Federici Bonauenturae ... , pro Theophrasto, atque Alexandro Aphrodisiensi, de vero tempore ortus atque occasus Orionis, apologia. Tribus libris distincta

ApudFrattdfcum de Francifcis SenenTcm* FEDERIcI BONAVENTVRAE VRBINATIs. PRO THEOPHRASTO, ATQVE Alexandro Aphrodilienfi,de vero tempore ortus ,atque occaliis Orionis, A?OLOG1A. TRIBVS LIBRIS DISTINCTA. Jn qua de fpeciehus ortus eir occafus fydcrum ex Ptolemal fenten^ tia latifsime agiturymultaquelocayeterum Poetarum,M.edU corum,ac Fhilofophorumy& pr^Jertim HomeriyPfippo^ cratis ,H^efiodi y<iyirifiotelis ,zArati ,HippaT'- cbi y^alcni yTheophrafii ,ZA^lexandri , Z^ergilqque enarrantur. AD CLARISSIMVM MATHEMATICVM . IO. ANTONIVM MAGINVM PATAVINvM. t•‘'4'*] ^^-5fp*^-•'4’'5 FEDERICI BO' NAVENTVR^ VRBINATIS, APOLOGIS. Liber Primus.. 4l^453^Ci<cs\.a^' AD lOANNEM ANTONIVM MAGINVM. VANQ_v AMTheophrafti libellus de ventis, &incuria temporis ,&hominum ^iniuria mirum in modum mutilus ,ac vi- 3|'^^Q^’X*IS riatus effet ;non me deterruit tamen rei difficultas, quominus fuperioribus annis illum egrscorum tenebris ,vbi diii latuerat, quoad eius fieri potuit, proingenij mei imbecillitate in fplendidifsimam latini fermonis lucem trasferrem, annotationibufq; pro virili illuftrarem. Cum autem inter alia libelli huius loca difficillima, incidiC- fem in quatftionem illam, vbi tex. 54. Theophraftus de ventis Orionis ortu, &occafu Turgentibus dilputationera infiituit ;llatim in mentem venit, quam male hac in re clarit fimus hic autor aVicomercato 2. Meteorou accipiatur,totaq; illius traftatio exagitetur .etfienim omnes fere, qui prreclarifsimam ,&caftifsimam Peripateticorum PhiloTophiam profitentur, Theophraftii in cunftis fequantur, non iefucte tamen aliqui (vt hominum lunt ingenia 1qui ,vt 4A?OLOGrAE . ,quidfentirent libere cxpHcirent itiBti Philofoplii opinioi' ni contradixerunt. Id ago cum faftum viderem dVicomercato magno homine, &in primis erudito ,qui com. 43. cxplicationem aTheophrailoillatam, &ab Ale.xandro acceptam ,validifsimis rationibus ,conatut oftendere, &Ariftotelis doctrinae ,&rationiipfi contrariam efie ,huius viri exiftimatio >atq; eruditio tanti apud me ponderis fuit ,vf diu fufpenfum me habuerit ,ac 'cius rationes ita torferunt , prsfertim quia in Principis Philofbphorum auftoritate nixas efle ipfe feribit, vt maxima eas animaduerfionc dignas e.de exiftimauerim ,cum incredibiles detegere profiteretur errores eorum hominum ,qui haud quaquam in re philofophica errare folent. Verum econtra durum fane mihi videbatur alteru phildfophrte peripatetica Praceptorem vna cum Alexandro ,duo clarifsima lumina ariftocelica dOiSrinsc ,quorum indicium apud gtauissitfio? Icriptores inftar emnium efle confueuit, ac maximi momenti femper habi- Jum eftitam losge abfnifie, cum averitate ipfa, tum dPriceptoris mente. Qua-mobrem hefitabuudus doftifsimos viros cOnfiilerC Cfpi,atqj inter hos A.loyfiuia Loiiinum PatritiumVenetum amicum optiman ac hosiiinem dilcipUnis omnibus ornatum, qui ex trypode tantas tantorum autoru controuerfias mihi enarrarent, nec csKa enodationem relinquerent. cum autem de re prsfcrtim aiirologica quaftio efietj.tuam iqanne Antoni (tanquam Mat.hematici statis Doftrp infignis &cums;fcrlptaex‘pui-iisi.rnis Ptoiemxi fontibus haiHlaegoJiurl^m admiror JAloili/ Loilinicpera lenteiitiam icifcitatus ium,qur?7rhumanirsimus esircripfifii ad me epiflolam quadam ,qua hifce meis cogitationibus quaii aurea Miner ua;I.uc.erna ingente lu.men accendit •atead tempora indaganda ortus 8coccaius Orionis, lyderumA- reUquoru maxiim adiuraenti mihi fuit ,velutiq; Lesbia regula ,ad quam fupputanonum mearum rationem accomo, :€l2rem .Verum cuns tibi &reliquis omnibus ,quibus cum contrcaeifia ,locu Tlicophrafuobfcurifstmum &fortalie corniptum,rationelq' Vi- -comercati sfacacirsimas,^ uiaxiuiC ferietes videri animad- tIBER PRIMVS 5 tierterem: ego vero econtra mihi perfuadere non pofTem ^ viros extra omnem aleam exccllentifsimos veritatem now fuilTe aflecutos ,quamuisabftrura, nec fatis confpicua ex' eorum fcriptis appareat :idcirco animum appuli, fi quomodo polfem ex ipforum verbis eam elicere ,alijfq; confpiciendam tradere rprafcrtim cum eorum opinioni tantum tribuam,quantum autoritas illorum fuftinere poteft. Itaq; ppere pretium me fadurum arbitratus ,fl cum Vicomerca-- to in arenam defcendens pro Theophrafti ,&Alexandri dignitate valde contenderem ,totifqj viribus certarem ;calamo manumadmoui, atqj rationes omnes inApoIogianv qnandamdigcfsi,qux non fuadere tantum, verum etiam,& cogere mihi videbantur, vt fateremur ,ciarifsimos illos viros in foribus ftetifle veritatis. Quod (ane opufculum ,cii patrio fcrmone paucis diebus confecilfem,illudq; pofteacu verfione nonnullifq; alijs lucubrationibus in angulu quendam eiecilfem ,vt remilTo temporis longinquitate amore , qui in partus noftros tantus eft ,quantus poteft effc maximus, fic facilius errores meos agnofcere polfem; nuper coadlus amicorum fuafualijfq; de caulis, prxter omnemdeliberationem meam, Verfionem, &Annotationes diuulgare, Apologiam quoq; huius libelli gratia confcriptam imprimendam elfe cenfui ;quamdum in digerendis annotationibus ,relegendaq; verfione, ac opufculis,aIijs de Pluuiarma Vcntorumq; fignis tranferrendis occupatus elTem, Petrus Paulus Florius Vrbinas vir &fanftitate morum, &difciplinarum cognitione omnibus carus ,ac mei amantifsimus,vt me hoc labore leuaret,amicitis caufa latina reddidit. Hanc igitur mi Magine ad te nunc mitto ,ficuti &cum eam feripfi, confilijmei ratio fuit, vt eam ad te quamprimum perlegendam, ac indicandam mitterem .Etfiqui feribo, tibi probabuntur ,in Theophrafti, ac Alexandri caufa me feliciter verfatum elTe arbitrabor ;Cn tu fecus indicabis, ac me dedilTe manus cenfeas,nunquam mihi dubium erit.quin indicium tuum meo fitanteponendum.neq; eft cur Vicomercatus, aut alius.quifq; hac in re mihi fuceenfeat,fi quidiple fentiam explicem »atq; ertiditifsimos viros ,qui de re phi- «APOLOGI AE. lofbphicabenemeriti funt, afuis argumentationibus defendam :cum ego ipfi non fuccenfeam.qui eos reprehendit, quos melius ego ,verbo abiit inuidia ,fapientiusuc defendendos iudico .voluit vir doftus quod verum fentiebat libere dicere ;&ego quoq; fplendidifsimum veritatis iubar, quod in eorum diftis elucet.pro virili dcmonftrare contendo .Hzc fit eruditorum mens ,ac eorum qui philofophantur, vtabfq; aliorum iniuria quidquid fentiunt, libero animo fuis fcriptis inferant, &quod illis licet, alijs etiam licere sequo animo patiantur :mihi enim femper placuit ,antiquorum auSoritatem ,ac vt credo doftrinsc veritatem ,difputatione defenderesquod etiam in hac ipfa meaApologia facere aggredior ,cuius ordo ,ae methodus eiufmodi erit . p. libro difcutiam ,an Theophrafti locus corrupte legatur , quo ve modo intelligendus iit, Vicomercatiq; oppofitiones recenfebo ;&quoniam de ortu &occafu fyderum fermo cft ,de re hac pluribus agam.quot funt horum afpeauumfpecies exPtolemseooftendens, vt clarius innotefeat, de qua nam ortus, vel occafus (pecie Theophrafti verba fint inteliigenda. Dein a. lib. quia mentionem facit de anni temporibus Theophraftus ,quo magis eius verba ,raensq; elucefcat,enitar aperire,anni diuilionemab auftoribus antiquis traditam, quo tempore, quovemodoinitium apud ipfos fumeret ,&dilpofita effet; fimul etiam, &de ortu ,& occafu Orionis,quando catempeftate accidebat,explicabo; oftcndaq; veraelfejqusE de huius Aftri ortu,& occafu Theophraftus docuit. Tertio lib. Vicomercati rationes diluam. Verum quia tanquam facram anchoram verba Ariftotelis 2. Meteoron ampleditur, iii quibus tota vis eft fus argumentationis, quo loci philofophus de ijsdem tebus differens, videtur diuerfa tempora aferibere ortui Orionis ,quid ipfe fenferit de hac re explicare conabor; &quamuis interpretes fubobfcura .eire,& cognitu difficilia iudicauerint Iquamobrem diuerfi ,diuerfo modo ea expofuere )tentabo tamen oftendere, nec obfcuram fententiamphilofophi eife, necdiuerfamab ea, quam Theophraftus docet, nec contrariam. Tbtopbrafli liber PRiMVs. ThcophraHi ucrba ex tAlextmdro in fmmpriflinum nitorem rejlkmx , &auSaritate xAriflolelis frmxta recitantur,xrhitrxndumque ejfe Theophralitm,AriftotelemuereBd fenfijfe de tempore ortus atque oecaftis Orionis demonHratur .Cap. /. IAmvero ,vt ad primum difputationis membrum dcucniam,opereprccium eft referre verba audoris: non vt leguntur in eius libello de Ventis ,cum ab Aldo, tum Balileaj 'imprefTo.laccra atque corrupta :in quo ne vlla quidem ymbra ,ne dum veitigiumveritatis reliqui eft ;(quod malum ferpitetiam per totumhuiuspraclari viri libellum) verum ea ipfa jqutE lingulari eius quodamfato integraincorrupta- •qhP retinent commentaria Alexandri Aphrodilienfis ,in 2. Meteor6,qui huius autorisipfillima verba in hunc modum j)refert com.24. flsoVpa-sf «Tl ir T® TBci drtijLtav, Tcpiaourar owt® >)Kiyzi g-d’ ,.a^iayos a.VAiVh-^ rav 'ZTViv{idTa9 diCfiHcLi ffv/st- ,j$divcv^iy) oTi ivTsiif i^tru^oKAtf Aii TAviA ‘:s‘l^vKiy A^Jchy . o<?’»• 5jfimylvAfihhu ^iVAfi-^^oTFo^AS, ^‘Cvu S'e iv Ap‘^iiy^ei(diay9f. ^iS'itL 7o KAaBif-AVAt lMiaS'iuiA¥ S^AVsTtif frihf 'y yiVO.UiVfff tTlis ^AV0fA.4'> )5PJJ (yAVAym 9^' 'tA jryiVfJLArA AKArd^ATA KJw' AA^I-TA itSAtySitA To' iTTA' y,^poTip'i^iiV4^-iXATifA<a ^AKiToi Kiytrar.3 ^vr ay xaj' A- y>yAA,Te\h4Sya Hoc eft. &Theophraftusinlibellode Veati^dc_ , , hisita ait ;Orionis exortu &occafu, inconftantes maxime j,'fpiritus etfe confpiciuntur :quoniam .natura comparatum ,, eft ,-vt omnia femper in mutationibus.fint indeterminata: ,,Orion autem oppra: initio exoritur, ineunteverohyemeoc ,cidit :quamobrem ,:cum nullum adhuc tempus flabile fit, ,, ac firmum, cum hoc quidem incipiat, illud 'vero delinar, ,,necelfc eft 4>iritus elle incertos, atque indiferetos, vtpote ,,quiab vtrilque temporibus ancipitem nancifeantur natii- ,,ram.quare exoriens, &occumbens diftkilis Orion nuncu- ,ipatur. Quod vero germana hac fintTheophrafti verba,non. folu mAloxandri audoritas oftcfldiqqui hunccitans locum aliosvc eiuldem libri in fuis commentarijs ,apparet illum integrum, ac emendatumhabuilTe, atqueforfitan quemadmoduraex illius dodilfirnt vtti.olSciha prodijt, quod fatetur 8APOLOGIAE. tctur etiam Vicomcrcatus,qui contra hccipfa verba ab Ale. xandro citata difputat; verum etiam Ariftotclis teftmioniumin problematibus id fuadet :nam cum Theophraftus voluerit, (quodfatisperfpicuumeft,) in libello de ventis, perpetua oratione ea pertra<3:arc,qiije ex Praceptoris doftri na concise &problematice differentis accepit: perinde atquealia qusdam Icribendi argumenta defumpnt, confimiliftylo ab eo pertraftata.dequibus Ariftotelcs problemata fecitjficuti videbimus in libello de igne &fmiiiibus,.mco quidem iudiciohaud dubitandum eft, quinhecipiaTheo phrafti verba lint, cumin particuls vigefimEftxte duodecimo problemate fecundum grccanicam partitionem eadem pertraflauerit Philofopiius de ortu &occafii Orio- >>nis,aceiBrdemmet verbis, qu» talia funt. J'Urt af/»- >> V/ yjvoyTcu etioXa* lUti^ipiu ,xsw' tov , >,ff ST/ Ia jCeSTetjSflXp itei /LraXrrat ,&aflav /tr/tTfiAXSi ?>[Aiv <tpX¥ o^as/patf, SiTVSi J'g ./ari f/a tb fA/va jt/tSiratr/u fAt- 9, ctB/ajjBtPj/SAA/tTgi fisa a/ig/rfl/w ,TS^a (fi ^£iug<r/u9 ,J'//t TtLVjA AUnyAit >,'3uu' T/l*aasvf//tT<i /tK/tTar/tTstg/BBi/ J'/a’ Afiy t/I J, Tifltf »X?/'^aYgSTSf a'£XgXfeT/« Jtflu' eryp/ai BS/1 Bti/rtTiAAfiH- S/a/ll/WB cT//^ B>T«B iliypt^ifLV TifapiLf. AV^yAnyAp .t/£/isc)^/^h yyeu xi/a ttyaiAa.yAty .HoC »’ eft,cur Orionis ex ortu ,atqueoccafii dies maxinve variant, >jimportunique flatus monentur !an quoniam in mutatio.. »jnefemperomniaindefinitaraaximefunt,Orion vero opo- >,rpinitiooritur,hyeraeantemoccidit,quamobrcmcumiiu! >, lura adbuctempus ftabilefit.fed hoc quidem incipiat, illud ,Verodefinat.propterea necefleeft flatus etiam effe iiiconffa- ,, tes, vtpotequivtriufquctempeftatis naturamredolcant,& ,,fane difficilis Oriondicitur occiimbensatque emergens ob ,, tempeftatisipliusincoftantia, (Iquidcm neceffe eft turbulcn ,, tum effe &inequalem.Quoin loco fatis claruraeft, id.e affirmare Ariftoteler»,nempctunc teporis difficiles ventos atqj. incertos fpirarc,atq; Ot;onem exoriri opor^ initiOjOccidcrc _veroprincipiohyemisrquod cumverum (it, c6 fequenserit nullomodo nos polTc,vt autoremaVicomercaticalumnii» vjiidiccmus,afecerelocumcirc coauptuuiifedncceffe erit, vel lTBEUPRIMVS. 9; wl exqnilitis rationibus requirere veritatem, vel Vicomercato concedentes finereTheophraftu, Alexandru, quin' etiam St Ariftotelem canfa cadere ,tanquam fi minime intellexiffent quibus temporibus Orionis ortus, atq; occafus accideret ;quod quam turpe fit credere,quantumq; abhorreat ab eriftimatione tantorum hominum ,nemo cftqui no videat .cum Se Aftrologis peritiisimi extiterint ,&fcientia de ortu Se occafu fyderu optime cailaerint. quandoquide Ariftoteles in primaparticula problemata,&alibi interdum ,at prscipue oSauo de Hiftoria animalium ,pene in omni periodo de ortu Se occafu Pleiadum,Canicul3c, ArSuti ,verba fecit ,horumq; fyderum occultatione atq; apparitione ,tempora decreuit ,quibus pilees cateraq: animalia fefe abfeondunt ,vel capiuntur ;Theophraftusque in libris de Hiftoria Se caufis plantarum tempora ferendi,germinandi, inferendiq; eodem modo docuit, atq; adeo his ftudijs addieSus fuit ,vt etiam libros confcripferit de Democriti Aftrologia ,atq; de Hiftoria Aftrologica ,vt autor cft Diogenes Laertius ;quamobrein non eft cur miremur,(i in libello de Pluuiarum lignis ,fatis fuperq; fe fcire oftendit ,quot quales ve effent fyderum ortus, &occafus, it* »,fcribeas .Ea igitur ligna ,qux ab orientibus aftris ,St oc- ,, cidentibus pendent, exaftrologicis monimentis petend* j,funt :porro occafus duplices inueniuntur; enimuero, Sc occultationes occafus fuut, fit autem occultatio, cum aftri vna vum fole occidit; Sc quando fole exoriente aftrum identidem occumbit ,dicitur occidere, limili modo duplices funt exortus ;hi quidem matutini ,cum lydera ortum folis ,, aateuertunt ,hi vero vefpertini, vbi limul cum labente fole: oriuntur, ex quibusfatis perfpicuum eft illum intellexifle, qualis eflet, cum matutinus, tum acronichus ortus, hic' leflorem admoneo ,quod etiam annot. 6. fuper illud opufculum animaduerti ,Theophraftum, ortum matutinum apparentem intelligcre ,non autem verum ,quem fatis apto Vocabulo Plinius vocat emerfum ,Ftolemxus autem cxm- A»)', vel B;«K,KroAiSv {eSiinp*mjifHiy , quemadmodu infr* dicetur ;fit enim quoties ftella prait folem ,cum fuprs Btio- iS APOL0G1AE. «s grandines ,pr(iccUa: exteraq; fimilia intclliguntur ,qn* >' acciderint, vis maior appellatur. Hzc ab horidis fyderibus 9i exeunt, Tt ffpius diximus ,vcluti Arfturo, Orione, Haedis, t9Alia lunt illa ,quae filente calo ferenifq; nodibus fiunt, t, nullo fenticnte,mfi cum fadlafunt: quibus verbis fatis clarum eft, PlmiumhicOrionemcnumerareintcriila fyder», qus h-uiusmodi mutationum cauf^ funt. Quibus ita expolitis rationibufqj allatis, quis non videt ,haud credendum Theophrafti locum efle corruptum ?tantumq; abefle, vt ille errauerit, Ttpotius necciiariumfiicrit concludere cius verba fupra aliata ipfam habere veritatem ;qu« non prius d ,nobis inueftiganda erit ,quam ftudiofe diligentcrq; verum iliorum renfum exquiramus , Theophrajii argnmentatio ponituryecmgmiturioUttr quidbor^Jint apud Homerum^€ur c<sH porta ab todtm didSi dphilojophoq; mutationum caufz .tetnpwaortusy &occajus Orionis/eeundum Theophrafii mentem aperiuntur, reettantwrqi yicfmienaii aduerfus ipfum rationes • Cdp, IIU Theophrasti igitur mens cumeiretjTcIlc caufas perquirere accidentiu, qug ad vetos veniunt referenda, vel uti exempli gratia, cur alij ingentes principio ipirent, vt Aquiloni; ,alij vero econtra txi gui,quemadmodum Auftrini ^rurfus vero ,•& calidi ,& frigidi,Jii frequentes ,illi vero rari ,matutini alteri, alteri autem vefpertini ;poftrcmo cur alij exortu Canicula: ,ali; alijs temporibus exoriuntur: cum fatis pcrfpicuum clTec aetate illa, exortu, &obitu Orionis incertos inconftantefq; fiatus fpirare coniueuifle, verbis fupra allatis caufam accidentis huius fibi proponit inueftigandam ,&fic ratiocinatur, Flatus omncs,qui in temporum mutationibus excitantur incerti maxime fpirant, &inconftanees. At flatus^ qui Orionis ortu &occafururgunt in temporum mutatio- ;nibus excitantur, igitur inconftantcs maxime fpirant, & adcerci •Maiorem fic probat •Flatus omnes «qui varijs»de inor- 1JBBBiMVS. sf Inordinatis temporibus fpirant ,&ipfi incerti funt ,&inc6j[lantes;at flatus qui in mutationibus teporum excitatur, ' arijs ,&inordinatis temporibus fpirant ,ergo flatus, qui furgut in mutationibus temporum ,incerti funt atqj incoftantes .Quod vero hasc fit Tkeophrafti argumentatio ,ab indeterminatione temporum, ad ventorum inconftantiam, probatur excitato prob. Ariftotelis, in quo, cum paulo vberius de hac queftione differatur jnon folum proponitur quefiio ,cur -exortu Orionis inconfiantes flatus exoriantur ,fed& primum de diebus ipfis, cur potifsimum per id tempus vari] effent, &incerti, ac fi vt dicimus,varietas temporum cau& fir varietatis ventorum; qua decaufaTheo- 9«phraftus verbis fupra allatis cum dixit. Quamobrem cum •»> nullum adhuc tempus flabile fit,& firmum,{rubiungit con- ^>eludens.) ncceffe efl fpiritus incertos effe acq; indifcrctos * neq; difficile effe exiftimo probare ,flatus qui iiK:ertis » atq; inordinatis temporibus fpirant,quin eandem incoflantiamferuent, cum-&: ipfi pro ratione, menfuraq; caloris folis, &tempcflatis generentur ,augeantur, fternanturq;, ndc fi temporis qualitas inordinata ,incertaq; fuerit, &, ipfi venti inordinati inconflantefq; erunt ;quodvtfumatim dicam ,perinde efl ni fallor ,modo iftos ,modo illos , modo vehementes, modo debiles ymodo calidos ,repente frigidos fpirare, etiam vno codemq; die .ita quoq; temporum mutationes perturbatas effe ac inconflantes ,fatis manifeflumeil ,cum in illis ,vt inquit hic Theophraftus, nullum adhuc tempus fit flabile ,& firmum, cumhocqui- »> de incipiat, illud vtro definat. Quod Aetius inter medicot >» fatis fuperq; cxprefsit 5.lib. his verbis. Rurfus aute in fin- »gulis temporibus tres differenti^ funt,prima,mcdia.&vltima ;media itaq; fincerifsimum temporis temperamentum »i habet ,primavero ,&vitima avicino tempore imminuuntur, de qua etiam re egregie pliilofophatusefl Arifloteles ,, prob. I5.p. fefiionis ita feribens, ri* c/U* locr^i- /xr; USTiZsSffti fiiv h}(^\ ,, r« TihtMreti ,qua: ver- . baita ego interpretor longe aTheodoro diflentiens. Cur Cautem ts AP0tOGrAE s> t> lutem mutitio morbofa ?an quia omnis quidem mtrtatitf »1 &temporis &xtatis motu facilis cft ?extrema enim tan», •> quam principia &fines facile mouentur :tCx/niTOK .n. iden» hoclocoeft, quod inftabile &incertum; mutatio nanq;- temporu in extremis confillit, extrema vero,principia funs &fines, nempe principiafequentis,fines pratcedentis tepo^ ris, atqui extremafacilia motu ac fubinde incerta.hinc Hip*. poe'ates hac de re maximafepifsime Medicos.admonet, nimirum vt diligentifsime obferuent temporum mutationes* cum in ipfis pr*fertim morbi exoriantur ,ficut ipfe inquit primo Aphorifmo tertijfedti ;ad quem locum forfan reipiciens Ariftbteles particula prima problematum ,admonuit homines in temporum mutationibus potifsimmn.valetudiv nem curare, vtens' eodem aduerbio,quo vfus eft Hippocrates ,' 'quod tam diu torfit Galenum in illius loci explicatione. exqua Ariftotelisautoritate ,fatis clarumeft, Hippocratem in illo Aphorifmo accepilTe vocem ,inTituXm ,poit foium pro mutatione ,qute fit in vno tempore, cum videlicet tempus ipfum apropria temperatione recedit, verunj etiam, &pro ipforum mutationibus ,quando exvno in alterum fit tranfitus, quamuis alia mens fit Galeni ;de qua re plurafecundolibro de Hippocratica anni partitione .quas fane mutationes ipfe Hippocrates, quantuadEuropam attinet, &ad hanc mundi partem ,quam nos incolimus ,re- Jpiciens ad eas ,qux in Aegipto ,Lybiaq; fiunt, in libro dC aere ,aquis &locis vocauit fitykxf .nam perinde ac ipfe dicit ,ftnfibus percipimus diuerfis anni .temporibus maximam frigorum, sftiiumq; differctiam,pluuiaru, retorum, ficcitatumq; hyberno,zftiuoq; tempore euenirej quandoq; etiam vno &eodem tempore ,cu c contraiii Aegypto Lybiaq; temperato, aquabiliue cjlo fruatur,nec magni interfit inter aftate ac hyemc ,interq; Ver Sc autumnuf exquorefte dixit Herodotus inEuterpe, Aegyptios optima omniumyaletudine fruiXibie populis exceptis.eo qui* 'anni teiffpoFa haud giiidem varia apudillos funt .&Theophraftuslib. a.capa.de Plantarum caufis, ibi plantas ob perpetuam aeris tranquillitatem miru in modum puUulare, id enim t1B .E RPR1MVS. ij, id enim rei3:a admodam ratione euenit:,. proptereaquod ficati quatubranni tempora, (qnorujnfffeftot, &moderator fol ipfeeftjvt innuit Philofophus 2., de generat. &corrupt. explicatius Tero Philoponus fuis commentarijs) rerum mutationes faciunt ,ita etiam ipfis variantibus confentaneum .eft piurimum res naturales variari ;qua de re antiqui hac anni tempora Gratias vocauere ,, in Apollinis dextera eas iocantes .Homerus etiam ob eandem caufam quinto Iliados Horas (intelligens ,quattuor anni tempora )c^U ianitores effinxit .habereq; vim turbiduinaque reddendi c^lu, atq; ferenum ;ac li diceret, ipfas ccekftem virtutem impartire rebus inferioribus, atq; tribuere, &fua mutatione variare. fed vt ad propofitam quarftionem redeamus, concludendum eft ,flatus ,qui inordinatis incertifq; temporibus fpirant, incertos ,incOnftantefq; elfc ,Aqui in mutationibus temporum exoriuntur, flare in incertis inordiiiatifq} temporibus: vnde confequens eft, flatus omnes,qui in temj>ornm mutationibus flant ,incertos clfe ., ac inconftantes , quemadmodum maior propofitio prima: argumentationis Theophrafti pofuit, idq; fatis probatum eft. lamyero alia propofitio explananda eft, nimirum flatus, qui exortu 8e &occaftt Orionis potifsiraumfpirat, in mutationibus temporum maxime fpirate :cuius rei gratia tanquam fenfuuni fide notu, primu illud ponit Theophraftus, fua state Orionemnafei, atq; occumbere in temporum mutationibus; Nam opors initio confpiciebatur, vt ipfe refert, hpemis itidem initio occultabatur ;vnde confequens erat ,cum Orion oriretur, ac occideret quando ex sftate in oporam , ex autumno inhyemem fieret mutatio, illos flatus, qui eius ortu,& occafu furgebant,neceflario in temporum mutationibus flare. Aduerfus hanc rationem Vicomercatus ,re reor, autoritate Ariftotelis 2.Meteoron fultus,quo in lo- to eadem qusftio aphilofopho pertraftatur.necBon Olympiodori expofitione,vehementius inuehit; affirmans verum idelTe, quod Orion oriatur, &occidat ,furgac &occumbat in temporum mutationibus; verum nequaquam in illis, dc quibus Theophraftus verba facit ,atq; Alexander eius Cafe&a- to APOLOGI AE. _feSitor tTt qui minime rerum tempus exortus Jf occifus Orionis intellexerint ;verba Vicomcrcati hsec funt. f, Quem Ariftotelis locum male ,vt mihi videtur, interpretes 3, omnes, vno dempto Olympiodoro explanarunt jquippe 1, qui Orionis ortus, &occafus tempora non redte intellexe- 3, runt; Alex, enim, quem fecuti funt, in mutatione yftatis ad 3,autumnum oriri cenfuit ,cum potius in veris ada:flatcm 31 mutatione, aut initio iftatis oriatur, fiquidem cum Tauros 3,&Geminis, inter quos litus eft oritur, 8r qua fequuntur, 3, &paulo poli: Nec vero primus hac inreaberrauit Alexan» 3, der ,fed Theophriflus prior ,quemille feeutus eft ,verbis 3, eiusex libro dc Vetis eommemorartis ,in quibus non alium 3, Orionis ortum Theophraftus tradit .fiquidem ingreflu 3, T?5 KsiSgcit , id eft temporis fruftuum colligendorum ,quo 3, tempore aftas feruens recefsit,docuit oriri, eft enim „fecunda pars arftatis ,vt in priore libra ,ex Hippocrate & 3, Galeno docuimus .&alio in loco paulo inferius ,perfpi- „cuum autem ex priori qujftione elle poteft,Orionis ortum, 3, ante autumni initium longe efre,quandoquid€m Ethclix il- 3, lud multo tempore antecedunt,ad quos vfq; Etheliasab O- „rionis ortu tranquillitas eife tradita eft, Alexandrum igitur ,, Tbeophrattum &alios erralTe ,qui in mutatione xftatis in 3, autumnum illum eife voluerunt, ex quibus &feque-ntibus etiam,.& ex ijs qux prxccdcnti commentario dixerat,colliguntur quatuor argumenta in Theophraftum, atq; Alexandrum. Primum ex autoritate Ariftotelis fumitur, qui affirmabat ,Orionem nafei in mutatione xftatis ,hoc eftvt VicomcrcatHS exponit in ipfa inclinatione veris in xftaiem ;quamobrem videtur fecus atq; Theophraftus tempus ;&ignare Orionis exortus. Secunda itidem ratio fimili fuudansento nititur ;nam cum voluerit Ariftotcles ,Orionem elucere ante Etheiias, nullo padlb oriri poterat inmutatione aeftatisin autumnum ;(icenim poftEtheiias, non autem antea apparuiffet. Tertia' ratio ere ipfa defumitur, quia Orion cum ijfdem lignis oritur ,quibus cum ipfe coniun- ,gitur ,hoc eft cum extremis Tauri partibus Geminorumq; „primis .Nara ita inquit Vicomercatus, liquidem cum Tauro Se ilBER PRIMVS. ^ Hm&Geminis ,inter quos fitus cft, oritur :&paulo poft. if Cum autem Orion in veris ad «ftatem mutatione, nempe p9 lx>Ie finem Tauri &initium Geminorum tenente oriatur^ j> occiditprofeddinmutatione autumni ad hyemem,role vi» 93 delicet Scorpiuin ingreflb :qua de re oriri non poreft in' premutatione «itatis in autumnum ,quemadmodum Alexander, Theophraftum exponens citaro loco fentit ,flue tTficophraftUs indieauit ,cum pars «ftatis feruentior difccfsit.quodfignificare videtur hec vox vtVicomercatus dicit jverum potius in mutatione ipiaveris in *fta- tem .Quarta,& vitima argumentatio fumitur abir.tercapidine temporis inter ortum &occafum vnius cuiurq;ryderis ;qu« fex mcnliumeft ,vt docet Vicomercatus illisin »> verbis. Illud autem mirandum eft ,cum ab ortu fyderum» Mad eorum occafum fex menfes intercedant ,quibus fol fex >> Zodiaci ligna motu fuo conficit ,tres tantum aut circiter , >> feu paulo plures ,ab Orionis ortu ad eiufdem occafumeffc J3?tradiderint. Na fi Orion autumni initio exortus effetjhyemifq; principio occidilTet ,tres tantum menfes intercius ortum &occafum intercefsillent .Verum quia libere reprehendere Theophraftum magni ducebat ,fubdiditmendofum efle locum, atq; pro illavocc potius legendii effeii^ovf ;at maius infuper cfTe reprehendere Ariftoteleni arbitratus ,qui in problematibus id ipfum feriptum reliquit ,Problematum opus Ariftotelis clTe neganit ;ex inde argumentum fumens, illud efle Theophrafti ,quod eadem resijfdcm pene verbis in libello de Ventis pertradtetur. Q^amobremvis totius difputationis ,adhoc potifsimam caput refertur ,an Theophrafto feribente vere Orion principio opor® exoriretur, quod ira fuiffe fecundo huiusoperis libro oftendemus ;cum primum in hoc priori dc ortu &occafu fyderum gencratim verba fecerimus, quomodo etiam iPtolemeo omnes dinidantur explicantes 7 quod quidem maxime neceffariu eft ad percipiendam huius loci explicationem,tum ad aliorum etiam auroru prarfertim Hippocratis,Ariftotelis ,&eiufde Theophrafti locaintelligeQda,qu9in hac diipueatioae cicabuntun eft enim Arifto* telis MAPOL0GIAE . telis regulaprimocelitriditi ,vfu ab omnibus recepta, n omne nome, quod multipliciter dicitur, prius dillinguatur, quo videre pofsimus, quainfignificatione accipieduin fit. Beckrantur ex Ttolempofyderum imerratitim i>!peSas,tc fecus quitu ulij fecemt,ipfuis mens enarratur. Cap. Illi. PTolemeus lib. VIII. Almagefti cap. 4. docet afpeftus fixarum ftellarum ,quos ipfe vocat irxufttTitrtnit , tribus modis accipi (illos prateriens, quibus fydera inter feafpiciuntur, nec vllo modo mutantur, idcirco ab eodem,/litifonrxuuiTir/ai , immutabiles afpeffns vocati) foluramodo confiderans ftellas, quatenus anobis referuntur ad alia .nos enim ,aut confideramus fixa fydera ad folem, vel ad lunam,autad reliquos quinque planetas, feu ad partes Zodiaci relata, vel fecundo ad terram ;vel tertio loco ad vtrunq;. Primum igitur genus afpeftuum aPtolemao diuiditur.in proprium ,&commune; commune vocat, quando fidus, fiue planeta eque funt in vno eorum circulorum, qui tranfeunt per mundi polos ;fiue in diuerfis, dumododillent inter fe triangulari, quadrangulari, fextiliq; afpeau .proprium vero adfydera illa voluit pertinere, fub quibus plancta iter facere poflunt: funt autem fydera hac collocata ,vt ipfe inquit ,in Zodiaci prifmate errantia penes latitudinem curfus comprehendente. Hoc fecundummembrum primi generis alpeftuum ,proprium aPtolemaodifium ;duobus etiam modis ab eodem accipitur; fiuevtftellsc, qua im Zodiaco fiint, confiderantur refpedtu quinque planetaruni tanfnm ,fiue etiam refpeftu folis ,Zc lun£ :fi primo modo ,huitifmodi afpefius aPtolemao fieri dicuntur kktuS rif <fscirefi'a«t «iriW KOAAdtif tfnjrafoir9i«i» • Trapezuntius interpretatus' eft,fecundum apparente sabie- ^tiones, aut coniilndlionesrfi vero fecundo modo, videlicet «d folem, &lunam relata; Kxriirit Kgi^iis vvvS(/toW )(5(J itsiToMe ,nos commode 'interpretari poifiimus ,fecundum occultationes ,coniunftiones ,&-emerfiones .Afpediufq; «aCreti» ,3nobis occultatio diftus ,tunc fit.vt Ptoilemzi lIBERPRIMVS. sj *) femzl verbis vtar^ iretv (ashrit rfuj-is yaimvit id Cit qaaalo aliquod fy.ilus incipit' t> occultari alumine folis &luns obrutum. Alter vero trwi- ») t/bt diSas ,coniunSio alatinis ,6'T«yiiafo toO *’ut3i7 »1 Tily tKizjsiffJsw QuodTrapezuntius interpretatus j> eft,quando fub centro ipfius obijcitnr .Erafmus vero Rej, inholdus itiTheoricis, quado in vna linea veluti copulatur 1,ftellaSc luminare. Tertius &vltimus grarce ia:Tii\i ,emer- >i fiolatiiie ,oTOT, inquit Ptolemsus ,{Ktpyyar rit ivyxs «ujj T# (piiiuiiii , id eft quando fteila folis,aut luns ra» II dios fugiens apparere incepit, fecundum vero genus afpeftuum.quod rcipicit fixa fydera prout referuntur ad terram tafitum,diuiditur aProlemso quatuor modis, hi omnes generali quadam voce amultis, vtipfe animaduertit, dicuntur ,xtrTf» ,au-t ficut Theon inquit in fuis commentarijs j.particulatim vero «V«Ta\i!, id eft ortus ftel- 1* ab orientali orizontis parte ,ySi ,id eft fitus fteljjt eiufdem in medio Cflo ftipra terram .,id eft occafus eiufdem; /is^rsvimux izsk j.Sr ,id.eft fitus ftellae in angulo mediae noftis ,Tertium &poftremum genus afpectuum communiter acceptum ,aPtolemaeo tribus modis di— uiditur,fumiturq; vtipfe inquit xmi Tdv irwxvXToASv, Hxv/i- $KxtvsxtinM ,>/ xv}-KXTXi/lilxiav ,id efh ca aliqua ftella afeendit vna cum aliquo planeta ,aut parte aliqua Zodiaci angulum orientalem ;aut vna tenet coeli medium ,fiue id fuprs nos fit ,fiue infra; aut tandem fimiil cadunt fub orizonte , occidentali. Verum fi hoc ipTum. genus propriefumamus, refpicientes ad folem,diuidendnm erit fecundum Ptolemii mentem in nouem modos ,quos doftrinae gratia fpecies appellabimus, quo res ipfaraagismagifq; illuftris appareat, ratio autem huius diuifionis eiufmodi eft ,quia cum pofsimus confiderarc hos afpedusiuxta folis politionem in angulis cceji ,tribus tantum modis ipfie ftella: comparari poC- funteumfole; quando eft in orientali angulo, aiitin medio C2li (medium enim coeli voco angulum diei medium ,noctifquc )vel in occidentali orizonre :paribus etiam modis fteUac Cie comparatae conliderari polTunt .Namfi fol exiftat in oiien- «4 ATOLOGIAE. in oricntcftdlaaut in codemmct loco erit, aut in celi me* dio,aut in occiduo cardine :fimilitcr fi fol erit in medio Cfli, fydus efie poterit aut in orientali ,aut in occidentali orizonte ,aut in Cfli medio jac tandem fi fol in occidentis ,angulo erit,& illic rydus,aut in oppofitoangulo,autin c^U medio .Concludendum igitur neccefario erit,quemadmodum iam diximus ,ac fatis fuperq; clarum cft,haEC fydera fic foli comparata, fpecies nouem afpcftuum efficere ,quarum 9,prima afitu folis, ftelljcq; in oriente vocatura Ptolemso 3,RfoeVvofftSTKXi&VHf, id eft ortus matutinus, altcravero fpecies, quia fiellaeib in medio cceli .hoc cftmarutinamcdiario cceli. Tertia autem aloco Itcliar in angulo contra orientem A»4 jcft occafus matutinus .Quarta vero fole exiftentein vno,aut altero cceli medio dicitur ,verum afitu ftell* in oriente /^€-- ,hoc eft ortus meridianus. Quinta fpecies cum fteUafit cum foIc, ,id eft meridiana mediatio coeli. Sexta vero aftella in occidentis angulo A/4 >id eft meridianus occafus .Septima aleco folis in occidentali orizonte, 0*4^«;, verum aloco ftellse in aagulo oppofito orztKAifrTHf ,id eft ortus vcfpertinus .Odaua autem ,quia ftella eft in coeli medio , ^4^v^>' id eft vcfperrina mediatio cceli. Nona tandem ab eodem -ftella &folis loco d’4i>’(f A/4 »id eft occafus vcfpertinus dicitur .funt inquam nouem fpecies a- /peduumfteJlarum fixarum cum foIc, fecundum Ptolcmai opinionem. Verum quia, ipfasftellas, foli quemadmodumdiximus comparatas ,tribus modis confiderarc polTun:ius;aat quatenus cum fole iunguntur,aut quia incipiunt i radijs folis occultari, aut demum de radijs emergunt :hinc oft quod aPtolemao fubrilifsimo ,atq; acuratifsimo artifice hx nouem fpecies diuiduntur in ofto fupra quadraginta modos: quanquam fuis verbis folum modos vigintiquinque enumerare videatur ,quod quidem co libentius ftudioforu gratia, qui in hac materia maxime verfantur ,animaduettere volui ,quominus ,ni fallor ,qu* fuerit mens Pto- Icmasi aYcrfatis ia hac difciplina, haud quaquam percipi PUIM V-S. S5- hucnfq; potuit ;cum fcriptum reliquerint, illum riiuiderc. vnamquamq; fpeciem exnouera, tribus modis :quo paSo feptem &viginti omnes eflent, cumtamen, fi quis diligenter eius verba ponderabit, o6to fupra quadraginta exiftantj preterquam quod videmus non paruam lucem nos allaturos efle multis non folum paetarum ,cum grjcorum ,tum latinorum ,rerum etiam medicorum, philofophorumq; locis ;fi hanc prouinciara fufcipiamus ,dilucidius,atq; explicatius enumerandi omnes a^se.duum fpccies aPtolemxo politas :quoru fententia, ni prius harum naturam infpiciamus ,nequaquam aflfequi anobis poteft, quemadmodum aliquorum exemplo oftendemus, namGmniaexplanare longum admodum ac difficile efiet . Tres tfft laedes matutim ajjiellus Jecunimt Ttelemreum ofendiSuTr, item ex teiem,quomodo occultationes, &emerfienes /yderumfiat accipienda ienamtur locus ohfcurus Hcjiodi de tempore Bccieltationis Vergiliarim. Cdp- K. Dicendum eft igitur, primam fpeciera.quam ipfe ro,> cat matutinum exortum, tribus modis ab eodiui- , di; quorum primus gisce dicitur MlaewtroAii ,hoc eft ortus faccedens matutinus non apparens ,quia ftella iam ,inquit ipfe, tteiCurtet , .i. incipiens abfcondi, oritur poft folis exortum; quamobrem configurationem hanc (texeecTeXh vocat, hoc hortum fuccedentera folis exortui ;qui apparens prius noftris oculis ,fuo lumine impedit ftellam, ne videatur, ob idq; afpedlus hic etiam non apparens vocatur ,vtpote in quo minime ftclla cerni queat. Alter vero afpeftus ixxrvrxmreAu' uAulitH ,id eft ftelle exortus verus matutinus cuis fole vocatur,quia fydus coniunSfi cumipfo foie inuenitur in eodem gradu Zodiaci, quo cum oritur; quem afpcdlu fupra Ptolematns appellauit ,nos coniun&ionem, quia ftclla vna cum fole furgit eodem tempore fupra orilontem orientalem .Tertius vero modus tV« ' id eft ortus prscedens matutinus apparens dici- Dtur. f»APOLO G IAE . ticifle^quo In loco fatis clarum cft, nullo pai^io Sirium, yoffc fignificare folem ,poftquamHxfiodus nequaquam cft Orione illum coniunxilTet ;prxterquam quod compertifsimum eft omnibus nullo pado illum potuiiTe coeli medium tenere, fi eodem temporis pundo ortusmatutinus Arduri.-erat; carmina Hxfiodi hxc funt. Oll^KI-eV, fMOc^KKTVAdf H*?? iT^r€ ZBXVTXf OtKOtJil ») Quum vero Orion ,&Sirius in medium venerit 99 Cflum, Arduru autem infpexcrit rofea digitis Aurora OPerfa, tunc. omnes decerpe domum vuas. laquibus luce.clariusconfpicitu-jillum accipere matutina mediationem cccii apparentem Orionis &Canicuix ;natn quemadmodum notarunt Mofcopolus, &Tzctzcs, ac optinue quidem, ilia verba eV fi{<ro¥ TA^h affotwvidem fignificant ,quod nil alijjd dicit ,, nili quod parum ante foiis exortum Orion &Sirius cceH medium tenebant; neq; . jiosmoue^t ,/ydera hxc minime fimul fupra orizontem euehi ,ac fi mmim^ pollent fimulefie in coeli medio ,quia licuti.do^et'?rolemxns 4,cap.S. A^magefti, in rcdafphera iUafy-dera,que fimul iuntin coeli medio vna etiam oriutur, &occidunt ifccus veroin obliqua, cum eadem pofsint elfe in cceli medio jquamuis oriantur &occidant diaerfis temporibus :quod Hefiodum non latuit, quod vero hic poeta, primo etiam-locoSirium pro fole non pofuerit^fatis fuperq; cx fuis verbiVelmi^ur, cumrpfe dic^Sirium in coeli medio clTe ,quando lolis xftuTdefijt ;quibus aperte ofteridit, differre inccFlelbIcm ,Sirium ;pi-xterquamquod-infulfa fuifict elocutio ,dicere SiFium( fi hxc vox folcm fignificafiet )ferri in dic.fupcr caput hominum: cum nemo fit,qui non feiat ,cum Ibl diem afferat fiio lumine ,non-nifi de dic fupra nos ferri ;ex quibus clarum cft iufta de caufa Hefiodum addidilfc-vocem ,vt oftenderet Sirium in cceli medio tunc-inCerdiu fuiilc ,hoc cft vt opinor ,ineunte.die, quiapoffetalias contingere ,codemin loco nofte fiue prima, fiuc:media.eirei iiuuaacfoI» iiucip occidente, fiuc in no&is LIBERPRIMVS. 33 >> in no&is angulo eiTct. neq; contra nos faciunt verba iqu« »9 Proclus adducit ,magis node fruitur ;ac fi Hsfiodus diceret ,folem ipfum frui magis node ,quia tunc nox maior fit diej nam fi h«c verba ad Canem referamus, dicendum erit, vereor ,eo magis fydiis hoc node frui ,quo magssnodu, quam interdiu effet fuper terram; nam cum fecundum primi mobilis motam prius Canis efiet in orientali horizonte, quam fol in medio nodis angulo ;nodu fupra terram crat ,vfq; ad folis exortum, quo tempore cum iam pertranfiulflet angulum medij coeli ,perfpicuum eft antea occidifie, quam fol medij C|li angulu attingeret, idcirco plus nodu,* quam interdiu fupra noftrum hemifphserium eiuxifie. vt propeerea magis eum node frui diceret poeta . Tertia (pectes ad o&auam vfq; enarratur .Cuidij locus exponitur, objcurijjtma quidam ^rati carmina de He^erijs Ver~ gilijs declarantur ,Cap, Vll, TErtiafpecies, que matutinus occafus dicitur,tripartita eiljCu tribus tantum modis accipi pofsit, iuxta ac fydus occidens ciim oriente fole comparari po-* teft .primus igitur afpedus erit,quem Ptolemseus, vocat, id eft matutinu fuccedentem occafum non apparentem ,qui fit cum ftella delirefeitorto iam fole. alter vero abipfo vocatur, iV« 9, crif ,id efi matutinus occafus verus,quando ftella oc- 9, cultatur eodem pundo ,quo fol oritur, tertius vero, £&'« fS§oJ\v<Tis <^oavouh\i. hoc eft occafus procedens matutinus apparens :qui afpedus locum habet ,cumpaulo poft ftellic occafum ,fol in oriente apparet .de hoc tertio modo, cum Phiiofophi, tum Medici locuti funt figillatim,cum de occafu alicuius fyderis mentionem fecere ;ac inter hos,atq; inter Poetas, clarse funt ob hanc afpedum Vergili», quocum hyberni temporis initium deferibebant ,quemadmodum fupra didum eft .Quarta denique fpecies ,qu» afitu folis in circulo diei medio fine nodis ,ac ftell» in angulo orien-' tali ortus meridianus vocatur, ob idaPcolemso primum £diui- J4 APOtOGIAK, diuiditurmduosmodosgeneratim, quorum vnum yocac ^ipTe» j(^ ai) id eil ortum meridianum diurnum non apparentem ,quia ftella oritur tunc ,cum fol in meridie eft jidcirco lumine folis obruta minime cerni poted talterum vero vocat ,rvKTi|ivo)' ^4«iy^/utirov >id ed nodlurnu,& apparentemtquia cum fol exiftit in angulo medis nodis, ftella apparet in oriente .Deinde quia vtroruraq; Gonfideratfo elTc poteft tribus modis,' quemadmodum &fupra alij afpedus confiderati funt, in fex modos rurfus diuidi poteft^qnos omnes enumerare,ne longus fim, prstermitro; cum facis fuperq; per fe noti fint ;hoc tantu adijeiens ad fecundum modum Ariftotelis verbaillacap. 9. 3’ p. Meceoron pertinere^quibus (ic loquitur .ort 33 ywrSy 0iKi’X7iA?iu ,cts id cft aliquando 5> enim medijs nodibusDclphin oritur, aliquando diluculo : vt hinc fatis eluceat, omnes harum omnium fpecierum modos veteres obferuafle-. Quinta vero fpecies, quam vocant meridianam cceii meditationem ,in plures adhuc partes a Pcolemso diuidiiur, fi quis diligenter eius verba perpcivderit; nam fol ,&ftella pofluntefle primum in meridionali angulo, tum poteft ftella locum huic oppofitum tenere,qui duo modi aPtolemso,ff,«tsf*Vau(5d ^tyo/utvot ,id cft diurni non apparentes vocantur ;quia fiunt tunc, cum nobis media dies eft; tertio fol, &ftelJapofiunt efl'e in medio nodis anguioj quarto item ftella in loco oppofito,qni duo modi a PtoIem20,nj;iTsfivw/,id eft nodurni vocantur, quorii primus 0«<t^A*»'6^vappeIlatar ,quia fol &fydus funt in angulo terr^, abfconditiq; ri naftris occulis ,»‘VKT€f*i'of alter ,quia cum nox ir.edium iter habeat, ftellaia cceii medio eminear, ac fplendeacj quocirca his quatuof modiscoafideratis fecundum tres iam cxpofitos modos ,vt fupra didam cft ,perfpicnum eft ,hanc quintam afpedus fpeciem modis deodecim fumi pofie. fexta veto fpecies, qu^e dicitur occafas meridianus ,in fex modos diuiditur 5 quorum tres primi dProlemseo, «fvoi j(^j didi funt, hoc cft diurni nequaquam apparentes ;quia tunc *fydus cecidit, cam fol medium diei iter peragit .tres vero LIBER. PRIMVS. jj alij witTifivSi i(^ <pxiviiam >id eft tiodurni apparentes,qui 2 cum fol medium nodis affert, fydus occidat .feptima vero' fpecies vefpertinus exortus vocata ,tribus tantum modis cofiderari poteft ;nam aut ftella oritur poft folis occafum, id aPtolomaso ,id eft ortus fuccedens vefpertinus apparens vocatur; aut cum fol occidit inflante pundo eodem fydus confpicitur, quod ipfe dixit irmltxt rmxinertkit rfAalinir, id eft ortum vefpertinu veru; aut furgit fupra horizontem orientalem, paulo antea quam fol occumbat, quemafpedum Ptolemseus vocauit cVtiefIxr f«wtT«A{r/fii <f«M/<tVKr ,id eft ortum procedentem vefpertinum non apparentem .Primus huius fpeciei modus illuftratnobisilla Ouidij carmina primo de Ponto in nona elegia ad Seuerum . Vt careo vobis Scyticas detrufus in oras, Quatuor Autumnos Pleias orta facit . In quibus dicendum eft,Poetam verba facere de ortu fuccedente vefpertiao apparente Vergiliarum ;qui tunc temporis erat, quando fol primas Libro partes attingebat. (na tunc Vergilii oriebantur vna cum vltimis Arietis partibus) quamobrem neceffe erat ,fi confpici debebant in oriente poft folis occafum ,vt ipfe fol ad primas Librj partes accederet ,ex quo &jure merito Ouiduis affirmare poterat , cum oriebantur ,efficere ,hoc elt quartum AuTumnumincipere cx^quo exulabamijuapro^er Columella ,qui fere „eodem tempofe^vixit lib. 3CT. cum dixiflet XIII .Kal. Od. », fol in Libram tranfitum facit ;ftatim fubiungit VI. id. ,, Odob. Vergilii exoriuntur ;loquitur enim, ni fallor, de »fecundo modobnius fpeciei. hoc eflfcle ortu vero vefperrino ;idcircbq; fdlem ponit invltimis Libri partibuspppofitispundo, quocamfimul Vergilii exoriebantur, germana rurfus quorundam carminum Arati intelligentia ex tertio modo habetur, qui fecus expolita,mea quidem fententia, inexplicabilibus fubijciunturoppofitionibus. Hic' Aratus de Vergilijs . A(' ,)(!X) si;pf3-J-tW , Hjl wd evwsj/« ,(fis jf«fT»f ,elAfcrMVT«<: EaOl<pi- }$ AP0t(3 GiAfi . Ot 4i<n Igdl ;04 xe'>^"<Tof isx^Mtyoi» S»itimiv (xiMvin» ,fBefxoAfwu ri^irtif . Ha: quidem fimul modica: &obfcura: :tamen celebref Mane,& veipertina: (loue autore )circumaguntur : Qui eis xftatem &hyememinftantem Significare przcepit, aduenientemq; arationem. Quo in loco cum dicat Vergilias tr^igitti , vt eius verbi» :rtar ,fignificare nobis hyemis initium ,videtur de vefpertino aCpeSu verba facere ,qui cum efle pofsit ,aut ortus , autoccafus; dici non poterit, ipfumde occafiiintellexifie; nam cumVergiliarum occafus vefpertinus fit ,quando fol cum illis eil fimul coniunflus ,ipfx vero occiderent xtate illa cum partibus 29. i. Arietis, perlpicuumeft hyemis initium elTe nonpoflc, cum follocu illum tenet :neq; mul- to antea ,neq; poft. Dicendum igitur erit Aratum accipere ortu vefpertinu; hunc autem aut verum, aut apparentem accipiamus,nequaquamhyemem facere potuifle dicendum eft :nam fi ortus vefpertinus verus fit ,vt jam diSum ell , quando ftella opponens fefbli oritur eodem punfto ,quo ipfe cadit,Vergilixq; Arati tempore fupra horizonte Athenarum exoriebantur, cum partibus 19. jy. Arietis, confequens erit, cum fol in oppofito loco exifteret ,hoc ell in partibus 19. 37. Librx talem afpedum faftum fuifle ;quo tempore, quis non videt nequaquam hyemem efle, verum autumnum.^ quod fi dicere voluerimus Aratum accipere ortumapparentem ,qui multo antea erat ,hoc eft cu fol exifteret in partibus II. 50, Virginis, quemadmodum interuallum matutinx apparitionis dedudum aloco oppofito, quocum Vergilix oriebantur ,oftendit ;id magis ,ac magis falfum efle conflabit: cu huiufmodi Vergiliaru afpedu» autumnum potius, quam hyemem incipiat. Auget dubitationem in Aratu ,id etiam ,quia ipfe de prognofticis agen» eadem repetit dicens . «AiS* aiaAAti' rdira i^atgiya» ngnasigiitit PAaVtticilBv ,tis iasf > &c. SedcunfVefpx autumni tempore glonaeratim multx Pafsim tIBERPRIMVS. 5^ Parsim conftipats fuerint edam verpcrtirtas ante ft Pleiades, dixerit quis ful>fecuturamhyemem,&c. Quo in loco Theon ,quemadmodum in alio etiam fupra ci«» ‘ tato ,eandem lenteiitiam fequi videtur ,cum in expolitio- y, ne primi loci dicat ,vt ego interpretor. Mane igitur diluj, culum', id eft ortum ait; diluculo enim exoriuntur vna eunt »i foie Taurum tenente vigefknaquinta die menfis Pharmothi, j, qui eft apud Romanos Aprilis, tunc enim tempus eft mef- >> iis apud Aegyptios .Verpertinas autem vefpere oriuntur ,, foleadScorpiu deiei5io, men/eAthir, quiRomanis eft No- 3,uember,quod tempus eft arandi ;.cucenim verpertinefunt, 3, quoniam vefpere exoriuntur. Etin expoiitione fecundi,. • 33 ance yeiperrinum Pleiiidum ortum oportet hyemem pr®-^ 3, uidere; di.dumcft autem p-ius,quod vefpertinus Pleiadurrf 3, ortUs hyemem affert 5illud igitur, vefpertinas ante Pleia- 33 des ,valet Pleiadibus vefpere exorientibus,matucino cnitn 33 seftate exoriuntur. Exquo ioco habemusTheonem fenlifle, Aratum vefpertinum exortum Pleiadum hyemem incipere voIuifTe, cum tamen omnes antiqui tradant, occafum earum matutinum apparentem pdneipiu efte hyemis; quod quidc alibi Aratus expreffe docuit ,veluti illis carminibus. fl^AoOCiV FAnFcsVltf id eft, 1 .Valde tunc tempeftuofam ipfg Pleiades hyemem occidentes afterre folenc , Quem locum,vis magna veritatis Theonem impulit, fic ex- ,, ponere .Pleiades hyemem &c. Diximus fuperius,- quod ,, autumnales exoriuntur Pleiades jipf« igitur accidentes ,, hyemem adducant, quibus verbis innuere videtur ortum vefpertinum fuilfe in autumno; fateturq; perfpicue earum occafum matutinum hyeme incipere, quod clare alibi dixit „his verbis; fumendum igitur, quodmcnfe Pharmoti man^ ,, exoriuntur ineunce sft^c, mane vero occidunt menTeAt hir hyeme incipiente, itaq; fi dicamusjoccafummatutinuni apparentem Vergiliarumincepifle hyemem; quodArati feculo contingebat foIe ij. 4^. Scorpionis gradum attingen- * te,id maxime erit confentaneum iac alTercre earumdem ortum * J8 APOtOGIAE . tum vefpertinum idem fecifle ,Caccipiamus ,terum ,aut apparentem ,res profefio eft contraria fenfui :nam vnus eueniebat, vtdiftumeft, quando fol erat in partibus if. 37. Librx :alter rero cum fol Virginem percurrebat ;quamobrem nullo modo hyemis principiu indicare poterant .ncceflarium erit igitur fateri ,quemadmodum fupra diftu eft, Aratum,cum dixit, Kgi Kjii\ laaifua ,accepifte vocem iVicffiKi loco terti) modi huius Ipeciei ,qui eft ortus prxcedens ve- Ipertinus non apparens Vergiliarum; nam cum talis effet afpedus ,quando fol pertranlibat Scorpionem ,appofitc hyemis principiu fi gni&are poterat: ac forfan etiam Ouidius carminibus fupra citatis de hoc eode afpedu verba fecit ,quo cafu intelligerc voluit Vergilias etrum exortu ve- Ipertjno incipientes hyemem,quartum fui exilij autumnu explicuilfe .ex his autem manifeftum qnamvere Lambinus in,Coment, in lib. 4. carminum Horatii ode 147 dTxetit vefpertino Pleiadumortu,qui eft aKal.Odob. viqT ad V.Idus Nouemb. hyemem nunciari ,idq^^eris efle notum ;cum fatis ofafcurum lit ,vt exTuperioribus conftat ^quo modo vefpertinx FteiadeCtunc hyemem inchoare poflent,ac longe prxterqa abhorreat aratione ,vefpertino Pleiadum .ortui tot dies dedicare ,cum veteres omnes huius aftri afpedus vno tantum die confici fcripferint .Qmnetiam & dicere poflemus ,aliter verba Arati accipientes, voce teat- (Ua politam fuilTe ab eo ad fignificandum potius occidentis angulum, earumq;occafum, quam orientalem angulum &ortum Vergiliarum: nam quemadmodum aliqui grxeat lingux peritifsimi fcripfere ,hxc vox non folum tempus figniiicatvefpertinum, fedipfum occafum, partemq; illam cpeli occidentalem ;quod perfpicitur, vt de his aliquod exemplu afferam, ex illis verbis Apollodori libro p. fux Bibliothecx, vfueffeapud grxeos, cum de Typhone dicat »> dlt' iixf rhfiXt im' rh l<rat(ci> immftim ,tJ» /'itjl >, rit ivtntlTiXt , hoc eft,fed &eiufdem manuum altera adoc- >, cidentem vfq; &altera ad orientem pertinebat .hic enim clarum eft vocem {«Befiiv ,politam effe pro parte, fiue an- 'gulo occidentali;hinc forfan Theon exponens illud carme, videtur LIBEH PRIMVS. 91 ridetur eam interpretari eodem modo dicens , iy<P«<ri^i9( tS e| ffxtyxhtr^xt o^i§Siy . fiVo/UK7s?i Sfi&s i> lAi^ rlKxi tki/ kut^vkkj THy efi'J(7ty z!§of »9L[^vyy«TiVf.v<^i rStf K^dmK >iwmT^Kou^y&y TOw ^Vmtsu j> x^H •^vCiUtVficv {/Ig' &c. id eft Modicas^ >> ipias dicit, quoniam exobfcurisiicilis copofitsfunt ,celc- 9) bres tamen, ac ilhulres propterea quod earum ortus, &oc- »> cafus ncceilarius fit mortalibus, etenim exorientibus ipiis »mcfieni, occidentibus ?er6 arationem incipere oportet , Quibus verbis perfpicitur Theonem loco vocis, ponere vocem, hoc eft occafum :quamobrem ferfitan ci it dicendum ,quod quemadmodum Aratus alio in loco improprie vfuseft illavoce, aK^oivv^of, vt videbimus, quam matutinum tempus fi gnificare voluit ;ita etiam ,vt mos eft poetarum, haud proprie accipiens vocem, iamtfMty quae • tempus vefpcrtinum declarat, ea ad occafum matutinum* &matutinum tempus exprimendum vfum fuifie . Hodi reliquarum duarum Jpeekrum ,o^aua fcUlcet, &noux ex eod^ TtoUmAO aperiuntur ;ojienditurq; alios autores in tradendis ortus &occajus jpeciebus dvera Ttokmaifen^ tentia deuiaffe. Cap. FI II. OCtaua fpecies ,qux vefpertina-cceli mediatio venit appellanda, fex modos habet jquorum primi tres fiunt ,ftellain angulo medij cceli ,&folein occidente locaro.* alijvero tres rpe<3:antur inter fydiis in medis nodis angulo conftitutum ,&folem in occafu :quorum omnium primus modus aPtolemseo, tV^g^iror 0KtvSuivoy 9vocatur ,hoc eft vcfpertina fuccedens mediatio cceli apparens, qiiiaftatim poft folis occafum ftella in cceli medio fulgeat ;fecundus vero, iVese- ^irov efAHfi/vok ,id eft vefpertina mediatio cceli vera, quod eodem pundo ,quo fol cadit fuborizonte* ftella percurrat cceli medium :tertium vero proprium hoc^ nomen fignat, ep/tyof^em ,id eft TCipertina pra:cedcas mediatio cceli non apparens ;quippe quia : 40 APOLO G IAE . quia fydus locum illum teneat ante folis occafum .Tribns .Yero alijs modis, cum fydus fit in media noftis angulo, ma* nifeftum eft nos non polfe eiusaffefliones videre. Nona vero ,atq; vltima fpccies vefpertini occafus nomine fignata, in tres tantum modos fecatur,quorum primus dPtolemao, WzsejJ* casmTxJlwif (pxitofisyii ,id eft occafus fuccedens vefpertinus apparens difius fuit, qui fit quando flella, vtin- 3, quit Ptolemaus ,Kfido scaitiirSxi , id eft incipiens occultari, cum fole in eodem angulo paulo poft eius occafum occumbit ;quo etiam modo intellignntur fixorum fyderum occultationes ,vt fupradiftum fuit .fecundus vero 3, iVncalx jvyxKTKyiuvir «AaSivil ,ideft vefpertinus occafus re- 3, rus, quando vna cum fole fub horizontem defeendit .tertius vero, lam/iK ftH (fniofitis , hoc eft occafus precedens vefpertinus non apparens, quia fydus,vt inquit, Ptolemaus, efxcAeio» saiTcAiivzsaifBSxi, id eft cum emergere incipit ,ante.folis occafum fub horizontem cadit .Itaque fiquis velit attente confiderare ,ex ijs qua: pofita funt, omnes afpeauiim modos anobis expofitos ,conijeiet fpecies cunSas ,quasrecenfuimus ,diuidi polfe in quadraginta oSo modos; quemadmodum primo diSum fuit. Rurfus ex Ptoleriiai fententia ,quatuor fpecies occafuu.m ,totidemq; exortuum fixarum ftellarum elfe videbit ;qua: omnes afole, cum angulos coeli tenet, nomen accipiunt .nam quemadmodum clarum eft ex ijs ,qux didia funt de prima , quarta, &feptimafpecie .fi fol vna cum fydere orientis angulum occupauerit matutinus exortus fiet ;ab ipfo Pto* 3> Jemao .SfaVvoJ «iasAiaTHt vocatus ;fi vero in angulo medij sj.cceli politus fuerit, ortus meridianus erit, graceabillo 3,diSus, KaHAl^THf . fi in occidentis angulo ve- 33 fpertinus exortas, grxcj vocatus, iJ4ivot «aaAiaViif. fi in op- 33 polito medij coeli angulo ,afpedlum hunc doflrina: gratia Ijiedisno&is exortum vocabimus, eadem diuifio locum ejiam habet in occafu ,Tt fatis manifeftum eft ex ijs, qua: fupra pofita funt 3de tertia, fexta ,&quarta fpccie. &animaiduettendunvqft, quo certior Imius materiae cognitio ha- 'beatuts quod, cum pofsitTnaquiq; Ipecies ortus «c occa- IIBERPRIMVS. 41 fus tribus modis ffpifsime fupra allatis confidqrari; hoc eft fecundum fuccedentem, verum &praecedentem^ alpefium ;. concludendum erit fecundum mentem Ptolemxi duodeciin modos ortus,totidemq; occafus reperiri; quorum quinq; tantumfinunt, Yt fteils videantur furgentes ,quinq; vero cadentes; oriens nanq; fydus confpicitur in tertio modo prini scfpeciei, in primo tertis, &in tribus q,uarts modis: quivero occidentem ftellam oftendunt, tertius erit prims fpeciei modus ,primufq; tertis ,tres vero quarts . Cum igitur hsc fit Ptolemsi opinio de ortu &occafu fyderum,manifeftum eft communem viam, &diuifionem, qua multi pafsim vtuntur in docendis his alped;ibus, multu abefle afententia ,viaq; tamprsclari viri, cnimuero partitio incofmicos, acronychos ,&hcliacos (in quarum vocum fignificationc non fatis etiam confentiunt inter fe autores ) longe ab eius mente difsidet, cum apedtus omnes enarrati, cumcofmici ,tum heliaci eius iudicio appellari pofsint; quoniam, vt ipfe inquit ,&>j?v &zsgit tqv VAiey, referuntur, animaduertendum etiam ex tot afpedibus fupra pofitis;enarratos autores (quantu ad exortus fpe<ftat,) tantum quatuor enumerare: hoc eft fecundum prims fpecicia Pcolemso i£uy K?iH9ivkv didum, quem alij vocant cofmicum exortum, alij vero, cofmicum matutinu, csteriheliacum, fiue matutinum verum. Item tertium modum eiufdem fpeciei ,quem Ptolemsus i£iev ^§ce(vttTO?\Mv appellat ,communiter vero grsci switoAhv ,ab aliquibus heliacus ortus didus ,ab alijs vero heliacusmatinus no apparens .fimiiiterfccudumodiimtertis fpeciei, quem Ptolemsus vocat ,*’AHdjvj4*' multi exortum vefpertinum verum appellant :nonnulli vero heliacum vefpertinum,alij acronychu ;tandem alij multi corrupta voce cronychum, id eft temporalem dixere .tertium quoq; modum eiufdem,quem Ptolemsus Ailr ,id eft ortum vefpertinum apparentem appellauit; alij vero,ortum heliacum vefpertinum ,fcuacronychum apparentem dixere, itidem de quatuor tantum modis occafuum mentioni fecere, hoc eft de fecundo &tertio pri- Fms 4* APOtOGIAE. »^ iKSAflK XKAh; KHXhHItl^ .HfeT^H? .^ •* Interdum enim occidentibus. »StelUs Pleiadibus c6calebat,vicifsim autc afcedetibuf >> Chriftaiio fimilis aformofo fcatebat iugo. •dicens Vergiliarum occafu aquas fubterraneas calefieri, carumq; exortu frigefeere, &quid aliud ortendere voluit nili illis temporibus hyemem ,«ftatemq; incipere ?Kefiodus vero fecundo Oper. &die.sftatis atq; hyemis aliunde principium non duxit ;quamobrem Aratus carminibus iam fupra primo libro capite feptimo allatis matutino ortu *fta- tem, vefpertino hyemem incipere Vergilias dixir. Autumnufq; apudHxfiodum non aliunde principium habet,nifi ab ortu matutino Arfturi, neq; in alio difirert-Hippocrates ab ipfo,nifi quia Hipp.vult ver incipere ab fquinodio Arietis, Hxfiodus vero ab orcuvefpertino apparente Ar&uri,quemadmodum optime his carminibus exprefsit . E5t* kv kflJ-TflC rfAiOio A’^XT6i^05 yS^0A<2V&V if0dv ^''OOV , ,ivtT^WiTtU t(K$^Kvi<pMf » Tiv /ifT PhvJUoy): £j* «(olor Kvig&aoif ,lotfo; vlov ..i. ,, Quumfcxagintapoftverfionesfolis „Hybernos perfecerit lupiter dies ,tunc fane ftella ,, Ardurus,relinquens immenfum fludum Occeani, ,, Primus totus apparens exoritur vefpertinus, ,, Poft hunc mane lugens Pandionis prorumpit hirundo ,, Ad lucem hominibus, vere nuper ccepto. Idcirco Theophraftus,nifallor,Yerbis fuprapofitis dixit,vbi de Arduro loquitur, vtrunq; eius ortum obferuari.innuens *matutinum incipere autumnum, vefpettinum ver ipfum. Cht vete~ LIBER SECVNE> VS. 4, Cur yeteres ortu ^occafu fyderum in anni diuifione v/ifurit ,pr^t» fertim f{ippocr&t€S .principia annuarum partium Theophrafii atate congruentia conflituuntur .locai^; plurima Hlppocra^ tis de dierum numero inter has partes interieSo enarramur >ac yeritasfententia ipftus demonfiratur, Cap. II. CVr vero erudita illa antiquitas exortu &occafu fyderum anni diuiiionem acceperit, caufa forfitan eft,quia exiftimauit odauam fpheram immobilem elTe ,vel quia,vt autor eft Proclus in commentarijs in Hxfiodum, antiqui au^ores folebant defi gnare tempora, haec quidem apta,alia vero minime,ex ftellis,herbis piatis, animalibus, ad mortalium opera exercenda ;ita enim Haehodus ab illo animali ,quod Greci vocant epi§ioK0v tempus colendis vitibus contrarium oftendit ;idemqjdocuic hyemem inftare cum Grues apparet ;germinatione fici indicauit verni temporis nauigationem ;tritifsimaqj eft tum apud Poetas, tum apud Philofophos ,lentifci proprietas, quam, tradunt, ter in anno frutificare tripliciq; frudu indicare tria arandi tempora :ex quo &Cicero iib. primo de Diuinatione verfibus ex Arato addudis . lam vero femper viridis ,lemperq; grauata Lcntifcus, triplici folita grandefccre fcetu Ter fruges fundens tria tempora monftrat arandi tandem exortu ,atq; occafu Vergiliarum meifem arationemq;, cum vefpertino Arduri exortu tempus putandarum vitium ,cum eiufdem matutino exortu tempus vindemix faciend§ grxei Poet§ docebant ,prxfertim Hxfiodus ,qui ijfdem’ftellis vfuseitadlignificanda anni tempora ,quibus haec facienda erant, idcirco Aratus in Phfnom. in principio ita cecinit . (fCtts mecoTOf .ojj({ fiO(?ns« ffvuc^iionv yi<p§’ cpCetvTUi. ideil, prouidir vero ad annum Stellas ,quxpocifsimum faciendaindicarent GHorni- jo APOLOGI AE. Hominibus temporum ,quo ftata eunda nafccrentof n-, Hincq; ratio apparet, quamobremhzc tantum fydera,inter multa alia, clariorafint, atq; vfu magis recepta apud autores .Hippocratem autem, eundem modum prascipue (ni- Ii hallucinor) fecutum efle credo ;quia viderit medicinas commodo efle hanc diuifionem ,qua quidem anni tempora deferibuntur, &prscipue hybernum, ac aslliuum in minores partes diftribuutur: quoddodequide Galenus expref- 5> fiteom. primo in primuEpidem, cum dixit, magni igitur si temperamenti differendi ,quas etiam generales appellare »iuuat ,annum in quatuor tempeftates feiungunt, fiueeas »inter fe genere ,flue fpecie differre dicas, at li harum lingu- 3> las in magis ,&minus partiaris ,seftatem quidem in duas , hyemem vero in partes tre.s feiunges .Quo loco manifeilii ell Galenum voluiffe ,temporum diuifionem in minores partes, accipi debere ,atempore in quo magis minufue in ipfis temperamenta ,&qualitatum ipfarum intenfiones, & remifsiones dominari perfpiciuntur ,&quidem optime nam cum annus vniuerfus nil aliud vere fit,quam illas, atq; hyems ;(vernanq; &autumnus particula potius illatis , ac hyemis quam anni partes cenfendz funt )confiderans Hippocrates ,multo anteaquam fol primum Cancri pundu ingrederetur illatis temperamentum vigere ,ac priufqua attingeret primum Capricornipundam, hybernam temperationem effe, idcircoq; illas mutationes accidere ,quarum obferuationem tantopere commendabat ;cii cerneret Vergilias aptifsimas efle ,Canem quoq; &Ardurum, ad fignificanda tempora harum mutationum ,his vfus ell, multam afferens fui arti vtilitatem. priterquam quod funt,qui credant eum aliquam vim inelTe his ftellis exiftimalTe ;qui res maximo cum detrimento ,cum artis ,tum illorum ,qui ea indigent, hac tempellate pritermiffaeft :hoc perfpicuum fit , fi ad Vergilias fpe(5labimus,quarum ortus, &occafus eiusfeculo ante duo folllitiaerat 40. dierum fpatio . hicforfitanin caufa fuit inter alias, quamobrem Theophrailus in diuifione anni libello de aquarum lignis, priter iquinodiorum, &folllitiorum puncta, vt nos annotatione ,*4.fuper LIBER SECVNDVS. 5* «4. fisperopufculum illud abunde diximus, Vergilias tantum vfurpauerit. Verum Tt adHippocratis verba redeam 3.de Di^ta ,quibus ,vt diftum cft alteram anni diuiiionein difcimus, diuerfam ab ea ,de qua egimus :fatis clarum eft , ex loco illo,poft diuifioncm generarim in quatuor anni tem porafaSam, paulo infra hyemem diuidi in quatuor partes, &fecundum vniufcuiufq; rationem diftribui ciborum mutationem ,ac laborum ,ad feruandam popularibus illis 9> valetudinem, Hippocratifq; verba talia funt .Oportet igi- !, turbis de caulis, per id tempus ita viflitare, ab occafu Ver- 1, giliarum vfqjadverfiones dies funt quadraginta quatuor , >, Circa verfiones oportet fummopere fanitati operam dare.Se »qutc difta funt obferuare ,atq; averfione, totide diebus eas, dem vi Sus ratio eft feruanda; vbi autem tempus Fauonium ,, adducet ac mollius eualerit, oportet poftea vfq; dum dies s, quindecim conficiantur, eodem viSu vti ;quibus prste- ,i ritis ,iam ArSuri emerlus ,&Hirundinis aduentus erit . s. Tempus autem ,quod fequitur ,quod duobus &trigint* a, diebus conftat ,viSum variare opportet .Viftui igitur , s, qui tempeftate conueniat vtendum eft, niolliorefq; cibi Sc 1! potus adhibendi ,fenfimq; ac leniter fe alaboribus adfflo- a, uendovfq; ad ver: quo loci videmus primam partem hyemis totumillud tenipus-accipcre, quodeft inter Vergiliaris occafuiiijvfq; ad folftitium ;quod metitur fpatium 44. dieruHi,quemadmodum in graeco contextu habemus,noa ficut Caluusinfua verfione perperam ponit 40. alteram verd a folftitio adFauonium flatum, totidem dierum fpatio .tertiam ab hoc ad Arfturum ,atq; Hirundinum vifu ;quod erat fpatium quindecim dierum .quartam verd ac poftremam vfq; ad Arietis sequinoSium 32. dierum, verautera nequaquam diuifum, vt infra patebit ,vfq; ad Vergiliarum ortum ab arquinoSio verno extitiffe .sftatem verd duas in partes feiunSam, aVergilijs ad folftitium primair’,a folftitio ad ArSurumvfq; ac squinoSium Librse, alteram :inter qu^punSa 93. dies numeratHippocrates ;atq; notandum eft, ilia 'vti equinoSio non fecus atq; in ipfo exortu ArSu-. t, tieflet, fic enim dicit. Totumq; hoc fequens tempus trium, Ga&no- J* APOLOGIAE . » & nonaginta dierum mollibus, frididis albis, vfq; ad ArSu- »ri exortum ,&aequinoctium viflato .Autumnum tandem 'diuiiionis identidem expertem claudi ab co intra terminu squinofiij ac Vergiliarum occafum dierum nempe 48. vt •> videre eft illis verbis .Caeteroqui omni xdiuo vidtui demi- »> toadditoq; noii vfq; adfummu, vti prope ad hybernu victu >> deducaris, duo de quinquaginta dies ab zquinoftio, vfq; »> ad Vergiliarum occafum .Hzfunt anni partitiones, quos Hippocrates fuis librjs recenfet, qu* cum fatis pro przfenti inftituti ratione ame explicats fint, nihil eft quod commemorem breuitaticonfulens,quae aVarrone poftea, Collumella, Plinio,alijs ve recentioribus allata funt ;nec etiam caufam perquiri ,cur Hippocrates in prima diuifione «flatem plores in partes fecauerit ,in hac vero hyemem ,in illa quidem potifsimum de Syrio mentionem faciat ,diuidatqj autumnum,vtens exortu Arfturi ,atq; «quinoftio, ac fi effent differentes, in hac verdeontrariu omnino agere videatur ;in prima annum in nouem partes feiungat,in hac fecet illum in odio .h«c enim omnia ,&reliqua ad hanc materia pertinentia fufifsime anobis in libris de Hippocratica anni partitione pertrafiata funt ;fat erit imprefentia ea attigit fe ,qu« maxime neceffaria erant, modo demonftrare conabor,quod maximi eft momenti,ad hanc quzftionem tollendam ,quo tempore quibufue menfibus h« anni partes inciperent ;quod vt facilius anobis percipiatur ,animo cogitandum eft (ne incidamus in menfium graecornm confufionem) lulianum annu vfu fuiffe etiam illis temporibus,quippe qui aptifsimus fit ad enumerandos fyderum motus, fuppofito hoc, inueniemus Vergiliarum occafum matutinum , vt ab hoc initium fumam,ve!uti confpicuum eft in noftra tabula, etateillacontigiffe, cum fol ingrediebatur grad. 15. 4<5.Scorpionis, quod verifiraile eft accidere potuiffe decimamcirciter ,aut vndecimam Nouembris .(fufficit mihi nunc confuse quidem hanc rem deferibere, ac vt aiunt pinguiori Minerua, cu nihil referat adpropofita queftionem, iidieivnius ,aut duorum intcruallo ,vel etiam paulo pluriu aicopo aberramus ,}pari modo videbimus etiam Brumx LIBER SECVNDVS. n fna;roIftitiufienroIitumad22. 23. aut 23. 8c2^* Deccmb. Verum ab occafu Vergiliarum ad hoc foiftitium 44. dies, vt iam vidimus, numerabat Hippocrates :qua de re, cum totidem interfint adie Nouemb. X. ad 23. Decemb. dicendum critabfq; vlla dubitatione ,viam, quam nos fecuti fumus , ad inuenienda exortuum,ac occafuum ftellarumpun<5t3,atq; tempora locaue folis, haud quaquam diferre ab ea, quam Hippocrates tenuit ,atq; ceteri illius tempeftatis autores . ad haec, cum idem velit aBrumjc folftitio ad Fauonium intercedere 44. dies, perfpicuumeft huncflatumjtuncfpirareincepifle dic quarta, aut quinta fere Februarij ,quo tempore, fol medium Acquarij percurrebat, huius rei gratia Columella ,Pliniufq; huius menfis diem fextam primis huius flatus auris ,ac Ptolemjeus fecundam in libello de Inerrantium fyderum fignificationibus impertiti funt. Poft Fauonium Ardurus fequitur, qui fuo vefpertino exortu, vt iam didu eft, incipit quartam, ac poftremam hyemis partem ,cuius tempus ita venandum arbitror, peripicuum eft exortum, atq; occafum matutinum apparentem lyderum fequi verum matutinum ,econtra vero veipertinum apparentem ortum &occafum, vefpertinum verum pra:cedcrc; cum igitur tunc Ardurus emergeret ex Athenarum horizonte cum partibus 13.7. Virginis, vt patet in noftra tabula ,exortus vefpertinus verus illius neceffario contingebat* quando fol in pundo oppofiro erat ,hoc eft in partibus 15. 7. Pifeium; apparenfqjjcum fol per tot partes verfus procedentia aberat a loco illo, quot, ni fallor, interuallu matutine apparitionis conficiebant ,quod ,non fecus ac exortum matutinum apparetem inquirentes necefle eft addere puda Ecliptico ,quo cum oriebatur Ardurus, ita cum quorimus velpertinum apparentem, fubtrahendum eft apundo oppofito :quocirca cum illud fit ,vt in tabula apparet ,partium i 2 .25.dicendum erit, quando fol grad. o. 41. Pifeium ingrediebatur, tale afpedu fadu fuifle, quod erat circa XX. auc XXI. diem Februarij ,aquo quidem afpedu ad FauoniJ flatum ,quindecim pene dies intercalabant ,quos enumerat Hippocrates ;quod cuidentifsimum eft fignumdiuinumfe^ nem ?4 APOLOGIAE. nem hac methodo in veiiado fyderis huius ortu vefpertino apparente vfum fuifie .Identidem Arietis aquintdiu veris principiu erat ad dies 22. &23. aut 23. 24. Martij:quapropter fatis euidens eft ab ArSuro ad hoc aquinodiu, hoc eft adie ao.Februarij ad 23. Martij 32.dies vt Hippocrates voluit, intercalaife. eadem etiam methodo ac ratione tempus eroerfionis Vergiliarum hauriemus,eiindeq; allatis initiu, atq; aliarum partiu: nam&ipfacumfimiliafpeau exoriebantur, quando fol grad. 25. 24. Tauri tenebat; obtingebat enim id. 17. 18. diem Maij circiter, folllitiumq; aftiun 23ac 26. lunij. matutinus vero Arfturi exortus ptincipiii autumni 21. aut 22. Septembris die ,quando fol grad. 25. 33. Virginis percurrebat .Libra: porto aquinoiftium 23. ac 26. eiuftiem menfis :qua: omnia fi vera funt ,nefeio quana ratione Galenus fuflinere pofsit Arflurum fuofeculo mane exoriri folitufuifle per dies duodecim ante autumni a:quinofliurn,'dummodo ipfe teneat,quod proFatffsimi autores omnes tenuerunt,principio Libre ^quinoftium ipfum fieri, non autem oflauaeius parte ,quemadmodum Chaldei opinatifunt. abhocaequinoftio adVergiliaru occafum ,dies 48. numerabat Hippocrates ,totq; fere intercedunt fecundum noftram fupputationem ;cum a23. Septembris die ad IO. Nouemb. 46. interfint. lam vero anni tempora, tempotumq; ipforu initia venati fumns,quemadmodu antiquis fea culis contingebant,diftumq; eft ver die 22. 23. Martij cum Arietis sequinoflio incipere, allate "vero die 17. &iS. Maij' cum matutino Vergiliarum exortu ,rurfus autumnum die 21. ac 22.Septemb. eodem Ardluri alpefl-ujhyemem tandem die lo.ac 11. Nouemb.cura Vregiliarum occafu initium facere .Reliquum eft videre, qusnam anni pars illa fit,quam ’Theophraftusoporam appellat ;idq; fequenti capite explicabitur . tIBERSECVNDVS. 55 Qui nam pars anni rit opora ex Galeno, &Olympiodoro docetur, carmina quidam Homeri de oporino ajiro explicantur .Uriflotelis locus ex fecundo Meteoron declaratur .Budeus reijdtur, Cap. III. OPoratn ,de quaThcophraftuSTerbafacit,eamfuif^ fe anni partem ,qua: pars vocatur sftatis fecun-’ da,incipiens aCanicul^ exortu ad Arfturum vfq;, Galeni autoritas comprobat .ita enim fcriptum reliquit non folum in Coramentarijs p. Epidem. fed clarius atq; perfpicacius etiam in Aphorifmos 3. libro Aphotifmo >1 decimoquarto, quo loco fic inquit. Vergiliarumortus «fta- 1, tiseft initium, poft quos Canicuis ortus oporani appellata )> inchoat,quam ipramefle volunt alteram aftatis partem,poft >> eamArfturus fuo ortu autumno dat initium .id ipfumaf- >, firmat Olympiodorus in primum Meteor. fic dicens, idfo- „lumfcire noftra magnopere intereft, longe aliam rationem j, efle sftatis ,&opor$. Aeftas nanq; diftribuitur in partes j, duas ,in aftatem videlicet ,cum fol in Cancro eft, atq; in j, oporam ,cumfol videlicet in Leone eft, quo tempore fydus j, Syrium apparet ,quod poeta ab opora oporinum appella- ,, uit ,eflfe autem illud tempus anni ,oporam ,declarat dein- ,, ceps fubfequens aliud tempus phtinoporum appellatu,tan- ,, quam quod ab interitu fuperioris temporis oboriatur .ex quibusverbis colligimus antiquifsimam fuifle ,&vfq; ab Homeri duftam temporibus confuetudinem hanc,incipiendi huiufmodi anni partem ,quam vocamus oporam,aSyrij exortu ;locum vero citatum ab Olympiodoro ,quinto Iliados effe exiftimo ,vbi Homerus concinne quidem fingit fimilem Canicula: fplendori lucem illam ,qua: Palladis beneficio ornabat, tegebatq; Diomedis corpus;ha:c funt illius ’ carmina . n«xlfvile rt i(pi\ diresidiot dxiitKror mig , A’sdg’ dceagircf' ivxTaiytuor ,i'c re ftihr;* Texunglr nSKit^xhwi MAovulros dxtxrcio . nLucebat ei ex galeaq; ScexTcutoindefefiuS ignis, >Stelis Opotins fimilis ,qus maxime 5«AP0LOGIAE . Splendide lucet lota in Oceano . nifi fortalTe Olympiodorus intellexit illum alium locum vigefimi fecundi libri, vbi Homerus non folum fplendorem Achillis armati defcribit ciufdem ftellac llmilem, veru etia , quod maximum eft ad illuftrandam veritatem ,oftendit, cu fydus hoc exoriretur, Opor* dedifle principiu; quae carmina hic apponam, tanquamleftu dignirsima;& quz odcndut Caniculse ortum omni tempore apud omnes populos infauftum infelicemq; habitum fuiffe ,vt qui multos morbos hominibus affert :quamobrem, ni fallor, ab eodem Poeta lib. ii.fydushoc «lAiJf hoc eft mortale, ac infelix appellatum fuit .Sic igitur illo in loco cecinit Homerus , &AxiAttf Aki4h?k yttieiT . tSffSrjt ic/lst J$toAA<olirl, sstAicio , f’4T’ 0aot’f»5 (Wiv, «flJxAoi tAt' «^«'.vovTai ,aeAAiiiri itiT’xs^xai rvrr^c > cvre xiv' ir’fi'siw5 ftilxAHffiv xxAuswi . Tvxiin^lrxTK filt i/fsi ,x«x3» As TtxSf^xTllWTXi , Patj rt<p'(ii ssoAAit tsvfeTor «/lEiA^iiri ftfoTWH'. id eft. Sic Achilles caeleriter pedes ,&genua raouebat , Hunc vero fenex Priamus vidit oculis , Vndiq; fulgentem vt ftellam irruentem per campum Qus opora oritur ,lucidi autem eius radij Apparent mulca inter aftra nodis medio , Qujque Canem Orionis cognomine vocant , Splendidifsima quidem hic eft ,malum vero fignum Et affert multam febrem miferis mortalibus. Vbi notandnm,cum Homerus dixerit oStv’ rfsv?*, paulo poft ,, etiam f’o!r’caiifWtiV(»,ideftvt ftella,qui afcenJit in opo- •, ra, vel vt alibi dixit eaaifm, quia cu matutino oritur opori dat initiu ,illis quidem verbis paulo infra ratret «>oAj<ir fortalTe non vefpertinum tempus,aut mediam nodem lignificarevoluifle ,quemadmodum multi opinati funt, verum vitimam illius partem ,illamq;, qui dubia lux vocatur, ac matutinum crcpufculum ,quodfolipriit, cumadnosacceditperi8.grad.fubhoruoate adhuc exiftens; innuens limea tlBER SECVNDVS. 57 fi mea me opinio falfumnon habet ,Syrij exortus matutini tempus,vt principium opors ;nam videmus Aratum quoq; * yfumfuilleillo in loco . vmktSs ideft. Tum quoq; caput Cynofurce in extremo nodis 9> Excelfe vaide fertur . Vocem «x^idivvxTOf pro extrema nodis parte, vt Theon in Comentarijs innuit, non autem pro prima: quamuis comuniter in prima eius fignificatione accipiatur, quemadmodumvox «tivxof oftenditj quajvfurpatur ad fignificanda vefpcrtinum exortum .De opora: etiam tempore loquitur Arift. primo Meteoron paucis verfibus femel &iteru.vbi de grandinis generatione Termone habet ,diftingucns illud ab ffiftiuo, quamuisfecus fenTeritBudeus quodmanifefte apparet fecundo loco ,quem c6libentius hic apponam ,quo oftendet oporam ex mente prseceptoris declinare ad autumni naturam ,ac temperamentum ;idcircdq; hoc nomine quandoq; vocitari ,quod ,vt videbimus ,multum attinet ad propofitam difputatione .inquit igitur Ariitoteles. „Rari us autem fit seftate ,quam vere, &autumno quanquam ,, magis quam hyeme, aer enim sftate eft ficcior, qui vere ad- ,, huc eft humidus ,autumno vero iam humefcit ;quin etiam ,, interdum opora grandines ,vt didum eft fiunt ob eandem ,, caufam tquibus in verbis videre eft ,illum non Tolum diuidere oporam areliquis anni temporibus ,verum etiam ab sftace ,cum velit in ipfa quemadmodum in autumno aerem humedari incipere .idipTumfic Theophraftus oftendit li- ,, bello de Signis tempertatum, cuius hsc funtv^rba. fi ver ,, &aftas frigida fuerit, opora &autumnus aftuofus erit AX ,, ventis fiiens. vbi perfpicuum eft ,ipfum coniunxifte opo-^ ram cum autumno oppofuilfeq; aeftati ,ac veri ;itidem ,Sc alibi, fed ea omittimus breuitatis ftudio ,nuncadHippocratem veniamus . HSupcr:0‘ 54 APOt0GIAE, ma erat,cum qua Orion occidebat, qu* vt Hipparco placet, ciufdem Pes finifter erat ;qujc magis borealis erat ,inter eas, qusc maiorem habebant longitudinem ,poltremo cu illo occidebat; hx vt H'pparco videtur,erant dux Collorobi. q-uod totum probatur autoritatt Ptolemxi, qui YII I. Iib* magnx conftruftionis feriptum reliquit {id ipfumq; etiam probat Theon,fi rc<3ememini fuis in commentarijs)ftclias, qux magis auftralesfunt.prioresoccidere tardiorefq; exoriri ,quam boreales :ficuti econtra ,qux magis funt borcalcs prius apparerejferiufq; occultari aullralioribus;adeo quod fi Orion oriri incipiebat vna cum prima ftcllaClypci, hfcq; apparebat in Athenarum horizonte Theophrafti icculo cum grad. 26. 56. Tauri ,vt in noftra tabula notauimus , dicendum eft ,quando fol illic erat Orionem exortum veru ac cofmicum incepiife ;quod accidebat circiter 20. 21. 22, diem Maij. fimiliter ,fi totum aftrum cum dextro genu ciufdem apparere defmebar, hocq; fuprahorizontem emergebat cum grad. I. 48. Cancri, erit affirmandum ,quando locum illum attingebat ,quod erat pene foUHtij dic,cofmice totum Orionem exoriri confueuiffe. id ipfum ,&de occafu afferendum erit; nam cum eclipticx pundus ,quo cum tunc Pes finifter occidebat eflet 3. 15. Tauri, exiftente fole inoppofito iocormergi Orion incipiebat ad 28. 29. die ©dob. pariq; modo cum pundus ,quo cum fequens Collorobi occultabatur grad. 27. 28. Tauri, effet; quando fol in oppolico pundo erat fcilicet ad diem 22. 23. Noucmb. O- rio totus Cofmice cadebat, ex his omnibus colligimus veru exortum integrx imaginis Orionis contigilTe ,quando fol partes Geminorum extremas occupabat ,priniafq; Cancri ; quod veru efle teftatur Hipparchi autoricas; qui ad hxc ipfa reipiciens ,in fuis commentarijs,Iaudibufq; extollens Ara- „tum,ita inquit, vt ego interpretor. De Orione autem cuin ,, phenomenis confentit Aratus exiftimans ipfum totum cum ,, Geminis exoriri ,quo loco notandum eft ,hac voce,Gemi- ,, nis ,totum Aratum fignum inteliexifTe .Habemus etiam verum occafum Orionis tunc fieri confueuiffe, cum fol vltimas Scorpionis partes teneret; quodeum veritate confenitire LIBe::r E'^cnrN"mv s. tireHlpparcus ,eodem libro ofteditj:e|lre'hca^Hettl'^Aitum hac in parte, atq; AftalaniRhoicfitrm eiiis interpretem ,ac fi, minime intellexerint quibuscum Zodia‘dr‘parEibuy f>tum aftrum ea tempeftate occideret. Hipparchi vccbalatitie ted^ jjditahsBC furvt libro primo .Quod autein-totas Orion,cuot» ,, Scorpius oriri incipit ,non occumbebat, vcAratus.ait^atq;- „Attalus, ei c6rentiensdemonilrareconaturjfed:pQciu;S;£Uiiii ,, Sagittari} principium fefe attollit,- ex.his manifeftoinjiet;’ „etenim in GrxcijB locis Vvbi maximus dies quaru»rdcci?a „efthorarum, incipit quidem Orion cum finiftro Pede oc-; ,, cidere, reptinaaTaUri parte occumbente ;dcfiait occafum ,, petere cum Humero dextro vigefimaquarta eiufdem' figni „parte occidente .quod fi Collotobum habet in dextera ma- ,, nu ,eundem cum poftremaTauri parte in.occaCum labi ac- „cipere oportet. Perfpicuum igitur eft -Orionem totum ;(i 3,cum Tauro occidit, non pofle, cum Scorpius oriri incipit, ,, occidere ,fed potius, cum Sagittari} principium fupra ho-j rizontem afeeadit .quibus vetbis videmus Hipparcu tempore Arati voluifie totum Orionem occidere cumftellis Collorobi ,has vero cum extrema Tauri parte ,.veluti nos annotauimus ; q uamui-s, vc verum fatear ,nefeio. quomodo hac in reHipparcuyrc^eh^dete polslr Aratum ,~^urti apemisime dixerit ,totum Orionem occumbere ,cum Sagittarius oriri incipit carminibus illis. .-.i* . Tum etiam magni canis omnes micande Occidunr ,et omnes partes defcsndiintOrionis. nam paulo fupra dixerat xxt to^oth id eft &Sagittario exoriente .Verum HipparcumjQrjafle fefellir \n~ cus ille, quem ipfe reprehendit,ob hsec carmina . lAi toixejVh? X«i tKtUoM «(-«TtAAfisi' €iH zsi4txTiif\tzsi‘ iijKTc^ . id elL Indicium autem tibi illius temporis, &menfis illius Scorpiusexoriens efto ,extremafub node . €um enim perlpexifiet, Aratum paulo infra dixifie. i^h£$i i 1 €S APOLO G IAE« AigSit &c, .i. occidit ante matutinum Cumulatus Orion . Credidit Aratum voluifle totum Orionis ortum tunc fieri • quando Scorpio cu fole nafci incipiebat ,neq; fatis pcrfpe» xit Aratum loqui de ortu apparente Scorpionis,qui fit, cum fol Sagitta*'ium ingreditur ,ficuti optime ibi animacluertic Theon-, mirumq; eftHipparcum non depreK^ndilfe, Aratum pofuifle tempore ortus totius Orfbnis lolemin Sagittario eodem loco fupra.cum ita cecinit . Kof/ lAdiif izsi >t 9x\x7aii zfaAX* » Tt^«> StAiOS K*» ^\th§x roi^v , At vero in priori menfe mari multa paffus Arcum quando fol incendat, &rectorem arcus Sub vefperam naue reducito fidens non amplius nocic. Hinc manifeftuni etiam eft teftimonio Arati, Orionis occafu eatepeftate vehemetes ac incertos fiatus illos exoriri confueuifie, quemadmodu Theophraftus teftatuseft ;cummoncat hicpcriculofifsinia elfe nauigatione ob magnas maris tempeftates, cuius rei ratio aTheone afFertur,quia tunc teporis,vt ipfc inquit,infurgerent zsvixjfiXTX .quamuis Aratus hunceuetum tribuere videatur non folum Orionis, erum etiam Aquil^ exortui; addens Theon in commetarijs obhanc causa, nauigantesfrigus,quodtucerat, «iT*v,appellalTe «wi TofatroU, ab Aquila denominatione fada;quod quidem fyduSjVt notat Theo, tunc mane oriebatur, quando fol medium Sagittarij occupabat,quo tempore, licuti videbimus ,totus Orion apparebat . Tempora apparentis ortus, &occafus Orionis totius Atate TheophrajH coJijVituuntttr ivenljiini^; fuijfe eodem Theopinraflo Orionem irntlo oporA apparere, demonjiratur. C<jp. ^1, POfiquam tempora exortus, atq; occafus veri deferipilmus Orionis, reliquum eli,vt venemur apparentis ccmpora,qu$ vt teneamus, notandum eft, quamquam tIBER SECVNDVS. ^ <|aam in imagine aliqua pofsit interdum eucnirc ,vt primu illius ftella,quaf cum fole exoritur ,non tamen idcirco prioft fic, qua: ance folem matutino emerfu apparet, quod idem ito, de occafu c6tingir,eafdem nihilominus ftellasjquibusfupra in venando ortu &occafu vero vfi fumus, apparerem quoq; in Orione decernere .enimuero li horizontum Zodiaciq; obliquitatis conlideratione habita,ftella illam vniufcuiufq; imaginis in or-tu apparente, anteire dicendum eft,qu| intei? boreales magis, minorifq; logitudinis ,maius luine habe» bit, minoremq; vilionis arcu requiret; vltima vero illa elTe» qua: magis exiftens auftralis,maiorifq; longitudinis,minus lume habebit ,maiufq; apparitionis intcruallu defiderabit: fimiiiter in occafu,que maius lumen habens inter magis auftrales minorifue Iongitudinis,minorem vifionis arcum re^ quiret ,primam occidere jquse vero inter magis boreales • maiorifq; logitudinis, minus lumen habens, minoremeunde arcu expoilulabit, vitimo ac poftremo loco occafum petere; necelfariu erit fateri Theophrafti feculo duas ftellas » qux in Achena-u horizote totum ortum apparete Orionis terminabant ,id eft. qux primo confpiciebatur ,&qux poftremo,ob caufasexpofitas prima fuilfe Clypei, &dextrum Genu Orionis, qua: vero tofum apparentem occafumdefimebant, finiUrum Pedem duafa; Collorobi fuifle .natn quamuis credi polTet liniftrum Humerum Orionis primum exoriri ,vtpote fydus-, quod habens eandem longitudinem atq; primamCIypei ,cum maius fit,breuius requirar apparitionis interuallum; tamen quia prima Clypei tunc, temporis 6b fuam declinationem borealior erat, &propter fua latitudinem ,qux nunquam mutatur ,eft minus auftralis-, fecus accidebat: quemadmodum fupputando quifq; facile inuenire poceft. quf res vera efthuius artis iragiftra,iuciua locum habet ligillatim illud Anaxagorx didum relatum d preceptore 4. de part. animal, manum elTe fcienti? caufam: cum prima Clypei habens 8. grad. latitudinis auftralis ,declinaret, vti noftris in tabulis videre eft ,tunc Aquilonem verfus grad. 9. 12. Humerus vero fnifter prxter fuam au-' ftralem latitudine grad. 17. 30. fere exiftens in xquinodia- I2lis €9 A1» OLOGIAE. Jh plana haberet eandem partem verfus ,tantum qtiatnor. fninuca declinationis* quamobrem cum multo antea prima 'Clypc; oriretur vnacurnfole, prius etia efuis radijs emergebat,quam Humerus finifter appareret; quod fatis perfpi-. cuc patet eyZodiac-i punifiisj quibus cuinamba hae ftelia: fbpra Athenarum hcrizonccm confcendebantjatq; ex interuallis apparitionis carum, cum enim oriretur prima Clypei tunc cum partibus 2(f. 5^. Tauri, vt iam didtum eft ,interualiumq; apparitionis eius matutinae ciTet grad. 26. perfpicitur, tone apparere inccp-irffe, quandofcl erat in grad.. a2.. ^6. Geni, cum aUoqui gradus £cliptip2B cum quo fmifter Humerus Orionis oriebatur,caifleti^s.y. 5.8. Gem. ifiter- Tialluenq; apparitionis eius ao, j^.iiranifeftameft, iilumejBCrgerenon'potniiIe.,amequamroi-vehsreturiH grad. 28. 31. eiufdem figni;: vnde confpiciebatur aliquibus diebus poft apparentem exortu primae Clypei. adeo quod, fi repetamus ea, quf iani dicta funt, duae fteUa?, quae illa aetate definiebantortom apparente tofumOrionis ,erantjvtdanv diximus,prima Clypei,&dextrum Genujquiaearumprima tanquam magis boreaiis ,&minorisk)ngitudinis,cummiT noremhaberet arcum vifionis,antea apparebat; altera tanquam magis auftralis, maiorifq; longitudinis,maiorem habens arcurnprardiftumjpoftremb exoriebatur.£adem &de ©ccafu dicenda erunt ,quia duae ftells ,qua eum terminabant ,erant ,vt claram eft rationibus fupra pofitis., Pes ficifter ,&fequsns Collotobi ,propterea quod prior ,quia, plus ad Auftrum refpiciebat, ac minoris erat logitudinisy minorem vifionis arcam requires ,prius occidebat ;altera vero, 'quia plus fpectabat ad borea, maiorifq; longitudinis eraty maiorem eundem arcum expoftulans, erat poftrema. qTiare cum prima Clypei fupra Athenarum horizontem eo fccuk) vtiamdidum eft ,appareret quando Tol ingrediebarurgrad. 22. 56. Gem.-dextra veroGenu, cuelTetfol in grad; 19. 'jS-. Cancri exoriretur, aftirmadum erit 'Orione ttihcv/confpici-incepifib ad dieru! 17.^ 18.’ Iuiu> ,totum;q; :apparcredelijOe circiter 17. luHj .dpari modo Fes-firii- ‘fter cu ocddetevfolegr. 15. 53. Scorpionis percurrere fcquens LIBER SECVNDVS. quens vero Collorobi, cum idem fol ingrederetur grad/ 15, 48. Sagittarij ;fatis perfpicuum eft Thcophrafti fecldaO- , nonem occidere cepifie circiter 10. ii.- diem Nouemb. to-' tnmq; fe abdere defijfle 8. p. Dccemb. quod cum verum fity • manifcfte apparet jcum Theopbraitas dixit, Orione exoriri principio opor^ ,haud quaquam accepifle.principiu veri ortus illius, qui erat cu prima Clypei er. 22.die Maij; quia ab iilo exortu ad opora: principium, quod erat,vci iam vidimuscumortu Canicula addiem 37. ac28, luHj. amplius quam duo menfes intercedebant; neq; accepifle principium apparentis exortus, qui erat cum eadem circiter 17. iSvdiS Ianij,qaia ab hoc ad Caniculam vfq; 4o,& plures dies erat^ neq; etiam de fine veri ortus ,qui erat eum dextro Gen-u eiufde in folfticio, quonia ab hoc ad principia opors integer menfis intererat, quare necefiario concludendum erit eum, tempus illud fum^ife ,quo totum Orionis aftruirt apparenti exortu oriebatur, qaod>vt iam diximus, erat ad. 16,17. lulij diem ;quando fol grad ip. 38. Cancri tenebat* cum de hoc folo exortu, qui non amplius,quam dierum vndecim-interuallo Canem prxibat, verba Theophrafti verificentur, ipfum principio oporar fieri.j quafi eorum fit fentetia. Orionem, cum totus appareret in fine primsc partis ftatis, pauci fsiaiifq; diebus ate Syriu,oriri principio opore; cum finis temporis vnius, principium fit alterius fequentis, praecipue quantumattinet ad mutationem, quse in cotrariam qualitatem efficitur temporisiain iam aduentancis, quas aliquibus diebus anteaquamfequens tepus reapse incipiat, ^ dominari poteft vt fupra demoftratu fuit autoritate Ari*- ftoteiis, Theophrafti, Aetijq; inter medicos. aAduerfus explicata enarrationi aderatur dubitationes duf drJolu^^tl^r^ , plura de mutationibus Canicula emerfu faBis ex Theophrafto,& Tlinio, Defenditur Theophrafius de autumni temperamento, enarratur mens Hippocratis de opora tumiditate . concluditur de tempore ortus Ofioms vera Theopbrafiumfcripf^e. Cap. P^Ih VErum qufrere aliquis poiTet, cur potius Theophra-, ftus tempus opora; exprimere voluit quam finem ** ftatis» 70 APOLOGIAE . ftatis ,cum etiam dicere potuiflet Orionem in fine arftatis 'apparuiiTe, aut exprefsiusfubfinemprimsc «faJspaitis, huicobiedioni refponderi potcft,id eoconfilio teciiie,quia pertra<Sansipfe de ortu Orionis ,quatenDS accidebat in teporum mutatione, quae originem habebat aSyrij exortu, aut Taltem hoc afpeftu notabatur ,idcirco ,vt mea eil opinio, potius aduenientistemporisprincipium ,quamdefinenris finem exprimere voluit: propterea illis in verbis,vbi affirmat Orionem nafei ,id eitin opore initio, vox ivfxN non minus principium mutationis, quam temporis figiiificabit ‘ac (i dixifiet tunc Orionem nafei ,cum relidtus erit locus opor« temperamento ,hoc eit inciufdeni oporsE principio .Nec alicui id moleftum fit, nempe mutatione aCanicula inditam, locu habere pofie aliquibus diebus ante eius exortum, cum mutationes aeris, quse prxnuncianturortu, &occafu fyderumjsquinodijs atq; folftitijs, quemadmodum Theophraftus docet libello de lignis Tranquillitatis (quie verba fupra iam retulimus) vt plurimum non in horum temporum articulis ,&cum afpeftus conficiuntur ,verum aliquando paulo poft ,aliquando antea locum habeant. idip iimq; poftTheophraftum feriptum reliquit ProlemsEus in calce cClaui magnar ccnftiudtionis, qui dum fe purgat haudqurquam exsdte tradidifie cogno- Icendi modu, cum apparitionis, tum occultationis ftellaru fixarum, ex multis ab eo addusSis caufis, vnahac eft, vt fatis fit earum crafsiore quadam Minerua habere cognitione, cum mutationes, qux fignificantur ab illis, fequantur, vt ipfe inquit, ToVtrcyyw to' an TcrayAfw»' A» T* fi id eft proximum femper, non aurem ordi- ,, natum, aut incommutabile ;cuius rei rationem reddens fuis in Commentarijs Theon,eleganter Theophrafti fenten- 9i tiam exprefsit ficihquiens ,vt ego interpretor; interdum 9, enim tempeftatem aut pluuiam, aut aliquid aliud huiufmo- >) di eadem apparitionis die futurum indicant ;interdum ve- », ro prius ,interdum etiam pofterius .quamobrem Plinius Hb 2. vbi de ajftumaris agit, dixitjhsec ipfaanimaduertens; »nec tamen in ipfis^ quos dixi temporum articulis ,fed paucis LIBER SECVNDVS. 71- >» CIS poft diebus ^c. &Collumella lib, ii. exprefsiusfiC • 5j In ha: autem ruris difciplina no defideratur eiufmodircru- )> poloiitas, fcd (quod dicitur pinguiori Mincrua) quantum- 9) uis vtile coiicingec Villico tempeftacis futura prai'agium,(i >j pcrruafuiTi habuerit modoante ,modo poil, interdum etii »9 ftatodicorientiSjveloccidentiscompetere vim fyderis., Itaq; cum pofsit mutatio ,qaim Syrius prarhgnihcat, incipere aliquibus diebus antequam oriatur ,dicendum erit, Orionem ,quamuis per dies 11.prius appareret ,nafei tamen pocuifle in mutatione seftatis inoporam, quod tempus iuremerito Theophraitus appellauit opora: initium .fed forrafTe aliquis rurfum dicere polTet ,tempeftatum mutationes in contrarias femper fieri qualitates, idcircoq; difficiles efTe ,atq; inordinatas ,vt exempli gratia fi hyemis in ver contingat mutatio, luce clarius perfpicimus, ex fi igida qualitate in calidam fieri mutationem ,fi veris ia xftatem , abhumida, ad liceam: qua de re fi tempus oporx pars eft «flatis ,qux tota calida eft &ficca ,erit affirmandum nulla mutatione euenire, ideoq; nullius momenti efle Theoph^afti ratione .cui obie<ftioni refpondere ipfe eiufdem autoritate motus ,qui cap. 15*. primi de Plantarum caufis inquit , Caniculx exortu mutationem maximam efle ,ex quo fequiturinrranfituxftatisin oporam mutationem hanc fierij na tunc quamuis fftus maximi fint, tamen miro quodam modo aer humiditate repletur :quamobrem per id eriam temporis aliquxplantx gemmas emittunt ,vt refert Theophraftus ,cuius verba,quia optime deferibunt qu«nam &quanta Iit mutationis vis ,qux tunc efficitur ,in medium aderam. ille igiturperquirens quibufnam temporibus potifi» ,, fimum plantx pullulant itainquit. Reliquis autem ambo- ,, bus ,hoc idem orta Caniculx &poft Arfturum obtingere ,, fblet, etenim fub ipfo fydere quanquam plurimum feruear, ,, tamen ,&Auftri fiant ,&nubes confiftunt, &ipf^ arbores ,, manifefte huaiercunt,& fub corriefe humor quiddam expan- ,,-ditur ;quamobrem eo quoq; tempore confluuium alimenti 9, citatur, liue humore compulfo &fatta circumobfiftentia , ii quada.m ,feu ob aliam caulain .Id tamen hominibus etiam accidici ?! APOLOGIAE . 95 accidit,&hinc alui vehementer foluuntur,& febres permult^prse nimia corporum humiditateinuadunt. Terraqu.oq; ,, per idem temporis amplius humefeere plane videtur &a- ,, qus proinde emergunt, &alise permulta mutationes eue- „niimt ;fed quam ob caufam hxc fequantur, alias difputabi- 3, mus. quod autemplantishmnefadis,& aere nullo extrinfe- 3, c-us obuftente germinum germinatio non abfq; ratione ac- 3, cidit ex ijs, qux fupra diximus latifsime patet. Autumnus 3, vero non quemadmodum diftum eft fi-ccus ,&frigidus eft, 3, fed potius calidus ,&fimul ac fyderis faAa mutatio fit, aer 33 hutnidus laris redditur, quamobremeuenit,vrqua{i mixtio 3, qusedam humidi &calidi fiat ,ficuti &tempore verno calor ,, afequente xftate obtingit :Etenim autumno caloris pro- 3, grefie ^ftatis aliquid extat .humiditas autem recens acct- 33 dit, Icilicet o-b denfitatem refrigerationemq; aeris, ex qua, fane Theophrafi-i difputatione ,quorumdam de Syrio Araticarminum ver^iententiaelucet ,quibus fic cecinit, fH9 Sit^tQV .0'CXiTl CG>IQ9TCt «nxTi^fie {^uAAiS&j«i. id eft, t--atq; ipfum vocarnt homines Syrium .nonamplius illum cura fole orientem Arbores fallunt fine humore frondentes . clari nanq; eft, quamuis Theone r^lamante ,Aratu ad humorem ilium,“qui exoriente Syrl^uE^cbrtlce' plantaru excitatur, refpkientemjeleganter dixifie huius,fyderis emer-- fu non amplius arbores eiTe fine humore. Prxtereahinc, illud noii folum verifsimum efle comperimus ,quod de opora difierentes' diximus ,nempe aliquando eam comprehendifubhac voce <u£To*a5as^sf, vthic autor eft Theophraftus, qui ex.humiditate, quae Syrij exortu in aere gignitur, fumit argumentum ,tempusillud, quod Metoporum diciturjhumidum efle ,verum etiam ob humiditatem ,quz tunc producitur,cotitrar^ru qualitatum mutationem fieri, nimirum ficcitatis inhumiditatem ;iniuper colligimus etiam perpe.- ram aScaligero reprehenfum ‘^fle Theo'phraftum.&: ab aii-. 'quibus ahjs ,ea dC caula.,;quia contra.ccinmunem opinio- ... nem LIBER SECV NDVS. «em aufus fit afTerere autumnum calidum eflc ,ac humidu* ^uare Scaliger videtur Theophrafti verba hoc in ioco cum' Eoetarum cantji 'comparare: nam totmn autumnumabfplute ac fimpliciter eiurmodi cfie nequaquam iUe_cre_dit ,fed tantum eam partem,'qusopora dicitur ,quam complexus efi voce illa /utrJscegov ,&aliquos etiam dies poft Ardiiru : totum inquam illad tempus per fe caUdum effe,ob calorem, qui tunc dominatur ,per accidens vero humidum non fua natura, propter pluuias ,aliafq; in humorem mutationes , Canicula? exortu contingentes ,qua? aliquo temporis fpatio poftea perdurabant, neq; etia vukhumiditatem omnino dominari, fed tantam inelTe^ quanta fatis fit adplantarum puUalationem. qua profedo humidttas quemadmodum per accidens fit ,ita paucis poft diebus abfumitur, ac interitj cumq; ficcitas permaneat accedeteirigorc folis abfcefsu ,qui totus eftin hyeme producenda, verumacproprium autumni temperamentum oritur ,eius videlicet partis, qua? incipiens aliquibus diebus poft Ardurum, protenditur ad Vergiliaru vfq; occafum. Et fane ifti, quijic incufant Theophraftura, fciaat velim, primam"pra?cepcorem re- |)tehendcre, qui eq in ioco, quem fupraattuUmuSjConrentiente AIexandro ,in opora~atq; Autumno iani aerem humidum reddi dixit.quin etiam &Fortafle Hippocratem,qui multo antea eadem videtnr attuiifle libello de Aere, Aquis , &Locis &Aphorifmorum (quibus in locis atemporis intemperie euenturas infirmitates prjefagiens ,poftquam dixhSv (/ii ro'‘6t0oS6cCxf^§(>yyUHTmi(^^<i§itd¥, &c. paulo infra repetens de autumno vocem «ftati tribuerat, haud quaquam repetere voluit alteram «vxA»*?®*’» verum eius loco pofuic ,refpiciens, vt ipfe exiltimo, miro quodam artificio illa humoris femina ,vt fic loquar, quae oriente Canicula in aere exoriantur ;qua? profedo, ficuti autumnum dici non permittunt, ita non tollunt, quin ,fi non cadant imbres, idem ipfe autumnus appelletur, imo &Colophonem addens Hcfiodo tcfte, dicam antiquifsiniam fuiirchancopinioncm initium autumni . efle .calidum ac humiduni, quenriadmodumexipfius carnii- Kuibus S® AP0tO G 1AE . ipfefinifterPesabfoIucret fubVergilijs ipfis. neq; adoccafum verum totius Orionis confugiendum cft,( quiafpeSus fole in partibus 24.48. Scorpij deieiflo obtingebat, nec tardius quamdierum 12. poft Vergiliaru occafum) .enimuerd Theophraftus de apparentetantum intellexit,no de vero.vt fuperius ex eiufde verbis probatu eft. Quamobre cocludedum erit, cum de occafu apparete totius imaginis verba faciat, eiufmodiq; afpeftus tunc fieret cum fequente duarum Collorobi, quando fol ingrediebatur grad. 15. qS.Sagittarij, hoc eft8.autp.Decemb. &circiter dies 14. 15. antefolftitium hyemale; de eo iuremerito fcripfifleTheophraftum, ipfumhyemis initio contigifle ,hoceftilliuspartis initio, quam nobisaffert folftitiii ;quj eft ,vti liipra iam diximus, proprie hyems. qui afpeftus cumeffttquafi diebus 30. poft Vergilias, atq; ob eandem caufam, pofteius hyemis initiu, qtis incipit cura earundem occafu ,Theophraftus nequaquam affirmare poterat ,nifi manifeftifsime averitate difcedens ,tunc eum contigiiTe .Neq; alia mens fuit Ariftotelisprob. 12. vbi eandem quaftioncm pertraiSans ,poftquam dixit ,Orionem exoriri opor® initio,ftatim fubdidit, „relinquens.vocem illam Kfxi? >dlt' hoc eft oc- „cidit autem hyeme .innuens ,ni fallor.Orionem occumbere hyeme proprie accepta ,nimirum circa folftitium ,confequenterq; in mutatione,quam ipfum folftitiumfecum affert. cuE expeftio ,fi vera non eft ,fatendum erit illo in loco praceptorem nil probare ,eorum qua propofuerat ; quia non fequitur,Orion hyeme occidit,ergo in temporum mutatione ;verum alia fignificationc refte quidem confequens erit ,Orion occidit hyeme proprie accepta, ergo in temporum mutationibus, namcu circa folftitiuoccuberet, merito in temporis mutatione, qua tunc cneniebat occumbere dicebatur, tandem fi alicui hac noftra non placeret expofirio .diceadumerit vt Theophrafti verba defendamus ,com Oriofl totusqaindecim tantu diebus antequam fiat folftitium occideret fqro tin pore ob rationes fupra allatas, cum de eiufdetn ortu locuti fiimus, locum habere poteft ,ac incipererautatio, quaexfolisingreffu ad pun- &um LIBER SECVNDVS. 8t ; ftuiii illam potifsimum euenit) ob id autorem fcriptam re^, liquide Orionem occidere >byemale tempusaccipiens ,quod fecundum AftrologorumatqjPhilofophoruin opinionem incipit, cum fol attingit iam punitum Capricorni ;ac li dixiflfet ,cum Orion paulo ante brumale folilitium mergatur, quo cum hyems incipit ,atq; eo tempore in quo hyemis temperies locum habere poteft,confequens efle principio hyemis Orionem occumbere ;quod cum veri Ct ,quemadmodum certe tenendum eft ,faris fuperq; declaratum erit ,quod fupra hoc fteundo libro faciendu propofuiraus, 'verba Theophrafti nullam falfitatem in fe habere .quamobrem reliquum erit ,vt detertio huius difputationis membro verba faciamus ,in quo Vicomercati oppofitiones,acq; difficultates emedio labefaclandj veniunt, eiufq; argumentationes diluenda: :verum quia,vt iam diiSu eft,fua opinio nititur amSoritate preceptoris 2. Meteoron; «peraspretium erit eius verba primum in medium afferre, atq; difeutere, anteaquam Vicomercati obiefliones dilToluamus .de his igitur orauibus tertio libro agemus . FINIS. tLIBER ',•^1 r4v!6:l|'.')c4'' *n|ivvvtf««wvtrvV!rtMr«yk«««vvv«n>victfV««ivvi>v^i;^nn;|rJ LIBER TERTIVS. CAPVT PRIMVM. fcmvtur Uniiotelii yerha, atj, ex Ulexmiru& OlympMonfenti- $ia explicantur, profertur Alexaniri expofttio ;rurfufj, tut» .Miftotelit difutatio quatuor maximis dubitationtius yecatur i« dubium ,aliaq, affertur mlerprutatie Qlympioiori. Cap. I. ARiftotelespoftquam capite quarto i.Meteor. generationis, motufq; ventorum caufas explicauitj eiufmodi verba cap. J.potiit.folaute vetos fedat, &ciet; exhalationes enim ,-qua:parus, &debiles flint ,ampliori fuo calore tabefacit ,cum minor fit calor ille ,qui in exhalationibus reperitur ,&difccrnit ;pretere» ipfam terranaprias exficcat ,quaminvnuracolleaa fecretio orca fuerit ,non f?cus ac fi in magnum ignem materia corabuftioni idonea exigua incideret, antea ffpe deuritur, quam fumum *dac. ob has igitur caufas &ventos fedat ,& quo minus initio exoriantur prohibet; partim exiccatione fedans, partim vero ficcitatis celeritate prohibens gigni, quamobrem circa Orionis ortum maxime oritur tranquillitas rfq; ad Ethefias,& Prodromos. &paulo poft inquit ,incertus autem, &difficilis videtur efle Orion,& occumbens, &emergens ..propterea quod.occafus,& emerfus in tempellatis mutatione contingit, jftatis, vel hyemis,atq; ob aftri magnitudinem dierum fit aliqua pluralitas; omnium autem mutationes turbulenta: funt ob inconftantiam .De primi» verbis Olympiodorus ;quem fecutus eft Ludouicus Buccaferra magnus noftrg statis philofophu s.exiftimat Ariftotelem.cum prius egiflet de ventorum motu,nunc de eorundem quiete agere, qu* proprie agrecis vunfa* vocatur,hoc eft quies, fiue ceffatio aIpiratione; cum ne minima,vel lenis aura LIBER TER'TIVS. t,; iur» fentitnr .Verum hscw^ofido apertifsime contraria» »> eft primis philofopHi verbis ,quibus inquicns, fol aute ve- >» tos fedat, &ciet &c. oftendit non minus in ipfis peftraftaride eorundem motu,quam de quiete, idcirco probabilior eftMexandri fententia ,quam omnes latini interpretes fecuti funt ,nimirum Ariftotelem verba facere quomodo fol aliquando augere ventos pofsit, efficereq;, vt vehementius' validi asque fpirent ;aliquando vero idem fol afpirationc eos ceflare faciat; idq; no iniuria, cum admodum conueniens effet, poftquamiani explicauit caufas motus atq; geaerationis eorum, modo docere, vndc etiam huius motus varietas ortum duceret ;quem modo magnum ,modo exigua exiftere videmus, modopenitus deficere .Inquit igitur A- riftoteles, agens primo loco de caufis, quare venti definant, duobus modis id contingere ;aut quia fol,exhalationes ipfas, qua ventorum materia funt ,debiles inueniens &exiguas, vehementi fuo calore paucum earundem calorem abfumit ;idq; locum habebit non folu in illis exhalationibus, qux furfumeaefts adhuc obliquo non mouentur tramite , nec venti funt,verum etiam in illis,qu* inorbem feruntur, &iara ventorum naturam ac motum fortits fent ;quar omnes afole vel exoriente ,vel occidente ,vel c^li culmen tenente abfumutur, quemadmodum autor eft Arift. ploblem. Jd. part. 2d. aut quia(nonfecus ac fi in magnum ignem materia combaftioni idonea exiguainciderit, ante ffpe deuritur.quam fumnm xdat) pr^euenit fol fiio calore terram;atqs prius exficcat, quam ipfa pofsit aliquam exhalationem gignere ;quod maxime locum habet in illis exhalationibus» qu^ iam iam producende erant ;non autem in illiSjquf pridem produfta: funt ;quare fol fuo calore ventorum generationem impedit potius quam fpirationem,cu iam ediri funt 6c aftu tpitant. hisdecaulis cocludit praceptdrvetos de- «, ficere,quod cum dixi(!ct,fubiungit poftea. Q^amobre circa >, Orionis o;rum maximeoritur tranquillitasvfq; ad Ethelias &Prodromos.que verba, quia maximam prffeferunt obfcuritatem ,idcirco interpretes in eoi um explicatione ,cum «bfcuri, tun. varij funt .Pnirunenim haud fatis apparet I. iquomo- 84 APOLOGIAE, quomodo ex fuperiori difputationc fcquatur.circaOrionisortum ,illam ventorum tranquillitatem efle oportere, quam dicit Ariftoteles; &tamen particula illa,quamobrem,often' dit ex vna faltem propofitariim rationum confequens efle , tunc temporis potifsimum ventorum quietem locum habere debuilie .przterea cum prteceptor paulo infra difficilem atq; incertum vocet Orionem emergentem, ob id, quia excitari tunc foleant difficiles incerti ve flatus ,vt omnes exponunt ,videtur paucis tantum interiedtis verbis contrariaprorulilfe ;cum maxime pugnent inter fe ,primum afierere ,Orionis exortu ventos prsfertim delinere; deinde paulo poli: eodem tempore fpirarc multos,vehementes,ac difficiles. infuper ,fi Orion, vtteftiseftpraceptor ,anteEtelias oriebatur ,cuius exortu venti iam difti excitabantur ^ perdifficile admodum cognitu eft ,quomodo tranquillitas illa ,ac defeftus ventorum locum habere poterat ab Orione adEtefias ac Prodromos ,cum tempore illo vniuerfo inter Orionem atq; Etefias interieSo ,quod Ariftoteles tribuit tranquillitati, potius importuna vis illa ventorum flare debuillet, quse ortu Orionis fpirare incipiebat, poftremo diu multumq; expofitores laborarunt ,vt tempus inuenirent,in quo ex prtcceptoris mente oriretur Orion &dominaretur tr3quillitas,& in quo etiam eodem exoriente excitarentur venti,quos commemorat. Olympiodoriis retinens fuam de hac re opinionem,hoc eft Ariftotele hic de ventoru quiete pertraflare, vult ob id de Orione verba facere, quiaeius exortu,atq; occafunon modo venti excitari foliti fint, verum etiam &quiefcere ;quare priro* obieSioni fic refpondcret, idcirco de Orione mentionem fieri, quia contingat aliquando eius ortu ventos ledari ;ad fecundam vero obiectionem diceret, nullam in Arift. verbis inefle contrarietatem, cum pofsitvtrauis res locum habere, ad tertiam vero ,tunc vfq; ad Ethefias perdurare ventorum quietem , cum exorta Orionis regnare incipit. Poftreme tandem occurreret, Orionem vere exoriri quando fol in Tauro erat, fed longe alia omnino mens eft Ariftotelis,de qua pluribus jnfra .Nune fatis hec. Olympe I.IBER rERTIVS. Bf Olympiodorl explicatio reifcitur ?affertur eiufiem loci ^lexaniri f fUnatiOi atfy Sueffani ^icomercat'h& Bticcaferreteautoritate repudiatur, eiufdem Sueffunnmerpretath attiucitur, &expenditur .Cap» l/* QVantum diftct iamfupra allata expodtio Qlimpic^ dori averitate ^atq; amente pr^ceptoris , vei e.t ' hoc cdhfpicipoteft, quod Ariitoteies fimpiiciter rv^.tq; abi^ute aitirmar, Orionis exortu prsecipue ventos dednere confueuiirejnec vlium quidem verbum facit de eorum motu, quamobrcm dicendum erit,cum indefinita yniucrfali «quipolleat ,quod eo tempore ,quod exprimit j voluerit aut seper,autvt plurimu verorii eiTe traquiilitate : neq; prima difficultas ab Olympiodoro obliteratur ;cum enini Arifioteles ,vt iam dictu-m eli ,pofuerit particulam , quamobrem, oftenditobariatasrationesquietemOrionis • exortu inefie ,nempe aut quia fol fuo calore calorem exhalationis deperderet ,aut quia exficcaret terram priufquam vilam pofiet exhalatione gignere; quf duo locu non habent co tempore ^quo vult Olympiodorus Orionem oriri: cu fol ncquaquanr ea vi tunc proditus fit (quod fenfu concipitur) vtpofsitfiue exhalationes conrumere,qua* iam excita funt, fiue impedire ne generetur. Hincibge abefi averitate,cau« fas adducens tranquillitatis; cum adftruere cogatur verno tempore, &ex confequenti exortu Orionis ventos ceflarc, co quod praeterita hyeme tota iam materies abfumpta fit,ex qua venti generantur, cu altoqui AriftoteleSjadfole vimq; eiufdem omnia referat. Nec etiam fecundaargumentatia profligata cft, cu dicat Arift. his in verbis abfolute Orionis exortu vetos minime fpirare, confequenterq; vt plurimum aere tunc quietum efie. quamobre nullusrelinquitur locus fententiar Qlympiodori ,vt pof^t alTquando fpirare ,aliquandovero minime: cui obftant adhuc tertia, atq; quarta ratio, cum adoftendendam Ariftoteiicae orationis veritatem ,demonftrare necefiefic, quomodo verum efTe pofsit, Orionis exortu tranquillitatem efie ,qug fe ad Ethefiasvfq; ' cxceadereC|idqj cuacfeoiper auc vc plurimum locum ha« buiife» 94 APOLO* G1AS. tniiflcj-rurfullq; eiufdemOrionis exortu plurimos excitari »etos> eofdemq; inconftanres& incertos fcmper,vel vt plurimum confueuifle ;qii^ adhuc latent, Olympiodori explicatione recepta,qui profeiSd fupponens exortu Orionis fiatus deficere, neq; huius defciftus alia rationem reddens , priter hanc vnam, quod fcilicet praterita hyeine omnem exhalationem confumptam fuifle affirmat,oftcndit cafu potius, quam certa quadam ac naturali ratione tunc temporis contigiile eorum defeilum; cum alioqui Ariftoteles veras ac proprias tranquillitati s,qua per id teporis contingebat, caufas eo loco doceat :prxterquam quod ,fi Orion vereemergebat ad 24. Maij ,ut ipfemet Olympiodorus affirmat, coniequens erat,vfq; ad EtiieCas et Caniculam tunc perdurafle tranquillitate ;quod temporis fpatium duos menfes excedit: id quam abfurdum fit, alij viderint. Auetroes, atq; ex latiuis magnus ille Albertus in eorum commentarijs, ne verbum quidem de hac re ;at .\lexander,quem poiifsimum V. Thomas &Gaietauus fecuti fiunt, hac in parte figillatiin de fecuda difficultate mcntioncm faciens.vult, Ariftotelera dixifle, ita flatus exortu Orionis defccifle, vt non ad ungue exortus tempore defecifie intellexerit ,fed paulo ante eius exortum ,in exorta vero ipirare ventos illos, quos comme- ,, morat ;eius hxc fiunt verba. Quzret autem aliquis ,quo- ,, modo, cum paulo ante dixerit circa Orionis ortum, potif- ,, fimum fieri tranquillitatem .Nunc ait &Orione exorienti ,, &occidente ventos difficiles, &incertos excitari;videbitur „enim pugnantia protulifie. An non idem defignatur tempus ,, verbis iliis circa Orionis exortum ,&alteris illis Orion ,, exories? quare nil prohibet traquillitate faSaate emerfum ,, illius, in emerfuipfo incertos, &bybernos fiatus exoriri. Veru cotra Alexadri interpretatione fic difiputant, eam refellentes, AuguftinusSueflJnus, Francifcus,Vicomercatus acLudouicusBuccaferra. Arifit. enim in contextu exprimit hanc tranquillitatem ad Ethefias v.fij; perdurare,quod haud quaqua contingere poterat, fi ante exortu Orionis incepif- ,fiet, ficuti Alexander expofuit ,cum breui quidem obipfios fiatns.qui iu eius exortu excitatur, effiet interitura;quamobtem tIBERTERTIVS. tf feTcm fecus eitn explicare moliuntur, quamuis ex ipEs vnu-s ab altero ,omnefq; inter fe dcfsideant ,ac diuerfam quifqj ' abvnoquoq; fententiam ex hoc loco eliciat .NamAuguftinns Sueflfanus ,vt omnem funditus contradidiionem euellat ,ponit tres exortu fpecies, cofmicum, qui fit, quando ftella oritur mane ante folem.acronychum alterurmquado vefperi poft eiufdem occafum apparet; idq; duobus modis ,aut quando ftella in oriente confpicitur, cum fol occidit ,aut quando in occidente vifltur poft folis occasu ;fubiungitq; Ariftoteleni de orientali acronycho.Tt fic loquar, verba faceretqui afpeSus fecundum illu eueniebat,fo!e Geminorum Sgnum percurrente, quia tunc Orion cum Sagittario fupra Atheiiaru horieontem emergebat, ita enim in- „quit .Alius eftCronicus, quoftella oritur in nofte poft fo- ,, lis occafum, &ifte duplex eft,auc ex parte orientis, vtpote ,, quando fole occidente ftella apparet in t)riente,& hoc padlo „oritur Orion parum ante Ethefias ,&Prodromos ;fole e- ,, nim tenente Geminos,& occumbere,Orion oritur de nodte ,, cum Sagittario ex parte orientis ,&circa hunc fieri tran- „quillitates dixit. E)e occidentali vero acronycho vult Ariftotelcm verba facere paulo infra, vbi inquit Orionis emerfu ventos flare confucuiffe ;nam vt inquit ille, eiufmodi afpe&us fole Libra: fignum pofsidente eueniebat ;namtiic Orion in Sagittario exiftens paulo poft eius occafum apti parebat; Auguftini verba ha:c funr. aut exparte occidentis „&fic Orion oritur fere in principio autumni ,quia fole oc- ,, cumbente cum Libra ,Orion apparet poft folis occafum »> prope occidentem, &hoc modo dixit turbationes fieri cir- „caortumOrionis, qua: fit in permutatione temporis. H9C eft SuelTani opinio ,qui licet magni nominis vir sque ve doSas ,tamen pauci^etbis lapfus elLad jures maximos errores: quorumprimns^ft^, quem memonse adfcribcre pofliimus ;quod cum velit Orionem nafci cum Sagittario ,illum ponit in hoc figno vel non longe ab eo ,cum tamen communis omnium Aftrologorumfententia, quam fcnfus ipfe comprobat ,hanc imaginem potius in oppolito loco ihtuattid cft in CemiaocH figno, vcl in Tauro, qua de rc APOIOGIAE . Tc ncccffe erit, vt cum his oriatur non cum Sagittario .ex his fequitur etiam.Orionem minime potuiiTe ortum actonychum facere^vt ipfeexiftimat,orientalem, cum ibi Geminorum lignum percurreret; neq; occidentalem cumLibrana r-cncret. Secundus error cft,quia haud quaquam verilimikeft ,(quod etiam Buccaferraanimaduertit )Ariftotelem tam breut interuallo tam magna arquiuocatione fuiflfe vfum, (icuti hec ipia elTet/i vnica voce diucrfum 'eiufdem exortum accepifiet. Tertius vero error eft, quia aftrologic» fcholas terminos confundit, cum ortus cofmicus is fit, quando ftella cum fole oritur, non autem cum antea apparet ;item nec pcfsit vlio pacio ortus acronychus appellari,quatu ad fixas Ifeilas pertinet ille ipfe ,quem in occidente fieri exiftimat* imo potius occafusmamquemadmodu Ptoletreus in Almagefto docet,tres fuperiores planets (quod maxime contingit etiam ftellis fixis*) nullumaliumarpedumefficete pofi» funt,quam occuitatiotiem,.quando occidentales funt afole iurequentibus figni-s, ac in occidentis angulo ;qux ab ip- A> dida fuit proprie t<rzsi§i» 5aut quando verd.orientalesXunt,in antecedentibus fignis» atq; in oriente,em€rfionem .Q^em vero Suefianus vefpertinum exortum .dicit ., nimirum quando ftella, acfol fefe mergunt locum non habet, nifi in Venere atq; Mercurio, cum ob veiocitatemeorum motuum ,tum quia parutn abfiunt afoie,circa quem-varijs ac multis modis inuoluuntur : quamobremverum erit, fi exempli gratia fol in Libra Venufq; fiue Mercurius in vltimis Libra? partibus vel in Scorpionis initio fitjhorum altei um oriri polTe ortu vefpertino, quia poterunt, vbi aliquanculii proceficrunt acongrefiu Sc ab apogeo Fpicycli mconfequeutiae radijs folaribuscxcuntes^ cum ab eo dircedaiiCiemerfionem,fiueortum vefpertinum vt vocant ,efficere .verum fi aliqua ftellarum fixaru ibi eflet.aucvnus ex tribus fuperioribus planetis,idc6tin- gere minime pofiet.cum potius econtra ipfi motus fui tarditate pr^ueniatur afole atq; a fuis radijs breui teganturi .qua de re dicuntur elle-proxirrse occulcatioui verpertin*. Sc tneminilfe poterat Suefianus fe kgilfe apud Ptolemsum ia B.lib. LIBERTERTIVS. 89 S. lib. Almagcfti, cam de nona fpecic afpectuu loqueretur,- quos fixa: ftella: cum fole efficiunt; qua: vocata ab eo fuitjvt ' ia fupra allatumeft, ab vtriufq; fitu in occidente ^> tres illos modos occafuum, quos memorat,nHnquam exortus ,occafus vero femperab eo fuiffe appellatos, veru circa huius viri opinionem longior non ero, cum fatis fuperq; oftenderim, vt mihi perfuadeo,quantam ab ipfa veritate atq; ab huius loci fententia abhorreat; quam fane veritate ea tatum in parte attingit, dum fcribit.tunc ortu Orionis potiC-’ fimum fuiffe ,cum fol maximas vires haberet,idq; Ariftotelis verbafignificalTe, Tonltur Vicomercau Bmcuferrs^ opinia &reijdtsr ,Olympiodoriq; verba exfenduntifr ,&reiar%mntur .€ap. lll, Tf Icomercatus autem, quamuis circa primam diffl- \/cultatem optime fe gerat ,rationem adducens , ' quomodo ex allatis argumentationibus Orionis ortu flatus quiefcere, quietemq; eorundem ad E- tefias vfq; perdurare fequatur; qu£ quidem eiufmodieft; quia Orion oriebatur eo tempore,quo fol multo eius calore exhalationes omnes excitatas vim habebat confumendi, neq; ob terrs ficcitatem alis poterant generari ,quocirca neceffarium erat ,tunc quietem ventorum locum habere; tamen cum voluerit poftea Orionem nafci cu fol, vel extremamTauri partem ,vel primam Geminorum teneret, videtur fibi ipfi contrarius effe. quando fole illas obliqui circuli partes peragrante non pofsit illius calor tata vi praditus effe, vt valeat iam generatas exhalationes abfumere ;fine exficcando terram impedire ,quo minus nous emittantur: quod quidem fatis commode facit ipfe folCacru pofsidens cx mente prsceptoris .Pr^terea in altera difficultate cjterifue,qua: fequuntur, loge abeft ab ipf^veMate.cqm velit, Tt tollat omnem contradiSionem, Ariftotelem quado dixit, circa Orionis ortum fieri tranquillitatem, ita intellexiffe, vt poftea;ficret;cumver6 dixit paulo infra, exortu eiufde flare ventos,accepilTe tunc tepus illud pracife in quo apparebat, Madeo ss APO1OGIAE . Tlimnfieriin folftitio.quia ferra adeo arida e(l, ac humoris 'cx,pers,Tt minime pofsit exhalationes produceie;aut fi producat, paucas quidem; qua cum debiles fint, ficconfeftioi etiam afolis calore confumuntur: glacies vero ,atq; niues Aquilonem verfus conglaciats ,ex quibus Etelia: producuntur,, nequaquam diflolui poliunt ,cum haud fuificiens calor adhuc fit, qui tunc in aere fit, vt pofsit id proflare; qusue p^cf inde exhalant fimili modo confumuntur.quocirca dicendum erit, circa folftitium eftiuumpauloq; ante, aut poft, tepus efle in quo. cum locus fit rationibus ab»Ariftotele allatis ,tranquillitas ventorum fiat, quod cum ipfe »docere voluerit, ita fcriptara reliquit. JliS t5E?i «»«- »> ToA>ir yifirai Tflo» tVauiiuv hoceflquamobremcircaOrionis ortu fit maxime tranquil- «, litas ,vfq.; ad Etefias &Prodromos ;quibus verbis.cum dedita opera vfus fit voce illa ilvxrcKi , qu® ad differentiam alterius IzsitoAk ,definitur aProclo in fiodutn efle pro- »1 prie HeCrv-qf ha!^ ideft aftrotumvna ca s) fole afcenfus ;quemadmodu Sc altera a(JxvsjaVrt r£v ktj®» >) AETKTHVXfvl}® tSv «’a!«xbs ,id eft aflrorum apparitio DOIt fo- >> larem occultationem ;quod affirmauit etiam Ptokmasus, &poli: illum Achilles Statius in fcholiis fiiper Phenonaena v> Arati ilUsIn verbis, vt ego interpretor ;differt autem anaj) toie ab epitol,e,anatole.n.eft flellf vna cu fole fupra Orizotc »afcenfus, epitole vero quando naatutino tempore ftellaoritur, &deinde poft ipfam fol emergit: confulto inquam cumvfus fit illa voce «rKroAiI, perfpicue declarauit, fe accipere ortum Orionis verum ,qui vt fupra diximus, eo feculo prsecipue eueniebat cum primo Cancri gradu. quodperfpiciens Alexander acutifsimus huius loci interpres ,inquit ,, connexionem verborum Ariftotelis profequens .Atq; has ,, quidem ob caufas fol ventos fedat, interdu quidem eos cef- ,, fans, ac difcernens; exiguumexhalationum calorem, que „furfum aliata: funt, tabefaciedo; interdum vero terram ex- „ficcans pciacipij ortum prohibendo.. Nam &ob id inquit „circaOrionis exortum,&vfq; ad prodromos, fole nimiru ad ji seftiuas verfiones redeunte fieri uanquiliitatem .quo loco ,fatis LIBER TERTIVS. fatis perfpicuum eft Alexandrum intellexide illum ortum Orionis, de quo pr^ceptor loquebatur ,fieri folftitio efti-' EO confueuifle. quocirca Theodorus Metochita, qui Themiftij commentaria, itain^itomenredegi^vt Themiftius Alexandri ,peripicue in fua paraphrafi alVeruit Orionem circa sftiuam conuerfionem exoriri ;confirmaturq; autoritate Saluftij ,cuius setate parum poterat varietatis ineffe, qui idem feriptum reliquit, vtteftis eft SeruiusV. Ae- ,, neid. his verbis. Nam,ait,cumfabit6 afliirgens fluftu nim- „bofus Orion: qui oritnrvtSaluftiusdicitiuxtafolis «ftiui j> pulfum :quod expoiii debet ,vt iam iexcenties diflum eft fiipra ,de vero ortu totius Orionis; cum de illo tantum verum fit eum contigifl'e,quandofol Cancrum ingrediebatur, qua de re videre videor fore omnibus faftle cognitu, cu totus Oriontunc ortu vero appareret in punSo eftiuf couerfionis,quo tepore fol non finit exficcando terram,eam producere aliquam exhalationem, aut fi quam iam paruam produxit, ftatim eamconfumit, iuremerito Ariftotelem affirmare potuifle ,circa illi«s exortu precipue tranquillitatem oriri .ueq; mirandum eft ,fi clarre iion expofuerit fe intellexifle de vero totius Orionis ortu ,cum ia caufam explicauerimus, quamobre ipfi omnefq; alij, qui ea tempeftate fcripfere ,adeo breues extiterint in hac materia pertractanda ;prxterquam quod voce illa ,vt iam dictam eft, cuius eft proprium fignificare veros ftellarum exortus, Ariftoteles quam optime indicauit de vero exortu Orionis non de altero verba facere. Iamvero cum caufas tranquillitatis explicaflet ,vtpropofuerat, atq; tempus ;idq; circa Orionis ortum eife ,perdurareq; ad Etefias vfq; &Prodromos dixiflet;infuper etia cii addidiffetja magno frigore, pagnoq; calore eam gigni, fimulq; docuifletjCur aliquando •pia tranquillitas medijs temporibus fiat, quibus nec calor, ••^t frigus dominatur ,ordo propofit* quaftionis expoftulare videbatur, vt quererer, cur fol ventos augeret: quod cum minime preftiterit ,falcem explicate verbis fupra cita- ••Sjidprofeftofuitincaula, qiiamobrem vt diftumeft. Ia-, tim pene omnes affirmauerint hoc illum praiilitilTe eo in lo, .Nco vbi S3 APOLOGI AE. - Co vbi difficilem, atq; inconftantem Orionem appellans dtf 'eo verba facere incipit, inquoficuti Vicomercatus re<5te confiderauit, ne verbum qufd^ .haud 'qu^uam tamen rede reprelienditar Alexander, vt iamvifutn eft, cum longe alia mens fit ip^fi Vicomercatus c^ri^ jatini omnes opinati {unt:cuius verba perperaaccepta atq^^tPanslata illis occafionem prabuere hanc expolitionem ampledendi, atq; VicomeTcato eam incufandi; qu| li attente confiderare velimus, non folumvidebimus Alexadrum nequaqua credidilTe Ariftotelem hoc in loco fecundum propolitse qusftionismembrupertradare :verum per fe quifq; caufamdifeere poterit, cur de-eo exprefle mentionem philofophus non habuerit, quin potius eumprstermirsifle videatur .Nam cumAIexaderpre lAnibus haberet explicanda h$c Ariito-. telis verba, in quibus agenerali explicatione quietis ,ac tranquillitatis ventorum ad aliquorum datuum generationem, ac motum declarandum philofophus defeendens, videbatur non fatis explicalfe, vt iam fibi propofuerat,cau-. fas ,quamobrem augeantur aliquj^ndo vi foiis venti inter fpirandum ;de hac re iuremerito dubitat, dubirafq; miram fui pr^ceptoris methodum,artemq; aperit,ac fimulq; oftendit,quo ordine propolitam libi materiam pertradauerit ; Alexandri hsc eft oratio .(/ll>o,To',TE'To't'ii'A/ov 3ff«\}pjy roc mffttiw ,tffC^Aiv x\jiuv crHV€fo^^{?v, TdO ** TOv to' •to', oOto? Ix€i. ** }(^mcofo awiiogu^ rx mtVMXTX. Aiyti (/it mgtToC ’’ £g'{»yOfs o't( XKgITOf ,H^] x«A65yoV e/i dgusov «ivw ,&c. .i. cum duo inueiliganda propofuiflet, &folem fedare ventos ** &rurfus eos augere impetumq; eis afferre .De altero nempe quo modo eosfedet, cum dixerit ,alterum iilud prsterrnifsiffe videtur,quomodo eos augeat; At enimuero res non ita fe habet,fed per ea,qusE ex didis infert,manifeftum facit, quado &quomodo fol ventos augeat.De Orione aute ait,^ ** incertus ,& difficilis Orion effe videtur, &c. Quo loci notum eit verba illa tantum abeffe ,vt fic accipiat ;^ex. quemadmodu Piccolomine^u^credidit, ita ea la- tIBERTER T 1VS. >> tine reddensjexliis, qua? modo fubdit; quafi velit Arift. obea, qusde Orione fubiungitoftendere,quo modo Siquando fol flatus augeat, vt contrario fenfu illa fumat, quemadmodum nos interprerafrfuipusTlnmifumbb ea,qu^e ex iam didis infert Arift. addifci earum rerum caufam ,quse fecundo capite ab illo propofita: fuere :quod perfpicue oftendit verbum illud ,quo vfus eft Alexander, proprie enim fignificat ea, quse ex pofitis ,atq; iam concefsis inferuntur, atq; colliguntur; quocirca idem in 7. Com. primi Priorum hac loquendi forma vfus eft to' ,pauloue infra eandem conclufione vocauit &fane quod ad propofitum locum attinet,cum Alexander dicat .De O- rione autem ait ,quod incertus &c. manifeftum eft, eum .fic velle Ariftoteiem verba facere de Orione ,ac de ijs fatibus ,qui‘eiufdem exortu fiue occafu excitabantur,tanqua derepfenitus diuerfa a propofita qusftione de ventorum augumento; adeo quod fecundum Alexandri opinionem ex verbis antecedentibus non autem ex confequenribus de O- rione, colligitur folutio fecunds dubitationis ab eopropofit« .quod verifsimum effe confpiciemus,fi meminiffe volumusraultis in locis Ariftoteiem fcriptum reliquiffe ,vnam effe contrariorum fcientiam; quare cum vnum ex alio cognofcatur, in more politum eft apud illum ,aliquando de vno tantum pertraftare ,vt ex inde quis alterius fcientiam exhauriret^ quocirca Auerroesnon veritus eft dicere in fua paraphrafi iii Poetrcam,Ariftoteiem ob hanc eandem causa de Commedianohpertraftaile, vt inproemio iamilM propofu erat facere; quin~fbrfahVMrif^demlif cbhtfariorum difcipTma, tat^s fuperq; ilii FuilTe Tragcdie docuifie regglas. quapropter, dicendum erit, cum Ariftoteles fibi propofuerit querendas caufes duorum inter fe contrariorum etfeauum, quomodo venti ceffentjquoue niodofpir^ndo augeantur, cu vnuis rationes attuliflet,neceflariodocuineaberius ,qiua contrariorum eadem eft difcipiina ,&contrari-s tioiiismembrnin explicare non ’* difputa- N«“iMiis,vt Alexander tea APOLaCIAE . xander optime perlpexit, qua: in primo iam dixerat, caufal elucere fecundi cognofceret. neq; eritdifficile videre,quomodo id fequatuE,cu .n. Ariil. dixerit flatus deficere, quado fol maximo fuo calore cofumit calore exhalationis debile atq; modicum, quod accidit, vtipfcmetperfpicue docet in libro de luuent. &Seneft. cum maior calor alimctu mino- >> ris abfumitjira inquiens. quapropter no modo minor ignismarcefcit appofitus maiori, fedetiamipfa per fe lychni fla- »ma maiori impolita flaraf comburitur,vtquoduis aliud ido >> neu vrijhuius rei eaufa eft,quod alimentuquo ftama minor fruitur, id maior abfumit ,antequa illi nouu accedat, cum caloris nutrimentuhumida fit materia, tunc affirmandum erit folem flatus fedare, cum poteftraodicas,ac debiles exhalationes,ex quibus conflant, ob paucu earundem humorera_ fubito confumere: vnde colligitur ex contrariorum regula tum ventos ab eodem fole augeri ,cum ex multis &vegetis plenifq; multa humiditate exhalationibus ortum ducent;eb quod tunc fuo calore augeat exhalationis calorem ,qui haud quidem fufficieus erat trahere fecu humidam parte; qu^: cum non pofsit ofa fui copia confumi afole ,maiore ab illomotum ac vim acquiret, quod totum innuit Arifl. prob. 3Jv ,, part. 16.fecundum Caze verfione vbi dixit .Cur fole fe at- „tollente fpiritus &flernuntur &augentur? an quia fpirirus- ,,vel aeris vel redundantis humoris comotio efl; qua:, vt cum >, parua efl compendio afole confumitur ;itaq; nullus fpiri- ,, tus inde exiflit; ita cum magna eftfolis exortu amplior red- „ditur; fol .n. autor &parens motuu efl. ac Theophraflus li- ,, bello de Ventis clarius tex. I?. Sol autem videtur &moue- „re fpiritus cum oritur Pc fedare ;atq; hzc caufa efl cur fre- V, quenter augeri foleat& comprimi: quod nonvuiuerfaliter ,, verum efle apparet; fed in quibus ccuitingit hac de caufa ,, contingere arbitrandum efl. cum enim qui afcendit humor ,, exiguus fuerit ,hunc fol vincens abfumit &exficcat, ac „cellare facit; at fi eius copia amplior luerit, impetum affert „ac motione vehemeriore reddit. Nec aliud ide voluit Arifl. --Ptob. j^..vbi caufam afferes cur Fauonius vefpere fpiret,no- '9:dq; deunatjid cbtingere affirmauit,quia tunc folis motus deli~ tIBERTERTIVS. lor (leficiat; ac fi dixiflet ,quia fubito calor etiam ille deficiat, quem fol fuo motu,ac prefentia augebat illi exhalationi,ex qua Faaonius gignebatur, quocirca Theophraftus citato loco concludens, dixit ventos aliquando cellare occidente fole, quia fefe abfcondens auferat ab illis mo-tum, quem de» <krat:pauloue infra pcrtraftanseandemquarftionem de Fla» tnFauonio, compleSerisq; vna paucis verbis ,quid fol circa ventos efficiat, quouemodo operetur,ac eos gignat, vel >> augeat inter fpirandum, ita inquit. Horis vero poftmej’ rkiianis afflat loci ipfiusrationejipiritusenimfolehumores j> diffundente, vel fecernente prouemunt,vel certe adprinci- »pium ipfum cooperante .Quapropter iure quidem tex. 44. >> de fole fermonem habens itaiocutus eft. propterea fi flante , >> aliquem ventum offenderit maiorem reddit ,quod uoani- »> biladiunxerit. Kurfus dia Miflatelis verbafufms enarrantur, &duiitutiones quieiam perdijficiles ex eis tolluntur, reijciturj, Ficomercatus .Cap. Y1- I Amvero fatis explicatum eft,quemadmodum Ariftotcles docuerit caufas vtriufq; rei, videlicet cur fol vento* cellare faciat, rurfus vero quo paclo illos augeat: quod cum prctftiterit ,vnaq; tempus cellationis oftenderit , quod effe dixit circa Orionis exortum ,ad Etefias vfq; & Prodromosrquia communis eratopinioeius ftatis in exortu atq; occafu huius imaginis contrarios effeftus locum habere,atq; ipfe dixerat, ventofq; flare multos, eofdemq; vehementifsimos, qua de caufa,& difncilis,incertaq; appellabatur,- vt tempus etiam demonftret eorundem motuum ,& quando ipfis rurfus flare incipientibus, tranquillitas finem haberet, ac fi ad nouam argumentationem diluendam fepa- Krarec ,ira fcribit .difficilis autem ,&incertus emergens & j, occumbens Orion effe videtur ;quibas in verbis illud praecipue venit confiderandum ,prxceptorem procul dubio in illis tacitsc cuidam dubitationi potifsimu refpondere ,que ex fupra politis eiufdem verbis oriebatur, quibus dixit cir- . ca Orionis ortum ventorum quietem effe ;cum fecus atq; X02 APOLOGIAE, Ipfe docuerat ,tum ab autoribus affirmatum ,tum vulgi' o-' pinione receptum atq; obferuatum eflret;idcirco ob eandem .caufam, vti refte quidem innuit Alexander, vocat Orionem fxH^TOv ^,adiunfta quidem inconftantium ventorum propria, veluti aliqua in parte demonftrauit Mufsrus poetarum antiquifsimus initio vetuftifsimi ,atq; lepidifsiitii eius libelli,' in quo mirabiliter cecinit infelicem Leandri, atq; Heronis amorem, vocans x*<At35ov khthi' ,flatum il- /Ium, qui miferum Leandrii obruit vndis. Adhgc notandum eft Ariftotelem accipere exortum apparentem', ficuti manifeftiimeft ex illa voce,quavtiturewiTOAH*, quam paucis ver- bis ita variat, vt cftendat de diuerfo afpeftu verba facere d primo,quem fupra appellauit: cum Orion minime pofsit it^iTtAAav vocari, preterquam, cum emergens efolis radijs,incipit,aut definit apparere; quoniaidfignificat vox illa {^itoAh', ficuti fupra oftenfum fuit; cu ccontra foli adiuftus& eius radijs obrutus «vKTiAAaFappelladusfit. neq; nos commoueat ,fi ftatim Ariftoteles exortu Orionis apparentem hoc nomine «VafroAn vocare videatur, quia parum refert,poftqnam veritatem docuerit, qiio nomine eiufmodi afpectus appellaretur, qux cum vera fiiit, atq; confpicua, fi aliquisdubius effet ,cur vocans Orionem difficilem atq; incertum ,quia circa eiufdem ortum atq; pccafum ,difficiles atq; incerti flatus commoneri folercnt ,praeterea nihilominuscirca ipfiiis exortum tranquillitatem eorum dominari affirmauetit ;fatis patet, ficphilofophum refpondere; Orionem difficilem atq; incertum vocari refpeftu ortus apparentis ,circa quem excitantur iam difti venti, proptereaquodin mutatione temporum contingit, quamvt plurimum tales effedus commirantnr ;cum temporum mutationes mifeeant ,atq; turbent omnia ob incertam,inconftantemq; earum naturam. Tertio loco animaduertendum eft, cum Ariftoteles loquitur de ortu matutino apparente Orionis ,eu de ortu totius imaginis intclligere deq; tepore,quo integra cofpiciebatur, no aurem de principio appa- .ntionis eiuidc; tum quia,cum fupra loqueretur de ortu ve-, ro Orionis, accepk totam imaginem, vt probatum eft, tum LIB-ER TERTIVS. tofqilia' vox illa fefavfignificans, vt Theon in Aratum Gaienufq; in Epidem. animaduerterunt, vniuerfam imaginem , alteraq; &demum illx Ti 3^^^3ac, fatis id oftedut;tu demu quonia eius verba, nequaqua vera efset alio fenfu accepta, na cu accipi minime pofsint,uili de tem-: pore, quo Orio incipiebat apparere, aut totam fe confpici-, endum tradebat ;Ii dicamus Ariftotelem de primo verba facere, in quo cum fol percurreret extremas Gemiirorura partes Orion cum prima Glfpei confpicuus ejat ,nequaquam verum erit ,tunc potuilTefufcitari ventos illos ;cum illud tempus propinquifsimam folftitio fit :quin potiusex rationibus allatis contrarium euenire, hoc eft quietem eorundem produci; prsfertim fi cum Alexandro concedamus, &cum VicomercatOjhunc mcturn,atq; agitationem vento-- rum, multorum dierum fpatio perdurare, nulli igitur dubium eft ,quin Ariftoteles intelligat de ortu matutino apparente totius Orionis, qui erat ad dies lo. vel ii. circiter ante Syrij ortum, quo tempore &alijs flatibus ,qui exortu . eiufdem commouebantur,& aProdromis ,qui tunc fpirare incipiebant (cum Collumella ,ac Ptolemteus velint hos flatus excitari die 15. aut 14. anteCanem; alij vero, equorum numero Plinius fuit, addiem circiter 8. )finis ventorii tranquillitati imponebatur ;qux incipiens circa verum O- rionis exortum, ad illud vfq; tempus perdurauit. Hinc clarum eft, quis fit fenfus verborum Ariftotelis, cu dixit ipfam tranquillitatem effe vfq; ad Etefias &Prodromos;nam idem erat dicere, ab ortu vero totius Orionis ad apparentem, cum hic afpedtus fieret circa id tempus ,quo Prodromi flare incipiebant.qui Etefias prseuenientes, qui poft Canem fpirabat, terminum conftituebant tranquillitati, quod cum >reSe cognouiflet Ariftoteles,poftq; dixit vfq; ad Etefias,fu- ,biunxit fe ipfumexplicaas,& Prodromos. Quamobrem,ca caufas docuerit tranquillitatis,& tempus etiam in qno contingebat ,iuremeritoq; fubiungit vnde hi flatus oriantur , qui cum flare incipiunt ,tollunt iam diftam tranquillitatem: hi cum fint Etelis, &Prodromi, infuper &illi, qui exortu apparente totius Orionis furgebant ,idcirco quem- to4 APOIOGIAB, ^5 quemadmodum vtriq; generentur docere aggreditur .Ve- 9,rum aliquis dicet motus forfan ab illis verbis «/lietTiJ aU 9>yiyturh ri 25AKlof,idcft&ob magni- >, tudinem ailri dierumfic aliqua pluralitas ,Ariftotelcm hic accipere principium non finem exortus ,Scoccafus apparentis Orionis,quia vt exponere videtur Alexander>his ver- bis voluit oftendere, cum imago Orionis conftet ex multis ftellis ,qu2haud oriuntur ,&occidunt vno &eodem die , fed diuerfo tegore, necefle etiam efle, vt ad multos dies totius imaginis ortus protrahantur,ac fubinde cum venti ,tu eorundem agitatio ;quod quidem nequaquam locum habere poteft ,nifi accipiamus principium exortus ,ac fi tunc venti dare inciperent, &durarent vfq; ad illum pundum ia quo pofiremas ciufdem ftelis definunt apparere, nam &hoc pado dierum fiet illa pluralitas quam dicit Ariftoteles.neq; •alicuius eft mometi id, quod Vicomcrcatus in Alexandrum 99 adducit his verbis. Alexandervero ait magnitudinem in 5>.caufaefie ,vt non torus fimul exoriatur ,&occidat ,fed multis diebus ,quod quemadmodum verum fit explicatu 99 diffiile eft ,quandoquidem fingulis diebus ,quibus exori- 99 tur ,to tus oriri ,&occidere cernitur .Qmvir alioqui eruditus, oftendit, fe nequaquam meminifieprincrpiaaftroiogie., quou^odoaiLforogi accipiant ortum atq ;occa-, fum altri alicuius :cunTn omnes optime norunt, verum fit qaotielcunq; aliquod aftrum confiat ex pluribus ftellisjqu^ differant inter fe in Zodiaci I6gitudine,& latitudine, minime iiludoriri pofle, vel occidere fiue ortu vero ,fiue apparente>& occaiu eadem die totum, fed vt ad noftra dubitationem redeamus dico, non vt Alexandro contradicam, verum quia hanc credo effc veritatem ,Ariftotelcm aliud vo- Juiffe{ qualum ipfe exillimo) &accepilTc illis in verbis j quia penitus cum tollere vellet difficultatem ,&contrarietatem,qu2emergere poffet, ex iam fupra allata difputatione de ort,u vero Orionis ;poftquam dixit incertus autem 8c difficilis &c. hoc eft (vt mea quidemfert opinio ,) quod communi omnium fententia de ventis dicitur ,exortum Orionis eos commitati 3itaaccipieadum eft ,ac fi dc appa- IIBEB TEKTIVS. roj *ppirente exortu totius imaginis agatur ;qui accidit circa teporum mutationem (principium nempe &caufamhuius accide iTS,) qua de re quicquid fupra allatu eft de eorundem quiete, nullam contrarietatem in fe continet :cum diueriis Orionis afpe&ibus ,diuerfis temporibus contingentibus, diuerii contrarijque inter feeftecius locum habere pofsint. fequitur poftea, quafi dubitanti animo occurrens, qui fieri pofsitvt inter verum Orionis exortum ,atq; apparentem, locum habeat tranquillitas .&ob magnitudinem aftri &c. - ac li dixiffet ,iara diximus vero Orionis exortu tranquillitatem oriri ,in apparente vero fpiritus cieri ,feiendumq; eft ob magnitudinem aftri inter vnum atq; alterum afpectum tot dies intercedere ,vt nullo negotio locum habere tranquillitas eiufmodi pofsit .aut dicendum eft ,'cum. Ariftoteles fupra affirmauerit, Orionem exoriri &occidere in mutatione seftaris, atq; hyemis ;cmnperfpiceret id nequaquam verum effe ,nifi in fine eiufdem exortus ,& occafus, proinde aliquem pofle dicere, hancimaginem oriri incipere ,atq; occultari ,antequam ili® temporum mutationes euenirent,propterea fubiungere poftea ,ac fi huic dubitationi refponderet &ob magnitudinem aftri &Cv perinde ac diceret ,fciendum eft ,ob magnitudinem huiua imaginis, multis diebus tum eius exortum, tumoccafum fieri, adeo quod licet illa apparere incipiat multo antea, quam aiftatis mutatio accidat, occumbere ve antehyemis mutationem, tamen vtriq; afpeclus ob illius magnitudinem tot diebus perdurant ,vt in illis mutationibus eueniant. Quod fi hsdua: expolitiones non cuiq; arrideant, adiungamns &tertiam .ex Seruij autoritate colligimus prim. Eneii vbide Orione verba faciens ita inquit. Sane eiagnitidine fua multis oritur diebus, &ideo eius etiam apud peritos ,eft incerta rempeftas ;veteres idcirco Orionem incertum nuncupaife ,quiaad vnguem neutiquam decerni poteft dies ,quo credendum fit, pofie locum habere mutationem exortu ipfius, atq;occafu annotatam ;idq; propterea ,quia ob eius magnitudinem ex multis ftel-’ lis conflatur ,qui multos dies coafumunt in ortu atq; oc- Ocaiii. APO1OGI AE . "bus verba faciat, hoc eft primo loco de vero exortu totius Orionis ,quo dixit tranquillitaccni dominari ;fecundo autem de apparente eiufdem exortu ,quo tempore voUiit iU- tus excitari. Tertiar vero obiedioni fatisfacicmus Ufateamur Orionem exoriri, cum vero tum apparente exortu, ante Etehas, dummodo accipiamus Eteiias in quantum dif- 'ferunt aProdromis ,atq; continenter flantes poft Canem, excitantur :quod fi late accipiamus Eteflas ,vt etiam Prodromos comprehendunt, quemadmodum hic Arifioteles fecit, qui non alia de caufa, poflquam dixit viq; ad Etcfias, fiatim fubiunxit fe ipfum declarans, &Prodromos ;dicedu erit ,verum tantum exortum totius Orionis ante Etefias fuifie, &Prodromos; nam, vtiam vidimus,huius ortus apparens tunc erat ,cum Prodromi flare incipiebant .quamobremcum Arift. ab Orionis exortu dixit ad Etefias vTq; tranqiiiUitatem inefie, docere voluit,circa exortum verura eiufdem tranquillitatem incipere, perdurareq; vfo; ad Prodromos: quibusciim apparens exortus cum fieret, nequaquam poterant flatus, qui eiufdem exortu gignebantur aliqua in parte didam perturbare tranquillitatem, ex quibus ‘omnibus etiam clarum efl, quomodo quarta difficultas tolli pofsit. Reliquum igitur erit ,vt metam difputatioiiis attingamus,oftendere, nequaquam difeipuU fentetiam diflentaneamefieaprsceptorismente, atq; Vicomercati nodos difibluere .quodue ad primum attinet ,fi Ariftorelcs intelligens, ficati iam fupra fatis fupeiq; probatum eft ,cam «- fiatis mutationem ,quse potiEsimumfit aprima' in fe cundam partem eius ,qus vocatur opora, -voluit Orionem co tempore nafei ,idcircoq;, cum incertos, acditnciles flatus fecum afferat ,difficilem atq; incertumvocari; hecciusfententia haud quaquam diflfentit ab ea, quam pofiiit fuis in p^ob. ouode-u jit, i^fcio quo pado-. Kc-garoi^expofitio ,ab .eo irTDialo go^e Nili inundatione allata, ^admitti ,, pofsTfjqui didum problema cixans,verba ilJa, oporae initio eo loci principium olfiatis fignificare, id eft tempus folfiiti) docuit; autoritateq; Adamati) -Sophifl^.ab Attiolib.j.rela-, ta.Orionem tunc ad aj, di^ni Xunij exoriri :quo in loco & <illud IIBiRTBRTIVS, irj illud maxima admiratione dignum eft quod iti1>inngit, no-, ftra etiam setate id ipfum contingere; folftirialibusnemiipe diebus Orionem nafci. verum vt redeat vnde iam dilcet ierat oratio ,fatis itidem clarum eft ,Ariftotelem eadem dicere ,qua: &difcipulus eius Theophraftus; quij clarius quid fentiret explicans,fuis monimentisfcripuim reliquit, Orionem nafci principio opors ,quod tempus appoiite a prEceptore di(3;um fuit iktkIIioM tou’ ,id eft mutatio, quE fit sftate; &idcirco eiufdem exorru (vt qui fit in temporum mutatione] incertos inequalefq; fpiritus flate ;vnde Orion inequalis turbulenrusq; dicebatur, nec nos moueat, fi Arift. hoc in loco Orione vocat «Xfjrw/yd cum idem alibi in Problematibus ,atq; in libello de Ventisd Theophrafto diflius fit ,:quia hse quatuor voces fibi ipfis inuicem refpondent ,vt caufs atq; effeSus; cum idem fit dicere quod &txys/isMt; neq; aliud KKAmil , quam ;tum ineertitudo, quod ad hanc rem pertinet, ab inequalitate, difficultas vero aperturbatione exoriatur. Ad hxc fi eadem fpecies occafus accipienda eft .i. apparens totius Orionis occafus,Ariftotelefq; dixit aipeclu hunc contingere in mutatione hyemis,ac mutationis hyemis nomine intellexit eam ,quE fit cum fol ingreditur primum Capricorni pun{3:um, Theophraftus vero id ipfiim tepus «fx»'v appellans ,eo quod, quE proprie hyems vocatur, principium inde fumat ,idem affirmauit; nullidubium erit, hac etiam in parte null.aeife inter illos differentiam .quin potius cum nonaliunde vtriufq; philofophi ratio robur accipiat,quam ab illavniuerfali propo-' 9, Ctioiie, quam Arift. ita exprefsit, mutationes autem omniu’ ,, turbulentf funtob incertitudine ;quam Theophraftus c6- ,, plexus eft illis in verbis, in mutationibus natura compa- ,, ratum eft ,vt omnia femper fint indefinita ;concludendum eriteandequEftionem abvtrifq; difputatam& ijfdemfundanientis pertradatam fuiife ,confequenterq; Vicoraercati opinionem nuilum habere adminiculum :cuius obie'aiones fadile euelli poterat ex noltra exoofitionc.Nam ad pri- Qiam, atq; lecundam,quid relpondendiim fit,fiitispatet,cu Piam 114 APOLOGI AE. iam expofitum fuerit quomodo Arift. intellexit ,Orionent •nafci in mutatione seftatis, quoue modo ate Etefias,vel fub ipfisEtefijs. Ad tertiam vero ,qu2figillatim contra Alexandri expofitionem militat; dicendum, falli plurimum Vicomercatum,fi exilHmatjfydera fernper oriri cum ijTdeni iignisT^t^partibus, in quibus lunf;Tum vt plurimum accidat ,aliquam ftellam, qua exempli gratia fit in Tauri figno,- oriri tamen cum Ariete, aut Geminis, prout magis auftra* lis ,aut borealis exiftens, ratione fuje latitudinis, aut declinationis ,exortum faciet fub maiore,minoreuc poii eleuatione .Ad hec non videtur fatis perfpcxtfle, Alexandrum .illa voce ,,nequaquarnintellexiiTejempus illud, quod pro^ne atq; itri Aiin Autumnus vocatur, quodue cum Arduro incipit ;verum, quemadmodum ipfc fe exponit locum Theophrafti adducens ,etiam illam partem anni ,quf prsECedit Autumnu,& vocatur opora:quod anteafecit Hippocrates &Theophraftus ,vti fecundo libro iamoftenfum fuit; &fexcenti etiam grauifsimi Autores ,&fane quo modo fibi perfuadere Vicomercatus potuit ,Alexandrum,qui paulo ante innuerat ortum verum Orionis fieri circa folilitium, fuifie adeo dementem ,vt voluerit, eundem tunc temporis ortu apparente in mutatione sftatis in Autumnu emergere? quas mutatio ,vt Vicomercatus inquit, fuiifet circa Librse sequinodium ,ac per tres menfes poft verum illius exortum: quod quidem, ne dicam indignum effe, vt de tantoac tali viro creatur ,qualis tmt Alexander^Tverum etiam3c de quolib'^rudi ,atq; indodto: cum inter nullius imaginis ortum verum &apparentem tantu temporis pof' •fit abfumi, atq; adeo elf fi.xus :n eiufdem Alexandri, 8c Theophrafti reprehenfione,vc improprie voce hanc, opora, accipies, velit, preter germana eiufde fignificatione, ea cu in Problematibus, tu in libello de Vetis, tepusillud fignificare,quod proprie Autunus vocatur: cu alioqui fecus facere, potiufq; vcce altera metopor6,exponere opora, debuiffet.' quandoquidem perfpicuum eft vnicniq;, qui aliqua attentione verba Alexandri perpenderit, idemefie apud illum 3 , hoc in ioco, Orionem exoriri ex iit /utraafffl»- LIBER TERTIVS. „fSf, id eft ia mutatione cxzftate in Autumnum ,quod & XV' THf .nam poftquam ipfe dixit Orionem apparere in mutatione arftatis in autumnam ,quid fenferit ex- • plicans, citat Theophrafti Ycrba, qus Orionem exoriri principio oporae affirmant ,hancq; expofitionem ampledlltur .Poftrcmo ad quartam, &vltimam dubitationem, erediderimego, dum Alexandrum Vicomercatus demiratur, ‘ ne Vicomgeati tame{IuiatTi'a3mirationem dofti viri demirando irHdeaiit ;veiuTiToui auius lit athrmare, inter OTtuin &occafum Ymmcuiuiq; fyderis femper interefle fex menfes j(Ttrando^ Aitrologiie nrincipijs contrarium omnino cliciattrrremmuero ,cum tempusin vero exortu,atq; occafu e»rundem, quod inter illacontinetur,ab ingreflu Tolis in eccHpticf punfium, quocum ftella exoritur,Cue occidit, aut in oppofitS,pendeat;idq; variet ratione longitudinis ac declinationis eiufdem fyderis ,tum horizontum varietate; differens neceflario erit ,illud temporis interuallum,quod inter ortum, &occafum eorundem intercedit .quod fi ab ortu atq; occafu Vergiliarum pene fexnjenfes tunc interrerant, quamobremTheophraftus in libello de Aquarum li- ,, gnis dixit; Annum Pleias occumbens, &emergens biparti- ,, tur ;ab occafu enim ad emerfum vfq; illius dimidium anni j, conficitur ,id eueniebar ,quia borealis declinatio earundemadeo magna non erat ,qux poffet plus temporis confumereabortu ad occafum: Vernmfi Vicomercatus animaduertiffet ftellas ob declinationem auftrales magis ,vt qu£ tardius exoriantur, citiufq; occidant, nequaquam fex menfes requirere ab ortu ad occafum ;econtra vero qux maiorem declinationem habent Aquilonem verfus, plus temporis confiunere ,quia fupra horizontem citius emergunt ,tardiufq; occidunt ,nequaquam id afferuiffet ;quam fententiam Bernardinus Baldus Yrbinas Gnaitalla Abbas vir diftiplinafum omnium, jeci praiertim mathematicarum &lin guarum copnitinne clarus ,dum Apologiam hanc meam le^rer, Bootis exemplo commode confirmari poffe ani-‘ maduertit, vt qui nulla alia de caufa tarde occidens ab Homero OdilT. 5. carmine ilio dicatur . P2pasA- ti6 APO1OGIAE. T*iiT9§govri ,;(<n) ^4^' Marri (^osothv .i. Pleiadesq; contemplanti ,&fero occidentem Bootcn, •cuius etiam viri iudicium in nonnullis alijs huius opcria locis plurimi fecimus .Verum vt ad Vicomercatum redeamus,maiore ipfe admiratione captus fuiHetjfi apud Aratum,atq; in Theonis Achiliifqj Statij coinmentarijs in eundem legifietj.quafdanieiTeftellas, idcirco ab ipiis Kf^(pt<pe(m KT^flfvocataSjqui^nius tantum nodis fpatio oriuntur ,& occidunt .Demum ncq; id magis cum veritate confentit^ *quod ipfe affirmat, 'cum Theophraftum accufat ,locum corruptum efleiqubiiia iam fatis fuperq; probatam ell, germana effc, vt leguntur, audoris verba, quod vero dicere audeat, problemataAriilotelis nonelTe, prsecipueq;^ illam partemdn qua de ventis agitur,ab ipfomet Arift. citatam 2. 5, Meteoro iilis in verbis .De fitu autem eorumjqui contrarij 5, fintjquofue fimul flare cotingat, &quos no fimul,tu qui, & ,, quot fint ,de cxterifq; afledionibus, quae in problematibus 3, particularibus traditae non funt, nunc dicamus .hzc quidc -rcrp onfio anphilofopho homine digna fit^ aliorum iudicio relinques,fine dice^ facia, Hss funt igitur rationes, qua; ad Theophrafli audoritatem Alexandriq; tuendam, noftra hec Apologia, fi non pro dignitate, falce pro virium mearu imbecillitate in medium aSertjquas tanquam amoris in te mei argumeta,midodifsimeMagineadte mitto, vt ab integerrimo iudici; tui acumine illud fibi oniamentu acquirant, quod prae ingenij mei tenuitate ex me aifequinon potuere: &quamuis non eft ,cur nominis aliquid, aut glorise ex his expedem, non erit tame vnde reprehefionemtimeajprefertim apud illos ,qui Veteres ,tanquam veros arcium omnium &fcienciarum magifteos ,eorumq; memoriam venerantur. FINIS. irr Tabula continens inncrrantium fyderuin loca, declinationes, afcenftones red:as,afccnlioncs obliquas, pundia ,temporaq; ortus &occalus matutini,ciitn veri,tum apparentis,quoruminApologia mentio eft. item alia nonnulla ad ea intelligenda ,qua: _ tradlatafunt, pertinentia- Adannum 524- ante Chriftum Dominumfupputata ,nimirum primo anno ab Alexandriobitu, quo etiam tempore floruit Tbeophraflus ;ad eleuationem Poli Athc-' narum . Sex. G. M. S. oI151 Simplex AequiaoSiornm prscefsio . 532 44 32 Anomalia AequinoSiorum limple*. 5533 4Anomalia duplicata. 58 4Profthaph^refis emendata adijcienda .- ®25?55 Vera prfcefsio Verni Aequinoftij,id eft vera diftantia adparentis EquinoSij iprima ftella Vad datum tempus: cum qua ftellarum inerrantium vera loca habentur ab adparenti squinoftio . f^eraleculieUnrum inerrMtiim ,qujsia ^pologU recenfentur . **7 55 YVerus locus Borei termini pratcedentis lateris Pleiadum ,ad datum tempus . 430 Latitudo Borea. *9 39 55 yVerus locus feqnentisdaaru in Collorobo, 315 Latitudo Auftrina. r550 ^Verus locus prima Clipei Orionis. 8oLatitudo Auftrina. *4 3°Verus locus Pedis finiftriOiionis. Lati- TABVLA.i liS G. M. S, 31 30 »5 39 55 17 3© 27 19 55 17 o 25 29 55 33 3° 12 59 55 39 10 22 19 55 31 30 G- M. S. 56 41 24 o 22 40 23 50 27 29 55 430 57 o II 20 5 12 43 9355381 2i<5oS Latitudo Auflrina . yVerus locus Humeri iiniftri Orionis. Latitudo Auftrina . ^Verus locus Humeri dextri Orionis. Latitudo Auftrina. ^Verus locus Genu dextri Orionis. Latitudo Auftrina . HVerus locus Sirij feu Canicula . Latitudo Aufttina . 151 Verus locus Arfluri . Latitudo Borea . Scrupula propsrtiontUa congruentia 324. antt Chrijium Dominum ,maximaj, decimatio ai datum tempus • X. Scrupula proportionalia fimpliei aquinofiiorum anomalia congruentia . Differentia inter maxima &minimam fol. Declinationem . 24 Pars congruens ex fcrup. &diff.adijcienda minima fol. obliquitati. 40 Maxima fol. declinatio difio tepori cogruens . Tro Declinatione Borei termini Tleiadum ex i}. Tracepto Tabularum Rheinholdi . VLongitudo Borei termini Pleiadum, feu Vergiliarum. Latitudo Borea . Scrup. proport. qua taractfi fint 5S. 41. fupponuntur nihilominus effe 57. vt facilior calculus habeatur ,quod citra errore effici poteft. Arcus Boreus . Differentia Arcus pradiffi adijeienda. Numerus multiplicandus. Differentia eius adiaeens fubtrahenda. Pars G. M. S. 12 5 II 32 10 210’ 2752431 20528 933485? 2578588 14 55 37 57 o 25 34 24 43^ 3775845 6p^oS 418 29 38 42 55033 3841^78 TABVLA. Pars congruens ex fcrup. propoft. &ex differentia laterali Arcus, adijcienda Arcui . Arcus abfolutus, cui addenda eft ftell^ latitudo partium 4. 3o. quia (int ciufdem adfedionis , vel Ipeciei ;&habebimus Declinationis argumentum . Argumentum Declinationis boreale . Sinus argumenti declinationis. Pars congrues ex fcrup. proport. &ex differentia laterali numeri multiplicandi, ex eodem numero fubtrahenda . Numerus multiplicandus abfolutus cmendatufq; in ffnumiam inilentum muiciplicadus, vt habeatur finus qussfirx' declinationis. Sinus declinationis borei termini Vergiliafu. Declinatio Borei termini VergiiiarumBorca . quia argumentum decIinationis fitBoreum. Hajc fiimpta ex Tab. prim. Mobilis Regioiriontani eft partium 14. 5p. Tro ^fcenjione KeSia Borei termini Tletadum ex praecepto 21 . Scrupula proportionalia . Radix Afcenfionum Differentia lateralis Radicis Afcenffoaum addenda . Numerus multiplicandus . Differentia lateralis numeri multiplicadi, adijcienda . Pars congruens ex differentia laterali radicis, & ex fcrup. proport. radici adijcienda. Radix Afcenfionum abfoluta. Pars proportionalis ex differentia laterali numeri multipl. &ex fcrup. proport. numero ,mult. addenda . Numerus niultiplicadus emedatus abfolutufq;^ Numc- 110 <3. M. S. 26^8948 1025325 555 i 25 45 5<5 37 15 7605325 S029751 II 42 40 12 256. 55 28 16 37 13 75 I TABVLA. Numerus exfscundo Canone fumptus Declinationi congruens . Sinus differenti* tranfitus Borei termini Pleiadum per coeli medium. Differentia tranfitus Borei termini per cceli mediu auferenda aradice afcefionum ,quoniam loQuslongitudinis Borei termini incidit in femicirculum Zodiaci euehentem cum declinatione Borea. Afcenfio refta Borei termini Pleiadum . Tro Differentia afi enfionidi ;afcenfione, acdejcenfme nhliqua Borei termini Tleiadu ex Tricepto 24.27-32 . Latitudo Poli Athenarum . Numerus ex facudo Canone fumptus congrues latitudini Athenaru multiplicandus cum numero ,qui ex eodem ffcudo Canone debetur declinationi, vt reliquum habeamus finum differenti* afcenfionalis . Sinus differenti* afcenfionalis. Differentia afcenfionalis recl* afcenfioni dati puuiffi aiiferenda,quoniam declinatio eft Borealis ,&habebitur Afcenfio obliqua ;adijcienda eadem dc caufa, &inueniemus Defce- Conem obliquam . Afcenfio obliqua Borei termini Vergiliarum , cum qua gradus feu punSum Ecliptica 19. 37. V. in latitudine 57. 15. cooritur. Defcefio obliqua Borei termini Pleiadum, qu* ia eade latitudine competit gradibus 29.1.V. Troapparitionis matutini termini interuallo fecuii Regiomontani ratione ex propofitio. 61.primi Mobilis. J.atitudo Athenarum . Complementum Declinationis. Borei termini fumpt* ex Tabulis primi Mobilis Regiomo-- tani. G. M. 38 48 62 30 23 52 21 1 S. 22 18 85 30 60 37 2P1} 45° p12 3a o 2S P *P 37 V TABVLA.' n» tani . Inuentam primum . Diftantia Borei termini dcapite-^. Maxima fol. Declinatio . Numerus cogruens maximse fol. Declinationij &diftantis Borei termini acapite 55. Numerus congruens complemento declinationis inuento primo adijciendus, quia ftella in femicirculo litcuchente.. Inuentum fecundum. Complementum latitudinis Borei termini . Numerus ex po. auferendus .yt inuentum tertium prodeat. Inuentum tertium . Latitudo Borei termini Pleiadum Borea . Numerus congruens inuento tertio &latitudi- ni Borei termini . Arcus Ecliptica vero loco ftella; ,atq; oriente ipfointerclufus . Arcus Vifionis Borei termini, quia Iit quinta magnitudinis . Arcus afole nondum orto atq; horofcopo ipfo comptehenfus ;aquo Ecliptica; arcus-aufe- rendus eft,quia latitudo Borei termini Pleiadum eftBorealis. Interuallum apparitionis Matutina; Borei termini dvero ipfius loco.neped grad.ay. 30. V numerandum. Clarum itaq; eft,cnm grad:2 3.3p.Taur. difluni terminent apparitionis intetuallu; fole hunc Zodiaci locum percurrente ,apparentem Borei termini ortum Theophrafti feculo fu- Tro eodem apparitionis matutinx intermlio ittxta modi cUrijfimi f'iri loannis ^ntsnij Magini , Punaus ortus Borei termini . Decii- 12* <J, M. S. TABVLA. 15 «. Itaq; fole part. i;.J).*. percurten. tc Pes finifter matutino mergebatur . Tro Declimtmefmifiri Humeri Orionis, 15 59 55 ^Verus locus finiftri Humeri Orionis. 17 30 Latitudo notia. ^7 35 39 Arcus Borealis . 339 Argumentum Declinationis Borcale. ^61804} Numerus multiplicandus . 74 6Arcus congruens numero multiplicando, j30 Declinatio Borealis iiniftri Humeri Orionis» Tro Afcenftone Reda-, ^fcenpone <tc Defrefieae oWijaa; &EclifticiepM(i.o, quoikmortebMir. 48 13 14 2947833 17 8 toiSi 6 3G 1o 48 12 14 2O 4S xo 14 .-ihr C- V-• .-. ^ 7S8 H 22 2- 67 58;. * Uadix Arcenfionum . Numerus multiplicandus . Arcus congruens numero multiplicando. Numeras ex fecundo Canone fumptus Deciinationicongruens . Arcus congruens numerofecundi Canonis . Differentia tranfitus finiftri Humeri Orionis per Coeli medium fubtrahenda . ATcenfio Refia .> Differentia Afcenfionalis fubtrahenda. Afcenfio oblkjna finiftri Humeri Orionis, cui in Athenarum horizonte refpondent grad. 7* ;58. Oem. ^-'Pro imeruUo opfti riticnis motutitue finifiri V’''Humeri Orionis . Punaus reri ortus finiftri Humeri Orionis. Declinatio punai praediai. .Complementum Declinationis huius. Comple- rA'B-=V'L.A? .12? G. M. S. 66 8Complementnmroaxim^ obliquitatis foUris, 8o 37 tia-' Angulus MeridianL&EcIiptic3E.,\ c 40 45 Kumerus fubtrahendus adiSo Angulo . 39 12 Angulus Orientis &fcclip.ticx , 15 ofArcus Vifionis: finiftri Humeri Orionis, quoniam eft fecundx mag. 20 33 Interuaflum apparitionis matutin^ finiftriHumeri Orionis adijciendumpunflo veri ortus; ..?• nempe grad. 7.:5g. Gem. Igitur foleittgraaj- .:28. jtrGem^ eiiiSite Humerus finilier^^io^ nis Theophraiti fecuio matutino appatebat^ ,;snoitrgiioo ot; ..'iv -; Tro HecUtunotteEurtieri dextri Orhitis ex >np ,Tab.TrimimoLKegiarnenum. -•"r'.jr> *.ci r ; 27 I? 55 rJ^^rVeraslocusHumeridextriOrionis. ,17 'Xatitudohotia.: 1..., - 32 40 Dittaatia acapite Cancr. ,^ 23J5150 .3£l rMaximafolisdeclinatio. -I.eCI o; ;b 12 35 Inuentumprintum. .r;;u 77 24 Complementum inuentiprimi. 66 -^.. . Complementum maxim^ declinationis folaris, 6? 36 Numeras congruens vtroq; Complemento ex 50, auferendus.!' 71 - 30 24 fimentirm ietucdam .Boreale ja quo iMitudp ilellxaufenendaeft,' 324 ArgumentujnOedmationisBoreale. o; rf 3iS Deciinxcio Humeri dextri Borea. ^.!! 'A.qP al-qea iT. .u;r.- .-^ejtJcevfieneKtd». ’'3 ii.roitaci. .- .-73.. oil sinpCopIcment&iatitodink-Humeri dextri Orionis. 32 40 Diitaatiaa capite Cancr..,,: 31 4Numerus coagrneas diftantie. &compleineato •ttnoriO irlxsb iilatitudinis. ,. ...... .qc, , '3S'' 42 ::;j4Jr2.!Cda>plcmei«;iun. 0esliq‘itio!ii7 '-^RNa- G. M. S. 31 8 J8 2 51 45 318 48 86 4» 85 52 87 42 218 55 44 <5o 20 37 15 86 42 37 19 31 40 2J51 13 36 12 37 49 5« 73 o 47 3 Numerus ex 90. auferendus. Afcenfio ReSaHumeri dextri Orionis . Trc ^fctnfione &Defctnlione obliifna & funSo qmcum oriebuuir .ex eodem Kegiom. Complementum Eleuationis Poli Athenarum « Declinatio Borea . Amplitudo ortiua feptentrionalis. Complementum Declinationis . Complementumamplitudinis ortiuf. Numerus rtroq; complemento congruens ex 90 auferendus . Differentia afcenfionalis auferenda ,quiaDeclinatio fit Borea pro afcenfione obliqua ha» benda; pro Defcenfione adijcienda. Afcenfio obliqua, cui in lat. Poli Athenarum congruunt grad. 15.44. 37. Defcenfio obliqua ;cui in eadem lat. conueniunt grad. 18. 57. Taur. Tto 'mtermtto apporUims mttmnt Humeri dextri Oriams ex eodem Regiomonta, Latitudo Poli Athenarum . Complementum Declinationis. Inuentumprimnnt. _ Diftantia acapite f Maxima folis Declinafio. ii. Numerus diftantii acapite tfp,& maximse foIiS Declinationi congruens. Numerus complemento Declinationis cogruens, inuento primo addendos, quia flella fit in femieircnlo euehente . Inuentum fecundum .ij Coplemetu latitudinis Humeri dextri Orionis. Numerus ex 90,auferendas rt inuentu-m tertifi pro- TABV1A. G. M- S. 42 58 17 o 25 24 ip 9 12 o 17 4<5 3« 5S 25 29 33 33 30 3<3 41 ip 41 6 20 52 9742294 8455 ip 24 20 O 30 13 2p 30 7P8S P734305 233 ,o;p 3271051 13» prodeat . Inuentum tertium . Latitudo aufttina . Numerus cogrues inucnto tertio &latitudini. Arcus Ecliptica: vero loco ftell* atq; oriente ipfo interclufus . Arcus Vifionis quia fit prima mag. Arcus afole nondum orto atq; horolcopo ipCo comprehenfus. Interuallum apparitionis Humeri dextri Orionis dvero loco ipfius numerandum 5. agrad. 27. 19. 53. Taur. Itaq; patet foleq. 13 tenente Humerum Orionis dextrum tunc mane apparuiffe. Pre Declimtiene Genu dextri Orietes fecundum Rhembntdum. yVerus locus Genu dextri Orionis . Latitudo notia. Scrupulaproport. Arcus Boreus. Differentia lateralis arcus addenda. Numerus multiplicandus. Differentia lateralis pradiSi numeri, ab ipfo auferenda. Pars congruens ex fer. prop. Sc ex diff. laterali Arcus, addenda Arcui. Arcus Boreus emendatus ilatitudine Genu dextri auferendas. Argumentum Declinationis auftrale . Pars congruens ex ferup. proport Sc exdiff.lateraii numeri mulrip. ab ip*b numero lubtrahenda. Numerus multiplicandus abifrlutus . Sinus argumenti DecHnatiOtiis . Sinus Dtchnat)on<s quafita . g, aDecii- G. M. S. 13 735 =5 39 J5 33 -3° 5^41 57 4^ ” 445 =5'545 39223 429 57 50 40 37°55 2332300 2331973 548531 384 60 59 20 10 12 71 II 20 .M Declinatio Genu dextri Orionis auftrina. t, V' Tro reClu Genu dextri OrmiSt fVerus locns Gcnn dexcri Orionis. ^ Latitudo auftrina. •"^ Scrup. proport .:d’qf Radix aicenfionum^'.!; 5.. a. o Differentia lateralis Radicis addenda. Numerus multiplicandus. . Differentia lateralis numeri mpltiplicandi addenda Parscongruensex ferup.-p.fQport. &ex diff. laterali Arcus addenda Radifialccnlionum. Radix afcenfionum emendi^* Pars congruens ex fcr.prop. Sc ex diff. latmumy multraddcnda numero . Numerus multiplicandus abfolutus. Numerus exfcecutido^aaon^fuinptus Decii-' nationi congruens, u. '. Sinusdifferentif tranfitusGenu dextri Orionis per cceli medium. j. DifferentiatranfitusGenudextri Orionis per cceli medium addenda Radici, quia locus iqtiii gitudinis Genu dextri ftt in lemicirculoafcedente cum Declinatione auftrali. Afccnlio Re<fta Genu dextri Orionis. -c• Tro ^fctnjtone Mqua &pmSo yen ortus eiHjdept, Differentia Afcenlionalis addenda Afcenfioiii redar, quoniam Declinatio eft notia., Afeen/io obliqua Genu dextri Orionis ;^cuiin data latitudine, fuppofita minima Tolis obequitate, relpodet grad.©. 25. Cancr. maxims Vera grad.o.4p. Cancr. ac differetia eft 24.de qua& defcrup.proport. 55.41.pars congruas proportionalis eft grad. o, 22, 40.44. addedagrad. Q, M. S. TA:BVV: LAr. grad.0,25. quamobrem Eclfptic^pun- -•ftum fefpondens obliqua pretii^:? &maxim^ D^cliniationi {qUs congruens, qu® T.0 •-tunc eiie deprdieadeb^tur gfad. 2j. jo;4o-. Cii grad. o. 47^ 40. 24. Gaiirc. ’..b Si :: .i ;. Vro InteruAUo apomthnif Genu dextri Orioms , o48 ^Punftus ortus veri Genu dextri Orionis . ^3 ^7 50 Declinatio prodidi pun^i ad minimam folk Declinationem. 24 oexceiTas, • 2240 Pars congruens de excelTu, §c de fer. prop. adr denda deciinationi. 53 50 30 Declinatio pund:i ortus Genu dextri Orionis . pComplementum pr^dids declinationis. 9Compleiiietum maxima DeclinationisfoIariJ, 9^oAngulus meridiani &Ecliptica. 4^47 Numerus adido Angulo iubcrahendus. 4^33 Angulus Ecliptica &orientis . ^4 ®Arcus Viiionis Genu dextri Orionis ,quiaiit tertif mag. 18 50 Intcruallum apparitionis matutinas adijeiendu pundoveri ortus Genu dextri 5'gr.o. 48. .Igitur maniiefium eft,quod fole grad. fp. 38, percurrentciGenu dextru Orionis Theophrafti feculo emergebat; &quod idem eftj Orion totus matutino oriri incipiebat . Tro Declmutione Cantada» 12 59 55 31 Verus locus Canicul* . 39 IO Latitudo Auftrina • i57 oScrup. proport . 22 32 44 Arcus Boreus. 23 i5Differentia lateralis Arcus addenda, 993 1982 Numerus multiplicandus. 32 X0Differentia lateralis numeri multiplicandi k nu- *?4 G. U. S. Si 4 31 54 50 2100 5929882 16 15 10 il9^Ti'> 2779130 115 88 12 59 55 39 10 57 o 74 19 57 245 1172337 19089 s37 74 22 34 18135 I190472 2893073 34441.2 I38 23 "jS 20 55» tABVtA. numero fnbtrahenda . Pars congruens ex fcr.prop.atq; ex diff.Iaterali Arcus ,adijcienda Arcui. Arcus Boreus abfolutus ilatitudine Canicul* fubtrahendus. Pars congruens ex fcrup. proport. atq; ex difF. numeri multiplicandijab ipfo numero fubtrahenda . Numerusmultiplicandus emendatus. ArgumentumDeclinationis auilralc. Sinus Argumenti Declinationis. Sinus Declinationis qusfita . Declinatio Canicula auilrina. Tra ^fceifmtreUu HVerus locus Canicula . Latitudo auilrina. Scrup. proport. Radix Afcenfionnm. Diff. lateralis ipSus radicis addenda. Numerus multiplicandus. Differentia lateralis numeri multiplicandi addenda.. Pars congruens ex fcrup. proport atq; ex diff. laterali radicw addenda radici. Radix afeeniionum emendata. Pars congruens ex fcrup. proport. atq; ex diff. numeri multip. addenda. Numeras multiplicandus emendatus. Numerus ex fjcundo Canone fumptus declinationi Canicula congruens > Sinus difrerentia.tranlitus Canicula per Coeli medium. DiifrreatiatranfitusCanicuI^per coeli medium adienda. Aiceiiiio reda Canicula . Tro TABVLA. G. M. S. yi?o5325 izooijS i3 4: :3 S9 327 t6 20 ^ 22 4I1 <7 19 <56 9 88 53 91 7 41 o 56 7 IJo 14 30 37 15 »37 Tro VtffmntU^jctmjlondh^fcenfmt Mtqui &pwi- <7o Viri e«»j CsmicuU. Naaierus ex Canone fjcirdofiimptus cogrnens clcuationi Poli Athenarum; qui in numerum- Declinationis multiplicatus, erit reliquus tinus cliiferentisE Afcenfionalis . Sinus differentis Afcenfionalis . Differentia Afcenfionalis Canicula: addenda AfcenfionireSj.quoniamdeclinatio eft auftrina . Afcenfio oSliqua Caniculs ,cui in latitudine Athenarum reipondenr,fuppofita maxima fo- Us obliquitate, grad. 16. ao.Cancr. Tro Inttrmto apparitlamt Mstutme CamcuUtac tempore emerfusfecmdimmodum Mugini, Puaftus TCri ortus Caniculs. Declinatio prsdidti pundi. Complementum di<ffs declinationis . .Complementum maxima: Declinationis Iblis.' Numerus afemicirculo fubtrahendus ,vtprodeat Angulus meridiani ,quoniam punSus ortusinciditin femicirculum dcfccndentem. Angulus meridiani Sc Ecliptica. Numerus ab angulo prtediSo fubtrahendus. Angulus Ecliptica: &orientis . Arcus cilionis ,quoniam Canicula sfl primz mag. Interuallum apparitionis ipunSo ortus veri numerandum. Patet igitur ;quodfole grad. o.j.Eeon. ingrediente Thephrafti feculo Canicula mane emergebat . Tro itttermUe tpptirhioms Caticnlxfecwiiom modumKegitmmtaiti , Latitudo Atbenatum . Co®- TABVLa; ,*3<5 G. M. S. 73 J3 Complementum Declinanionis Caniculs ;qua; ex Tab. prim.mob. Regiomontani ell i6.7. 39 4Inuentum primum . tj oDiftantia acapite Cancr. 23 51 Maximafol. Declinatio . 648 Numerus congruens maximEDecIinationij ac diftantif acapite Cancr. 74Numerus inuento primo adijciendiis. 45 8Inuentum lecundum. 50 30 Complementum latitudinis Caniculs. 33 58 Numerus acirculi quadrante fubtrahendus. ^? 5^: 2Inuentum tertium. 39 IO Latitudo Canicula. 49 37 Numerus congruens latitudini Canicula atq; Inaento tertio . 33 19 Arcus Ecliptice vero loco £lell{ atq; oriente ipfo interclufus . 12 oArcus VifiouisCaniculaE. , J4 32 Arcus a. fole non dumorto atq; horofcopodpfo comprehenfus,Eclipticf.arcutaddedus»quoa niam latitudo Canicula: eft notia . 47 51 -Interuallum apparitionis Canicula: avero loco .-iplias-numeradujvidelicetd grad. 13. o.Gem. .i .. quamobreai clarumeft.quod fole 0.5 1. Leon. .pofsidenee Theophrafti state Syrius feu Car .lub.redMcainicula matutino emergebat^ oly .8;r:i::!0 sL-n:,:. .Jzit' • jvir... JnoTreDeclinatmeJlr^hrL 0£l 22 55 Verus locus Arduri. 3°o-;_ Latitudo !|>fiusBorea.-!i;.: i18 52 ;Arcas.BoreaIts..fni'-jri:i-; .:ir 343 iDrlfeientia lateralis Arcus^addenda* piSSayS Numcmsuuiltiplieandus . 1738 -Differentialatecalismuineri multiplicandi ,ab ipfDnjiroetoiauferenda . 337 Pars congnBeas‘ejt’ fCrupj.- ptpport. &cxidifiE. D. 'lat. TABVLAi G. M. S. 312 '9 2SlI 5185587 34 53 5717835 5252227 3s40 S2 19 55 '!P 31 30 171 39 3 I32 4255187 82058 171 40 20 55745 4354935 5172108 2554085 ‘5 37 45 tSi 18 5 »37 Jat. Arens, addenda Arcni. Areus Boreus eWndatus addendus latitudini , quia fint eiufdem fpeeiei. Pars eongruens ex ferup. proport. atq; ex diff. lat. numeri multip.auferenda anumero,, - Numerus multiplieandas emendatus. '' Argumentum Declinationis Boreale. Sinus argumenti Declinationis, fC' 5iiuus qujefita: Declinationis,, Declinatio Arfturi Borea. :'T 3>r* ^cenlione rtSn MSun , Verus locus ArSuri. Latitudo Borea. Radix Afcenfionum. Differentia lateralis.radicis addenda. ^ Numerus multiplicandus . Diff. lateralis numeri multiplicandi addenda, Scrnp.proport. •c Pars congruens ex diff. lat. Arcus,& ex fer. pf« addenda Radici. Radix Afcenfionum emendata . Pars congruens ex, diff. numeri multip. atq; ea fcr.prop.addendanumero.’- Numerus multiplicandus emendatus. Niunerus ex facundo Canone firmptus Declina» tioni congruens. Sinus differentig tranlitus Arfleri per coeli medium. Diff.tranfitus Arduri per celi medium addenda radiciiquoniam lofcus longitudinis iplius incidit in femicirculum Zodiaci deuehentemac ftella declinat in Boream. Afcenfio reiffa Arfturi. PVtO S