A torre de Peito Burdelo : drama hestórico n'un auto y-en verso

¿Z 2 * 10 / A TORRE DE P E I T O B U R D E L O D R AM A H ESTO R IC O N ’DN AUTO Y -E N T O S O POR GALO SALINAS E RODRIGUEZ, 3?r«meado n’o certame literareo qu’antuseásta sociedad© d’a Cruña, o liceu brigantiño, realizóu con notabre éisito, n’a dita cibdade, n a noite d o dia 7 de Setem bre d’o ano de 1890. Esta obra é propiedade d’o Autor. CARTA-PROLOGO A guisa de sinfonía, bien organizada masa coral pu diera interpretar las severas notas de la canción: N ’o Figueiral Figueiredo—A río Figueiral entrey etc., etc. Cuadrarían bien, á continuación, la lectura de las poesías de Berceo y Santillana y de los romances de los siglos XV y XVI, que aluden al heroico sucedido, muestra palpable del valor de una tradición que, fres ca y viva al cabo de tantos siglos, torna á ser en nues tros días origen de inspiración poética. ¿No es verdad que esta singqlar persistencia, y no me canso de encarecer su alcance, dice más que cuan to yo pudiese añadir? Es el de V.—y esta circunstancia lo avalora mucho —el primer drama histórico escrito en gallego. Y aun de distinto género, no tengo noticia sino de otros dos dramas: AFonte d’o xuramento, deD. Francisco M.u de la Iglesia, que fué representado en el «Liceo Brigantino* de la Coruña, y otro titulado: Non víais eviigración, del Sr. Armada Teijeiro, puesto en música por don F. Regó y estrenado en el Teatro Tacón de la Haba na, en 1886. El habla gallega se adapta mejor á la lírica: en el drama ofrece mucha dificultad, por no estar trabajada para el diálogo, como no sea entre labradores. El escaso cultivo de un género literario en que, hay tanto de convencional en la disposición de los arti ficios escénicos, crea quizá el obstáculo mayor que tu vo V. que vencer para lograr honroso galardón. Le felicita, ofreciéndole su amistad y dándole gra cias por sus frases, que le presentan y acreditan como maestro en cortesías, su atento S. S. . Q. B. S. M. El Marqués de Figueroa. Torre de Figueroa á 26 de Octubre de 1890. ADXG&GEÓN Á BETANZOS Se tí, miña vella e inviuta Flávium Brigantium, tiveches n’as tuas tradiceós unha epopeia gróreosa e soficentemente sobrime pra mñspirar hastr'o ponto de qua miña lira se vexa decote córoada: ¿qué menos hei faguer, que t’adicar o poema prémeado? E tí, ¿qu’outra cousa qu’om’o aceutar, s’o meu loureiro y-é de tí, que mdnsinaches onde s’atopaba, tanto coma de min á quén o Eterno quis dar alentos pr o sabere conquerir? Ofrecéndo-cho c'os meus amores, pen só comprir un debere de gratitude, empe ñoso n’o curazón d’o Autor, Vil» do Ponte d'o Kume. Setembrc de 1890. A TORRE DE P U T O B U H D E I i O PRESOAXES ( S a n clia de L e m a .................... j P id o n a d’O sorio ....................... poncelas nobres. R od rigo d’A riza ...................... (Amante de Sancha). B erm u d o ..................................... (Escudeiro de Rodrigo). 8buakin-el-M aleb .............. . (Xefe mouro). M en d o L e m a ............................ (Pai de Sancha). A bade M itrado d’o Cristo d’a M ercé. Osorio, [H irm án d’E ld on a. I b a n z o s .......................................(Cabaleiros. B e rn án Péres de P a n d e ....... ) U n cintin ela m ou ro, (non /ala). Nobres, pobo, soldados e mouros. Época.— Sigro VIII.—Ano 785. O Argomento desarrólas’en Betanzos. A TORRE DE PE1TO BURDELO Auto Ü nego A escena representa o intirior d’unha sala outógana co-as paredes cobertas n’a sua maior parte de tapicería.—Portas e ventanas ó fondo e lateraes defendidas por cortinós.—’O estremo direito d’o espeitador unha mesa tamén con tapís, y-o seu lado un sillón d’alto respaldar.—Taboretes y-escanos de madeira, repartidos pol-a sala. ESCENA I. ’ O se corrél-o teón, aparescen Rodrigo e Bermudo ría por ta d‘o fondo. O cintinela moíiro sostén á cortina central easigtáda ñtírase. Rodrigo e Bermudo, ó entrar, olían curiosos pra todas partes. Rodrigo. 'O fin chegamos, Bermudo, Voando pol-o deseo, A est’odeada e rnaldicida Torre de Peito Bárdelo. Bermudo. Certo, meu Siñor Rodrigo, Rodrigo, Bermüdo. Rodrigo. E certo tamén qu'eu pensó Ou'a chegada fos enutil. jpor qué. Bermudo? (aubooso) ¿ H ' Por esto: Vos, Siñor, non inorados Ou’est’endiañado castelo, Balcontra cheo de covas, Ascondrixos e sacretos, Ond’as doncelas caotivas S’esmorriñan n’o mesterio, _ Sen qu’os seos queixumes tristes Os escóite mais qu’o Ceo, Qu’as veces paresce xoroo E n’outras somella cegó; E si dend’en baixo en riba Non chegan os seus acentos, D’en riba en baixo, Siñor, Oue non se sintan eu pensó, E por moito qu'esbafaudo Chamand'atenceón herremos, Par’ilas seremos müos, Mais non paros sarracenos, Que ritirand’o primiso D’entrar, votar hánnos leixos. r'-.i-, Tlptrnudo, n’aomentes Meu xusto desasosegó, Que tí non sabes d’a-yalma O que me rebule dentro. Escóltame tí que xa eres Mais amigo qu’escudeiro, E ve s’alcontras consolos Par’o meu dórido peito, Que cuas non poide n’a térra D’o seu soírire c’o peso. Tí bencoñecel-o Conde De Lema, o Siñor Don Mendo, Tan dino coma o que mais E cal ninguén cabaleiro. Bermudo. Rodrigo. Tí, xa sabes qu’a Condesa Viútema d’un mal fonesto, Morreu nascend’unha ñlla, Un anxeliño d'o Ceo Que viv'entr’as soedades D’as sombras d’o lar paterno. Recloida n’o seu pazo A neniña fói crescendo... Xa n’é anxel, é muller C'un sembrante feiticeiro, C’o corpiño d'unha fada, C’o cembrear d’o loureiro, C’uns olliños qu'asisina n E c’uns beizos tan bermellos, Que brindan sangue-ó que morre Y-ó que vive, fai larpeiro De beber n’o sangue aquele Un bico, siquer romedeo Non íbs'á su’agoniña Qu'o bebería morrendo... Eu vin-l-a Bermudo, eu vin-l-a, E d’aquel istante mesmo, D’oleadas de tenrezas Fóis'o curazón s’enchendo, E cando mais non cabian Qu’o ispacio era xa pequeño, S'esparramanon por fora, E sobind’ó pensamento Tradocírons’en palabras Qu’escaldaban ós meus beizos. Este meu promeir’amor Enxendrou-o amor promeiro N’a-yalma d’aquela virxe, Qu’o altar ten n’istemeu peito. (Paona; Agora, Siñor, m’o-esprico De sempre vos ver en quieto. Non, Bermudo, non é o amor Correspondido, o meu duelo, Bermudo. Rodrigo. Bermudo. Rodrigo. Bermudo. Rodrigo. ’E, qu’ó pedil-a seu pai Meu dón-o Siñor don Mendo, Respondéume: «Ainde moza, «E non sos Rodrigo vello: »Mais adiante algúns anos »Cando xa non seádes nenos, »Si vos amades cal hoxe, j>Meus ñllos, eu casareivos; i>Que vos, Rodrigo d’Ariza, sSodes doncel deconceuto; sSancha de Lema vos ama »Y-eu, seu pai, n’a descontento.» «¡Miña Sancha..,! ¡Meu Rodrigo...1» Entrámbol-os dous dixemos, As meixelas inondadas Co-as bágoas d’o sintimento. «¿Tí, m’amas,dis...?—¡Eu t’adouro »C’un amor dino-y-eterno...I »—Pois destonces, xoiñ’amada i>Esperemos...— ¡Esperemosl ¿Y-o prazo? Comprido-y-é N’omes en qu’estamos mesmo, Dos tres anos que marcóu ’A nosa sorte, don Mendo. Cuás qu’adeviño, Siñor, D’esta narraceón o resto. N’é defícil, bóo Bermudo. Seguide, Siñor, x’atendo. Cand’onte-ó chegar á Cruña Sin nos mudál-o aparello Ibámos seguil-o viaxe Par’o país betanceiro, Nos cales alrededoiros Palpito meu pensamento; E cand’os brazos d'a dicha M’ofercian doce aperto, E dJas miñas ánseas todas A recebir iba-o prémeo, Despóis de pasar tres anos En lóitas n’o campo aberto; Déronm’a croél noticea De qu’era chegad’o tempo, N’o qu’os enfieles criados D’o enfame Iiulaken promeiro Cobrar viñan o Trebuto D'as cen doncelas... |Eu tremol E qu'os mouros galeós Fixéranse mar adentro En conduceón d’as Kabilas Que son d’o Sultán o exército, Para recollél-os froitos C’os qu’aquel Rei luxureiro, Os divás d’o seu harém De contino pasa enchendo. A Betanzos conresponde Pol-o enfamante decreto Entregar doce doncelas: Seis, nobres de nascemento E seis d’o pobo, e-a mais todas De xentil, fermoso aspeuto. Quen ascondelas poidera D’ as garras d’os sarracenos, E non hai algún treidor Qu’as delate por diñeiro, Esas salvan; mais quen non, Cai-n’as más d’ises famentos, Qu’antes d’as levar ó Rey Coumeten mil acroupellos, Facendo márter un corpo Que virxen formóu o Ceo. ¿Quén á Sancha oucultará, Se tend’o seu pai n'o cerco Sóila-está na su’aldea Pol-a iñorancia sen medo! Vel-eiquí, por qu'insiguida Eldona. Sancha. Eldona. .Sancha. Eldona, os nosos queixumes Cambemos cal confisión, Desfógues’o curazón D’amistad’en sacros fumes. (Séntase Sancha n’o sillón y-Eldona 6 seu lado n’un escaño) Comenza Sancha, eu t’escoito, Póis, escoitarásme tí. Meu mal, Eldona está eiquí. (Poi-o-curazón) ¿Tanto sofres?¡Sofro moito! Pró n’adementres qu’a espranza Non fuxe d’a mente miña, Oub’a triste coitadiña Hestoria de malandanza: (Paosa Dezoit’aniños comprin N’o mes íste d’o San Tiago, E mamorias xa n’as fago D’o tempo aquel’que pirdin. Sin de nai ó doce abrigo Véronse correr rneus dias... ¡Non gozei mais aligrías Qu’as d’o amor d’o meu Rodrigol Qu’anque sint’aíeuto un pai Poidél-o espresar n’ó sabe... ¡Esa tenreza, so-il-cabe N’a-yalma d’a nosa nai! Meu padre, o Conde de Lema Por trabas d’o seu oficio, D ’o Rei andoiv’ó sirvicio Criándom’a vid’anéma, E cando rindida-ó dór Unha foxa tiña ó-diante, Vida bebín refrescante D’c meu Rodrigo n’o amor. ¿Dirásme tí, que sintin O revivir comenzar? Miñ’amiga ó t’ispricar Cousa m’é negad’á min. El d o n a . Sa n ch a . El d o n a . Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a . Eldona. Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a . ¿Ves d’aréa abrasadora Queimar d’a prant’á roxura; ‘O recebir-y-auga pura Retornárs’en criadora? Vel-anduriña sinxela Fuxir das tostadasprayas, E vir’as comarcas mayas Dó-nascen os fillos d'ela? ¿Ves d’o espantabre deserto As agoniñas d’a sede, N’as que rud’a vida cede N’estand’o romédeo perto? Pois todo-ch’o sint’e pasa Yalma qu’en mesterios arde, S’o calor non chega tarde, Pouco é bon, o muito-abrasa. Eu m’abrasaba n’o día Cando d’Ariza me veu: Disme ¿n’hei d’amál-o eu, S’il m’amóu cand’eu morria? Sin, Sancha, co-a-yalma toda, (Abrazando-*) Co-o peito en cariños cheo: Tal amor dino é d’o Ceo... jAlí ser-há nosa boda! ¿Qué dis, nena? (Con sobresalto) pioy triste) Que n a térra I-é imposibre nosa uneón... ¿N’ainda es pura? Pura són. ¿E logo...? (Con pesar) O porvir m aterra! Quizaves d’eiqui unhas horas As~galeras sarracenas Leven un cento de nenas D’a Pátrea par’as aforas... ¡Déntr’ilas, iremos nos...! ¿Pois non convimos morrer? Eí tés, qu’a boda-ha de ser El d o n a . Sa n c h a Eldona. Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a . El d o n a . Tan só diante de Dios! Non, Sancha, un presintimento Me dis que salvar nos han. Son sonos d’o teu afán. Son voces d’o sintimento. Escóitame, eu coma tí Roubada fun d’o meu lar, Tamén m’aineaz’o mar Ou morro contigo eiquí; Coma tí, tamén meu pai Sirvind’ó seu Rei estaba E soíña m’alcontraba... ]Eu, tampouco teño nai! Non finxo fé n’o -a miñan Mais hoxe tranquila espero Ver chegar adusto, fero O meu dicidido hirmán; E-il, rompendo eracundo D’o lioso cárcere os ferros, Sacar’hános d’istes perros Prá nos devolver ó mundo. Y-estonces, lonxe d’eiquí, Rodrigo saber’álcontrarte, Que n’eisiste baloarte Pra quen se namor’en tí. Que Dios te bendiz, Eldona. El nos dea sua benzón. Con a fé n’o curazón O istante d’a dicha sona. (Percíbese gran barullo na’parte d’afora coma d’armas) ¡Os mouros... Dios nos asista! (Erguese) ¡Os cristianos...sálveos Dios! (Ind’á ventana) Eí, O Siñor de Lanzós (Signind’a Eídona) C’o seu escoadrón á vista... ¿Están OS nosos? (Anseosa) (Ollando-empacientc) N’eStán... Pacencia, Sancha, e xoicio... (Ademirada) ¡Meu Xesús... cant’estropicio.. ! Desfeitol os mouros ván... ¡Léveos consig'o inimigo...! (Mui anseosu) ’O trote dous cabaleiros Veñen c’os seus escudeiros... (Con aiigría) ¡Ah...! Son Osorio e Rodrigo...! ¿O ves, Sancha, te mintin? Non... ¿pró'entrarán,..?Entrar-han, Qu’os goardas ó aoxilio van... ¿N’os sintes rubir,..? (Moi emocionada) ¡Ay... Sín! Rest’eiquí; eu saio lora Na me tard’o hirroán por ver (VaiBei ¡S‘é que filis hei morrer Mátame meu Dios agora...! (Sancha loita c’os deseios de s’irá porta: vens’á-apoiar n?a me sa. e 5 volverse, cai n’os brazos de Rodrigo). ESCENA IV. Sancha e Rodrigo, armado de punta en branco, ¿ o qué, o entrar, receb'á sua namorada dos brazos Rodrigo. ¡Sancha...! Sa n c h a . ¡Rodrigo...! ’O fin véxot’en vida... Ro d r ig o . ¡Anxel, meu ánxel... miñ’ánsea, meu amor! Sa n ch a . ¡Tres anos ¡a}! que teño-a-yalma fridal Rodrigo. ¡Tres anos ¡ay! qu'eixist’a miña en dór! Sa n ch a . ¿Dudadles de min? Rodrigo. ¡Non! ¿e tí dudadle? Sanch a . Promeiro dudaría qu’ise mar (Sinai-A ventana) S’á il me deitas’en horas de tolache Non poidera, Rodrigo, m’afogar. Rodrigo. Xa m’o anonciabo curazón quhabería Buscart’eiquí, meu amadiño ben... ¿Por qué teu pai non’os casóu seu dia, Qu’hoxe n’ousára t’abaixar ninguén? Que respetand’os vincalos d’esposa, Eldona. Sancha. Eldona. Sancha. Eldona. Sancha. Reina ó meu pazo foras e de min, E nin perderal’a tua paz fermosa Nin eu pasar’as penas que sofrín. Sancha. ¡Mátam’amigo...! (Se-n-índod’os brazos) Rodrigo. (Ademtrado) ¡Qué, miña pombiña! Sancha. Qu’anséo me ver libre ou me morrer, Ou saio d‘esta torre ó mais axiña, Ou d’os enfieles véxom’ó poider... Tí, esto non qués ¿verdá, Rodrig’amado? ¿N’é certo que se part'o curazón Soñarm'escrava d'Hulakén odeado Cal outras compañeiras de prisón...? Rodrigo. ¡Cálate Sancha...! (Pasándos’aB más poi-a testa) Sancha. ¿Qu’outra cousa espero? Se tí m’amas coma eu te quer á tí, Tingu’en meu sangue o teu aceiro fero, E verás que non tremo... ¡fer’eiquí! (Poi-o peito) RODRIGO. ¡Ferirt’eu,.. impOSibre...! (Desandando, espantado) Sancha. (Con amargora) ¡E dis que m’amasf Rodrigo. Com’aman os anxiños ó seu Dios. Sancha. ¡E non matas...? ¡Adiós; s‘un dia me chamas Perder-háse n‘o harém tu-ingrata vos! Rodrigo. ¡Aind’hai Sancha unha espranza... (Resolto) Sancha, (indo-áii) ¿Unha espranza?1 (Rodrigo colle á Sancha pol-a man e leva-a ventana) Rodrigo. ¿Vel-o pobo ruxiHte coma-o mar? Pois eu axitarei a sua bonanza E rebelado en furia popular, Ou morro n’a demanda, ou de non, coido N’os meus brazos liberta lieite de ver. Sancha. ¡Vaite, Rodrigo, qu’esperar xa poido... Tua... por sempre tua... ou me morrer! Préme-o Siñora nosa espranza pura... Rodrigo. O curazón non póidem’enganar; Mais si secombe-ó fin nosa ventura... Sancha. Piedoso Dios n’o Ceo nos ha xuntar, (Cóllense d’as mas, 6 tempo qu’entra Remudo) e sc e n a V. Ditos e Bermudo, que logo vaise vixilar á porta. Be r m u d o . (Aparte) (Alto) Ro d r ig o . Sa n c h a . Ro d r ig o . Sa n c h a . Ro d r ig o . Sa n ch a . Ro d r ig o . Sa n c h a . Ro d r ig o . Sa n c h a . Ro d r ig o . Sa n c h a . Ro d r ig o . Sa n c h a , Meu Siñor; o alcaide mouro Dis qu’é tempo departir... (¡Non’o partis’i! un tourol) ’E qu’o seu xefe vai vir. Ben está; hox’obedencia Forza e ter... o mando Rey. (Con eronfa> ¡Toma presto...! (Con cariños’afáu) (Con siguridade) Ten pacencia Qu’a miña promesa é lei. D’antes de partir, Rodrigo, Eu quer pidirPun favor ¿Cal? ¿T’anoxas si ch'ó digo? ¿Eu...!, non. (Aparte) (Me falt’o valor.) (Dicidida) Dáme, Rodrigo,-a tua daga. (Estrano) ¡Miña daga! ¿para qué..,? ¿Non sabes qué dhla faga? Poís, sosment’unha mercé. Non Pentendo... (Somindo) N’é deshonra. ¿Qué farás co-a daga, di? ¿Qué? ¡defendel-a miña honra N’estando presente tí! (Con arrogancia) ¿Iñoras qu’estas mesnadas D’os hilos de Belcebú, D’as donceliñas coitadas Cobran a sua virtú? Pois s'alguén as portas abre Y-entrare n’este rincón, En min gozar ha un calabre, Qu’un corpo vivo... íso, non, Ro d r ig o . ¡Ah! bindita seias, Sancha...! Rodrigo. Sancha. Rodrigo. Sancha. Eldona. Sancha. Eldona. Sancha. Eldona. Sancha. Eldona. Sancha. Eldona. Rodrigo, túa ou de Dios... ¿Tí me qués pura? (Alargand’a man) (Dalle a daga) Sin mancha. Será-asín... ¡adiós...I (Gard'adagan’opeito) (Abrazándoa, e vaise con Bermudo) ¡ Adiós! ESCENA VI. Sancha e-o pois Eldona Non sei qué firme consolo A-yalma veume inondar, Que de medosa qu’eu era Valente tornéime xa... 5E qu’o vin, e-a sua imaxe Filis me fixo, e non mais Pensar hei en sombras tristes Qne minte-a intranquilidá... (Arrodíllase) Siñor, meu Dios, que d’o Ceo Escóital-o meu rogar, Non consintas qu’acontezan Cousas que nos tráian mal! (’O dicir istes últeinos versos, aparesce Eldona n£a porta ¡Asin, Sancha! (Ergudndoee-cind’abrazala) ¡Ah, Eldoilíña, Ouservo qu’alegr'estás. N’hei d’estál o s’ó fin vín-o. Eu tamén vin meu hirmán, Y-aseguróume que presto Poidrán’os d’eiquí sacar. O mesm’oferceu Rodrigo. A palabra comprirán, Que teñen valor de sobras Pr’ós mouros avasallar. Son muitol-os sarracenos. Pro fáltalles lealtá, (Connobreza) Xusticia, amor d‘a sua pátrea, Relixión e nobre afán, E sen estas coalidades Sa n c h a . El d o n a . Sa n c h a , El d o na . "35 — Alforza bruta non val. D os gallegos, o antuseásmo N’as-yalmas fai rebosar O valor, asín n’o dudes Os gallegos vencerán. ¿Falóut’Osorio? Falóum’o, Y-escóita-o que traman xa; Cando Rodrigo d’Ariza Chegóu d’a Cruña-á miñan, Sin parar, fóise n'un trote De Betanzos k Cibdá. N'o pazo de Fernán Péres Runíansepar’o cas, Numairosos cabaleiros Dispostos á tirminar C’unha guerra decesiva O trebuto criminal. Presedi’aquel concello Coma de mais dinidá, O Santo Abade mitrado D’o Cristo d’a Mercé, o cal Conminóunos á defensa N o nóme d*un Dios de paz. Os conxurados nomearon Xefes d’a sua hirmandá jO Abade, Bande, Tabeiros, Mendo de Lema... (Interrumpindo-a) |Meu pa¡( O mesmo, Sancha, all estaba Sendo d'eisaltad’o mais Qu’a filia tiña caotiva Y-era sua honr’a librar. D’Ariza fói procramado D’o pob’o seu capitán. Xuranon; prestou Osorio Seu xuramento leal, Fixenon todol-o mesmo, E fórons’a comandar As forzas qu’os esperaban N’o valle d’o Figueiral, O que, s’é o pobo quen venza, Valdoncel chamarse-há En recordos d’a viutoria Tinda sobr’os munsulmás. Sancha. ¡Que venzan, virxe d’o Carmo! Eldona, Sancha, iles vencerán, E-a pidirll-os nosos rogos ’Alcens’a un Dios de piedá... (Tnmsicedn).- Vóu’o desemulo á dentro ’O qu’acontez’a ispiar... Tí, n’a ventana... ¡coraxe! (raise vicando-a), Sancha. Eldona, non faltará. (Chégas’a ventana) Lüa, que t’ergues dJos mares D’o esposo radiante ó atrás... Dill’ó meu, qu’os meus sospiros Siguind’os seus pasos van. (Extaseada mirand’o Ceo, non sint’os pasos de Shuakin) ESCENA VII. Sancha e Shuaktn-el-Maleb, qu’entra mui dispacio Shuakin. Sancha. Shuakin. Sancha. Shuaicin. Sancha. Shuaicin. Sancha. Shuakin, Sancha. ¡IlOUrl! (Cheg'and'onde Sancha, en baixa yCs) (Mui asostada) ¡ NeSUS I... (Pasa d'a ventan'á mesa) (ind’o tras d’íia) Deixa nena Que te fal-o curazón. ¡Sacáime por compaseón, Nai de Cristo, d’ista penal Non tremes, sin ser cristiáno Eiquí adourart’aprendin. ¿Quen sodes? (Conrepuuanciae desprezo) Maleb-Shuakin. ¿Qué buscás? A tí...¡Vilano! Sh u a k in . Sa n ch a . Sh u a k in . Sa n c h a . Sh u a k in . Sa n c h a . Sh u a k in . Sa n ch a , Sh u a k in . Sa n c h a . Sh u a k in . Sa n c h a . Sh u a k in . Sa n c h a . Sh u a k in . E de min ¿qué apetecedes? Cousa que me poidas dar. ¿Y-esa cousa, é...? ¡Me-amar! Eu... ¡tolo sos e n'ó vedes! Y-é certo que tolo estóu, Y-é verdá qu’a razón falta, Y-o curazón xa m’eisalta, E-a cair nJo-abismo vou: Que virxe debend'os ter O meu Rei, o meu Siñor, Doénte por meu amor Morta ou miña t’hei de ver. ¡Amor...! e á tisnar s’estreve A frase c,o beizo enmundo... ¡Vos'amor, n’é d’iste mundo,..! ¿Pois,..? (Con repoistón) D’o inferno, mouro aleve. Ide-ó-aló á buscar (Aizand'a vOs) Qu’á nobre térra gallega, Poider infernal non chega Que sóPcon Dios quer morar. Cristiana, soball’a v6s (ciiegándoseii-e) ¡Fux’a tua caverna, ou demol ¡Eu t’amo,..! ¿tremes? (Desfrazánd’o temor co-a sonrisa) ¡Non tremo!... Y-é... que me rio de vos...! Escóita, qu’os meos sospiros Abrandar tua-yalma han... ¡Xamáis! sóPconsiguirán C’o meu desprezo-aflixiros. D’as afrecanas ribeiras D’o meu Rei en comiseón, Cheguei á recoleuceón DJo trebuto, ás vosas veiras. Sigundo son d’o Soltán E si me dás teu amor, Todos. Rodrigo. Sancha. Rodrigo. Todos. Rodrigo. E-ispiras os curazós, (Osbindice) Bindiz, Siñor, istes lazos E porque te servan ben, Derramen teus píos brazos A filicidade. ¡Amén! (Erguense todos) (Sanch’abaudóas’os brazos de Rodrigo, sen se conter.) ¡Sancha de Lema, xa és miña, Xa non tés mais que temer! (Con arguiio) ¡Eu t’amo, Rodrigo! axiña Irnos d’eiquí á non volver. ¡Non tremes...! Hei meu anelo (Daii-o) De min xa és dona e meu lar... Torre de PeiiO Burdelo, (Volto con altaneiría) Nin cinzas de tí han quedar! (ó pobo) Betanzos, berce d’a grória, Lus qu’á España-alumearás, Dam’abrigo n’a tua hestoria E honrándome t’honrarás. O rebutir d’as cadeas Rompidas en cachos mil, Leve’a noticia-as aldeas Que morreu a treiceón vil. N’o púlpeto falte crego E demostriá cristiandá, Que n’ó curazón gallego Hai so un lema: ¡Libertá! Antorcha pr'iste himeneo D’aución tan dina é mester, E antorcha que chegue ó ceo, Amigos, ímol-a ter. (Desenvain’a espada e todol-o emitan). Nobres, pecheiros, soldados, Fóiste teranía ó fin... ¡Ei!... pol-os catro costados FogO n’a torre..,! (Con antuseást'arranque) (O mesmo que Rodrigo) ¡Sin, sin!... ¡Sin! e d'un poñado d’homes D’o heroísmo ind’ó afán, Con argull’os gratos nomes Seus descendentes lerán. Y-as ruinas dirán ■’o cabo ’Os venideiros varos Qu’un pobo, xamais-y-é-escravo Si ten dama, Pátrea e Dios! Rodrigo sostend’á Sancha c’un brazo, e-a espada n’outro, ábre se paso por entre todos, que saen por orden, alumeados pol as antorchas, óubense n’o intirior as aclamaceds de pobo# Caí o teón. FIN D’O DRAMA Ponte d’o Eume Agosto de 1800. ERRATAS NOTABRES Texto. Páxina. Linea. Dice. Léase. Prólogo VIII 26 reconstitución reconstrucción Idem X 5 de el Prexoases 16 7 Mendo Loma. Mendo de Lema Drama 17 1Q A est’ A ist’ Idem 19 31 Este lato Idem 20 27 D’esta D’ista Idem 21 28 Esas Isas Idem X) 37 sen sin Idem 22 4 d’este d’iste Idem n8 esa isa Idem 24 9velós veloz Idem 25 32 ivoto-á-briós! ¡vato-á-briós! Idem 29 5Vel- ¿VelIdem 37 i¿qué •'^ÍBLIÜTfQÜ ÍÍIV ER SITARÍA^ 0£ ^ A n a P ^ - —— . ... — „ ------------ — m r A TORRE DE PEITO BORDELO Iste laoreado «Drama» póidese outer baixo as siguintes CONDICIÓS: Cada exemplar pr’a España ...................... 1 peseta. Id. id. pr’o Extranxeiro é Amérecas (óuro). 2’50 id. Máis o coste d’o correo, ou cértificado. ’Os Siñores libreiros que pidiren b menos 25 exemplares o contado, se lies fará unha rebaixa proporcecnal. O importe debe compañar o pidido n’ista forma: En sellos de franqueo non pasando de dez reas, e n’o adiante, en Libranzas d’o Giro Mutuo dentro d’a Pe nínsula, sobre d’a Cruña ou o Ferrol, e pr’o istirior en Letras Comerceaes de fácele cobro. Expéndese n’a casa d’o Autor e n’as prencipaes librarías de Galicia. VJ