fe for«ns,la linca anaacra de hí^ loprolongado Yíicodayis, fin embargo de ellas no> ticias que ay. tn., fe,dqy de ella quaUdad ,termina» decl podredmiente. ditdatetoda ria.dcfu cxíftcncta es porquede las cofas, qeflan íuer*del3,efphcra fenfi» ble, fon roaslasqucfcdud3n,quc lasque le faben, rroligucmimaellro, el cOablccimicntodc cllade -finkion, ydizcencLraifinoS.qtte potCer rcccuidode los Authores modernos mas doüos,qucxl; terenino de la putrefcccionct qualidad fegunda, qaeda excluida defucífcacia la repaiacien departes» que algunos fut ponen en ciinixto,quando(c podrece; porque dea* tra mancraXetiael fpdteeiniiccio ente fctr €(c¡dtn¡ 6 agregado de entes,eompuefto de el mouimicntodeal tcracion,ylocal,diftienies en genero, como lo fon lut términos.Acfto ida v-ro. ynos dixe ;fíelos gloeilUiyt* J« efféiuUJe ti prMirnimitnte^tn/U ftfiraciíndt ptrttty ntl* -¡•iKt.7ii(»»Uqiitiict»dff^»ndi),<lktftpoi>tmoí: ygpimhaitnMtX pidreciMiii» i:t per 3ci(/^r,Scñor aaio Iq^hazS los autores
SftJiM fatiif<tfÍ0rlir ;Opinión,p^ra«.xiinir ael podtecitmcRto cielíi rá zofldecnte Per. accidenstioiita mtsiacfttOiparac* -fajar en fa Opinión elmiímoinconoenientejy conftituyS ‘«io el podrecimiéto en qualidad íegunda ,excluye el o reparación de parces. Lo demasque añade v. m. cnlo reliante del §. no es de el cafo, yafsipodia v.m. 'cfcufatfccltrafaajodcclcrluiitOiyanticldeicerlo.Pot que la duda no procedede el caler peeter natural, que c&principio eficiente de la putrefacion,ni de fu cerniino pciniatm,finod elfcciindatiojfi encl podtccicuicnEoes 'qualidad fegunda ioíepaiacion iocaide paites, pues 'arabas cofas paeden .fet letmtno&fecundatios equiuo* cosdel calor putiefacientc. j, Efta qoaltdad puttedmofa (ptofigoe rai maeñto ) ^•csgenero,ycomprébendc dcbaxOdelí» rauchas difeté» cia Ssque llaman eípecies de podiectnucO toy daBdoic a .cltermindefBonvbtede láaccion. ,A que replica iY.in. '^eferelpodrecimieatogeaeroJsl» ef^tohahktnfenteaei» de ,Pfdr0 Gjrtia Pues ptegunto teñot doctor. ,dalo.mi inac&to por defee diurna, ca quien no puede faltar cectidiim* bte opoc infalible denaoftr3«ion,á quien ficinpte ac& pñalaeuidencia^por ptobable la cfiafalcce: yquando lo fea también, qoe entre generosEKi ay eonicaikdad,- de dos propoficiones probables affcnikias, (coirocida lábondaddela ilaciao) bierr fe puede tufeiir cbtceuj drnoia vnacqncluftanprobiible: ydtii .ncceísitadoel entendimiento (por lo menos, fpeeifeirtmem'i ,at fcntirryarsideftasdosprcrifas, entregeneres no ai ceñir» rtedaii elpedrtcmKnn^yeú;^mH/ittfs*g(Keres, fttTcnÚdasrre infiere euidentcmttitfccfla confcquénciaj hege entre ¡eip» sárecigtéeufB^y tlco:^imier'taáo»¡)t tmtrarfdiul. yroesefto l® ¡mssjfinoqirc de do»ptciníff*^f*Kas, por la fúerfade la ífarma.vboDd. ddelai'aáon fcCgac cuidcnrewif^® :k cwBfc^ttccciay afalfoíjfa ve^adeta, (fcrquc
fatisfañor'u, buen fuinüMfta fabe v. m. quede lo fairo, veas vczes <c iíigaetatfo,yotras verdadero; >yaífcritrdas vnavtz» yvnido el medio con loseñtcaios , 'eñá ncccfsirada el .entendimiento ael acenío, como en cfte fyllQgíCmoíe lecoRocccoD claridad. Omnii htmoejiarbor ;Fíauiuui rst híimoi er^o Piaiams eji arbor. enqUC dedos ptcmifasfj^lfas .{e infiere concluftoa verdadera, yla afienrc ei entendí» Biiento; como en efte avnafalíáv Oátút hamo HtUpkt flaUBHS eji hsma i-«rgoplafaHuseslipifí'. .$i alas dp; ¡nemi-* fas fili asfe ¡da accntoicpmo'df ia fuetea de la ttt ma fe infiececoncuidcnciala conelafion, feneccfstta el eníé díinientb \)atl.affenfo, A'fsiioenicña» communmcf.te ios Logkos,-'y con claridad Murcia en los libros de poft. refolut. dii'p. i;q.6. en ellas palabras. Sidobikie¡,ait^mc»moi prahMt, inr» non¡it-ar^itmentumitt,tnmi íJf>s¡díW,ti!oii aeetfsirsi intdUc iúm.<^Haíidfpecifi£(i(ie>iémiid‘VjÍcatHmt¿yttifwBÍs. yrcfpdi des :.ít(^poñd^tHt',<piad<j»<iniih ¿^^iMeátumprobabile ehjulhte laejiittd» 'mu mc(fiiiet ihuíh'cl»m jitia nttittl»rg»ÚauluMeertu»ii (xfip~ 'peJltioUt íjuod a^tnttmiir prxmifsist^'^í (añjtíiueniit itppatet legk’ siat^ yntie^siratiir¡vr nonpo^sit disentiré coBctufioriiy quia eitiíkottr fi qititut fx illis prtm\fsh,qiithksiitm fuppoiiimits meUtñam afftmirnqma uon repign:» atiqkíjiqued aijpbttbípitrrdi KUitesí n* iel^ triufn,txfappíftitaie liícfpár'iutn tf^tjitiííi'.iíbjoloitt liqúctid» koinagenixii, fjómiiirm aoibultte^itímfttXtfrppDfiiUikf, qtodekr tat jaecejiariii^ e¡l ,¡j»od amhulet .idi ejí ia fylhrgifmefaljigraph^ qtiía ioBtigert poiePi qúodconffqututwemittfitr ptpikur expfie» mifiis¡yt inhsc f^ñogifmo.Ootieshoma e¡} athor, PUcitrim ejiliamor ergo Pfat aiaií fit urbor :aam fufpofita n^ictifuprxmiperiém-f tticefitaittr rneeSeóiiii ex •jiippófniotie ad ajítutiekáum tescíwjio» áiyqiix eüidemirf^rmrex prtemipm'. Lomilmo-dize eido ftifsitnoPadfe MaciiroRkaido,linceIcluita,lib>. dia ieft. tr. í. capr^, nu. 40J íí 45. 'Larazonfundaneotaíde caado%iaacsrquceoHao .... -.60
no puede el ení ídimicntó^fentir álo fslfo^eogiQjrairo! pucítas dos ptcinUr»! ptotiables aífentidas, yconocid* iaptarneote l< bondad ^c.laiUcÍ9a«tecc[iocc el cnten> dimientcjciuc lo ,op.tteáo :^U^con£lul¡on,es faifo, poj^ vcc,quc iacónciutioRcsvctdadcraiy Cji Ubuena aigii mentaciq» de vcrdadcip fiépr¿ fe íigue^concluíjon ver dadcr.-i.Liíetp en cftc cafo/ieinpre fe halla nepefitado (por lo (riiT.osqaoad fpcciftcaiioac¡n;),i afentir aia t,ji clufioo,q eiiidcnttmétc fe íigiic d« Us prciiúíras: pues bien puede infcciifc con euidcncia lo c^Kjteundvm es folopcobablcr@ein3i)eiuc dando c) entendimiento af* fenco abapremifassiurga qHcloscilte^oscflávnidoií Juego pecfeueridoiauKiadas la snjifinas peemiíTas no paede jaCgailosmifinos cfttcnsQi no vi}¡dosipot qfi lo biaicfc,difentiria de aquel principio methaphirciec,- fn/* funt t» lem i'ni ierih,fiiitt caieminterfei yChilier *añp 0« pocfloaUcoDcluCon.jufgarasquelos efttetnos vnidqt «»nelnícdio,no Iq,cí\í entre fi. Luego ijMaá /(xcificffiij r:fni,eñÍL necefsitadaaACcatir al,acoae!ulion,quedelas dos premidas proba bles,ófalCas afentidas ya (conocí^ da Uboniaddetailaci5)euiJentenilccíei..Acre.Y ef« to baJledcílanUictta ,yeslaftima feñordon Gonijala que vnhombre ya pOr Umíferkordia de Oioi tan bat bado no cfcúíccfVas puenlidadet,qac Caota finc*^*1 años eran viuezis, ya en bombees tan ptoacftos parwj cen caduquefes. «* ,Auieado mi macAro pata pruebade fu ¡qtenta.enr|i terceraptopoficion,fup«cfto,q el podrccinaiento, yel cofimieato no fon cútraiios.Io funda,en qibngcneros» «Bcrt quien no puede anet propTÍa eontr ailedadi ope; oefe v.«S; yde dostextosde Aiiílotelei malcntfdido* fie vnaopÍBÍon«ar,aaiaila,int:nti probar loeóirario» Cita aAi Lftoteleslib.5.Wcthaph.c3p.io,trae trjancá. 4as fus palabras,que tcfcridas,.Áclmente fon ellas: cüm Ir^ii iicuntar ftewn¡¡e^nl eidtmtd ,cm> eorújíifi
Éfislol* ^u£feíuuhi»¿tiiii( isr quepUrtéáa diffefuit ,cum ia 4'. Jaw¿<«i’íy«/«f,^a4 yi ¡Aiirimumdt^rrutti,tíimÍMeo^ciriJi‘fcep' iíhojiittftic €ti.iai,qiu¡durimum diffttiMt, cum juí (dílemjííiehtiafiiMti&qmtriimái^’ertMtu m*ximt, OMtftmpbá' ttríaitrfectitdilim^tauSfautftciindúm/peciem, CitJ también S etl’hil'úrophocnUscathegotiaicap. dt»pp$fiiii, y»» elzc clcapituloidcuiofedchallatafsi lacita ca HuitC do,ynomiróel oiigiBa>,onohalló,qniS lejtidtafc laa obras de AriltoteIcs,poiqBe nolaitcnia, <q^ic le prefió Isi de Bra bOiy poi licllocs Cóao te picrftjjfepa que el capitulo esclt6;'yTuspaUbiatcoinórefigué: PáttttuS CÍ7" arca JpfCK,aut¿r»tte (SirMríafittifelere, vt merbC qmJeaif&'fíjíitatea in atiim*liia6rftrf,tlbc<iitt>!> íKífw, «i ^reúrntrnií Orpore abjahile^iitftiiitim ym'id^-iKiyJinui» iad:¡mi t!)sal^^maXoa:r4lliáínjuptfbmmii¡Mti•e•dt»i^t'l^ert,aut'c9iíirir riji ia^Meribat iol¡Ma)iiar¡ilttrmi erii^’yií’^rii¡á¡ifr¡i/¡yniúeji vr patet.^l bonum.fj^ meltlm aoxféit iá^eKfrt,Jedyii'qu»t thm.iuf-tgeitcrbifimt, Acftost'^tosde AriltvteUs atiima laitñtcacia de Hurtado;£6<]tjcleparccc ay. jn. reser b/úafircfiiridstncnto para átrdipcJiírla-tj'ctei raaeHroí y4:v.hjt, {como diz en) por inédiOiUcgat aquel Celebra d*) píincipiá: yuit'itíícil c»»fe<jW»wj yct otra rcecuido ya cbiao ta\queyyiriidtra yprofria citrtrifdaií-s át/rr eiart e/prctfs',diiechii Uiicíiíici&tíc..£6tr8r-tctiV^i5ió'Atiftore bsli. lO' methaph.ítyhazd'óucaa sdoriaa dc toda la log¡ca,ymcchaphtfí€3/quáiiíE)é'a'itátcrutS impertáte pudiera vaterfe de algnóaí,- (bifeli iQípsrcnfcJ razones) cenq’ colorar íunueuaapiaióniLáptlmcrajpocqclbic, ycl mal la Joíiicia,yU irjufticia, lafeicncia, yel error fon córtai tos,y ne fe cóticnÉ debaao 3 vt) genrró.La íh £.rtd3¡porq ólos cóttaries pt'dicflardabatod^úge-nero pro.vimoió baria i^cfttudébiSxOdcTn genero rcñioto. Si fe diga lo primer o,ella ceóitadornu^ ci gcceropro auno(com9 duro Hurta du)csdtfíi;urtf>r'o: de afigfiat :lo tesosmplojtriibjpitsftqtcOTCcé ¡ocóttaiso.
tfijiatí fatisfiñorin' fe digi lo fcguado, ya fe concede contrariedad en tre gcücros.^ücs |o foa ktaproxiinosio rubaitetnoícon tenidos deb^a del fHpten>o,o temoto. La tercera; por qpe entre t:ora$,que,pe'Knecen adiaerfos prcdicaml. eos ai conrraúedad: porque la caicfacioa,no fojo fe opo ue ala fiigefacÍQn,í¡iJotambienaelftio;pHcslocKp£le raif^Ojfiyctojy fabcrnostpdosquccl frío perteije ce aelpie^Cfinaentodeqaal.ídadvy.csqu.aJidad pafH« bkr yla caicfaeiqp jtjd. pccdi4,amenc« de aeiod, queion. geneiOj|diaeífos.Lfqua«3},pQrquecalor,coajoocJbo fediferenciacngeiierodejáifprtpafufaflácialrdel agu». con quien tledc coBi[acieda.ii,pues la éirpelc ryla qua^ hdadveneaofajodrietlietia (coino.(Ureadelante)eii opinjpn prpbableíe opone aUfotma vi|i¡ente,ec«rr«wé pacslae;icpcl(:4eddp^a&i >. qucfe défcrenciaJi en gene ro. Con eftas rabones pudiera v. .hazccvcrifimil fis Bueuao|’i^iou,^pelo esdejanfaeil contentamiéto, que conlqtRd'ntafacilidadqueduda, fe iatiséice; Pero ¿ncGubargode eftostcxtosde AtiAotelcs^yrazones re feridjss cengo^pot indubkaye laopinid de .tnimaeftrq, pptfcrlotasnbiendel leucreadtfslmoPadrc Francisca Saarez difp«4’5>Metbapb. ST* x, inu>; 4- ytuas ronfor» Encala de Ati&otel.ealdágarureuetiéeiaelpadrc Hur cadqlo queíuerofew|)ip.>j :L<.a srcieiicia atféñor-mjo, no fojt oantdqnaSxeBquieQlq nueuO apiree; VonmmfcUa tiaciflenafusti (,dúi9 in fitins muitjts cpmüitt . O.Í por fuúlcs,y caducos fundámentos emos'de dcfaoiparar las bien cQatíleeidatopinionesde los piin* cipesde lasfacultadeii ni pagarnos tanto de nueftraspháta$;i.3Srque dirá Aicúiodeoofotros >loque burlando;dí í;lsf<#er .,,• . S^d niimium Jarm* flactíiu I»flQrm¡.&',tioTfeJl:yeraJ]p¡>oris^. fü »«£f^íh^ait^ 4^^ \&é
EpiJioU fiitisfañorU, Sji* pejium plures daiijílctiitq; viras Qiii veierHm abieóia meihodo ñaua do¿mata qutrunt 'Iiiíip,luaspr*tertradarephxmafias, Elfiílidoy: obuftofundamcnto,cnqueentÍuanucf íísy/ itaopínidtümadodeiacotiini de Aiiilótelcs, esaucc enere lo&eonrraiios vnLefpcCtoeD orden 3la ctanimU'- taeion phiícica,con quevnasco(JsfetranCinutan enoteasipotquees difporieionde la ntifma natutalezi, con que te cont ccua la ne el vniuctíCipaíTat efío en aquello, yaquello cnefto; yeÜa mutua tranlmutacionjO vifei* tud dccüíasiiofe hulla entre géneros: porque quando ís áviltotcanfitodc per/e, de lugar áqua hdad }dclu* {tar fíi yde vnaquuiidada otrapocla conuenencia eí' ptfiíic- :no de vn generoaotto. bfta verdad nos eníeñó Arittoteles lib lo. Methaph. cap. 6. quando diao: y¡£ enim^fncredijjervnt mti hnhent adje thuiiio viam:y cn el cX pitulo to. repite; transmutan vera ex alto genere vi alindge* tus non eSt niftfeeundurn ící tdeas,yt ex colore in pguram .LaCgO pata ella reciproca tiát'mutactoa loscoiuratio» an de ícr de vn mifaio geto, comolofonlugatconlugat y qualidad conqua idad. Por otra parte no pueden fer de vna roifmacfpeeie,porque fi lo fue tan,ceffara la pugna, yreciproca expultion piopria délos contrarios. Mas: queeftos lo ande fer refpttode vn mifmo fojetocapax de teccbirlos por lo menos fuceCsiuamentc. Aeftoíe lleg ajquefib.cnes vetdad.quc el genero fe toma,óLe* gice-, óPlnfcice-, yque AriHoce'.cs enla definición dccó ttatios.q uc cftablcciolib.io.Methaph.cap.6. parece ha bla deel genero logico( como infinuacn aquellaspaU hi ai, ¡uheodemgenere,) también Cí vt rifirril.f dize Sua tez nu. 4.) ent'eodetfe de el genero Phifieo: porque fl los contrarios fe tomen en concreto deben cóftat de vn Brifmo gencrophilcicoiómatetir ext^nai fien abfttacio
tliif!ci¡.i pttUfaílarUl tambifhdcbcnreccbiil'ccnvnamiffna materia phifá* C3|,y ficndoeüa cndos manetas ex. íjiia,^circaf/<iint ó(pata c1í:zii!o mejot) íubjtuua »yobjtüua ,quan<ío lus contralles las ticntn ambas (que riocsftcmpte )£» vna,y ojta an deconuenir, para que fe vctifiipve, que conuienenen vn m!fmog,enctoP{vil'tic0; porque deotra inaneta^io fcrán verdaderos coi.tiari^s.nitendran tictos rcpugnanees.pues eños no lo pueden fer,(ÍDo ea otdcnavnmiüno fuyeto,ji obicto. Y(So repugaarra ella verdad las das aatotiósdesj qtietrae v^m. porfu-opiniofl- Alapirmera dec!lib.)> methapb^ap. lo. facisñzo mi macltro enel cap. 6. de fudcfénforio.dcd uciendo la Ibiucion de vna spa'a bras del texto'-que v.-m. nó fin malicia callój, reiriendo foto aquellas que fauoiecen fu intenso 5, léalas por iU vida,-y bailatáque babla aiilAiUloteles en-£:nndo larirsimode todos los que de qua Iqiiier manera íé llaman contí» riosjó porque lo 100,0 por que los reciben ,oporque losproduccnibicn claro ¡odiztn íus palabras; rertMi ae rote»timi‘iadte»ntii>',¡jiije<i<im eOfíjftod taliah.ibet.,ípxd¡am <o,c|«o<í pifcepnua t-ilium ro, <lHod jdUua, aut ffafiua taliiim ¡Mnt yafsimasabaxoideando Atiderelcs les verda* derosvy propiosconttatiosi »c!uye ger, ctos, ypone!» conrr aiKdad curre e(peciesinfimas,como corte el hóbrcjy íícaballo, fus pala bras» iontmtfia t^uoí^áUierfa ffecie >8»(fr»>y»nt,4ar omnii^uip»im¡,<j^uiepririu¡ dicuMur, &" tpiorm» inyhima^nerrifpeiú rallones árnerfe ,vthotm ,&cyw. Lo qiial cor.ñrma hb. 10 Mcrhaph.-cap y.diziCBdo.-cíT'y»# Meodem^rnereplnrimuná differu>it,runtrariofeiKty ycn el Cap, II. cSryi-o /eoiitratiiiineodem genere cítee^im f/í, Aellegúdo texto de Ai iilotclesen las cathegoriai cap. lo.refpor.den con variedad fus eomtncntadores» ^oosdizcO) que quando Uawa al|i ael na aby ael bies «OB;
tpijíola fatisjañoriií' coíítrítiosjflohabladc fcnti:ntiapropM’a,fiiio confor me 3la dt los PytfaagoncoSjqucGonlmayandos piin cíplos de todas Us colas,vuo bueno, deba xodcquxii fe coriteniau Jas bticnas,y otro iDalo,qnc cotn['rt hen* día Us malas. Afsi lo explica fantoTonaas lib.;. contra .Genr.cap.5>.Sii«pH«io,y lamblicojccmo refiere |Fcira* ra: ycita mifma c.vpolkiofl admite Cayctano e» las catlicgoiiis. Otto5,como Tficophraílo, yAmonidrcíponden,qucqi]ando Atifiotclcsllamaa cJbié, ydmai« gcneros.notoma latezonde genero en fu propriofig» nificadojfino llama gtíjeics vnas razoiies,o gencraltda dcs,qucfchailaneflJo$conttarjos,' los qualesfean de maneta entreí?, que fiempte vno es dtfconucnicnte; ó ana a,rclpetoccel otio,cuya priuacion induze. Otros refponden me^orcon Canto Ttionia^ lib. jcontraCent &ap- 9. yen la Ip, q.48. art. i< ad 3. que el Philoibphe habló ailidelosconctatiomoralcs^ fegun Cecolige de la letra del texto ibí^ alfcriuitnim yirtm, altetius vitiumefí ¡tnus. Las palabras del Canto: érpcrhac, patctteCpoijx lio ad tertmrn ;nam ihi Phtlefuphuí loijuitur de bino ~& malo fecundum ,tjmd innenmnttir in motahhuf La tazos de cflaColticion cofiíiCle en quecotno las cofas morales no tienen contrariedad formal por razón de la ma licia, porquantocftacor.ílftc en priuacion, de ai es, tjue foto Ichallc entre los años, chabitos, quefnndan la bondad, óla malicia, yelfos ficmpreíc contienen debaxo dc vnmtfmo genero de años, ¿hábitos . Niobfian Iasrazones,quc en el numero 76. jsufe por fn Opinión de v. tn. pues todas tienen fácil folucion. Ala primera, yaconftaqucelmal, ye! bien ,ni fon genetos; ni fon contrarios -.fino vnasrazones, ócon «liciones gencta Ies, que fe hallan en loscontraiios, en O2quanta
tpiJloU fatiifm^aríal caJ> ah»erratas, yno cltá enmendada, patecionie podiancdartrucadoslosnumcros, yfuimeala difp. yhaUcaSuarczmuyeocontratio, porqaealUno* {btokáalaporcaufadc la rucefsionalteratiua la refií icnciadcl conirat)o,íino otra: dos,que fonlarucefsiua aplicaciondclagcnrc,yfudcbiI,yfiac3 virtud a<fl¡u3> <^ifc examinarla cita de Amaga, yací abr ircí libioi medixo vn pt^tica'ñternotomc v.ni. cifccraba>o, que quien hazc vnfe(lo,hat3cicnto,conquciodcxc; yhU 2c paíToaratisfazet Íaiaftaacu,fuplicula av. ni. oic a* tienda. ira.l4Lasqualidadetde ptimera^yeeicera efpecie,dquiS csproptiotcccbirin3s,yraenos,ttencn latitud intcn& a;y cAaes ajquiíibic pot vna acción real, que Uara^ anos altciacion,por quantopoicAa fe alteran cmi’dá lascofas accidentalmente ánriciores,o peores* Efia alte iacion,quc llamamos intcnEonmuclia svezeses dáílks ta de laptimetaproducion de las qualidades, como cúí ta pos experiencia enlosbabitosdc el entendimieniQ, Xa latitud inteníluadelasqualkiadcsno £cmp: efead qukic totd fmiit, pos vnaindiuibblc acción ^Ano múr» chas vezes fuccísiuaincncc, yen tic tupo, cenio enfeña lacxpcricocia.Como fe haga cAa intención fucrfsiua) fiporicaladkiondcnucuafosma opormayos radica* CÍon,iO cducion dclapoecpcia del rupetOiCsqucñion rs' Aída entre Pbtioíophos,y thcologos,omitofa por Rpíef «klcaro^porquennctlradificulcadcoriceovna, yotra opisionrroledigfsqne cAastres ptopoAciones ;ivunt ánft las ^ahJddeí¡>ar aduietfiiiltMíktfe jiarniajot radititciose} •Mmdet/epei'SMeviiei/M'io». ROtcpi)gn3n>antcsroncoin~ fafiblcji/] &cntkndán,como deben. Lo primeto nesAé pacekaegar.-qaceRcfiaadqaiíicioadcqualtdad intc< •eiuure^adiuoKDtodc alcuBacofa» porloqualU- &»»*
futúft^orUl fotmiaccidcr.til ptccziftcr.tc realmente Te pétfíciona pornuena real acción: yaísi aquello, que fe añade <te necefiidad adefet alguna entidad delafoima. De* mas delio es Hn duda.que eñe aditamento rea 1añadi- do {ore ña acción nopreexiñio antes; porque fi pcce s::íii(ra-, oprccKiñiera en el mifmo fujeto-, oen oc. odif. tinto; cnclmifinonopudo, porqaeprecxiñiendo en el, nadafc añidicta ael fujetopoilaiiucua accionjni pudo preexiltif en cftrañoíuicto, porque de ai fe íiguitil vno de dos iiconucnientcs; oquevn accidente pafaü'edc fu^ctoé fuictOiCoCaquercpugnacn bucnaPñikifophia ioque por la nucua acción nc folofe Icañi* dieñe accidente aaccidente,fíno (ujeto afujeto ;yafai ya aquella acción fuera extcníion, ynointcnfion, de quien disco Atiñotckslib. quaiio ,piiifc. cap. o. fx li lo peri md^ii caltdum ,titAlo pclointa^iicrií calido^ COHIO fi dixcrc4r:-i adición defu jeto ,onucua fnbñanciaca. tija, fegun la explicación de clcommctador. Yla razón es ,por qncel aditamento,que fcdcuchazer en Isintenllon adcícidcalgcna pai'tc,o grado deforma en el nsifino fujeto, en quien ptcciiftia ícgii algunos gta dos masremiübs. De donde ánfíeto, que los que íc añaden cnlaia tenfion fe educen de lamifma potencia de el fujeto;po r quinto no fe producen por creación ,fino en lujcto,y confia dependencia. Ynocsnccclfario exceptuar de cítcmododcproducionaiasqualidadcs infulfas, como quifo Caietanoi.2 qu.ja.arnc.a.porque eñastamtúenfehazen porcducion, fegun lo defiende Suarez difp lé.Methaph.ir.i.niim. 13. por citas palatira»: -x diílit ÍMtlli^itur primo fotaam tctídJol-Afiti pp(r xMiovltitf fuéltm i» frl/efla moátm raofun» ,non qiitaj ifrmi- *itif H/t¡t9m»¡irJi(ti ptr tíltdítKimf txr ortgtignftiK Pa ye»
,,ípiflolii faiiifañoriitl yen el §1 .añade :TerthcoUiptur exMílhomtim moditm MCidentalfia,fiue ¡Míuralem,f>ueJiiper itatufalein ,¡¡cutpxrlki’ pít rittionemjamxi per táa&ionem &c. yafsibien fe compadece con lo pcimeto (iezir,que lainecnlíoD es v-; na mayor ed ucion de forma extr aida de la pótene iade el fujctovquecompáiada ae! ^ermino precxiftente.fe llama adUíott, ycompais.daacjfufetode cuy.apoteri* cía (e educe, fe dizCi educiam yeüa raifaia fe paedetl bien llamar mayor c3d:ca.cion;pofque ia quaKdad que tiene mas grados ya cdticfdos, tiene masradreadaftt entidad en cl(ufeco}yeneAeíentidoexpUcan algunos la mente de fantoThomas acerca de (la intenftonde j. las qualidades. Eilofupueftoladuda es de áondeprouenga lafucef cion 3!teraciua.Alganosdixeron,que nace déla mifnia latitud intenliua por la qual intrinccca mente repugna que lo inrenfo yreíi^ifíb fe adquiera [juntaraente. SfcD' do efto verdad íacilmentefc fatisítaieta afu infancia dcv. m. diziendo,qoeaunque el termino def podrecí* miento no tesga contrario pofitiuo., que haga fuccfsiua fu intioducion, nene latitud intenñ'ua.aquieninctinfe* catnente repUgnaadquirirfé, fimul, fegon todosfusgtx dos, PeroeílafolocÉDnre halla refutaía.ppr Cayetano, i.a. q.>)3. att. 7. donde drze el.Cardenal, que receuit. iaquahdadmasomenosfeñoestener latitud intenfi' us) no haze fuceisiua fu produciondo qual prueba coi£ dos exetnpJos.El primero es de las qualidades, que na cea por emanación de la forma fuhífanciáí^ qaeíepro»i dneen, [¡mal, fegun todala latitud de fuslgrados. ¿I fe: gundo él'de la luz,que teóiendo [ambienmas, ycnenosi en medio diaphono fe produce tnílantaneamcntcicois que fe'conócc que la latitud intenliua de iqs qualida*' des no háze de necefsidad fucefsiua fu altcraeioo, ,,i.a*. palabras de Cayetano ;<i»adfit<cipcrem¿¿ih(¡^. --- -
fathfafíqria. raiio,quare Jtrmam iportetfrri/Bufiwe'.&'^ralíU hac áuthor ex lumine,& hiuc habetf ytamfaifa ftt iüafirofefíti», iiii¡lal.ttifH<iojormxadíjinritHr,a)/tdeperditiir tsinéinKH :paiet «onf»liimjíilja ejl, cfim alií¡uidftcuttfec6nus\^ ftitííc vt» tahrjit confequeado foynmm i¿nis-,fedetiam citmpt fetfeyi p»* pmucrinDmsJaitiomsyViparet de [Hmine, De lo dichofecolige cjucia eaufaáe ¡a fucefsionaU Wi.S terí ti«a puede venir de vnodetresprincipic>Sr ódelá diñaticia entre elagentcsy e¡pairüiOdclaÍB!perfc¿la,y débil virtud afttaa det agetíteióde ía indifpoíieion dei paño. LadfílaDcia del agente hazcfuccísiuala alteia^ ei'.;i},po[quecómo íínito,y limitado tiene efphera,yno paedehazcceolovempto comoenio propinquo: de donde nace que ael cotncncar fu accíonnobsga quito abfúhiia mente puedc',(jQcfo¡o aquello,quepuede ata! diflancia,y «otno cfta fe vcacc fuccfsiuaniente ;afsi va creciendo ci efeñoenei paito con Ja miiava lucefston, iiaíJa adquirif el vltimogtadojcotfto fe veé cniailonií»^ nación del Sól;- Yeífacsla primetá caufaqae hizefuc cefstusla sítetacíon reipeSode los agcMe? naturales; ala qual cor tcípoodc otra proppiciooaJcn los aguíes, libresspcsquecotnotalcS) tieaa^aaf así titioa/m poíei¡íig¡ ftno lo queqoictenjy afsi pueden (no auiendo de otra parte empcdtmento') intcndercoeticuada^y fucífsiua/ mente fu accioniy tcrmino,ápjkádo aíu voluntad «¡as ymas fu vittud a^ua. Petoít el agente Irb,re,fuere de virtud infíiiitajpiTcdc inüantancainente ditporer el paf* foiy ptdduzir toda la intetidoaíde alganaqualidad^o* rsioío puede Dios bazer en la JoftiñcacioD de vn peca* dür,fegün ib dize §.Thom3s i.a. q. ii j.art. 7.por citas palabras ;Viñurn ejl auumftfra,quod Deu! ad hoc, quadgratUoi infunda ánima,neu reqtiirit.aliquamdtfp¡¡j>tisr,em,»ifiqii^ '¡•í^fair, Facit aut^nf huiufuKidi difpaflitBein Jufjicienietsad/uU ff¡>ii»ikpt¿ratia,QÍMadoq¡ quidemfíil>ito¡ quaeksqíání^f^ pauiUl
tpíStli fütirjtáortá', ¡ttctfiiut ,vtfupTu diclnm tsl, cnim a^tm ntti¡r‘’lt timifidntopijsitdifpentre nmfnUmy tunript ta fnc^ iptod tU ttlh í^ibff¡t3portio fius,i¡iiocl in at^tfrit re¡itttt ¡td nirrntem M^fntiít proptcrhac yidtm’.i!,i.jHoA 'yunto yirtul agenth futrítJurrior, tmto r»..t :rin titim diffomttir. t-um igitur ytrtus diuinajit inji, KÍta, pottj tijíitntciimij; raaietiitm (rtatnmfitkito Jfyot.ert úíljor ».r«,ér" mliomagis lihtriim arhiinñ homii.n-, tutus mottis poltfl ’fjie injhniar.tusfcctmittmnaiuram^fic igitur jupijitrttm impdjit mDeo in ¡npanti. La Ceguadj ctuf^jdcña facclion altctaciua fude fer lafiaca.y débil vittná dcl agcntc,quc como no alcanza iproduzit toJalalaticudde hqualidad, la vacbúdo poi partes, ygrados fuccfsiuamcntc, aunqucfc halle bien aplicado,ydcpatteccclpaffo no aya tcnUcacia. La vltim3,y masfcequentc caufa es la iidifporieion de dpa{ro,o ruitto, cnquicnfcadeintioduzicla latitud intcnfiua.Ella indifpoiiciQnnoíícmprc tslarcftñencia de contrario poíitino,coino iiucma v.in. probar en ef: te celcbctiimo fyl!ogifnio,qocpnfo en c!nu,;7.dcltc^ not llguicntc; Tadnslas t^ualijadts, ytefrproductnfiiiefiiutir lhrnte,H0 intfruintfxde moiitmicnto locafiifntn loutrnrk: tlpi drt^ (imstttiofe prodmrfuttfñuamtnte interuiniei'du mouimienie de elecracian ,yno Utal.Luegp.cl poilrecimiinto tiene conu.trio. Lj mayor deltc fyllogifnio (aunOjUcv m.la aHegura por rcccbidade todos los Philofophos,yafian<¿a conla au totidad dcS.Toma:;Suatcz,Arri}ga, Pedro Garcia.y Mata moros )esfalíasporque ni ellos infignes varones que v.rn cita,ni otro algnn Philofupho adicho ,que fo la la tecidencia de conttaiiQpoiitiuohazefuccliua la in tendón de las qualidadcsipurquefacra della cauía-fc* ftilaoottasicompyacmos vifto.dcdoñtina del padre SuareZjy ruBiatftrodeT.n),cldo<lor PeuitoMatamo ros,que licúa,que loctudoycozido fe oponen piiuaii* ori^oronicado tonna fa opinión va argusicnto, en q«c ptiícbf
pMccc íSí^ut'c deU» quciodo el termino de fo cozido fe syadetptoduzit »uíU0i, por qaantolas nutaciones eiureccrmioosptitMtcnmsron ínlláMneas, relpontiel!b,4. fclcci.tt.i* iifp,í 6n».7. negíndoU fcqncliaiy diseque aunque laupoúcion priuatitia cnue aquellos cetininqs oohazeíucefsúia fuproducion^de otracaufa refulta.queettcrminodel cozíinicnto no fe pro Juzga («újfanri, ycípcciñcando las canias qne ha zen la aiteravaulUcefsiua.dizc cüas palabras: ^íl arz gumentum nc^.íKí/j ti¡fcc^e\la,Qj¡tmMsemm tx fi irrmixoHimj mtíf ijuos firtu<>!ÍM,iiiu!ui}t o¡>fojiii()iiittrce<lil.¡muntio in^a^ns» «ej (¡jiuin^ it-^idiunde tanun <onr;f¿!f /;(f ^iot Sic dicimt l'hiltjbfhi de huHint^uamuu emm medí* ÜlumimeiaKe itjin 4^iittirdtj^:inda¡uty acddir fammfmefiiue(troditcif reltjnra ¡mtet* Jtim ¡/apafufe/tiue apphcaikr ,>tl/jithiíthjial fxtdij ííf.ij'irái, praptei’ uiriídenfita! poltt JqUt inJiAttineam ¡Ihipratioeem.TttAr daré :¡Imtlitef denftliisrtriiei’uimjoletfitctfiiiie ilUujhari ilínjuM lítate, iju.it» (ehrum in itijiami pradueit t^tdeaUñde ju^imtif hiii ,juái fptritut yituleijí^ «uimalticommatiirani temú^í^lOi ieri;iprofenfu ¡Ú" nio¡tu,& phlfuiomHet f»im hx jutlaata cartat (oiitrario pfifttÍM,Úi'>i‘i cum obdí¿Um cttafAjti, ¡umtb fpiritutm Incepitiíim •tplkaiiaaemplentfutefíiutpKiduit^cr Lo quccl doctor Matamoros tu macílro de v.m. fe cjifcñó en lav rio en laspalabraspropueftas,Ucnfcñeel mío en cade Uanoafolioi6,defudefenfotio diztendo: ía Lte^piSt fuerpa dtapham, yffu'pt opaco^ rtU opaciHadJeJuc^ic juiland» pato apoco'.j hattieniop diitphíiHi,eHitxri* Llu^t^ftto apaco-ypa» •Juyaradm.Grávida extíapl» ttnfmet en Uyinadmoiui»,jiit toma» R)C .1 el ecreltro atsdo el eaerpo per lof aemiotea iaíltate, loi jua- Iti fino tfPandifpuepor KoUreeibeHf ypl» m*h dijaofituti fey» juitandopotoa poesy deU mifarapierte feya commimitaiida f» diíln yirtsd,jenfe»tirdetedo¡iio tiene cetnrnio.LBmiJmecaw te in UrirtudjjM címuuHáel wttfonpet t$daiLm arttriáis >>coa
opfnhfafíort/í. Coi» eftas deadnas ,queda faifificado el inagiften^o ^gamento,y vníaductfidáVq'uedeiníS de la rcííftencia pofitjua,aí otras caufassodc-paíiedel agénte, ode paite dclpaíToiqtJc hazen fá¿efsfo jlaíltéfacion ;¡o qual euidciifemcntc piruebbcóri düsexsinplós.^l primero esei delaluzj que naíeñicoao cóntrariOi' fe produce wuchas'vczies fdcdfsiaárfKnte. Él feguhdo el ríe el ele mentó del 3jrc,quí:teñicñ£io ochó gra dos tfc humedad yfeisdo calor jÉnmefcla alguna oé frialdad énia opi* motimasprouable.quedefiende eldoélor Pedro Gar? ci3 fen.].lib.i.d.2.difp.4.cap. 14. ñfe le tplicafc el fue go-pata qac introdiixefe los dos grados de calor,que ie íai^tan hafta la fumma latitud,nq los introducirá <»/«/• MMÁ fino por fuceefsion alieratíits.como íientcn todos IqsPhilofophos. Luegoefta no fe canfa fíemprc déla leüÉencia dcconttairo pofifiuo pues no lo ai en el aire. i7¿ De qne caufa proceda entoncM la fucefsion tiene oiachadiñealtad,y alsi várian has Philofophos ea aís^ •arla; Vnosdizen.-feoíñGyainrinuc arriba) que na ce ántriucecaiBentede la latitud intenfiua de la qualidad que es termino tk la alteración^en quáto repugna que fe produzga jontamente el grado iotenfojy cl remtlTo. AfsjipficBte^ICsrdenal Toledo lib.í.dcgcncral'.q.i* ypqtquere fe puede opoacc que la luz teniendo lati-i tudde grados fe produce enioftantcjrefpondeaega»; do quq (c prpd'Jzga ÍDÍlatuascaineiireifino en tiempo^ «unque breoc. •- '' .Oíros rcfponden,que aunque en el ele mentode aire noayafriaidad,qiieiefifiiendoaclcaloc del fuego ha ga fuccfsiuafiiaecionr lafOtmaTubílanciál del aire, á; quice aquellos dos grados fon vióleittos ,refiftepara tOBferuarfe- Otros van por otrocamÍROj yreípondé,- quecomuiaiagUHolem.cto puedcitener dep.qoalidade8 Cetuoimogrado^aunque nofean Mntratias ,tetúen óo
Xpijl npfttiifaflotia' el aire ocho'grsdos de humedad,íc halla incapaz de re^ ceuit Ufuaimalatitud de el caler, iarpidkndoio la humedad, De cRe parecer es el maeñro Bañes lib.i, de Gcirtt.cap.j. q,j. yUGgucMurciahb.i.<iegcnet,d¡fp 5q4- por cftaspaiabras, fiejjiótidetiir negando najequc^, íiam-jijuiaéiií quaitausi»fummo notipojiunt cOHOcitire íídim cor forip^uiahahne ^alorim inJurNmoeílpro^rrinmigiiis.'t?' itaanlUiiiteri íO>iueatrepoteit',<¿rmHcj¡t ,^nod,ejuia aer naturet fuá esfume hamidui^ hxc epmlitas infummojicet nonfit dtrede can ttanaxalori, tomen calor nonpoteiipcrmnire adjummim^ap’ ter tepigiiarrtiam,t¡uamprtdixi fhabenídute^iiditates infummo circaiciem¡uhjeüum^&' it4 uonpoie^i acrlin inüanti in ignem eoa netli, Latazon caquefe funda el Padre MacRroSañez esipotque comode las quaiidadespiiméras voasfe aitt dan,yottasfe impiden en la acción, por quáto vnastic iren,b no afinidad con otras ;aCsi puede la fummahu» tnedad del aire fctobRaculo aláfumma íntenGon de el cajos aunque nofea contraria.poi quanto es mala cif' pefidon de parte del fujcto.a el modo que lo es la deníl dad en el medío,aunqueooespoíuiu3mcncs cócratia de la luz:y afsi feñor dotor no vale la máior de fu argumento de Vm: roso lo quefefiroincefucefsiuamente^ no por m» mimcntohcal, tiene contrario: no valcdigo,por quáto muajras qualidadcs,Gntcñcilo fe produccopot acción con tiauafucefsiuarbienesvcrdad.quclaproducionl’uceP- íiuacn aquellas quetienen contrario pofitiuo, (que cf-' tasfonlss quetnascondocenpara las generaciones, y corrupciones de las cofas )lasmasvezes fe origina de (iaicriRcnciapoíItiua.Y eccbfía a lo dicho vna replica que V. m.haze en el mifmo §. jo. diziendo que en cl ef , tomagodundetodoel calotfc halla devaa vez aplicado ael alimento (no aüiendo contrario querefiña') fe ehtádcptoduzit coinRa ntc el termino de clsozimiea» loj poique fe puede relpondcr,. que aunque en «lali; . «L. ‘‘fnenio"*
PpiJloU Jaríif¿tñorial jaento cí’a3o no ay contrario poGtiuo que rt Cfta, ay¡ o puede auetottasindifpoficíoccs, qucauiendodi quitarfefucefsiuatrente,ocaíionan,quelaintroducio&del lermútode clcoctmieixofcafucei^atanibientarsuclpotrde Maca moros citado lf»« IS En el 5S).d¡eze v. m. Qvf peraafigurj* tjm tos termi nO) di fl podiecimento.y rfe Ico:^mietito Jia» contrariüt (camó va prouado )Je atkycnctrvnejcruptih^ipit Jtba optiiÁ9-,y e¡, ep:e jleaJoh cocida contrario delo-crtido¡ neparnt loputdn fertano bita di le podridófó tendrá dos tontrartos lo ipiat es contra dpfm ripio de Philojoph'ta^yaiynumtantHmcflcontrar'wm, Aeftc cf etupulopoJcmos íátlsfacctfcgun varios tHodosde fea tír: fí fupoiTga (nos,quc aibíuc hos cípectesd ecofiroicn to,diremos,que vna fcoponc ale crudo, yotra alo pó dtido,conquenofcfa!cifíca elpti cipio philofophicol.’ OdigamosiqueaunquceScficmprc fe verifiqueen ia eatrenia opolición ¿n ocorre ctria opoficion tnadiajCjue cnefta bien puede vna cofa oponer fe ados CAtretros,' Como fe opone clcolor verde cbIo phifcicoa ciblanco yel negro: yen lo raoraífa libera !id3d,q!ic ccriiílc en seedio fe opoiic aíbs cxti emos que fon !a auarfeia,. yla' prodigalidad, Efta folucron infinaa tldotor Matamoroslib,^. tr, í.difp.iS: nu. 6.<iga v.m. afu maefiro; lyices non tencre ar^imcoium, ¡pita í¡u.ir/¡rt/mis ynivrfoa wtsm tontrarium ¡ir, tejpeclu ixir<m£ oppo(¡ twnis, tamci f¡ rr.cdiapr^ ; kotie pttefi >/)»!» díiobus extrerrh ci’porii,<ji/einada:odiioí color viri» discontrariatnr albedini,& m^redini. Vade eum cradum tnediiiia fit intercoSlHín-.&puttidum'ítripj adnofabitar. Pero feñor miobien pudiera v.sn.efcüfarcüc,qut Ihma cleru¡c)!o yami me aparecido rneHnrlrc,pacs amecho» diasque Je faco-dcifu maciVfoetr la difpura cnada nn. 4donde kenfeñó quelocrudu, yeozidono tiener; cpoficioa contraria,Cnoprioatiua :porque noesBeceflariotenf. cxi lo traído otro teimmo poíitiuo conAituria ode
crsdczadifUnftodc cldccozioticato en grado iretni^ fo,<|Ug fBadapftuacioa de mayor iotcn don: dcnnancft que erudo (>ro materiali^ojima dize grado lemiíTode co ziinieuto.y }iro forntali priuacionde vitciior intenfior.» como iafombta, que comofundamcntopoíitiuodize luz rccniíTii ycomofonna,piiuacióde ma sintenfa luz: Mihi títmen ridriur (dizeCÜCdo.tor )irobahilius crudum, ff coflum foltita of/jtompriuatiue^í^coitfe^utiiiem promaitriaUy ip" pnfiiiuodtcer;r(!»ijium gridiim coflionir. yen el n.y.dízw i/íí/ feciinium refpondeíur KaoünecfHdtlttii, fia confertiatiirf$r* ma jriiclu! tewportimmaturaúom comprehendialiquem gfadam toChoKÍi pro tmtiet iAi ,quamtiis remt^ium-, fieut enist vhre nonfo, lum dicii priuatioitfmlniuimsyfet lurKenrcmipunt cumfrimtme íflíf»jjti'!í;ita£»'B<Ííf«s( vtíupta diccbamus) dtcitpro mate riali aliqacm gradum remijium reéitonis tumpriuntione iuienfio^ rUprofaymah. yconcluye (cr impcrtincnce poner en lo crudo otro tc! mino pofitiuo,que el dicho. Aque replica T. tn. qaefienda dijiintos tfmperamentoscídelocrnda, yhc« ¡(ida «a es tniPCrtiacttte,¡ino necepianofeSalarles dmirfoi terminas pofitinos, Refpoodoquc batUladiucifidad en lo^tcttid nos. fe(Hmremi^’im-,&inieufiim. La tercera razón por la fci. reacia de mi macftroto' nud) de la cxp:ricncia,es3 que conccutdo rrna vczel * podrecimiento, perfcucra por muchas tranfmutacict aetfubilancialeiindclebil baílala difoluúódc cl miz. tj:loquainofucedicra fi eítos términos de podrecí'. Biicnto,y cozitniento fueran contrarios, porque cl vro corrigiera acl oiro. Oponefev. m. acita tazón: nlc ga la experiencia ,ydize verfe cada dia aiuchar cofas, quccomienqan ápodrefcrfe,coitcgidas, enmendadas, yreducidas afu antiguo citado, por cl termino de cl cozi.uiento: yque quando de todo ponto no fe rcduíyan,por lo menos,puerto cl termino dclcozimiéiO con cl (id podrecimiento (pues sü fiendo conttaiios )Qa 'fon
hoptES'jn de rai i.sftimcriipoicjue loqar.f* -agjrtode la r.atütilcza ioio kíUtcaíÍJ ciníittícióvlp qt>e ttí.Vpodii4oes agfíwdcli h;rturaií2i»Luí5<>folo lodi ®a tiiiaí uaí^ioni^ no cozinaicnt»,!* mayor <» de Galeno }ib piMíi1k>J . cap .Ve.déa4^ di*•>* fjly id-0\Í(istiM¿4wararj4¡ifím<itiile fjl:fé aaijwitíiua'tikiat i.^\S¡a¡ aoíri rartbiffode tíí lcno tni néa^es logares]^ rn q«e alo j>ovííi<k>'lbrfta cor lupic piivit ifijímepfc Itbi ir. me tbo.cap'.íitkiriíie dixo j¡4c <í»« ;»»<>»« fjí ^tájiíihik^ mmiáfaltiet, q»B4 i-a» c¿r^itmicá. ¡jj 4*d;e pot rcfeét UI») )> Íi»«>rWMBÍ l'jc «tforfí, i.G!l*ÍÍÍ 31«; tíéC .:«ph0* L'aíonfcqtuaí-í* ictiaScíCjíP'^’^ qBCefiáíeli’y* Jogito^sí cd ie keteer^mod0de 1ifí tsí ,->y etii^ 4luyevfca;fé^aóda;tazaaiCS-, |r0T-¡r^e«!poáfi:!Cí«*Íi'Bto i«cl»y®&c&intícaofaióiGotnO;Cíf<nriaiiÓ!C»‘í»o:íond¡» «foft flícélTaWa/tíitKKá, ódtíe<ao,dc tUaloi inaataiy áfM'Odi#n,Í3< .AtiliotífcSf f«‘/3'd >&'aciMra^ bfTcdórm in víío^!Bí^.ia;/;iwí;4a,* i,Bl .cjiidB iBiraio >, ína vea l^erd^do 00cílefi riibte v^uego nrio po.ér ide «»ea mta da-fttp.píií' el téírtasósie ck coz iwknio %. a.c®ssÍEqb t <^>fe^««sjsofquí<ffi-ifa-E5;i.*8oá-ít4abte elpoíteCAAmíf-r» ío poftl eo-ziiiniét# fae¿»íclí;*'rdí> kíjrhato.reíjt<’ ¡o ffasln'Oes.aliiífrftosfottlóafo'lsdoi ft»tid»iiíínscs,Q«e' ea docfWrade-Ga!cm> tfta bk«é,Qíi e- 1oVxj ay«podf1dO; pora»rer co; tcgib1e,;ni rtír:tojült-9!ii ar.tlgae eftadlor por el coáimii*riCí>-4««eb»:vii aiiiarj yno co’z<r ^,>.3., f:^OíbccaifM*«* 6.'c<*<»í«ka«ios 3ci tüifmó Galerro Ub»: aítií fdíd'icspiípr.rhal’ta'CfSfifí; qaenatavfe ovmírrdat' Vpóíi?o2Í£oicnío:iá);.pod rrdo Vjen orikíií fftc ín r?» v<s doemdkacíeaes ipara cui,arí*f ¡»b.£f.íC£'.s *;¡»c f08 ííia msiíf 'y’CQzer:- sjiotmm inhuma^ tthm fvCTrftnúím ^Ktitiij-tyremtládiLxm in/ e^ tor- 4¿!íiiiefiAj}Mt!ie <tt¡aticÁtio'aeHi,'^nicHtam é
B50 diíé Ife Uv McthQii<*af»9 paií brai: BhfÁ :pfjtc¡íé¡*Ji¡>itii>iliciitt(iX(m. c^crtmtn, Nuse. (»<!* U.ytff.iite ctipiítí fmmdii (i>"fipiti<ryt¡ii<¡)d tMiH ¡difreifpttcs/ytp»* '^^{¡m,ixiríeifí-p}-itm;fqi fSitrf^emiAftm.i |.!B4Í>ís, -RM dcúíri»3 rejijte en Sí «t 3 fiwWrtfe^r, y-CR ti Cí p.15 SíjííO- 'dttS:[pi^ii3lcsÍ3»garescu(a«l pttdíccunieeie ei«ic«a»- .4<S,yecEH‘naoií5k«ííaj«e fe pDcde tcípPOÍeí ptr oá íKitífcÉo';^ ea cños Ijega es-i3 *Wi. íS^íob: pti<ír ido.ao *• fejjqiic te' epe» tcfnikiítóifiáQí» te tífic& vü. diíppfiiír),¿4 fwa li»pteaUcr'KÍ®a pa»í recíjuir 3(^}ij»:%jgt)((d95]ut tíSsii piaíí-iáiiitifa jjjueeiict mano de ¡ci paAccáBijeJicaf fíSÉ5iaiifeé5ltoíTiaíccEÍfldcato,aj!?i«í*cá^;ípB-6ínpiéí «PHqiseite coMÍfé¡»s qaaitea des del hi«Éioryfi[«fe .fcidíf ptMiepara pcdrevíé&iC^S'*^ *<>•«1 antlfiewi» eii U-do ñiin»dc<ishco,aífcop<jp«n.tesdtístegsteid;ci.li.ajf Mettod?cap. S- y= d11arte Med capsíps! Afstlpsjceíiífet:l!i*^Ac4cRiascitídotecl«anfctg.etitct;ioa5;eiitéftifjg(E; tariodelcap.citaá&dcl artt »editroaí.rr<fwí«.4ftí<4í8¡^ fdU€.AiscfitéiÍt>) ;tS7'rfr¿/iífir«.dy^'WfkpííA{/»k,>J.6f¿ prriíte: íí/.píftrss .pci!*!Hi '¿£ro«w;^OW.* i.im p'iuitf diisijfvtrtfeemi ÁiH,nmáü tut-ea ps!ridS,tSr i!ltiiu fslU is^Ktifurt f*éiamfftoHeVMii.in!ÍSfjifíéfér.hmytr»f^fe»qnií¡»,{’íobtbí¿ es fft* idJüCi ójfi bis AIgctCI ic tktdo la t»fü»a «6 :a!^B fias rifoñesq «atcfíiro perno cafar as'.tetetkazeííí'.díí ' 6itfalibi o'.f 3fo a la re fol uc iO 3,la difiebUad ptíbíjpaí- i» jf» Pira ló q«al roto lo prinwT f!, ^«fuete scofa jpodrid** ('fetciHcdo íu propria fotma l'oftácul^ipufjfg c¡larlo,ór eo grádit íntsro.ó en erado remite. Noto lo fegtindoy^ el p-odtccimicntcqne pteundcmoacuriegR, fepuedfc kilbr (nfojetos ateitntcsi Ótñ te jetos que »c »itien..v.« Hvtolotccceter'^dc dosmancrasfe puede cottegit <á- K¿{!ü4i«
9i .Tpijiílii p^íiiiJi¡fíori\t.' poJ'ccImlcilto :La ptuiieta,ñaztcndoi cjucr.opaSí i* dcíaifce, firíofequedcen el ^cadode'inteijñbn adquú íígUHda t\o foto iuiptdiendfi el; pfcgí eflojíino teJúziendo (medíante el cosimiento) lacofa, ppUiU dailii átuigua cílado,y fcr. -•.^.• :* , ,Eíto áducteido tpara qive apiitenioslocicrtpde l6dudo£o )fe adé elialiíccéVedtBoindu^itablisquc las C¿fás fummafn enté p’odtiiJa s”, ycb11otn pidas afstvie¡c. tcs.comb no'vwientcí,iio fonrcdüeiblcspor cpzímacrt co afu antiguo elladt) ;yafsL no tienen otto iemédlo, qu^cuacuatliSjápattailasjdiuVdi. las, ocortarlas» ^Lo íegündo es cíértovque lo'icniiffamen te podrido fe pue* dccarrcgit dciná'rtéra que no paíTe adelante) ti iiV ir tic da inisiaqualídaci pnttédxhbfa ictfeine imr in'fcco de Id pütrcfacionifínoic qiicífeéó aquel eflado, yelfo no fe ha£é poi cÓiitnicñlOjfino bafta qnitai: la caufaíO cau fas putttracientésipücs en btiena PFitk>fuptíiS ct|ra'n¿o fas cíúfáSjCciraél efcífol'Sotoie doda feñot dotVoi >íl io que eflárcháitfajó rT(cdta.ri'anietc pod¡ ido pnc-dc vt b ucr áfu grimérü’cfíado'pór coziinki to.’ IV. : Áééicádeílc puhtoníi afida fo.' ^'.fo h. Zcf;repato ¿tt «tía sdoíitinás d'e el dúder ¡kdro Garek ,,{1;üé a1» clatapafecen thcorSírailas-. porque áíiicndo tOábicci - do como verdad tTKlubrtab’le, tcff.t !ib 4:.'tt. 2.esn, 'qué ningún grado de podteciniicntc) es enicndablt ína vf apróduzido»coíño lo dízt níiis'p ¿¡¡abras. f.i fiip raprqháuitf.'o'ffiAt nullum gt.uii.ni fiúredíhi!ptodí Otim fií au ^itri afúhíeñojiiiiin Cn ti Ird. íi; Method. ca p. g. aifo cando mas deptopOÍIto íáqucflion,fr inclina alapisttc ¡afirm»tiu3,y íoncluye,qucio icnnffo, otnedianao^fete podrido es réduciblépor cofimkot-oa fu antiguo fsr» por lomenioscíiíos 'viukntcí,que pofeen facu'tadcsn» l'ucalésaílarasfbft fus paíibfxs: rej auttmhJyema anim¡¡yt>t Cdiztcl- Tcáccattlccomprutcofc) ttiiifít ft att-juam '¿¡Htmi
ípijivU .iitm ahi. hutu» /^tfiK^ÍD^ jfittnam -nt friortm Umpare»t{liipmy^iJ;^utJ fune^tac.íx rJl,i.Hiiiita ánfirtiiiir. Bt rat» éjfrrcati^ ai hahtxtftctiuúsyegettúü* •Máimé ^uibus pi'fia aparare aliíjviii lito deperditi :atiiéata yero haí'eati ,¡íe«im,t>.rne4tiie-p¡‘t!Í»fet\Ari^telei,repeijtiir ihttrirorcaliS i» oattf.t temeúiifaUteriaul tanpttam (onditio KCicr'^ikiíid 'nihsiit •£ ti>atm,xihdp/ntri( odf:i»ilemjiatom fíriieiiire,ac hahe^at antet^ ,ixnatkmtetoptrít oouejl Mtem f’oJ;i''Kl!S ala <ptiim'i {uifer>¡.tiiiram:iii^i mitittitoep.tt í^ií^iarh y»h r&'e.im biliíMt ijote riij^akdeaifEx eo.auietmcjñod comparttit ¡inii’.tmfu^Uatiam.rotrupjje, .ttdh^uur.spArte campaeAte tcrmi mtrocotUoois quiA-hietfeitittdAqi4tlttaie¡d ,iquí/efiilíAt ex lempe’ r-Ameixtí primAriooe^'itfifAptree tAh4j,Ú^í>smidA,eoinpArahittir thfq^duhief¡o¡ihi fr<¡pu*iie inictprimH¡ jtS' (ooílhn ii/r feiímAá, .qo.thtAt nc:! alta rAtioutfÁnanitit iii> j>ti)nÁ\X^ fccniri'A (j, peeteyjKf/o in horper-ptitredíoe^ tHciduTíft '&c.- ' Lpniifmo rv* Rj c? c6JirH,irma.í:! ari daJ.poco anrespof c(ta spa!ábra» Sí lidje:, ttr prubsírdíter Ji:i po¡ie,¡juodlket iííqttod’to-'AÍtifr putei u»filia ttr.nfacr.aoa [iofiii acl/oae ttaturt éti.mitUrjt tAmenqiiod ahj’iytliter puteiJam eíl ct'Am íteui¡dt.mJiibifAatií mijíhm ferm* Ofate/aífin h¡qtt Jí orat Ai.tiapme^ era.eHd‘iti¡ (¡7' fcret^i tiidiiiie,, í^ritebi Pedro Qa rciaíPí prubabilMid de fuo* pi-nioiicoTiva arguniepto cfica -Lac.3lfnuir»betit3aíicpiinKt-ffc yfígunda cfpccie*N'.í5) (qvve es calor, prcter natyr al ptodacico-ca ¡as 'patees (o -Ivdas dej,coraron por,pU;treía.c<jp;oya indcpSdfbff ).í'$ {’aaab,k,y ips cnlerm^S.Sjuc ¡a padecen redue ibíts afiá aa ciéPefta Jode&iad.-Eílo nofe'p aede Cpb fí guíi>, lí' Dioporcoziniieaio. Lu.c-goquando lacaícfStura hctkli depticncr a,y fcgu,odíi i'ípccicf (upoaí t^pS qut ai-fres^, íecura, yk)sqnc la padccet) fc'teftttav'tn aÍU atríigu* faludde tedpeeorpot C'^t«5ieni0ij-Uf^b ¡oretnür'®^'' tcp9dciviofe,pu€dc'ea»end*r>v.c©ir¥tt,ir,ipretíuz¡f'P^^ V„, 'í®*'*
iiei«kí fe smuit(i--h»m?ym4cdprimctdrfk fbH^' **P* ^ÍBÍIB ttC;® íáCfíTMBf *»’ cfpcW^tl* tíi .4* éta fiiin?;» :C'pa;l®J i.wftíiíinates ,t*sn«*fljr k?-í f» d^cJ *) &.u«»íait®5:íf |»lí«4aCíí!5ftdífcq«4ÍÍ4Sd<:|S«í-r*d«&,í#.;TErira ttisdítljca íí'tiís t-cr«tiftaAí#R0-.dir}'o6dftflk;f<íí»>*f«Ms®ci-:[áckw fQBsá }jvf:!Cp.p¿fi¡^<a!q“fíl cdoxíkcSticP hahiíMÍ S® Al-? At^>í**;*tíraqud:lá ¡qir» {j,da4| Sf>' f-^Uspidc 5Í .. p^kf«tai>ipot®;A l|ofcq?ifIdiíS«pí 6ií® S®*?feí**fsdatfíip«s3 {WAdí®ííWM^NiA*.v qajiddSíJí® wo᮫jejfuñan ^í.p!>íí®dyk«iíí^íiSW*CCíjW»I«d):lfrs«»dod‘í¿u;&J fe dis»íi¿&fftífWílííipiífPífi rq Ik.j5,4 iVó.jíO»c ád.6® zi (L^gi^®t,d f®® C eqpi£air i, paca tidatofo ?c qa'Xfíjím ,fti!ppínt»;»íi0Jí fA-toéfe r#«tnn,lii ksaeji nt«i f%i'jt|i c;elVd,í w£e4< 1?fecA^*íUi’«í<ñ'a.'j t»,epjfe4«c-. «Í*)?^ifi%<3td?i|lli4jPf0pfese,y na-»iaco,y todoeí difcwrí íq;f:4iJ^fc:Bfc» -V- -• ’ ..í'ja-GH'ds f/ d, «í •tas'«a' cnwrajd«• pjímcri ,y : difeeA fe WefPipc' Arenutu«i.-jn .ótciiatnc ¿katipn lubfianeií^i-ide la» paite»CoJid«»4{5«c por el c» tór h;?^t£t!:.*!, (t tkfec* tón ;.fiorñHC «efltra cfto ci\á >00 , c«Bftk,B!tfciia.círc«icisí de Is calentúrt UeClica potfol*- !*.i«tení¡qñ.cie,tajo|ty drfec*<>e»4c Jas p«Kc» iblfdasí Íftí® *? tpfa '«p; pet fIperBeífo diodo-dc ftihlladda«qdev dpWr^^Rjmi !a-c«uC»,tO»fíJ:tt*nw: ii M*e4a fea iafatm*< d^ei v)iri«m«cB qtiac)(qirktq',co!aqq«)etcnlc$ i«ai»s ot ,fe a«tea sÍ2*m» potenc 13 tcfeuanteioprincipioc fec tiüe s-oíctttiMpíodbcliüojytoníéraa titto de calct^cot ' k'i?f#4 prní^ifeda ddeiiciidcvii'Salrnatiriccnfcdtt&ilfe ümn lis (tufr« csii|:j*qss> tjec «eafliíuyc dc»lof h®®* •
*• i? «r^ /(irwjaí^ráí íico )-®téneí»4^ no áíítwál ^'i.iítgí> IsHofiííi {»ví4lic¿lic4d?f limera cl^£¿kHnob3fisi«»rc«»iric*64i jWttanr.ficJf'^ó'HO-c tt.t íftbife ñeétfcr/'<í<^^t3ric4 ptí'ort foajodoóc lui4;ancia|)íc«i<tílí*íte ^«itoáaid 1m pattesT/inictitesdc-lit» *^ori ;(£l- e« f’ótrtfí^ítitrr tír iosUavames podtMoí á’oír» pStírclürfefsv#cé?|i te ci te tmírt» <fc4c©tiiet‘í‘eñt'o,%»ot#¿C^'d:« tóreíioc-fit i® La caEfEip'Ssi» esdfaP3ip<>r^:dtftd^dáiitéfííeédrtél ff'in.ada pdf eilaforift's d¿r*ora^<»flVíi£t’t'£’*óaifet*iís'íl c4cili)i babiciial het^íco. áommj'i íc 'df.&tííe coas bb (tiíB rtf íft' -Mi VMiíjfá ia ,áal íBtaja ht'tSfs 3-t’u faermee-^*í SelfiÉíáí' )Ri’ ía Í4C«ly©üííanbiícííptíHleatede ira bPát Stí#* tir -;0o«n#' bic^iaii ca3-a*c«íbre íáfta »c'tei-^í eí pa k> |•»eaÍL'fcfttfa6'íysí^l^ ú'S dtiía^)^3Ií^afttáVyctíi©*Ttei Ltfegd'SÍQíR^'íííft's^'fíSfii^ men te 4eha»! eáefc ji» ísspátr4es4otidssctí4íóF 2^Sis a' fe oottJ: t'l:p€íueíf»mo<io dtfáb&SíitStt íónfiitothíoVít cartíéTUstíaG-deíia-csie éfbíí 4ít éí-fca té podr-á ett» ^ qattariniTcftiray.tebeííftfrsaséJ-ia&iaíiíigil^SSütiifc'ft^'dBt pt’utei (b taododerúbftincia ,oqaandid patWalíírfí ' tersTsmóded prttU«ffla^e«t-o ',«’*'Jl'^p6Sái%ditái^fto' parcQzkiie«to,que-#<t-«SJbfiidaa'-a&téí'c3é;^l#f«®4Í5Í^ it ici'OírfutiftantfSct, Ltíegeíi por«fte éi%wttibb‘drblb padcecítóefltoiyrródbffet^Ho bbfa podtW» cn;g>atbtó''‘ iwiíib-a Ib a»figao'80a áo4yfbr pñtK ipslmc&teéoiSi ct?* fasvíBioritesi^’' ybvsdexei^fn-fas’íasclfefiíSidt'ici'sí'tfr'#; ¥ífiMaii«*rSíít-<qbMit-á?eít d¿?ís%írtí' tí2on<i <jdc'Vif'^^ nbiííufeííesf; ib>»ejtte 4bis» f£'B‘ie:Ss*5p‘¿dftee*ifí?i fS^c*- gis fa pufctcficrcr! tleáíCite qwtsO píffeadefaóSejt]»’'^^ dalacaisfícfcicntCicSMiw» ya di*s¡Sfpero* Baca pódela,nsiediniilasafu antigoot'ftadoperíozímicotcí’ ios vitjieíitcí irj poftjaétUmcB poteocía» wégst-ibleS; BitSiJ’; . Msiis goales puedeartpaiaf’lolpardidOr,' '’'"
Sfijld» fítiifaclorUt AV.pí, Cóncftí doíltiníÁtijfaae 'clCx>nipj|titfnfe los *r«u- .nicntos,quc ptncban que lo yna ve* podridono csxcftituíbk-jy explícalas de Galeno, que parecen opucüaj, ylas rccoBcilia.Dizc pací,qpc t»anio co cí li'a. u. de 'cl >tethodo ttauba de cLTicgijel podicctmicíito délos huíiidresV yeflos no vlaen¡ jü íod rcdudlrlcs porcozireieriro,f lo piíloiaiadicacion de cu.,ac «arlos afu fietn pOjfcgtinlós prcceptosgeneraJcs dclíitcién aeoidar* ícdé cozinaífnr’djd'c quc.vnj vez podridos, ion inc av aá ces. Ala primera razón concedida la mayor, diííingsie li nienoVy díze;' que lo íuriíiH.ifrterté pudiido, ycor- , rowpi'J'í coái >iiTi,capax de<,niti-.!cnda:,y redüeúu, fe de be expeler :peroTc ieuylTaincfltc podrido en !as' cofas Bo viuierircs, .fe puede corregir dcmftncTa q'icno paílc .1 del lí'te.qiiitárdd las Cautil del podrccimicptc; pero colas cofas qüc,viuc!),y fe cutr.c-nieiítaínbic icducible iací'íaafu sntiguorcr, ..niidiafitc coziroienío yacida de las facultades de! alma vegetauua. Ala fe gunda r«* zon nie'ga 1j ^cner,poíquc el calido io.natt: es,.( diz?) rcrarfiblepór'n'ütt'icipncnics viqieiii.es, fino cl tiiifmo en numere,brro fcmfjinte.CB cfpccic: yello dizc de cft; paVifo. ’ , Pi.ro jfp tingo por íin duda, qye aunque P-edroGst» cu verdaderasnenfe fiotio en algpn.ticnipo^qyclo po'i Ufidocn lus fíijcfos vluientes (qucdádoícla müma fíibf t.acib )fe pudiéíTcñofoip cn,Ricndat,finorecUiziraí« antiguolír, mediante elcoaimicnto, dc/pucs examin*- do ci puntó co:r mas niadutez,reconocida la, verdad, fe tctraid p«es,üixo, que ningún giadcdepodrceimiéta fcaintciifo, ofcaremiíTq fe puede quitar del fu jeto, que fe haiU.íiriocspor defeco djeimifrao fujcto.cpmo doclsir.ccte dízetni mjcftro. , El adéla calentura hciflica, aunque pare-- Cf cficíx.ho ftuebi el inícnto,porqoc fepucd.c tcfp.oa. CCf}
IpiJloU piii¡fa0ef'id' derquc es verdad qucalea^utaii^tíc* deprimera cf». peeiif ,cslanat>k,yqt|i,c t(rwit:ha;^i: qpit'-ó'Sr.iAq^ídad , puttfdinola .y, iepueftó nue«t»4,4ií;d«>*t‘í'ato,-y m»do de , l'ubdaaeia, pot.ja tenumcion fubíM^í ^wIKeefia pn ioj . viükntcs «rcci.iaqtes lai facuitade.sna<ufi4es;»eg.ttabkSi.‘iequccartccpJoiHPviiHeríie^jpetecíls>.'D&tófccdc,poique palt uciandolas wiiímaj paites c(i, qui,en-fc Ííjjeió c. tetreiop.del podrcfin}ie!,t,p> tile fe qMitCj) .& intrpdeZvgael de elGvzimi€tp;qpeestóqiif .aMí4dcpro. bar Pee to Greja; fin© penque fcreípeíttcii patícs podrida!.Vpor defceiodeíejetQfalta.elteiBMnpdcel podrecimivnip-,y fe rcpónca pií HUtrieíptr, otras rci.tesmcdiantc el «oz,imí<ntocomoM>fiíPfieíQn»v que antecede aUtcaiitricioa :yafsi nur ca es verdad, de zii; que fe enmiendan Las miimaspartes poándasj que faltan G; ycon ellas el* ttí roinedéj,el podreeimien tp. Do expelido de el de elcoz.imkntpcomí.o de contrario^- finopot fa ta de fujetojy natutaieza rítiediantc la obra^ de la facultad eoncocrix repone nueuaspartes ,nueuo caíidoinBato.ynueuomodQdcfubilanciappi eteziUfiíg: to.Y aísilc engaña v.m.endezirque fe, vé cada día m» chascofas enmendadas,yleduerdasa füantigupfer poa coíisniénto. Las que fevenenmendadas fcñordcftcf npfon,nó, lasvnavez podrid asifino peras aquisq noto eó el d3ño,y por la malacotnpáñia par ecia que eftaba» podridasnocliandolo ,comp declatabien elexemplp de el vino qtrae mi macftrO; ycfto bjíiedc cite punto. Concluyamos ya fatisfaciendo vnas diKÍiií»5,quc a V. tn. fe le ofrecen acerca de Uquaüdad maligna, yde letecca-f'fta (dizemi maeftro ,ieptoduÉeporque i.asco las totenfaníentr' podridas fecotrpmptn íegun «Igapas pa tres, que pi-r fd mayor dífpoGdon ,• eoncibierpo «n n> a51!itcuío grado 'cUeImin otí el po« r£ci*n ié Et> ,) prol ütüga tita laayor difpoucíon de fus p; iu'ietss>P fegun-r 'Sdas
^tpiflela Jarfífadorta ' dasquatidades, que crtoimporta poco) yperdíenííO' poi fubftaitcia! coírttpeio.->fu aMigua fótma, fe introduce en (u riiaterta otra nucaa,dequicn por refnltancia ci roana a!a manera dUa pcopriaspafsionesd^ mi!igtía,vcncnofa,y dtíctcrcaíAgrada av.m. efte mo dode phííolophacdc mi nvaettro, pues lo califica en fu S.4S'eon eftas-palafiras.’fo’^íf/ye». m.ybun&'e, en eíla ocafion con ieron malos aHeSjAulttos,futró fine uda, de quien dixo Hippocrateslib.3 Aph,s.& 17. cupituagi ^auant, &vfnigin(s fatiUHt^y ocjfionarók av. oi.ítñof don Gonzalo algunos vagidos de cabepa,conque fe def ]Kñadezir„queelta opinión auia defendido fiendomir chacho contra el parecer de ele odor CueBacathcdraii «ode prima de Alca la, yfe la probó (diae v.m. )á pelo, ya pofpelo,ápfiori,y ipoftciiori envfiadc faseoníol* aas. Donde pregunto íe vend ed iporque nía un pregona das Eé hallan,ni ay librero que deliai tenga tKitieiarDe* bieron de fer ellas cófolT3s,coino las que dixo v> m. ea fudedicatoria,auctte¡niiocnprefeBciade el Escelenti fimofeñot DuqucdeMedinaCehiCóciccñoi Daniii Mathias ce &.eHia,dífi¡irK SÍmientograadeí no fon ef do&ot Guena^el docior Goñgora, ycidoclür Mathias de R.ey na de losfugetos con quren-v.rn. pueda arguni® tar.de quien paditrafiaprendet, fidepocñolopreiunjidofe acommodara aelconfejodeSenecaj quid autem ílultius,quani qijta diu non ddiícerií, non drícete? ReckBfali-íodclosefladicsf dizcv.m, )tubo aquej llasconfultascon'eldoftor Cueaa. Válgate Dies poc chicote,quiennotechillai tan niño conrenfalie afati* gai cathed ratieos de prima? inf olio preíagio ft ñor ¿ó Gonjsioiptantss,que KB tiernas anticipan fus fleresy las mas veres dae tardos, yma! fazónadosfrutos.Sciní lla,quefin ceharraizesc-niatteira, ofe dcfuanececo flotes» ofo^ibjU fe leuáiica ácompetir con iosalcos,y
I Ifiíldit JitUfaflafiíl encumbrados pinos iuclcúcfiaudan las erpefañfas del libradoc cngañadp. No de otra manera ion ios ioge^ piosprccoccs,dcquicnjaniJsíeandcdeerperar colas ¡(rindes, dixo CUudio Clemente: ydando la tazón,p(or Tumpecnedas ciegantifsiaias palabras: lÚndingentutS yeluiili’fcoxgeinu viü vnqutfcruemadjrugtm.Sunitnojdaffiryi (tmina dttin quidenft tjjtmáunt ¡yetum qma ftititm imnuJiU túdicibasMji miuntur imitaie f^itasherbule uaiiibui arijliscdo» /omyp(n</JI«nr.Contraefto:pucsifvgeiiiospueril«Siqae ^ linaucr echado raizes^aicltableciduí'e en ios fúndame * tos de las fcictrcias intentan dctuanecidúSGompetéeUs ,deligualesipoellocxcmplocncneipino, y¡acalabaza dílcantojocoranacDte yn Poeta; Sifid cettít tArdft cito nata cncarhita Pina í tnttmufaciU,quecito nttacadnnt, Quenpestiempo(dizeJuegov.ro.)dcdarfufaz6; fiifeloaconfcjo, íeñordon Gonzalo; Loprimeio.por -^ que por aca no ¿roe: Lo fegondo,porque fi la da ,íe qac data fin eüajyferálaftima grande ver fin razón lamif* mata zon,y en tinieblas aqcclla Iuzctaia,é| viooa aluii btailos iogenicsiudos ,yreformar todaia Philofo* fhia» yMedicina. Laiui!ítjif>)(ial,{úizcv.ca^) eslaqaa traemimac¡lrO'¡¡tv.m probo dtJeatenciadfS-Thoniai, En las confuirás debe de eftar cña prueba t^Ké no «i>i/l4»resfra que trac mi matüro (continua) enquedi:^ (qr/e por quant» pitraauir aelignidad, ade interaenircornipeiojide forma) de ay fiictie tnlattalinturat malignas no manfeíiarpé defde lufm hila malicia, hafiaque llégala tranfmaiaiian correptiaa, Baf« tantees feñer mío cita razón, aunqueaya otras con^ 'gcuencias, que podra v. en. ver decípacio. (pues le tiene) en Herculano, lib dcfebtib. Hquattocap; fcgundofobte aquellas bic repetidas palabras de Auicc tlil&'quandoque ejidehisfebribus pefidentialéus, inqua nonpet* t'ptl ager ,wc tángeos propir.qukS uiultitodinem taloris^ (¡rnoB S» sdtf
IpifluU fatfaflorU, Porqae ae&áinñanci>^ fe fatjsf^ze diziendo: que^un «neilccafoconcuriC'ClCie:oa laprodució de ja qua liú ad pedilencia!,bicn que con menos eficax in flucciaj quepor fft can limitada no fe communica atoda vn» Ftouincta,nta coda vaa CiHdad,(ino afolo vn indiuiduu en quien halla vnica difpoíicioa.Y fi replícate alguno; feguirfc dcíl3doi5l(ina,que lasqaalidadcs piiaicraspoc li (rioiña vicend ccleftc) nofean podetofas apeoduzir cita qualidad maligna,ceíponderccfifedicndo larcqiic; la- Porquedas qoalidades piimerasfolo concun:co.a Id cfícienciadel cccmiaodel podrecimicnto,quccs dlfpoa il(.iof>,ócandicioa neccifaria paíraque ó déla forma dé los humores, yefpiiitus podridos dimane laqualidad maligna en opinión defdo&or Macamotosid para qUé decerminefa fotmadenuenointroducida coclfenticde'' dc.miiinacílrotó la-influencia celeñaeacl mío? ' Dedonde le iník-rclamas adcqaidáraionjpccquecoi» feñalésdé rcmitlocalot en puKo^y vrina ttparecen algit «as vezesgrauifsimoaacéidentes en cñascaléóírasma ' Jígnas,y peUiIcncialesi; ycsiacficictídéla influentia' ' celeífe predetermina da Je'reníiíib podrccimiéto, ypo >1:0 aparato rtM)irboíb5ya'plt*iitiai«jeop,Tcoas:dcíBtcd fiftimoc'alofvygraiule podrec¡rt)ieoto:íno rcfitlcaB accí* dentésnralignósypótelkiefcáode laróflucncia? ' éfíjios tfta maligna qoaíida'd es ceniagit/fa, yprodnfitisa' defufcmcjanteeneñrañofuicto. l-o-ptmicío-pocqot Bo csqoaiyad iégunda (aquien txcluyeo los Philcfo- - phosdcla linea de natura! potcnwa ); lino primera de ñvastelcúante grado/ LoU-gundéipcí i* •arjtoridadde iah Aoguftin hb-ár.decitik Dei,cáp.4,donde-conecd« éftasq'uaiidadcsptimetat (de'qdien hablamos) viitüd orbdoaiua de'fusfcraejantei.pucílcexemplo enaqBe lla,ccnquela piedra imán atrae el hierro 'Aiagnenm la fUem (drzc el S. DoSor ). mirabdemftrn efe rtf
MfiJioU JatisJaftorié, «rcnc^wil ctimfrimnmytii;»th(meater inhorrui. S¡iippe eemt^ h¿m 4lapidefentum Annulltm raptum, atipfu/penfum jííeinde tayf j»4fa fferroíjpod rapuer4t,yim dedijiei fiitin,eómmiet»^', fecijiet^ ídem aunkllm admotuif^ alttri,eamtf, fitfpe$id¡t,attn yi iUepripr Upid!,fic alier arniullaíprmÍAeiiiitJo cohxrtbat- ^Aitefiit torum modo rcrtiui-, ‘t(efsii,.C^ijMi‘tas. Imq^ fihiper mutua cor, nexú firculií non impUcatarum iatrwfeiu!,jéd txtttaftiut adhít eutium fuaji ctienafepeiiderataHnullorum.^ Xo niiimo a£rn)A cl tjM tiiíimoP.Suarcz l. i. Vlíth3pb.difp.8.1tí!.i);35, Pm/c* ftA (dize-) tílise^attradto Maptietii^ytmHjbhim pet fefer- ^rum adfe trahat,pdeiiamípfiftrtopartict¡)atioBemeiuf yirluíif etmmuaicet: Hamjerrum atiraólumaliudferrum adjcirahit-df illud trahit aUud,yt quaft tatería ex eijs ca’ajicia tur. id cm tcnct loannciBaptifta iPor^a lib.7. Magia: nat.Mp.H ,'Lo’‘ tcrícro: porque vcino» que cJ incidido dealgjw pcffq rabíofo.ó dcottohombrc que lo eft¿ muere tó, los tnif'. mosiccídentes: y4/>í;/?fí'ior« déla entidad de Iciefcítoslfciníier.cl'adelaacatifav Loquatto, porquede-nq rercHa qualidad produótiiiadcfuremejante en eñiaña fujjío, fe le quita la razoo de enfermedad eoBtagiqff que es, (fegunfudifíaicion (áecorpore infecía aduon infecí, luntfimiUideUeapernicie), Ynóvale el fubterfugio de fu maeftro de v*m. Matamoros-, que dizenofer cíla qualj dad maligna propriamentc contagiofadlno folo drwwi uatiue enquanto produce en otroftijeto algunas quaÜ dadesptimcraspioduAiuasdc femeiante podtecimii; to,o produce otraqualidad malignade diftinta cfpeciet. porque demasqueefte mododptiilofopbar padece «iu chas iaftanclas >yimpugnaciones es chymcrico modo dedilcurrir.y contra buena Philofophia multiplicar ti, <as qualidades maligaasdiftin^as en efpccic ;vtia que> dimane déla forma de los erp^ritusiOtta diftinfla en e[. Pede que nace de la de los humores, yfiendo cftos qua troconqiiauoforBasíubfiatciaicsdiattras encfpccíc Ta *bi»0
-t¡iií}$l4 fathfíñoriSl ibísn dc ditniñhr otras tata squahdadcs ¡deletcft: sde difcrenté tfpccie,y fi eÜos dpititusjó homotes comani can inatigao pcdrecintitnto ahs pai tesíolidas del cat iaíon,abiancccfítian!cníc (ehopinion de Mata«notos «lacftíoilc V.in- )de dimanar otr,a diíifnta de la forj «na viuisnts dclcorajó.'todo ’oqualpareee ridiculo, y feobiaenmi fcBtenciáiyjtintíiuentcfc enticrdc como «ftaquaiidádmisligfiáyeneti'ofajy deicteres fe produz» •ga furr/siíiéy réciua tnas,y Bacnósiptics cUsocf, quepa diéndofet lucaufacfi-icotc tníí jOaicnos aftiua^prodaéierdttíefüs difpoíi'cionciíuc<'fiür;y teniédo (como Itíegó d'ifé') pfoptio cótrário.rl cíüas Jeedeuír más ome -nosfcabtáde ptoiuzitcon altctacion fuccísiua. Wtff MaytsrdificültaátfcBedcelatat fi efta maligna,yde lefctiqtt’alld-aiclíieitcddritímios' aqurcHfe opcega. A eftalJída {q'rfclB éfgraii8e) responden coa rariedad íóipciíldtcs,y1a'rízD,qác'hazedud{<fála pSite afirma lina cs'ifcf ^c'nopintóii dé fví atamoréá )pr«pti ápafUoní ftqúe fiíllegaj quéfitddeftaquaüdad máligna demés alta oaruralezaiSut kisprimeras elémcntak s,no paede aenct opoficion ccin álgun* dcBa»; porque qua'aoitra íicnc fuptoprio conrt«iiojt! calor* la fóaldad, cííá a «icalcr :líhu«ccadaíáfequcdad,y tila aíquclU) y nol'old puede tener va coiár aii&.y eflé contenido de* baxodé Famifiíio genr^^jcomddiiiírios: ysfsiu qna lidad d¿leter< ano tieíie por contra tías a1as elcmcrí talc'»,'y li riion C5 por que fi Us tubieca,o (e aura oe opoJ •er átodás.oalgunach p'srtiíular.-s íocasiioptjcdepcs el principio Phl' ofophic© ;>«! >e*#í /í»r*» e/? coiirrarÍKi»í •vnadétetoiiDada menosrporqüeao ay tasó po; que •eflaírriasqué aaqUcllii*» A«6fVf- ikga la experiencia; pnes vernóscadsdtiprbáUziTfecnf.'Jcdros cucrf'Oi ms J^-iídpjaiUjatltiijíía quepiccsdacoiíljdetibjíoadaí»
Í¿íjíí.íi ftliffuñürt». - jjeflhí ílcmíentík-s.Lncgonolasjtiüneii porconrraíiiS;potc]iic ei.tteioscontrarioí aytalrcpugnanc>a> acleotrsi vnocn el paiTo.fale, ofctemiteclotzoifino tsastr.ral aelfujeto. Sia CQibatgo deltas razonetdeduda(,dizenint>ch6s qactüis quaü:' ades malignas vcneiiofas,ydeletéreas tK-ncnfii contrario ,aquienfe oponen» La dificultad coniiitecitfcñalar, qualfea determinadamente el con trario, qucdtfUBjtn ,yclprincifio conque iohazen \^iOs Iizcü que es la íanidad. Peto ellos yctiaD en el fupueíio ;porque fu penen,que lA fanidades alguna cofa teálmcnte diítinta de el tcmpcramcRto, vnidad ,yefirudiuta ,cola que d;tla mucho de Id VftJad. G£rr$di?cn( ycscaíicomumiVntit) que fítantá fe opone la quaiidíd yenenofa anucQia naturaleza, cá quinto produce alguna délas primeras elcn^nMks, y rila deOi uve ladilpolicioneor.feruatiua dcl^^'^r^a^ que ic eáipele Yfi preguntsmosalos auihorcadetíl Va tpinion ,quequsüdad ,oqnsIida|i«s primera» pro duceií íoj vcBcocis ,conquemitan; re fponde per idí dos el fi piciiiifsitno Ftaríirío de Valles ,honor de la fctdicina EfpidoU ;quedos venenos calientes -ficmpre producen calor 5ylos frío*, fiisidsd .Yfi fc'infta jíegüirfc de eftá tcfpucfta ,quefienáo los ve» ncDCS'calidos, tales en quartogiado, fe íiguirá que todoslos medicamentos ,que lo fueren cncfmiinío grado,f'cari vcnéftos; lo qoal es contra iaexpctkncia, Keiponde Valles 'ib, tercero fit.ipl, capit.diczy ocho que los venenos cilidos matan nocon quaiquiera calor fino con ealdctetminado-Yfilcpregontaaios que en* tiendepor calor talerifpondc que entiende «lor junto gOQ determinado mudode piüti9p> ycentrarsedad de
*tjiiJluU Jiitifáderi*.- '' fabíiitciade fus palabr as; Vfntiit injla Gelent ftmristuta iudengniem r{:di¿HntiirJrigido~iim,C^ calidonmiiUitJoliimJri^a re nect»nh*cronfa\oc*lore,ycigms,fed^mréfiÜia»e-, tut (Orta frite, tcélore putir,no»fmtpltrlr r,fedía¡i. Ittíji'oh caUrem e<i\einpii»t veg(»»,dictHtei iiuiem talrm,m<iliim moiiiim tnixtionis, f»bs¡»iitit (Otitr»ret»tem/er»io«rcotr$m^i»iHl. Yce 3C]ui nacr.quenotodosios liicdiismcnEos calictcsfii quar logrado fean venenos,íinofolo aquellos que tienen cf te tal rnodú de mixtión ,ycontratiedad de iubftancia, que deítruianel viuifte mediante iatenfa putrefaccioa óocottoíion ‘ '°’esobrcuro,y nedifaeiucbaftantemctc la duda,porque ¡explica, que modo demuiion ande tener los vene* BOijni que entiende por contrariedad de fubftanciaO fe impugna lo ptimero, por que el calot que cxiiic en ,|os venenos calidos esSla mifma cípecicjy grado,qu.c fchallaenoirosmcdicamentotcalicntes de la tniíma intención. Luego elcfcifto producido de vno$,ydeo* ttoaá-deferei mifmo.y (tCDaquelloses veneno, tamUi^ loa de feren efios.Y' firefpóndietc algunojqucladiucr l)dadcófíile,cnquecl caloren los venenos le halla jun* to con tal modo de mixtionife inClatporque el ta 1modo de mixtión en ninguna manera puede variar la acción dclealor,nics inteligible como loba ga,ficnde (comú es) qualidad fegunda. Aqucfcllega la expeticnciii ^ue nos enfeña, que por cllar el calor en e()c,o aquel fu Ícto,juotoconeft3,o aqnellaqualidadregunda, jamas varia fu acción.Luego porqueen los vencnoscalicntes rchillenquacco grados de calot acompañadci contal modo de siixcióno an de obrar defuerte, que el cíe&a que refultarc fea ven enofo.y no lo fea el qne precede de euo mcdicamcoco de la tairma imesíion acompañado
de otro modo de Dtixtiop.Lo l'egúdofe impugna ia:fcir tcociadc ValkSjporqDccnfufentit los veneno» caliervr tes matan podrccicndojQ corroyendo :qualquicta me dicamenic delaoiifma iot£lion puedepodrcccr>ócor.* roer Loego qualquicta Jla mifmaintenfion rctávcnc nu.E Isntectdentecófta potqqe (fegun Atiftctclc» 4.'r!cüieor,eap.2. )el poürccim¡cntocsintcr¡to,yco* rupcioLidci calor natural cauíado dclcxtraño,y prcrer Djtiüal. Luego ijoay razó, porque cííccn vo íu;ci.o feacjufa del podrecimiento,yno en oti o. YGfe rcfpoüdiq.. icquc qnaiquieracaior eftraño es poderoib acaufat. podrccimiento,pcro que el de Jos medicamentos vene^ nofoscaui'a podiccipiicntoinaligno-iio el délos medi, cSmcntos.quc noibn venenos, auuquc fcaa calidos en. qüiítogrado;íe ofrece manificftainltancia porq (.itin fic¡ido.probable,qiK' aya-muchas efpceies de poatc.ci*. ntientojcomo de cozimtento) no fe puede dezk que fa, diuecíidad prouenga departe del eficiente,que es cica., loi fiír anodino de iaptopouiondc j'rimtras.y íeguaf, dís qu3Í-ii ades que ha Ha en cl paftb que fe podrece :y, etia oiifma proporción de qualidades lapuede caukr, qüaiquieta calor eftrañodc igual imenfió. Luego fic 5 tgualintcnfion de grados el calor en el, vencíso podrí ce cói[Oe,y:in 3caitambicnJo podra hazet en OCIO, medica nierito de la mlftna iritcnGon;y ffsi: qualquieta que tea ga elquarto gtadodccalor,fetáveneno. Vemos qu* no es jíiii ¡u.-go io» vcncftoscalidpsnonutan con.clcJo| que mente contienen; ni fcoponenala vida ise,-. diaotc Íoíatpiüdidcs ptiiKcras.. -,* r. Otrosárzen que ella qualidad deletcreajy .w.encoofa'y* (oiafea.dcjUsi.'icttJsaalgunoí venervotj qtade lasq , mediante nuligao poJre.titnierjtp fe producen c-r nue^ titfsíriieíü.os )Aeílf ^'cnueftra fubAantía por la inconi pofibi¡idad,y ¡cpugnaaciaimincdiatai que tiene conJ/i. ‘fo;na
fMiiftAorhr'i formiíubfla ctaldclTiciiCtcrpoK^ue deis mifimniae rí qttcfc dJndii'poíkioiics cooaatiii alet coauenicntes, aUs focmaSi ¡ambicaC!) nccciiaiiu C9.\~ (jcderQtraticpagnanut.y aU'..Qn4t()ii.flícs: iaiquaict it,rcinccodu$en,úcñiuyc.iiatuaita wuicdtc íctdcad UC' «ir (dji:n íítüs auiyics ^que UiepugnjusiJ, qucU qtt JÜdid dcIctcicA ticac,c!, cou ia anima fotina inbftá cial imincdútaiTjenic.úu iclpedio aíijuna tur si,o otra qQalidad,quc «iu intiodusion le expela*. Peí fuaden fuopinioii lo* auibotc» dciiajlo prinietojpor que la forma del aúcpiüe pata lu toaiciuacionj yclH do lu tu ral calor piopclammodin nicl'cU algunaif nial dad,y humedad lamiiiajl'egun la opiaióinaa probable. Luego lid aireen rliceftado conltituido i'ccalcnrart dealgunagente que prodUKcictioi grado* dc^lor» ün intcoduzirfequedadulguaaintcciaiiaineatc fe dcñiui ritjno por otra tíson, lirio por aucr icccuidoaaiet ia compofible con fu formo jtin amifiíoi) de alguna difpo Ücíon connaturai; el cafocapolibte, ynmgunaeofaiu* pone el argumento,que na lo feaipoiquc aqucijo* do* gradofdc calor incompatiblciconU forma deaitcpiie de produíirlo* Dio*,fin i.tiWuzjtgrado algunodel’e queda d. Dematque c« probabic,qucel calor no tiene virtud produdioa de fequedad, nt laconetcne virtual^ mentCjfoIoiohaxc adeigtzaauo: yteíoluicndolai pac tes húmida* de! palfo.y quitado alpro^ibenté dimana 0k tHtr'tnfeeo 1* fcquedad. Luego como ala mtroducion de vna qualldad tncompaiibleconia forma de el aire, ella Íecofiompcjtambicnfccotí ompcra la deyiuicntc introduciviaia Riai'^natydelcteiea iocompoisiblccon ella imaíiedUwjnente linqtjc eyanecefidad, de que fe expela alguna difpoíicioa conlcruatiua. Lo fcgusáoperfüideníuopinioniporqwe ad modo qae los agestes aatafales viuicntCl »que pideq parala.
S¡ÍjÍ!jl4 fálilftñotiá', criftcncis.yoperacioa dícter minada quantldldjCvediC doeíla prccifamitcjceflan en fas opet aci.'ncs,y fe cci' lompcojíln ^put la anicion de mayor quantia ad ledef truia alguna dirpoíicioncooktuatiua de fu fonnaiafii nintis nimcnoi, por la in troducid deU qu* iidad vcae oofa fe dcihuye Uforna dcviuicnrci finque fcanecc fañu expclecfealguna de las qualidadet que la c6rciai Lo tercero pctfuaden fu opiaion dcfarandolasdu» das,que contra «llaocurren. La quefe ofrece primero cs.feguiifc dcfiemododephilofophar, que la fubftan cutcngtcontrariojlo qualescfitra Arifiotclet ¿nías cathcgutiatcap dóde hablado de fas propriedades áixoicomfetitfirtcterfii/nbfl4iitifi^& KÍhiliplttco»írmiime^t aque relpondcn que ala fubflancia nada lees ptopria mente contrarioiporquelacontracicdad propia Tolo fe halla entre qualidadcsjcon todo ello la iinpropia,( que itaman repugnancia) bien le puede conuecit. Demás qne.quando Arifiorelesniegapropria cótrariedad ala fubñáciahabladclacoanpletanodc laincdplcta (quat «tía forma) porque aquella rubliftcjy no tiene inberS CÍaeAfujeto,cllafi.Lafcgúdadada,q ocurre,es, que aqucltaqualidad deletérea fe ayadeproduzirinflanca ftcamSte (potquantonofnponeencl fujeto qnalidad contraria,que ]arefi(la,loqual et contra la experiencia ycontrala verdad. Aque tcfpondca,quc la miímafor* ma fubílancial rcfi(le,a rcpugna,y fi fe ÍBfta,quc la fot ma fubílancial no puede rcíiftir <dii»r,«r/«rn«Iirrf: rcfpó dcBjquc KÍ\ñc aflíue (Kfftfliut-, yqmediante fu rciiítccia haze que la ptoducionde la qualidad vcuenoft fea fuceñua Yfi fe buelue ainñar.q fi la forma fabílaocial me diantcfurcfiftcucia haze fuccGua 1aiottod ucioa de&a qoalidad.podri tawibicn impedir fu piiiscra producid., pues no fe puede dar razón porfj pueda loptimcto,yDo lercgUDdo.Cdacakloicen cftainflancia (anaq tiene V
fiíiífiíter»^ pKibib’t fUacior.) tcfjn^ndeji.^ue aunquerovblera es ti viviente cótrano, que reüfticfc ala quilidad vceecu fa.con todo ciso,nüf* ptotluciiia in j>ordc*r*zo ceSjU primera poique í'npCíic en cipa fu algtiníi diípcfi ciones que no fe puedeo produsir /* wfixkrt, íinc íuccUl Bc La fcgunia.porqtteenfcBtécrs piobable de! P, Fi i CifcoSuai cz.Laformadí mixtocóferua !»* qualidade* 'que conftiruyen fu temperamento, ypor eíla tazo* coa ítt íyor djfieultsd fe expele ácl proptio (ajero ,que cel eflr4ño.L11 ego bic Bfe pueti crntende rqmc di aDre efl s ación confctuatkia ,fe defienda coa verdadera refillccia efec^iuade la qualkiad vencnofa.y rehrde fu prodacio yíiar(!aijnpid3,y porvétnra estila Jar3zon,porqálos aftñosvenendfos rediten ynos fajeros mss que otror, ypatccefuRdado,por q(tla forma conferua el tempe» láHicnto, dequien cüá mifina escoofet uada;meior,y misinmcdiatsinente podrá confctuaife BG mifwa. Cfe Érmafc cfta verdadjporq qualqukra ágete Batatal qno fe halla tnípedt'Jo,y ticnetodcsloscomptípcipioi, q'e fo»deuiid«;para hazer (fino es agente libre }de ceerfi dad adfeobrar.Lócgopucfls la fonBi íubftácialtó ellas Biifmás fircunílácias (como k> efla c« e! mixto )#r.tc'eS dad fe »de defender de! tcRttarib, q¡ateta dt firuii la, no* Pi obable jufglin nmchncftcfnóciodephilofojhzf, -peroles parrccmasccfiformc áriázbidczir, eñe la qaa Hdad vtnctiíifa ft opone ahi qaalidsd vita! (qde más declcafo! )producen les cíplt rus Pero no meagrada «flcparceerjporqüeía qoaltdad vifsl-ó píotuce ios rí^ piritos fietnpreesdevna mffm» cfpccie,v )s vencRofede Tñuchas.LueioáqHtlíanopeSratentr aeflaper córra 113,6 fegüitaqtie vnotcrgg fiachoscciHTirioa. Cénftt ’lri3feffi4 ttizt'r>,poiq*reja cüt'«'(¡ drdyhri k»jíé fundí 'cnls entidad. Ittego fila intiJvc phífcicsd isqaáfíiad ’efpírUüofa es VKa en erp¿cie¡nopodr.?{C8cr pcrcc";*'*
TgjjleU fitisftfíirui, tUslismaÜgrtJ^sq ívamucí>is.Ctin£rm*fe«5SSí r^’4 mucíiob autores íiicg,jnaqutiia quaUd*d cXfimi>oia,y ¿ríenquí. iot elpitiuis íoiupi o.iiiceji cfliss paitví ViUiS iescíloseitJ!, pcr.odaduqacfe admira., i.o parece^ iUs wcocooias.,)' íaalignasU.tcnganpor pioptio contra» tiojpotq cftjsjiofoio corrouayeniot efpiritus, fino los humores,yni en cftos,tji cu ¿qü.eüosfe baila fotmaimé'; tcaqilaquaiidadcípirituQfa jq faiofMcarihc tomo cu peopijo í'ujfiotn j3spaixcs.viuieics.LMfgo.fc haüá obü gados ios qfigú cüc raodo depbilorophaxiá de,zimos co moellas qualidaocs malignasdeibuiun ios efpintus, y ¡os bamoícs diíiinálos cu cfpc.cic, eq quien no íe Jialla aguellaqualidad vitaJ.quciefcñalan por cootrai ii. Por Uiaetfadcftas yotras C3z«ríes an dicho otros que cñasqualidadei flaalígnasfonpoteciaJes,yconticns rírtualmcnte Jas pritnctasjiasqualcsipuedcfl pioduzís Sii e¡ viuicnte,por acción cquiuoca, yntediaates ellas dellfuic c! ceinperamenro deJ viukntc confcroatluo de íu forma. Aci modo qlos cuerposcclclics mediantcE fusínñucncias (qluaquaUdadetuctiJtasde Jineade ns íUtalespQtcficÍ3s)ptuducca enJos fubiunares calor,fii aldádibuincdad.y IcqueJ ad,y por ellos efetos Jlaitian jos AílcalogüS aMarte calirnxe yfoco,aSaiutnofi io,y alaLunahUgSiedajy la luz en ccmunfcntécia, tiene vir tud de prvd uzir calor,qno contitncfatm almcDrc. Ella epioioo (cnquanco fupcncquaiidadcs potécialcs) de ¿ende B^ubio U.i.dcealojo M4,q. a-centra ficoMitan' dulano, yütrc>aPhilofopíio$,y Afliolcgo.<:,yaiinq es íb dubitabiecnlos cucrposcclelics,ticncdudacn lea mix ios fnblMnareSjaai.q eneftes conlJiiuycr'ótábicn ellas quaiiia.des poceneialcscl I’,Bañczlib.a.degencrat.ql 3.cc,i.JosCoimbtifcníeiIib.a.dcgcnfr5i.q,|. Suarez ta..JÍfcth.ip-lol,43 ¿, j’dc losniedicos ThomasJGatbo tt,<icjcdr’.d medicamento.ec . 3 yPcdtoGaicii fcn,i. í5*f5*‘^'>**r**%^ probable.