De Arte Rhetorica libri tres ex Aristotele, Cicerone & Quintiliano praecipue deprompti

DE ARTE RHETORICA LIBRI tres ex Ariftotele., Cicerone &Quinti liano praecipue de^ % prompti. %_ /A- ^^^i» ^2— iXathore Cypriano 'Soareo^ Sacerdote Societas 1ESV. „mALX> ,# .£j» v Exofficina Alphonfi Efcriuani. Expenfis Andreae Pefcioni, Cum Facultate. 7 c.t *%<' 0NEhelipe por Ugracilae Dios,Rty is Cijlil!a}ie Lecnje Ari gonje Us dos Scalis, de liierufde.de NrMrn.de Grdsuds,Ae To ledo,Je \7iknaa3i; GaUzia,de Mihorcas,de SeuiUa,de Cerdtni,Ae Cordoua,de Ccran.de Murcia,de Ucn3Code de fUdes yde Tirol.ZTc. Por quito per parte is vos Artires Pefciom hbrero.vszino deU ciudad de SeuilU.nos fue hechircUcion^ue encjlos tiusjiros Reynos iuli gri fulta de URhethoriel facida d; &rtfrete!es,Cieeron,de Qumiliino,que era pd ri ejhiiiitcsia cuyx ciufa fe dexa.ui ic ber cs lis efcuelas}yane d nief.ro fidet tuil ventio ei dtebo llbropy por no auer imprcf.ion dd auid faltd delios.E porcus en muy vtilynecefarto nos fu plicajies os dieftmos lice eia yfacultati para le imprimir conforme aUmutti pragmatica ,por nos febre ellofechi,o conto Unusjlra merced fueffs.bo qml vijlo por les dei nueslro Cctifejo,por quinto ensi dicho libro fe kizo la diligenda que la di chiPragmatica dtjpone ?fue acordaio que deuimos mandar iarefla nueftrd arta en Udichi razon,y nos tuuimos lo por bien. Ypor la prefente damos licenda yfnultad aquatquier tmpreffor defles mejlros Reynos , pia que por efU >ez pusis imprimir cl dicho libro que de fufe fe haze mendonfin que por ells ciygi ni ineam en pena algum. Yminimos que Util iinprejUon fe bigi dei dicho libro erigitis! que va rubricado cadi plina,y firntido alfin dei de frincifco de Valtejome&ro efemur,ode ctrairl,de los que en nueftro Confio rtfiden. Ydejpues de imprefo no fe pueda vendsr ni veil cl dicho libro,fin que printero fe triyga al mejito Confe]o,yanUmente eon el dicho onginal: para que fe vett fi Udichi itttprefisn ejh conforme iel,y fe tine en lo que adi libro fe outere de ren der-.fopeni de caer eincurrir en lis penis conttnidas en la dichi Vragmtti ayleyes de nueferos reynos ,eno fagides ende tl,fepena de la rueflrl inercei.y d; diez m;l minuedis parada niteflta cimiri Didi en Midiid iveynte diis dei mes is Septiebre/de mii yquimetos yfefsnti yccbo ano;. D.CardinaUs. El Vofior Dico-o ll LiteneUdo Cl Segunt. Gap:i. Fuen mayor. jd Ltcenci-ido El Elatior Francifco hl Licenciado dott luan Thornis. Herntii.de Lienina. Antonio de pedilht ^jYo Frincifco de VaUeja eferiuitto i: emiri de fu Cith.lA.ll fze efere turporfumtndiiojcoi icuerio de los dei fu Confcjo. CYPRIANVS SOAREZ Chriftiano Lectori, S. ONGEPROFECTO, melina, ata; prudentiusJludijs /uis con fulunt,qui optimas aatores in omni difei plinarumgenere legendos flbi ate imitandos proponunt,quam quibis neglectis deledht omni ac dfcrimine remoto, quo/ uis cnpidiftimefequuntur. f^uod fquis cetera paulo altius repetere voluerit 3quacunque /e animo 0* cogitatione convertet ,hoc ita efle comperiet. Vt enim alios omrmttam,qui in bonarum artiumJludijs Uberaliflimts funt,dc Ctrlnifj; verfxtiSatis conflat Platonem ingenio, doclrina,& copia dicendi longe omnibus /aperioribus pr&fliti/je .Ergo ex eius difei - phna quot viri,quanta/cientia,quantafin /uis Jludijs varie tate ,&copia}quam admirabiles extiterunt^Atovt alios flleam ,quorum /cripta temporum iniuriaperierunt >illi d?* Ariflotele/nfummumphtlofophum3&Demoflhenem omniis oratorumfacile principem proculdubio debemus. Si quidem Arifl.otcles totos viginti annos Platonem audtuit: Demoflhe nes vero eundem nonfolum audiuit, fed etix lechtauit. Quid Ciceronem ad tantum in phtlofophia eloquentia decus euexit?An non Platonis , KArflotclis &Demoflhenis imita tto?Finis nonfltjfl velim eos numerare ,qui ex Ariflo telis difeiphna in omni doctrina Ce ingenii laudepraflates prodic runt Tati refert,qnem imiteris ,quem legas,quem admireris. Hoc intelligentes noflrafoetetatis pr£ceptores3ex eo tepore quo iuuctutem, virtute &literis informant, eos autores difl A' *ripulis cipulis exponunt,qui preter cstteros in fuogenere floruerunt. Qua de caufa moleflius etiamferebant nullum effle librum -veterumfcriptorum ,qui adoleflcoitibus difcendi cupidis primit aditum ad eloquentiam aperiret. Non quod dodrina dicendi parum latinis Uteris fltilluftrata, nam &Quintilianus de ea diligentiflime flnml &dodifltmefl:ripflit ,&in libris Cicera tiis tantum ejl curte,tantum fluauitatis, elegantia atq; dodrin«,yt ne apud Graecos quidem ,aut pluribus ,aut melioribus prreceptis orationis facultasfit exomatafied quod ad primam tyronum inflitutionem eorum[cripta minus flnt accomodata. Quid enim difcipulis ad hacfludia'ingredietibus explicaret? Quintiliani libros'funt illi quidem,yt dixi.fumma diligentia, flngulan indicio,fima etiam eruditione confcripti :at itafunt longi,fle nonnttnqtiam obfcuri,vt maius otium &acrius indicium deflderent.Partitiones oratorias 'at irafunt breues,& concifa, vt multas &magnificas eUqucntite opes conflrudas &reconditas nimis angufte coardent. Libros de oratore ad Quintum Fratrem!at in dialogo funtftripti. Praecipuos autem in illis partes habent L.Crafjtts ,& M.ylntonius homines yt dignitatefle eloquentia in Romana Repub. maximi ,qui minora i!la,fed difeentibus in primis neceffaria celeriter tranfigut quae verofunt avulgari intelligentia magis remota ,ea, non facile dixerim ,ornatius ne an copiofius profequantur. Huc accedit,quod dum Crafjrn perfedum, ^Antonius communem informat oratorem,magnis altercationihus,qui dialogorum ejl mos,in contrarias partes differitur, quod mediocriter quidem eruditis,qui indicii iam aliquid habent,nonfolum magnam & ingenuam deledationem ,fed mirabilis etiam vtilitatis frudum affert, tyronibus non item ,qui difputationis vim atque incitationem afficiunt, yejligia,ingrejjumq; vix intuentur. Duos Duos de Inuenrione libros puerofibt inchoatos ,&rudes Ci- -cero exciiiffe affirmat ,proprerea quod nec orationis expoliende &conformande rationem docent ,nec inueniendi fon tes ab nCriflotele demonflratos aperiunt, Iraq; multain eis preceptafunt,quaeditis pojlea libris ide Cicero imfirobatiit. Libri vero ad Herenniumfa quocunq; illi fintfcripti,fmilem inueniendi viam demonflrant,& quedam deflatu, multa de "Verborum, &fententiarum continent ornamentis diuerfa ab his,que Cicero ,&Quintilianus eifdem de rebus tradiderut. Topirorum liber tantummodo declarat yiam ab rijlotele inuentam ad reperiendum in omniratione argumentum :& quoniam ad Trebatium iurifconfultum fcriptas ejl yexempla habet ex intima turis fcientia defumpta ,que vfq;eo funt •^difficilia, vtfua obfcuritate multos ab.eius libri iedlione reti ciant. In oratore vero ad Brutum quefit optimaffecies ,& quafi figura dicendi Cicero difierrijlime exponit. Sed cum ad Brutumfcriberet vulgaria precepta permulta ,que difcendi Jlodiofis vehementer conducunt, breuiter percurrit, velpene preterit.Que vero de orationis numero mirabiliterprecipit, vt adeuntibus ad eloquentiam vtiliafint,ordinem alium ,& exemplorumlumen defiderant. His de caufi cupiebant nofiri preceptores ,vt omnes eloquentie partes explicate definitiotiibus, exemplis illujlrate ex rijiotelu fententia ,Cicero nis vero &Quintiliani non fententia folum ,fed plerumque etiam verbis aliquo hbro,via &" ordine comprehenderentur. Luturum enim exifiimabantfi idfieret ,vt difcipulifimul cU Vulgaribus Rhetorice preceptis illa magis recondita de argumentorum locis, de amplificatione ,de orationis forma & numeroperciperent .Quam egoprouinciam cum eorum voluntate fufcepijjem,quibus Itbcter vita mea rationes comifi,his }tribus Bafilius nobilifsimupar amicitite,doctrinae,fan* ditatis plurimum praeftiterunt,& Iuliani amen* tifsimi,& proEigadfsimi hoftis religionis impe* tus omnes fregerunt: hac excelluic Athanafius vir fandtifsimus,quem nec faeuifsima periculoru tempeftas,nec humanorum commodorum aura potuit vnquam de fuo curfu dimouere,quinAr* rq impium Sc confceleratum comprimeret fu* rorem: hac floruerunt Chryfoftomi, Ambro* fq,Auguftini, Hieronymi, Cypriani ,qui Chri* ftianae Reip.fuerunt lumen longe clarifsimum. Vt alios quam plurimos omittam ,quorum eft copia digna Chriftiani nominis gloria. Hos ta* les ac tantos viros qui volet imitari, colat Chri* ftianam eloquentiam,qua: ex diuinarum rerum cura SC contemplatione,ex Chrifti Iefu amore,ex maxi* marum denique artium ftudrjs efflo* DE ARTE RHETORICA. LIBER.L QVID SIT RHETORICA, quod eius officium,& finis Capit, i. ^,HETORICAEST |‘X’J yel ars, lel doclrina dtcedi-.Ars ejl, Quii fit qua da: rationes certas, &pracepta Ars. faciendi aliqui i,que habent ordinem, &quafdam errare in faciendo non pa C^c2tientes yias.EJJe autem eloquentia artem perfpicuum ejhcum enim rerum minimarumfine arte nullafit,ho rhetorici minii ejl parum cofiderate iudicatium, credere maxi marii reru nulla ejje artem. Dicere ejl, ornate,graniofficiu & De inter &copiofe loqui.Rhetorica officium ejl, dicere ap finisKheto uent.l. pofite adperfuajionem-.finis perfundere didlione. rica. De vtilitate,dignirateqj Rhetorica: Capit. 2. ..Duitas eloquentia, yel ex eo inteHiri boTieorit. 6f,*r. 1momni Ubero popuh,maximeq; in pacatis,tranquillesq; duitatibus praeipuefemperfloruit,femperq; dominata efl.Quid enim «ut tam ineundum cognitu,atque auditu,quamfapien Btibiis Eloqultii dignitas. oratoris, crin rep. er inter priustcs magnacr pnecUri munera. 'EloquetU cum prolitate iun getidi cjl Quii ir tis miteriajit. VE jd RTE tihies fententlis.zrduibuiqueycrbit omittit or4tto,& perpolita-.aut tam potes,tamq) magnificum,quambo minif animos -unius oratione conuerti?Quid admirabilius quam res fpledore illuflrata verborudCratoris esi indando coaflio de maximis rebus cum dignitate explicatafententia,einflem &Unguentispopuli inci tatio,& effrenati moderatio.Eadem facultate fraus hominum adperniciem,&integritas adjalutem notatur.Quis cohortari ad virtute ardentimlquts avi tijs aerias rtuocarelquis vituperare improbos affieriuslquis htudure bonos ornatiaslquis cupiditatemve hemetim fragere acci)fandopotejUquis moerore lena re mitius conflando*^Ac ne plura, quafttttt pene innumerabilia, dicanturfreniflatuendum eJl,perfefH oratoris moderatione &fapientia no»folum ipfius di gnitateffed &priuatorumplarimorum,&'vniuerfie /ieipub.falute maxime colit) eri. Quo maior igitur esi eloquetia vis, hoc efl magis probitate iungeuda,fummajiteprudentiatquaru virtutum expertibus fdicedi copiam tradiderimus,nd eos quidem oratoresfecerimus,fedfurentibus quadam arma dederimus. De materia Rhetoricar. Cap.j. J Rtis materia ejl,in qua omnis ars &ea fa Dc iit-, tcultas,qua conficitur ex arte verfatttrxvt ucnt.t. _ j^/j medicina materiam dicamus morbos ac vulnera ,quod in his omnis medicina verfetur . Jtan,quibus in rebus verfatur ars &facultas orato ria RHET. L1B. 7. 2 IJter ,sri.t.eas res materium artis Rhetorica nominamus. Sedhoc interejt inter alias artes &eloquctiam,ham ceterefere artesfe Vpfe perfe tuenturfinguLe: bene dicere autem,qv.od efifciertter,^ pertts,'& ornate dicere, no habet definitam aliquam regione’,cuittt ter minis fepta teneatur.Omnia quecitque in hominu dificeptationem caderepoffunt,benefunt ei dicenda, qui hocfe pofieprofiteatur, aut eloqutriee nome relinque» dum eihmatena enim oratori ad dicendumfubiedht, qutfiio e fi. De quajftione. Cap.4. duo funtgenera,alterum infini tum,quod Gr&ciThefitt ,Ciceropropojitu lvocaf.alterum certS &definitS,quod hy pothefin illi, Latini -vel raufam, velcotro uerfiattt folent appellare.Propofitu efi,in quo aliquid generarim queritur hoc modo :expetenda nefit eloquentiaiCaufia efi,qus certis perfonis,locis,temporibus,achonibus,n ego ciififi cernitur,hoc modo..An So crates turefuerit ab ^Athetiienfibtts danatmiPropofi ti duo funt genera,cognitionis alterum,cuius feientia efi finis,nt, an j'olis magnitudine multis partibus terrafuperetwalterum adlionis,q;tod referrur ai efficiendum quid, Ttfi quaeratur, quibus officijs amicitia coledafit.Caufarii tria fiuntgeneret,iitdicij ,delibera tinnis,exornationis,qua quia in laudationes maxime confertur,proprium habet ex eo nomen laudationis, B1Ve In pirt. Topic. De orlito, t. Topie. Cicer. in Topic, in part. Quint. li.}.c.f. Qttia m ter artn C£tCrjiYll 0*Kheto riae mate ril inten p,t. Oratoris nuteris esi quo • jit:o. Cjtojiioi ttitduogs iP-ri. propofi - tutn,qmdfit. Ouid fit esufis. prepefiti iuo gens rt, Cittfiarm tfii gens fi- jD £JC RT£ Exorniti cnis partes,repus crfittis. Delibera tionispar tes,fepiiS &finis. ludicijpar tcs,tepns crjinis. ConfuUi tio eji pars tau [* De exornatione,Deliberatione, 8C Iudicio. Cap.5. Nexornatione duafiunt partesflatu &-vi W^9ituperatl0 -Tempus tum pratens,tum prate ivg.yl ritum.Speclat autem orator honeftaie pne cipue cum laudat ,turpitudinem cum i>iruperat,mouetq; auditores ad deledlationem. Vetibe ratio cantinet tn fefuafionem &diffitafionem, tepus 'uerofurttru.Finis,quemfibtproponit orator infunde do ejt di<n>itits,mouetq; deliberantem adjpe maxime, in difjttadedo cofra indignitatem [fc£hst,& in refor midationem pertrahit-, luditium habet in fe accufatio nern,& defenfionemteim finis iuflorum& iniufloru quaftione continetur,& adfauitia aut clementiam index eji incitandus. Quomodo hypothefis ad theiin rea uocanda fit. Cap.6. j(r.eat ergo &•infinitas,et finitas,qu£ jnpirti jliones ad oratorempertinere ,fei cii in Tep. confultatiofit quafipars caufee qttada Quintii. &contruuerfix, ineji enim infinitum li.$.c.f. 3iitdefinito,dcbet orator caufam ad infi niti generis qurefiionem tranfiferre, quod it exemplo pateat.finita eji. yfn ^irijictelis philofophia fn per dtfcenda-.eius quafipars quadam eji illa infinita. n philoVI mue tto. 1. Ar.Ub.i. 4Rhet. c. In pdrt. De itiue ii. 1. Ar.i. Rbe.c.j, Cic.de 0 rat.z. In part. De inite. 1. RHET. L1B.l. 3 philofophiafit per difcenda,ad quam orator finitam Cic.de otranf feret.Sunt enim ornatifim&orationes ea qua la rat.j. tifiime -vagantur,&apriuata acfingulari controuer fiafe ad yniuerfgeneris -vim explicandam conferut Crr.dtijU &couertuntj-vt ij,qui audiunt,natura &genere,& mafunto ymuerfa re cognita defingulisrebus flatuere poflint. rationes InOrat.Quod Ttfacerepojlit orator excellet>s,a proprijs per * 1U£ *w'» fonis,& temporibusfcmper,fipotefl,auocat controucrfigene uerfiam,& ad vniuerfi veneris orationem traducit. r‘fim ex ‘'*plUMt. De partibus Rhetoricse.Cap.y, "" “'Vinquefuntpartesy&quaf mbbra eQjtinq. loquentiie:inuetia}dijpojitio ,elocutio, rhetorice amemoria,pronunciatio. Oportet enim partes, primum inuenire quid, dicas ,inuenta “1diflp onere, deinde ornare yerbis :pofl De inmemoris, mandare,tu ad extrema agere. Inuetioejl uer,t,i. excogitatione reru veraru}aut yeriflmiliu,que quceflione probabilem reddat.Diffofitio ejl rerum inucta rum in ordinem diflributio.llocutio efl idoneorti yer borum,&fentetitiarum ad mustionem accomodatio. Memoria eflfrma orationis perceptio. Pronunciatio efl ex rerum &yerhoru dignitate,corporis &ydcis iudiciuno Qttintil m°deratio. Nec audiendi quidam ,qui iudiciumfexejl rheto |, jc,_ tam effe partem yoherunrtadeb enim tribue primis rica pars partibus efl permiflum(nam nec inuentiofine eo, nec difpofitio, neque elocutiofuerit) yt pronunciatio quoq;,yelplurimum ab eo mutuetur. Nec inuemjfe creB3dendus orato. V2Jt RTE Roe/fexi denctns efl,qui non iudicauit. Quod jtmilher in ollis ftimandus partifim .quibus indicium permifiutn efi ,exijhmare vment.je debemus.Ume apparer quam pneclam res, qua etiam qj.ii... difficilis eloquentiajit qu& ex quinque rebus costat, CJJ,= tiis 'quarti yt/aquteque eji ars ipfa magnaper /e fc. Quare quinque artium ccncurfus mtxtwavum^quantam ytm qitantaqnedificultdtem habeat exiflimart potrji. Siit Operd oigitur quinque Rhetorica partes omnino, jit initenire ratork. difponere^ioqiti.memoria complecti &* pronuntiare operafunt oratore. Quibus eloquentia comparetur^ ac primum cie Natura. Cao.S. Etoduetk i^eOi Loquentia.qux quinquejupradiiiis coQjfit‘3 Sjljlaipartibus ,natura,arte,& exercita eip-‘i‘ jj"—NTio»e comparatur. Imitationem enim. rei arti ,yel exercitationi fubijcere -^'pofiis.Ve quibus lingulis,quoniam maexcratipjj tione, ximifiunt momenti &poderes, aliquid dicendum edi. Natura igiturprimum,0jfie ingenium ad dicendum Vecri.i -pirr, ajjert maximam.Nstm &animi &ingenii celeres quidam matus efifie.Mbent ,qui ad excogitandum acuti,& ad explicandum,omtndumq', fiint liberes, &ad memoriamfirmi ac diuturni. Que accendi ac commoneri arte pofifiunt jnfieri quidem ,&• donari ab arte non pofifiunt omma.funt enim dona nature, illa etiam naturefiunt,que cum ipfo homine nafcuntur, lingua £> rneLIB. 1. lingue folatio,-uoces[onusJ.atera,-vires, conformatio ^ quidam,& figunt totius ori: &corporis. (Ius tamen ab arte limari pofjunt &que bonafuntfert meliora fiffi poffunt doclrina,& que no optima, aliquo modo acui &corrigi poffnnt. Neque homines adolefcentes ,pquid naturaleforte non 'tabent ,dicendifiit dium relin quant,magni enimfacere debent illam ipfain,qtiancK - q; habuerint,mediocritatem in dicendo . De arte. Cap.p. Df orit. Vm natura,qute optima efi ,ars iungi r. ]V debet,que anatura profefla efi. Nota Ili° enim naturet ,atque animadv.erfio peperit artem. Habet igitur ars hanc |c-te ytm „D„-;, rahquid ,citius in ingenijs nofiris pars nullafit,pariat &procreent eriim -vt ea qutefunt orta iam in nobis &procreata, educet atque confrmet. Qua de cai/fafiudiofe colenda efl,~rt qu£ •vim &rationem dicendi doceat ,&fi enim magnis ingenijs proditi quidam dicendi fine arte copiafunt eoofeatri, ars tamen certior efi dux quam natura. De exercitatione, Cap.i o, r fiff^'ffff Nprssfiantin.itura ,quam ars expoliuit, Cic. pro |!<||F*|>5 exercitatio abfolutione perfedlioneq; di - AichU. eendi confummar. Cum enim ad,naturam B4eximiatn Motatio nitura pe perit itrtcm. Arsjludio fe colsia eliArs artior esi , dux quii Exerciti tio diccdi pefeCno ne tofum irt.lt. DE JC RTE eximium &iUuflrem accefferit ratio quadam confr matioq; doclrinapumillud nefcio quidpreciarum ac lingularefolet exifere.Quo circa interefl per magni, Jludium &ardorem quendam amoris ajfumere flflne DiligltU quo cum nihil antequam egregium,tum certe eloquenti tiam nemo vnquam affequetur. Ex hoc ardore nancitur diligentia,que vt in omnibus rebus,fi in dicedifa cultate plurimum valet.Hacprecipue colenda efl no bisihacfemper adhibenda-.hzc nihil efl quod no ajfe quatur.Quoniam de Rhetorice definitione,dignitate, fi»e,offlcio, &materia dichtm efl, quotqne fint eius partes explicauimus,& naturam,artem, exercitatio nem eloquentia cofequenda necefjarias ofledimus,fe quitur vt defingulis eius partibus differamus. De Inuentxone, Cap.i i. a; VON1Migitur primum oratoris munus ejl inuentre,dabit operam vt inueOritorfa ntc,t,quemadmodumfdemfaciat,ecs,quibus volet per cit fide ar fuaiere,&• quemadmodum motum eorum animis ajfe gumentis. rat. Fidemfacit orator argumentis, monet incitanMotus do,aut ad voluptatem, aut ad molefliam, aut ad mequatuor tum,aut ad cupiditatem,tot enimfunt motus genera, funt gene partes plures generumfigulorum. Cum enim omnis animi comotio ex opinione boni alicuius,aut male naf caturjetiria &cupiditas ex opilione boni nafcutur. Egrituio &Metus in maioruopinione ver fantur.Efl igitur agritudofue moleflia opinio rcces przferis ma lis Ve ora.l In part. RHET. L1B. 1. 5 li,in quo demitti contrahiq; animo ,re6lum effe videa tur.Voluptas,opinio recens boniprefentls,i quo efferri rediit videatur.Metus,opinio impedetis mali, quod intolerabile videatur. Cupiditas, opinio venturi boni quodfit ex vfuiampr&fens effe, atq; adefe. Opimo autequst in omnes [uperiores definitiones includitur , ejl imbecilla affenfo in propofito fdemfolu facit ora tor,in caufa vero fi de, &motu,de quo mox dicemus. Quid inuentio,quid argumentum 5C argumentatio* Cap.u* Nuentia efl excogitatio areumeti.^fr *OO gumentum.ejl probabile inuentu ad fa ciendamfdem: vel altter ,ejl ratio rei dubitofaciensfdem-Fides vero ejl fir ma opinio. Vtfvelis fdemfacere eloquentiam efe expetenda,excogitesque illud argumen tum,nimirum efe artem benedicendiipofis hoc modo argumentationem concludere. ^(rs benedicedi ejl ex pereda,ea eft eloquentiaiejl igitur eloquetia expete n da. Ejl autem argumentatio argumeti explicatio, qua dialechciprefixs &religiofut,oratores ornatius & Topie. liberius vtuntur. Locas autem ejl fedes argumenti. De ors ^tijboteles enimpropofuit quofdam locos, ex quibus omnis argumentatio adtomnem diffutaiionemimieniretur/fat nihil aliud effe videtur qua notte qutedaqui bos adrnouemur,quid in ipfs peruejtigare debeamus. B5Quo Qliii pu huentio9 Quid drott nentatio. Quiafit drgumeta tio. Dialeftici pY£filUS qua orato res argu* mentatio ne vtutur Lii.S. DE jC RT E •vitam,ftputetis per vos rejlituipoffe,nolitis? Tertio loco funt ca,qua interfe conferuntur, vr duplum fim plu,datu acceptu,miles &Imperator, docere &difpr0 ,jaf cere ex hoc loco ejl illud Cice.ex quo profefto intelligi debet quanta in dato beneficio fit laus cum in accepto tatafit gloria,&ite hoc.NOn igiturpericuli! ejl, jnor<sf< ne quis putet, tn magna arte &honejla,turpe effc do cere alios id,quod ipfisfuerit honejlijiimum difcere. Hucpertinet Tergiltanurn illud. Arma rogo genitrix nato. Negdntid vltimolocofunt negantia valde contraria aientibus: Topic. funttalde j]0C ef:ex quibus neceffe ejl, aiterit COntr t‘b‘s yirum e lfcjalterumfalfum. De admndh’s.Capit.22. DiunCtafunt ea,qute eu refunt coniu jnTopi. £la,vt locus ,vt tempus ,vt ea ,quae rem circunflant,vt vefitus Csr comi tatrn hominem circunjlat, &appara tus collcquia,pedu crepitus ,flrepirus hominum, rubor,pattor,c£teraqpe ,quafufpicionem Ldtiflime pojfunt mouerer.Latijlime itaque patenr adiunfa,na patent ad quee in hominisfunt ftue animo ,fue corpore ,i-t inuda, virtus, vt oris vel pulchritudo, vel deformitas,aliaq; innumera comprehendunt. ^4b his fumit argumttum Cicero pro Milone,cum ait,Videamus nunc id ,quod Cic. pro caput ejlfocus ad inftdtae ille tpfe,vbi congrefifunt Mii. vtri tandem fuerit aptior, &multa deinceps,er pau* fiiimda quid fint. RHET. L1B. 1. ? lo pofl,Ttdete nunc iUu egredienrem, primum egredie te 'e Tiliaflubitb,cur Tefferi?quid nece fle efl tarde ? Cic. pro qui iouenit,praefertim id temporis ( .&pro Cornelio. Cor.bil, Huc qutfquam incredibili quadi atque inaudita graLotus fo> uitate,yirtute,coilantia praediti}foederafcientem ne pflglexiffe,Ticiafle,rupifle dicere audebittloquitur autem de Pompeio. De antecedentib.& confequetv ti. Cap.2’. Ntecedetiafunt ea, quaftc anteceiut Quomo' confequentia ,Tt cum ipfls neceffario do initet cohaereant,qua ratione ab adiundlis di ietii tb finguntur. Coniundla enim nunquam tiiunftfl neceffario cohaerent cum his,quibus ad diftitigu* iunciafunt.^Crgumcti ab antecedentibus talis eflfor tur' mula,Ortus eflfol igitur dies efl. Confequentia Tero cefequelt T°Plc -flunt,quae rem neceffario confleqimntur-.ab eis ducitur (U quii foargumentum,cum ratio rei dubiaefaciens fidemfumiflnt, tur 'a confequentibue ,hac modo, Idies eji ,igitur ortus efl Sol. Exhoc loco efl illud Ciceronis in ^Antoniu, tu Vbii' 7* culentam tamen ipfe plagam accepit, Tt declarat cicatrix-.probat enim,quonia cicatrix magna effet,i ul nus quoqi fuiffe magnum. De repugnantibus. Cap.24, ) t’ l£M\^ Top.c.i. juMy ItiTopi. CRepu- Repugna tis differunt 3 .eo trfijs cy difitmili tus. firgttmm tii arepti gnatibus. Quii cdH fu fit. Generi taufarum fmit quituor, finisquii fit. Homo di intelligen imZXi geniu efl nilus. VE JC RTE Epugnantia neque certi legent, tue »s |2g) YWmero interfe dijitdctir.quit ratione fico !^tL trarus,atq; diflimtlibus diflcemunturt Exempligratia, amare, &odio habere contrariafanf.amare vero,&nocere, &laciere,&canuttijsinfeilari,repugnantiafunt. jtrgismenti drepugnantibus talis eflformula,^Amat dium,igitur non infodiatur illum conuitijs .Hortefim D"clit. non erat aduerfariiss Ciceronis aut obtreflator ,femorato, per enim efl alter ab altero adiutus,&comunicando, &monendo,&fauendo. De Caulis. Cap.aj, Aufa efl,qutefuavi efficit id, cuius efl cice.fi caujaivt vulnus mortis,cruditas mor fato, bi, ignis ardoris.Eius quatuorfuntgene raflnis,efficies,forma,materia. Finis Ar.li. 2> efl cuiusgratiaft aliquid, vt domus fP^Vp' tus eji vjus,Oel'i pax,hominis beatavita.^ib eo ducit c' argumentum hoc modo Cice.contra Epicureos, Hi no y)Cjjnj. viderunt, vt ad curfum equis,ad arandum bouem, ad bus.i, indagadis cane-.ftc homine ad duas res,vt ait .Arifiotcles,intelligendii,& agendum effe natum,qnaft mor tale Veit-.cotraq; vt tardam aliquam &languida pe cude adpaftu,&procreandi voluptate,hoc diuinu animal ortis efje voluerut,quo nihil mihi videtur abfur dius.Huius enim loci hec vis efl. Homo natus efl ad intclligedu &age dis, no igitur adpaflis &voluptate RHET. L1B. 1.io cjl ortlts. Efficiens caufa efl kqua alitjrticl efl,it, Sol Efficiens diem efficit, toto coelo luce diffufa-.^Ab ea efl illud Cicaufiqntd InUb.de ceronis cotea[etn flutis -vituperatores, Caret epulis, f‘ffcned. aiunt,extruflisq; menfis,&frequentibus poculis, ca rer crgoiinolentia,cruditate,&infomnijs, Cuius loci , -vis in eo efl, quod ibi caufa deefl ,effefla qua ex illa Aen.li.9 oriuntur,nullo effe modo pofftnt. Et Niftts it Etirialu feruetffe autorem cadis proftetur. Me me ad fum,qui feci, in me eonuertite ferrum ORutuli, mea fraus omnis,nihil ifle,nec aufus, Ncc potuit. Anfi. i. Forma cjl ratio rei et nota,per qua res efl id,quodeJl Forai phyf.c. £rebus alijs difhnguitur, it, ^Animus efl hominis quii fit. i' forma,hic enim caufa efl, it homo fit,eumqi .i rebus alijs diftingtiit.Sic domus,fic ttauit.jic ignis ,fic terras, Nominet exterariiq; rerit fuaforma ejl,iel art ifeiofa,1 el na -artificios turaHs.^fb ea ducitur argnmetii hoc modo,^Animi ho fa eft,vel minii immortalesfunt,hotes igitur ad aternitate,imnaturalis. C‘c ["mortalitateq; beata litas afhirare debet.Materia efl Mdtnu DZi.t exqua.&inquarcsfunt.it flatu* as ,argfl,1 pate ^^ ree, corpus hominis. Ex materia fic fumttnr argumetu , ^^ Corpus hominis mortale efl,ab eius igiturfocierate et ^.. .... . j-, J lib.z. coragkne immortalis animusfeuocandm cjl. Ex loco, mt hib.$ tcrii. Cocus i ,. z.J'Coemi 't. Regii folis apudOuidnt,^rmajCenex apud Vergtltu ^ tiu.S. multafig»a fublata aVerre aCic.defcributur.Ex his Adio. fcnitfarugeneribus taqua exfote no modo 1cartfisffed in Ver. v;„ ioni fcribedigfiere magna argumttorujuppettt copta. re [uppe* Licebit ioirur diligerer eo co»nito no modo oratoribus ditat mag et philofuphis,quarti efl proprius,fed htjlaricis eti.t et nacopii. Czpoc- VE o€ TxT E poetis multat yaria,& copiofa,tx eofacile depro Effeti* quid ftit eorum ge nert. De effectis, Cap. 26. |Ffeclafuntea,qu£funt orta de caufis. Eo- %rum,vt caufarum quatuorfuntgenera, rji f |enimfum ejfedhts &fnis,& efficietis cau fejtemqjforma ac materne.Qut aure fint p,Tifl,z, Effeftdco fngnUrum caufarum ejfecla ,cogmiis caufis intelligi p0jl. c. gnitis cau tur.vt enim,quod effeclum ef,quafuerit caufa demo i-j.Cic. fisjCTcau featfc caufa ejfehu indicat. Namffnis belli pax inTojsic, » e fl, bellum eius pacis, qu£ bello queritur, effetius efl. facile in E°dcmf modo dies folis effeclus ef, &homo carpo - telligun -rtf ac animi,quorum illud materia eius ef,hic forma, tur. effetht fumittsr hoc modo argumentum,Virtusfa Argunten cit laudem,fequenda igitur-at -voluptas infamiamfutum ab ef nenda intur. feto. & De comparatione, Cap. 2j. OCVSdcomparationefm plex quidem efl ,fed tripliciter tratlatur-.a comparatione nimirum maiorum,vel minorum. Vel pariii. coparatione maioru du citur argumetityCu contendimus vtid,quodin re maiorivalet,va leat nnet. lib. i. u tMei. Leat in minori. Virvilius. O Opafiigrauiora,dabit Deus his quoq; finem, minoribus ad maiora ducitur argumentum, Tf,>d Arg.a mi quodin minori re yalet, >aleat in maiori. noribus Cludius. admaiora Vt corpus redimas ferrum patieris Cignes, Arida necfitiens ora lauabis aqua. Vt valeas animo.qukqmm tolerare negabis? At pretium pars hac corpore manus habet. Et Horatius. In e[dii. Vt iugulcnt homines,furgunt de node latrones, ad Vt tcipfum ferues,nonexpergifceris, Lolhu. Parium autem comparatio nec elationem habet ,nec Arg.ipi In Topi. fttbmif'tonem,efl enim aqualis.Multa autefunt, qua ribus. squalitate ipfa comparantur,quee itafere concludunCofilio in tur,Si confilto iuuare cittes &auxilio aqua in laude ponendam efl,pari gloria debet ejje i/, qui confulunt , &ij qui defendunt,jtt quoa primum &quodfequiQrAtorcs in part. In Topi. De Argumentis remotis. Cap.2 S. fff Rgumentaf.ue remotafwe affumpta no eo dicunturfine arte,quod itajunt ,fed quod ea non pant oratoris ars,fedforis, adfede lata tamen arte tradat. Ea Cicero in TOpicis teflimonij nomine comploditur. Tejlimoniu enim in eo loco dicit omne id,quod ab aliqua re externafutuitur adfaciendam fidem.Sed ad intelligedum eritfa C}ciltus Argu re* mota arte traditur. Tejlunonij nomi - ne copre hendutur arguitieti remott> DEJ[ RTE Argunstn CHm Quintiliano in praiudicia ,rumorem Uremoti famam,tormenta,tabulas,iufturandum ,&tejles ea j,ib.$.i fmtprediffidamus: Quayt ipfaper fe carent artejtafumc.i.vfy indicii,rti mis eloquentiis -viribus &aileuandafuntpleruq; &<td. 7. morfans refelienda.Quaregentis harS rerum ,qua ad oratore tormenta deferebantur meditatum in perpetuum ad yfumfimitabuU,^ lium rerum, yeteres oratores habebant ,Nunc traniujturii* nat^a y or,ttoribus adiurifconful 'rum oratoriifcripta ineelligamus, Depnsiudictjs &teftibus, Cap. 29, tos iudicifs,yt yet cognofctndafunt. Vrnudicioru tria funt gene AEteris quitti or omifis,qtt£ facile in Qjtintii telliguntur,depreiudictjs,& teflibus Ij. j.t.2, dicamus. Praiudiciorum yis omnis tri bui in generibus yerfatur. Rebus,que oratores Untmag • no labore dicebant pro tejlibus er co tra tesles ;aliquando ex paribus caufs funt iudicare,qtie exempla retfius dicuntur.ludicijs ad ipfam caufam pertinentibus,ynde etiam nomen duttum eft, qualia in Milonem dfenatnfadla dicuntur. ^Aut cum Cle‘Pr0 de eadem caufa efl pronuntiatu.Veteres oratores &Hi'' pro teflibus &cotra tejles magno labore dicebat, yt epluribus Ciceronis orationibus,maximeque oratione pro flacco apparet. Nunc indiciorum mutata ratio fa cit,ne is laborjit neceffarim,& yt de rumorefama, tormetis,& iurehrando pluribus agendum nonfit. De yfu Sc vtilitate locorum, Cap.p. Hos OH. OH. p&r. RHXT. L1B.l. ii OSlocos multa comentitione,at<ji me Loci vml dilatione paratas,atqne expeditos. qui umcd;u •volet in dicendo excellens effeJjabere tionc fit debet. .Atq-, vt quafires ad dicendum r4tt eJi e eritfufcepta ,tu denia; fcrutari locos debent, ex quibus argutneta eruat.Qux quidem ei. qui mediocriter ea modo ccnfiderarit jludio adhibito ,&vfn pertradlata effc pofjunt.Efi enimvtiliffimum nojje re gionesfintra quas -venere ,&peruefliges, quod quieras.Vbi eum locum omnem cogitationefepferis ffi modo vfam rertipercallueris,nihil te effugiet .atque cm se,quod erit in re occurret ,atque incidet. Vt enim,fi aurum cui,quod effer multifariam defojium ,comon - Jlrare aliquis vellet,fatis ejfe deberetff: figna &notas offenderet locorum ,quibus cognitis ille ipfejlbifo deret, &id,quod -vellet,paruo labore,nullo errore in Uenireffic his argumentorum notas indicare fatis eff Locifimi ejtt£ illa quaerenti demonfir.it, l>bifftit. Reliqua cura argumeto &cogitatione eruuntur. tum noti O Qui modus in argumentis adhiben dus, Cap.3 1, \T Ecvero impruderer quifqtiam itetur hac copia Arg.ptst fed omnia expeder et fehget.No eni femper,nec [c[<Sei*‘ in omnibus caufis,ex iifdem argumentorum momenta N‘i,1‘ft'r<t funt.IudiciS ervo adhibebit ,nec inueniet folum quid C [ US i,!“e JIJ.r-7tiw,au<£ dicat,fed etiam expendet, hihtl enim feracius incer.iri ttijs ,his prajertim -quis aijciphijts exculta Junt: pHnieX. c4ffdculti. Ex locis interdii leniimus datu,aut caufis alienajut non vtiIU gignuntur. Ex locis et ii pro tantum eraImo nendum miteriai petitur. VE JC RT E fed vtfegetesfaecunde &vberes,non fohmfruges verum herbas etiam effundunt inimicifiimas frugibus fic interdii ex illis locis, aut leuia quedam ,aut caups aliena,aut non vtilia gignuntur. Quorum ab oratoris indicio deleclus magnus adhibebitur.illud aute intelli gendum efl ex his locis &adfaciendam fidem,&ad afferendis motil auditorum animis,materiampeti-Sed quia difficrfe efl,etiamfi locorum natura cognoueris, exiliis ea,qua ad monedos animos valent,eruere ,de affe£Ubtts movendisfeparatim dicamus,illud it eru mo nentes, nihilplane effe flue ad docendum,ftue admone, dumiccdtnoiatttm ,quod ex hisfupra diclisfontibus nonfluat. De affeclibus, Cap.32;. .Axima vis exifiit oratoris inhominit In Orat, mentibus permanendis,quod amplifica tionept. Efl enim amplificatiograuior pdrt. quadam argumentatio ,que motu ani morum coahet in dtcenao fidem.Ea et verborumgenere conficitur, &retum.Que verba in amplificationeponendaflat,tunc dicemus, cum ad elo curionis precepta venerimus.Rerum amplificatiofu- .tnitur ex eifdem locis omnibus ,quibus ilia, qua dicla Q—‘i0iI funt ad fidemtmaximefi definitiones valent confloba , "te ,& confequemium frequetatio.& cotrariaru,& admouen i\,1.u,, iit valeat dtfitmilm,et interjepugnantia reru cofiictio,et caufe &ea,quefunt orta de caufls maximefi fimilitudines &exeplaficta etia perfone,muta demfi loquantur. De Maxima vis Orato risefi ia affectibus monendis it H£T. L1B. 1. »3 De amplificatione adefinitionibus con globatis, Cap, 33. Ati. 7. regritas,quid magnitudo animi ,quid denique virtus valeret, que in tepeflatefteua quieta efl, &lucet in tenebris ,&pulfa loco manet tame atque hteret in pa tria,(filendetque per[efemper,nec alienis vnqua for dibus obfolefcit.vbifunt quinq;quafl definitiones,til hifiorie,turti virtutis conglobatte :raro enim adhibetur ab oratore definitio ad amplificandum,quxgenere declaretur,& proprietate. De. amplificatione aconfequen tium frequentatione, Cap. 34. AConfequentium frequetatione efl illa in Verret» amplificatio, Coflitue nihil opis effe in hac voce. Cinis Romanusfum, iam omnes prouintias ,iam omnia regna,iam omnes liberas duitates, iam omnem orbem terraru,quifemper nofiris hominibus maxime C5patuit Definitio qua gene re apro prietate ' dedare s tur, raro ad ampli ficidu <Kl bibetur. lAinuti DE >A RTE tationibus rum enumerationes &exempla valent plurimum, In bonorum indicijs accufatorifere qua ad iracundiam,reo pleru- &mdoi qUe qug aJmjf eratio nempertinent. Nonnunquam ta rum cnu. mf() accu r ator mifericordiam monere potefl ,&dementio rrj‘ ,, fenor iracundiam, per mph J‘ tuttanda Cur quaedam inuetionis praecepta ad cau tji. farum genera dentur acc5modata> &C de dignitate exornationis Cap. 42. Tfi ex fupra didlis fontibus omnis ad omnem orationem manat inuentio ,ta me veteres oratores de veneribus cau O farum(vt difeentium minuerent labo rem )feorfum pracepta tradiderunt. .De praceptbt autem exornationis in primis dicendum pfonft. jlratiui e fi' ^am &'ttum^enu4 e&faneqi varium, vt quod 2. ai laudandos claros viros,&ad improbos vitupera dosfujcipiaturiad aliorum etiam vel animalium vel QuintiU carentium anima laudem,vel vituperationem adhibe li.j.c.j. tur , Arifi.li. 1. Rbet. c. 6.er Qjnti. U.i.c.j. Quit.li j.«p. fi RH' ET. Z1B. I. ,7 tur.yt Cicero laudes Popeij in Orationepro lege Ma nilia, Sicilia in actionibus in yerrejiudiorii yero humanitatis in oratione pro Archia poeta exernauit. ^Accedit etiam ad eius commendationem, quod nulli* ejlgenus orationis.quod aut yberitis ad aicedum,aut n. tilia; duitatibus effepoflit,ai/t in quo magis orator in cognitione yirtnturmiiiiarumque yerfetur.Confici tur autemgenus hoc diflionis ad animi motus lenirer trailandos,magis quam ad fidemfaciendam,aut cofr niandutn accomadate.Proprii* enim laudis ejl res am plifcarc &ornare.Quam ob caufam _Arifloteles,et poflea Cicero,&Quintilianus idoneam maxime inter omniagenera caufarum exijlimauerunt adfcribendu exornationem. Animi mo rtmkniter intxorni .tione tratdatur. . ,Exornatiomaxijae ido1nea ad . fcribeitdit Ex tempore praeterito quomodo Laus dicatur,Cap. 43. Ldus hos /FSHOM1NVMminum in cuius cognita praecepta facile ad tria tepo jC||p5res alias tran/ferentur ,diuiditnr rA dtitiditempora.quodque ante eosfuit,tur’ quoq; ipfi yixernt. In his aut qui lita funcli fur, t,etia quod efl tnfe cutu.bitite hominem patrta,ac pa ^ retts,maiorefque erut,quorum duplex traclatus ejl: eoru,qu& aut enirnrefpondiffe nobilitatipulchrum erit, aut huMte i0 . militis genus nobihtajjefaflis. illa quoque interim ex mine[ut. DEJ[ RTE ?o,quodante ipfumfuit tempore trahentur, qua refpo Jis ,i-el oraculis, yelfignisfuturam claritatem promi ferinr, -vt in diu oIoane Baptifla,multifque eilijs t/iris fati cli fimis. De tempore quo vixit is, qui laudatur.Cap.44, litu hafius laus hominis ex animo ,& corpore, Quinti, minis ex extra pojiris peti debet. ExternaJunt, li.^.c.y. animo er educatio,cpes,diuitia,propit:qui,amici, .corpore, potetitia,grati,cateraq; huiufmodi. In cor Cie. de er rebus pGre p/nt hac,forma,yires, Taletudo,& his fiorit-1’ externis milia.Qui hac habuerit,laudabitur,qnod bene illis fit petendi r r 1L'jr 7rT *yj TiJm-.Ji non habttertt,quodJapienter caruenttji amije rit,qubd moderate tulerit. It quauk& corporis ,& fortuita, qna dicuntur bona infeneramlaudem no ha beant,qua deberi 'virtuti ini putatur,tamen quodip Virtus in fa Dirtus in earum rerum nfu ac moderatione maxiexterni -me cernitur,tra£litda etia in laudationibus hacfunt. ru rerum - in qnibus ejl futr.ma laus non extuliffefe inpotefate */« icm0 nonfuiffe inflentem in pecunia,nofe pratulfe alijs mtxjme propter abundantiamfortunaturapes &copia, no fit cernitur pcrbiaiideatur ac libidini,fed bonitati,ac moderatio Inter bo »ifacultate ac materia dediffe.lnter corporisvero bo In f<T; tis corpo naf'orma,quavirt ut efignifcat,facile laudatur,quod ris forma elegantfime Latinus poeta his nerhis fignifcauit. excellit. Tutatur fluor Euryakm,Uchrymeque decora. Gratior upulchro veniens in corpore mus. Sed RHET. L1B. 1. 18 «wJ QjtintM Sed horum omnium leuior at animifiemper icra efi rerum iej.cip.y. lam-quzcjuoni.tr/id firtuteprof.cificitur,de illa nunc u‘or inidicendum efi. mifemper veri eji De animi bonis.&virtute quae fcientia cernitur.Cap.45. lrtutis duplex ejl fis :aut enim ViVfJil fidentia cernitur firtus, aut a£iio sui fcien ne. Naqua prudentiaquaeque gra tii cerni* uifiimo nominefiapieria appellatur tur iut ii bxefeietia pollet una ,que fero ttionc. moderandis cupiditatibus regendtjq; animi motibus laudatur,eius efi munus in agendo.Prudentia efi rerum expetendarumJugiendaruq-, Pruietii Cffic.z. fcientia. Sapientia autem -virtutum omnium princeps quii jit. efi diuinarum humanarumq; rerumfidentia. Sunt au I» pirt. tem “Ii* quafi minifira comitesq; fapientiie :quarum DUleilialtera,qus dialcflica dicitur, qtt£ fwt in difputando ci er ori fera atque falfia difiinguit &iudicaf.altera efi oratcrii qui toria. Nihil enim efi aliud eloquentia}nifi copiofie lofi mini - quens fiapientia,qu£ ex eodem haufia genere,quo illa fi,lS funt in difputando fberior efi,atque latior ,&admotus coiRI* animoru,fulgiquefetifiui accorrwdatior. Studia etiam omnium bonarum artium ad hunc locumpertinent. De virtute qua; in actione con .vfiftit.Cap.46. VI Eloquetii efi ccpio fe loques faptentii. Virtus Tres funt partes vir tutis in i ffmne po fit£. luftitii quid fit. luflitie rum fide verfatur.llla erga deit religio,erga paretes Inpirt. pirtes. VE <A RTE Irtus,qua in attionepofita efl, ires ha hetpartes ,Iujlitiamfortitudinem & Temperantiam.luftitia efl Virtus,que in hominumfoetetatetuenda,tribuedo quefuum cuique,&rerum contradit Ofic.l, fortitudo quidfit. Tempera tii ,quii Verscun dia eji cu flos virtu tii omniit. Singutsru virtutum funt cen tu quadi officia. pietas,vulgo autem bonitas ..creditis in rebus fides ,ia moderatione animaduertendi lenit as.amicitia ia bene uolentia «ominatur. Fortitudo efl confiderata periculorumfufeeptio &laborumperpefliOjCuius efl libera litas in vfupecunie.Temperantia efl rationis in libidi nem,atque ia alios non redlos impetus animifirma & moderata dominatio.Cuflos -vera Virtutum omnium , dedecusfugiensJaudemq; maxime confequens, tere cuti dia efl. Quomodo laus ab hoc loco fit du cenda, Cap.46. TVON1.A M fingularum -virtutum funt certa qiitsdam officiale munera,&fu a cuique virtuti laus propria debetur :erit explicandum in laude itt • \flitie,quid cumfide, quid cii equabilitate,quii cuhuiufmodi aliquo officio is ,qui laudabitur,fecerit.Huc ffieilat illa Ser. Sulpitij laus apud Ciceronem, Necveroflebitur admirabilis qtteda & De itute ti. 2, in pirt. De ora. 2. Vbil. 9. ^ *niAa* vtav«s»aAmn ' voiu-ontia Phil. 9: RHET. LIB. 1. i9 &incredibilis,&pene diuina eius in legibus interpre tundisequitate explicadis,fcientia.Omnes,qui ex em ni xtate huc in duitate intelligenriam iurts habuerit, fi mnum inlocum conferantur,cum Ser. Sulpitio non funt comparandi.Neque enim ille magis iurisconfultus,quam iufiitixfuit, Itaque qi/x profcifcebantur k legibus,&aiure ciui!i,femper adfacilitatem, xquita teque referebat-.neque cosftituere litium adliones ma Rfjgr/?* lebar,qtsam controuerfuts tollere. Itemque in exteris cuiufs res gejht ad cuiufqae Virtutis genus,& tim, &no1ue vlrt» men accomodabuntur.Gratifima autem laus eorit fa tKKcmeti (lorum habetur,quxfufeepta tidentur atiris fertivtm bus fine emolumento,acprxmio: qux tero etiam cum CM^£ labore,&periculo ipforum, hxc habent uberrimam copiam adlaudandum ,quod &dici ornatifime poffunt,& audirifacillime. Ea enim denique tirtus effe Videtur prxflantis tiri.queefl frwSluofa aliis.ipfi au tui Pr£f' ,,r,rJJ-i,, tantis m temlaboru>Ja,aut periculo]a aut certegratuita, Hinc ^^ Seruium Sulpitium miripee Cicero laudar.quod difficillimo Reip.tempore,granipericulofoque morbo ajfe £}us,autoritatem Senatus,falutemquepop. Rom.titx fuxprxpofuerit,contraque Vimgrauitatemque morbi contenderit, ut ad caflra ^Antonij, quo Senatus eu ^agni miferat ,perueniat. Magna etiam illa laus &admira cpjdm fa bilis Viderifolet,tuliffe cafusfapienter aduerfos-.non Jjjfe cafus fradium effefortunatretinuiffe in rebus ajferis digni fspienter tatem.Sic Cicero Milonis ingraui ac difficili tempore aduerfos. tuitum femper eundem, &tocem &orationemfla bilem ac non mutatam commendat,&eius infracium Di & Qutres in Unii: tione ponenda. DEJt RTE &excelfum animum extollit. Sumenda autem res eriitaut magnitudine prcejlabiles:aut nouirate prima: autgenere ipfofingulares, Eitef/uodi rerum plenaefunt arationes Ciceronis pro lege Manilia,&pro.M.Mar cellojn quarti altera Cn.Pompeium, in altera Julium Cafarem Uudnt:nequcenim parit£,nequevjjtata,neque vulgares admiratione.aut omnino laude dignet vi derifolent. Ejl etiam cum cieteris praflantibus viris comparatio iit laudationepraeclara. Sic apudVergiliu lAugnjhts Cajar cum his comparatur ,quorum erant Li.entk iUuJlres vicloria. $.• ** Nec vero dcides Unium telluris oliv.it, Tixerit aripidem certum Ucct,MErymanthi VUcttit memors,Ct Lernam tremefecerit arcu. Nec qui pampineis vitior iugi ficttit habenis, Liber agens celfo Nife de vertice tigres. £f Cicero in Philippicis M. ^Antonium cum Tarquiniofuperbo comparat:& D.Bruti,qui regnare no patiebatur „Antonium,benejtcia in Remp.maiora effe do cet,qudn3 l.Brutijd quo Tarquitius expulfm eji De tempore quod finem hominis in fequitur.Cap.4-7, Tic mors eorum quorum vita laudabitur,filentio prateriri debebit :fi modo quid erit animaduertendum aut in ipfo genere mortis ,aut in ijs, qua mortem erunt confecutx. In tempore autem , RHET. Z1B. I. 20 quodfinem hominis in fequiturfinfum hacitipofl rtior tem honores,decreta -virtutis pramia,resgefiz iudicijs hominum cSprobat*..yfffiertint etix laudem liberi paretibus,vrbes conditoribus.leges latoribus,artesin ttentoribus,nec non inflituta quoq;atitoribtis .Hinc ejl phil. 9. iblui Ciceronis de Seruio Sulpttio.Quxquam milla.mo nimetu clarius Ser.Sulpicius relinquere potuerit, qua ejftgi smorumfiuorum, -virtutis conflanti*,pietatis,in In Cst. genii filiit, cuius ludias aut hoc honore veflro.aut nui lo fiolatio leuari patefl.Et in alia oratione'Rcmulu,qui hanc vrbe condidit ,ad deos immortales beneuoletia fiantaq; fufiniimus. Omnis ordo fupradichts in vituperationes conflabit tantum in diuerfum,id,quod in ora tionibus Ciceronis in Pifonem,in Vatinium[in M.^Pn totium,maximeque exfecuda Philippica atiimadutr tere licet. - De laude vrbium. Cap.48. Qs* /?«t itu&mdi iti tepere quod fine botnie.it i [equitur. Uberi pa reatibus , 'srbes coti iitoribus iuenti in ustoribus Undem df ferunt. Qtthtt.U 3-«p.7. enei.6. ^/Cudantur urbes flmiliter atque yrbes fit homines.Nam proparente efl con militer at ditor &multum autoritatis affert que horni vetuflas,& -virtutes ac vitia cir nes lauda ca resgefias ,eademque in fingitlis,lllapropria,qu£ ex loci pofllio ne,ac munitionefunt.Ciues illisit hominibus liberi, decori. ^Adhunc locum pertinent iUttdVcrzil.de vrbe Roma. O£> 4 DE RTE En huius,nite,ivfticijs inclyti Rohm. Imperium terris,Mimos aquibit olympo, Septcmque MiJibi muro circundabit ircis Telix prole virum. idem etiam poeta Itali* laudes elcgantifUme celebra uit ex bis locis,iafecundo libro Georgicorum. De deliberatione.Cap, 49, txornifundendo De re,de qua deliberatur* Cap. 45. EM,de qua deliberatur, aut certitejl Qjiit.lL poffejieri,aut incertu. Si incertitbxc b-dp-% erit queefliofola,autpotentifiima.Sape enim accidit ytprius dicamus ,ne fi pofit quidemfieri, efiefaciendum,dein 4 1•fie fieri noti pofe.Cum autem de hoc quxritur ,contectura eJl,yt,An Rex Emanuel terras yltra Oceani Pbi!. 7. Ari. rhe li i.e.4. Cicc. de crut.z. Lih. 8. dec.3. RHET. L1B.I. !, fit inuenturus. Sic ait Cicer.Pacem cum M. jftitcrito effe nolo quia turpi* efl, quia periculofa.quia ejfe non potejl. Qute tria diligentifiime in oratione explicat. Quadam &feripoffe,&futura eflecredibile efl, fed aut alio tempore,aut alio modo. Partes fuadendi Fdrtesfua in ymuerfumfunt tres ,prima ejl,yt doceamus effici dcndi fut pofe id,quodfuademus: fecunda deinde honeflu efe: trclpoftremo tero effe ytile. In primis itaque tidendum efl an efficipoflit id,quodfuademusgnamfi quid effici non poflit, deliberatio tollitur,quamuis &honefiu, n°^° &ytilefit. Videndum etiam ejl quam facile poflit: ^eritja nam qua perdifficiliafunt ,perinde habendafunt:, ac tonpur, fi effici non pojiint.lt cum de necefiitate attendemus &fi aliquid non neceflarhm yidebitur,yidcndu tum , erit,quamfit magnum. Quod enim permagni intereftj^ ni in pro neceffariaftepe habetur, ifl apud T.Liuium pra tcrcji pro clara P.Scipionis oratio,in qua &pofie ^fnnibalem necefaris in affrica Vinci dem.onjlrat:&' ad dignitatem populi habetur. Romanijfamamq; apud reges,gentefque externas per tinere, non ad defendendam modo Italiam ,fed ad inferenda etiam fricte arma, yideri Romanis animis effe,& in primis effe ytile requiefcere aliquando diu yexatam Italiam ,yri popularique inuicem ^Africam. De h/s^quae deliberant. Cap.51. V1Xiuer DE >A RTE DE ARTE RHETORICA. LIB. II. De difpofitione. Cap, i. ECVNDVS HIC liber difpofirionispraecepta cl>iinebit,qu& oratori perutilia furit, &maxime neceflaria. Quid enim diligenter argumeta inuenijfe co \ferer,niflpari diligentia,quie innentafunt, collocentur! Excellentis ducisTiirtus non magis in deligendo fortiflimo &Qjit.li flrenuiflimo quoq; milite ad bellum,quam in injlruen 7anprf da adpugna acie cernitur-.&fi quam in corporibus no ftris,aliorum ~e eanimaliiipartem permutes atq; trafferasdicet habeat eadem omnia,prodigium ft tamen. Et artus etiam leniter loco motiperdunt, quo yigiterunt yfum:& turbati exercitus fibi ipftfitnt impedimento.Sic oratio carens hac "virtute,tumultuetur r,eceffe efl,&Jine reffore fluitet,nec coh areatflbiirnul ta repetat,multa tranfeat,yelut nocte in ignotis locis erransmec initio,nec fine propoflto, cafum potius qua confilittmfequatur.Quapropter hic liber diflsofitioni Deme* ferutat. i. Is pdrt. In pirt. Tic ittue. Qnti. h. 4.e.i Mljl.3. Riff. c. 14, In pirt. Pro.C. RaUrio. RHET. L1B. 11. 15 In propa Jeruiat.Efi autem dtjfofltio rerum innentarum in or.p.io qui dinem diftrikutio.Cunis in infinita attaflione crdo esi Ofdo difere idem,qui expolitus efl locorum. In definita autelt,0Pti° - adhibendafuttt illa cliit, qua ad metus animorumper- ‘f fer titient.^4tq: ebfit.vt itamur exordio ,Narratione, r, rvJ333Cur icau Confirmatione,per oratione. Hafunt enim qtiatuor tritio orationis partes,per quas instenta dijiribuimtu. Qua njspirij rum du£ valeat ad rem docendam,narrat io &copr bus vumatioiadimpellidos animos dv.se ,principium &per mur. oratiofle quibusJigiliatm dicendum efl. De Exordio, Cap.2. Vux par tes oratio nis valet ad rem do cenda, ii impellet»- JC ORD1VMefl cratio Mi. animum auditeris idonee comparas mCsdiuc. ad reliquam diclionem.ldperi triQuiifit bite maxime rebus inter autores exordium plurimos conflat,fl beneuolum,attentum,docilem auditorem fecerisatori mus ,quorumprimae locas ,id eft ,vt amice audia- (XOrdio mur eji in perflonis noflris auditorum aduerfarioram beneuclus equibus initia beneuolentia concilianda comparatidocilis er turtaut meritis noflris,aut dignitate,aut aliquo gene attentus re virtutis,&maxime Uberalitatis ,officij ,iuftitia, foridebet fldei ,cootrarijsque rebus in aduerfarios conferendis ,&cum auditoribus aliqua coniunctionis aut cati faautfpe flgniflcanda. Cicero pro C. Rabirio per- ^yne ducllionii reo,Me cum amicitia vetuflas ,titm digniu0’cn tia. Etas Ojiomodo ptt M ditor do - cilis. DECUTE t.ts hombbjtwn ratio humanitatis3tum mea vita per petua confuetuda3ad C.Rabirium defendendum ejhtd hortatauum verovtid fiudiofifiimefacerem ,falus Retp. Confudere officium,Cot>fulaeits datiq; ipfe mihi una vobifcum cumfalute Reip .commendatus coegit, hac autem accurate in eo exordio &ornate explicat. 1k oratione Tero P.Syllafic ait :Quamquam ex huius Pro, P» incommodis magnam animo molefiiam captabamei» Sylla, exteris malisfacilepatior oblatu mihi tempus,in quo boni viri lenitatem meam3rni feritordiansfnotam orn nibusquondarn3nancquafi intermijfam agnofeerentimprobiac perditi ciues edomiti atq; vicliprecipita teRep. vehementem mefuifie atq;fortem,conferuata mitem ac mifericordemfaterentur.pt pro Cn.Plancio Pro Oh fuam cu indicibus coniunchonemfignificat his verbis, VUnda. Nunc autem vefier Indeces ccnfjoeffus &confeflus ifle reficit3&recreat mentem tneam,cum intueor & conteplor vnmnquenq; vejlrum'. video enim hoc in »» mero neminem cui meafalus chara non fuerit ,cuius sion extet in mefuum meritum3cui nonftm objlrifhts memoria beneficijfempiterna.ltafuenon extimefeo, ne Cn.Plancio cujlodia meafalutis apud eos obfit3qut me ipfum maximefaluum videre voluerunt,jitin orationepro P. Quintio vim aduerfarioru &gratia Pro. P. in inuidiam vocat3&C.^-fquiliil eosq; qui incofilio QP‘n^ adfunt3orat atq; obfecrat, vi multis iniurijs iadlatS atq; agitata xqmtate in eo tade loco cofiflere atq; eo firmari patiantur.InteUigenter aute vt audiamur3& attere arebus ipfis ordiedtt ejl3fedfacillime auditor difeit Pro & tiueit. Pro dot mo fua. Qjut.li 4-ap.i. RHET. L1B. 11. zg difcit,& quid egatur,intel!igit,fi compleXare abitittiagenus saturaq; caufie,fi definias,fi diuidas,fi neq, prudentia eius impedias cofufione partium,nec nemo riam multitudine,Sic exorditur Cicero Pro ^A.Chten tio:-Animaduertt Judices, omne accufatoris oratione ia duos diutfam efije partes:Qua dijlributiotie ait certis fibi effe in defcnfiioneferitarent omnes intelligant Qn,i r& nihil eum necfubterfagere yclaiffc reticendo, nec oh tione rsi fcurtre diccndo.V tanete autem audiamur triti reru datur au aliqua canfequemur.Nam aut magna quada proponeditor itt| mus,aut neceffiaria,aut coniunXa eu ipfis ,apud quos ‘!IS ’ res agetur, luculenter hunc loeu Cicero traXanit in O exordio nobilifiima orationis pro Domofua:Quod fi yllo tepore magna caufa infacerdctum pepuli Rem, indicio ac potejlate-verfata efljiae profeXotanta cjl itomnis Reipublice dignitas, omnium ciuiu falas, nita libertas,are,foci, dij penates,bonafortuna, domici lia, leprafapientia,fidei,potefiatiq; commiffa credi taqueeffe rideantur.Verii ex his, qua propofita fiunt aliud atque aliud pro rarictate caufarum defiderari palam ejh QuintM 4,c<fp.i. Degeneribus caufarum, Cap.j. Enera porro caufarum,plurimi quittq; Qtttttette fecerunt,henefium,humile, dobiSr el caufarum anceps,admirabile ,cbfcurum. Sunt funt gene quibus reXe yideatur adijei turpe , rit ‘ quod alii humili ,alii admirabili Genu*di 2Jmirabile. Etfubij DEJt RT E Infirmi) tio qiun au fit ne cejfarU. Vrhini i Us oppor tum reficit animos. /»bijchnt. admirabile autem vocat,quod eftpmter opinionem hominum confiitutum. In ancipiti maxime heneuohtm indicem,in obfcuro docilem An humili atte lumparare debemtcf.nam honejlum quidem ad conciliationem fatis perfe valet,in admirabili &turpi re medii.sopus efi,& eo quidam exordium in duas ditti - dantpartes,principium ,&infirmationem,vtfit in principijs refla benenolentia &attentionis pofiulatio qiitc quia effe in turpi cattfagenere non pofiit,infanta qtj. tio furrepat animis,maxime vbifrons caufa nonfatis honejla efi, vel quia resfit improba, vel quia homini-ad tur. bus parum probetur. Et quidem quibus aduerfus hac lib.i. remedjsfit medendum,confilium ex caufts fumetur. Cic. it illud in vniaerfumprreceptumfit, vt ab ijs qusclsedut lntt - ad ea que profiunt, refugiamus. Si cattfa laborabimus, perfonafubtieniet,fi perfona, cattfa. His etiam de catt fis infirmatione mendum eii,fi aduerfarij oratio audi torum animos occupaaerit,velfi dicendum apud fati gatos efi,quorum alterumpromittendo nofiras probationes,&aduerfas eludendo vitabimus, alterum & fpe breuitatisj&ijs,quibus attentumfieri auditorem docuimus.Vrbanitas etiam opportuna reficit animos , &-vndecunqi petita auditoris voluptas leuat tsedium. Cuiufmodi exordia efie debeant. RH2T. L1B.JI. 57 Xordiafemper cum accurata &acu -^xcriia ta &infirudla fententijs ,apta terdelet cffe bis ,tum cattfarum propria efje debent, apti terPrima efi enim quafi cognitio &ccnlit Ct in • mendati oratoris in exordio, quee cotiftrttfiafc tinuo enim,qui audit,permulcere ata; allicere delet, tcntijs. Maxima autem copia exordiorum ad auditorem aut atticendum.aat incitandum ex his locis trahitur ,qui „. j•r.,.u. 7ter ejtil ad motus animorum conficiendos inerut in catijaiqncs pjcrjlls tamen totos in exordio explicari non oportebit,fed ia ^jndtH tum impelli primo auditorem leniter,11 'tam inclinato jus ^di reliqua incumbat cratio. tor. JDe vitrjs exordij. Cap. 5-. De inite. Itb.i. ai Her.li.i pij ECautemfunt titia certifiima exordiorii,qutefumaicpere vi tare opm-tebitvulgare, commune commutabilefiongumfieparat v.m, jranflatum contra precepta.Vulgare efi,quod in plures caufm po• tefi accommodari ,it conuenire videatur.Comune ecquodnihilominus in hanc,quam in contrariam parte caufeepoteft couenire. Con.ut.ibt le cfi,quod ab aduerfario potefl lenirer mutatu ex eo tranaparte dici. Longuefi ,quodpluribus verbis aut fententijs,vltra quamfatis efi,producitur. Cportet enim vt sedibus ac tepiis vefiilola et aditus,fic caufis i3pro Septem exordij funt licii rjroi-iiS tttlgare. DE Jt RT E proportione rerum principia prapooere.Separatis efl Separ#, quod no ex ipfi canfa duclit efl ,necjieut aliquod me tum. brtim,annexum orationiTranflatum efl ,quod aliud Tranfli conficit quam caufeegentis poflulat ,ytfi quit docilem tuta, faciat auditorem.cum beneuolenxiam caufa defideret autft principio yratur,cu infirmationem res poflulet. Contrapnecepta eft,quod nihil eorum efficit,quorum Contra caufa pnecepta de exordiis tradunt unhoc efl quod eil Pr£clP' qui audit, nec benenolum,nec attentum ,nec docilem t*' reddit,aut, quo profecto nihilpeius efl ,yt contrafit, facit. De exordio quaedam iri gente iudiciali.Cap.d, yifceribut exordis i genere in diciaUfut fumeuda. Lini iuii cu efl cu vtiliute cmfe iun gendi, idlum efl de exordio in commune,reflat yl breuiter,ft quid in finguhsgeneribus in ex - 'fCirdiedo ptopriil eJl,adijciamus.Etnt aiudi cifs incipiamus, yeteres oratores dtligeter id curabant, yt in genere judiciali ex ipfis yifceribus Cfi caufafumerent exordtadudicem conciliabant non tan 2> tum laudando eumfed laudem eius ad yttlitarem cau QuU.li ftc fure conjungentes,allegando pro honeflis dignitate q.cdp.i, illi fuam,pro humilibus iuflitiam,pro infelicibus mife ricordiam,pro Itefis feueritatem,&fimiliter eat era: metum nonaunquam amoueb.tr, yt Cicero proMilone, ne arma Pompeij cotrafe difpofira putaret, laborauit nonnunquam adhibebant,yt ide in Verremfacit.Dabat eti moperam neoflentarentin principijs curam. dioo Khe.ii Alex. c. 3i. &" Quiat. ii Intsart. Quiit. fc.3.«.3 in part. Quint, U.q.c.i RUET. L1E. 11. i8 Nonfempcr nutem exordio ytebantur.fedin Jtcr.efHs in parttis etiam atquefrequentibus caufis ab ipfa re omijjo exordio incipiebant. Ne[eper exordio vtendum in iudiao De exordio in exornatione 8C de liberatione, Cap.y, ==<«sp?a Rtetcr ed^ua ic exordio didla in geyyW nus demonfiratiuum facile tranfferri .. J' poffunt,illud efi notandum:exodia in k*2l e0 effernaxime liberajit uinfideles k) exifiimat.Nam &longe dmateria du cijCn ex aliqua rei licinia poffunt. In deliberatione -nerofepe nulla vel breuia efje debent. Non enim fup plex it ad indice venit orator,fedhortator, atque au tor.Qptare cum principiovtetur^proponerequa mente dicatjquid velit.quibus de rebus dicturus fit ,debet3 hortarique adfe breuiter dicentem audiendum. 1«txtrna tiom pri cipia funt maxime libera. In deliberatione principii rei nulli funt rei breuia. De narratione. Cap.S. VEJC RTE fumei vnaqutq; res dicatur. Tum etiam ft recideriIn ptrt. mus omnia,quibus fallatis tieque cognitioni quicqudm Qjdti. Breuitts Ke^us -ptilitati detrahatur. Non tame in ornata debet ^'4c-t effe breuitas3alioquifit indoSla.Erit autemperfficua laptrt. ji verbis vfitatisf, ordine temporum coferitato 3fi no interrupto narrabitur.Probabilis autem eritftperfonisfi temporibusfi locis ea3qu& narrabuntur confen • nmttio tiis no. in onuu tientifi cutufquefa£li& ettenti caufaponetur-.fi i Jlata dici videbunturfi cum hominu opimone3autori - tateficum lege,cum more,cu religione coniundla :Ji probitas narrantisfignijicabiturfi antiquitas ,fi ora - Narratio tyan ' Kveritas,&* vitefides.Ciceroni vehementer pia in pirt. iuedifit cet yt iucunda,&fuauis [it narratio,eamq? fuattem ZTz.it CTfumis. e jf ettaryafionpait, qua habet admirationes 3expeftaorit-®" tiones, exitus inopinatos,qu# interpofitos motus animorum,colloquia perfonarum3dolores3iracundias3me 4wf,i tas3letitias3cupiditates. Quando narratione vtendum fit,. Cap.p, NIVVI CIIS quando vten De orti dum efjet aut non efiet narratiot. ne id erat confilij. Nec enim [motares effetpiec dubium erat quii geflu effet ,narratio adhibeatur3 necfaduerfarius narrauerat,ni[i fi refellebatur. Jn exornatione ve ro narratio non erit vlla, que neceffario confequatur exor Atilio. Rhet. 3. c16. Ci.i par. Quin lij.eitp.8' DeorO, <tl iter, lib.i. RHET. L1B. 11. cxordiu,fedfi qua inciderit,cu aliquid eius,de quo lo quemttr,nobis narradufir,cu laude,aut vituperatione praceptio itarradi dehoc loco petitur. Nec multufati e fape mdeliberatione narradum ejl,ejl enim narratio przteritaru reru,aut prtfentUhfttafto autefuturaru. Priuata certe deliberatio narrationem nuqua exiget eius dumta xat rei, de qua dicedafentctia ejl, quia ne m0ignorat id, de quo cofulittextrinfecus pofltit perti nentia ai deliberatione multa narrari.In concionibus ftepe efi etia illa.qute ordinem rei docet, necejfaria. Nunc ad confirmationem tranfeamus. De confirmatione,Gap, 1o. Equitur confirmatio, in quafuggereda fiuntfirmameta caufte coiundle et infr madis contrariis,&noftris confirman dis, namque una in caufis ratio quteda ejl eius orationis,que adprobanda ar~ gttmeta>ionem yaletiea aute &confirmationem,et re prehenftonemqiitrit.Sed quia nec reprehendi qute co traiicutur,paffunt,niftlua confirmes-.nequehac con. firmari ,nifi illa repreheniasiidcirco hac &natura , &tradiatione,&utilitate cotunclafunt.Tota aute ffes vincendi rattoqi perfundendi in hacparte pofira efl.Na cum argumha nojlra expofuerimus, cotraria q; diffolnerimns .abfolute nimirum erit anobis oratoris munerifatisfadlu. Vtrurnfi igitur poterimus como defacerefi conflitutionem caufz cognouerimm. i5Qjiid Totd Jpes vincendi ejluicoa firimtione. Propofi fio quii fitPropofiDEARTE u”'' Atiocinatio,quam &fyBcgtfrnum et Q, YfpS) YSrepicheremagraci Tocant, conflat proe ipoJitione,cum qua eiut ratio iungitur, Qj,jn‘n deinde affumptione &eius probatione ,pajlremo complexione. Fropoftio ai Heefl ,per quam breuiter locus is exponitur ,cx quo ornrcn.lii. nis Tts oportet emanet ratiocinationis. Propofitiottis tioms ap yefQapprobatio efl.per quam breuiter id. quod expoprobatio. r ]tum efp rationibus firmatum probabilius ,&aperAfiuptio. 1 .-ri .1A,.A. ‘J- .tui* fit.. Atumbtin hpy nuam td .anna /°H' itiKP .n«sfir.Ajjttmptio per quam id, quod ex propoftione nis eppro oflendenaum pertinet,ajjumitur. Ajfnmprionis ap bitis. probatio,perquam id,quod breuiter furnptum cfi,raComples tionibusfirmatur.Coplexio,per qua id,quod coficitur xio. ex otii argv,metatione breuiter exponitur ,hoc modo, fit propoftio, Meliusgubernatur ea qua. cojilio gerun tur,quaqu£fitsecofilio adminiftatundeideftibijciatur ratiojExercittts enim ts, cuiprapofitus ejifapies ipe rtttor omnibus partibus comodius regitur,quam is, qui Jhilritia 6?* temeritate alicuius adminifiratur.Afifip tio deinde ponitur, Nihil ante omutti rerii melius qua finis mtidus adminiJlratur.Afuptioniprobatio adtun gitur-.Na &fgnorum obitus, &ortus definitum que dant ordinem feritant ,& annuet commutationes non modofemper eodem modo fiunt ,ferum ad itilitates qttoq: rerum omniumfunt accomodata.Tertioloco in ducenda ejl ccniplexio,qua id inferr,quod exfuperio hus paribus cogitur,hoc modo: Confilio igitur mundus adminiJirarur.Plac Tiberius &doctius dicuntur in oratione,fedprtecipiendi ratio hancfmfltcem,& 33 nHET. L1B. 11. apertam breuitatem requirit. Quot fint partes ratiocinationis Cap.iS, :SVPRjfDICTIS Mi matiifejlum' eji tiihil referre fiue jj tripartitam,j.ue qttintj; partitam putes eje hanc argumentationem. JjCommodior tame illa partitio nide tur ejie,qua: in trespartes difiribu ta eft .quod j&fi prnpofittsnem &eitss rationem tinampartem exiflimemus-.alteram tero ^ft/mptionem,& eius exornationemieififepares propofitione dratione,& afjumptiotiem ab exornatione -in quinj; Ciet, do partes dijlributa erit.Cum propofiiio exfeintelligitur inue.li.l f we ratione affamenda efl.^tfjumptio etiam cum per [piata eji,ttuUius approbationis indiget.Quofi &pro pof.tio &affumptio perfpicu<efint:htraqi approbatio ne praterita ratiocinationem conjiciemus ,hoc modo: Sumopere hirtus expetenda efl :^At prudentia effe t'ututem in cofeffh eit. Summopere igitur prudentia expetenda efi. Vitare autemfimilitudineni, au afatie Ciitvr t‘tti e fl mater, poterimus ,non femper apropoftione er Ub i. oriicntesjfed inttrdtim icomplexione, ab afjttmptio - deme, ne nonnuueguttm. De Enthymemate, Cap.ip, Niihil refert pue triparti - tam, fute quinque partitam ratiacini tioneefie putemus. Refiius e xijlirr.a - tur ratio cinitio ef fe tripar tita ,quii quicp par tita. Similitui do.qitafa tutatis mater eji in argui tnentatio niluivite tur. FFr.th- Enibymc tu ejlfyl logifmi pars, vel ms mperfectus Optimum efi enthy mm ex pugmnti bus. Homerus propter excelletii commane poeUrum nome fecit ftutm. Hntbyme tui euros ritorius fyllogifi mas dict tur. Vnie iiilii fit en thymsm HflSlf NTHTMEMjt EST imperfectusJjUogifmus,net ut itlij depDZaRTE NTHYMEM i uiunt,fyllvgifmipars. Ratiocinatio enim tripartita ejl ex tribus igitur eius partibus fi vnapratereatur ,bipartita fit argumentatio , qua eji enthymema, ut. Omnes artes fune expetenda,igitur expetenda efi eloquentia. Intelliaiiur enim affnmptio.Propofirioneverb praterita Et enthymema hoc modo: Eloquentia ejt ars:igitur eji expeteda. Optimum autem Videtur enthymema quodfit expugnati tihm, quod etiamfolum enthymema quidam -vocant, non quod non omnis argttmetatto bipartita proprio no mine enthymema dicatur,[eivt Homerus propter ex cellentiatn eoepoetarum nomen effecit apud Grtecos fuut»:jic cum omnis argumentatio bipartita enthymema dicatur,quia videtur ea,qua ex contrariis coficia tvr,acutifiima,folapraprie nomen communepojiidet. Eius generis eji lihtd Cie. Eias igitur mortis fedetis ol tores.cuius -vitamf: putetis per vos rejlkttipoffe,noli tislEt illud Mecipfc ad Jugurtham apud Saltijlinnt. Qvem alienum fidum imtenies,fi tuis hojlisfueris! En Lib.i. Qjint._ /l.J.csU er.s 4. QjtUJi S-ca. 14 Cc.in to (icis. Pro Mi/ Inlugur. thymemate ftpiusvtilrur oratoret.jquam ratiocinatio ne,quod mouit frifiotele,vt enthymema fyUogtfmu oratorium ejfe diceret. Enthymema Quintilianus cor n mentum,aut commentationem interpretatur, quo nomine cSpojiint omnes animi cogitationesfigmjicaritar gumetatio bipartitajignatur.jAlij propter ea credite bipartitam argumentationem enthymema appellatam quodiit animo maneat condita illa pars, quafiletio eji preEne. c 1 er Ub.t, foji.c.x Lib.j.e, Io. J RHET. L1S. '12, 54 praterita. De indudtions.Cap. zo. Nautito efl orxtio,que rebus tton,dtibiis capta aflflenflione auditorlt ,quibus ajjepflonibusfacit,ot illis dubia quadat» res propter fmilitudinem earum reru,quibus ajlenferint,probetur: ~vel g^ior * .Indutiio efl arnimentatio.aueex pluribus collationi- ,. InTopi. ,.*,,‘,ianatonis Qy.;.tbtes peruentt,quo nuit,hoc mtfdo-.Qnoa pomumgenero jcjqniiia, hjcii flj^iutumip,uto quod optimum: &equu-siqui velaxtflimus:& plura in eunde tnodutn.Veinde,cuius reigratia illa propofuafunt-Jta hominum ,non qui claritate ttafcendiffed qui -Artute maxime excellet,erit geneIniultite AriCi? rofiflimus. Hocgenere argumentationis plurimum So Socrates Mett.c. crates vflas efl,propterea quod nihil afferre adperflua plurimuitl 4.dendtrm volebat,fed ex eo quodfibi ille dederat ,.qui Cicer, cum diflutabat,aliquid cojicere melebaf.quod ille ex de imen eo,qaod iam conceflijfet ,necefljarib approbare debe tio.li. 1.bat,Sedin oratione perpetua diflimile efl. Etenimflibi ipfi refpotidct orator. Poeta yehemeter indutiione de • letiinturiVergiliuf inducit jlEneam dSybilla petentem, yt iter docear adpatrem oratione fitiis illa quide fabulesplona,fed qua nihil ejfe pofiit vel blandius^ -rei ** magis arrifleieflum-jn qua h<sc ejt indutiio. tih. 6. Aeaci. Si potuit mmes rrcefere epr, iungis Orpheus, Threicia fretus atbsrafldtbusq; canoris: Si fratrem Pollux alterna morte redemit, ltque red-itqu:viam toties.Quid Thefcsimsgeum QAi memorem AlcideniCt mi genus ab loutjummo. i' 2•Sed DE RTE Sedmaxime omnium eamfrequentavit Ouidim,apud quem &multa &prsclarafnnt exempla :nos yno erimus contenti.Probat ille ad cofoladam uxore hac indticlione,ajfieras res &trifies fiegetem ac materia efferiori#. tAatcrUmfi tuis triftem virtutibus imple Ardua perpraceps gloria vadit iter. Hectori quis nojfet,felix pTroii fuijfet! Publici virtutis per mali fidi via ejlAr;tui Tipby ittctji nonfitin aquorefactus: Si valeat bominss,drs tui Peste iaest. Qj!.f latet,inq; bonis cejjat non cogniti rebus. Apparet virtus,arguiturcp suilis. Quejlnt i,, g eneYe duofi unt diligenter castenda, prima Tit i.i boege jiJud^quod inducemmpro fin>ilitudine,eittfmodi fit,yt ^"fit neceffe concedi. Deinde >/ illud cuius confirmandi caufajiet inducito,fimile ijs rebics fit ,quas res quaji non dubias ante induxerimus. E)e exemplo» Cap.21, Xcmplum ejt.:induclio imperfe(la,yel Ari. rhs quod idem eJt,lndi)£lio Rhetorica. Cii.e.a.CT cero pro Milone Negant intueri lucem U.ox.%0 efifiejas ei, qui abfe hominem efije occi fumfateatuv.in qua tandem yrbe hoc ^'c‘n hominesJlultifiimi difiputantlnempe in ea,queeprimti indicium de capite yidit M.Horatijfortifiimi viri, qui nondum libera duitate, tamen Po.Ro.comitijs liberatuseji, cumfua manufororem ejie intirfe&amf* teretur Exempla r>T eft indu- !Jj Hio imjjJ perfeHi. j® E Trifidi. 4,-ele.-, RHET. ZIB. u. M Jjocisf» tey^ur.^Aliqui _Ariflotelemfummum in omnifcienpvddi 'tia virum,temere <tuffuntreprehendere,quod cxem ftif&H. piumgenus argumetationisfeceritfed magum iUe vir t. prior &acuta mente praditus,maius quiddam perfpexit,r,i C.14.& mirum exemplum efje argumentum quidem dfimilitu lu.poft dine,fed in argumentationisgenus ,quodd ratiocinaapit. 1. tione,& inducliotiefine cetrouerfa differt. Enthyme ma autem effe nonpotejl ,eu in enthymematefemper generale aliquidvelponatur, vel intelligatur-in exem pio vero ex vna refigulari alia inducatur, Vndef.t vtft quartum argumentationis genus ,quod ea ratio ne ab inductionefeparatur,qua enthymema dfyllogifmo dijiungitur. De epicheremate.Cap. 2z, iVamuis argumentationis partes omnesfnt um exP°f‘Tc,t.imen operaprecium fuerit, fj&ff&f&quid epicherema,quid Sorites, quid Vilem maft,explicare. Nam authores }&quide grauiffimi eorum metionemfecerunt. Ea vbi explica tafuerint,facile intelligitur, cur notia argumentatio nispartes non debeant exifimari. Epicherema igitur Qalfi, Graeci aliquando argumentatione vocant,nonnunquS li.y.c.14 eam argumentationis partem,quam Cicero ratiocinationem appellatiit,de quapaulo ante diclum efi. „Aliquando etiam epicherema vocant breuiter comprehe fam ratiocinationem,cuius omnes partes in vnam con feruntur,hoc modo-.Sine caufa dominumferum accuI' }feti RefteAri lioteles e xemphm drgumen titionis pdrte effe dixit. Exipiunt ex »m re pngullri, ilii indu ctt. Eficheri meft dii qusndo breuiter ccfrehsn ft rsticci tidtio. T> EJC RTE /et? Simiis enim ejl locus apud Ciceronem pro rege fro reXteiotaro,quemferuiis apud C«furem accufabat :ka gs Cjs crimcn-.cn cauja,cur regemfugitiuus, dominumfentus wtaccttfet.Vbi vehemens argumentomPpicherem.ete m chif-.im &involutum ejl. Erit autem abfuluta ratioci natioft hoc modo euoltteris. Sine cattft no debet domi numftrutis accufare >hic medicas ejlferum Veiotarisnonigitur debetfine caufa dominum accufare. De Sorite. Cap» 2,fs Orites contra multas argumentationesaceruatim conuolitit ,atq; compleclitur,vnde nomen etiam inuemt. Cicero fcripfit de eo in libro de diuinatione his -verbis :St neceffefit, inquit ,latino Ni/i fori -verbo liceat, aceritalem appellarejed nihtl opus ejl, Lib, zl tes efiet 7,1 enim ipfaphtlofophia &multa verba Cnecorum, Utinoferjic f or ' 1!:csfatis latinofermone tritus ejl. Pulchrum in tnone tr‘ tprimis ejl eius exemplum apud eundem Ciceronem, 3. Cffie, tu.. p°P- ^jf,aue [i etiam hoc natura br«fcrihit,vthomo horniip^-Uiti nt quicu!! qi ea,n 'pj‘lm caujam,quoa ts homoJit confultum velit ,neceffe ejlfecundum eandem natufram,omnium vtilitatem effe communem. Quodft ita Vuf* ^ejl ,vna continemur omnes ,&eadem lege natura: irgameta ‘^4’,pf umf l'ea efl scerte violare alterum lege natutioiprb rte prohibemur: verum autem primum,verum igitur mo ai vi &extremum, Sedapertifime concluditforitesiUe,, tima, qui 1«. i. Tufcul. CUer.in Acui, Pcrfiui. Saty.p, Cip. it imi. Orat. i. RHET. L1S. 77. qui efl in quinta Tufculana,propofltum enim erat pro bare.Quod effet honeflum,idfolum effle bonum,id au temflcprobat-.Etenim quicquid jit, quod bonam flt, id expetendunr.qstod autem expetendum,id certe approbandumiquod iero approbandum ,id gratum acceptumq; habendum :Ergo etiam dignitas ei tribuenda efl. Bonum igitur omne laudabile.Ex quo efficitur,it quodjit honeflum ,idfit folum bonum. In quo forits cumperfex quaflgradus ad complexionem perueniatur,quinq; ratiocinationes inclufcfunt. Sed hoc argumentandigenusfepefolet efje fallax atq; captio - fum,dum enimminutatim &gradatim multa adduntur,periculoflflinia refpandenti tela texitur, retexere igitur oportet, &feorfumfwgula conflderare,fle facilius iniuerfafrangentur .In hoc dijputandigenere frequentes fuerunt Stoici,& Zeno qui eorum innentor &• princepsfuit. Sed maxime omnium illo deletia tus dicitur Chrjfippus,it Socrates induchoncDe Dilemmace, Cap, 24* llerxtna efl, in quo itrum ccxceffleres repre W&ffffflshcnditKr.Ciceropatriam cum Catilina fle agentem indiictf.Quam ebrem difcede,atq; hunc mihi timorem erjpeifl 'ut rus ne oppri - tnarfin falfis,it tande aliqttado timere deflnaEt in epiflola adQoinrufrtrreiSi implacabiles fut iraciidue fummaejl aceibitar.fn auteexorabiles ifuma Imitat. F4Diclum Sorites fape fJ Ux ffldt qcaptio fus. Qucmo dofit foriti t:fl flendum. Quii fit ditemm. Vr.dc ii finit; fit diUnwa, DSRT Z Diftiim efl tutem dilemma,qubd ira ttrinq', premat, aeyrgeat,nt ex altera parte capiat aiuerfarium,cj ua de caufn cornutus etiam fj llogifmm vocaturfic enim Dilemma argumentationis cornua in eo diflonuntur,vt qui alte Ciceroni rumfugerit, in alterum incurrat. Cicera complexiotji copis ner» appellat.Eafi Teraejl,nttnquam reprehendetur'. Xl f' .f ,n f“V* duobus modis diluetur,aut conuerfone,aut al 0lerls P‘tr(‘' <‘ofirrnathne.Cum -viderem,inquit Varro \apttd Cicerotiem.philofophiam Grrecis literis dthienbusmoiis fv>c Jtn-a diluitur explicatam ,exijttmaut,f qui de nojtrisetmjtu dio tenerentur,fl ejjenr gnecisliterk eruditi,greeea po titts,quam noflra lechtror.fio 'a grecorum artibus & difciplinis abhorrerent,neh.ee quidem curaturos,que fine eruditionegreca intelltgi no poffunttltaq) eaf~.ri bere nolui quas nec indoch intelligerepoffetit, nec do - Cii intelligere curarent. Hoc dilemma deinde Cicero in eum conuertit hoc modo: Imo tero &latina legent quigrecanonpoterunt, &qui greca poterunt,non eo Euithlus temnetfua.Veterumfcriptts celebrata efl conuerflo couertit iea,qua Eitaihlm difcipulus: Protagora praeceptoris di precepto lemma elttfir.^4lrerius partis infirmatione reprehede rernProretur,fidiceretCicero: EtJi doclss minus effiet neceffa lll' ’ flum‘ttmen doftis latine feribendo confiuli debere. ’ 'Non efl autem,cur quifiquam exiflimet complexione Quonto S,ei>iil e Jfeargumentationisaquatitor illis, de quibitsfu io ex di ptadixi,dinerfium.Efl enim ratiocinatio impefefta, limat; fi juea duabuspartibus contrariis ducitur, cui faffum al ratioci ptionemJubiUxeris,'efficies ratiocinationem perfeft* Ustio per hoc modotSi implacabilesfunt iracundis ,fumma efl fcCU. acerVe inue lib i. Ifl Acui Gclliut. tib.f, c. io. Cicer.z. De ora. De mue, U.i Qjint. ii.j.e.13 Cicer. lepirt. RUET. £1 E. II. 37 acerbitastfn auteexorabiles,fumma lenitas: Sed t>el implacabiles funt iracundise,mel exorabiles ‘.igitur in illisjumrna ejl acerbitas,-vel fumma lenitas. De confutatione,Cap^j. B|Xpofitis generibus argumentionum ,relih^mefl,itrationem,qua refutdda ac re Rffutuit ^prehendenda illafunt,oflendam»s. Refuta duplici - fio dupliciter accipi potejl,. Nam &pars ter accipi defenfcris tora e[ipoftra in refutatione: &qua dicla pctejl. funt ab aduerfario debent ytrtnq; diffolui,&hcec ejl proprie reprehenfio,qtuM cum confirmatione, nfu.et Q_uj{ fe natura,& traflatione coniunflam efje diximus. Ejl fututio autem reprchenfo,per quam argumentando aduerft fit. riorum confirmatio diluitur,aut infirmatur aut eleua ,,/.,1.Eodem m tur.Hxcponte inuenttonts eoclem itetur, quo ytttur confirmatioipropterea quod quibus ex locis aliqua res j: onte x.p ( coprmaripotefl,ijfdem potejl ex locis infrmari.Qua tur ezfir. re inuentionem &argumentationum expolitione fum mdtio er ptam ex illis,que antepreceptafunt,b ane quoque in cofututio partem orationis tranfferri oportebit .Sed vtfacilius ea,qu<c cotradicentur,diluere,aut infirmare po fimus Qj/fnt obferuare debemus ,aut totum efJe negandum,quodin °HerUtn argumetattone aduerfarius fumpferit,fipcrjficuefal *Jc£*r > jt fum erir. yt Pro Cinctio Cicero eum,quem dixerat ac \^untu^ cufato epoto poculo concidijie ,negat eodem diemordiluere a tuum:aut redarguenda efje ea ,quee pro -verifimilibus utifrfumptafune.Primis tfjtbiafumpta ejfe pro certis,dein mare po[ P5de fimus. X> EJC RTE dus 3.i: o ut. iti part. Quit li. 8.ap.$. Cicero cr 0« tx Arif. rhet. Ii. ,3.c. 7. RH£T. L1B111. 4! Itu ipfit, aut ijs qua nouctmus &facimus ipfli. „De verbis fimplicibus» Cap.5, .rtr7./• Erbajimphaa naturafunt,alta canjopnclA ^ nantiora,grandiora,leuiora,& quoda funt cofo modo nitidiora,alia ccntra.Confonatio tuntiou, ra enimfunt,quanquam,moderatio, et grandio concertare,qua,&fi,madeflia,& eo ri nM fligere. Grandiora immanis,cotrucidare,optimus,off i^lorxhec,magnus,necare,bonus,officiofus. Nitidiptt^efiamf>ot,quam vacca.VtfyRabee auteeli optimi .ter^meUusfldiantibus clarioresfunt,ita verba efyl fimpliciu labis magnik v‘ocalht-.& quo plus quaquefpiritm hac iU£ hetfeo^pulchriort&^quodfacitfyilabarum, idem fer mixtme lorum quoque inter fe copulatio,vr aliud nlijs iunflM melius fonet.ln vniuerfum quidem optimaflmpliciUm punt juc * creduntur,quee aut maxime exclamant, autfonofunt gj[j' imet iucundiflima.Et honefla quidem turpibus potiorafem yCrb<t di per necfurdidisvnquam in oratione eruditxlocus.Cla rct cr fu ra fero ,acfublimia materia modo cernendafunt. blimii tr.i Quod enim alibi magnificum,tumidumalibi :&qua Urie mo humilia circa res magnas,apta circa res minores 7pdocertten deturt&ficvt in oratione nitida notabile efl humilius ^funt g •verbum,et vehit macula,ita afermotie tenuifublime nitidumque difcordat,ftque corruptum, quia in pia ^.g no tumet. Sedfers aurium quodam indiciofunt poderar mt da, in quo confuetuio etiam bene loquendi valet pluri pondera Gmum•da. VE E T E mum.Sed quoniam triafttnt in yerbofimplici}qt<£ ora tor ajferat ad illuftrandam atque exornandam oratio tien>,aut inufltatum verbum,aut nottatumjitut tranfia tumidefi»gulis breuiter dicamus,- De verbis inufttatis. Cap,6. 'P/TVTT^ Nufitata futitpnfca fere ac yetufla, J.sfe o» verbum ATA) Iwt, ./r.fl. .r.. J,, '•- rerf-i OS &ab yfu quotidianijermoms tam diit “«• '*ittlerrnijja.qttafttnt poetarum licitis Vergilius \2iVj liberiora,quhm oratorum, coque orna mirifice mento acerrimiiudkij P.Vergilius vQuiUi vfm ejb nice efi yfm,olli enim,&' quia nam ,&pone ,pellti- &•&•«•}. verbitimt cent,& ajpergunt illam.qu£ etiam inpifturis eflgra Aen' ptitis. tiflima,veeujlatis inimitabilem arti authorirate. Ha ®! 2Voettcm betetiam in oratione poeticum aliquod nerbttm digni aliquod ^tatem-fi raro etiii &in loco adhibeatur. Neque enim tdro erin eftiCur illud qttifqua fugiat dicere, ytCoelius,/obolet» loco idhi aut effari.aut nuncupari,&alia mulratquibut loco po lealur,di fi***grandior atque antiquior oratiofepeviderifilet., onititemhabet in De verbis nouis. Crp.j, oratione. j-T Otiantur autem yerla,qu£ ab eo qui di j, jc0i cie ipfogignuntur,ac fiunt, autflmilitu rat. J? dine,aut imitatione,aut inflexione,aut itvnii,. r. rIadiunflione -verborum .Similitudine: A. tur. it/yHaturitfla Ciceroneformatum eft: jn &ab */f'finio, flmbriaturit ,ad fimilitudinem yerbi Cpj/J, (i pro Vergilius mirifce Qudtnor tV. modisver |\ £ i>4 MMtt hfr, tur. l2Lk D?e. 3. fi.o.Lf. 4.car. 7. Gccrer Ae n-9Quinti li/S.c. 3 Quinti, kX.c.6. RHFT. t1B. 111. 42 Tinnio, profcripturit:& aLinio,floboleflcere,ab Horatia .iu 'fugio cli - uenefcerc-yz Vergilio lentefcere,<&igneflcere didam Z°r, mur ejl,vrferueflcere. imitatione fadaflunt tinnio, rugio, > !>ur’c''* clangor,murmur,aliaq; permulta. Inflexione, itkbi ^un^nbobibofus,inflexit Laberius Mimographus. ^4 diun t,tjctK (lior, everftttiloquus,&expodcrare,tiouai/it Fnniits. pun[ B0M Sedgrscis magis coc-ejjumeflflngere,audendum tatt.-. men aliquando,&fl quidpcricnloflus flnxiffe videbi Cracismi nrnr quibufdam remedijs pramuniedum efl, Vt ira di gis cbcef cam,Si licet dicere,Qotodam modo,Permitte mihifle [uc/f fin dicere,In quo nonfalli indicium najlrum,flolicitudine 2"rc i’1* ipfamanifeflum erit, nunc quoniam de verbis inufltaf« nonis diclum efl, de tropis,nam illss verba traf feruntur,exponamus. De trcpis.Cap.8, mc<Jijs pramu - «rcsfjtwr, que peri culoftm lyLopusejl verbi, vel flermonis aprofinxtffc \priafignificatione in aliam cum virtu-ridebis re mutatio-.vt cum dicimus,latasfege- 'Metes, verbum, latus ,dpropria flgnifica Qjf-kro 'tione ,qua latos homines dicimus ,ad Pus fi" fegetes cum virtute rranffertnr. Sunt autem tropi Trotintl numero vndecim. ltt vno verbo feptem ,Metapho inc, 0fut ra, Synecdoche, Metcnymia, ^Antonvmafia ,Qnoma vti dccim, topaia ,Catachrefls ,Mctalepfis. In oratione vero ftptcmin quatuor ^4llegoria,Periphrafls, Hyperbato ,& Hy rno ver* perboletde quibus tametf. non dum de ec dicamus or °>5W‘ natu ,q’d ex contundis aotitirwifqi verbis conflat, GiIre *l0ne‘ tunfU tio cu fre quentifi muf tro pus ejl , tum loge pulcherri mus. Tr* fUtienew genuit se cejhtss , iucrndi tus ede bnuit. QuidtrZ fliitio fit. TnfUto verbo vti mur quii necejfe efl ,iut qukfigni fetntius , tut quii decetius tji. VE JC RTE breuiterfcribemus,ne iterum de tropis differere coga mur. De Metaphora. Cap. 9. a|Ncipiamus igitur ab eo, qui cum frequen- %tiflimus ejt,tum longepulcherrimus,tran- |[latione dico,qua Metaphora grace loca tttr.Latiflime enim patet.Eam neceflitas ge nuit inopia coa£la,& angujiijs,pofr autem deleclatio iucunditafque celebrauit.Na it leflisfrigoris depel lendi caufa reperta primo,pojl adhiberi cepta efl ad ornatum etiam corporis, &dignitatemfle nerbi trau (latio injlituta ift inopia caufaflrequetata deledlatio nis.Ejl autem tranflatio cum nomen,aut verbum traffertur ex eo loco in quoproprium efl, in eum ,in quo proprium deefl,aut tranflatumproprio melius eft.ld facimus aut quia necefle efl, aut quiaflgmflcatius,atit decentius.Namgemmare lites, luxuriem effeinher his, latas fegetes etiam rujlici necefiitate dicunt.Ora tores durum hominem aut afperum. No enimproprii erat,quod darent his affedlionibus nomen.lam incenfum irajnflammatum cupiditate, &lapfum errore, flgniflcadigratia,Nihil enim horumfuisierbis,quam his accerfitis magisproprium erat.illa ad ornatumjts men orationis,&generis claritatem ,&concionum procellas,& eloquentiaflumina,it Cicero pro Milo nc.Clodiumfontem eius gloria iocat,& alio loco fegetem,ac materiam.lllud autem admirandum udetur. Arijlo. rke Itb. at. t. Qjiit.U S.c.6. 3.de 0 Ut .M tor si Her. Ii. 4Quit.V. 8,c,6. VroNil. 3. de 0 Ut. RHET. L1B. 111.45 tur, quidfit quod omnes translatis ,&alienis magis de leclantur verbis ,quamproprijs &fuis. Namfi res fisum nomen &proprium vocabulum non halet ,vt pes in naui, Vt ia vite gema,necefitas cogit,quod non habeas}aliitnde fumere-.fei is fisorum verborum maxima copia,tamen homines aliena multo magis,fifunt Arijlo 6ri,’- 0KC traaflata,deleclat.Cauft amem illa efl, quod Top.c.t tranflatio efifimilirudo ad vnum verbum contracla, CTrbe.} fmilitudim autem mirifice capiuntur animi. Eo tame ap. 4. difiat,quod illa comparatur rei,quamvohtmus expri Qjiit.li merejsec pro ipft re dicitur.Comparatio efl, cum di S.c .6. cofeciffe quid hominem vrleonem. Tranflatio, cum di Cicero.} co de homitie,leo efl. it orat . Qjiint.h 8,c.6. Quofupkx fit translatio, **-" Cap. 10. 'Etaphorae autemvis omnis quadruplex efl.Citni in rebus animalibus aliud pro alio ponitur;vt Lixius Scipionem aCa Aen .6. Aenei. 1 p»j tone allatrarifolium refert. In anima —pro aliis generis eiufdemfumuntur.vt concentu virtutum nihil efifuauius. jiut pro rebits animalibus in anima, vt. Dus fulmina belli Scipiadss. Aut contra. Sedet infcitis alto. Accipiens fontium faxi de vertice pallor. Prscipueq;ex his oritur mirafublimitas,qua audaci &proximepericulis tranflatione tolluntur, eu rebus C3fenftt Kiradum rjt cur ho mines ta topsre de le&aitur traflatione,&eius rei caufa. Trifinio ejl jhnilitulo ai v ntt verba co tracta. Trifido nis vis ejl quadra - plex. In rebus animalibus aliud pro alio ponitur. Inanima ponuntur pro inani ir.is ,aut pro rebus animalibus inani ma aut centra. Q'vejiat mcrsnfU tione fx> gitnii. V2Jt RTi fenfa carentibus nilum Ruendam &animos damus, qualis ejl. Ponttindniigndtus Araxes, Et illaCiceronisiQuidenim ttuis ille Tubero dijlrichts in acie pharfalicagladius agebat?cuius latus ille mucro petebat?quifenfus erat armorum maritiIn trafla yn. 81 't* iig.- Je Frequens vflts trsn (lationis exit in i! tegorUm er enigmQuantos do durior metnpbjs nmolUri debeat, mite poetisper tnifie fui metipho re,qua o tutori no fonetlMt. Qjilt.li '•8.C.6; i. de o i rit. Quinti, l>Xc.S tioneprimumfugienda ejl dijsimilttudo ,qualis eft in *it, illo EiwijyCesli ingentesfornices. Deinde sidenda ejl ne longejimilejit dufluiSyrtimpatrimonii, fcopulu li bentius dtxerimiCharibdim bonorumt yoragitiem potius. Facilius enim ad ea.que ytfa, qua ad illa qua au ditafunt,mattis oculiferuntur. Sunt quadam &humiles tranflationes,i>t,Saxea ejl yerrucatqueda ma iores.quam res poJhdat,yt,Tempeftas comeffaticnis: quadam minores, yr,come[fatb tempejlatif, Vt modi ctts autem atq; opportunas eius yfus illujlrat orationem,itafrequens,& obfcurat Qr tediocompletlcontinum yero in allegoriam,&etrigrna exit-.Quodfme reare ne paulo durior tranflatio effe yideatur, mollit da efl prepofit-ofepeyerbo,yt,Siclim M.Catone mor tuo pupillumfenatum quis relichtnt dkat:paulo durius fimVtita dicampupillum, aliquato mirius ejhEtenm yerecunda debet effe tranflatio,yt dedtidla effe in alienum locum,non irrttifje,atque yt precario ,non yi yeniffe yideatur. Diligenter etiam canendum ejl ,ne omnia quapoetis permiffafint,convenire orationipu temmir.ee enimpaflore populi,autore Homero dixers nec yolucres penis remigare,licet Vergilius in apibus tcDedalo fjcciofifiimefityfus.Modtts ante nullus ejl fioQuintii li.X.c.6. Gtor-4. er Ae» S.-.9* ,i in ctt.J, or. Aeit. 2. pro Cedoni. Aen. 12. RHET. L1B. 111.44 fiorentior infmgults yerbis,nec qui plus luminis afferat orationi,eoque in.illo explicando merito longiores fuimus. De Synecdoche.Cap,i i, jTnecdoehe tropus efljn quo 'ex parte |ictum, aut contra,aut ex antecedentibusfequentia intelligiintur.Quae defcri (f/ilptio odio illos modos comprehendit,qni —^busfit fynedochc,quos grattifimiferi ptores tradiderur.Exparte totum intellmturgvt ex puppi nsttis-.cnjis ex mucrone ,aut ex teffe demus. CiceroiMucrones eorum aiugulis nojlris reieiimus. Hucpertinet,cum yelex imo pluresfignifcantur.Li vius:Romanus pralio y't€lor:& Vergilius: H«fiis habet muros. Velgenus exforma,idejlparte illifubiecla,Verg. Ver,tcfq ;Sabellicus exacuit fus. Pro quouisfueiyelex materia res ynitserfatqva ratio ne &ferrumprogladio, &pinus pro naui,<&aurum atq; argentum pro aurea &argentea pecuniafutnitur.Cicero:homincs ittflrudi &certis locis cumferro collocati. Contra yero.ex totopars declaratur ,itirt illo Vergilif. For,terni; ignenti; ferebant. De quogenere efl,cu aut epluribus ytius inteUigituv. Cicero ad Brutam, Populo, inquit tmpefuimus ,& G4ora Quid fit fynedo - che. odo m di fynecdeches ab sutoribus traditi, ad quas tuor reuo cantur. Metonimii quid fi'- ornes modi qui lus fit me tottymU ni quu tuor reno enatur. T> EJt RTU oratores nijlfumus:cum de fe tantu loqueretur: ut egenere pars illi f'i hiecla, Vergili as. Pradamq; ex vagitibus des. M. 11. Proiecit fiuuio. Pro Aquila. Ex antecedentibusfeluentia monjirantur: rt cum ait idem poeta, Ajfiice aratu iugo referunt fujpenfa iuuend. Aeg. 2. Vt ex his perjpicttu ejl ,qtne hoc &proximo capite Quin ti, didiafunt,Tranflatio ad monendos animos,&• res pe ci-6 nefttb oculos fubijcisdas reperta eji,atfynedoche ad locupletandumfermonem pertinet. De Metonyrma. Cap.12. ||S|®|p Etonymia ejl tropus,in quo caufasper effe |mmdia,T/el ejfedaper caufas, vtl ex eo, quod |continet,id quod cotinetur,nel rem efigno inteUigimns.Ver caufas ejfecla declaramus cum inuentor, aut alicuius rei auihcr ,pro re inuenta ponitur,Verg. Onerantep canidiris. ^n-t8. Bona laborata Cereris. Hoc modo Platonem,^frijlotelcnt, Vemoflhenemfre quettrerpro eorumferiptis ponimus.Cicero: Leditaffe Platonem fludiofe,audiuijie etiam Demojlhenes dici tur.Ex ejfedlis autem caufafignijicatur,cumfacrilegium deprxhenfum &fcelits dicimus pro fcelerato. Hinc msesium timorem,trijlem fenedutem,& pallidam mortem eleganter optimi dicunt authores. Aen. i. Am. 7. De oriDe cUr. cu. Aen. J. Gfor, 3, RHET. L1B. III. 45 Verg. Hajlumcp timorem. Mittite. Horatius. TiUidtt mors equo pulfett pede piuperum tabernas , Rcgumq; turres. Rx eo quod continet,id quod continetur venufle etia inteliigitur.Sic bene morate vrbes vocantur,ftcfecu lumjelixtfic Romapro Romanis,jSthena pro ^Athe nienfibusfrequenter ponuntur,Verg. Cedo oratifiimus amnis. Ideft,Cceleitihus. Cicero-. Vt amitam illas amnium doflrinaru inuentri ces Athenas ,in quibusfumma dicendi vis et inacta efl &perfedla.^Athenas dixitpro ^Athenienjibm. Httc referuntur etiam illa,aim expoffejfore res, qua poflidetartaut ex duce exercitus jignijicatttr,Verg. Improximus ariet Vcdegon. Ideft. Vcalegontis domus. Sic hominem deuorari, cuius patrimonium deuoratur: &ab jfnnibale apudCannas cafa fexavinta milia di c'tmns,idefl ab eius copijs.Rflgno deniq; res rnonflratur.vnde toga,qu£ pacis erat wflgne &otij.pro pace: &fafces vflurpantur pro magiflratu.Verg. Non illum populifafces,non purpura Regam Flexit. Meteny miam,vi ait Cicero,Rhetores hypallagen vo eant. De Antonomafia. Cap.ij. Gf^Anto- DE Dt RTE pofi tropos aptifiims dicemm, deinde de collocatione, poftremo de modo &forma,id ejl numeris quifuntad bibendi in oratione differemus. QuidJit figura. Qaoi/ii iifcrimen inter tro pos, er fi guras. Tam ver Uspropri js quam traflatis figuratur oratio. De figuris. Cap, 23. ra(ficut nomine ipfo patet)ejl conQjdn.li. armatio quada orationis remota dco 9« ci.u. muni, &primumfe affireate ratione. Differt aute atropis figura, quia proprijs yerbis figurafiert poteji,quod in tropos non cadit1vt,Fttit hoc quondam,fuit proprium populi Romanhfigura eflin yerbo geminato infuafi gnificationepermanente, illud tamen notandum coire frequenter in eafdemjementias&tropum &figura. Tam enim tranflatis yerbis quam proprijs figuratur oratio,yt,Quiffiem Catilina mollibus fetitentijs dlue runt,coniurationemq-, tiafcentem corrobonuerunt. ^Aluerunt,& corroborauerunt tranflata funt,& fimiliter definentia,fimiliterq; cadentia. Degeneribus figurarum., Cap, 24» vigum W^jgSfiSilcut omnem orationem ,Itafiguras quoque vel funt r^^^^i ’,ece ffee ft yerfari in fienfu ,&iu yerbis, in verbis yero naturapr/us ejl concipere animo velinfen res, quam enunciaredta de ijs figuris ante tentijs. loquendum ejfet,qua ad metempertinenf.Jed facilita tem it HET. L1B. 111. e. 5 Auo.ii temfecuti,de figuris verboru prius dicemus.Bjl ante Hir.li. verborum exornatio,quee ipfiusfermonis infignit* co 4> titietur perpolitione.Inter conformationem tero "verborum &fententtarum hoc interejl, quod verborum j, de o« conformatio tollitur,fiverba mutaristfententiaru per rat. manet quibufcunqs verbis vti velis :vt, Nunc vero quid agat,quid moliatur, quid deniq; quotidie cogitet quem ignorare nojlrum putatiRepetitio ejlverborum fgura,& interrogatio figura fententiarum (perfape enim imus &indemlocu,&' verboru &fentevtiaru ornamentis il!uminatur)muta verba ,Quid agat ,& moliatur,ac deniq; quid cogitet quem ignorare noftrfi putatiRepetitio tollitur,interrogatio permanet, femperq: permanebit quibufcuqi verbis vtivelis.Sed quo niam parum inter autores conuenit de numero &nominibusfiguraris, &in ea etiam magna dijcrepantia ejl,quod aliqua dquibufdam inter verboru ponutur, qua ab alijs interfententiarum ornameta numeratur nas mediam viamfecuti,ea de quibu* grauifl,imarum feriptorum maior confenfus ejl,explicabimus. Quiifit verborum figura. Q_ko pd do verbo ru figura afiguris fententid ru difiiit guintur. Pdru coit uer.it inter auto res de nu mero & nemini - tus figit rarum. Quinli. 9'M‘5 II Prosta. — Qutot modis fiant figura; verbo rum.Cap.25. gura veriorum tribus maximefiunt figura modis.per adie(lio*em,dctra{lione,fivtrbcru nuhtodidir.em.Per adiediione, vt Cite tribui md ro pro AitloncCctidi occidinon JfutiS xincfiut Melium,quo loco,i eilcrii, occidtfgu mCidhs. nrati ?igur& que vo cu hsbet fimilituii lie iurts in fe pre tipttt ver Sunt. DE JC RTE geminatum efl.Per detraclionem etiam fiunt fiQtr&jn quibus multum efl vetwfiatisXice. in Catili- »am: Abift,exeefiit,entpit ;euafit ,vbi coniuclioties InM cc,i pretermjttmtur. Sed tertium gemis figurarum quod quandam vocum habetfimilitudinem,&aures praei pueinfe -vertit,& animos excitat, Cicero in oratore Itaque efficis,-v icumgratia caufa nihilfacias,omtiut tamenfintgrata,qitafacis. De figuris ejus fiunt per adies clionem.Cap.z6-, Ut erit. r &mphoi 'n.1. e?ibole. Acri ter er iit flater ab eoie ver boiucitur fapius orati o. Epetitio efi cum ah eodem verbo duci heSiW» i'r^il ,.,-j a.r-m «^.1 tnrfapim oratio, vel it Cicero defert bit,Efl ciufidem verbi crebra aprimo repetitio. Quod acriter &inflanter fit, Cicero in Catilinam, Nihil agis,nihil tmliris,nihil cogitas, quod ego non modo audia,fed etiam videam,planequefentiam. idem contra RttlhtmiQuiienim ejl tam populare,quam pax ?qua non modo ij,quibus naturafenfum dedtt ,fed etiam tedia atque agri mihi Utari videntur. Quid tam populare, quam Ubertas?quam nonfiohim ab hominibus, verum etiam ‘a bejlijs expeti,atq;omnibus reb.us anteponi vi detis.Quid tam populare,quam otiism(quod ita ineundum efi,vt &vos, &maiores veflri ,&fortifiitnusquifq-, vir maximos laboresfufeipiendos putet, vt aliquando in otiopofiit ejje,prafertim efi imperio ac dignitate. Cst> Aut. ni Hii. 4Quitdi 9.ap.} 3.de ora. In orit. Inuce, i, Vbtl. 2. Inuec.x. AU. 7. Shil. i. RHET. L1B. 111. ,0 Onuerfio eSi 'cum in idem verbum cotiijciiur fxpius oratio.Cicero in ntoniu, Doletis tres exer citus populi Romani interfedlosiInterfecit^Antonius. Vefideratis clarijlimos ciuesieos quoq; eripuit vobis ^Antonius,jiutoritas huius ordinis afflicla ejll^Affli xit ^Antonius. COmplexio ejl,qux repetitioncm&couerficne cos pleAlitur.Quijunt,quifederajxpe ruperunt'.Car thaginenfes.Quifunt ,qui crudele beliu in Italia gefferutulCarthaginefes.Quifuni, qui Italiam defer rnauerunt( Citrth aginefes .Qnifang ,quiJibi pojlulat ignofci;Carthaginenfes.Cicero prt) lege agrarta-.Quis j legem ttiliti Rullus.Quis maiorempopulipartemfujjra ‘ gijs priuauit'Rubus.Quis comitijs prxfuitlidcRullm. Conduplicatio ejl verborumgeminatio,qitee habet interdum vim,lepore alias. Geminatur tute ver bt modispluribus,aut enim adiungitur ide itera tum,vt Cicero in Catilina, vinis &vittis non ad de~ ponenda,fed ad cofirmanda audacia. Aut &ide ad extremu referturtCicero in verre,Multi &graues dolores mustiparetibus,& propinquis multi. ^4 ut c-o tinenter vnum verbum non in eadem femetttia poniturtCicero pro Ligario,Principum dignitas erat pene par,no parfortace eorumquifequebantua: ^Aurpojl aliquam raterieclicncm repetuntur.Cic.Botta, mi/eri me(confumptis enim lacnrymis tamen infixus animo hxret dolor)bona inquam Cn.Pompeij acerhijiioix vo ci fubieilapr acatis. Pojiunt aueq; media refpondere, velprimis, vtV ergil. H2Te 'i V." Aliquid do cotine ter idem •eerbumia diuctp.s ponitur fentemijs Media verba po fiunt pri tuis rtjpo dere. T«* y. VEj( XT2 Alidul&o nmus &ng\ci£,vitrcaU Fucinui vtiJi. An. 7, fcnscmU 1>lt‘ml<:( -‘cer0 ,n Verrem, H&cnaais onujht ex tota repe Pr£da Stcilienfr.cum 'tpfa quoq; effer exprteda. lntetitur. r,mfetstetia rota repentur. Cicero in eadem adi.Quid iocur aCleomenesfacere poruttlnon enim pofjum quendam in pui Cice ftmularefalfo.Quid inquam Clcwfties magnoperefaroni pttl cere potuttUlle vero apud Cicerone locus ejl pulcher chsrri -rimmpn quo &primo 1erkp/leitgo tntentallo reddims’tum ejl vltimum,& medfdfVimis &medijs nltima congrmwr.Vejtrum iam hicfadii reprehenditurP.C . non meurntacpulcherrimum quidemfaciam,leru it dixi non meumfed leflrum. 'Radutlio ejl cum t-erba paululum immutata ponantur-Cicero, Homines tepropter pecuniam iu dido liberarunt-.hominibtu injuria tuijhtpri dolori no fuif.Homines tibi arma,alq in me,alijpoft in illum its utclum ciuem dederunt -.hominum beneficia prorfut co cedo tibi.Etpro jtrchia-.Plenifunt omnes libri,pleng fapientum -voces,plena exemplorum vetuflas. STnonimia ejl cum verba idem figttifcanria congre gantur.Quse cum ita fttit Catilina, perge quo Ctepi•Inuec.i. Jh,egredere aliquando ex irbe,pater portie,proflo verba cif cere. Et alio libro: _/tbijr,exce[Sit,erupit, euaftt. Inuec.i. vnodo,fed Nec verba modo,fedfenfus quoque idemfacientes afefus quo cerut ntur, Perturbat10 ijlum mentis &quasdamfce VroMil, que idem [erum offufa caligo ardentesfuriarumfaces exci facientes tarunt_ ' aceruan- „dyfyndetan ejlfchema quod contuncUonibus abii »dat. Tedum tur. RHET. L1B. 111. ?! Geor.j. Tettumq) hrmq; Armaip Amycltumq; unem,erefdimq; pharetram. G'Radatio repetit au£ dttlafiunt, &priufiquam ai alliti deficendat mpluribus refijlit.Vel it cii Ci cerone definiamus ,Gradatio ejl ,cum gradatim fiurfium lerfim rcditur-Afiricanoiinutem indujlria, vntm alarii .gloria «mulos coparauit. Cicero pro Mi lonetneq; iero fepopulofiolum ,fed etiam fienatxicotnijittnec fienatui modofiedpublicis prarjidijs er armis: neq; his tantumfed etiam eius potejtati ,cui fienatus totamRemp.cdmif.tiIf/ tertio loco, cum dicedismfuififiec.nec publtcis prxfidijs &armis tantum: confiulta , qv.oniam id longum erat &infiuaue,pro eo dixif.neq; his iacum.Hucfigura apertiorem hal et artem &mtt gis afifiectatam,tdeoque efije rarior,debet. Quitli 9,ca. 3. Ci.}. Ce orato. ia orato. »n\ ai Her. ii. 4Deprou.. conf. De figuris verborum, quae fiunt per detractionem. - Cap. zj> Equunturfigurre,/jute per detractione fiunt b' jU.t hrnnrar/s nouitatifiqmaxime gratia pttittar,quarum ina ejt fynedoche, notro pus ille, de quo aiCluns antea ejlfedierbiirttm figura,cumfiubtraclurn lerburn aliquod fiatis ex cseterts tmelltgiiur,it Cicero ad Brutii; Sermo tiullm fi:ilicet niji de re,quid enim potias ? D}fi[olutia,quam articulum alij locant,eji cti dem ptis coniAclionibiii dififolut.e plura dicittur.Cice. Hijit Vigure q per detra (Uonem fiiit, netti tatis heuitatifq; gratia ma xime pes tutitur. Cribra trebris per antis thete op foniJtKr. i ;5nEJt RTE bifiolutio eitu tutela GaUujCuim virtuti,fidei,felicitati io in fin comedaris eJHcAptd efl hec figura non inptigulis ruopra £y„ gulis mo (linierbis .fedfententijs etiam, yt Cicero pro^irehia: cbia. do verbis Hxcjludia adolefcentiam alunt,fenechitem obledlitt jit, fed [e fecundas res ornant,aduerfts perfugium prabe>it,dele tetitij» ediant domi,no» impediuntforis,pernoclanr nobi/cur», pefoly peregrinantur,ruflicatur. Difiolurionis autem,& Po fyndeto 'Difoktio {ypy.nc{e!if0„s-j,nm ef}, quia acriora faciunt,que dididucit nisarpo J., 1,rrr, j,r,,fti cunLt!Y>^~ ftmquAttdamprejeferentia yelutjapius csp. /uyirs eft erumPent'sajffedb.is. feriori, fons ADitmtfio ejl in qua ymim ad yerbil ,quodprima Aautpofiremum collocatur piaresfentettue refe - frutur,quarum ytta quxq; defderarer illud, ffoTribusm lxponejreturjclt xutemprepofito yerbo ad quod reliiiloit quarefficiat,boentod<t: Vicitpudcrclibido,timorei» 1attdicia,rationem amentia-.aut illato, quo plura clatsditntur.Mec.n.is es Catili.vt te,aut pudor unquam <t turpitudine aut metus apericulo,xut ratio afurore re )j ;uocatterit.Aledtum quoq; potefceffe quod et prioribus •,&jr eqnentibm Pufpci.it,ttfornix dignitas,aut morbo deftorefcit,aut yetuftate.Quod cumfi,Coniriflio ‘f, a‘ra ffi' •T^\ ifundlioCquaperfpicuiraris gratia, qttoniafupet-"'i—' rioribuscontraria ejl, hoc loco tradimus^efl cum VeorS,de quibus dicimus, ynumquodqtte cereo co eluditur terbo.Ciceropro .ArchiatMe ante quidpudeat,qui tot annos itayiuo, Indices, ytab illis nudo me ,-ynqtta tepore,aut comodu,aut aciit meis abjlraxerit, lstutyoluptiu 4uocaritfai,t deniquefomnm retardaris. R-nET. LIE. 1II. 51 It in eadem aratione.HomerumColophonij ehem ejje .Hcmerfi dicuntfuum,chijfuum vedirant.Salaminij repetunt, muhe ct* Smyrnxt vero c[Je fuuw confirmant. uitates fu »(pTnecdoche.etttus &Cicero &Quintilianus meU’f c ! ue Jn motui. \.,, ,J.n n'fodient'. *-* minerunt.non tropus modo de quo ante dictum ejr , fed verborum etiam efi exornatio.Eafit cum jubtradlum aliquodverborufatis ex exteres intelligitur: Prxcifionem vocat autor ad Her.Cicero ad Brutum : Sermo nullasfcilicet r.ifi de te.Quid enim potiuslfimnl enim intelligitur in priori quidem parte,efi,in pofierio ^ynccj0i rt vero,faciamus,aut aliquidfimile. Differt ab ^4po- (jje „ ftopeft,qti£fententiartim efi exornatio,quod in ea Vjr ert dbinum verbum,& manifefium quidem defideretur, vt pofwptfi’ in fuperiori exemplo,&i» illo etiam Ciceronis: Data Lupercalibus,quo die jitttotiim Cajari :-ibi nihil ahud intelligt potefi quam hoc diadema 'mpofuit. Jit inPApofiopefi aut incertum efi, quod tacetur,aut cer te longiorefermone explicandum.Simchioflis efi qua duas res diuerfat colligat,hoc modo-.Tam deeft auaro, quod habet}qudm quod non habet. De figuris verborum tertrj.gene/ ris.Cap.28. TErtium efigetias figurarum,quae autfimilituditie vocum,aut'paribus,aut contrarijs, vertunt in aures,& animos excitant. ANnominatio,qua Creci Pdrononutfia vocant,eji Cicy.ie , orat, er in orat. Quii.li 9-cap.t, A\' .',,n Aut ai J v cumpaululam immutata 1crka,ata; depexa ,in Htr.li. orationeponuntur. Eamulfer&varijs ratio4. ii 4nib'et Eiiittis& vtnjs rx tionibus fit pirottoinxjia. Vxrono thxjii-pirdcrc fen tinfiarS impknii efv. Similiter exies non folii cfi i nomini but ,[ei ttiim in verbis. DE jt RTE »thus cofcitun^tdieilione hoc medo,Cicero produc Pro cht tiotSi in hac calamitofaftma,q«afi'in aliqua pernicia en. fijltma flitma.Et.Emitmorre immortalitatem. Derraillotiefic, contra eum quife legationi rmmorituru dixerat,p arer Quintiliani,non exigo ti immoriaris 1' - gationi,immorare.Commutatione,hoc modo:Cicero in IriMfc.i, Catilinam,Hanc retpubhete peflem pauiifper reprf • mi, non in perpetuum comprimipoffe.TranflationeiVt dete Indices utrum homini r,auo,an -nano credere ma litis.Hec figura leitis alloqui femitiafum pondere im plenda efl. Merito igitur illa exempla sitandipotius, qttam imitandigratia ponit Quintilianus,Maiunt dul cedo ducit ad auium,&,non Pifonvm ,fed ptflori/m: peflimum -vero, Nepatres cofcripti,circumferipti ~i>i deantttr.&gRato euetiit,fed nehememer i-enit, aliaque fimilia. Similiter cadis exornatio efl, eunt in eofdem cafus prolege nerba cadunt. Graeci Homoioptotan appellant. CtMaii. cero, Acprimum quanta innocentia debet.ejje im peratoreslQuanta deinde omnibus in. rebus temperati tialQuantafelicitateiQjianto ingemdlQuantahumapro Artiitatei Et alibi,Hunc ero non dilivamlnon admireri chia, oo non omni ratione defendedum ptttemiSimiliter cades efl ut illts Herbis, Diligam,admirer,pute.Nam &ner horum yt nominumfui etiamfunt cafus. Similiter defmens efl cutnftue cafusfititin Herbis, fue non, tamenfmiles exitusfuutXicero, yt eius Pro lege femper -volutatibus non modo civ.es ajjenferint .fo Manli. cij obteperarinrjjoftes obedieritit,fed etixnetijepe- ~ . .jlatef- ProNil. Pro lege Mtnil. Cice.pro Cluen. Ibidem. Pro ilur. Jt HET. L1B. 111. 55 fiatefquc ohfecundarint.Et proMilone,Non modo a d fialutem eius exnngtsendam ,fed etiam gloriam per tales viros infringendam. Differt hxc figura dfagerioritefl enirufimthter radens ,tantum cafus fimilts, etiam fi difiimihafint,qu/e declinenrur,ac fimtliter de fineris in eofdem exitus cadit,vt, ^Audacter territat , humiliter placas,^Atcf; eoft,vtfmiliter cades inver bis &nominibus tantum effe pojiit,cum, fimiliter de pnens non modo in hisfietl in illis etiam.(jute decimari nopoffant, referiatur, vt proximis declarat exeplit. COmpar Cneci vocant 1focolon,habet vtebra orationis,quae confiant ex parifere numero fyilabarum.Hoc non de enumeratione noflrapet,r,am id quidem puerile esi. Sed tantum affert vfm &exercitatiofacultatis-.vt animi quodamfetifupar membrum fuperiori referrepofiimtss. Cicero pro lege Manilia: Extrema hjeme apparauirfinennte vereJufcepit,me dia afiateconfecit. Loquitur autem de bello, quod Eo peius gefiit contra piratas. COntra poptttm autem,v(l,vt quidam vocat. Coit tetiofiantithetogrseeis dicitur)non vno fit modo. Nam &'f,t,fifingulafingulis opponutur,vt.Vicit pudore libido, timorem audacia, rationem amentia.lt hinabinis,Non noflri ingenij oeflri attxilij efi. It fen tentisfententijsiOdit populus Romanus privatam It/, Xuriam,publicam magnificentiam diligit. Necfentper tontrapofirum fubiuiritur,vt in hoc Ciceronis pro Mi Ione, Ejt enim htecludices nofcriptaficd nata lex.Sed creeraetta crebris epponiitur,vt weo, quodfequitur •Ed 1quamSimiliter ssdes, zf fiuniluer definitis quomodo differant. Ardmiquo da fer,fu fine no < flrscmimeratice compar fit. Singuli fingulis cpponutt far per cotcntionem. Bwsbinis cpponutt turper co titionem. Form re rum, que torporis expertes fmt per profopopeiam fiit guntnr. Hypotypopsres pene fub ajpeftum. fubijcit. DEyA XTE ra necejfe esi,aut magis moneit,qu'ta fupraverafunt autpro vanis accipiantur,quiaveranonftmt,Formas quoq; fingimus/ape, vtfama Vergilius, vt voluptatis f*'4* ac virtutis (quemadmodum kXenophonte traditur) Prodicus,vt multarum aliarum rerum Ouidius. APofirophe eflauerfus kindicefermo ,mire ante valet,ftue aduerfartos inuadimus,Quid. n. tuus illeTubero tacie pharfalicagladius agebat?Siue Cicc.pto ad inuocatione aliqua conucrtimur,Vos. n.iam ^4lba ni Tumuli at q; Luci, Sine ad inuidiofam imploratione, i’roWl^ oleges Parg/ajlegef:jue Sempronia. HTpotypofis, quam iUujlrem explanationem CiceTecrd. ro appellat,ejl propofita quadamforma rerit ita 5* expreffa verbis, vr cerni potius videatur,quam audirhvel,efl rerumquaft geratur, fub ajfeflum pe Cl£'d^m nefubieclio, vt aclione in Verremfeptima. Jpfe infla matusfcelere, acfurore i» forum venit,ardebant ocu li,toto ex ore crudelitas emicabar.Necfolum qua faciapnt,aut fant,fed etiam quafuturafmt,autfuturafuerint dicendo exprimimus.Mire tradat hac CtCic.pro cero proMslone,Quafadlurusfuerit Clodius,fi pratu Mitram inuafiffet,Hac tranflatio temporum ,erit verecundior,ft proponamus talia,Credtte vos intueri, vt CicerotHac,qua non vidijlis oculis ,animis cernere poteftis. APoftopefis,quam Cicero reticentiam nonnulli in-^eort, interruptionem appellant,&ipfaofletidttajjeclus, 3* vel ira,Vtverg. Xen. u Quosetofei motes pujlat componere fhtftrn. Vel Aett.i. AB.7» RHET. L1B. 1II. 57 Velfolicitudinis,& quafi religionis: jin huius ille hReticetii gis,quam Clodius afe inuentamgloriatur,mentionem ofledit ef facere aufus,efJet,viuo Milone,ne dicam conftilel de fcBus ire noflrum enim omnium,non audeo totum dicere. 'eel folici EThopoeia ejl imitatio vitx,ac mori* alienorii,matu^n‘s' gnum qnoddam ornamentum orationis, &aptum adanimos conciliandos, hei maxime ,/xpe autem adpermouendos-.Cicero contra Rullumilnemt tande magtftratus tribuniplebis, concio tandem expediata R.Rulli,quod &princeps erat migrari* legis,&trtt cuientimfegerebat, quam exteri. lam defignatus alio -»ultu,alio -vocisfono ,alio inceffu ejje meditabatur, feflitu obfoletiore,corpore inculto £7* horrido,capillatior quam ante ,barbaque maiore ,vt oculis &afpedlu denuntiare vim Tribunttil,&minitartlieipu . videretur. pj Mphafts ejl cum ex aliquo dicio latens aliquid *—'eruitur: vel, vt Cicero definit,quaplus ad intelli gendum quam dicitur,relinquit,Vergilius: Demijfum Upfi per funem, idem de Cyclope: lictiitq; per Mtrum. Jmmenfum. Vht prodigiofam illam corporis magnitudinem eloci fpario intelligimus. SVjlentatio ejl figura,qua diufufheitduntur audito rum animi,atq; aliud deinde inexpedlatu fubiutigi tur,vt in Verre CiceroiQuid deinde'- quid cenfetislfurtumfortaffe aut prxdam aliquam? Deinde cum diufafpesdijfet indicum animos,fubiecir,quod multo 1#f i DF. Jt nTE effet improbita,ji liquando etiam cum expeffatiaxem alicuius reigrauifimtc orator concitauerir,ad aliquid quod leue fi t,aut nullo modo criminofum,iefcendit. P/iatermijiio veIpmeterilio eji cu dicimus nos pra terire,aut nonfure,aut nolle dkere id, quod tunc maxime dicimus,Cicero in RuUihNo queror dimi nutionem ve£lioalmm,non fiaoitium huius iafiure at que damni, 1 Jretermitto iUa,qua nemo e(t, quin gra tsifime &verijlme coqueripojiit,nos caput patrimo aif publici,pulcherrimam populi Romani poffefionem fubfdium annonae,horreum betii,/abftgno clanjlrifq; Retp.pofmim vedigalferuare nonpotuiffeieum denique nos agrum P. Rullo concefiffe,qui ager ipfeperfe [e &Sjliane dominationi, &Gracchorvm largitione reflitiffef.non dico hocfolum in Rep, vechgal effe quod amifis alijs remaneat, intermijsis nitquam quie - fcat,in pace niteat,in bello nonobfolefcat,militemfuJle/itetjioflem nonpertimefeci :pratermitto omnem hanc orationem &concioni referuo.Depericulofalis tis,ac libertate loquor. Licentia efl,cum apud eos,quos aut vereri,aut me tuere debet orator,tamen aliquidpro iure fuo dicit quod eos minime offendat.Cicero pro Ligario: prolilgl Vide,qua non reformido: vide,quatahx liheralitatis &fapientie tua mihi apud te dicenti oboriaruriquan tum potero voce contendam, vt hoc populus Romanus exaudiat.Sufcepto bello Cttfar,geflo etiam magna ex -parte,nulla vicoaftusjudicio meo ac voluntate ad ea armaprofechufum,qu« eratitfumpta contra te. Coa RnST. LIB. 111. <;g ^~>Oncefio efl,cum aliquid etiam iniquum videtur "—'orator pati atq; concedere,it qua deinde di(lurus ejlgrauiora -videatur. Cicero 'm verre ailione.y.Leuiafunt hac inhoc reo criminatmetnm -virga rum Nauarchus nobtlifima duitatis pretio redemit: humanum..Alius ne codemnaretur pecunia dedit: vfi tarum ejl.Non vult Pop.Rom.obfoletis criminibus ac cufari Verrenr.nouapoflulat,inaudita defiderat: noti de Pratore ,sicilite ,fcd de crudelifUmo tyranno jieri indiciis arbitratur. Interruptio efibreuis declinatio k propojito.Nam longior illa digrefho,qua multis pars caufevidetur,interfguras numerada noneJl,Verg, Vare tuwtt Homen,fuperet modo Mantui robis (Mantui,ve mfere nimium ricina Cremona) Citantes fublime ferent eifidem cygni. Hac hreutor are digrefio plurimisjit modis.Sed hoc exempligratia fafficiat. TRoma •& aQuintiliano &k Cicerone inter fentennarum exornationes numeratur. Differt aurem ab illa, qua tropus efl,quod tropus breuiorft &apertior.,Atin fgura totius voluntatis felio ejl. Cicero Pro lig. Prb Ligario,Nouum crimen. C. Cafar,&ante hunc diem inauditum propinquus meus ad te Q_.T ubero detulit, Q^. Ligarium in jtfricafutffetidcj; C. panfa Pra flantivir ingenio,fretusfortafjecafamilia titate, qua efl ei tecum,aufus ejl confieri.Itaq;,quo me vetiam, nefeio.Paratus enim veneram, cum tu id neqsperte fcire,nejtie audire aliunde potuifjes ,ve ignoratione tuet ad hominis miferjfahtem abuterer, 1zVijlrf VE Ji RT1 T~\ lfiributio,qute adferitentur Eexornationes pertiner,ejl,cam aliquid in partes piares tribuitur , quarum vnicuiq; ratio deinde fua fiubiungitur, it: Alexandro Macedoni neque in deliberado conJiliU,Rutiliut neque in praiiando virtus,neq-, tn beti ejicio benignitas tx Eiif. deerat. Namquum aliqua res dubia accidijjer, appare batfapientifiimusiquum autem confligendis ejfiet cum hofiibits,fonifiimxf.qiium nero prxmium dignis tribuendum,liberalifiimus . PErmijlio efl cit alicui rei -vehementer confidimus: &oftendimus nos eam tradere atq; concedere 4V licitius voluntati ,hoc modo: Sed ego iam indices Rutilia i futnmu aclegitimit mees caufte ius omitto-.vohis quod cxH>P5 aquifiimum videatur,vt conflitustis, permitto. Non ™e’ enim vereor quin etiafi nomtmfit vobis inflituendil, libenter iiquodpofiulopropter vtilitatem communis cofuetudinisfcquamini.Cicero in Catilina ,Quid ex - out. i, pecYtsiproficifcere,nimium iam diu re imperatore illa tuaMaxliana caflradejiderant.Et in eadem oratione : Egredere cum importuna[celeratorum manutconferte ad Manlium,cocitaperditos ciues,fecerne te abonisJnferpatria bellum}exulta impio latrocinio. T~\ Eprecatio,qnam vel obfecrationem,velobteftationem alij appellant,efl cum opem alicuius imploramus,Cicero pro VeiotarosQuam ob rem hoc nos primum metu C.Cefarperfidem,&confiantiam, &clementiam tuam libera, ne refidere in te vlla par tem iracundiafujpicemur. Per dextera te ijlam oro quam Regi Deiotaro hojfies hojpiti porrexijii: ijlam, inquam Atti. j. thU. i. &a, RHET. L1S. J11. <;? inquam,dexteriinon tam in belli* &in prelijs, quam in promifiis &fidefirmiorem. EXecratio efi, qua malum alicui precamur. Cicere pro DeiotarotDij te perdamfugitiue,ita non modo nequam &improbus,fedfatuus &amens es. pPtphanema efl Rei narrate vel probate fummtt •*—' acclamatio, Vergilius; Tante motis erat Konwum condere gentem. Jrj Xclarnatio efl que confiatfignificanonem dolor'tt <r«? indignationis alitum per hominis aut rei eu« ^F, iufpiam compeUationemtCic.in jintontunr.O miferum me confumptis enimlacrymisjnfixus tamen pe £lori beret dolor, idem contra Rullum-. Operturbata rationem,olibidinem refrena»dam,b confilia difjolutaatq; perdita. Et in Catilinam, 6tempora ,6mores. Senatus hocintelUgit,Co»ful -videt,hic tamen nuit, C' Vnt &ida ineunda,&ad comendationem cit va- ^rictate tum etiam ipfa naturaplorimu valet ,que fimplicem quandam &non preparatam oflendut orationem.Que quoniam nullum habent latino fermor.e nomen,hremrer huc loco explicabuntur. In primis quafi poenitentia di£li,vr Cicero pro Celio. Sed quid ego ita grauemperfonam introduxi? Et quihusvrtmur vulgnjmprudes madi.Vel cum querimus, quid dica mus,quid reliquumeftl&,Nilquid omtfilEr eum aliqua vehit ignoramustCicero in Verrem-.Sed farii rerii artifice qvetque na?Aecle admones,Folj cletu effit 'dicebat-. Et ciideponimus apud meminit auditoris ali. qua,et repofamm que depofuerimin.Hec omnia dat 1ioratio DERTE orationi varios velat vultus.Gaudent enim resvarie tate,& jient oculi diuerfarum ajpetiu rerd maris de tineatur ,itafiemper animis prajlant aliquid, in quod fe velut nouum convertant. HAec de Tropis &ornamentis cumverborum,tit fententiaru ditiafint, in quorum numero,nomini bus, vi &natura explicanda vffiadeo diijentiunt autores vel Grtuivel Latini, vt non modo inter fe difientiant,fied,quod maius efl,Cicero,qui vt orna tifiimus in dicendo,fic in pracipiendofuit diligentij& muSjipfe[ibi dijcreper.NavtQuintilianus animaduer Lib.f tit, multas figuras ftertio deOratore libro pofuit,quas ea.3. in. oratorepofleafcripta,quonia de illis mentione non fe it, videtur repudiaffe/guafiampofuit inter verbo rum exornationes,qusfentetiarumfunt lumina.Qu* da ne figura quide funt. Non tamen ejl cur quifquam vel illum vel alios autores hac de caufa temere repre bendat.Ea.n.qua de tropis &figurispracipi pojjunt Valde minutafunt <&- exilia,ideoq; non multum inter ejl,hoc ne an ido modofentias.Qua ego caufam fuiffe puto,cur idem Ciceroftritiimfemper &curfim illas attigerit,&nullis nec definitionibus explicatas ,nec exemplis illuflrarasquafi per tranfennarn oflenderit. Iam numerus iUaril necfuit olim certus,nec vero vn qua efiepoterit. Cuius rei duas ego reperio caufas.Al tera ejl,quod nouafigurt Qufttliano etia autorefieri m, adhuc &excogitaripofiitt. Altera,quod taverborit cx.-j. quafentetiarufigura no informas quaru certus ,’fed in partes &quafi mebra,quoru infinitior efi numerus difiri RHRT. L1B. 111. 60 diflrtbuntur.Quod optime vidit Cicero-.ln Topicis ent cU aliud diuiflonem,aliudpartitione eJTe docuiffet, di xiffetq;,non effe vitiofum inpartitione,fi partem ali quampratermitta«,quod ide in diuiflonevitio/um efl. Sicdeinde caufam eittsrei addit.Formaru enim certus efl numerus,que cuiq; generifubtjciantur-.partium di flributio/ape efl infinitior,tanquam riuoruafonte de duclio.ltaq; in oratorijs artibus quaflionis generepro poflto,quot eiusformafintfubiuugitur abfduthat cit de ornamentis verborumfententiarumq;pracipitur , qua vocantur/chemata, nonJit idem. Res enim efl infinitioribacefje in cau/aputo vt omnis bac detropis &figuris diffiutatio,nonfolum dubia &incerta, /ei cotrouerfit elia plena/ diffetiflonisfemperfuerit. In quiego,quodfimillimuverivi/um cfl,jumfecuttts. De colIocarione.Cap. 51* Equitur coUocatio,qua erit optima.,fi vvt- ,< diam orationem efficiet,fi ccbarentem ,fi lenem,fi aquabiliterfluentem.ln ea necejja riafunt ordo,et iuncluraprmum igitur de ordine.Sed illudprius dica ,ftudiofis diceai imprimis effe necejfaria ea,qua deinceps de ordine iunchraq; tradentur.Valde enim conducunt adformandumfljium,qui dicendiperfeclor efl &magifler. De ordine, Cap.p,f 14Ordinis \v3stprz iMs: VE Jt ETE Rditiis objtruatio ejl inyerbisftngulk q^.{ f/SlltH Y^coutextis :infmgtlis canendum ejl su^ Or4ti> !i ne decrefcatoratio,&fortiorifttkiutt nmiebet !i \gatur aliquid infirmius vtfacrilegofu* decrefce jjge^a. — qut latronipetulans .ylugeri.n. debent fententiit &iafnrgere,~vt optime Cicero,Tu,inquit, ppjldb iflis faucibus,iflislateribus,'tjiagladiatoria totius eo* porisf*mitate,aliud.ti.alh maiusfuperuetiittvftfi eoe pifjet rttoto corpore,non bene ad Utera,faucefq; defrenderet.Ef& alias naturalis ordo,itdiem ac no - Vtemfirtum et occafum dicas,potiat quam retrsrfum. Quedam ordine permutatofiuntfuperuacua, ytfratresgenitni:nafi prtecefferintgemini ,fratres addere Verbo fe nQn ejq aeceffe:Verbofenftrn claudere ,ft compoftio fum cku-' pntiatitrplinge optimum ejl, Cicero in Verrem: Itaque "coel ille M.Cato [abiens.cellam penariam Reipubli.nofiree ,& nutricem plebis Romane Stctlum nominautr.^dtji ia afferunt erit,decoripotias orationis erit confulendum yt fit apudfummos Gracos Latittofque Oratoresfre quetitifme-.Cicero in aflione eadem: Nam cum omniii fociorum,prouintiarum rationem diligeter habere de betis,tumpreccipue SiciliaJudices,plurimis, iuftifi«- I» orilio de caufis.In oratione nonfunt adpedes terb* nenonfuc dimenfayt in carmine,ideoq; exloco trafferutur in l°cim>( luo maxime e°ngruiit,fcut in rudium firudht menfi rafaxorumfericonfueuit. De iundura.Cap. 33; lundhr RnIT. L T B. 111. <Ts Vnchira iero it concinna, &elevas fit,afejiiemur,fi verba extrema cum confequentibusprimis ita iugemus,vt neueafpcre concurrantjr.eue yafiiua diducantur, X(ferum concurfum eff Quit li, c[,tnt confortantes ilhe,qu£funt afferiores,vt,S. viti g. ei 4.m4 cum x.proxima ,i>t exercitus Xerxis ,quarum trislior,etiam ft bina collidantur,flridor ejktt ,.J-rs Jiudiorum, Rex Xerxes.Hiulcatero reddit oratione •pacalium coneurfus .Pefime,longae que eafdem inter fe litcras comittut,fonabunt,i>t,Viro optimo cbttperare.Prscipuus tamen erit hiatus earum ,que cauo , autpatulo maxime ore proferuntur, vt,Senfu humani ratis. Eplenior litera ej\l atigujliortideoq; obfcurm in his Titium.Minusfeccabh,qui longis breuesfubfciet,&adhuc,quipraeponet longe breu em,non tamen id,i>r crimem inges expaucfcedum ejl. In quo tiefcias negligentiane anfolicitudofitpeior. Neceffe enim ejl •pt hic merus impetum dicedi retardet, &ab his,que potiorafant auertat.Quare Ttnegligetts ejl, oratoris hiulcafnbinde oratione iti,ita humilis ejl animi,atq; tnant. demifiirbiq;hoc perhorrefcere.ln quo merito quidit jfocratem,& eius difcipulos,atf praecipue Theopon pvm reprehendunt, quod eas hteras tantopere fugerint.Xtpiato in populari etiam oratione crebram haQjut.li. let vocalium cocurfionem.Cicero certe &Hemojlhe i.ta, 4.nes wojicc reffexerunt ad hanc partem. Nam hiulea nonnunqitam etiam decent,faciuntq; ampliora queda. in orat. Habet enim illetanquam hiatus et eoncurfus tocaliis 15molle Qjneccn fanantes ijperum cccurfum efficiant. Qaevo edes pef fime concurrint. Concur * fus voca lium non ejl nimis timide vi Unius, ifccratcs Ctciut ii fcipuli re prehensu tur,quoi tsntoperevocales fugerint. Hiulca nonr.unquam ac* eent. NMMeriiJ OMtOriM gre. ejl Rbytbs mos. Rhythmi confiunt fjsatio tepori pedis stiim ordine. numerus qui no sii quo loco in oratio ne <i&bi> hedtur. Hultu in tereftintsrpoemi &ordtio ne s#»- rofun. Vtjl RTE Dochimus nero ex Bacchio cojl.tr ,& iamvo,vt,per horrejcerent. De numero oratorio. Cap. 39. Vid interfit inter oratorium numerum atq-, poeticumJtemqt tuter orationem &poema diligenter nunc attendedum /Meli.Numerum oratori» Gr.tci Rhyth- .... -m*rn. poeticum Metrum vocant.Quod etiamfi conflat vtrunf pedibus habet tamen nonfm plicem differentiam. Nam Rhythmifiatis temporum co»]i*»t,pedes etiam ordine. In Rhythmo enim nihil refert Dactylus nefit an jPnapzfim, cum eodem teot porum (patio vterq; confiet,in verfu pro Dailylo po ni non potefi jinapcfius.Zfi &illud di/crimen, quod metrifemper idem efi curfm,vt inHeroico carmine , Dattylt,& fbondei.In oratione alius atq; alius nume rus efi aihibendus,ita vt nullus fit,qui non aliquo loco adhiberi pofit. Ex his facile efi inteUigere ,quam I» erit, multum inter orationem m;merofam,&poema interfit.Verfus certis legibus africtus efi, vt nihil pat ex tra prefcriptum-.at in oratione nihil efi certum ,nifi vt apteverbls comprehendaturfententta.itaqj omnis nec claudicans,nec quafflu£luans,& aqualiter, co» flanterque ingrediens tiumerofa habetur oratio. .Atque id in dicendo numerofum putaturinon quod cofiat totum £numeris,fed quod ad numeros proxime accedit.Quo etiam difficilius efi oratione vti,quam verfi- ^busj XHXT. I1 S. 111. bas,quod in illis certa quada, &definita lex efi,qua fequifit necefietin dicendo autem ntbtl efl propofitum ttifi aut ne immoderata,aut angufia,at<t difioluta,aut fiuensfit oratio.lnquo illud eji i>el maximis,quod ycr fus tn oratione fi efficitur coniuflione yerborum ,*lnum efi,& quidemgraue,ac longa animi prouifione oratione fugtendum,& tamen eam coniunclionem ficttti terfitfficitwe fiam numerofe cadere,CT quadrare,&perficcre yolu ritu tft. mus.Quod quomodofaciediifit, deinceps explicemus. In qua parte ambitus debeat inefle numerus.Cap.40. St igitur intelligendum in totorerborK ambitu numeros tenedos ejje: IaUtitur enim qui cenfient cadere tantum nume rofie oportere, terminariquefementia. £r fi enim id maxime decet,quod ia au res femper extremum expellant,in coq; acquiefiunt: ad hunc exitum tamen kprincipio ferri debet \erhorti illa comprebffio,Gr tota dcapite tra fiuere,it ad extctd pes trernum yeniens 'tpfa confifiat. Cum autem omnes in riodusnu oratione fint quafi permtjtt.&confufi pedes,nec enim mtroft e f tfutere pofiet orator anirnaduerfiwnem ,fi (enper eif fi dtbet. dem yteretunqui numeri adprincipium ,&ao medium,&ad extremum periodifint magis accomodati explicandum efl. <\ De initio periodi.Cap.41. KClaufiu CUitfiU mixine concreti te dejiis Unt. proximi cIdtfulis 'Hiligettcti VEJt RT% Laufilas diligentius ,quant cetera 0Yfi n13,feruendes effe inter omnes 'cduenit,quod in his maximeperfe dio,atq; abfolutio indicatur. iVo ximam autem claufalis diligenti» initia pofiulat.Na &hac intttus _efi auditor. Optime hac nafcutur iproceris «»WCUber, maxime Vadylo, quem tlulJ. Heroum vocat Jtrifiotelcs,& paonepnore,que tde Rrf. ;. ,W vt optimum probat. Cicero moUifitmum qui0.4 Ci* 7eLumerL>eunLj;amplifiimum ejfe fatetur »«4* fed Creticum anteponit,jtmpafh» etiam qui Vady lo efi /latio par,ordine conarius,rede oramnem mJit Cicero pro lege Manilia: Quamquam mhifemUg: perfrequens confidus vefier.Exorfas efi afiondeo H4» P JJfio et CreticotEt meadem orattone-.Teflts efi Italiatd Cretico,&dta tantum bellum: ahjfnapaflo &(bondeo,&,Qui Siciliam adijt :aPaoneprtore. limmhe Initia verfiam initus orationis nots conucmunt Etfi Ismetri ritus EiJius hexametri exordto capitiFadurus ne otxoriio ber,precium fim. Vachimus qucuts loco aptus efi, dis «efi. ponatur-ireratus aut cotinuatus numerum aper cotbi > tum £nimls facit,Cicero de lege Agraria: Df gr£ Efi illud amplifiimum quodpaulo ante commemoraut tde, tnelffi1dfbondeo &dochimo ducitur initium, j«s quot " ajfi De fine periadi.Cap. 42. Jb extrt RHET. ZrBl 111. ee Qurp: BNextremo ante circuitu duo aut tres ]unt des ‘a fereferuadi ¬adi pedes: quos aut Cho trcm0_£‘r reos,aut (fodeos,aut alternos ejfe cpartelicMjia geminatis Choreu,qui dichoreus vocaturjna ximefecuta eft.Cadit autem iUepnedarc-.fed in ora. vitio^m tiotiis numero nihil efl tam vititflum quam ft fetnper cjiinor^ efl sdem.Spondeus efl in ciaofv.hs firmus &Stabilis, tt0:lts Kii quo plurimum efl vfus Vernoflhenes. Paona alterum mero qui orationi cadenti aptifiimum putat ^Arjfloteles,quem f.femper Cicero non reij cie ,(ed aptiorem co loco indicat Cretieft idem. cum.Quiflue geminetur,fweflpon deum pracedai,mul ^ tum decoris habet in claufuhs, Cicero pro Mar-.PnJli no more dicendi:Creticus efl gemmatus,&ffondeus, cr,tiam &conferuatam ac refiitutarti puto: ffondeus& duo^ Cretici.Et,Nec fila vnquam atas de tuis laudibus co Ia(;icat .ticeffet. Duo Cretici &dichoreus. Optime etiam esi dsufulis. tro lig. pbl ^inapeeflus.Cicer. Nthtl habet necfortuna optimefi (ua maius,quam rt poflisinec natura tua melius ,quabi iungiDt ueUs conferuarc quam plurimos. Efl &1'iochitur duba musflabilis mdaufulis,&feuerus,Cicero in jlntoPhil, i. nittm'Te miror nroni quorumfafta innitere,eorum c“"I 1 ‘ exitus non perhorrcfcere.Quiapoflrema/yllaba bre~ uis an lonea fit, ne in verfu quidem refert.Multafunt alite claufult,qu£ numerafe &iuciide cadit ,quas di hgeittiflime oftendit Quintilianus. Eria intclligendum cUu^e efl daufulas aerfui non conuenire claufulis orationis ver r quod Bruto excidiiiQuanquafdunt placuifje Catoni, non CCB . Csr -vitandum eff e,neplurimifyllabarum verbis via uenju„t murfape jnflne,quod etia in carminibus efl permolle. daufuiis KtNon orationis PEJt RTE Nondefunt enimqviCiceronemvituperentmhls-.Fa miliaris coeperat effe balneatori.Et pro Calio,Non mtVhh. 3. dura .Archipirata!, Nec illud quide prttcreundii ejl cUufulu maxime apparerent inteUigi,qmd aures continua vocem[ecut*,duil*que -velut prono decurrentisorationis flumine,tum magis U, dicet,cum liem Cur elati petmiletit &intuendi tempus dedit. Varianda: fuUfuit, incurre aut animorum iudicio repudietur,aut anni* UtiUa. fztiaxtc.Hoc viciptudines numerorum efficient,qut przfiabiit, vt neq;ij fatientur,qui audient, fajlidtofi mdi!udinis,nec orator,id quodfaciet,opera dedita tere yideatur. Demedia periodo, Gap. 45. VM -verborum comprehenfio aprinci merit, pioferri debeat ,&tota acapite ita fluere ,vt ad extremum veniens ipfa CGi>fiflit>diceiidum ejl nunc,qui maxime cadat in orationem aptam numeri; "oratione ZtArifioteles quidemfrondeum numerumgrandior? fegreget, iudicat,quam defideretfohta oratio,Iambum^ autem quos mintmis 'e vulgari effefermone.Ita neque humile &abximepro ie ftam oraiiancm, nec nimis altam &exaggeratam bet Aripro fatjlenitm tamen eam vult ejfegrauitatx,™ eos fi0, qui audient,ad maiorem admirationem poflit traduce re.Trocheum autem,quem alij Thribrachum appellat ab orationefegregat,quia contradito &breuitas dignitatem non habent,Ita Paeana probat,quem orationi xvel Tro Mir. RH£T. L1B. 111’. e7 vel orienti, vel medix, vel cadenti aptifiimu indicat. ciefientit Cicero autemfentit omnes in oratione ejje permifios Bmcs eSf quaficonfufos pedes. Nec enim effugere fojjet ani oratione maduerfwnem orator.fifiemper qfidem vterctur.Cum efiei per intur{-vt fiupra etiam ditium efi)permifia &tempem;jlos na rata numeris,nec diffoluta,nec tota numerofa oratio >»"«• eff debear. Paeone maxime ,quoniam optimus autor ita cenjetffed etia reliquis numeris, quos illeprxterit temperanda efi.lv his qux demiffo atfi humili fiermoI|f ymq. ne dicentur,Iambus erit frequentifiimus, Pxon in am oritlone pliorihus, in vtrofi, Daftylus. Ita varia &perpetua Umbus oratione hifunt interfe mifitendi &temperandi :fic ampliori minime animaduertetur delegationis aucupium ,&pxon ia quadradx orationis indufiria. Nec nero nimius is cur rtraque Lnumerorum effe debet,id enim in dicendo numero fiam putatur,non quod totu cSfiat enumeris,fied quod ainumeros proxime accedit.Nullus enim pes efl,qui non aliquando veniat in orationem.Mificedi ergofiunt curandumfi„vtfiint phres,qui placeant, &circun-Vocbim* fff bonisdeteriores lateant.Vochimus quouts hco efi aptus, dummodo non iteretur. Plurimum etiam venufiatis habet Cret icus .Cicero pro Mar.Nullm eft tan ^ tum flumen ingenij, nulla dicendi, autficribendi tanta (m% vis.tantafi copia ,qux non dica exornare,fied enarra re C.Cxfiar res tuasgrfias pojlif.tame hoc affirmo, ef hoc pace dtc atua,nulla in his laude efie ampliore,qua ea,qua hodierno die cofecutus es,in hac periodo fiunt quidealu pedes,f-d qui eam iucundifiimam efficiunt, fiunt Cretici, Dschimtis.Pxon, Dadfft& ffondei. DE"j£ RTE‘ De his qua: fu apte natura mime rofa funr.Cap, 44. CiZ pini pmbutre feruntur aut afui in exitu furit (ini 1ss,oratio fui /pote numerofi efficitur. Ch citri ril referit tur nume rus /pote felitur. ffk Liqititdofuapte sutura numerofafunt,qux WMS.|2*j dicuntur,etiam fi nihil fidem e fi de indu W^ftria.Cum enimfunt cafus inexitajimilts, aut paribus paria referutur,quaft fua fpon te concinnitate habet oratio ,yt in illo Ciceronis pro Milone,efi.n.ludiceshxc no [criptafed nata lex,qua, non didicimus,accepitnmJegimm,-verum ex natura ipfct arripuimus,exprefiimm,haufimns:ad qua no do di,fedfacli,no infitiati,fed imbutifumus, ilac enim taliafmt,t>t quia referatur ad ea,ad qua debent re ferri,htteUigamtts non quxfituos efje numerum,fedfe cutum.Quod fit hem refersdis cotrarijs. In hoc gene re Cicero frequens efi, yt illa funt in quarto accufatiotise ;Coferte hancpace cu illo 'bello'- huius Praturis aduentttm cu illius Imperatoris yidoria-.haius cohor tem iupuram,cum illitis exercitu imtidoihuius libidi nes cum illius continentir.ab illo,qui cepit conditas,ab hoc qui cttnfiitutas accepit,captas dicetis Syracufat: quefunt yenufiifitnsa.Semper enim hac,qua, aGrscis Antitheta nominarifupra diximus, cum defguris aceremus,numeru oratorium tiecefiitate ipf'a effic &eum fine indufiria. Qua: vitia funt vitanda in oratione nuracrofa.Cap, 45, It OHtl ProHtl, ACl.q.t Ver. Hxe Quit.U. y.d.q. HXT. L1B. 111. 68 jlec tamen vitia in tota hac re dilige, q^, ^ iifiimefunt vitandajtt primis ecaper liti te verba trafciantur,quo meiita aut fintinj,ic cadat,aut volitatur oratio :deinde ni re. inania quedam verba,quafi coplemcn ta numerorum inculcentur-.tertio ni minutis concidatur .infringaturq; fententia.Sedverba iamprobata et electa concinne coagmetentur.Nam vel dura interfe comiflapotiorafunt inutilibus. inultafur.t aute ,que ijsvitijs declinatis,numerofe componendi laborem mi ^^ nuant. Sunt. n. multe fgurst,quibus &caftts &nume r]mnt ^ ri pofiint variari. Sunt multa etiam,quaidem valent ^ atqi ftgnifc.it,ex quibus exercitatifacile illud eligut panenii quod injlitutec verborum comprehefom maxime quanmcrcfe drat, De magnitudine ambitus» Cap,4d. HAbet autemperiodus mebra minimi duo, /ape etia &tria: Cicero pro lege Man.Na cum antea ^!S ;nj. per state nondu huim autaritateloci contingere H< M auderent,flatueremdp, nihil httc,nifi perfettu ingenio , elaboratum indojlria afferri oportercomne meti tempus amicorum temporibus tranfmittendum putam.Ci- ^ cero eum ambitum mediocritate habere ait ,qui quatuorfere membris conflat: Nam &aures implet, &„a4iu:r nec breuior ef,quamfatisft,ncc logior.Vait autem, pcrc mcm yt'e quatitor.q.uafi hexametroriiverfuum injlar quod j,r(( ccn , K4fit fit, DE jf RTE jit, conflet fereplena comprehenfio. Eius generis efl illud pro Milone,. Ego cum tribunus plebis Republictt ProM/!. opprefla mefenatui.dediffem,quem extinddum accepc ram,equitibus Romanis,quorum vires erant debiles: bonis 'viris,qui omnem autoritatem Chdianis abiecerant,mihi unquam bonorum pr£fidium defuturu puta Qjdlpra rem,X)ebet autem periodusfenfum cocludere: fit etia Q_tjit.fi. fisre Aci„telligipoflit3&non immodica, vtmemo 9.«.4,. rioiml' ri* contineripoftu De numero,qui efl in membrisJ& cuiufmodt ea e(Te debeant» Cap.47» 'fidfle membrum, quidincifum ,quid Cic.!cS ambitus antea diflum eflillud etiam tat. efl. explicatum, aliud effecircunfcri Quit.li. pte,ahudmembratim dicere.illic enim 9,t<*4* orill0-=—;aircunfribitur verborum comprehenqrnemem fio,donec in claufulafernei cofiflafhic in fngulis me iris conbris oratio inflftitQuod in pronuntiando magnopere jht, stlrefcitfpiritum,vndef.r, vt orat10, quam membris car de reficit pimus,longior multo effe poflit,quam ea ,qua confiat ffiiritum. circuito.lta vt aliquando ad quindecim,aliquando ad. Oritis yigittti membra excurrat,Cicero pro Milone,Occidi, qua mem ocajI -mn (burium Melium,& que feauuntur-Nihil bris carpi ,.-r r1JL,, turio ifi autem tamdebeteJJenumeroJum,quam hoc,quod mtfmc alinm( apparet.Sed non tam aperte, &palam in inciquiio ex flonibus &membris numerus efl adhibendus ,quam currit, a£er *9 Cice. ii orat. RHET. Z1B. 111. aperte &palam in ambitu adhibetur. In quo fcribendi genere circun-* fcripte,in quo fit mebratim dicendum.Cap.48, Nhtjloria,laudationibus ,totoq; eoge I(j .rf.; nere.quodGr£ci epidUlicon nominat,aicoger.c quod quafi ad infpictendum deletlatio re omnia niscaufacoparatumfit, omnia ifocra funt citreo, Theopompeofmore iUa circufcri cunfcripptione &ambitu dicenda funt,yt taquam in orbe in-te diceda, clufa currat oratio.ltaq; pofleaquam ejh cognita' hac yel circunfcriptio,vel comprehenfiO,nemo qui aliquo ejjet innumero,fcripfit orationem eiusgeneris ,quod effet ad delegationem comparatum ,remonmquea tudicijsforenfique certamine,quin redigerer omnes in quadrum numerumquefententias. Genus autem hoc ln Yefjf orationis nec totum affumenditm efi ad contentiones, ciuf u,nec &caufas teras,nec omnino repudiadum.Si enimfem tfumeda per vtare,cumfatietatem affert,tum quale fit' ab im-cft omni' peritis etiam cognofeitur. Detrahitpraeterea aiiionis no numedolorem,aufert humanumfenfum a£1oris,tollitfundinfdori> tus veritatem &fdem.Sed quoniam adhibenda nontl°’nec tiunqua cfi,primum videndum erit quo loco deinde cmi J !0 quandiu retinendafit, tum quot modis commutanda. ^ oidhihenda efl igitur numerofa oratiofi aut laudandum efi aliquid ornatius, vt Cic.in accufationisfecun K5do,